—

WYDZIALY POLITECHNICZNE KRAKÓW

BIBLIOTEKA GLÓWNA

i ~

L. inw.

m

Ë

■*"........r

'

>

✓

. t.%

- #4**

.

4

4>»

ïS5

ai

3

*4^

f- '4

^ In

5 m

<*•

■O

o

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

{

100000296174

f

I

4i

f

<T

i

. 2#

ïk

•*

*

:

»■

f*

V

■>

DUITSCH WOORDENBOEK

DOOR

SERYAAS DE BRUIK.

EERSTE GEDEELTE.

(DUITSCH-HOLL ANDSCH.)

\mi

Öffe'iitliebeu Arheitcn i* «

VERKLABIM VAX VERKORTIXOEX.

adk.

adm.

akk.

alch.

alg.

art.

bgn.

bhk.

bibl.

brf.

bur.

bv.    n.

bw. bwk. bijb. civ. dipl. dk. drk. enk. fab. fam.

%•

. fort.

Fr.

aardrijkskunde, administratie, akkerbouw, alchimie, algebra, artillerie, burgerlijke genie, beeldhouwkunde, bibliographie. briefstijl, bureaucratie, bijvoeglijk naamwoord, bijwoord, bouwkunde, bijbelsch. civiel, diplomatie, dichtkunde, dierenkuhde. enkelvoudig getal, fabelleer, familiaar, figuurlijk, fortificatie-wezen. Fransch.

| onvolmaakt verleden tijd.

gem.

gen. ge w.

g:

htv. i. a. b. ins. inz. iron.

is

ÏK.

kom.

kph.

kpv.

kv.

Lat.

let.

m.

mar.

nul.

min.

mnw.

mod.

mrv.

mtk.

mtsl.

mtw.

muz.

nat.

o.

ontl.

gemeen.

genaamd.

gewichten.

geneeskunde.

historie.

heelkunde.

houtvesterij.

in alle beteekenissen.

insektenkunde;

inzonderheid.

ironiek.

jachtwezen.

kookkunst.

kerkelijk.

kleermakerij.

komiek.

kph.

koopvaart.

kunstvlijt.

Lat.

letterkunde.

mannelijkzelfstandig naamwoord

marine.

militairwezen.

mineraalrijk.

mijnwezen.

mode.

meervoudig getal.

meetkunde.

metselaars-ambacht.

muntwezen.

muziek.

natuurkunde.

onzijdig zelfstandig naamwoord, ontleedkunde.

onv. verl. t.: ord. : ordinair, o. tr. : overtreffende trap. pha. : pharmacie, artsenijmengkunde. pik. : plantenkunde, pop. : populair, in den mond des volks, rcht. : rechtswezen, red. : redekunde, rek. : rekenkunde, rid. : ridderwezen.

: rijschool.

Sam. : samengestelde woorden, samenstellingen.

schk,    : scheikunde.

schl.    : schilderkunst, smederij.

spl. : speelterm,

spreekwoord, spreekwijze, schermkunst, staatkunde, str. : sterrenkunde.

t.    dw. : tegenwoordig deelwoord, tech. : technisch,

theo. : theologie, godgeleerdheid.

tim. : bij timmerlieden.

tik. : taalkunde.

tnb. : tuinbouw,

tnl. : tooneel.

tsw. : tusschenwerpsel.

tw. : telwoord.

tijdr. : tijdrekenkunde.

typ. : typographie, boekdrukkunst.

u. s.w. : und so weiter.

v. dw. : verleden deelwoord, vest. : vestingbouwkunde. vgw. : voegwoord.

vlk. : verloskunde, vnw. : voornaamwoord, vog. : vogelenkunde.

vrouwelijk zelfstandig vergrootende trap. vischvangst. voorzetsel.

w. b. ‘. werkwoord (bedrijvend), wev. : wevers-term. wkt. : werktuigkund w. o. wpk. wsk.

i".

>in.

spr.

srm.

stk.

vr.

v. tr.

vv.

v/.

e.

naamwoord

werkwoord (onzijdig), wapenkunde, wiskunde.

wederkeerig werkwoord, zadelmakerij, zinnebeeldig, zedenkunde.

w. w. zad. zbl. zed.

zeew. : zeewezen.

z. n, : zelfstandig nnamwoord.

z.n.m. : mannelijk.

z,n.o. : onzijdig.

vrouwelijk.

z.n.vr.

Eer de nieuwe spelling algemeen wordt gevolgd zullen er nog wel eenige jaren verloopen. En alle vroeger gedrukte boekwerken met de vroegere spelling! Ziedaar twee redenen, waarom ik het raadzaam heb geacht, thans nog niet de vorige spelling kort en bondig voor de nieuwe ter zijde te schuiven. Zie ook de Voorrede.

g/d

IN TWEE DEELEN

(I. Duitseh-Hollandseh. II. Hollandseh-Duitseh).

Geheel omgewerkte tweede druk

DOOR

SERVAAS DE BRUIN.

0*'

ö!'<.sit3ichen Axbeiten

der

er/

2V

yüsss*

&///)

Z TT T P HE N,

W. J. THIEME & Cie.

VOOEREDE.

T5Q&_

Dat ook dit Woordenboek gebreken (en misschien vele) zullen aankleven, niemand behoeft het mij te zeggen, want ik ben er van overtuigd. Maar dit kan ik in waarheid verzekeren, dat ik er, ook bij dezen 2en druk, met inspanning van al mijne krachten naar gestreefd heb, om dit mijn Duitsche Woordenboek te maken het beste, dat wij Nederlanders hebben, en dat ik geene onpartijdige vergelijking schroom met ieder ander, het grootste en uitvoerigste niet uitgezonderd.

De nieuwe Duitsche spelling, die thans in Duitschland meer en meer veld wint, is ook thans in Deel I tusschen parenthesen achter het woord opgegeven: b.v. Theil [T], Gedachtniss [s], frankiren [ie]. Doch ook in het tweede deel heb ik nu die nieuwe spelling aangeduid, hetzij voor hetzij achter het woord, waarvan de spelling is gewijzigd: [T] was vroeger Th, [t] vroeger th of ook dt, [s] vroeger ss in den uitgang „niss”, [ie] vroeger i in den werkwoords-uitgang „iren” en alle daarvan afgeleide woorden.

Om plaats te winnen heb ik in het le deel weggelaten vele van adjectieven door achtervoeging van de lettergreep . . . heit gemaakte substantieven, omdat die in het Hollandsch evenzoo gemaakt worden door de lettergreep . . . heid.

In het 2e deel vindt men achter de Duitsche substantieven het geslacht aangeduid tusschen hoekige parenthesen []; waar het mij noodig toescheen heb ik er enk(elvoud) of mrv(meervoud) bijgevoegd; en vindt men er tevens a, ö of ü bij, dan beteekent zulks, dat de in het enkelvoud aanwezige a, o of u in het meervoud den Umlaut aanneemt. Achter zeer vele werkwoorden zal men [onr.], achter sommige [reg.] aantreffen, hetgeen zeggen wil, dat de vervoeging onregelmatig of regelmatig gaat. Achter „w. o.” is tevens door „h” of „s” aangeduid of dat werkwoord vervoegd wordt met behulp van „haben” of van „sein”.

Wat de overige verkortingen en teekens betreft, zie men de uitvoerige lijst daarvan. Het eenige, dat ik daarbij te voegen heb, is het gebruik van de dubbele punt (:). Overal, waar men die aantreft; vangt de beteekenis aan van het Hollandsch, dat daaraan vooraf gaat.

MJso

En hiermede kan ik deze Voorrede besluiten, overtuigd, dat de ontzettende moeite, door mij opnieuw aan dezen arbeid besteed, weldra door het groote publiek en vooral door hen, die de Duitsche taal onderwijzen, op hare juiste waarde geschat zal worden.

?S*G RAVENHA G^E,

SERVAAS DE BRUIN.

ÜSLiali

L M *1

T-l

<< m o

- rm

FSmI

1896.

MT WEL TE ONTHOUDEN! "W

De eigenaardige Duitsche letter wordt, zoowel in gedrukte als geschrevene stukken, meer en meer verdrongen door de Latijnsche (dit wil zeggen door de lettersoort, die wii Nederlanders gewoon zijn te schrijven, en waarmede al onze boeken gedrukt zijn). Het gebruik-van de letter, waaraan in onze eigene taal ons oog gewend is, is dan ook in Duitscliland reeds vrij algemeen, en voor geheel Duitschland mag die letter veilig genoemd worden: de lettersoort der nabijzijnde toekomst.

Om die reden is ook dit Woordenboek met onze gewone letter gedrukt.

Nu is de schier algemeen gevolgde, vaststaande regel, dat alle woorden, zonder uitsondering, die in Duitsche letters met „sz” gespeld worden, zoodra ze in Latijnsche letters worden geschreven of gedrukt die „sz” veranderen in „ss”.

t dan verwarring te brengen in de algemeen gevolgde spelling.

Men onthoude daarom slechts dit: „sz” is in dit Woordenboek vervangen door „ss”; en ieder, die Duitsch wil schrijven met Latijnsche (dat is met Hollandsche) letters, mag —- „sz”, maar moet „ss” schrijven. — Zie over „sz” nog iets op blz. 8, waar tevens de spelling met „ae”, „oe” en „ue” gesproken wordt.

Wel zijn er enkele schrijvers, die deze wijziging trachten te keeren; doch hun verzet, dat meer en meer zal blijken vruchteloos te zijn, werkt voorloopig niets anders uit dan verwarring te bren

geen

over

lidwoorden.

Verbuiging*.

Bepalend.

Onbepalend.

Naam-    Man-    Vrou-    Onval.    nelijk.    welijk. zijdig.

Meervoud

der

3 geslachten.

Naam- Man- Vrou-val. nelijk. welijk.

On-

zijdig.

der

die

das

die

1.

des

der

des

dem

den

der

die

dem

das

der

den

die

2.

3.

4.

ein

eines

einem

einen

eine

einer

einer

eine

ein

eines

einem

ein

Zelfstandige naamwoorden.

V erbuigings-uitgangen.

STERKE VERBUIGING.

ZWAKKE VERBUIGING.

Naamval.

Enkelvoud.

Naamval.

Enkelvoud.

1.

2.

3.

4.

-es, -s -e, —

-en,

-en, -n -en, -n

-n

Me.ervou d.

Meervoud.

N m y.

Ie deel.

2e deel. 3e deel. 4e deel.

Naamval. 5e declinatie

J.

-e

2.

5.

-e

-en

-e

1*11

-er

-er

-ern

-er

I I I I

CD CD CD CD

BJ3 PJ3

I I I I

CD CD CD CD

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

Yerbuigings-uitgangen.

...

Met bepalend lidwoord (der, die, das), en met de voornaamwoorden en onbepaalde telwoorden, welker le naamval enkelvoud uitgaat op ..er.

imv. m7~Yt. ~o7

Mrv.

Met onbepalend lidwoord (ein, eine, ein); met het onbepaalde telwoord „kein”; en met de bezitte-lijkevoornaamwoorden(mein, dein, sein, ihr, unser, euer,ihr).

Mrv.

Zonder lidwoord of

eenig ander bepalend woord

Nmv. M. Yr. O.

Nmv. M. Yr. O.

! Mrv.

1.    -e    -e    -e

2.    -en    -en    -en

3.    -en    -en    -en

4.    -en    -e    -e

-en.

-en.

-en.

-en.

1.    -er    -e    -es

2.    -en    -en    -en

3.    -en    -en    -en

4.    -en    -e    -es

-en.

-en,

-en.

-en.

-e.

-er.

-en.

-e.

Trappen van vergelijking.

Regelmatig.

Achter den stellenden trap neemt

de vergrootende trap den uitgang . . er (of . . r), de overtreffende trap den uitgang . . est (of. . st).

Onregelmatig.

Stellend.

Yergrootend.

Overtreffend.

gut

hoch

nah

viel

besser

höher

naher

mehr

best

höchst

naehst

meist

Den Umlaut

in den vergrootenden en overtreffenden trap nemen:

alt

arg

arm

dumm

fromm

grob

gross

hart

töf

klug

krank

kurz

lang

nass

roth [t]

schar f

schwach

schwarz

stark

warm

Somwijlen ook: bange, en eenige andere.

blass,

gesund,

krumm,

schraal,

Naamval.

Verbuiging.

ich    Du    er    sie

meiner    Deiner    seiner    ihrer

mir    Dir    ihm    ihr

mich    Dich    ihn    sie

es

wir

Ihr

Sie

sie

seiner unser ihm uns uns

es

Euer Ihrer ihrer. Euch Ihnen ihnen. Euch Sie

sie

Bezittelijke Voornaamwoorden.

Yerbuigings-uitgangen.

Nmv.

M.

Yr.

O.

Mrv.

Nmv. M.

Yr.

O.

Mrv.

1.

mein

meine

mein

meine.

1.

2.

-es

-r

-es

-r.

2.

unser unsere

unser

4.

-em

-en

-r

-em

-n.

3.

4.

-s

-r

-s

unsere.

-m

-n

-r

-m

-r.

-n.

1.

2.

Dein

Deine

Dein

-es

-r

-es

Deine.

-r.

1.

2.

Euer

Eure

Euer

-em

-r

-em

-n.

3.

-s

-r

-m

-r

-s

-m

Eure.

-r.

4.

-en

4.

-n

-n.

1.

'2.

sein

ï.

-es

seine

sein

seine.

1.

Ihr

-r

-es

-r.

2.

-em

-r

-em

-n.

3.

-es

Ihre

Ihr

-r

-es

Ihre.

4.

-en

4.

-em

-en

-r

-em

-r.

-n.

1.

2.

ihr

-es

ihre

ihr

-r

-es

ihre.

1.

ihr

ihre

ihr

4.

-em

-en

-r

-em

-r.

-n.

2.

4.

-es

-em

-en

-r

-r

-es

-em

ihre.

-r.

-n.

NB. Yoegt men achter den len naamval enkelvoud der bovenstaanden den uitgang .. i ge, dan krijgt men de zelfstandig bezittelijke voornaamwoorden, b. v.:

M. Enk.

Yr. Enk.

O. Enk.

Meervoud,

der mein ige,

das mein ige;

die mein ige,

! ! ! Deze worden verbogen als de Bijvoeglijke naamwoorden.

die mein igen.

Aan wy zende Voornaamwoorden.

Y erbuiging.

Nmv. M. Yr. O.

diese    dieses

. jener    jene    jenes

o ƒ dieses    dieser    dieses

l jenes    jener    jenes

o    f    diesem    dieser    diesem

*    (.    jenem    jener    jenem

a    c    diesen    diese    di

i    jenen    jene

1.

f 12

«•s<T

eses

jenes

Mrv.

diese.

jene.

dieser.

ner.

eser,

jener.

diese.

jene.

Nmv.

M.

Yr.

O.

Mrv.

³£

1.

2.

4.

der

die

das

dessen deren dem    der

den    die

dessen

dem

das

die.

derer.

denen.

die.

Verbuiging.

j enige

selbe

selbige

der (die, das)

worden verbogen als de Bijvoeglijke naamwoorden m e t bepalend lidwoord.

solcher, solche, solches wordt als Bijvoeglijk naamwoord verbogen.

Betrekkelpke (en Vragende) Voornaamwoorden.

V erbuiging.

Nmv. M. en Vr.

O.

Nmv.

M.

Vr,

O.

Mrv.

CD CD CD CD

CC

Ct>

was.

wess.

was.

welcher    welche    welches

welches    welcher    welches

welchem    welcher    welchem

welchen    welche    welches

welche.

welcher.

welchen*

welche

Regelmatige Werkwoorden.

Yervoegings-uitgangen.

eene

Al wat

NB, Het werkwoord in de onbepaalde wijs heeft den uitgang- .. en (of, bij de werkwoorden die ..ln of ..rn tot eindletters hebben, is de uitgang^ enkele .. n).

vóór dien uitgang .. en staat is de wortel (bij die, welker eindletters* .. ln of .. rn zijn, behoort die 1 of r tot den wortel).

Achter aan dien wortel hecht men de hieronder volgende uitgangen vast,

Tusschen dien aan te hechten uitgang en den wortel wordt menigmaal, welluidendheidshalve, eene e ingeschoven bij de persoonsvormen, waar dat hier is aangeduid met (e).

TEGENWOORDIG DEELWOORD hecht .. end achter aan den wortel vast. VERLEDEN DEELWOORD zet den wrortel tusschen ge ... t.

Tegenwoordige tijd der

Aantoonende

w ij s.

P e r s o o n.

Aanvoegende w ij s.

Enkelvoud.

Onvolmaakt verleden tijd zoowel van

Aantoonende als Aanvoegende w ij s.

Persoon.

1.

-e

1.

-(e)st

-(e)t

-est

-e

2.

3.

Enkelvoud*

-(e)te

-(e)test

-(e)te

Meervoud.

Meervoud.

-ril

"(e)t

-en

-en

-et

-en

05

fl-p ö

<v <v <v

-M -P»

NB. Het voorname kenmerk der onregelmatigheid is de afwijkende vorm van den len persoon enkelvoud van den Onvolmaakt verleden tijd der Aantoonende wijs. Er .zijn echter ettelijke werkwoorden, dis alleenlijk in hun verleden deelwoord van den regelmatigen vorm afwijken, en daarom mede in onderstaand overzicht opgenomen dienden te worden.

en

an

Daar de onregelmatige vormen ook in het le deel van dit Woordenboek bij ieder onregelmatig werkwoord worden opgegeven, heeft het hier volgende overzicht geen ander nut dan dit: Ontmoet men in Duitsche boeken of geschriften een onregelmatig Onvolmaakt verleden tijd, waarvan men zich de Onbepaalde wijs niet herinnert, d.~.. zal men in de hieronder staande lijst o ogenblikkelijk kunnen nazien van welk werkwoord die vorm herkomstig is.

Daar de met partikels (be .., em.., ent,., er.,, ge .., ver .., zer..) of met voorzetsels (zie blz. 7) samengestelde werkwoorden vervoegd worden juist als de niet-samengestelde, zijn in deze lijst geene samengestelde opgenomen. Wanneer men nu zulk eenen met partikel of voorzetsel aanvangenden Onvolmaakt verleden tijd niet vindt op zijne alphabetische plaats in onderstaande lijst, zoeke men dat woord zonder het partikel of voorzetsel waarmede het is samengesteld, b.v.: „unterbrach” ontdoe men van het voorzetsel „unter”; men zoekt dus naar „bracn”, en vindt dat dit herkomstig is van de Onbepaalde wijs „brechen’’: zet men nu vóór deze Onbepaalde wijs het afgesnedene voorzetsel „unter”, dan krijgt men „unterbrechen” welk woord men dan in deel 1 van het Woordenboek kan opzoeken.

Onbepaalde

wijs.

Onvolmaakt Verleden verleden tijd, deelwoord.

Onvolmaakt Verleden verleden tijd, deelwoord.

Onbepaalde

wijs.

Igs’g’i’o g’i’g^gg’ss i||g è* êf s ê§-riïfï ri'ggf svf grrr n

^»i* ^ r “Hf i³    p it^iir*»§--|i gr*5 a

PT*    ® ®    z

f s n p§ is fff n n || Hls ff pi g §i| rif p r§

|S §§ 3    33    3§§³

lag

lief

litt

galt

gebar

gedieh

gelang

genas

genoss

geschah

gewann

ging

glich

glitt

glomm

gohr

goss

griff

grub

half

hatte

hieb

hielt

hiess

hing

hob

kam

kannte

kiff

klang

klomm

kniff

konnte

kroch las

lieh

liess log

lud mahlte

mass

mied

mochte

gegolten geboren gediehen gelungen genesen genossen geschehen gewonnen gegang geglichen geglitten geglommen gegohren gegossen gegriffen gegraben genolfen gehabt gehauen gehalten geheissen gehangen gehoben gekommen gekannt gekiffen geklnngen geklommen gekniffen gekonnt gekrochen gelegen gelesen gelaufen geliehen gelassen gelitten gelogen geladen gemahlen gemessen gemieden gemocht geiten

gebaren

gedeihen

gelingen

genesen

geniessen

geschehen

gewinnen

gehen

gleiehen

gleiten

glimmen

gahren

giessen

greifen

graben

helfen

haben

hauen

halten

heissen

hangen

heben

kommen

kennen

keifen

klingen

klimmen

kneifen

können

kriechen

liegen

lesen

lanfen

leihen

lassen

leiden

lügen

laden

mahlen

messen

meiden

mogen

Onvolmaakt Verleden Onbepaalde verleden tijd, deelwoord.

wijs.

Onvolmaakt Verleden verleden tijd. deelwoord.

Onbepaalde

wijs.

molk

musste

nahm

nannte

pfiff

pfiog

pries

quoll

rang

rann

rannte

rieb

lief

rieth [t] riss

ritt

roch

sah

salzte

sang

sank

sandte

sann

sass

schalt

schied

schien

schlangr

schlich

schlief

schliff

schliss

schloff

schloss

schlug

schmiss

schmolz

schnitt

schnob

schob

scholl

schor

schoss

schrie

schrieb

schritt

schrob

schrotete

schuf

schund

schwamm

melken

müssen

nehmen

nennen

pfeifen

pflegen

preisen

quellen

ringen

rinnen

rennen

reiben

rufen

rathen [t]

reissen

reiten

riecheu

sehen

salzen

singen

sinken

senden

sinnen

sitzen

schelten

scheiden

scheinen

schlingen

schleichen

schlafen

schleifen

schleissen

schliefen

schliessen

schlagen

schmeissen

schmelzen

schneiden

schnieben

schieben

schallen

scheren

schiessen

schreien

schreiben

schreiten

schrauben

schroten

schaffen

schinden

schwimmen

schwand

schwang

schwieg

schwoll

schwor

gemolken gemusst genommen genannt gepfiffen gepflogen gepriesen gequollen gerungen geronnen gerannt gerieben gerufen gerathen [t] gerissen geritten gerochen gesehen ge salzen gesungen gesunken gesandt gesonnen gesessen gescholten geschieden geschienen geschlungen geschlichen geschlafen geschliffen geschissen gesehloffen geschlossen geschlagen geschmissen geschmolzen geschnitten geschnoben geschoben geschollen geschoren geschossen geschrieen geschrieben geschritten geschroben geschroten geschaffen geschunden geschwom-men

geschwunden schwinden geschwungen schwingen geschwiegen schweigen geschwollen schwellen geschworen schwaren

schwur

soff

geschworen gesoffen gesogen gesollt gesotten gesp alten gesponnen gespieen gesplissen gesprochen gesprungen gesprossen gestochen gestohlen gestanden gestunken gestorben gestiegen gestossen gestoben gestrichen gestritten gethan getroffen getrunken getreten getrieben getroffen getrogen getragen verblichen verdorben verdrossen vergessen verloren gewunden gewandt gewesen geworben geworden (*) geworfen gewichen gewiesen gewoben gewogen gewogen gewollt worden (*) gewachsen

wüïdt} geworden (*) gewaschen gewusst geziehen gezogen gezwungen

Ml

so

g

llte

sott

spaltete

spann

spie

spliss

sprach

sprang

spross

staeh

stahl

stand

stank

starb

stieg

stiess

stob

strich

stritt

that

traf

trank

trat

trieb

troff

trog

tra

ver

flich

verdarb

verdross

vergass

verlor

wand

wandte

war

warb

ward

warf

wich

wies

wob

wog

wollte

wuchs

wusch

wusste

zieh

zog

zwang

schwören

saufen

saugen

sollen

sieden

spalten

spinnen

speien

spleissen

sprechen

springen

spriessen.

stechen

stehlen

stehen

stinken

sterben

steigen

stossen

stieben

streichen

streiten

thun

treffen

trinken

treten

treiben

triefen

trügen

tragen

verbleichenr,

verderben

verdriessen

vergessen

verlieren

winden

wenden

sein

werben

werden

werfen

weichen

weisen

weben

wagen

wiegen

wollen

wachsem

werden

waschen

wissen

zeihen

ziehen

zwingen.

(*) Het verleden deelwoord van „werden” is „worden” zonder „ge” als leden deelwoord van een ander werkwoord onmiddellijk voorafgaat.

er een ver—

Trappen van vergelijking.

De van bijvoeglijke naamwoorden afgeleide (of in denzelfden vorm ook als bijvoeglijke naamwoorden voorkomende) bijwoorden vormen hunnen

vergrootenden trap door . . er (of . . r) vast te hechten achter aan den stellenden trap;

overtreffenden trap door . . sten vast te hechten achter aan den stellenden trap, en vóór het alzoo gevormde woord (doch er van afgescheiden) het woordje am te plaatsen.

Voorzetsels.

De voorzetsels regeeren den 2en, 3en of 4en naamval. Er zijn er ook, die nu eens den eenen, dan weder eenen anderen naamval regeeren.

Den 2en naamval regeeren:

anstatt

ausserhalb

diesseit

halb'en

halber

hinsichtlich

(*) of: mittelst.

innerhalb jenseit kraft laut

oberhalb

rücksichtlich

statt

um.,., willen

unfern

ungeachtet

unterhalb

unweit

vermittelst (*) vermöge wahrend wegen

Den 3en naamval regeeren:

aus

ausser

be

binnen

entgegen

gegenüber

gemass

mit

nach

nachst

nebst

sammt

von

zunachst

zuwider.

seit

Den 4en naamval regeeren:

durch

für

gegen

ohne

um

wider.

Nu eens den 2en, dan weer den 3en naamval regeeren:

langs

trotz

zufolge.

Nu eens den 3en, dan weer den 4en naamval regeeren: »

auf

hinter

neben

über

unter

vor

zwischen.

Xog iets over de Spelling.

aarvan

Wat op blz. 1 gezegd is over de spelling met „sz”, betreft natuurlijk de Duitsche lange „s", welke met de „z” verbonden niet anders voorkomt, dan aan het einde of in den uitgang van een woord. Geheel iets anders is het, wanneer men vlak achter de kleine Duitsche „s” eene „z” vindt staan, hetgeen echter niet anders voorkomt, dan in samengestelde woorden (woorden dus, van welke het lid, dat met „z” aanvangt, ook een woord op zich zelf is), b. v.: Schweinszunge, Handelszeitung, enz. De woorden Zunge en Zeitung zijn op zich zelf reeds volkomene substantieven, w de „z” natuurlijk niet mag veranderd worden in „s”; in dergelijke samengestelde woorden dus, blijft de „sz” wel degelijk behouden.

In plaats van a, ö en ü ontmoet men menigmaal de spelling met ae, oe en ue, waardoor vele woorden voor ons oog eene zonderlinge gedaante krijgen, b. v.: in plaats van grösser, Bücher, Buchhandler, vindt men dan die'woorden gespeld aldus: groesser, Buecher, Buchhaendler. Die schrijfwijze is echter verre van algemeen. Wel daarentegen wordt meest altijd bij de kapitale A, O en U de Umlaut aangeduid door eene „e” daarachter, in plaats van twee puntjes er boven.

~ k de lïieuwe Spelling, die thans in Duitschland meer en meer veld wint, is in beide deelen van dit Woordenboek opgenomen — hoe, dit staat vermeld in de Voorrede.

A.

A, o. (onverbuigbaar): A; ein grosses A: eene groote A; ein kleines a: eene kleine a.

Aa chen, o. (-s): Aken.

Aa chener, bv. n.: Akensch. I -, m. <-s; mrv. -) Akenaar; Aa’chenerin, vr. (mrv. -nen): Akensche.

Aal, m, (-es, -s; mrv. -e): aal; paling; da wirft sich ein - auf: (spr.) dat is een meevallertje; I -ahnlieh, bv. n.: aalachtig, palingachtig; -angel, vr.: peurhaak; -art, vr.: aalsoort, palingsoort; -beere, vr.: zwarte bes; -beerstrauch, m.: zwarte-bes-seboom; -behalter, m.: aalkaar, paling-kaar; -brut, vr.: jonge aal; -eisen, o.: aal-vork.

aaien, w. o. h.: aal vangen, paling vangen; peuren.

vleezen. afschaven.

Aas’lflieffe, vr.: drekvlieg; -frassig (-fressend), bv. n.: aasvretend, op krengen azend; -geier, m.: op krengen azende gier; -geruch (-gestank), m.: reuk (stank) van een rottend kreng; -gierig, bv. n.: op aas belust ; -grube, vr.: vilkuil; -haft, \ n. en bw.: krengachtig.

Aas'lkafer, m.: drckkever, drektor; -krahe, vr.: zwarte kraai; -pflanze, vr,

w. o. met warme

Aal Ifang, m.: (es, -s): aalvangst, palingvangst; -fanger, m.: aalvanger, pa-lingvanger; -förmig, bv. n. en bw.: aalvormig, palingvormig; -gabel, vr.: aal-vork; -glatt, bv. n.: zoo glad als eene aal; -halter, m.: aalkaar, palingkaar; -haut, vr.: aalvel, palingvel: -kasten, m.: aalkaar, palingkaar; -quappe ( -raupe). vr.: puit-aal; -reuse, vr.: aalkorf, palingkorf; -stachel, m.: aalvork; -stecher, m.: aal-vork; -suppe, vr.: aalsoep, palingsoep; -teich, m.: aalvijver, palingvijver; -wenr, vr.: aalweer, palingweer.

Aar, m. (-en; -es, -s; mrv. e): adelaar, arend; roofvogel. | - kirscne, vr.: lotusbes; -weihe, vr. en m. (-; mrv. -n): (vog.) kiekendief, wouw.

A'aron, m. (-s): Aaron; (pik.) arum I -swurzel, vr.: arums-wortel.

Aas, o. (-es; mrv. Aeser): kreng; (vv.) aas ; wo (em) - ist, da sammeln sich die Raben: (spr.) geld is een lok-aas voor dieven; I -anger, m.: vilplaats.

aa'sen, w. o. h.: azen¹; (van vee:) slordig grazen; (jag.) lok-aas uitzetten. I -, w. b.: (vv. en jag.) van lok-aas voorzien; (weiland:) kaalvreten; (bij looiers:) ont-bv.

stinkplant; -seite, yr.: (bij looiers :) vleesch-kant, vleeschzijde ; -vogel, m.: op krengen azende vogel.

ab, vz.: af; die Spitze ist de punt is er af.

ab'laasen, w. b.: af-azen, kaalvreten, (bij looiers:) ontvleezen, afschaven ; sicn -achzen, w. w.: zich doodkniezen; -ackern, w. b.: afploegen; -anderlich, bv.

n. en bw.: voor verandering vatbaar, (tik.) voor verbuiging vatbaar; -anderlichkeit,

vr.: vatbaarheid voor verandering (tik.: voor verbuiging); -andern, w. b.: veranderen ; afwisselen; wijzigen; (tik.) verbuigen; -anderung, vr.: verandering : afwisseling; wijziging; (tik.) verbuiging (-anderungs-antrag, m.: amendement); -angsten (-angsti-gen, w. b.: doodsbang maken, deods-ang-sten doen uitstaan (sicn -, w. w.: zich doodsbang maken, doods-angsten uitstaan); -angstigung, vr.: doods-angst; -arbeiten, w. b.: afmoorden (een paard); aanwerken (eene schuld); weder vlot maken (eenaan den grond geraakt schip); (fig.) verwijderen, doen verdwijnen; (ook:) doen afslijten; -argern, w. b.: dood-ergeren (sich -, w. w.: zich dood-ergeren, zich verbijten); -art, vr.: basterdsoort, (fig.) verscheidenheid; -arten, w. o. s.: verbasteren; ontaarden ; -artig, bv. n.: verbasterd, ontaard; -artung, vr.: verbastering, ontaarding; sich -aschern, w. w.: zich afsloven; -asten, w. b.: snoeien, van takken ontdoen; -astung, vr.: snoeiing; -augel», w. b.: met één oo§r dicht kijken of... recht is; (jag.) rondzien naar, trachten te ontdekken; (fig.) met de oogen aftroggelen of ontlokken.

ablbaden, w. b.: afwasschen, reini-h.: afbaden; -bahen, w. b.: omslagen behandelen; :baken, w. b.: afbakenen; -balgen, w. b.: afstroopen, van huid of vel ontdoen, (fig.) afranselen, afrossen (sich -, w. w.: plukharen tot men niet meer kan); -basten, w. b.: van bast of schors ontdoen, afschillen; -bauen, w. b.: afbreken, (mnw.) niet verder uitgraven; -baumen, w. b.: (wev.) van het getouw afrollen; -bauung, vr.: afbraak, (mnw.) staking van de verdere uitgraving.

ab'lbeeren, w. b.: afristen; -befehlen, onr. w. b.: afzeggen, afkommandeeren, tegenbevel geven; -begehren, w. b.: verlangen (Einem etwas : iets van iemand); -beis-

AbEJNL>.

10

het

sen, onr. w. b.: albijten; -bekommen, onr. w. b.: krijgen; onr. w. o. h.: zijn deel krijgen; -berufen, w. b.: terugroepen; -berufung vr.: terugroeping; -berufungs-schreiben, o.: brieven van terugroeping; -bestellen, w. b.: afbestellen, afzeggen; -bestellung, yr.: afbestelling, afzegging ; -beten, w. b.; afbidden, ten einde bidden, (fig.) deor bidden afwenden, (ook:) door bidden weder goedmaken; sich -betten, w. w.: niet meer in één bed slapen (-von: met), het bed verder afzetten (-von: van); -bezahlen, w. b;: afbetalen (i. a. b.); -be-zahlung, vr.: afbetaling (i. a. b.).

Ablbild, o. (-es, -s; mrv. -er): kopie, (fig.) afbeeldsel, evenbeeld; -bilden, w. b.: afbeelden, (tech.) modelleeren, vormen, (fig.) voorstellen, schetsen; -bildung, vr.: afbeelding; afbeeldsel, beeld;-binden, onr. w. b.: afbinden, (een jong dier:) spenen, (eene ton:) omhoepen, (een schuldeischer:) af betalen; -biss, m. (-es ; mrv. -e)afbijting ; afgebetene plek, (jag.) plaats waar het wild gegraasd heeft; -hitte, vr.: verzoek om vergiffenis (öffentliche -bitte: openlijke erkenning van schuld); -bitten, onr. w. b.: af bidden (Einem etwas: iets aan iemand), (fig.) vergiffenis vragen (öffent-lich -bitten: schuld bekennen en openlijk om vergiffenis of verschooning vragen).

ablblasen, onr. w. b.: afblazen: onr. w. o. h.: voor het laatst blazen, (jag.) door hoorngeschal terugroepen, (fig. en mil.) den aftocht blazen, (ook:) de taptoe blazen; -blatten, w. b, en o.: afbladeren; -blattern, w. o. h.: uitpokken;-blattern, w. b.: afbladeren; sich -blattern, w. w.: afbladeren, (fig. en hik.) afschilferen; -blatterung, vr.: afbladering, (fig.) afschil-fering; -blauen, w. o. h.: blauw afgeven; w. b.: blauw maken, (waschgoed:) door — blauwsel halen, (fig.) afrossen, bont en blauw slaan; -bleichen, w. b.:bleeken; w. o. s.: verbleeken, (van kleuren:) verschieten; -blitzen, w. o. h.: (van vuurwapenen:) weigeren, ketsen; -blühen, w. o. h. en s.: uitbloeien, (fig.) verwelken; -blü-then rtl, w. b.: van bloemen ontdoen.

Ab'lbrand, m. (-es, -s; mrv. -brande): gewichtsverlies; -brandler, m. (-;mrv.-): alles verloren hebbende door brand; -braunen, w. o. h.: bruin afgeven; w. b.: (kkk.) goed bruin laten worden; -brechen, onr. w. b. en o. s. en h.: atbreken, (fig.) plukken, (kph. en fig.) korten, (akk.) braken; sich etwas -brechen : zich iets ontzeggen, zich spenen van iets, het zonder .... doen; -brennen, reg. en onr. w.b. en o. s.: afbranden, (vuurwapenen:) afschieten, (vuurwerk:) afsteken, (fig.) op de flesch (op zwart zaad, aan lager waf) geraken; -bröckeln, w. b.: afbrokkelen; sich -bröckeln, w. w.: afbrokkelen; -broeken, w. b.: afbrokkelen; -bruch, m. (-es, -s; mrv. -brüche): afbreking; afbraak; afgebroken plek, breuk; (fig.) afbreuk; (ook:) korting, aftrek; -bruen thun: afbreuk (nadeel) doen; sich keinen -bruch thun: zich niets ontzeggen; -brüchig, bv.

n.: broos, (fig.) afbreuk doende; -bürden, w. b.: ontlasten: -bürsten, w. b.: afborstelen; -büssen, w. b.: boeten voor, fig.) weder goedmaken; -büssung, vr.: boetedoening, (fig.) weder-goedmaking. abldachen, w. b.: het dak (de be

dekking) afnemen van, (fig.) glooiend maken; -dachig, bv. n.: glooiend; -da-chung, vr.: glooiing; -dammen, w, b,: afdammen; -dammung, vr.: afdamming; -dampfen, w. o. s.: verdampen, (fig.) uitwasemen; -dampfen, w. b.: doen verdampen, (kkk.) stoven, laten stoven; -dam-pfung, vr.: verdamping; -danken, w. b.: afdanken; w. o. h.: bedanken, zijn ontslag nemen (bei einer Leiche -danken: de ter begrafenis aanwezigen bedanken); -dan-kung, vr.: afdanking, (fig.) ontslag-neming, nederlegging van een ambt; -dankungs-rede, vr.: afscheidsrede ; -dankungsschein

m. ontslagbrief, (mil.) paspoort; -darben, w. b.: ontzeggen (seinem Munde etwas -darben: iets uit zijnen mond sparen); -decken, w. b.: blootmaken, het bovenstuk afnemen van, (den disch:) afnemen* (dieren:) villen, (fig.) afranselen; -decker,

m.: vilder; -deckerei, vr.: vilderij, vil-plaats ; -deckerleder, o.: sterfleder; -dei-chen, w. b.: bedijken, afdammen; -dicken, w. b.: doen verdikken; -diekung, vr.: verdikking ; -dielen, w. b.: afschutten, (ook:) bevloeren met planken; -dienen, w. b.: (tijd:) uitdienen, (schuld:) aanverdienen; -dingen, onr. w. b.: afdingen, (ook:) huren, (ook:) ontslaan, wegzenden; -dorren* w. o. s.: uitdrogen, verdrogen, verdorren; -dorren, w. b.: drogen, droog laten worden ; -drangen, w. b.: wegdringen, (fig.) afdwingen, afpersen, ontwringen; -drauen, w. b.: afdwingen (afpersen, ontwringen) door bedreigingen; -drechseln, w. b.*-(tech.) afdraaien, (op de draaibank) afronden ; -drehen, w. b.: (i. a. b.) afdraaien; -dreschen, onr. w. b.: (graan :> dorschen, (schuld:) met dorschen aanverdienen, (fig. iemand:) afranselen, doorhalen, zijn vet geven, (fig. fam., een onderwerp:) afzagen; onr. w, o. h,: afdorschen; -drieseln, w, b,: afrafelen; -dringen, onr. w. b.: afpersen; -dringung, vr.: afpersing; -drollen, w. b.: af dwingen (afpersen) door bedreigingen; -druck, m.: afdruk, (van vuurwapenen: afdrukking; -drucken, w. b.: afdrukken; w- o. h.: (typ.) vlekken ; -drücken, w. b.: afdrukken (Einen -: iem. omarmen; Einem etwas -: iem. iets afpersen); w. o. h.: van wal steken; -dunkeln, w. b.: donkerder verven; -dunsten, w. o. h. en s.: verdampen; -dünsten, w.b.: doen verdampen; -dünstung, vr.: verdamping; -dünstungshaus, o.: gradeerwerk; -dupfen, w. b,: afdrogen door herhaalde, zacht duwende aanraking, (hik.) afvegen met pluksel.

ab lebenen, w. b.: effen (gelijk) maken, vlakken; -ebenung, vr.; effen (gelijk) ma-king, vlakking; -ecken, w. b.: af hoeken, van hoeken (of: van hoekigheid) ontdoen; -eggen, w. b.: afeggen; -eichen, w. b.: ijken; sich -eifern, w. w.: zich aftobben, (ook:) zich te boos maken; -eilen, w.o.s;: zich wegspoeden; -eisen, w. b.: van ijs ontdoen; w. o. s.: dooien.

Abe le, vr.: (pik.) abeel, witte populier.

Abelmosch', m. (-es): muskuskorrels (mrv.).

A'bend, m. (-es, -s; mrv, -e): avond; (fig.) Westen; es ist noch nicht aller Tage -: (spr.) alle dagen hebben nog geen avond; der heilige -: heilig-avond, avond vóór een heiligen-dag of feestdag, (inz.) Kerst-avond;

m.:

vr.:

-andacht, vr.: avond-gebed; -arbeit vr.: avondwerk; -belustigung, vr.: avond-uit-spanning, avondpret; -besuch, m.: avondbezoek; -blatt, o.: avondblad; -brod, o.: avond-eten, avond-maal; -dammerung, vr.: avondschemering, schemer-avond; -essen,

o.: avond-eten; -falter, m.: avond-vlinder; -feier, m.: avondgebed; -gang,’m.: -avondwandeling, (mnw.) ader in westelijke richting; -gebet, o.: avondgebed; -gegend, vr,: westerstreek, (fig.) Westen; -gelaute,

o.: avondgelui; -gesang, o.: avondlied; -gesellschaft, o.: avondgezelschap, avondpartij; -glocke, vr.: avondklok; -gottes-dienst, m.: (kkl.) avonddienst; -himmel, vr.: avondhemel; -jagd, vr,: jacht bij fakkellicht; -kost, vr,: avondkost, avondeten; -kreis, m.: avondgezelschap, avondpartij; -kühle, vr.: avondkoelte; -land, o.: westelijk land; -lander, m,: westerling (-lander,

m. mrv.: westersche volken); -landisch, bv. n.: westersch; -landschaft, vr.: (schl.) landschap bij avond, a bendlicli, bv. n.: avond-; (fig.) westersch.

A’b end I licht, vr.: (fig.) avondster; l-lied, o.: avondlied; -luft, vr.: avondlucht; -lust-barkeit, vr,: avond-uitspanning, avondpret; -mahl o.: avondmaal, (kkl.) Avondmaal, Nachtmaal, (bij de katholieken:) Communie.

A bendmahls, in Sam, l-brod, o.: brood bij het Nachtmaal, (katholiek:) gewijde hostie; -feier,vr.: Avondmaalsviering,(katholiek:) Communie; -ganger (-gast,-genoss),

m.: Avondmaalganger, (katholiek:) Com-muniant; -wein, m.: wijn bij het Nachtmaal des Heeren, (katholiek:) wijn bij het heilig Mis-offer,

Abendlmahlzeit, vr.: avondmaaltijd, avondmaal, avond-eten; -musik, vr.: serenade: -opfer, o.: avond-offer, (fig.) avondgebed; -punkt, m.: (str.) Westen; -regen, m,: avondregen; [t] -roth, o. (|t] -röthe, vr.): avondrood.

a bends, bw.: des avonds, in den avond. Abendlschein, m.: avondschemering, schemer-avond; -schimmer, m.: gloed der ondergaande zon; -schmaus, m,: avond-smulpartij, feestelijke avonddisch; -segen,

m.: avondgebed; -seite, vr.: westerkant, westzijde; -sonne, vr.: avondzon, ondergaande zon; -speise, vr.: avond-eten ; -standchen, o.: serenade; -stern, m.: avondster; -stille,vr,: avondstilte; -stillstand, m.: (spr.) westerstilstand; -stunde, vr.: avonduur ; -tafel, vr.: avonddisch, avondmaal; -unterhaltung, vr,: avondgesprek, (fig.) avondvermaak; -vogel, m.: avond-vlinder; -völker, m. mrv.: westersche volken; -warts, bw.: westwaarts; -wind, m.: avondwind; -zeit, vr.: avondtijd, avond; -zeitung, vr.: avondblad; -zeitvertreib, m.: tijdverdrijf des avonds₂ avondvermaak; -zirkel, avondkransje, avondgezelschap.

A'benteuer, m. (-s; mrv. -): avontuur; -ig, bv. n, en bw.: avontuurlijk, (ook:) gewaagd; -lich, bv.n. en bw.avontuurlijk, (ook:) gewaagd; -lichkeit, avontuurlijkheid, (ook:) gewaagdheid.

abenteuern, w. o. h,; avonturen zoeken, (ook:) op avontuur uitgaan.

A'benteuerer, m. (-s; mrv. -): avonturier, gelukzoeker, (ook:) waaghals, A’benteurerin, vr. (-; mrv. -nen): avonturierster.

aber, vgw.: maar, doch; echter, evenwel; oder -: of wel, anders. I -, bw.: nog eens, nogmaals. I -, z, n. o.: maar; es ist kein Mensch ohne ein -: er is niemand zonder gebreken.

A'berlglaube, m. (-ns): bijgeloof; bij-geloovigheid; -glaubig (- glaubisch), bv.n. en bw.: bijgeloovig.

ab'erkenlnen, onr. w. b.: (rcht.): ontzeggen; onteigenen; -nung, vr.: ontzeg-g; onteigening, a bermal, bw.: Zie abermals. a bermals, bw,: nogmaals, andermaal,, nog eens, opnieuw.

a'bern, w. o. h.: bij alles een maar hebben, altijd maren hebben.

ab'ernten, w. b.: oogsten; w. o, h.: den oogst binnenhalen.

Aberlsinn, m. (-es): stijfhoofdigheid; -sinnig, bv. n. en bw.: stijfhoofdig; -witz,.

m. (-es): waanwijsheid, (ook:) (een) dwaas,, (een) zot; -witzig, bv. n. en bw.: waanwijs^ (ook:) dwaas, zot.

ableschern, w. b.: aftobben; -essen,, onr. w. o. h.: af-eten; onr. w. b.: af-eten, leeg-eten, schoon-eten, kaal-eten, (beenderen:) af knabbelen, afkluiven.

ab’lfachen, w. b.: in vakken afdeelen;, -fadeln, w. b. Zie abfadnen; -fadnen (-fadmen), w. b.: bij vademen meten; -fadnen w. b.: (boonen:) afhalen;-fahren,onr. w. o. s.; 1) afvaren (i. a. b.), (ook:) afrijden (i. a. b.), (fig. fam.) afmarcheeren, uitrukken, sterven; 2) afglijden, afschampen, af ketsen; 3) afspringen, afvliegen, afschieten; 4) vervaren; 5) omspringen, te werk gaan; kurz mitEinem -: weinig kom-plimenten met iemand maken; onr. w. b.:

1)    afvaren (i. a. b.), (ook:) afrijden (i.a.b.);

2)    met varen of rijden aanverdienen of aanzuiveren (eene schuld); 3) den Zoll ab-fahren: eenen omweg maken om te kunnen smokkelen; 4) drei Meilen -: eenen omweg van drie mijlen maken; 5) doen slijten, doen afslijten ; sich -, onr. w. w, t slijten, afslijten.

Ab fahrt, vr.: vertrek, (inz.) afvaart;: (fig. fam.) uitrukking, uitknijpen, dood, sterven.

Abfahrts, in Sam. I -flagge, vr.: vlag die geheschen wordt bij de afvaart; -geld,, o.: reisgeld, (fig.) reispenning, teerpenning;, -ort, m.: plaats van vertrek; -schuss, m.: schot ter aankondiging van de afvaart -zeit, vr,: tijd van afvaart, tijd van ver-

Ab’lfall, m. (-es, -s; mrv. -falie): afval (i. a. b.), (fig.)verval;(ook:) glooiing;( ook:) verschil, onderscheid; -fallen, onr. w. o.s.: afvallen (i. a. b.), (fig.) vervallen, (zeew.) af drijven; -fallig, bv. n. ‘ en bw.: afvallig, (fig.) glooiend, (ook:) ongunstig; -falzen,. w. b.: (bij looiers:) ontvleezen, (tim.)spongen ; -fangen, onr. w. b.: afvangen, (mnw.) ondervangen, schoren, stutten, (jag.) doorsteken, afmaken, (pop.) afranselen; -farben,. w. b.: het laatste verfsel geven aan; w. o., h.: (van geverfde stoffen:) afgeven; -fa-seln, w. o. h. (sich -faseln, w. w.): rafelen,, uitrafelen; -fasern, w. b.: afrafelen, uitrafelen (sich -fasern, w, w.: rafelen, uitrafelen); -fassen, w. b.: (geschriften:) opstellen,, (graan:) wegen, meten, (ijzer:) buigen,, (fig. en jag.) grijpen, vatten, vangen; -fas~ ser, m, (-s; mrv. -): opsteller, steller; -fa&~

w. o.

turen, enz.:) vermist, ontbrekend; (fig.) in verval gekomen, vervallen, afnemend; (kleederen:) gesleten, versleten; - werden: oud en versleten worden, (fig.) uit de mode geraken.

Ab'gangling, m. (-es,

(vlk.) onvoldragene vruch afval.

ab’igaten, w. b.: wieden; -gaukeln, w. b.: afgoochelen; -gaunern, w. b.: ontfutselen, aftroggelen, afhandig maken, (ook:) door den neus boren; -ge...(*);

de

sung, vr.: (van geschriften:) inkleeding, *{fig.) stijl; -tasten w. b.: met vasten boete doen voor (sich -fasten, w, w.: door te veel vasten al zijne krachten uitputten); -fau-len, w. o. s.: afrotten, wegrotten;-faumen, w, b Zie abfeimen.

ab'lfechten, onr. w. b.: vechtend ontwringen (sich -fechten, onr. w, w.: zich afvechten); -federn, w o, h.: ruien; w. b.: plukken, kaalplukken, (fig.) van veeren ontdoen; -fegen, w,b.: 1)vegen,aanvegen;

2) afstoffen; 3) wegvegen, opvegen;-feiern, w. b,: (zeew.) afvieren, voor den wind omwenden; -feilen, w, b : afvijlen; -feilicht, o.: vijlsel; -feilschen. w, b,: afkoopen; -feinen, w b.: (suiker:) raffineeren; -fen-stern, w. b,: (fam) kapittelen, doorhalen, '•(iemand:) de ooren wasschen; -fertigen, w. o : (iets:) afmaken, afdoen, (iemand:) wegzenden, (fig,) afwijzen; -fertigung, vr.: afmaking, afdoening, (ook:) wegzending, (fig.) afwijzing, weigering; -fertigungs-schein, m.: bewijs van aangifte aan het grenskantoor; -fesseln, w b.: ontketenen, loslaten; -feuchten, w. o, h.: vocht afgeven; w, b : vo-chtig maken, natten; -feuern, w. b. en o. h,: afvuren; -ficken, w. b.: afwrijven, door wrijving afslijten; -fiedeln, w. b.: (muz,) afvedelen, op de viool krassen, (teen.) van slakken ontdoen (gesmolten metaal); -fiedern, w. b.: (bij glazenmakers:) afkanten, van overtollige kantjes ontdoen, (fig.) Zie abfedern; -filtriren [ie], w, b.: nltreeren; -filzen, w. b. Zie ausfilzen; -finden, onr, w b.: voldoen, tevredenstellen, (fig.) uitkoopen, afkoopen (sich -finden, w. w.: tot eene schikking komen, eene schikking treffen, [ook:] afrekening houden); -findung, vr.: tevredenstelling, (ook:) afmaking, schikking, (ook:) afkooping, uit-kooping; -fingern, w. b.: op de vingers aftellen; -finnen, w. b.: (sm.) aan de kanten dun uithameren; -fischen, w. b.: afvisschen, uitvisschen, leegvisschen, (fig.) afroomen; -fitscheln, w. b.: afwrijven, door wrijving afslijten; -fitzen, w. b.: (mtsl.)gladstrijken.

ab Iflachen, w. b.: Zie abdachen; -flattern, w. o. s : wegfladderen, wegvliegen (sich flattern, w. w.: zieh moefladde-ren); -flauen, w. b.: (erts:) wasschen,spoelen; -flechten, onr-w. o, h.: vlechten, strengelen ; onr. w. b : losstrengelen; -flecken, w. o. h.: vlekken maken, vlekken; -fiedern, w. b,: afstoffen; -flehen, w. b.: afsmeeken; -fleischen, w. b : ontvleezen, het vleesch afschaven (-fleischmesser, o.: schaafmes [der looiers]); -flenzen, w. b.: (een gevangen walvisch:) van zijn spek ontdoen; -fliegen, onr. w. o, s.: wegvliegen, (fig.) vertrekken, (tnb.) verdorren op den stam; -fliessen, onr. w. o. s.: afvloeien, (van rivieren:) uitloopen, zich ontlasten, (fig.) voortvloeien ; -flohen, w. b.: vlooien; -flügeln, w. b.: (zaad:) afharen; w. o. s.: (fam.) maken dat men wegkomt; -fluss,

m.: 1) afvloeiing, (fig.) ontlasting, (van de zee:) ebbe; 2) afwatering, goot, riool; ft] -fluthen, w. o. s.: afvloeien, wegloopen; -fodern, w. b. Zie abfordern; -folgen lassen, onr. w. b.: laten volgen, afleveren, uitleveren, afzenden; -foltern, w. b.: (door martelingen) afpersen; -fordern, w. b.: -afvorderen, (ook:) opeischen; -forderung, vr.: afvordering, (ook:) opeisching, (ook:) terugroeping; -formen, w. b.: vormen, in

den vorm brengen, (bij schoenmakers:) van de leest afnemen; -formung, vr.: vorming, (schoenm.:) van de leest neming; Einem etwas -forschen: iemand uithooren, iemand den wurm uit den neus halen; -forsten, w. b.: boomen rooien (of: hout kappen) in.

ablfragen, reg. w. b.: afvragen, (ook:) ondervragen. Zie ook abforschen; -tressen, onr. w. b.: afvreten, (fig.) weg-yreten (Einem das Herz -fressen: aan iemands hart knagen); -frieren, onr. s.: afvriezen; -frohnen, -fröhnen) [-fronen, -frönen], w. b.: (rcht.) vroondiensten verrichten voor, (fig.) aanverdienen met han-den-arbeid; -fuchteln, w. b.: (fam.) afranselen; -fuhre, vr.: afvoer, verwijdering; -führen, w. b.: afvoeren, wegvoeren; vervoeren; wegbrengen; (schildwacht:) aflossen; (schuld:) aflossen, aanzuiveren, voldoen; (metaal:) tot draad trekken, door de trekplaat halen; (fig.) af brengen (vom rechten Wege: van den rechten weg); (fam.) wegjagen, wegzenden; sich-führen, w. w.: zich uit de voeten maken, wegsluipen; -führend, bv. n.: (gnk.) ontlasting-oevorderend, laxeerend; -führung, vr.: wegbrenging; vervoer; (tech.) dunner-ma-king, verdunning; (gnk.) afdrijving, bevordering van de ontlasting; -fuilen, w.b.: aftappen; -füllung, vr.: aftapping; -fur-chen, w. b.: voren trekken door, (fig.) doorploegen; -füttern, w. b.: voederen.

Abgabe, vr.: 1) afgifte; aflevering, uitlevering; levering; 2) belasting.

Abgaben, vr.mrv.: belastingen; -frei, bv. n.: onbelast, vrij van belasting; -frei-heit, vr.: vrijdom van belasting: -system, o.: belasting-stelsel; -wesen, o.: belastingwezen.

ab'gahren, onr. w. o. h.: uitgisten.

Ab gang, m. (-es, -s; mrv. -gange):

1) vertrek; (fig.) verscheiden, afsterven, overlijden, dood; (tnl.) verwijdering, aftreding; (kph.) debiet, aftrek, omzet; - der Leibesfrucht: (vlk.) miskraam; in -kommen: in het verval komen, (ook:) in onbruik geraken; 2) afneming, vermindering, verlies; (kph.) tarra; (fig.) afval.

ab’

-s; mrv. -e): t; (fig.) stuk

(*) Alle met abge... aanvangende woorden, die men hier niet vindt, hebben de beteekenis van het verleden deelwoord, zoodat men daarvan het werkwoord moet opzoeken (arlphabetisch te vinden op dezelfde letters zonder ge..l Zet men achter de Hollandsche beteekenis van het deelwoord de lettergreep -heid, dan heeft men beteekenis van net Duitsche z. n. dat met Abge... aanvangt.

en vr.: door

-n):

sm

Kind -gewöhnen: een kind van de borst afwennen, een kind spenen); -gezehrt, bv. n. r vermagerd, uitgeteerd; -gezogenheit, vr.: eenzaamheid, afzondering.

ab'lgieren, w. b.: door gezeur of gemaal af dwingen; w. o. h.: (zeew.) afgieren, het ruime sop kiezen; -giessen, onr. w. b.: afgieten, (tech.) gieten; -gipfeln, w. b.: (tnb.) toppen; -girren, w. b.: aïïleemen, aftroggelen; -gittern, w. b.: met traliewerk afsluiten of afscheiden; -glanz, m. afstralende glans of luister, (tig.) beeld; -glatten, w. b.: polijsten; -gleichen, onr. w. b.: gelijk (effen, pas) maken, (bwk.) waterpas maken, (kph.) vereffenen; -glei-ten, onr. w. o. s.: afglijden, (fig.) af dwalen; -glimmen, reg. en onr. w. o. s.: flauwer en flauwer worden, langzamerhand uitgaan (vuur, licht); -glitschen, w. o. s.: afglijden, afglippen; -glühen. w. b.: (ijzer:) gloeien, (gekruiden wijn:) heeten, warm

-geben, onr. w. b.: 1) afgeven; overgeven; overbrengen, brengen; 2) leveren; 3) geven, opleveren, baren; 4) nederleggen (een ambt), zijn ontslag nemen uit; 5) goed zijn voor, blijken te zijn; spelen voor, zich aanstellen of gedragen als; 6) betalen (belasting), opbrengen; sich -geben, onr. w. w.: zich afgeven, zich inlaten; -gebrannt, bv. n.: afgebrand, (fig.) op de flesch, aan lager wal, arm; -gebrannte, m. iemand die alles verloren heeft brand, (fig.) rondom in den brand zittende; -gebranntheit, vr.: (fig.) staat van diepe armoede, volslagen gebrek; -gedroschen, bv. n.: (fig. fam.) afgezaagd; -gedroschen-heit, vr.: (fig. ram.) afgezaagdheid ; -ge-faumt (-gefeimt), bv. n.: (fig.) sluw, uitgeslapen, slim, doortrapt; -getunden, bv. n.: uitgekocht, afgekocht, schadeloos gesteld; -gehartet, bv. n. : gehard, verstokt; -gehen, onr. w. o. s.: afgaan; vergaan, te niet gaan, eindigen, afloopen; verlaten, laten varen; vom Preise -gehen lassen : van den prijs laten vallen; onr. w. onpers.: ontbreken ; verliezen; onr. w. b.: afloopen; -gehend, bv. n.: (kph.) verkocht wordende; -geizen, w. b.: uit vrekkigheid ontzeggen (sich -geizen, w. w.: gebrek lijden uit vrekkigheid); -gelagert, bv.n.: (wijn, bier:) oud, belegen; -gelben, w. o. h.: -geel afgeven; -gelebt, bv. n.: afgeleefd; -gelebt-heit, vr.: afgeleefdheid; -gelegen, bv. n.: afgelegen, (van wijn en bier:) belegen, oud; -gelegenheit, vr.: afgelegenheid, verre afstand; geleibt, bv.n.: (rcht.) overleden, aflijvig: -gemacht, bv.n.: afgedaan; -gemes-sen, bv.n.: afgemeten, (fig.) afgepast, juist; -gemessenheit, vr.: afgemetenheid, (fig.)afgepastheid, juistheid; -geneigt, bv.n.: af-keerig; -geneigtheit, vr.: afkeerigheid, afkeer, tegenzin; -geordnete, m. (-n; mrv. -n): afgevaardigde, volksvertegenwoordiger; -gerben, w. b.: gaarlooien,(fig.fam.) afranselen, (ook:) zijn vet geven aan, duchtig doorhalen, de ooren wasschen: -geredet, bv. n.: afgesproken (-geredeter Massen, bw.: zooals afgesproken is, overeenkomstig de afspraak; eine -geredete Sache, vr.: eene doorgestokene kaart); -gesagt, bv. n.: (fig.) verklaard, gezworen (ein -gesagter Feind, een verklaard of gezworen vijand); -gesandte, m. (-n; mrv.

afgezant, (dipl.) gezant; -geschieden, bv. n.: afgescheiden, afgezonderd (-ge-schiedene Seelen, vr. mrv.: schimmen der afgestorvenen; die -geschiedenen, m. mrv.: de afgestorvenen): -geschiedenheit, vr: afzondering, eenzaamheid; -geschliffen, bv. n.: (fig.) gepolijst, wellevend; -ge-schliffenheit, vr.: (fig.) gepolijstheit, wellevendheid; -geschmackt, bv. n. en bw.:

akeloos, zouteloos, laf, flauw, (ook:) zot, ongerijmd; -gesehen daVon, bw.: behalve; -gespannt, bv. n.: slap, verweekelijkt, (fig.) moedeloos, neerslachtig; -gestorben, bv.

n.: afgestorven, (fig.) vaal, verschoten, verbleekt; -gewahren, w. b.: (mnw.) afschrijven, overboeken; -gewichen, v. dw.: afgeweken; bv. n.: afgeloopen (im -gewi-chenen Jahre: verleden jaar, in het afge-loopene jaar); -gewinnen, w. d. onr.: afwinnen (einer Sache Geschmack -gewinnep: smaak in iets krijgen; Einem ein Geheim-niss [s] -gewinnen: iemand den wurm uit den neus halen); -gewöhnen, w. b.: afwennen (ein

maken.

Ab'gott, m. (-es, -s; mrv. -götter): afgod (einen -gott machen aus: een afgod maken van); -götter, m. (-s; mrv.-): afgp-dendienaar, (fig.) verafgoder; -gÖtterei’? vr.: afgoderij, afgodendienst; -götterei treiben : afgoden dienen, zich aan afgoderij [fig.: aan verafgoding] schuldig maken; -götterer, m. (-s; mrv. -): afgodendienaar, (fig.) verafgoder; -göttern, w. o. h.: afgoderij plegen; -göttin, vr. (-; mrv. -nen): vrouwelijk afgodsbeeld, (fig.) afgod; -göt-tisch. bv. n.: afgodisch; -gottschlange, vr.: (drk.) reuzenslang, boa constrictor.

al»'I gr alben, onr. w. b.: afgraven, weggraven; (ook:) eene gracht of een greppel graven langs of om; (ook:) eene afwatering graven voor; (ook:) afdammen,bedijken; eine Schuld -graben: eene schuld aanverdienen met graven of spitten; sich -gramen (sich -grameln), w. w.: zich dood-kniezen, vergaan van verdriet of hartzeer; -granzen, w. b. Zie abgrenzen; -grasen, w. b.: afgrazen, (ook:) afmaaien, (fig.) wieden; -grasung, vr.: afgrazing, (ook:) afmaaiing, (fig.) wieding; -greifen, onr. w. b.: afgrijpen, (fig.) door telkens aanvatten doen slijten (sich -greifen, onr. w. w.: slijten door gedurige aanvatting); -grenzen w. b.: de grenzen bepalen van; -grund, m. (-es, -s; mrv. -gründe): afgrond; -grünen, w. o. h.: het frissche groen verliezen, verwelken, (ook:) groen afgeven.

ab lgucken, w. b.: afkijken, afneuzen (sich -gucken, w. w.: zich moe-kijken); -gunst, vr.: afgunst, wangunst, (ook:) ongenegenheid; -günstig, bv. n. en bw.: afgunstig, wangunstig (ook:) ongenegen;, -gurgeln, w. b.: de keel afsnijden, (muz.) diep uit de keel zingen; -gürten (-gurten), w. b.: van gordel ontdoen; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): afgieting, (tech.) afgietsel, (ook: het) gieten, (aan eene Duitsche tabakspijp:) kwijlzak; -güten, w. b. Zie al) linden.

ab lliaaren, w. b.: ontharen, afharen; w. o. h.: verharen, het haar verliezen; -haben, onr. w. b.: hebben hetgeen men behoort te hebben; -hadern, w. b.: betwisten; -haften (-haften), w. b.: loshaken; -hagen, w. b.: afheinen, afsluiten (of afscheiden) met eene haag; -hagern, w. o. s.: mager worden;-ha-

len, afstroopen; w. o. h.: vervellen ;-heben, onr. w. b.: aftillen, (de tafel:) afnemen; w. o. h.: (spl.) afnemen; auf Etwas -heben, het op iets munten; -hecheln, w. b.: hekelen; -hefteln (-heften), w. b.: losmaken; —heilen, w. b.: genezen, beter maken; w. o. s.: herstellen, beter worden; -heilung, vr.: genezing, herstel; -helfen, onr. w. b. [31: af helpen, (fig.) verhelpen, (ook:) uit den weg ruimen; -helflich, bv. n.: te verhelpen, vatbaar om hersteld te worden; -hellen, w. b.: klaren (sich -hellen, w. w.: bezinken, klaren); -herzen, w. b.: (fam.) knuffelen, mollen, zoenen in het oneindige; -hetzen, w. b.: iemand afjagen, doodmoe-. jagen (Einem etwas -hetzen: iemand geen rust laten voordat hij het verlangde gegeven of toegestaan heeft); -heucheln, w. b.: af huichelen (Einem etwas -heucheln: door gehuichel iets van iem. verkrijgen); -heulen, w, b.: met eene huilende stem voordragen; sich -heulen, w. w.: (pop.) zich moe-huilen, zich moe-janken; -hexen, w. b.: (Einem etwas: iemand iets) afhandig maken (ontroggelen, ontlokken) door too-verwerk.

Ab’lhilfe, vr. Zie Abliülfe; -hinken, w. o. s.: weghinken, weghompelen; -hobeln, w. b.: afschaven, (fig.) de ruwe schors er afvijlen, (ook:) ontgroenen, baanwijs maken; -hold, bv. n. [31: afkeerig; -holen, w. b.: afhalen ( holen lassen: zenden om, laten halen); -nolz, o. (-es): hakhout, (ook:) sprokkelhout; -holzen, w. b.: vellen, kappen, omhakken, (pop.) afranselen; -holzig,bv.n.:

ren

rn-

afs

-e):

jgung, vr.: afheining, (ook:) heining, •<ook:) heg, haag; -hakeln (-haken), w* b.: afhaken, van den haak afnemen; -halftern, w. b.: van halster ontdoen; -halsen, w. b.: onthalzen, (jag.) van den koppel losmaken, (flg.) omhelzen; -halten, onr. w. b.: af houden, (vergadering, zitting, enz.:) houden, (fig.) weerhouden, tegenhouden; onr. w. o. h.: afhouden, (ook wel:) aanhouden (auf: op); -haltung, vr.: afhouding, (fig.) beletsel, hinderpaal; -han-deln, w. b.; aihandelen, (fig.) verhandelen, behandelen, (ook:) afkoopen, koopen van, (van den prijs:) af dingen; -handen, bv. n. (fam.) niet bij de hand, verloren geraakt, vermist; -handler, m. (-s; mrv. -): verhan-delaar:    -handlung, vr.: verhandeling;

-hang,' m. (-es, -s; mrv. -hange): helling, glooiing; -hangen, onr. w. o. h.: afhangen <i. a. b.); -hangen, w. b.: afnemen, uit de hengsels nemen, (spoorwagens:) afhak* -hangig ,bv. n.: glooiend, hellend, (fig.) hankelijk; -hangigkeit, vr.: glooiing, helling, (fig.) afhankelijkheid; -hangling, m. (-es, -s; mrv. -e): afhankelijke, ondergeschikte; -haren, w. b.: van haren ontdoen; sich -harmen, w. w.: zich doodkniezen, vergaan van verdriet of hartzeer, (ook:) zich verbijten; -harten, w. b.: harden, gehard maken; -hartung, vr.: gehard-making; -harzen, w. b.: het hars opvangen uit; -haspeln, w. b.: af haspelen, (fig.) afroffe-len; -haspler, m. (-s; mrv. -): haspelaar, garenwinder; -hasplerin, vr. (-: mrv. -nen): haspelaarster, garenwindster; -haubeln (-hauben), w. b.: van de kap ontdoen (een valk); -hauen, w. b.: af houwen, afhakken, (fig.) afmaaien; -hauung, vr.: afhouwing, afhakking, (fig.) afmaaiing; -haufeln, w. b.: aan hoopjes afdeelen; -hauten, w. b.: vil-(van boomen:) uit de kracht gegroeid; -hor-chen, w. b.: afluisteren; -horen, w. b.: aanhoo-x, (ook:) hooren, (rcht.) in ’t verhoor men; -hörung, vr.: aanhooring, (ook: het) hooren, (rcht.) in ’t verhoor neming, verhoor; -hub, m. (-es): (het) bovenaf ge-nomene, (fig.) overschot van den maaltijd, (spl. het) afnemen; -huid, vr.: afkeer; -hülfe, vr.: herstel; -hülflich, bv. n. Zie abhelflich; -hülsen, w. b.: pellen, doppen, ontbolsteren; -humpeln, w. o. s.: weghompelen; -hungern, w. o.: uithongeren (sich -hungern, w. w.: honger en gebrek lijden); -hüpfen, w. o. s.: weghuppelen (sich -hüpfen, w. w : zich moehuppe-len); -huschen, w. o. s.: zich uit de voeten maken, de plaat poetsen; -husten, w. b.: hoestende opgeven (sich -husten, w. w.: zich bijna doodhoesten); -hüten, w. b.: laten afgrazen; -hütten, w. b.: (mnw.) verwaarloozen. abiclit, bv. n.: verkeerd. al>¹1 irr en, w. o : af dwalen; -irrung, vr.: afdwaling; sich -jachtern, w, w.: zich moe-draven; -jagen, w. b.: afjagen (i. a. b.); Einem et was -jagen: iemand zóó achterna zetten dat hij iets in den steek laat; sich -jagen, w. w.: zich afjagen; -jochen, w.b.: van het juk ontdoen; -kalten, w. b.: afkoelen; -kammen, w. b.: af kammen, (mil.) het bovengedeelte afschieten van; -kam-I>fen, w. b.: ontweldigen; -kanzeln, w. b.: (iets:) van den kansel afkondigen, (iemand:) van den kansel bestraffen, (fig. fam.) kapittelen; -kappen, w ib.: af kappen, afhakken, (ook:) van kap (top, bovendeel) ontdoen, (fig. fam.) den mond snoeren, op zijne (hare) plaats zetten, bakzeil doen halen; -kargen, w. b.: uit schraapzucht ontnemen of onthouden; -karten, w. b.: heimelijk afspreken, (ook:) bekonkelen 'eine abgekartete Sache: eene doorgesto-_ ene kaart); -kartung, vr-: heimelijke " praak, bekonkeling, (fig. fam.) doorge-stokene kaart; sich -kasteien, w. w.: zich uitputten door zelfkastijding; -kauen, w. b.: af knabbelen, af knagen; -kauf, m. (-es, -s; mrv. -kaufe): afkooping, afkoop; -kaufen, w. b.: afkoopen; -kaufer, m. (-s; mrv. -): kooper, klant;-kauflich, bv.n.: af te koopen; -kaufung, vr,: afkooping; -kaupeln, w. b.: afronselen; -kehlen, w.b.: kelen, (tim,) spongen; -kehr, m.: af keer; -kehren, w. b.: afwenden, (fig.) af borstelen, (ook:) schoonvegen; -kehricht, o. (-es, -s): veegsel, vuilnis; -kehrung, m.: afwending, (fig.) schoonveging; -keilen, w. b.: (fam.) afkoopen; -keltern, w. b. en o. s.: uitpersen; -ketten (-ketteln), w. b.: (van den ketting) losmaken; sich -kichern, w. w.: (fam.) zich slap lachen; -kindern, w. o. h.: uitkinderen; -kippen, w. o. h.: afglippen; w. b.: den kop af breken van; -klaffen, w. o. h.: op eene kier staan, niet goed dicht zijn; -klaftern, w. b.: afvademen; -klammern, w. b.: afnemen (b. V.: wasch-goed van de droogstokken); -klang, m. (-es, -s; mrv. -klange): wanklank, (fig.) weerklank, echo; -klappen, w. b.: de zijstukken of randen neerslaan van; -klaren, w. b.: klaren; -klarung, vr.: klaring; -klatsch, m. (-es; mrv.• giet-afdruk, cliché; -klatschen, w. D.: een giet-afdruk maken van; ein Kind -klatschen, een kind een klap geven; -klau-

ben, w. b.: af kluiven, (fig.) kaalpluk-    w, b. (sich -krümeln, w. w.): kruimelen,

ken, (ook:) afplukken; -kleiden, w. b.:    afkruimelen, brokkelen;-krümmen, w. b.:

ontkleeden, uitkleeden, (tim.) afschieten; neerbuigen (sich -krümmen, w. w.: bene--kleidung, vr.: ontkleeding, uitkleedingr, denwaarts kromloopen); -krusten, w. b.: (tim.) afschieting, (ook:) schot, schut, af- van korst ontdoen; -kühlen, w. b.: afkoe-schutsel; -klettern, w. o. s.: af klauteren;    len (sich -kühlen, w. w.: bekoelen); sich

-klimpern, w. b.: (muz.) af rammelen;-klit- -kümme

allma lig [mah], bv. n.: geleidelijk; bw.: geleide

■ ffi  Tnschüren.

AÜFSCHNAPPEK

(uit vaartuig:) aan wal stappen, van boord zeering

BldËËIFLIÖH. ■ m

Beuge, vr.: bocht, kromming; -fall, m,: (tik.) naa

m.: appel om te braden; -bock, m.: (kkk.) gilde.

darauf, bw.: 1) daarop, er' op;

drit'te, tw.: derde; I -halb, tw.: derdhalf.

ein'lbolireii, w. b.: boren in, boren terugduwen,

Enten, vr. mrv.: (vog.) eenden; I -adler, m.: zee-

vr.: 1) verlangen naar eten, 2) vraatzucht: Etiket

Fen'sterchen, o. (-s; mrv. -): raampje.

Flü'gel, m. (-s; mrv. -): vleugel, wiek, 4 (pop.)

FüHRER.

Crebüscli’, o. (-es; mrv. -e): 1) boschje;

Gemengsel, o. (-s): mengelmoes, allegaartje.

o. (-s): gestotter.

2) even uitgestrekt, even groot; -werth [t], m.: e

Grobling, m. (-es, -s; mrv. -e) Zie

doen.

meesterlijke zet; -treiben,^o.:^(jag.)^ groote

achtig (das herbstliche Rauschen der Blatter : het

hingegen, bw.: daarentegen, integendeel.

Hor'niss, vr.: (ins.) horzel. openbare lessen bijw

lir’ren, w. o. h.: dwalen; - ist mensch-lich: (sp

(van eenen dijk:) verzakking; -wolle, vr.: kamwol;

2) vuilnishok; -korb, m.: vuilnismand; -winkel, m.

m.: uitdrager, winkelier in gedragene kleeren; -tr

kommend, t. dw.: komende; -e Woche: toekomende wee

Kran kimg, vr.: 1) krenking, kwetsing; 2) grief.

2) op kunstmatige wijze voortbrengen,

Il<ass, in Sam. I -band, o.: (hik.) laatzwachtel;

lijke dood; 4) wereldsch, tijdelijk; -e 1) sterfhu

duif; -vogel, m.: lokvogel; -wolle, vr.: scheerwol

mus: dierlijk magnetismus). pikt de andere de ooge

doen spreken; halfs mond!, zwijg!; dieses Pferd ha

bileeren; Meubli’rung fblie'J, vr.: 1) meu-bileer

sandaal, voetzool (-schuhmacher, m.: lijdend (ein

INaben, in Sam. I -band, m.: naafband; -bohrer,

IXer'ven, in Sam. I -arznei, vr.: middel voor de

vr.: 1) zuinigheid, 2) huishoudbestier.

Partitur',

Phi'lipp, m. (-s): Philippus, Filips; (pop.) Flip.

Primar schu’le, vr.: lagere school, school voor la

Range, m. (-n; mrv. -n): 1) deugniet;

3) pikeur; -kröte, vr.: veenmol; -kunst, vr.: rij-

rouli'ren [lie], w. o. h.: rouleeren, in omloop zi

5) (theo.) geloofs-punt; 6) (typ.) zetting, (het)

Sche mel, m. (-s; mrv. -): bankje, scheerhaak; -la

Scliïitt, in Sarn. I Zie Sclilittscliuli. Sclilit'

Schrauh chen, o.(-s; mrv.-): schroefje.

Schwe re, vr.: zwaarte; (fig.) moeie-lijkheid; (o

Set'zer, m. (-s; mrv. -): zetter (i. a. b.); (typ.

Souveran', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) souverein, vo

1) vloed, hoog water, 2) springvloedr 3) springtij

goed of slecht af zijn. steig’en, w. o. onr. s. (s

Stra’fe, vr.: 1) straf; 2) boete; bei -von: op st

Sudelei', vr.: 1) gemors, (pop.) mors-potterij; 2

-stück, o.: Zie -gemalde; -verehrer, m.: Zie -anbe

I sich herum -, w. w. onr.: ronddolen, omzwerven.

2) kantelen, tuimelen, zijn evenwicht verliezen, (

impopulariteit;-pracis', bv. n.: onbepaald, lijk;

rwmmmmr

o.: woord van ontkenning, ontkennend bijwoord); -n

vieren, w. b.: vierkant maken, (wpk) in vier kwart

1) (kpv.) lijst der goederen, vrachtbrief,

1) nauwe doorvaart, 2) paslood, schietlood,

o. : wereldrond; -sache, vr.: wereldsche zaak; -sc

IWochen, in Sam. I -arbeit, vr.: 1) werk van eene

daalde zijn (eigen) gelag; die - bezahlen müssen:

Zit’wer, m. (-s): (pik.) zedoarwortel. Zitz. m. (-

I w. o onr. s.: 1) maar toetrappen; 2) nader trede

aanrijden, w. b.: 1) (met rijtuig:) nie-derfahren

afhankeiyk, bv. n.: abhangig;!-heid, vr.: Abhangig

Algarvië, o.: (adk.) Algarbien [o.], algebra, vr.:

Ibasterd, m.: Bastard [m.]; iemand -maken: (fam.)

Ibeleefd, v. dw. en bv. n.: erlebt; nooit -: nie e

Ibest, vr.: alte Frau, Alte [vr.].

bietebauw, m.: Popanz [m.]. biezen, bv. n.: Bmsen.

boom-ent, vr.: (tnb.) Pfropfreis [o.]; I -gaard, m

tal wohnende Yorsteher; I -verblijf, o.: Landsitz

cosniopolitisch, bv. n.: weltbürger-lich, kosmopo

dispntant, m.: [ie] Disputirer [m.]. dochterlyk, b

5) (kudde, troep:) Trieb [m.1; eene - koeien: ein

eikel, m.: (pik. en ontl.) Eichel [m.1 I -bast, m.

ferman, m.: Zie (’t minder goede)

gasthuis, o.: Krankenhaus [o.; a), Hospital [o.; a

(der) Abtrünnige; -verzaking, vr.: Ab-trünnigkeit

gezetheid, vr.: (van gestalte:) Unter-setztheit [

Igrol, m.: Spass [m.; a].

haspelaar, m.: Haspeler [m.]; (fig. fam.) Streitha

elan-er: je

huize, (verbogen vorm van „huis”) Haus [o.; a]; va

inpalniing, vr.: (das) Ansichziehen. inpalmster, v

jongensachtig, bv. n.: jungenhaft, jungenmassig, k

kamer, m.: Buttermacher [m.]. karn-huis, o.: Haus

en -: fix

knolachtij?, bv. n.: 1) rübenartig, Rüben liebend,

koster, m. :Küster [m.], Kirchner [m.],. M*essner

k wakzalfster, vr.: Quacksalberin [vr.].

leen-vrouw, vr.: Lehenfrau [vr.], Lehnsfrau [vr.];

lodderen, w. o.: 1) liebaugeln; 2) (fig.) schlafri

maan-vlek, vr.: Mondflecken [m.]

o. : Meerschwein [o.], Meerschweinchen [o.].

moedwillig, bv. n.: 1) muthwillig; 2) vdrsatzlich;

nabuur, m.: Nachbar [m.1.

noten-balk, m.: (muz.) Notenplan [m.1, Tonleiter [

- op de piano: Klavierunterricht [m.]; -in het da

4) Ermunterung [vr.].

oud-hakken, bv. n.: altbacken (-bak- [m.]. ken kos

paraplu, vr.: Regenschirm [m.], (of kortweg:) Schi

1) Einlasskarte [vr.], Einlasszettel r 1

prachtig, bv. n.: prachtig; I -heid, vr.: Prachtig

quarantaine, vr.: Quarantane [vr.]; - houden: die

2) (in Nederlandsch Oost-Indië provinciaal gouve

sabadil-krnid, o.: (pik.) Sabadill-kraut [o.]; I

schrikkelijk, bv. n.: schrecklich;

snoes, m.: (fam.) Püppchen [o.]; lekkere -: Zuck

I de Stichtschen, m. mrv.: die Utrechter [m. mrv.1

triomfeeren, w. o.: triumphiren [ie]; (fig.) siege

verkruimelen, w. b.: zerbröckeln. verkrijgbaar, bv

voorhoef, vr,: Vorderhuf [m.1. voorhof, m,: Vorhof

AAreegster, vr.: Wagerin [vr.]. Aveelieid, \r.: We

Singen; l-stuk, o.: Singstück [o.]; -toon, zeeg, v

-klimpern, w. b.: (muz.) af rammelen;-klit-    -kümmern, w. w.: zich doodkniezen, ver-

schen, w. b,: Zie abklatsclien; -klop- gaan van verdriet; -kündigen, w.b,: af-fen, w. b.: afslaan, (fig. fam.) af klop- kondigen; -kündigung, vr.: afkondiging; pen, afranselen; -knaobern, w. b.: af- -kunft, vr.: afkomst, (fig.) minnelijke knabbelen; -knacken, w, o. s. en w, b,:    schikking; -küpfen (-kuppen), w. b.: top-

afknappen; -knallen, w. o. s.: ontploffen;    pen, aftoppen; -kürzen, w. b.: korter ma-

-knappen (-knapsen), w. b,: (fig. fam.)    ken, korten, afkorten, inkorten, (fig.) ver-

afknijpen, van het lijf snijden, onthouden    korten,

wat (hem, haar) toekomt; -knattern, w. o.:    ab'llaclien (sich), w. w.: (fam.) zich

af klapperen; -knaupeln, w. b.: afknab- slap lachen; -laden, onr. w. b.; lossen; beien; -knausern, w.b.: Zie abknappen; -lader (of: -lader), m. (-s; mrv.-): losser; -kneifen (-kneipen), w. b.: afknijpen; den -laderlohn, o. (-es, -s; mrv .,.. löhne): Wind -kneifen: (zeew.) boven den wind losgeld; -ladung, vr.: lossing; -lage, vr.: komen; -knicken, w. b.: een knak geven    losplaats, bergplaats, (rcht.) voorschot

aan, doen knakken, (jag.) doodsteken,    op een erfdeel, (ook:) boedelscheiding,

<ook:) den nek breken; -knistern, w. o. s.:    (ook:) rekening en verantwoording; -la-

afknapperen;-knöpfen, w. b.: de knoopen    ger, o. (-s): intrek-neming, (ook:) aanlosmaken van; -knüpfen, w. b.: uit den    legplaats, pleisterplaats, nachtverblijf;

knoop maken, losmaken; -knütteln, w. b.:    -lagern, w. o. s.: (kph.) opleggen, in be-

.afranselen.    waring brengen, (van bier, wijn:) op fust

ah'lkochen, w. b.: af koken, (ook:)    laten liggen; -landen (-landen), w. o. h.:

koken; -kohlen, w. b.: (tim.) afteekenen;    van wal steken; -landung, vr.: vertrek,

-kollern, w. o. s. en w.b.: afrollen; -komme,    afvaart; -lang, bv. n.: langachtig, langui, en vr. (mrv.-n):afstammeling;-kommen,    werpig; -langen, w. b.: naar beneden

onr. w. o, s.: 1) af komen (van...), ontsla-    reiken; -langen, w. b.: (mnw.) in de lengte

gen geraken, kwijtraken; 2) af (dat is:    bewerken, (tim.) overlangs zagen of hak-

verwijderd) geraken (van...), af dwalen,    ken.

(jag.) het spoor verliezen; 3) zich ontdoen Ab’lass, m. (-es; mrv. Ab’lasse): af-<van,..), zich onttrekken (aan...), terug-    tapping, (ook:) afwatering, (kkl.) aflaat

komen (van iets); 4) uit de mode geraken,    (onne -, zonder ophouden, onafgebroken);

kunnen komen, (fig.) tijd hebben, (ook:) gemist kunnen worden; -kommen, z <-s): 1) uit de mode (of: in onbruik) king; 2) afschaffing; 3) schikking,

lijke schikking; -kommenschaft, vr.: na- attaten; -wocne, vr. (-; mrv. -wocnenj: komelingschap; -kömmling, m. (-es, -s; (kkl.) Heilige Sacramentsweek. mrv.-e): afstammeling, nakomeling, nazaat; ab'llassen, onr. w. o. h.: aflaten (van -kommniss,o.(-es;Urses]):Ziez.n. Abkom- ...); onr. w. b.: (geweer, boog, spring-Jtnen; -konterfeien, w. b.: portretteeren,    veer, enz.:) af laten gaan, (een schip:)

-afbeelden; -köpfen, w. b.: (tnb.) toppen;    te water laten, (vijvers, wijn, enz.:) af-

(iets aan iemand:) afstaan, (kph.) en. (van den koopprijs:) laten

in onbruik geraken ; 5) -kommen können:    | -brief, m. (-es, -s; mrv. -briefe): aflaat

brief;-handel, m. (-s): aflaathandel ;-jahr, z. n. o. o. (-es, -s; mrv. -jahre): aflaatjaar, jubel-gera- jaar; -kram, m. (-es, -s): aflaathandel; minne- -kramer, m. (-s; mrv. -): handeldrijver in aflaten; -woche, vr. (-; mrv. -wochen):

; -köpfen, w. b.: (tnb.) toppen; [ie], w. b.: kopiëeren; -koppeln, : van den koppelband losnmken;

-kopiren w. b.

-koppen, w. b.: w. b.: uitkraaien

en

koppelband losnmken; (tnb.) toppen; -krahen, raaien; -kraften, w. b.: verzwak-

afsnijden; afstand-

verKoc_

vallen, (schoenzolen:) gelijk -lassung, *vr.: aftappmg, (fig.)

ken; -krallen, w. b.: af (óf: weg) rukken doening, (ook:) aflating, nalating (van...). <of: scheuren) met de klauwen;-krampeln, Ablativ’, m. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) w. b.: kaarden, af kaarden; -krampen, zesde naamval.

w. b.: (een hoed:) aftoomen; -krankeln, ab llatten, w. b.: van latten ontdoen; w. o. s, (sich -krankeln, w. w.): door lang- -lauben, w. b.: afbladeren; -lauern, w. b.; durige ziekte uitgeput worden; -kranken, afloeren, bespieden; -lauf, m. (-es, -s; wr. o. s: kwijnen, wegkwijnen; sich -kran-    mrv. -laufe): afloop,    (van tijd ook:) verken, w. w.: zich ziek maken, zich dood-    loop, (’t) verstrijken,    (van wisselbrieven:)

kniezen; -kranzen, w. b.: ringswijze van betaalbaar-wording,(vande zee:) ebbe,(fig. schors of bast ontdoen; - kratzei’sen, o.: het) afloopen, wegloopen, wegvloeien, voetveeg-ijzer; -kratzen, w. b.: afkrabben,    (ook:) riool, vergaar^ut, (van de brieven-

afschrappen, (fig. fam.) opkrassen, opruk-    post:) vertrek; -lauten, onr. w. o. s.: af

ken, heengaan; -krauten, w. b.: van on- loopen (i. a. b.), (fig.) vertrekken, (van kruid zuiveren; sich -kreischen, w. [w.: wisselbrieven:) vervallen; vor dem Winde zich moe of heesch schreeuwen; -kreisen, -laufen, den wind van achteren hebben ; w. b.: een kring of cirkel trekken om;    -laufen lassen: (iemand:) afschepen,(srm.)

w. o. s.: zich ronddraaiend verwijderen,    pareeren, afwenden, (een schip:) te water

(fig.) afdwalen,zich verwijderen;-kriechen, laten; onr. w. b.: afloopen (i. a. b.), (fig.) w. o. s: zich kruipende verwijderen;    overtreffen, de loef    afstekeu; sich die

-kriegen, w. b.: 1) ontweldigen; 2) (fam.)    Hörner -laufen: (fig. fam.) zijn tuil uittui-

wegkrijgen, oploopen, ontvangen;-kritzeln, len, de joligheid der eerste jeugd laten w. b.: afkrabbelen, krabbelend naschrij- uitrazen; sich -laufen, onr. w. w.: zich af-ven;-kröschen, w. b.: (kkk.) bruin braden, loopen; -laufzeit, vr.; (kph.) vervaltijd; (typ.) schoonmaken; -krümeln, w. o. s. en -laugen, w. b.: uitloogen, (fig. fam.) te

in. :

recht zetten, op zijn voorman zetten; -laugnen, w. b.: loochenen, ontkennen; -laugnung, vr.: loochening, ontkenning; -lauschen, w. b.: afluisteren; -lausen, w. b.: (gem.) luizen, (fig. gem.) afluizen, aftroggelen; -laut, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) klankverwisseling, verwisseling van klinkletter; -lauten, w. o. h.: (tik.) klankverwisseling ondergaan; -lautern, w. b.: klaren, (suiker:) ratfineeren, (erts:) wasschen; -leben, w. o. h.: overlijden, sterven; z. n. o. (s): overlijden, dood; -lecken, w. b.: aflikken; -ledern, w. b.: van vel of huid ontdoen, (fig. fam.) de ribben smeren, afranselen; -ledigen, w. b,: (kapitaal:) aflossen; -leeren, w. b.: ontdoen van hetgeen er op of aan is, (gedekte tafel:) afnemen; -legat, m. (-en; mrv. -en): (kkl.) ablegaat; -legen, w. b.: afleggen (i. a. b.), (kleede-ren:) afdoen, uit-trekken, (hoed, enz.:) afzetten, (schuld:) afdoen, betalen, (werkvolk :) wegzenden, (fig.) zich ontdoen van, (tnb.) stekken poten van, (typ.) distribuee-ren; w. o. h.: (van dieren:) jongen werpen, jongen (kalven, biggen, veulen, enz.), (gem.) heimelijk bevallen, een pakje uitschudden, (fig.) aftakelen, mager worden, zwak worden, (zeew.) afdrijven; Einem -legen: iemand afvallen, iemand tegenspreken; die Krafte legen ihm ab: zijne krachten nemen af; -leger, m. (-s;mrv.-): (tnb.) stek; -legespan, m. (-es; -s; mrv... spane): (typ.) zetplankje, galei; -legung, vr.: aflegging, (van schulden:) afdoening; -lehnen, w. b.: leenen, te leen nemen, (ook:) afwenden, afweren, (ook:) afwijzen, weigeren, (ook:) wederleggen, (rcht.) zich onbevoegd verklaren; -leiern, w. b.: opdreunen; -leihen. w. b.: leenen (te leen nemen of geven); -leisten, w. b.: van de leest afnemen, (rcht.) afleggen, (fig.) vervullen, nakomen; -leiten, w.b.: afleiden (i. a. b.); -leitung, vr.: afleiding; l-leitungs, in Sam. (-kanal, m.: afvoerkanaal; -gra-ben, m.: dwarsgreppel, dwarssloot; -kunst, vr.: tik.: afleidkunde; -rinne, vr.: afvoer-riool; -röhre, vr.: afvoerpijp; -schirm, schermdak met een bliksem-afleider; -sylbe, vr.: tik.: toegevoegde lettergreep, woordverlenging); -lenken, w.b.: afleiden, (ook:) afwenden; w. o. h.: afwijken; -len-kung, vr.: afleiding, (ook:) afwending; -lemen, w. b.: afkijken, leeren nadoen; -lesen, onr. w. b.: aflezen, voorlezen, oplezen, (fig.) plukken, inzamelen, (dk.) lezen, (insekten van bladeren af;) vangen, doo-den; -leser, m. (-s ; mrv. -): aflezer, voorlezer, lezer, (fig.) plukker, inzamelaar; -le-sung, vr.: aflezing, voorlezing, lezing, (fig.) inzameling, (van ins.:) vangst, doodma-king; -leugnen, w. b.: loochenen, ontkennen ; -liebeln, w. b.: affleemen met liefkoo-zingen (sich -liebeln, w. w.: minnekoozen tot men niet meer kan); -liefern, w. b.: afleveren; -lieferer, m. (-s; mrv. -) : afle-veraar; -lieferung, vr.: aflevering, leve-ring; -lieferungs, in Sam. (-schein, m.: bewijs van aflevering, regu; -zeit, vr.: tijd van levering); -liegen, onr. w. o. s.: afliggen, verwijderd liggen (sich -liegen, onr. w. w.: te lang liggen, door lang liggen bederven of in waarde verminderen, overjarig worden); -listen, w. b.: door list of op listige wijze afhandig maken, (fig.) ontlokken; -locken, w. b.: af

lokken; -lohnen, w. b,: betalen en weg-zenden; -lohnung, yr.: ontslag; -losbar, bv. n.: aflosbaar, (ook:) scheidbaar; -lö-schen, w. b.: uitblusschen, uitdooven, (ook:) afwisschen, wegwisschen; -löschung, vr.: uitblussching, (ook:) wegwissching; -lösen, w. b.: aflossen, (fig.) losmaken, (uit de lombard:) lossen, (hik.) afzetten, (rcht.) afkoopen (sich -lösen, w. w.: loslaten, losgaan; sich einander -lösen: elkander aflossen); -lösend, bv. n.: (gnk.) losmakend; -löslich, bv. n.: (tik.) scheidbaar, (rcht.) afkoopbaar; -löslichkeit, vr.: afkoopbaar-heid; -lösung, vr.: aflossing, (hik.) afzetting, (van het vel:) schampering, (rcht.) afkoop; [t] -löthen, w.b.: het soldeersel losmaken van; -lügen, w. b.: heeten liegen, met logentaai ontkennen, (ook:) door leugens (iets) machtig zien te worden; -lug-sen, w. b.: beetnemen, (ook:) onttroggelen, op listige wijze afhandig maken.

ab’lmaclien, w. b.: afmaken, afdoen,, (ook:) ontdoen (van het buitenste), losmaken ; -magern, w. o. s.: mager worden; -mahen, w. b.: afmaaien; -mahlen, w. b.: afmalen, (ook:) afteekenen, merken, (ook:) portretteeren, (fig.) schilderen, schetsen;. -mahnen, w. b.: (Einen von etwas: iemand iets) afraden, ontraden; -mahnung, vr.: afrading, ontrading; -mahung, vr.: afmaaiing; -malen, w. b.: (schl.) kopiëeren, (ook:) portretteeren, (fig.) schilderen, schetsen; -margeln, w. b.: uitmergelen; -marken, w. b.: afteekenen. merken; -markten, w. b.: afdingen; -marsch, m. (-es,, mrv. -marsche): aftocht; -marschiren [ie]j

o.: afmarcheeren, aftrekken; -martern, w. b.: afmartelen (sich -martern, w. w.: zich aftobben); -massigen, w. b.: wijzigen;, -matten, w. b.: afmatten, (tech.) mat maken; -meiern, w. b.: van eene boerderij afzetten; -meisseln, w. b.: afbeitelen; -melken, onr. w. b.: melken, (ook:) afmelken, (fig.) uitmelken; -mergeln, w. b.: uitmergelen; -merken, w. b.: merken, bespeuren, ontdekken (Einem etwas an den. Augen -merken: iets aan iemands oogen kunnen zien); -messbar, bv. n.: (wsk.> meetbaar; -messbarkeit, vr.: meetbaarheid; -messen, onr. w. b.: afmeten (ook fig.), (ook:) meten; -messer. m. (-s; mrv. -): meter, (inz.) landmeter; -messung, vr.: afmeting, (ook:) meting; -metzen, w. b.: (een gedeelte van het) meel afhouden ala maalloon; -miethen [t], w. b.: huren, in huur nemen; -miether [t], m. (-s; mrv. -): huurder; -mietherin Lt], vr. (-; mrv. -nen): huurster; -miethung [tl, vr.: huring, in huur neming; -misten, w. b.: van mest ontdoen; -modeln, w. b.: modelleeren; -moosen, w. b.: van mos ontdoen; -muc-ken, w. b.: (fam.) den mond snoeren, tot zwijgen brengen; -müden, w. b.: vermoeien: sich -müden, of: sich -mühen, \v. w.: zich afzwoegen, zich aftobben; sich -müssigen, w. w.: den tijd afzonderen, tijd vinden; -müssigung, vr.: ledige tijd.

ab'lnagen, w. b.: afknagen, knagen aan; -nahen, w. b.: afnaaien, (ook:) met naaiwerk aanverdienen; -nahme, vr.: afneming, (het) afnemen, (kph.) verkoop, debiet, omzet, (hik.) afzetting (in -nahme kommen oder gerathen lt]: in het verval komen); -narben, w. b.: de nerf wegnemen van; -narbung, vr.: wegneming van de-

ne.ff; -naschen, w.b.: wegsnoepen; - neh- pleisteren, (kaarsen:) snuiten, (den neus:) men, onr. w. b.: afnemen (i. a. b.), (kph.) afvegen.

koopen, (bij het breien:) minderen, (jonge ab'lqualeii, w, b.: erg plagen, erg dieren): spenen (aus etwas -nehmen: uit kwellen, (ook:) plagen om, lastig vallen iets opmaken); w. o, h.: afnemen (i. a.b.); om (sich -qualen, w. w.: zich aftobben); -nehmer, m. (-s ; mrv. -): kooper, klant; -querlen, w.b.: kloppen, (ook:) doorroeren; -nehmerin, vr. (-: mrv. -nen) : koopster, -quetschen, w. b,: af klemmen; -quirlen, w. klant; -neigen, w. b.: afhellen, (fig.) ver- b.: Zie abquerleii.

wijderen, (ook:) afkeerig maken; sich ab'lradeln, w. b.: (draad:) afwinden, -neigen, w. w.: afwijken, zich verwijderen, (deeg:) met een radje afscheiden; -raffen, (fig.) afkeerig worden; -neigung, vr. :afwij- w, b.: wegrapen, bovenaf nemen, (akk.) king, verwijdering, (fig.) afkeer; -nicken,w. aan zwaden leggen; -raffer, m. (-s ; mrv.-): b.: (jag.) den nekslag geven, den hals afsnij- (akk.) zwadenmaker; -rafferin, vr.: (-; mrv. den: -nieseln, w. b.: afslijten; -niessen,    -nen): zwadenmaakster; -rahmen, w. b.:

onr. w> b.: (rcht,) het vruchtgebruik heb-    afroomen, (schilderijën:) van de lijst ont-

ben van; -nieten, w. b.: losmaken (wat    doen;-rainen, w. b.: (akk.)afscheiden door

omgeklonken is); [tl -nöthigen, w. b.: af-    eene strook grasland; -randeln, w. b.:

dwingen, afpersen; -nutzen (-nützen), w.    (geld:) snoeien; -randen (-ranften), w. b.:

b.: afslijten, doen slijten (sich -nutzen, w.    afranden, den rand (of: de randen) afne-

w.: slijten, afslijten); -nutzung, vr.: afslij-    men van. (geldstukken:) snoeien; -ranken,

ting, slijting.    w. b.: van overtollige ranken ontdoen;

ab loeien, w. b.: in eene woestenij    -rappen, w. b.: de trossen afnemen van;

herscheppen, al de boomen vellen van ;    -rasen, w. b.: afrazen, (ook:) zoden steken

-ödung, vr.: herschepping in eene woes-    van; sich -rasen, w. w.: zich moe-razen.

tenij, (het) vellen van al de boomen van.    (ook:) uitrazen; -raspeln, w. b.: afraspen;

Anonnent', m. (-en; mrv. -en): in-    -rasseln, w. o. h,: wegsnorren, zich met

teekenaar; sich abonni’ren [ie], w. w.:    ratelend of rammelend geluid verwijderen ;

inteekenen, zich abonneeren; abonnirt    -rathen [tl, onr. w. b.: afraden, ontraden,

[ie], v. dw.: geabonneerd, ingeteekend.    (ook:) raden naar, gissen naar; -rathung

ab lordnen, w. b.: afvaardigen; -ord-    [t], vr.: ontrading, afrading; -rauchen w.

ner, m. (-s; mrv. -): afvaardiger, last-    o. s.: verdampen; w. b.: doen verdampen;

gever; -ordnung, vr.: afvaardiging, last-    -rauchern, w, b.: berooken, doorrooken:

geving; -orgeln, w. b.: op# het orgel spe-    -raufen, w. b.: afrukken, aftrekken (sich

len, (fig.) opdreunen, aframmelen.    -raufen, w. w.: plukharen, elkander af-

ab'lpachten, w. b.: pachten;-packen,    ranselen); -raum, m, (-es; -s): afbraak,

w. b.: afladen, lossen, (ook:) ontpakken,    (inz.) puin, (ook:) gekapt hout, (ook:)

uitpakken; -pariren [ie], w. b.: afwe-    wegruiming; -raumen (-raumen), w. b.:

ren, afwenden; -passen, w. b.: afpassen;    wegruimen, opruimen, (een bosch:) dun-

-peitschen, w. b.: afslaan, (fig. fam.) af-    nen;-raupen, w. b.: van rupsen bevrijden;

ranselen; -perlen, w. b.: afrijgen; -pfah-    -rechen, w. b.: opharken, oprijven, (ook:)

len, w. b.: afpalen; -pfanden, w. b.:    wegharken, wegrijven; -rechnen w. b,:

-pfandung, vr.:

in beslag nemen, beslag leggen op:    (met iemand:) afrekenen,(iets:) aftrekken,

beslaglegging, beslag:    in mindering brengen; -rechner, m. (-s;

-pfetzen, w. b.: afknijpen; -pflöcken, w.    mrv. -): afrekenaar; -rechnung, vr.: afre-

b.: afpalen, (ook:) van de pennen af-    kening, vereffening van rekening, (ook:)

nemen; -pflücken, w. b.: afplukken;    aftrekking, aftrek (auf -rechnung: op re-

-pfropfen, w. b.: (tnb.) her-enten ; -pieken,    kening, in mindering); -rechte, vr.: keer-

w, b.: afpikken, (mtsl.) af bikken;-placken,    zijde, verkeerde kant; -rechten, w. b.:

w. b.: (iets:) afpersen, (iem.:) erg plagen    langs den weg van rechten doen verliezen,

(sich -placken, w. w.: zich het leven zuur    (bij lakenbereiders:) de keerzijde opmaken

maken); -platten, w. b: afplatten, plat    van; -rechts, bw.: averechts, verkeerd;

maken; -platten, w.b.: pletten; -platzen,    -recken, w. b.: strekken, rekken; -rede,

w. o, s.: afspringen; -platzen, w. b.: doen    vr.: afspraak (-rede nehmen,-rede treffen:

afknappen, (boomen voor de veiling:)    afspraak maken; in -rede stellen: betwis-

merken, (verkochte boomen:) vellen, om-    ten, tegenspreken, ontkennen); -reden, w.

hakken, rooien; -plaudern, w. b.: machtig    b.: afspreken; Einen von etwas-reden (of:

zien te worden door overreding (of: door    Einem etwas -reden): iemand iets ontra-

het iemand lastig te maken); -pochen, w    den, iem. van iets terugbrengen of afhou-

b.: afslaan, (ook:) machtig zien te worden    den door overreding (sich -reden, w. w.:

door gezwets of gepoch; -pragen, w, b.:    zich moe-redeneeren, zich moe-praten ;

(mtw.) slaan, munten, stempelen, (fig.) af-    -redig, bv. n. enbw.: van eene andere mee-

beelden; -prallen, w. o. s.: afstuiten; -pras-    ning, van een ander gevoelen; -regeln, w.

sein, w. o. s.: af knappen; -prellen, w. o.    b.: regelen; -regnen, w. b.: afregenen : w.

s.: afstuiten; w. b.: doen afstuiten; -pres-    onpers. en w. o. h, (en: sich -regnen, w.

sen, w. b,: afpersen (i. a. b.): -pressung,    w.): uitregenen; -reiben, onr. w. b.: af-

vr.: afpersing; -protzen, w, b.: (art.) van    wrijven (i. a. b.), (ook:) opwrijven, (ook:)

de affuit afnemen; -prozessiren l ie], w.    afvegen, afschrappen, afkrabben, af boenen,

b.: langs den weg van rechten doen ver-    af dweilen, opboenen, opdweilen, (ook:)

liezen; -prügeln, w. b.: afranselen;-puf-    afschuren, afschaven, afslijten (sich-reiben,

fen, w. b.: (dieren:) villen, (vuurwapenen:)    onr. w. w.: slijten, afslijten, afschuren, afafschieten, (fig.) afstompen (met de vuist),    schaven; -reichen, w. b.: afreiken, (fig.)

wegstompen, (schk.) doen ontploffen;-put-    uitreiken; -reifen, w. o. h.: goed rijp wor-

zen, w, b.: afpoetsen, (ook:) oppoetsen,    den ; w, b.: (vaatwerk:) van de 'hoepels

(fig.) doorhalen, verteren, de ooren was-    ontdoen; -reihen, w. b.: afrijgen; -reise.

schen, (een huis:) opnieuw van buiten    vr.: vertrek, (het) op reis gaan; - ’sen,

IC

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

w.:

het

n;

w. o. s.: vertrekken, op reis gaan; -reissen, onr. w. b.: afrukken, aftrekken, afscheuren, afnemen, (gebouwen:) afbreken, naar den grond halen, (kleederen:) afdragen, (teekenkunst:) in schets brengen, eene schets maken van; onr. w. o. s.: aforeken, (ook:) losgaan, loslaten; -reiten, onr. w. o. s.: afrijden (te paard), wegrijden; onr. w, b,: afrijden (i. a. b,); sich -reiten, onr, w, zich moe-rijden, (ook:) zich blik-rijden, zich een blik-aars rijden; -rennen, onr. w. o. s,: wegrennen, hard wegloopen, (fig.) op den loop gaan; onr. w, b.: afrennen, anoopen, (iemand:) in het hard loopen overtreffen, (iets aan iemand:) afwinnen (Einem den/W eg -rennen: iemand te vlug af zijn); -richten, w. b.: africhten, dres-seeren, (tech.) pasmaken, gelijkmaken, klaarmaken, (zeew.) uitzenden; -richter,m. (-s; mrv. -): africhter, dresseerder ; -riechen, onr. w. b.: ruiken, (ook: den reuk van iets) afruiken; -riegeln, w, b,: grendelen, op den grendel doen.

Abrikose, vr,: abrikoos, ab'Ir inden, w b.: van de korst ontdoen, (boomen, enz.:) van de schors of van den bast ontdoen; -rindern, w. o. h.: (van koeien:) ophouden tochtig te zijn; -rindig, bv n.: loslatend van korst; -ringen, onr. w. b,: ontwringen, (ook:) uitwringen (sich -ringen, onr. w. w.: zien afmoorden, zich aftobben); -rinnen, onr. w. o. s.: neerstroo-men, (ook:) wegstroomen, wegloopen; -riss, m, (-es; mrv, -e): schets; -ritt, m. (-es, -s): afrit, (het) wegrijden (te paard); vertrek; -rogi’ren |iej, w b,: afschaffen; -rohren, w. b[: van riet of biezen ontdoen; -rollen, w. o. s en w, b.: afrollen, (fig.) neerstorten, (ook:) mangelen, afmangelen; -rosten, w. o. s.: afroesten; -rosten, w. b,: goed roosten (roosteren); [t]-röthen, w.o.h.: rood afgeven; w, b.: rood verven ;-rücken, w. b.: afrukken, (fig,) wegtrekken, (typ.) insnijden; w. o. s.: uitrukken, oprukken, plaats maken; -rudern, w. o, s.: wegroeien; -ruf, m. (-es, -s): omroeping, uitroeping, afroeping, (mil.) naam-aflezing, appèl, (dipl.) terugroeping; -rufen, onr. w. b.: omroepen, uitroepen, afroepen, (mil) aflezen (de namen), (dipl.) terugroepen; -rühren, w. b : roeren, omroeren, (fig.) afschudden, (kkk) klutsen, (ook:) er doorheen roeren; -runden (-ründen), w. b.: afronden, rond bijwerken, (fig.) de laatste hand leggen aan: -rupfen, w. b.: afrukken, (ook:) plukken, (fig,) plukken, afhalen; -rüsten. w. b.: afbreken (stellingen steigers, enz,), demobili-seeren (krijgsvolk); -rutschen, w, o s.: neerglijden, neerglippen, (fig. fam.) de plaat poetsen, (ook;) uitrukken, oprukken, uitknijpen, uitsnijden, den kraaienmarsch blazen, sterven ;-rütteln,w b.: afschudden.

ablsabeln, w. b,: af houwen, (fig. fam.) afsabelen; -sacken, w. o. s,: afzakken; w. b.: in zakken doen, (ook:) de zakken afnemen van; -saen, w. b.: bezaaien, bestrooien, (akk.) uitmergelen door te aanhoudende bezaaiing; -sage, vr.: l) afzegging, tegenbevel; 2) ontzegging, weigering ;3) afstanddoening; -sagen, wb,: afzeggen, opzeggen, afbestellen, (ook:) ontzeggen, (fig.) ontnemen, benemen: w. o. h. [3]: afstand doen van, (fig.) afzweren, zich onttrekken aan, zich losmaken van (sich -sagen, w. w.: achteruit krabbelen, zich terugtrekken); -sagen, w. b,: afzagen; -sahnen, w, b.: afroomen; -saigern, w, b.: de diepte meten of onderzoeken van; -satteln, w, b,: afzadelen, (rs.) uit den zadel werpen; w, o. s.: (rs.) afstiigen; -satz,

m. (-es; mrv, -satze): (kph.) afzet, omzet, debiet; (let.) periode, (ook:) paragraaf; (dk.) couplet; (muz.) pauze; (fig.) rustpunt; naltplaats, afdeeling, terras, halfportaal; (aan schoeisel:) hak; (aan plantstengels, enz,:) geleding; (mnw.) verandering van richting; (vest.) berm (ohne -satz austrin-ken: leegdrinken in één teug); -satzweise, bw,: met tusschenpoozen, (ook :) afgedeeld, in... gesplitst; -saubern, w. b.: schoonmaken; -saufen, onr. w, b.: afzuipen f bovenste van iets) (eine Schuld -saui zuipen voor het bedrag dat men te vorderen heeft; sich -saufen, onr. w. w.: zuipen totdat men geheel en al „op” is); -saugeln, w. b.: (tnb.) op-enten, met stekken enten; -saugen, w. b.: afzuigen (i. a. b,); -saugen, w, b.: zoogen, (ook:) van de borst spenen, (tnb.) op-enten, met stekken enten.

al> 'I schab en, w. b.: afschaven, (ook:) raspen (sich -schaben, w. w,: slijten); -schabsel, n. (-s; mrv. -): afschaafsel. schaafsel; -schachern, w. b,: (Einem etwas: iets van iemand) weten te bekomen voor een spotprijs; -schaffen, w. b.: afschaffen, (fig.) zich ontdoen van; -schaffung, vr.: afschaffing ; -schaken, w. b.: (zeew.) neerlate -schalen, w. b.: (mtsl.) afbikken; -schalen' w. b.: afschilleen, schillen; -scharfen, w. b.: scherpen, wetten, (tech.) glad bijsnijden, (ook:) afsnijden; -scharren, w. b.: afkrabben; -schatten, w. b.: een schaduwbeeld maken van, afschaduwen, silhouetteeren, (fig.) schetsen; -schattung, vr.: afschaduwing, (ook:) schaduwbeeld, (fig.) schets; -schatzen, w b.: schatten, waardeeren, taxeeren; -schaizer, m. (-s; mrv, schatter, taxateur; -schatzig, bv. n. en bw,: minachtend, geringschattend, in minachting brengend; -schatzung. vr.: schatting, waardeering, taxatie, (fig.) in miskrediet ot in minachting brenging; -schaufeln, w b.: afschoffelen; -schaum, m. (-es. -s); schuim, (fig.) uitvaagsel; -schaumen, w, b.; afschuimen; -scheeren, w, b.: Zie ab-scheren; -scheiden, onr, w. b.: afscheiden; onr. w, o. s,: verscheiden, sterven, overlijden; -scheiden, z, n, o. (-s): overlijden, dood; -scheren, onr. w. b.: afscheren, scheren; -scherzen, w. b,: (Einem etwas: iets van iemand) verkrijgen al schertsende; -scheu, m. (-es, -s): afschuw, afkeer (-vor: van); -scheuchen, w. b,: afschrikken; -scheuern, w, b,: afschuren, schuren, (fig.) doorhalen, den mantel uitvegen: -scheu -lich, bv. n. en bw.: afschuwelijk; -scheu-lichkeit, vr.: afschuwelijkheid,

ab'lschichten, w. b.: afdeelen; -schic-ken, w. b.: afzenden; -schieben, onr. w. b.: afschuiven, wegschuiven, (spl,) afmaken, maken dat zijn maat aan het spel kome; onr. w. o. h.: de melktanden verliezen ; -schied, m. (-es, -s; -e): afscheid, (ook:) ontslag.

Ah scliieds, in Sam. I -audienz, vr.: afscheidsgehoor; -besuch, m.: afscheidsbezoek; -brief, m.:    1) afscheidsbrief,

2) ontslagbrief, schriftelijk ontslag;-karte, vr.: afscheidskaartje; -kuss, m.: afscheidskus ; -predigt, vr.: afscheidspreek; -schmaus,

_m.: afscheidsmaal; -stunde, vr.: uur van    -schmelzen, reg. w. b.: smelten; onr. w. o.

scheiden; -tag, m : dag van scheiden;    s.: afsmelten; -schmieren, w. b.: afroffe-

-thrane, vr.: afscheidstraan; -trank, m.:    len, afknoeien, (fig.) afranselen; w. o. h.:

afscheidsdronk, (fam.) afzakkertje.    smetten, klevig afgeven; -schmierer, m.

ab'lscliiefern, w. b.: (en: sich -schie-    (-s; mrv. -) : roffelaar, knoeier; -schmut-

fern, w. w.): afschilferen; -schielen, w. b.:    zen, w. o. h. en w. b.: vlekken,

ten

afkijken; -schienen, w. b.: (mnw.) opme- ablsclmallen, w. b : losgesi>en; ï, (hik.) spalken, (ook:) van spalken    -schnappen, w. o. s.: (van eene spring-

*>n

tdoen, (wagenwielen:) beslaan, (ook:)    veer:) overgaan(toespringen;opensprin-

van

het ijzeren beslag ontdoen;-schiener,    gen); w. b.: doen overgaan;-schnauzen,

m.    (-s; mrv. -): (mnw.) opmeter; -schies-    w. b.: afsnuiten, snuiten; -schneiden,, onr.

sen, onr. w. b.: afschieten (i. a. b.), (fig.)    w. b.: afsnijden (i. a. b.), (fig.) uitsnijden,

beter schieten dan; onr. w. o. s.: afschie-    (ook:) krenken; onr. w. o. h.: verschillen

ten (i. a. b.), pijlsnel naar beneden komen,    (van), afsteken (bij); sich -schneiden, onr.

(van verf en kleuren:) verschieten, (ook:)    w. w.: afbreken ; -schnellen, w. o. h.: af-

^fgeven; -schiffen, w. o. s.: afvaren; w.    gaan, afspringen; w. b.: doen afgaan,

b.: afzenden (per schip); -schildern, w. b.:    doen afspringen; -schnippeln (-schnippen),

afschilderen, (fig.) schilderen, schetsen;    w. b. afpunten, (ook:) afsnipperen ;-schnitt,

-schinden, onr. w. b.: afvillen, villen, (sich    m. (-es, -s; mrv. -e): afsnijdsel, (fig.) af-

-schinden, onr. w. w.: zich af moorden,    deeling, hoofdstuk, (dk.) rust, (wsk.) seg-

zich doodwerken); -schirren, w. b,: aftui-    ment; -schnitzel, o. (-s ; mrv. -):afsnijdsel;

gen.    -schnitzeln (-schnitzen), w. b.: afsmppe-

ablschlaeliten, w. b.: slachten;    ren, (bhk.) af beitelen; -schnüren, w. b.:

-schlag, m. (-es, -s; mrv. -schlage): 1) (van    afrijgen, losrijgen, (hik.) afbinden, (tim.,

prijs): afslag; mit einem -schlag verkau-    tnb., enz.) met behulp van eene koord

fen: tegen verminderden prijs verkoopen;    of richtlijn afpassen; -schnurren, w.

2) afstuiting, terugstuiting; 3) mindering;    o. s.: (wev.) afsnorren; w. b.: afbe-

.auf -schlag: in mindering; 4) verschil, on-    delen.

derscheid; 5) omhakking, (fig.) hakhout; ab lschocken, w. b.: aan zestigtallen fi) afwatering, waterloozing; 7) (bij letter- * afdeelen, bij het zestigtal verkoopen; gieters:) matrijs; -schlagen,onr, w.b.: af- -schopten, w. b.: afscheppen, slaan (i. a. b.), (fig.) afbreken, (ook:) wei- Abschoss, m. (-es): te betalen belas-geren, (ook:) afweren, afwenden (sein    ting bij verhuizing naar een ander rechts-

Wasser -schlagen: water loozen,wateren);    gebied, (ook:) successie-recht, (ook:) sup-

onr. w. o. h. en s.: afslaan, goedkooper    pletoire belasting; ! -pflichtig, bv. n.: on-

worden, (fig.) afnemen, verminderen, (ook:)    derworpen aan de belasting op verhuizing

verliezen, (ook:) afwijken; -schlagig, bv.    naar een ander rechtsgebied, enz.

n. : weigerend; -schlaglich, bv. n. en bw.:    ablschragen, w. b.: schuin bijwerken;

op rekening, in mindering; -schlagtisch, -schrauben, w. b.: afschroeven, losschroe-

m. (-es; mrv. -e): klaptafel,tafel met neer- ven; -schrecken, w. b.: afschrikken, (kkk.) slaande zijbladen; -schlammen, w. b.: uit- besprenkelen; -schreckung, vr.: bangma-diepen, uitbaggeren, (visch:) spenen, (erts:) kerij, vrees-aanjaging.

wasschen; sich -schleichen, onr. w. w.:    Absclireibe, in Sam. I -gebühr, vr.

wegsluipen, zich stilletjes uit de voeten (-geld, o.): kopiëerloon; -maschi’ne, vr.: maken; -schleifen, onr. w. b.: afslijpen, kopiëer-machine.

(fig.) slijpen, wetten, (ook:) van de ruwe ab'lschreiben, onr. w. b.: 1) afschrij-,schors ontdoen, baanwijs maken; reg. w. ven (i. a. b.); 2) naschrijven; 3) overschrij-b.: slijten, afslijten, (kph.) wegsleden; ven, kopiëeren;-schreiber, m. (-s; mrv.-): -schleifer, m. (-s; mrv. -): slijper; -schleif- kopiist; -schreiberei’, vr.: naschrijverij; sel, o. (-s): slijpsel; -schleimen, w. b.: -schreien, onr. w. w.: sich die Kehle (sich (visch:) wasschen, (suiker:) afschuimen;    den Hals) -schreien: zich heesch schreeu-

-schlendern, w. o. s.: wegsukkelen;    wen; -schreiten, onr. w. o. h.: afwijken,

-schlenkern, w. b.: wegslingeren, afschud-    afdwalen; onr. w. b.: mot schreden (met

4en; -schleppen, w. b. wegsleepen, (fig.) voetstappen) meten: -schrickén, w. b.: afslonzen (sich -schleppen, w. w.: zich af-    (zeew.) vieren; -schrift, vr.: afschrift, ko-

sjouwen); «-schleudern, w. b.: wegslinge-    pie; -schriftliph, bv. n.: overgeschreven,

ren; -schlichten, w. b. Zie schlichten;    nageschreven, gekopiëerd; bw.: bij af-

-schliessen, onr. w. b.: afsluiten, (fig.) slui-    schrift, (ook:) als kopie, (fig.) schriftelijk ;

ten, aangaan, (ook :) van boeien of kete-    -schröpfen, w. b.: (akk.) toppen, (hik.) kop-

nen ontdoen, op vrijë voeten stellen; onr.    pen, (fig.) afhalen, plunderen; -schrote,

w. o. h.: tot een besluit komen, een be-    vr.: (tim.> steekbeitel; -schroten, w. b.: afsluit nemen (sich -schliessen von: zich ge-    laten, na r beneden laten, (tim.) afsteken,

heel afzonderen van); -schluss, m. (-es;    (tech.) sc ïuin-glooiend maken, talud geven

mrv. -schlüsse): afsluiting, (fig.) sluiting,    aan, (mtw.) afronden.

<het) sluiten, (het) aangaan.    ab'lsclmppen, w. b.: van schubben

ab'lschmarotzeii, w. b.: zien te krij- ontdoen (sich -schuppen, w. w.: de schub-gen door op den klap te loopen; -schmat- ben verliezen); -senüppen, w. b.: afschof-zen, w. b.: (fam.) moe-zoenen; -schmau- felen; -schürfen, w. b.: afkrabben; -schür-sen, w. o.: af eten; w. b.: oppeuzelen (sich    zen, w    b.:    neerlaten (wat opgeschort of

-schmausen, w. w.: zoolang vetpot houden    opgespeld    is); -schuss, m. (-es; mrv.

totdat men niet meer kan);-schmecken,    -schüsse): neerstorting, (ook:) helling,

w. b.: proeven; w. o. h.: bedorven sma-    steile helling, (bwk.) wenteltrap, steile

ken; -schmeckend, bv. n.: bedorven sma-    trap, (vaT’ kleuren:) verschieting; -schüs-

kend; -schmeicheln, w. b.: affleemen, af-    sig. bv.    ...    en bw.: zeer hellend, sterk-

vleien; -schmeissen, onr. w. b.: afsmijten;    glooiend    steil; -schiissigkeit, vr.: steile

-sen-

helling¹, sterke glooiing¹; -schütteln, w. b.: afschudden (i. a. b.), (fig.) duchtig doorhalen ; -schütten, w. b.: afgieten; -schüttsel,

o. (-s): afgewaaid ooft; -schützen, w. b.: (water:) schutten, met eene schutsluis tegenhouden.

ab'lscliwaren, onr. w. o. s.: afzweren, (fig.) uitzweren; -schwarmen, w. o. h. en s.: zwermen; -schwarten, w. b.: van zwoord ontdoen; -schwarzen, w. o. h.: zwart afgeven: -schwatzen, w. b.: aftroggelen; -schwefeln, w. b.: ontzwavelen;-schweifen, w. o. s.: af dwalen ; w. b.: spoelen, opspoelen, uitspoelen, (fig.) schoonmaken ;-schwei-fung, vr.: afdwaling, (ook:) uitweiding; sich -schwelgen, w. w.: zich verliederlijken; -schwemmen, w. b.: vlotten, (hout:) de rivier af laten drijven, (een paard:) in het wed brengen, (rijtuigwielen:) wasschen, afspoelen, (fig-) schoonmaken; -schwen-den, w. b.: afbranden; -schwenken, w. b.: afspoelen, wegspoelen (sich -schwenken, w. w.: eene zwenkende beweging zijwaarts maken); -schwimmen, onr. w. o. s.: wegzwemmen, (ook:) wegdrijven (sich -schwim-men, onr. w. w.: zich af tobben met zwemmen); -schwinden, onr. w. o. s.: van dag tot dag magerder worden, hand overhand afnemen; -schwingen, onr. w. b.: afschudden, (vlas:) repelen, (haver:) wannen (sich -schwingen, onr. w. w.: afspringen); -schwitzen, w. b.: (tech.) laten zweeten, (fig. fam.) boeten voor, bloeden voor (sich -schwitzen, w. w.: zich doodzweeten); -schwören, onr. w. b.: afzweren, (fig.) onder eede ontkennen of loochenen; -schwörung, vr.: afzwering, (fig.) ontkenning, loochening.

ab'lsegeln, w. o. s.: uitzeilen, onder zeil gaan ; w.b.: afzeilen, afvaren ; -sehbar, bv. n.: afzienbaar; -sehen, onr. w. b.: afzien (i. a. b.), (ook:) afkijken, (fig.) zien (auf etwas -gesehen sein: op iets gemunt zijn); -sehen, z. n. o. (-s): oogmerk;-seide, vr.: floretzijde, halfzijde; -seifen, w. b.: afzeepen, (ook:) de zeep spoelen of wasschen uit; -seigern, w. b.: (mnw.) peilen, (metaal:) afscheiden; -seihen, w. b.: doorzijgen, filtreeren; -sein, onr. w. o. s.: afzijn (van), verwijderd zijn; -seite, vr.: (bwk.) zijvleugel, (mtw.) keerzijde; -seits, bw. en vz.: ter zijde; -senden, onr. w. b.: afzenden; -sender, m. (-s; mrv. -): afzender; -sengen, w. b.: afzengen, afbranden; ken, w. b.: (tnb.) stekken poten van, (mnw.) boren, graven; -senker, m. (-s; mrv. -): (tnb.) stek; sich -senti'ren [ie], w. w.: zich verwijderen.

Absetz, in Sam. I -ferkel, o. (-s;mrv.): speenvarken; -füllen, o. (-s; mrv. -): gespeend veulen; -kalb, o. (-es; mrv. -kal-ber): gespeend kalf; -lamm, o. (-es, -s; mrv. -lammer): gespeend lam; -tisch, m. (-es; mrv.-e): buffet-tafel.

ab'lsetzbar, bv. n.: afzetbaar, (kph.) verkoopbaar, goeden aftrek vindende; -setzen, w. b.: afzetten (i. a. b.), (rs.) af-werpen, (kleederen:) afleggen, (in het 'schrijven:) met een nieuwen regel beginnen, (typ.) zetten, (muz.) pauzeeren, (ook:) op noten zetten, componeeren, (mtw.) buiten koers stellen, (schepen:) opleggen, (koopwaar:) omzetten, debiteeren, (kalveren, enz.:) spenen; w. o. h.: afsteken, van wal steken (van kleuren :) afsteken,

tWM lïRiii ui’uiiiai ui vu si isiti-ff iisiirt sii is: jjp irp

aiisiiiiBaisiisiii

iliüiii!» ü§ ifiüi

iiiiiiiiiii üi iiiais

BilIBlSBEiWïaiiisWaiiiJ

üiiiiis    i mm

;§l 11 t P ijl tl! i~ E ?f fy p&te jf f,KT. al®- ’S» ï« 2 ?•= i-⁵1⁵*

üsMtSRSCBSiHKSiii iiWBB * iWKfisl ifteKWwaitwPs üibbM! *

!l rtlt-ïMK I llllïïf lllï! Iföi lllff M iMfMf Hl IIMillÜIIife

onr.

geen

het niet eens zijn; -stimmig, bv. n,: (nmz.) wanluidend, (hg¹.) niet overeenstemmend; -stimmung, vr.: (nmz.) wanluidendheid, wanklank, (fig.) stemming, stem-uitbren-ging.

abstinent, bv. n.: onthoudend; Ab-stinenz', vr.: onthouding; Abstinenz'tag,

m.: dag van onthouding, (gewone) vastendag.

ab'lstöbern, w- b.: stoffen, afstoffen; -stoppeln, w. b.: van stoppels ontdoen, (een akker :) nalezen, (ook:) lezen, sprokkelen.

Ab'stoss, m. (-es) Zie Absatz; -baum, in.: schaafboom; -eisen, o.: (tim.) steekbeitel.

ab’lstossen, onr. w. b,: afstooten, (fig,) met af keer of tegenzin vervullen, (hik.) afzetten, (tim.) glad bijwerken, (booinen:) vlak bij den grond af kappen, (schulden:) afdoen, betalen, (koopwaar:) omzetten, aan den man brengen, (bijën:) dooden, (steenen:)afbikken, bikken (Einem das Herz -stossen, iemands hart breken, iemand den dood aan doen; sich die Hör-ner -stossen, zijn tuil uittuilen); onr. w. o. h.: van wal steken (sich -stossen, w, w.: door stooten slijten, [fig.] zich opmaken, zich aftobben); -stossend, bv. n.: terugstootend, stuitend; -strafen, w. b.: afstraffen; -strahlen, w, b. en o. h.: afstralen; -streben, w. o. h: zich verwijderen (fig.) vlieden; -streich, m.: (bij veilingen:), afslag (irn -streich verkaufen: bij afslag verkoopen); -streichen, onr. w. b.: afstrij-ken, (fig. fam.) afstraffen, afrossen, afranselen; onr, w. o, h.; (van visch:) kuit meer schieten; onr. w. o. s.: (van vogels:) het nest verlaten, (fig. fam.) de plaat poetsen, zich uit de voeten maken ; -streifen, w. b.: afstroopen, (booinen:) kaal maken, ontbladeren, (handschoenen, kousen, enz.:) uittrekken; w. o. s.: afwijken, afdwalen; -streiten, onr. w. b.: betwisten, opstrijden; -strich, m. (-es, -s; inrv. -e): afstrijking; (ook:) afstrijksel, (fig.) afval, (metaal-)slakken (mrv.); -stric-ken, w. b.: afbreien, breien, (eene schuld:) aanverdienen met breien: -striegeln, w. b.: roskammen, (fig. fam.) afranselen; -stromen, w. o. h.: wegstroomen, (fig.) uiteengaan; w. b.: stroomafwaarts medevoeren.

ablstückeln (-stücken), w. b.: af brokkelen; -stufen, w. b,: (mnw.) trapswijze uithouwen of afdeelen, (fig.) trapswijze ontwikkelen, (kleuren:) schakeeren, nuan-ceeren; -stülpen, w. b.: omslaan naar beneden; -stumpfen, w. b,: stomp maken, (fig.) verstompen, (ook:) verzwakken, • (kegelvormige voorwerpen:) afknotten, (paarden:) kortstaarten; -sturz, m. (-es; mrv. -stürze): neerstorting, (fig.) steile afgrond; -stürzen, w. o. s.: afstorten, neerstorten : w. b.: neerstorten, (ook:) afwerpen (sich den Hals -stürzen: den hals breken); -stutzen, w. b.:(boomen:) toppen, (haar:) afpunten, (paarden:) kortstaarten, (fig.) afknotten, (ook:) verminken.

ab’lsuclien, w. b.: afzoeken, zoeken; -sud (-es, -s; mrv. -e): afkooksel.

absurd , bv. n.: ongerijmd, bespottelijk; Absurditat, vr.: ongerijmdheid, bespottelijkheid.

abisüssen, w. b,: zoeten.

vro

voor

ssen.

-war-

Al>t, m. (-es; mrv. Aebte): abt; ge-fürst'eter -: abt prins van het Heilige Roomsche Rijk; infulir'ter - [ier]; gemijterde abt; den - reiten lassen: (spr.) de rol van de klos laten loopen, uitgelaten olijk zijn.

abltafeln, w. o. h.: (fam.) aftafelen, af-eten; -tafeln, w. b.: met paneelwerk bekleeden, (ook:) met ingelegd vloerwerk maken; -takeln, w. b.: aftakelen; -tanzen, w. o. s.: wegdansen, zich dansende verwijderen; w. b.: afdansen (sich -tanzen, w. w.: fzich afdansen); -taumeln,w. o. s.: aftuimelen, (ook:) wegwaggelen; -tauschen, w. b.: verruilen, ruilen.

Abtei', vr. (-; mrv. -en) : abdij; -teilich, bv. n.: abdijëlijk, (ook:) abtelijk.

ab'iteufen, w. b.: (mnw.) boren, uitgraven; -thauen [t], w. o. s. en w. b.: ontdooien; -theilen [t], w. b.: afdeelen, indeelen, (fig.) deelen, splitsen, scheiden, afscheiden, (rcht.) uitkoopen, afkoopen; -theilung [tl, vr.: afdeeling (i. a. b.), (fig.) afscheiding, (rcht.) uitkooping, ai-kooping; -theilungszeichen [t], o.: koppel-teeken, schei-teeken; -thon, m. (-es): (pik.) vrouwenhaar; -thun, onr. w. b.: afdoen (i. a. b.), (fig.) afmaken, ter dood brengen, (ook:) afleggen, zich ontdoen van.

Aeb tin, vr. (-; mrv. -nen): abtsvrouw (Protestantsch).

Aeb'tissin, vr. (-mrv. -nen): abdis (Katholiek).

ab'ltilgen, w. b.: delgen, uitdelgea: -toben, w. o. h.: uitrazen;-tödten [t], w. b.: dooden; -tödtung [t], vr.: dooding; -traben, w. o. s.: wegdraven; -trag, m.(-es,-s;mrv. -trage): 1) afdoening, betaling; 2) schadevergoeding, schadeloosstelling (Einem-trag thun: iemand nadeel of schade toebrengen);

3) (van eenen maaltijd:) overschot, (het) overblijvende; -tragen, onr. w. b.: af dragen (i. a. b.), (ook:) wegdragen, (gebouwen, bruggen:) afbreken, (muren:) verlagen, lager maken, (fig.) gelijk maken, (den disch:) afnemen, (schulden:) afdoen, aanzuiveren, betalen, (voordeel, winst:) afwerpen (sich -tragen, onr. w.w.: zich afdragen, zich met dragen afmoorden, [van kleederen:] afgedragen worden, [teelgrond:] uitgemergeld worden); -trau-ern, w. o. h.: vergaan van verdriet of droefheid, (ook:) uit den rouw gaan; -traufeln, w. o. s.: afdruppelen.

Ab'treibe, in Sam. I -herd, m.: zuiverplaats; -mittel, o.: af drijvend middel.

ab ltreiben, onr. w. o. h.: afdrjjven; onr. w. b.: af drijven, wegdrijven, verdrijven, (fig.) afmatten, (jag.) af jagen, (metaal;) zuiveren, (mijnschachten:) herstellen, (rotsblokken:) verwijderen,(hakhout:) kappen, hakken; -treibend, bv. n. (gnk.) afdrijvend; -trennen, w. b.: afscheiden, (kim.) lostornen; -trennlich, bv. n.: af te scheiden, scheidbaar; -tretbar, bv. n.: af te staan; -treten, onr. w. b.: afloopen, (b.v. achterlappen van schoenen; ook: iets afbreken door er op of tegen te trappen),, (fig.) afstand doen van, afstaan; onr. w. o. s.: aftreden (uit een ambt), afstappen (in een logement), afstand doen (van iets), verlaten (het tooneel). zich verwijderen; -treter, m, (-s; mrv. -): afstand-doener ; -treugen, w. b.: af drogen; w. o.

s. uitdrogen, verdorren ; -trieb, m. (-es, -s ; mrv. -e): houthak, (ook :) hakhout; -trie-fen, w, o. s.: afdruipen, (fig. fam.) overschieten, afsnipperen; -trift, vr.: (zeew.)-afdrijving, (rcht?) weirecht, recht om vee te laten grazen; -trillern, w. b.: neuriën -trinken, onr. w. b.: af drinken, (eene schuldvordering:) aandrinken; -trippeln, w. O-s.: aftrippelen, wegtrippelen; -tritt m. (-es, -s; mrv. -e): aftreding, (ook:) aftred, aftrapje, (fig.) afstand-doëning, afstand, (ook:) sekreet (seinen -tritt nehmen : heengaan, zich verwijderen; seinen -tritt bei Einem nehmen: zijnen intrek bij iemand nemen); -trocknen, w. b.: afdrogen, drogen ; wt. o. s.: drogen, uitdrogen, verdrogen, verdorren; -trollen, w. o. s.: weg trippelen; -trommeln, w. b.: trommelen,, (fig.) uittrommelen, (eene bijënkorf:) leeg-trommelen; w. o. n.: aftrommelen.

Ab tropf, in Sam. I -bank, m.: lek-bank, (fig.) gootsteen; -brett, o.: uitdruip-plank; -trog, m.: lekbak, druipbak.

ab'ltropfeln (-tropfen), w. o. s.: afdruipen, uitdruipen; -trotzen, w. b.: afpersen, afdwingen; -trümmern, w. o. s.r afbrokkelen ; w. b.: af brokkelen;-trum-pfen,w. b.: (spl.) aftroeven, (fig., iemand:) troeven ; -trünnig, bv. n.: afvallig; -trün-nige, m. (-n; mrv. -n), afvallige; -trün-t nigkeit, vr.: afvalligheid, ontrouw-wor-ding; -truppen, w. b.: (mil.) afdanken w. o. s.: troepswijze heengaan, (fig. fam.) afzakken; -tummeln, w. b.: (rs.) afmoorden, afrijden (sich -tummeln, w. w.: [fam.] zich opmaken, zich aftobben);-tünchen, w. b.: (mtsl.) pleisteren, berapen, (ook:) witten; -tupfën, w. b.: afdrogen; -tu-schen, w. b.: nateekenen (ook: teekenen)-met zwartkrijt of Oostindischen inkt.

ab'lurtlieilen [tl, w. b.: uitspraak doen over, (ook:) ontzeggen; w. o. h.r goed besli

ab’lverdienen, w. b.: aanverdienen,, (fig.) verdienen; -verlangen, w. b.: verlangen, vorderen, eischen; -vieren, w. b. vierkant-maken, (fig.) ontnuchteren, (zeew.) afhouden; -votiren [ie], w. b.: afstemmen,, (ook:) stemmen.

ab Iwagen, reg, en onr. w, b.: afwegen, afpassen, (fig.) over w e gen, bepeinzen, (vlakten:) waterpas maken;-wager,. m. (-s; mrv, -): gelijkmaker (ook fig.); -walken, w, b.: vollen, op den volmolen bewerken, (fig, fam.) afranselen; -wallen,, w. b.: (kkk.) gaar laten meuken; -walzen,. w. b,: plat rollen, pletten, (ook:) wegrollen; w. o, s,: zich walsende of dansende verwijderen (sich -walzen, w, w.: zich: moewalsen, zich moe-dansen); -walzen, w. b,: afrollen, afwentelen; wegrollen, wegwentelen; etwas von sich -walzen, (fig.) iets van zich afschuiven; -wammsen, w. b,: afranselen; -wandelbar, bv. n.: (tik.) voor vervorming (verbuiging of vervoeging) vatbaar; -wandeln, w. b,: (tik,) vervormen (verbuigen of vervoegen); -wan-dern, w, o, s.: heengaan (sich -wandern) w. w.: zich moe-zwerven); -wandlung, vr.: (tik,) vervorming (verbuiging of vervoeging); -wanken, w, o. s.: wegwaggelen,, (fig.) afdwalen; -warmen, w. b.: heet genoeg maken, (ook:) doen bekoelen; nen, w. b.: afraden, ontraden, waarschuwen voor; -warten, w. b.: afwachten, (fig.y

oppassen, verplegen, (ook:) vervullen, betrachten, waarnemen (sich -warten, w. w.: zorg dragen voor zijn lichaam); -warts, bw,: afwaarts, naar beneden, (ook:) zijwaarts; -wartung, vr.; afwachting, (fig.)

g; -waschen, onr. w. b.: afwasschen (i. a, b.); -wassern, w. b.: van afwatering voorzien.(ook:) in het water zetten, weeken.

ab Iweben, w. b.: afweven; -wech-seln w. o, h. en w. b.: afwisselen; -wech-selnd, bv. n.: en bw.: afwisselend; -wech-selung, vr,: afwisseling, (fig,) wisseling, verwisseling; -wedeln, w. b.: afslaan met een waaier, (fig.) afileemen; -weg, m, (-es, -s; mrv. -e): zijweg, zijpad, (fig.) verkeerde weg, doolweg; -wegig, bv. n.: zijpaden hebbende, (ook:) van den weg af; -wegs, bw.: van den weg af; -wegsam, bv. n. en bw.: afgelegen, (ook:) vol zijpaden, (ook:) van den weg af; -wehen, w.b.: afwaaien, (fig.) wegslaan (met eenen doek of waaier); -wehr, vr,: afwering, (fig.) tegenstand, tegenweer; -wehren, w, b.: afweren, (fig.) afwendeu; -weienen, w. b.: afwe eken; w. o, s.: losweeken; onr. w. o. s.: afwijken, (fig.) afdwalen; -weichend, bv

verkrijgen, (ook:) r (sich -weinen, v,

-wemen, met

sen, onr.

-weis-

gsluipen; -wischer,; m. (-s; ] dier, afyeger, (fig.) stofdoek

w. o. mrv. -): (ook:)

Abyssi'lnien. o- (-s): (adk.) Abyssi-nië; -nier, m. (-s; mrv. -): Abyssiniër; -nierin, vr. (-; mrv, -nen): Abyssinische ; -nisch, bv n.: Abyssinisch.

al) Izalilen, w. b.: afbetalen, (fig.) de ooren wasschen, doorhalen; -zahlen, w.b,: aftellen, (fig.) opsommen, uittellen, uitrekenen ; -zahnen, w. o. h,: zijne laatste tanden krijgen; w, b.: uittanden, getand maken ; -zanken, w. b.: twisten totdat men krijgt wat men hebben wil (sich -zanken, w, w.: zich moe-twisten, ruzie maken tot men niet meer kan); -zapfen, w. b.: aftappen; -zasern, w. b. en o. Zie abfa-sern; sich -zappeln, w. w.: zich moe-spartelen, zich moe-worstelen; -zaumen, w. b.: aftoomen; aftuigen, (ook:) uitspannen ; -zaunen, w. b.: afheinen, omheinen; -zausen, w. b.: (fam.) afrukken, aftrekken, (ook:) rukken en plukken.

ab'lzehren, w. o. s. (en: sich -zehren, w. w.): uitmageren, mager worden; w. b.: mager doen worden; -zeichnen, w b.: na-teekenen, (ook:) eene teekening of eene schets maken van, (fig,) afbakenen; -zer-ren, w. b.: afrukken, aftrekken;-zetteln, w. b-: (wev.) losmaken.

Ab'zieh, in Sam. I -apparat, o.: distil-leer-toestel; -blasé, vr.: distilleer-ketel; -bogen, m.: (typ.) verschoonblad, tym-paan-vel; -eisen, o.: trek-ijzer: -feile, vr. : zoetvijl; -flasche, vr.: (hik.) trekfiesch; skel, m,: (ontl.) trekspier; -zahl, aftrek-tal; -zeug, o.: distilleer-toe-

bw.: na

van.

” WiVIl ^ TT    KJ 1 m

ijkend, (fig.) onregelmatig; -weiden, w. o. h. en w. b.: afgrazen, (ook:) laten grazen; -weifen, w. b.: afwinden; w, b.: door tranen 1 tranen boeten voor (sich’-weinen, w. w.: weenen totdat men niet meer kan); -wei-w, b.: afwijzen, weigeren; sen, w. b.: witten; w. o. h.: wit afgeven; -welken, w. o. s.: verwelken, verleppen; w. b.: doen verdrogen, doen verdorren; -wendbar, bv. n.: af te wenden, te ontgaan; -wenden, w. b,: afwenden, (fig.) vervreemden; -wendig, bv. n.: afkeerig (-wendig machen: doen opgeven, doen verliezen); -werfen, onr, w. 1b,: afwerpen, (fig.) afbreken, (spl.) het winnen van: onr. w. o, h.: (drk.) werpen, jongen (sich mit Einem -werfen: met iemand in onmin geraken, kwade vrienden met iemand worden); -wesend, bv. n.: afwezig; -wesende, m. (-n; mrv. -n): afwezige; -wesenheit, vr.: afwezigheid; -wetten, w. b,: winnen (afwinnen) met wedden; -wetzen, w. b.: door slijpen doen slijten.

ab Iwichsen, w. b.: poetsen, oppoetsen, (fig. fam.) uitpoetsen, (ook:) afranselen; -wickeln, w. b.: afwinden; -wiegen, onr. w- b.: afwegen; -winden, onr. w. b.: afwinden, (ook:) neerlaten; -wirken, w b/: (wev.) afweven, (bakkersdeeg:) kneden, (jag.) afstroopen, het vel aftrekken; -wi-schen, w. b,: afwisschen, afvegen; s.: we,

afwisscher, afyeger, (fig.) stofdoek, ., vaatdoek; -wittern, w. onpers. h,: ophouden te onweeren, (fig.) uitrazen; -witzi-gen, w. b.: outgroenen.

ab wuchern, w. b.: afwoekeren, (fig.) ontwoekeren; -würdigen, w. b.: in waarde verminderen, (fig) verkleinen; -wurf, m. (-es, -s; mrv, -würfe): afwerping, (ook:) afwerpsel, afval, (spl.) laatste worp, (fig.) opbrengst; -würfeln, w, b.: afwinnen met dobbelen, (ook:) meer oogen gooien dan; -würgen, w. b.: wurgen, den hals omdraaien; -würzen, w. b.: kruiden, gekruid maken, (fig.) kapittelen, doorhalen; -wü-then [tl, w. o. h. (en: sich -wüthen [t], w. w,): uitrazen.

-mus vr.: s)el.

ab'lziehen, onr. w. b.: 1) aftrekken (i. a. b.), (fig.) afrukken, (kleederen,schoenen, kousen:) uittrekken, (hoofddeksel:) afnemen; 2) (vloeistoffen:) aftappen,(ook:) overhalen, distilleeren, (pha. ook:) afgieten; 3) ontdoen van huid of omkleedsel;

4) (gewichten:) ijken; (in ’t kaartspel:) afnemen; (naaiwerk:) strijken; (typ.) trekken, drukken; onr. w. o. s.: aftrekken, zich verwijderen, heengaan (leer -ziehen: heengaan zooals men gekomen is, zonder geslaagd te zijn); sich -ziehen, onr. w. w.: vaarwel zeggen aan (de wereld, het zakendoen, enz.); -zieher, m, (-s; mrv. -):(ontl,) trekspier ; -zielen, w. b. (en: -zielen auf, w. o. h.): het munten op, het gemunt hebben op, op het oog hebben, ten doel hebben, strekken tot, uitloopen op; -zielend, v. dw.: strekkende, uitloo-pende; -zimmern, w. b.: (tim.) vierkant maken, in den haak schaven; -zirkeln, w. b.: met den passer afmeten; -zucht, vr. (-; mrv. -züchte): zinkput, riool, (tech.) pijp, buis, (drk.) teelt, ras; -zug, m. (-es, -s; mrv. -züge): aftocht, (ook:) vertrek, uittocht, (fig.) uitloozing, riool, (ook:) schoorsteenpijp, (kph,) aftrek, korting, (typ.) proefblad, proefvel, (aan geweren :) trekker, (bij metaalgieters:) schuim (enk,), slakken (mrv); -züglich, aftrek

Ab'zugs, in Sam, I -blech, o.: plaatje waarin de trekker zich beweegt; -bogen, m.: proefblad; -flagge, vr.: vlag die de afvaart aankondigt; -freiheit, vr.: vrijdom van de verhuisbelasting;-geld, o,: verhuis-belasting; -graben,m.: (vest.) afvoergracht; -kanal, m.; afvoer-kanaal; -predigt, vr.: afscheidspreek; rechnung, vr.: (kph.) disconto-rekening; -recht, o.: verhuisbe-

b.:

etwas auf die leichte - nehmen: t tellen.

lAcli’sel, in Sam. I -band, o.: schouderstrik, epaulet; -bein, o.: schouderbeen; -drüse, vr.: schouderklier; -flechse, vr.: schouderpees; -gelenk, o.: schoudergewricht;-höhle, vr,: okselholte; -kleid, o. (kkl.) schoudergewaad, amictus ; -naht, vr.: (kim.) schoudernaad; -schnur, vr.: vangsnoer; -stück, o.: (kim.) okselstuk; -trager, m.: sjouwer, kruier, (fig.) huichelaar; -zucken, o.: schouderophalen.

ach sein, w. o. h.: (fam.) met alle winden draaien, de huik naar den wind hangen.

Acli’sen, in Sam. I -arm, m,: spil der

ge-

acli’te, bv.n.: achtste; -halb, bv.n,-.achthalf.

Ach’tel, o. (-s ; mrv. -): achtste gedeelte, (kph,) achtel? acnel; I -form, vr. (-grosse, vr.): octavo-formaat; -kreis, in.: (str.) octant; -note, vr.: (inuz.) achtste noot; -pause, vr.: (muz.) achtste rust; -schein, m.: (str.) stand van twee hemellichamen die 45 graden van elkander verwijderd zijn; -takt, m.

lasting, (ook:) recht om zich elders te gaan vestigen ; -schmaus, m.: afscheids-maal; -zeit, vr,: verhuistijd der dienstboden.

ab'lzupfen, w, b.: afplukken, aftrekken; -zwacken, w. b.: afknijpen, afnijpen, (fig.) afwringen; -zwecken, w. b.(en: -zwec-ken auf, w. o. h.): beoogen, ten doel hebben;-zwicken, w. b.: afknijpen, afnijpen, (fig.) afwringen; -zwiebeln, w. b.: (fam.) de huid volschelden, (ook:) afranselen; -zwiefeln, w. b.: afsteken met eene vork; -zwingen, onr. w. b.: af dwingen, afpersen; -zwirnen, w. b.: losdraaien.

Aca'cie, vr. (mrv. -n): (pik.) acacia.

Academie’, vr. Zie Akademie.

Accent’, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) toonteeken, (ook:) toon, klemtoon, (fig.) bijzondere of vreemde uitspraak; -buch-stabe, m.: letter met toonteeken.

Accentuation’, vr.: plaatsing van de toonteekens, (ook:) klemtoon-legging, verheffing en daling van de stem; accentui -ren Lie], w. b.: accentueeren; Acceptation’, vr.: (kph.) acceptatie; accepti'ren [ie], w. (kph.) accepteeren.

Accidenz’-ar beit, vr.: (typ.) smout-werk; Acciden’zien, o. mrv. emolumenten.

Accis’, in Sam. I -amt, o.: accijnskantoor; -bar, bv. n.: aan accijns onderworpen; -bediente, m.: kommies; -einnahme, vr.: ontvangst van den accijns; -einnehmer, in.: ontvanger van den accijns; -expedi-tiqn, vr.: accijns-kantoor; -frei, bv. n.: vrij van accijns; -freiheit, vr.: vrijdom van accijns: -inspektor, m.: inspecteur der indirecte belastingen; -stube, vr.: accijnskantoor; -zettel, m.: accijns-biljet.

Acci’se, vr.: accijns.

ach! tsw.: ach!; (ook:) och! mit - und Krach: (spr.) met groote moeite.

Achat’, m. (-es; mrv. -e): agaat; acha’ten, bv. n.: agaten, van agaat.

Ach’el, vr.: (van graan:) baard, (van hennep:) stengel, stoppel.

A cheron, m. (-s): (fab.) Acheron.

Acliill’, m. (-s): Achilles ; achille’isch, bv. n.: van Achilles; Achil'lenkraut, o. (pik.) duizendblad; Achil’lesflechse, vr. (of: Achil’lessehne, vr.): (ontl. en fig,) Achillis-pees.

Aclis, in Sam. I -linie, vr.: as-lijn; -punkt, m. aspunt; -strich, m.: rechte spil of stijl.

Acli’se, vr.: as.

lAch’sel, vr.: schouder; (ontl.) oksel; die -n zucken: de schouders ophalen; die -n hangen lassen: in geene goede luim zijn; auf beiden -n tragen (of: auf beiden -n Wasser tragen): met beide partijën heulen; iets lich

as; -blech, o.: stootplaat der as; -geld, o.: tolgeld; -nagel, m.: luns. aclit, bv. n, en bw. Zie echt. lacht, tw.: acht. I Acht, vr.: acht; es schlagt -: het slaat acht uren.

lAclit, vr.: 1) acht; - geben: acht ven, letten; in - nehmen: in acht nemen; aus der - lassen: veronachtzamen, vergeten, over het hoofd zien, niet letten op ;

2) ban; in die - erklaren: in den ban doen; die - aufthun: den ban opheffen.

lacht, in Sam. I -augig, bv.n.: met acht oogen; -bar, bv.n.: achtbaar, achtenswaardig; -barkeit, vr.: achtbaarheid, achtenswaardigheid; -beinig, bv. n.: met acht beenen of pooten; -eek, o.: achthoek; -eckig, bv. n.: achthoekig; -fach (of: -fal-tig), bv. n.: achtvoudig; -fingerig, bv.n.: met acht vingers; -flachig, bv. n.: met acht vlakke zijden; -füssig, bv. n.: met acht voeten; -halb, bv.n.: achthalf;-jahrig, bv. n.: achtjarig; -jahrlich, bv. n.: acht-jaarlijksch; bw.: alle acht jaren, om de acht jaren; -kantig, bv. n.: achtkantig, achtkant; -los, bv. n. en bw.: achteloos; -losigkeit, vr.: achteloosheid; -mal, bw.: achtmaal; -malig, bv.n.: tot achtmaal herhaald; -monatig, bv.n.: van acht maanden; -mo-natlich, bv.n.: achtmaandelijksch; bw.:alle acht maanden, om de acht maanden; -pfenniger, m.: (mtw.) stuk van acht penningen: -pfünder, m.: (art.) achtponder; -pfündig, bv.n.: van acht pond; -saitig, bv.n.: achtsnarig; -sam, bv. n. en bw,: 1) oplettend, 2) zorgvuldig; -samkeit, vr.: 1) oplettendheid, 2) zorgvuldigheid, zorg; -saulig,

bv. n.: met acht pilaren; -seitig, bv. n.: achtzijdig; -spannig, bv.n.: met acht paarden bespannen, (ook:) voor een achtspan; -stündig, bv.n,: van acht uren; -stündlich,

bw. : om de acht uren, alle acht uren; bv.

n.: om de acht uren plaats grijpende; -sylbig, bv. n.: van acht lettergrepen; -tagig, bv. n.: van acht dagen; -taglich, bw.: om de acht dagen, alle acht dagen; bv.

n.: om de acht dagen plaats grijpende; -tag’uhr, vr.: uurwerk dat acht dagen loopt;

theilig [tj-,bv.n,: uit acht deelen bestaande; -winklig, bv.n.: achthoekig; -wöchenlich, bv.

n.: om de acht weken plaats grijpende; -wö-chig, bw.: om de acht weken, alle acht weken; -zahnig, bv, n.: met acht tanden; -zehn: Zie blz. 25; -zeilig, bv. n.: achtregelig; -zig: Zie blz. 25.

(muz.) achtste maat. ach’teln, w. b.: in achten deelen. achten, w. b.: bannen, in den rijksban doen.

acli’ten, w. b.: 1) achten (achting toedragen); 2) achten, tellen, aanzien, beschouwen (- für: houden voor); w. o. h.: - auf: 1) acht geven op, acht slaan op, letten op, 2) geloof hechten aan, waarde hechten aan; w. w.: sich - nach: zich gedragen naar.

ach’tens, bw.: ten achtste, in de achtste plaats; I -werth [t], bv.n.: achtenswaardig.

AECHTER.

25

ADERWASSER.

Aecli'ter, m. (-s; mrv. -): verbanner.

Achter, m. (-s; mrv. -): (mtw.) achter: stuk van acht duiten; I -lei, bv. n. en bw.

o phtprl pi

Aeclit heit, Zie Echtheid

Achts, in Sam. I -brief,

-erklarung, vr.: verbanning.

Aech tung, vr.: verbanning.

Ach tung, vr.: 1) achting; 2) achtge-ving, oplettendheid, (ook:) ontzag, eerbied; i tsw.: (mil.) geef acht! I -würdig, bv. n,: achtenswaardig.

Ach 't uiigs. in Sam, I -mangel, m.: gebrek aan achting, kleinschatting, geringschatting; -voll, bv. n. en bw.: (inz. brf.) met de meeste achting, met alle achting; -werth [t],bv.n.: achtenswaardig; -widrig, bv. n.: oneerbiedig, (ook:) klein-achtend, geringschattend; -würdig, bv, n. : achtenswaardig.

acht zehn, tw. achttien; I -te achttiende; -tel, o.: achttiende.

acht zig, tw.: tachtig; I -ei, m. v-a? mrv. -): tachtiger; -erin, vr. (-; mrv.-nen) : tachtigjarige; -jahrig, bv. n.: tachtigjarig; -ste, bv. n.: tachtigste.

ach zen, w o. h.: steunen, kreunen, kermen.

Ack'er, m. (-s; mrv. Aecker): akker, veld; (landmaat:) morgen; den - bauen: landbouwen; I -arbeit, vr,: veld-arbeid; -bar, bv. n. en bw,: ploegbaar, (in Sam.:) teel-; -bau, m.: landbouw; -bautreibend, bv. n.: landbouwend; -baukundig, bv. n.: landbouwkundig; -beere, vr,: braambes, braam; -brand, m.: veldbrand; -dill, m.: velddilie; -distel, m.: verversdistel; -erde, vr.: teelgrond, teelaarde; -feld, o.: akker; -frohne [-fronel, vr,: heerendienst;-furche, vr.: ploegvore; -galle, vr.: onvruchtbaar gedeelte van eenen akker; -gaul, m.: ploegpaard, boerenpaard; -gerathschaft [tl, vr.: landbouwgereedschap; -gesetz, o.: (hist.) akkerwet; -hahnenfuss, m.: (pik.) wilde hanevoet; -holder, m. (-holunder, m.): wilde vlier; -holz, o.: kreupelhout, struikgewas; -huhn, o.: veldhoen; -klee, m.: akkerklaver, wilde klaver; -klette,vr.: wilde kervel; -knecht, m.: boerenknecht; -knoblauch, m.: wilde knoflook ; -kohl, m.: wilde mosterd; -krahe, vr.: (vog.) raaf, kauw; -kraut, o.: duivekervel, aardrook; -land, o.: akkerland, bouwland, teelgrond; -lattich, m.: veldlatuw; -leine, vr.: ploeg-zeel; -lerche, vr.: veldleeuwerik; -leute, m. mrv.; landbouwers, landlieden, (ook:) boeren-daggelders; -lohn, o.: daggeld; -mann, m.: landbouwer, landman, (ook:) boeren-daggelder; -mannchen, o.: (vog.) kwikstaartje; -mass, o.: veldmaat; -münze, vr.: (pik.) paardemunt, wilde polei, kattekruid ; -nessel, vr.: (pik.) doove netel: -nuss, vr.: aardnoot, aardaker; -pferd, o.: ploegpaard, boerenpaard; -pflug, m. (akk.) ploeg; -raute, vr.: (pik.) aardrook; -recht, o.^ akkerrecht; -reich, bv. n.: rijk aan (pik.) peperwortel; kooltje vuur: -salat, vr.:

(ins.)

in.:

ban-brief;

akkers; -rettig,

-röslein, o.: (pik.) Kooitje vuur; veldsalade, veldlatuw;-schnecke, vr.: (ms.j veldslak; -senf, m.: wilde mosterd; -sperbel, in.: (pik.) spurrie; -steinsaamen |sa], m. : parelkruid; -steuer, vr.: akkerbelasting; -vieh, o.: ploegvee, trekvee; -waldmeister, (pik.) leverkruid; -walze, vr.: (akk.)

m.:

m.:    _

rol, kluiténbreker; -weg, m. •/ binnenweg,

weg door het land heen; -weizen, m.: wilde tarwe, zwart koorn; -werk, o.: veldarbeid; -werkzeug-, o.: (een stuk) landbouwgereedschap; -wesen, o.: landbouw, akkerbouw; -winde, vr.: (pik.) gemeene winde; -zins, in.: iandhuur, landpacht; -zwiebel, vr.: veld-ajuin.

ack ern, w. b.: (akk.) bebouwen.

Ack'ers, in Sam. ! -rnann, m.: landman, landbouwer, (ook:) ooeren-dag-gelder.

A dam, m. (-s): Adam.

Adainit , m. (-en; mrv. -en): (kkl.-hist.) Adamiet.

A daiiis, in Sam. I -apfel, m.: (ontl.) Adams-appel; -feige, vr.: Egyptische vijg; -feigenbaum, m.: Egyptische vijgeboom ; -holz, o.: Adamshout.

addi'ren Lie], w. b.: optellen; Addi-tion', vr.: optelling.

atle , tsw.: (pop.) atjuus (= vaarwel).

A del, m. (-s): adel; I -esche, vr.: vo-gelbesseboom; - fisch. m.: edelvisch; A’del-gunde, vr.: Adelgonde, Aldegonda; A del-heid, vr.: Adelheid, Adelaïde; -herrschaft, adel-regeering, aristocratie (An'hanger -herrschaft: aristocraat); -hof, in. Zie Edelhof; -stand, in.: adelstand; -stolz, m.: adeltrots, geboorte-trots; bv. n.: trotsch op zijne (hare) afkomst; -sucht, vr.: zucht om van adel te zijn.

a'delig, bv. n.: adellijk, van adel; (ook:) van den adel.

A delige, m. (-n; mrv. -n): adellijke, edelman.

a’deln, w. b.: adelen; (fig.) veredelen.

A'dels, in Sam. I -brief, m.: brief van adeldom; -buch, o.: stamboek van den adel; -freund, m.: aristocraat; -probe, vr.: bewijs van adeldom.

Adept', m. (-en; mrv. -en): ingewijde.

A der, vr.: ader (i. a. b.); goldene -, (gnk.) gouden ader, hemorrhoïden (mrv.); poe’tische -: dicht-ader; -lassen (zur -lassen): aderlaten, (of kortweg:) laten; er keine - dazu: hij heeft geene geschiktheid (ook: geen aanleg) daartoe; es ist keine gute - an ihm: er zit geen haar aan hem dat deugt; I -binde, vr.: laatzwachtel; -bruch, m.: aderbreuk; -entzündung, vr.: ader-ontsteking;-förmig, bv. n.: adervormig; -gehecht, o.: adernet; -geschwulst, o.: adergezwel; -hautchen, o.: adervlies; -kluft, vr.: (mnw.) ruimte tusschen twee aderen; -kropf, m. (ontl.) aderspat.

Ae'derchen, o. (-s; mrv. -): adertje.

a'derig, bv. n., of:

a'derig, bv. n.: geaderd.

Aderlass, m. (-es; mrv. -lasse): aderlating; -bauschen, o.: compres; -becken, o.: laatbekken; -binde, vr.: laatzwachtel; -eisen, o.: laatvlijm, lancet; -kunst, vr.: (het) aderlaten; -schnapper, m.: laatvlijm, lancet; -zeug, o.: lancettenfoedraal.

aderllassen, onr. w. b.: aderlaten; -lasser, m.: aderlater; -mennig, m. en vr.: (pik.) agrimonie, leverkruid; -presse, vr.: (hik.) schroefverband; -schlag, m.: polsslag; -schwamm, m.; (pik.) morille; -wasser, o.: bloedwater.

vr.:

der

hat

zing.

a’dern, w. b.: aderen.    Advokat', m. (-en; mrv. -en);

adbari'ren [ie], w. o. h. en s.: advocaat, adhereeren.    Advoka ten, in Sam. I -gebühr, vr.:

Adhasion', vr.: adhesie.    honorarium van eenen advocaat;-kniff,

Adjektiv , o. (-es, -s; mrv. -e): bij- m.: advocatenstreek; -stand, m.: rechtsge-voeglijk naamwoord; adjektiv'isch, bv. n.: leerde stand.

als bijvoeglijk naamwoord.    Advokatur', vr.: advocaatschap.

adjlidici ren    [ie], w. b.: (rcht.) AeflF chen, o. (-s; mrv. -): aapje,

toewijzen.    Af fe, m. (-n; mrv. -n): aap; einen

Adjudikationvr.: (rcht.) toewij- kleinen -n haben: (pop.) een snipper

aanhebben, aardigjes dronken zijn.

Affekt', m.: (-es, -s; mrv. -e): hartstocht; (fig.) warmte; (ook:) aandoening.

Aftektation', vr.: gemaaktheid. Affektiren [ie], w. o. h.: gemaakt

adjungi ren [ie], w. b.: toevoegen.

Adjunkt',    m. (-es; mrv. -e); ad-

j unct.

A<ljunktiir', vr.: adjunctsplaats.

Adjutant', m. (-en; mrv. -en):    zijn.

adjudant.    affektirt' [ie], bv. n.: gemaakt.

Ad Ier, m. (-s; mrv.): (vog. en lig.) af'fen, w. b.: naapen; (ook:) voor den adelaar, arend; I -auge. o. (of: -bliek, m.): gek houden.

arendsblik; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -flug, Af fenlart, vr.: apensoort; -artig, bv. m.: adelaarsvlucht; -holz,m.: paradijshout, n. en bw.: aapachtig; -baum (-brodbaum), aloë-hout; -holzbaum, m.: aloëboom:    m.: apenbroodboom;    -gesicht, o.: apen-

-klaue, vr.:    arendsklauw; -kraut, o.:    bakkes,    apengezicht; -könig, m.: Brazili-

varenkruid;    -nase, vr.: haviksneus;    aansche    aap; -liebe, vr.: apenliefde;

-orden, m.:    orde van den adelaar;    -massig,    bv. n. en bw.: aap-achtig ; -nase,

-schwinge, vr.: (dk.) adelaarsvlucht;-stein,    vr.: apenneus, stompneus; -posse, vr.:

m.: arendsteen; -trager, m.: (mil.) adelaar- apenkuur; -schwanz, m.: apenstaart, (fig.) drager.    uilskuiken; -spiel, o.: apenspel, aperij;

Administration', vr.: administratie; -stein, m.: (min.) aapsteen; -weibehen, Administrator, m. (-s; mrv. -toren):    o.: wijfjes-aap.

beheerder, administrateur; administri'ren, Afferei’, vr.: aperij.

[ie], w. b.: beheeren, administreeren.    afliciren [ie], w. b.: aandoen,

Admiral’, m. (-es, -s; mrv. Admirale): treffen, admiraal; Admiralin, vr. (-; mrv. -nen):    Aef'fin, vr.: apin.

admiraalsvrouw; Admiralitat', vr.:admira- Afftnitat', vr.: verwantschap, liteit; Admiralitatsflagge. vr.: admirali- affisch,    bv. n. en bw.: aap-

teitstsvlag; Admiral'schalt, vr.: admiraal- achtig.

schap, (ook:) admiraliteit.    Affix uni, o. (-s; mrv. Affixa): (tik.)

admoniren [ie], w. b.: verma- aanhechtsel.

nen.

A’dolph, m. (-s): Adolf.

Ad o nisblunie, vr.: adonisbloem.

ado nisch, bv. n.: adonisch.

adenisiren [ie], w. b.: adonisee-ren, mooimaken (sich -, w. w.: zich adoniseeren).

Adoption', vr,: (rcht.) adoptie; adop-ti’ren [ie], w. b.: adopteeren.

a<loptiv', bv. n.: (rcht.) adoptief; I -sohn, m.: aangenomen zoon; -vater. m.: pleegvader.

Adress’, in Sam. I -buch, o. (-kalender, m.): adresboek; -comptoir, o. (-kontor, o.): adres-kantoor.

Adressant', m. (-en; mrv. -en): adressant.

Adressat’, m. (-en; mrv. -en): geadresseerde.

Adres'se, vr.: adres.

adressi'ren [ie], w. b.: adres-seeren.

A'drian, m. (-s): Adrianus, Adriaan.

Adria'tiscke üleer, o.: Adriatische Zee.

Advent', m. (-s; mrv. -e): (kkl.) advent.

Advents', in Sam. I -prediger, m.: advent-prediker; -zeit, vr.: tijd van den advent.

Adver bium, o. (-s; mrv. -bien): (tik.) bijwoord.

Ad vis'brief, m.: adviesbrief.

advoci ren [ie], w. o. h.: als advocaat praktiseeren.

Affodill', m. (-s): (pik.) affodil. Afghahen, m. mrv.: Afganen.

Af kolder, m. (-s; mrv. -): (pik.) watervlier.

Afrika, o. (-’s): Afrika; Afrika'ner, m. (-s; mrv. -): Afrikaan; Afrika’nerin, vr. (-; mrv. -nen): Afrikaansche; afrika-nisch, bv. n.: Afrikaansch; bw.: op zijn Afrikaansch.

Af ter, m. (-s; mrv.-): (ontl.)achterste.

pens.

1 -, o. (-s; mrv. -): afval, afsnijdsel, overschot; (ook:) bijën-drek; (bij slachters:) I -, vz.: achter, na.

Af ter, in Sam. I -ahorn, m.: wilde ahorn; -alabaster, m.: ondoorschijnend albast; -anwalt, m.: plaatsvervangend procureur; -arzt, m.: kwakzalver; -belehn-ter, m.: achterleenman; -belehnung, vr.: achterleen; -beredsamkeit, vr.: valsche welsprekendheid; -biene, vr.: sluipwesp; -bildung, vr.: (nik.) vijgwrat; -bfatt, o.; stengelblad; -blattlaus, vr.: onechte bladluis; -blüthe [t], vr.: nabloesem; -bürde, vr.:    (vlk.) nageboorte; -bürge, m.:

borgtocht.

Af terlchristenthum [t], o.: valsch christendom; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -entzündung, vr.: aars-ontsteking; -erbe, m.: plaatsvervangend erfgenaam; -erz, o.: overschot van het vergruisde erts: -tinne, vr.: vetvin; -flosser, m.: visch met buikvinnen; -flügel, m.: pluimpje aan het ugelbeen; -geburt, vr.': nageboorte; falie, o.: vergaarbak; -gelehrsamkeit,

tweede borg; -bürgschaft, vr.: tweede

naam:

graan:) baard, (kkl.) rituaal.

Agt stein, m. (-es, -s): barnsteen. Aegypten, o, (-s): (adk,) Egypte;

vr.:    schijngeleerdheid; -gelehrte, m.:

schijngeleerde; -glaube, o.: valsch geloof; -graben, m.: kanaal dat op den vergaarbak uitloopt; -heu, o,: nooi van het etgroen; -holz, o.: sprokkelhout; -horn, o.: hoorntje, (ook:) onecht hoorn.

Af terIkameel [mei], o.: Peruaansche kameel; -katholik, m.: katholiek in -kegel, m.: eenigszins kegelvormig lichaam; -kegelförmig,bv. n.: eenigszins kegelvormig; -kette, vr.: remketting; -kiel, m.: kielbalk; -kind, o.: 1) na ’s vaders dood geboren kind, 2) bastaard; -klaue, vr.: achterklauw; -klee, m.: wilde klaver, valsche klaver ; -könig, m.: usurpator, onwettige koning; -kugel, vr.: langwerpig rond lichaam.

Af terlleder, o.: afval van leder, (van schoenen:) hielstuk; -lehen. o : achterleen; -lehnsherr, m.: achterleenheer ;-lehnsmann, m.: achterleenman; -lehre, vr.: kwakzalversmiddel ; -mehl, o.: grof meel; -miethe [t], vr.:    onderhuur; -miethsmann [t], m.:

onderhuurder; -moos, o.: mos-acl\tig jplant-gew'as; -pacht, m.: onderpacht; -pachter, m.: onderpachter; -papst, m.: tegenpaus; -prophet, m.: valsche profeet.

Af terlrede, vr.: laster; -reden, w. o. h.: lasteren; -redner, m.: gewaande redenaar; -silber, o.: valsch zilver; -spinne, vr.: (ins.) glazenmaker, spin met lange beenen; -stück, o.: achterstuk; -thrane, vr.: (ins.) kleine hommel; -vermiether [t], m.: onderverhuurder; -vermiethung [t], vr.: onderverhuring; -weisheit, vr.: schijnwijsheid; -welt, vr.: verbasterde wereld; -wespe, vr.: sluipwesp; -wind, m.: wind van achteren; -witz, m.: valsch vernuft; -zwang, m.: (gnk.) moeielijke stoelgang.

Aegaische Meer, o.: (adk.)Egeïsche Zee.

Agat' (Agath), m. (-es, -s; mrv. -e): gaat.

A ge, vr.: (aan Agende, vr.:

Agent’, m. (-en; mrv. -en): agent; I -schaft, vr. (Agentur, vr.): agentschap.

Aegide, vr.: schild.

Aegi dius, m.: Egidius.

A gio, o. (-s): (kph.) agio,

Agioteur' m. (-s; mrv. -s): (kph.) beunhaas.

agioti'ren [ie], w. o, h.: (kph.) beunhazen,

agiren [ie], w. o, h,: handelen. Agitation , vr,: opwinding.

Agita Itor, m. (-s; mrv.-to'ren): opruier, woelgeest,

Agnat', m, (-en; mrv. -en): agnaat, bloedverwant van vaderszijde,

Ag nes, vr.: Agnes.

Agraf 'fe, vr,: (mod.) haak. agra risch, bv, n.: (hist.) agrarisch; das -e Gesetz: de agrarische wet, de ak-kerwet,

Agrest', m. (-es): sap van onrijpe druiven.

Agrikultur , vr.: landbouw. Agrimo'nie, vr,: (pik.) agrimonie, Agronomie', vr.: landbouwkunde, agrono misch, bv. n,: landbouwkundig.

Aegyp ter, m, (-s; mrv. -): Egyptenaar : Aegyp’terin, vr.: (-; mrv.-nen): Egyptische; agyp’tisch, bv. n.: Egyptisch, ah! tsw.: ach! och ! ha!

Ah’le, vr.: (schoenmakers-)els. ah'lenlförmig, bv. n.: elsvormig; -schmied, m.: elzenmaker, ah men, w, b.: peilen.

Alm, m. en vr. (-en ; mrv. -en): voorzaat; I -frau, vr.: stammoeder; -herr, m.: stamheer.

alm den, w. b : wrok koesteren over; (ook:) betaald zetten, inpeperen, wreken.

ah'neln, w, o. h,: zweemen naarr eenigszins gelijken op iah'nen, w, o. h. en onpers. h.: een voorgevoel hebben van, (ook:) vermoeden; es ahnt mir (of: ich ah’ne): ik heb er een voorgevoel van, lAhhen, m, mrv. (van: Ahn): voorzaten; I -probe, vr.: bewijs van adeldom; -recht, o.: recht van adeldom; -reihe, vr,: rij voorzaten; -stolz, z, n. m,: geboorte-trots; bv, n,: trotsch op zijne (hare) afkomst;, -tafel, vr,: geslachtsregister, stamboom.

ahnlich, bv.n,: gelijk, dergelijk, zoodanig, dusdanig, gelijkend; t sein, gelijken; das sieht ihm -: dat gelijkt op hem, (ook:) dat is juist iets van hem.

Aehn lichkeit, vr,: overeenkomst. Ah'nimg, vr,: voorgevoel; (fig,) idee; ich hatte keine - davon: dat had ik niet gedacht, (ook:) ik was er niet op verdacht; I -los, bv, n,: zonder iets te vermoeden; -skraft, vr, (-svermögen, o,): gaaf om een voorgevoel te hebben van; -svoll,. bv, n.: vervuld van een voorgevoel. Ahorn, m, (-s; mrv. -e): (pik.) ahorn; a hornen, bv, n,: ahornen.

Aeh re, vr,: aar, koorn-aar.

Aeh'ren, in Sam. I -bund, m.: garve; -lese, vr. (-lesen, o.): nalezing (op een koornveld); -leser, m.: arenlezer; -leserin, vr.: arenleesster; -spitze, vr.: baard (van graan).

ahrig, bv, n.: aren-hebbende, vol aren.

Aï, m, (-s; mrv. -e): (drk.) luiaard. Aich, enz. Zie Eich.

Akademie, vr.: academie; Akade-miker, m. (-s; mrv. -): lid der academie,, (ook:) student; akade'misch, bv. n, en bw,: academisch; Akademist', m. (- en ; mrv, -en): student.

Akazie, vr.: (pik.) acacia.

Ak cent, o,: Zie Accent.

Akelei', vr.: (pik.) akelei. AkkusatiV, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) vierde naamval.

Akoluth, m, (-es, -s; mrv. -en): (kkl.) acoliet.

Akrohat', m. (-en; mrv. -en): acrobaat, kunstenmaker.

Akt, m, (-es, -s; mrv. -e): (tnl.) bedrijf; (fig.) daad, handeling.

Akten, m. mrv.: (rcht.) akten, documenten, stukken; I -massig, bv. n.: overeenkomstig (of: gegrond op) de bewijsstukken; -schreiber, m.: klerk; -staub, m.: stof der akten; -stoss, m.: (rcht.) verzameling van stukken; -stück, o.: akte, dp-cument, bewijsstuk; -widrig, bv. n.: in strijd met de bewijsstukken.

Ak’tie, vr.: aandeelbewijs.

Ak tienlan theil [t], m.: aandeel-

ten.

vr,:

, bw.: allerzijds, (ook:) allen gezamenlijk; -warts (-wegen), bw.: allerwegen, overal.

Aller weltslbiirger, m.: wereldburger; -freund, m.; allemansvriend; -lieb-chen, o.: baanhoer, straathoer.

Alles, o.: alles; - in Alh

coupon; -besitzer, m,: aandeelhebber; -ge-sellschaft, vr.: maatschappij op aandeelen; -inhaber, m.: aandeelhouder ; -kapital, o.: kapitaal der aandeelen; -spekulant (-spie-ler), in.: speculant in aandeelbewijzen; -spiel, o.: beursspel met aandeelbewijzen; -verein, m.: maatschappij op aandeelen.

Aktuar , m. (-es, -s; mrv. -): griffier; Aktuariat', o. (-es; mrv. -e): (rcht.) griffie.

Aku'stik, vr.: klankleer, (ook:) klankvorming.

Alabas ter, m. (-): albast; I -bruch,

m.: albastgroeve; -druse, vr.: (mnw.) al-bastgroep.

Alabas terer, in. (-; mrv. -): beeldhouwer in albast.

alabas tern, bv. n.: albasten, van albast.

Alant', m. (-es, -s): (pik.) alant, (visch): dikkop; I -beere, vr.: zwarte bes; -wurz, vr.: alantswortel.

alarmi'ren [ie], w. b.: verontrus

Alauii, m. (-es, -s; mrv. -e): aluin;

1 -artig, bv. n.: aluinachtig; -bad, o.: aluinhoudende bron; -bergwerk, o.: aluin-groeve; -bildung, vr.: aluinvorming ; -bruch m,: aluingroeve; -erde, vr.: aluin-aarde; -erz, o,: aluin-erts; -gar, bv. n.: aluingaar; -grube, vr.: aluingroeve ; -haltig, bv. n.: aluinhoudend; -hütte, vr.: aluinkokerij; -leder, o.: aluingaar leder; -mehl, o.: fijne aluin; -quelle, vr.: aluinhoudende bron; -sieder, m,: aluinkoker; -siederei, vr.: aluinkokerij; -stein, m.: aluinsteen; -wasser, o : aluin-water; -werk, o.: aluinkokerij; -zucker,

m, : (pha.) aluinsuiker.

alau'iiea, w. b.: in aluin doopen.

Alba'iiien, o. (-s): (adk.) Albanië;

Alba’nier, m. (-s; mrv.-): Albanees; Al-ba’nierin vr. (-; mrv. -nen): Albaneesche; alba'nisch, bv. n.: Albaneesch.

Al be, vr. (pik.) witte populier.

Alberlbaum, m, (-es; mrv. -baume): Zie Albe.

Al berich, m. (-s): Alberik.

albern, bv. n. en bw.: onverstandig, dwaas, zot, ongerijmd. I -, w. o. h.: gekke dingen zeggen of doen. I Al'bernheit, dwaasheid, zotheid.

Alberti'ner, m. (-s; mrv. -): (mtw.) Alberts-daalder.

Albigen'ser, m. (-s; mrv, -): (kkl. hist,) Alhigens,

Al'bin, m. (-s): Albinus.

Al bino», m. (-; mrv. -): albinos, witte neger.

Albreclit, m. (-s): Albertus, Albert.

Al bum, o. (-s; mrv. -s): album.

Alchimie', vr.: alchimie, goudmakerij; Alchimist', m, (-en; mrv. -en): goudmaker; alchiinis'tisch, bv. n,: alchi-mistisch,

alemanniseli, bv. n.: (let.) Ale-maansch.

Alep po, o. (-'s): (adk.) Aleppo.

Aleu te, m, (-n; mrv, -n): Aleoet, bewoner van de Aleoetische eilanden; aleu¹-tisch, bv. n,: Aleoetisch.

Alexantlri ner, m. (-s; mrv, -): (dk.) alexandrijnsch vers; alexandri nisch, bv.

n, : alexandrijnsch.

Alfanzerei’, vr.: gekheid.

Algar'bien, o. (-s): (adk.) Algarvië, Algebra, vr,: algebra; algebraïsch, bv. n.: algebraïsch.

Algier', o. (-s): Algiers; Algier'er,

m.    (-s; mrv. -): Algerijn ; Algier'erin, vr. (-; mrv. -nen): Algerijnsche ; algier'isch,

bv.    n.: Algerijnsch.

A libi, m.: (rcht.) alibi.

Alien’bill, vr.: vreemdelingen-wet. Alimentation', vr.: voeding, onderhoud; (ook:) onderstand.

Al koven, m. (-s; mrv- -); alkoof, all (aller, alle, alles), bv. n.: al, alle; elk, elke. I All, z.n.o. (-s): heelal; I -abend-lich, bw.: eiken avond; I -barmnerzig, bv.

n. : albarmhartig; -bezaubernd, bv. n.: al-betooverend ; -bereits', bw.: reeds, al; -da’,

bw. : aldaar; -dieweil', vgw.: dewijl, omdat, aangezien.

alle, bw.: op; - machen: opmaken; - werden, opraken.

Allee', vr.: laan, (ook:) gang. allegiren [iej, w. b.: aanvoeren, aanhalën.

Allegorie', vr.: allegorie, zinnebeeldige voorstelling; -go'risch, bv n. en bw.: allegorisch, zinnebeeldig.

allein, bv. n. en bw.: alleen; vgw.: alleen, maar, evenwel, echter; I -besitz,

o. : uitsluitend bezit; -gesang, m.: (muz,) alleenzang, solo; -gesprach, o.: alleenspraak; -handel, m.: monopolie, alleenhandel; -handler, m,: bezitter van het monopolie, (ook:) opkooper; -herrscher,

m.: alleenheerscher; -herrschaft, vr.: alleenheerschappij; -seligmachend, bv. n.: alleen-zaligmakend.

alleiiiig, bv, n. en bw.: eenig; alleen. Allem, 3e nmv. Zie Alles, al lemal, bw.: telkens, altijd, al’leirfalls, bw.: in allen gevalle, al lentliallben, bw.: allerwegen, overal.

Al ler, in Sam.: aller.

All erbarmer, m, (-s): Albarmhartige*. Al lerbaum, m. (-es, -s ; mrv. -baume): (pik.) populier.

al'lerclings, bw.: ontegenzeglijk, stellig; (ook:) dat spreekt vanzelf; (ook:) inderdaad, wezenlijk; (na eene ontkenning:) o ja, zeer zeker.

Allerhalter, m. (-s): Albehoeder, Onderhouder van het heelal.

Allermaniis'lfreimd, m.: allemansvriend; -harnisch, m,: (pik.) stokroos.

Allerscliaffer. m. (-s:) Schepper van het heelal, allerlseits'

Alles, o.: alles; - in Allem: alles in alles, factotum; in Allem, in het geheel.

allelsamt, bw.: allen te zamen, (ook:) geheel en al; -we’ge, bw.: allerwegen, overal, altijd, geheel en al; -wei’le. bw.: dadelijk, aanstonds; -zeit', bw.: altijd, ten allen tijde.

allfallig, bw.: in alle gevallen.

Allge geul wart, vr.: Alomtegenwoordigheid; -wartig, bv.n.: alomtegenwoordig.

allgeliebt, bv. n.: door iedereen bemind.

allgemacli, bw.: zachtjes aan, langzamerhand.

allgemeiit', bv. n. en bw.: algemeen; I -glaube, m.: katholicismus; -heit, vr.: algemeenheid.

Allgeniig; samkeit, vr. : algenoeg-zaamheid.

All gesang:, m. (-es, -s; mrv. -ge-sange): (muz.) koorzang, koor.

All Igewalt, vr.: almacht, (fig.) onweerstaanbare kracht; -gewaltig, bv. n.: almachtig, (fig.) ontzaglijk.

All’gut, o. (*es, -s): (pik.) wilde spinazie.

al!

, vr.: (rek.) ket-(-s; mrv. -to'ren):

m.:

op

bw.:

al te.

in.:

vr.: mzame-

o:

m.:

giitig, bv. n.: algoed; I -keit, vr.: algoedheid.

Alllieit, vr.: algemeenheid, allliier’, bw.: hier, alhier.

Allianz', vr.: alliantie, bondgenootschap.

Alligations regel,

tingregel.

Alliga’ltor, m. '

(drk.) alligator, kaaiman, alliiren [iie], w. b.: verbinden. Alliir'te fiie], m. (-n; mrv. -n): gealliëerde, verbondene, bondgenoot. Alliteration', vr.: (tik.) alliteratie, alljahrig (alljalirlieli), bv. n.: jaarlijksch; bw.: jaarlijks, jaar aan jaar. Alliiiaclit, vr.: almacht, allmaclitig, bv. n. en bw.: almachtig; der -e, de Almachtige.

allma lig [mah], bv. n.: geleidelijk; bw.: geleidelijk, allengs, van lieverlede, langzamerhand.

allmo iiatlicli, bv. n.: maandelijksch; bw.: maandelijks, elke maand.

allnaclitlicn, bv. n. en bw.: eiken nacht.

Allod', o. (-es, -s; mrv. -e): allodiaal goed.

allocliar, bv. n.: allodiaal; I -erbe, erfgenaam van een allodiaalgoed.

All selireibekunst,* vr.: kunst om met teekens te schrijven die eene wereldtaal vormen, pasigr^phie. all lseliencl, bv. n.: alziend; -seitig,

bv.    n. (fig.) algemeen; -seitigkeit, vr.: algemeenheid; -tagig, bv.n.: dagelijkèch, (ook:) alledaagsch; -taglich, bv.n.: alle-daagsch; -taglichkeit, vr.: alledaagsch-heid.

All'tags, in Sam. I -geschwatz, o.: gewone praat, (pop.) kletspraat; -gesicht,

o.: (fig.) dagelijksch gezicht; -kleid, o.: dagelijksche kleeding; -poet, m.: alledaagsch dichter; -witz, m.: flauwe (of: platte, of: afgezaagde) aardigheid, airuiiifassend, bv. n.: al-omvattend. alluvial', bv.n.: aangeslibd; Alluvion’, vr.: aangeslibde grond.

Alll'vater, m.: Alvader, ons aller Vader; -verehrt, bv. n.: door iedereen vereerd; -versöhner, m.: Alverzoener; -waltend, bv. n.: alregeerend, albesturend; -weise, bv. n.: alwijs (der All'weise: de Alwijze); -weisheit, vr.: Alwijsheid, Hoogste wijsheid; -wissend, bv. n.: alwetend (der All'wissende: de Alwetende); -wis-senheit, vr.: alwetendheid; -wisserei, vr.:

pervlakkige kennis van alles, alwe-terjj; -wöchentlich, bv. n.: wekelijksch;

bw. : wekelijks, elke week; -zu,

Al'manacli, m. (-s; mry.-e): almanak.

Al'mosen, o. (-s; mry. -): aalmoes;

I -amt, o.: armenbedeeling, armenkas; -brod, o.: brood yan de bedeeling; -bruder, bedeelde; -büchse, vr.: armbus; -geld,

o.: aalmoezengeld; -kasse, yr.: armenkas; -pfleger, m.: armverzorger; -sammler, m.: collectant; -sammlerin, vr.: inzamelaarster van liefdegiften; -sammlung, ling van liefdegiften.

Aloë, vr.: (pik.) aloë; I -artig, bv. n.: aloë-achtig; -extrakt', m.: extract van aloë; -harz, o.: aloë-hars; -holz, o : aloë-hout; -latwerge, vr.: aloë-houdende likkepot; -mittel, o.: aloë-middel;-saft, m.: aloë-sap; -salz, o.: (schk.) aloë-zout; -tinktur, vr.: aloë-tinctuur.

aloeltiscli, bv. n.: aloë-houdend, van aloë bereid.

Alo’se, vr.: (visch:) elft.

Aloy’sius, m. (-): Aloïsius.

IAlp, vr.: Alpenweide, weideveld op de Alpen.

IAlp, m. (-es, -s; mrv.-e): nachtmerrrie; I -drücken, o.: nachtmerrie (-drücken haben: de nachtmerrie hebben).

Alpen, vr. mrv.: (adk.) Alpen; (fig.) bergen; I -ampfer, m.: (pik rabarber; -beifuss, m.: (pik/) bijvoet der Alpen; -bewohner, m.: bewoner der Alpen; -birke, vr.: (pik.) niet tot zijn vollen wasdom komende berkeboom, kleine berk; -erle, vr.: (pik.) elzeboom der Alpen; -gebirge,

o.: Alpengebergte; -glöckchen, o.: (pik.) alpenklokje; -hahnenfuss, m.: (pik.) wilde ranonkel; -hirt, m.: veehoeder op de Alpen; -kiefer, m.: (pik.) pijnboom der Alpen; -klee, m.: (pik.) alpenklaver; -kraut, o.: (pik.) alpenkruid,boelkenskruid, leverkruid ; -mohn, m.: (pik.) wilde slaapbol, wilde papaver; -pflanze, vr.: alpenplant; -rosé, vr.: (pik.) alpenroos; -sanger m.: alpenzanger, (vog.) basterdnachtegaal der Alpen; -schnee, m.: sneeuw der Alpen; -wegench, m.: (pik.) weegbree der Alpen; -ziege, vr.: geit der Alpen.

Alpliabet', o. (-es, -s; mrv.-e): alphabet; alphabe'tisch, bv. n. en bw.: alphabetisch; alphabetisi'ren [ie], w. b.: alphabetisch rangschikken, alphabetiseeren.

Alp lhalin, m.: (vog.i korhaan; -hof, boerderij op de Alpen; -horn, o.: alpenhoorn ; -ratze, vr.: (drk.) mormeldier; -zopf, m.: (hik.) Poolsche haarvlecht.

Alraun’, vr.: (pik.) alruin.

als, vgw.: 1) toen; 2) (na een stellenden trap:) als; 3) (na een vergrootenden trap:) dan; I - wie: zooals; - wenn (- ob): alsof; - dass: dan dat.

alsbald , bw.: zoodra.

alsdaim', bw.: alstoen.

Al'se, vr.: (visch): Elft; I Al'sennetz,

o.: elftnet.

Al sen, m. (-s): (pik.) alsem.

al’so, bw.: dus, aldus; vgw.: dus, alzoo,

‘Al'ster (Aelster), vr.: (vog.) ekster.

lAlt, m. (-es, -s): (muz.) alt; I -flöte, vr.: altfluit; -geige, vr.: alt-viool; -sanger,

m.: altzanger; -schlüssel, m.: (muz.) alt-sleutel; -stimme, vr.: altstem.

lalt, bv. n.: oud (i. a. b.); I -backen, bv. n.: oudbakken; -bart, m.: grijzaard; -hartig, bv. n.: grijs van baard; -deutsch, bv. n.: Oud-Duitsch; -eisenhandler, m.:

aar-

Al’tersgenoss, m. (-en; mrv. -en): iemand van gelijken leeftijd (er ist mein -: hij is van denzelfden leeftijd als ik

-thü-

er; I -birne, vr.: am-mbergeur ; -harz, o. : m.: muskusbal; -öl,

Oudroest; -frankisch, bv. n.: Oud-Frankisch, Gothisch, (fig.) verouderd; -fürstlich, bv.n.: uit een oud vorstelijk geslacht;-gesell,m.: oudste knecht, meester-knecht; -glaubig, bv. n.: orthodox, van ’t oude geloof; -gothisch [tj, bv. n.: Oud-Gothisch; -grie-chisch, bv. n.: Oud-Grieksch; -handler, m.: uitdrager; -handlerin, vr.: uitdraagster; -herkömmlich, bv. n.: oud, ouderwetsch, van oude herkomst; -herr, m.: oudste, overman; -hiebig, bv. n.: hoogstammig; -hochdeutsch, bv. n.: Oud-Hoogduitsch; -jüngferlich, bv. n.: oudevrijsterachtig; -klug, bv. n.: (fam.) oolijk, uitgeslapen (-klug thun: den wijzen man uithangen); -knecht, m.: opperkneeht; -krieger, m.: oud-strijder, veteraan; -mannskraut, o.: (pik.) vlooienkruid; -mark, vr.: (adk.) (de) Oude Marke; -meister, m.: oudste, overman; -modisch, bv. n.: ouderwetsch; bw.: ouderwets; -nordisch, bv.n. Oud-Noorseh, Scandinavisch; -römisch, bv.n.: Oud-Romeinsch, van (uit) het oude Rome; -stadt, vr.: oude stad; -stadter, m. en -stadterin, vr.: iemand uit de oude stad; -testamentlich, bv. n.: van (uit, naar, volgens, in) het Oude Testament, oudtes-tamentelijk; -thier [tl, o.: (drk.) moederdier, moer; -vater, m.: oudvader, aartsvader, stamvader; -vaterisch, bv. n.: oudvaderlijk, aartsvaderlijk, (tig.) ouderwetsch; bw.: (tig.) op de ouderwetsche manier: -vater-lich, bv. n.: Zie -vaterisch; -vordern, m. mrv.: voorouders, voorvaderen, voorzaten; -wasser, v.: vroegere hoofdtak of voornaamste arm eener rivier; -wei’ber-geschichte, vr. (-wei'bermahrchen [mar], o.): oudwijvensprookje; -wei’bersommer, m.: nazomer; -weibisch, bv. n.: oudwijfachtig.

Al'tan, m. (-es, -s; mrv. -e): plat dak, plat, (ook:) balkon, (ook:) gaanderij.

Altar' (of: Al'tar), m. (-es, -s; mrv. Altare): altaar, outaar; der hohe -, het hoog-outaar; I -bekleidung, vr.: out kleed; -blatt, o.: outaarblad; -decke, vr.: outaarkleed; -diener, m.: bedienaar van het outaar, (ook:) misdiener; -gemalde, o.: (schl.) outaarstuk; -himmel, m.: hemel boven het outaar; -leuchter, m.: outaar-kandelaar; -licht, o.: waskaars voor het outaar: -platte, vr. (-stein, m.): outaar, offertafel; -tuch, o.: outaardoek.

Altarist’, m. (-en;mrv.-en)-.bedienaar van het outaar; (ook:) misdiener.

Al'te, m. en vr. (-n; mrv. -n): oude.

alteln, w. o. h.: oud worden, oud beginnen te worden.

al ter, bv. n. (v. tr. van: alt): ouder.

Al'ter, o. (-s): 1) ouderdom, leeftijd; 2) oudheid; (fig.) eeuw; 3) tijd van dienst, anciënniteit; vor Alters : oudtijds, eertijds; von Alters her: van oudsher; nach dem -; naar anciënniteit, naar tijd van dienst.

Alteration', vr.: verandering; (fig.) vervalsching, (ook:) ontsteltenis.

al'tergrau, bv. n.: grijs van ouderdom.

alteri'ren [ie], w. b. veranderen; (fig.) vervalschen, (ook:) doen ontstellen.

El'terlich, bv. n.: ouderlijk.

Al terImann, m. (-es,-s; mrv.-marnier): oudste, overman.

Al terlmutter, vr. (-; mrv.-mütter): overgrootmoeder.

altera, w. o. s.: oud worden; (tig.) verouderen, (ook:) er ouwelijk gaan uitzien.

Aeltern, m. mrv.: ouders; (Zie El-tern). I -los, bv. n.: ouderloos; -mord, m.: oudermoord; -mörder m.: oudermoor-denaar.

alternativ', bv. n.: afwisselend, beur-telingsch.

Alternati’ve, vr.: keus tusschentwee dingen; (fig.) tweestrijd.

alterni'ren [ie], w. o. h.: beurt om beurt afwisselen.

al'terlschwach, bv. n.: zwak van ouderdom, (fig.) kindsch; -schwache, vr.: ouderdomszwakte, zwakheid van ouderdom, (fig.) kindschheid.

ben).

Al'terthum [t], o. (-s): oudheid; mer [t]; m. mrv.: oudheden; -thümler [t], m.: minnaar (kenner, verzamelaar) van oudheden; -thümlich [t], bv. n.: ouderwetsch.

Alterthums [t], in Sam. I -forscher, m.: oudheidkundige, oudheidkenner; -handler, m.: koopman in oudheden; -kunde, vr.: oudheidkunde ; -kundige, m.: oudheidkundige, oudheidkenner.

Ael'terl vater, m. (-s; mrv. -vater): overgrootvader.

al'test, bv. n. (o. tr. van: alt): oudst; Ael'teste, m. (-n; mrv. -n): oudste.

Althee', vr.: (pik) althéa, witte maluwe.

Altist', m. (-en; mrv. -en): (muz.) altzanger; altspeler.

alt'lich, bv. n.: oudachtig.

am (= an dem), vz. met lidwoord; Zie an; I am (vóór een o. tr.): het, op zijn (-meisten: het meest, op zijn meest; -liebsten: het liefst, op zijn liefst).

Amada us, m. (-): Amedeüs.

Amalgam, o. (-es, -s): amalgama.

Ama'lia, vr.: Amalia.

Amarant', m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) amarant; I -blume, vr.: amarantbloem; -farbe, vr.: amarant kleur; -farbig, bv. n.: amarantkleurig; -tulpe, vr.: (pik.) roode anemoon.

Amarel'le, vr.: (tnb.) kriek, zwarte kers; I -nbaum, m.: kriekeboom.

Amazone, vr.: amazone; l -nfluss, m. (-nstrom, m.): (adk.) Amazonen-rivier; -nkleid, o.: amazonengewaad (im -nkleide : als amazone).

Am'be, vr.: (spl.) twee nommers.

Am ber, m. (-s; mrv. -): amber; flüssi-ger -: vloeibare amber; gelber -: gele amber; grauer -: ambergrijs; Fuchs -: zwart ambergrijs; Vogel -: wit ambergrijs; I -baum, m.: amberboom; -holz, o.: am-berhout; -kraut, o.: wilde basilicum;-salz, o.: amberzout; -schwalbe, vr.: (vog.) ge-amberde zwaluw; -strauch, m.: amber-struik.

Ainboss, m. (es; mrv. -e); aanbeeld; zweihörniger - : (sm.) speerhaak; I -schmied, m.: aanbeelden-maker; -stock, m.: aan-beeldblok.

Ambra, vr.: ambe berpeer; -duft, m.: a amberhars; -kugel, o.: amber-olie.

am

aansch.

ibrosianisck,

vr.:

-besc

Ambro sia, vr.: (fab.) ambrozijn, go-dens

bv. n.: Ambrozi-

ambro'sisck, bv. n.: ambrozijnsch.

Ambrosius, m. (-): Ambrosius.

A’meise, vr.: (ins.) mier.

A’meisen, in Sam. I -artig, bv. n.: mierachtig; -ather, o.: (schk.) mieren-ether: -bar, m.: (drk.) mieren-eter; -ei, o.: mierenei; -fresser, m.: (drk.) mieren-eter; -fuchs,

m. : (drk.) groote mieren-eter; -haufen, m.. mierennest; -löwe, m.: (ins.) mieren-eter; -nest, o.: mierennest; -saure, vr.: (schk.) mierenzuur; -stein, m.: mierensteen; -warze,

(hik.) mierenwrat.

A'mellkorn, o.: Zie Hinkel; -mehl, o. (-es, -s): stijfsel.

Amen, bw. en z. n. m.: amen; - zu etwas sprechen: amen op iets zeggen.

Amerika, o. (-’s): (adk.) Amerika; Amerika'ner, m. (-s; mrv. -): Amerikaan; Amerika'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Ame-rikaansche; amerika'nisch, bv. n.: Ame-rikaansch; bw.: op zijn Amerikaansch.

Amethyst’, m. (-es; mrv. -e): amethist; l -fluss, m.: vloeibare amethist.

Amianth, m. (-es; mrv. -e): amiant, steenvlas, aardvlas.

Am man, m. (-s; mrv. -ne); amman, schout, burgemeester.

Am me, vr.: min, zoogmoeder.

Ammen, in Sam. I -kost, vr.: kost voor eene zoogende min; -lohn, m: minne-geld, loon eener min; -mahrchen [mar], o.: bakersprookje, vertelseltje van Moeder de Gans; -milch, vr.: voedstermelk, zog eener min; -vermietherin [t], vr.: besteedster van minnen,

Am'mer, vr. (-; mrv -n): (vog.) weduwaal, geelvink: (pik.) kriek, zwarte kers.

Ammoniak, m. (-s): ammoniak; i -gummi, o.: ammoniakgom: -haltig, bv.

n. : ammoniakhoudend; -öl, o.: ammoniak-olie; -salz, o.: ammoniakzout.

ammonia ka ’lisck, bv. n.: ammonia-caal.

Am’moniter, m. (-s; mrv. -): Ammoniet; Am'moniterin, vr. (-; mrv. -nen): Ammo-nitische.

Ammo nium, o. (-s): (schk.) ammonium.

Am monslhorn, o. (-es, -s; mrv. -hörner): Ammonshoorn

Amnestie’, vr.: amnestie.

amnestiren [ie], w. b.: amnestiëe-ren.

Amo ne, vr.: (pik.) steen-eppe.

A'mor, m. (-s): (fab. en dk.) Amor.

A'moriter, m. (-s; mrv. -): Amoriet; A’moriterin, vr. (-; mrv. -nen): Amori-tische.

Amortisation’, vr.: amortisatie, schulddelging.

amortisi'ren [ie], w. b.: amortiseeren, delgen.

Am pel, vr.: lamp.

Am pfer, m. (-s): (pik.) zuring; I-kraut,

o. : gewone zuring.

Ampki bie, vr,: amphibie, tweeslachtig, dier.

Amphiktyo’nen, m. mrv: (hist.) amphictyonen; | -gericht, o.: vierschaar der amphictyonen.

Amphitheater, o. (-s; mrv. -n): amphitheater; amphitheatra’lisch, bv. n,: amphitheatervormig.

Amputation', vr.: (hik.) amputatie.

amputi’ren [ie], w. b.: (hik.) arnpu-teeren, afzetten.

Am sel, yr. (-; mrv. -n): (vog.) meerle, merel.

IAmt, o. (-es,    -s; mrv. Aem'ter):

1)    ambt, post, bediening¹; ein - antreten: een ambt aanvaarden, in functie treden;

2)    kantoor; 3) (kkl.) dienst, (inz,) Mis; das - halten, de Mis doen; das hohe -, de Hoogmis. Zie Amts.

I A int, in Sam. l-frau, vr.: (in kloosters:) huishoudbestierster; -frei, bv. n : ambteloos; -haus, o.: rechthuis; -mann, m.: baljuw, schout; -mannin, vr.: baljuwsvrouw, schoutsvrouw, schoutin; -mannschaft, vr.: baljuwschap, schoutschap; -massig, bv. n: ambtelijk; bw.: ambtshalve; -meister, m.: gildemeester, overman.

Aemt eken, o. (-s; mrv. -): postje, baantje.

Amtei , vr.: rechthuis.

amti'ren [ie], w. o. h.: in functie zijn; w. b.: bekleeden (een ambt).

amt lick, bv. n.: ambtelijk; bw.: ambtshalve.

amt los, bv. n. en bw.: ambteloos.

Amts, 2e nmv. (van: Amt): von -wegen: ambtshalve; I -alter, o,: tijd van dienst, anciënniteit; -antritt, m.: ambtsaanvaarding, in functie treding; -arbeit, vr.: ambtsbezigheid; -aufseher, m.: onderschout; -bauer. m.: boer uit een baljuwschap; -bericnt, o.: officiéél verslag;

cheid, o.: officiëele uitspraak; -bewer-ber, m.: sollicitant; -bewerbung, vr,: sollicitatie, aanzoek; -bezirk, o.:rechtsgebied van een baljuw, baljuwschap; -blatt, o.: officieel blad (b. v : staatscourant, provinciale courant, enz.); -bote, m.: bode van het baljuwschap; -brief, m.: officiëele brief, dienstbrief; -bruder, m.: ambtsbroeder; -brüderlich, bv. n. en bw.: ambtsbroederlijk ; -buch, o.: register; -diener, m.: deurwaarder, (ook:) bode; -dorf, o : tot het rechtsgebied van... behoorend dorp; -ehre, vr.: aan een ambt verbondene eer; -eid, m-: ambts-eed; -eifer, m.: ambts-ijver; -einkünfte, vr. mrv.: aan een ambt verbondene inkomsten; -entsetzung, vr.: ontzetting uit een ambt, afzetting: -ertrag, m.: aan een ambt verbondene inkomsten; -fahig, bv. n.: geschikt (bekwaam) voor een ambt, bevoegd tot een ambt; -fahigkeit, vr.: geschiktheid (bekwaamheid) voor een ambt, bevoegdheid tot een ambt; -folge, vr.: 1) volgorde der rangen, 2) ambts-opvolging, 3) (fig.) geschreeuw van „houdt den dief’; -folger, m.: opvolger; -frohne [-frone], vr. (-fuhre, vr.): verplichte dienstverrichting; -füh-rung, vr.: waarneming (of: vervulling) van een ambt; -gebühr, vr.: 1) ambtsplicht, 2) (of: -gebühre, vr. mrv.): kosten ;-ge-falle, m. mrv.: emolumenten; -gehilfe (-gehülfe), in,: adjunct, helper; -genoss, m : ambtgenoot; -gericht, o.: rechthuis; -geschafte, o. mrv.: ambtsbezigheden; -gesicht, o.: (fig.) deftig (ernstig, strak, elfen) gezicht; -kleid, o. (-kleidung vr.): ambtsgewaad; -kosten, m. mrv.: gerechtskosten ; -miene, vr. Zie Amtsgesicht;

o.: ananas-ijs;-vo-

onr.

aan

tegen

amtsnachfolgker:

82

ANBRUMMEN.

-nachfolge yr. Zie Amtsfolge; -nach-folger, m. Zie Aintsfolger; -name, m.: ambts-titel; -ordnung, yr.: politie-regle-ment; -person, yr.: ambtspersoon ; -pflicht, vr.: ambtsplicht, (fig.) ambts-eed; -rei-ter, m.: gendarme; -richter, m.: kantonrechter; -sache, yr.: openbare aangelegenheid; -sass, m.: onderhoorige; -sas-sig, bv. n.: onderhoorig; -schildchen (-schildlein), o.: (kkl.) borstlap (yan den hoogepriester); -schösser, m.: ontvanger van het baljuwschap; -schreiben, o.: officiëele brief, ambtsbrief; -schreiber, m;: griffier; -schreiberei', yr.:(rcht.) griffie: -siegel, o.: ambtszegel; -sorge, vr.: ambtszorg; -stadt, vr.: districts-hoofdplaats; -tag, m.: rechtdag, zitdag; -thatigkeit, vr.: behartiging van (zijn; een, het) ambt; -tracht, m.: ambtsgewaad; -unterthan, m.; onderhoorige ; -verrichtung, vr.: ambtsverrichting; -verwalter, m.: ambtspersoon: -verweser, m,: plaatsvervangend ambtenaar, substituut; -vogt, m.: provoost; von -wegen, bw.: ambtshalve.

Amulett', o. (es, -s; mrv, -e): amulet, an, vz.: aan, op, tegen, bij, naar [NB. au regeert den 3en nmv. als het eene rust, den 4en als het eene beweging of richting aanduidt]; Ivon... an: van... af, Anabaptis'mus, m. (-): leer der we-derdoopers.

Anabaptist', m. (-en; mrv.-en): (kkl.) wederdooper.

Anachoret', m. (-en; mrv. -en): kluizenaar.

Anaclironis'mus, m. (tijdr.) anachronisme.

Anagramm', o. (-es, mrv, -e): anagram, analog', bv, n.: van denzelfden aard, dergelijk.

Analogie', yr.: overeenkomst, analo gisch, bv. n.: Zie analog. Analy se, vr.: analyse, ontleding, analysi'ren [ie], w. b.: analyseeren, ontleden.

Ananas, vr.: (pik.) ananas; I -apfel,

m.: ananas-appel; -eis, gel, m.: kolibrie.

anankern, w. b.: (zeew.) vastleggen; (bwk.) met ankers verbinden.

Anarchie', vr.: regeeringloosheid; anar'chisch, bv. n.: regeeringloos, (fig.) regeeringloosheid bevorderend; Anarchis-mus, o.: zucht naar regeeringloosheid; Anarchist', m. (-en; mrv. -en): minnaar van regeeringloosheid, roervink.

Anathein, m. (-en; mrv. -en): banvloek; anathematisi'ren [sie], w. b.: vervloeken, den banvloek uitspreken over.

Anatom', m. (-en; mrv. -en): ontleedkundige; Anatomie', vr.: ontleedkunde: Anato'miker, m. (-s; mrv. -): ontleedkundige; anatomi’ren [ie], w. b.: ontleden; anato’misch, bv.n. en bw.: ontleedkundig; Anatomist', m. (-en; mrv. -en): ontleedkundige.

an'laugeln, w. b.: toelonken; -backen, onr. w. o. s.: aanbakken; -bahnen, w. b.: banen; sich -ballen, w. w.: tot een kluit vormen; -bannen, w. b.: (fig.) kluisteren, boeien; -bau, m. (-es): (bwk.) bijgebouw, (akk.) ontginning, (fig.) vestiging, nederzetting ; -bauen, w. b,: (bwk.) bijbouwen, (akk.) telen, bouwen, kweeken, (gronden:) ontginnen, (ook:) bebouwen (wieder -bauen weder opbouwen; sich an einem Orte -bauen: zich ergens vestigen); -bauer, m. (-s; mrv. -): ontginner (van gronden), teler, kweeker (van veldgewassen, enz.), (fig.) kolonist.

an'befehlen, onr. w. b.: aanbevelen, (ook:) bevelen, gelasten, gebieden; -be-fehlung, vr.: aanbeveling, (ook:) bevel; -beginn, m. (-es): begin, aanvang; -behalten, onr. w. b.: aanhouden (kleederen), niet uittrekken.

anbei', bw.: hierbij, hiernevens.

an'lbeissen, onr. w. o. h.: bijten, (fig.) bijten, toebijten, toehappen; w. b.: bijten in; -belangen, w. b.: aangaan, betreffen ; -bellen, w. b.: aanblaffen, blaffen tegen; -bequemen, w. b.: geschikt (of: pas) maken; -beten, w. b.: aanbidden; -beter, m. (-s; mrv. -): aanbidder; -beterin, vr. (-; mrv. -nen): aanbidster; -betreffen, onr. w. b.: betreffen; -betteln, w. b.: bedelen bij (iemand), (fig.) bedelachtig naderen; -betung, vr.: aanbidding (-betungs-wiirdig, bv. n.: aanbiddenswaardig, biddelijk).

an'Megen, onr. w. b.: vastbuigen (aan), (fig.) bijvoegen, aanhechten; -bieten, onr. w. o. h.: het-eerste bod doen; onr. w. b.: aanbieden; -bieter, m. (-s; mrv,: -): aanbieder, (bij veilingen:) eerste bieder; -bietung, vr : aanbieding, aanbod; -bilden, w. b.: eigen maken; -binden, onr. w. b.: vastbinden aan, (fig.) aanknoopen (-binden mit Einem: beginnen met iemand; einen Baren -binden: Ifig.] een beer maken, d. i. eene schuld maken: Einen an seinem Geburtstage -binden: iemand op zijnen verjaardag een geschenk geven; Einen -binden: [fig.] iemand iets wijsmaken of op de mouw spelden; kurz angebunden sein: [fig.] kort aangebonden zijn); -biss,

m. (-es, mrv. -e): beet, hap, (fig.) ontbijt, (fig. fam) hapje eten, (vv.) aas, (fig.) lokaas; -blasen, onr. w. b. blazen (op, naar), (muz.) blazen, (vuur, en fig.) aanblazen ; -blatten, w. b.: verbinden; -blecken, w. b.: aangrijnzen; -bleiben, onr. w. o. s.: aanblijven; -bliek, m. (-es, -s): aanblik, (fig.) gezicht; -blieken, w. b.: aanzien; -blinzeln (-blinzen), w.b.: knip-oogen tegen; -blitzen, w. b.: vernielend aanzien; -blöken, w. b.: bulken (loeien) tegen, (fig.) aangrauwen, toesnauwen; -bohren, w. b.: beginnen te boren in, (ook:) een gat boren in (Einen -bohren, Ifig.] iemand uithooren, iemand den wurm uit den neus halen); -borden, w. b.: (zeew.) aanboord klampen; -bot, o. (-es, -s; mrv. -e): aanbieding, aanbod, (ook:) eerste bod;-brausen, w. b.: (fig.) aangrauwen, toesnauwen; -brechen, onr. w. o. s. en w. b.: aanbreken; -brennen, onr. w. o. s.: aanbranden, (ook:) beginnen te branden, vuur vatten; onr. w. b.: aansteken, in brand steken; -bringen, onr. w. b.: aanbrengen, (fig.) plaatsen; -bringer, m. (-s; mrv.-): aanbrenger; -bringerin, vr.: aanbrengster; -bringung, vr.: aanbrenging; -bruch, nu (-es. -s; mrv. -brüche): (het) aanbreken, (fig.) rot-wording, begin van bederf; -brüchig, bv. n.: aangestoken, rot; -brü-chigkeit, vr.: aangestokenheid, rotheid; -brühen, w. b.: in de broei zetten, in heet water zetten; -brüllen, w. b.: brullen tegen, (fig.) bulderen tegen; -brammen,

vroom, aandac

Andaliisieii. o. (-s): (adk.) Andalu-zië; Andalu’sier, m. (-s; mrv.-): Andalu-ziër; Andalu'sierin, vr. (-; mrv. -nen): Andaluzische; andalu'sisch, bv. n.: Anda-luzisch.

an! dammen, w, b.: afdammen; -dam-mern, w. o.h.: aanbreken,gloren; -dauern, av. o. h,: duren.

Ancien, au-, mrv.: (adk.) (het) Andes-gebergte.

An denken, o. (-s): aandenken, gedachtenis, herinnering ; (fig.) geheugen ; mein Yater seligen Andenkens, wijlen mijn vader, mijn vader zaliger.

ander, bv. n.: ander; (fig.) tweede I -geschwisterkind, o.: kind van neef of nicht.

o.:

An'fang, m. (-es, -s; mrv.: -fange): aanvang, begin; aller - ist schwer: alle beginselen zijn moeielijk; es ist nur um den - zu thun, de eerste stap is het moeielijkst; die Anfange: de eerste beginselen.

an'fangen, w. b. onr.: beginnen, aanvangen; es langt mich an zu hungern: ik begin honger te krijgen; AVer gut

w. b.: brommen tegen; -brüten, av. b.: beginnen te broeien op (ein angebrütetes Ei: een \Tuil ei); -bumsen, w. o, h.: neersmakken, neerploffen,

Au cliove, vr.: «ansjovis.

Anciennetat', vr.: anciënniteit, tijd van dienst.

Aïi'ldacht, vr.: aandacht, godsvrucht (seine -dacht verrichten: in den gebede zijn); -dachtelei', vr.: vromigheid in schijn; -dacnteln, w. o. h.: den vrome uithangen; -dachtig, bv. n. en bw.: vroom, (fig.) aandachtig; -dachtler; m.: (-s; mrv. -): schijnvrome; -dachtlerin, vr. (-; mrv. -nen): schijnvrome.

Andachts, in Sam. I -buch, o.: gebedenboek, kerkboek; -eifer, m.: godsdienstijver; -los, bv. n. en bw.: ongodsdienstig, (fig.) oneerbiedig; -stunden, vr. mrv.: uren aan den g odsdienst gewijd, stichtelijke uren; -übungen, vr. mrv.: stichtelijke overdenkingen, (fig.) gebeden; -voll, bv. n. en bw.: godvruchtig, (fig.) aandachtig, vol

an clern, av. b.: veranderen (sich -, av. av. : anders Avorden).

an dernlfalls, bw.: anders; -theils [t], bw.: anderdeels.

anders, bAv. anders; sich - besinnen: zich bedenken; vvenn -(wo-),vgw.: tenzij; I -denkend, bA% n.: andersdenkend; -wo, bAv.: elders; -Avodurch, bAv.: door eene andere plaats; -woher, bw.: van elders, ergens anders Arandaan; -wohin, bw.: elders heen, naar elders.

an dertlialb, bv. n.: anderhalf.

Aen'derung, vr.: verandering; afwisseling, wijziging.

an derlwartig-, bv. n.: ander; bw.: van elders ; -warts, bAv.: elders ; -Aveitig, bv. n.: ander; bAv.: van elders.

an Ideuten, w. o. h. en w. b.: te kennen geven, te verstaan geven, (rcht.) be-teekenen; -deuter, m.: (tik.) lidwoord; -dichten, av. b.: toedichten; -dichtung, vr.: toedichting.

an Idienen, av. b.: (kph,) kennis geven ATan; -dienung, vr.: (kph.) kennisgeving.

an'donnern, w. b.: (fam,) met geweld of geraas aankomen tegen, hard kloppen op ; Einen -: iemand bulderend aanspreken ; wie angedonnert dastehen, verbou-Avereerd staan, daar staan als van den donder getroffen.

An dorn, m. (-s): (pik) andoorn.

andorren, w. o. s.: vastdrogen (-an: aan, op).

An'dVang, m, (-es, -s): aandrang.

aiKlrangen, w. b.: aandringen (-an: tegen).

an drauen, w. b.: Zie anclrolien. Andre as, m. (-s): Andries; I -kraut, Sint-Andrieskruid;-kreuz, o.: Sint-Andries-kruis; -tag, m.: Sint-Andries.

an ldrediseln, w. b.i draaien (das Kleid sitzt ihm wie -gedrechselt: de rok zit hem alsof die aan zijn lijf geschilderd is); -drehen, w. b.: aandraaien; -dreschen, w. b. beginnen te dorschen; -dringen, w. o. onr. s.: dringen, (fig.) indringen, aanrukken; -dringlich, bv. n.: dringend, (fig.) indringend; -drohen, w. b.: dreigen met.

Anclro mecta, vr.: (fab. en pik.) An-dromeda.

Andruck, m. (es, -s; mrv.: -e): bij-drukking; (typ.) verbeterblad.

an ldrucken, w. b.: (typ.) bijdrukken; -drücken, w. b.: aandrukken, opdrukken.

an’leifern, w. b.: aanvuren, aansporen, aanmoedigen ; -eignen, w. b.: toeëigenen, (fig.) toeschrijven; sich -eignen, w. w.: zich toeëigenen, (fig.) zich eigen maken.

aneinantler bw.: aan elkander, aaneen.

Aenei'cle, vr.: (let.) iEneïde.

Anekdo te, vr.: anekdote; -njager, m.: jachtmaker op anekdoten; -nsammlung, vr.: verzameling (bundel) anekdoten.

an'ekeln, w. o. h.: walgen, met af keer vervullen.

Anemo ne, vr.: (pik.) windroos, ane-mone.

an'lempfelilen, w. b.: aanbevelen; -erben, av. o. s.: als erfenis deelachtig worden (angeerbt, bv. n,: overgeërfd, aangeboren); -erbieten, w. b. onr.: aanbieden; -erkennbar, bv. n.: te erkennen ; -erkennen, w. b. onr.: erkennen, (kph.) accepteeren; -erkenntniss [s], vr.: erkenning, (fig.) besef; -erkennung, vr.: erkenning, (kph.) acceptatie, (fig.) bekentenis ; -erschaffen, w, b. onr.: toerusten met; bv. n.: aangeboren; -erziehen, w. b,: inprenten, inscherpen; -essen, w, b. onr.: beginnen te eten aan; sich -essen, w. w. onr.: zich zat-eten, zich volproppen.

aii'lfaclieln, w. b.: met luchtstroom verfrisschen; -fachen, w. b.: aanblazen ; -fachern, w b.: met luchtstroom verfrisschen; -fadeln, w. b.: rijgen, aanrijgen; -fahrbar, bv, n.: toegankelijk; -fahren, av. b. onr.: aanvperen, brengen, (fig.) op het lijf vallen, uitvaren tegen; w. o. onr. s.: aankomen, (mnw.) afdalen, neerdalen (an etwas -fahren, tegen iets aankomen): -fahr-schacht, m. (mmv.) mijnschacht; -fahrt, vr.: nadering, aankomst, (mnw.) neerdaling, (van eene brug:) oprit.

An'lfall, m. (-es, -; mrv. -falie): aanval, (ook:) aanvalling (tegen); (rcht.) toe-valling, ten deel valling; -fallen, av. b. onr.: aanvallen, aantasten, aangrijpen, overvallen, (rcht.) toevallen, ten deel vallen; w. o. onr. s.: vallen tegen .... aan).

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

ner

m.:

aans

anfangt, ist halb fertig: (spr.) een goed begin is het halve werk.

Anfanger, m. (-s: mrv.: -) pasbegin-An fangerin, vr. (-; mrv. -nen): pas-beginster.

anTanglich, bv. n. en bw.: aanvankelijk,

anTangs, bw.: in het begin ; gleich dadelijk in het begin; I -buchstabe, aanvangs-letter; -gründe, m. mrv.: eerste beginselen; -punkt, m : punt van aanvang; -schule, vr.: school voor eerstbeginnen-den; -unterricht, m.: eerste onderricht; -vers, m.: eerste vers; -zeile, vr.: eerste regel,

an Ifarben, w. b.: verven, (fig.) verbloemen; -fassen, w. b,: aanvatten, aanpakken, aangrijpen, (fig.) aanrijgen; (mil.) angefasst! presenteert geweer!; -faulen, w. o. s.: aangestoken of rot worden, (hik.) wegrotten; -fechtbar, bv. n.: betwistbaar, aantastbaar; -fechten, w. b. onr.: aantasten, (rcht.) betwisten, (kkl.) aanvechten, bekoren (was ficht ihn an: wat beheert hem; ich lasse mich das nicht -fechten: ik laat mij daardoor niet weerhouden); -fechtung, vr.: aantasting, (kkl.) aanvechting, bekoring, verzoeking, (rcht.) betwisting; -feilen, w. b.: beginnen te vijlen; -feilschen, w. o. h. en w. b.: loven en bieden, dingen, af dingen; -feinden, w. b.: vijandig behandelen, zich vijandig gezind betoonen jegens; -feindung, vr.: vijandigheid; -fertigen, w. b.: maken, vervaardigen; -fesseln, w. b.: vastketenen, (fig.) boeien; -fetten, w. b.: (kkk.) vet toevoegen aan; -feuchten, w. b.: bevochtigen, nat maken, (pap.) natten; -feuern, w. b.: (vuur, kachel,haard:) aanmaken, (fig.) aanvuren, aanhitsen, aanmoedigen; -flammen, w. b.: (fig.) doen ontvlammen, aanvuren; w. o. s.: ontvlammen, ontbranden; -flat-tern, w. o. s.: aanfladderen, aanvliegen; -flechten, w. b. onr.: vastvlechten; -flehen, w. b.: (smeekend) aanroepen, smeeken; -fletschen, w. b.: aangrijnzen, de tanden laten zien aan; -fliegen, w. o. onr. s.: aanvliegen, (fig.) plotseling te voorschijn komen op, (ook:) plotseling overvallen; -fiiessen, w. o. onr. s.: aanvloeien, (fig.) wassen, rijzen, stijgen; -flossen, w. b.:

poelen, aanslibben,(hout:) vlotten; w, o. s.: aanslibben, aanwassen; -fluchen, w. b.: vloekend uitvaren tegen.

An flug, m. (-es, -s; mrv.: -flüge): aanvlieging; vlucht, vaart, (pik.) botting, uitlooping, (ook:) jong hout, (fig.) zweem, tikje, schijntje; -fluss, m. (-es): aanslibbing, aanspoeling, (ook:) aangeslibt land, grond-aanwas, (van water:    ’t) wassen

(-fluss und Ab’fluss: vloed en ebbe); -flu-then [tl, w. o. s.: aanvloeien, aanstroomeu.

anTolgend, bv. n.: bijgaand, nevensgaand,

AnTorderung, vr.: eisch; - machen; aanspraak maken.

an Tonnen, w. b.: vormen, den ver-eischten vorm geven aan.

An'lfrage, vr.: aanvraag, (fig.) navraag ; -trage beisst Niemand: (spr.) het vragen staat vrij; -fragen, w. b.: aanvragen, vragen om, (ook:) navraag doen naar.

an Tressen, w, b. onr.: knabbelen aan; vreten aan; vreten van; (fig.) wegvreten, wegknagen, (ook:) invreten; sich -fressen, w. w. onr.: zich zatvreten, zich volproppen; -fressung, vr.: wegvreting, wegrot-ting; -frieren, w. o. onr. s.: vastvriezen; -frischen w. b.: opfrissÖhen; verfrisschen ; ververschen; (fig.) aanmoedigen, aansporen, aanhitsen.

An'lfuge, vr.: bijlage; -fügen, w. b.: bijvoegen, (tim.) voegen, (fig.) mededee-len, berichten; -fühlen, w. b.: aanvoelen, bevoelen (das fühlt sich rauh an: het is ruw op het gevoel; beim -fühlen: op het gevoel); -fuhr, vr.: aanvoer, vervoer; -füh-ren, w. b.: vervoeren, (ook:) aanvoeren (i. a. b.), (let.) aanhalen, (fig.) onderrichten, leeren, (fig. fam.) beetnemen, foppen, verschalken; -führer, m. (-s;mrv.-): aanvoerder (-führerstelle, vr.: commandement, bevelhebberschap); -führerei', vr.: beet-nemerij; -führerin, vr.: bestuurster; -füh-rung, vr.: aanvoering, (let.) aanhaling, (fig.) leiding, beheer, (fig. fam.) verschal-king, beetneming (-führungszeichen, o.: aanhalings-teeken); -fühlen, w. b.: aanvullen, opvullen, vullen (sich -füllen: zich volproppen); -furt, vr.: aanlegplaats, landingsplaats, kade; -füssen, w. o. h.: zich nederzetten.

Anlgabe, vr.: opgaaf, (rcht.) aangifte, (fig.) plan, schets; -gabeln, w. b.: aan de vork steken, (fig.) zich meester maken van; -gaffen, w. b.: aangapen; -gaffer, m.: aan-gaper; -gafferin, vr.: aangaapster; -gah-nen, w. b.: geeuwend aanzien, geeuwen tegen.

An gebe, in Sam. I -zettel, m. (-s;mrv. -): (kph.) aangifte.

an’lgeben, w. b. onr.: aangeven (i. a. b.), opgeven, (fig.) ontwerpen; -geber, m. (-s; mrv. -): aangever, (fam.) verklikker, (fig.) ontwerper; -geberei', vr.: verklikkerij; -geberin, vr.: verklikster.

Angebinde, o. (-s; mrv. -): feestgeschenk.

an’geblich, bv. n.: zich noemend, zoogenaamd; bw.: naar het heet, naar het zeggen is.

anlgebogen, bv. n.: inliggend, nevensgaand ; -geboren, bv. n.: aangeboren.

An'^ebot, o. (-es, -s, mrv. -e); aanbod; (bij veilingen :) eerste bod.

An'gebung, vr. Zie Angabe.

angedeilien, w. o. onr. h.: Einem etwas - lassen: 1) aan iem. iets toestaan (vergunnen, verleen en); 2) aan iem. iets bewijzen (b.v. gunsten, weldaden, eerbetoon).

An gcdenken, o. Zie het z. n. o. Aii-denUen.

An’lgehange, o. (-s; mrv. -): hanger (oorsieraad); amulet; -gehangt, bv. n.: aangehecht, toegevoegd, bijgevoegd.

angehen, w. o. onr. s.: 1) aangaan, beginnen; 2) aangaan, raken, betreffen;

3) aangaan, beginnen te branden; das Haus ist angegangen: het huis is in brand geraakt; 4) door bederf aangetast worden; ein angegangenes Ei: een vuil ei;

5) aangaan, toegelaten (gedoogd, geduld, goedgekeurd, enz.) kunnen worden; das geht nicht an: dat gaat niet aan. I -, w. b. onr.: zich wenden tot, naderen; (fig.) bestormen.

an’gehend, bv. n.: pasbeginnend;

ANGEHENDS

35

AENGSTIGUNG.

<figr.) jong¹ ; ein -er Arzt: een jong dokter; bei -er Nacht: tegen den nacht. I -, vgw.:

-wat betreft, wat aangaat.

angeliends, bw.: in het eerst, kelijk.

An'gelienke, o. (-s: mrv. -): Zie

Angeliiinge.

Anlgeliör, o. (-es, -s): toebehooren;

(fig.) eigendom; -gehören, w. o. h.: toebehooren, behooren tot (aan, bij); -gehorig,

bv.    n.: toebehoorend, behoorend tot (aan, bij); -gehorige, m. en vr. (-n; mrv. -n): bloedverwant, (ook:) onderhoorige, ondergeschikte.

angeifern, w. b.: bekwijlen.

Angeklagte, m. en vr. (-n;

-n): beschnldigde; verweerder (verweer-deres).

Angel, vr.: angel, prikkel, stekel; (vv.) haak; (jag.) klem; (van deuren:) hengsel,

(fig.) as, spil (die Angeln der Welt: de aspunten der aarde); zwischen Thür und -: in het nauw; I -band, o.: hengsel;-blei, o.: lood aan een vischhaak; -bolzen, m.: ringbout; -draht, m.: weerhaak; -fisch, m.: stekelrog; -fischer, m.: hengelaar; -fische-rei, vr.: (het) hengelen; -förmig, bv. n. en

bw. : angelvormig, vischhaakvormig; -haken, m.: weerhaak; -leine.vr.: (vv.) sim;

-maus: m.: veldmuis; -platz, m.: plaats om te hengelen; -punkt, m.: aspunt, pool;

-ruthe lt], vr.: hengelroede, hengel;

-sehiff, o.    (vv.) hoekerschip, hoeker;

-schnur, vr.: (vv.) sim; -stern, m.: (str.) poolster; -weit, bw.: waagwijd.

An’geld, o. (-es, -s; mrv. -er): handgeld; godspenning.

an'lgelegen, bv. n.: van aanbelang (sich etwas -gelegen sein lassen: zich gelegen laten liggen aan iets); -gelegenheit vr.: zaak; -gelegentlich, bv. n.: van aanbelang, (ook:) dringend; bw.: met belang- anlgreifbar, bv. n.: aantastbaar; stelling, belangstellend; -gelegt, bv. n.:    -greifen, w. b. onr.: aangrijpen (i. a. b.),

aangelegd, (fig.) overlegd, beraamd (ein    (fig.) zich vergrijpen aan (sich -greifen,

-gelegtes Feuer: een opzettelijk aange-    w. w. onr.: zich te veel inspannen); -grei-

stoken brand).    fend, bv. n.: aanvallend (-greifender Theil

An'geler, m. (-s; mrv. -): henge-    [Tl: aanvaller); -greifer, m. (-s; mrv. -):

laar.    aanvaller.

Ange'lika, vr.: Engelina; (pik.) ange- an grenzen, w. o. h.: grenzen aan, lica, engelwortel.    belenden; -grenzend, bv. n.: aangren-

angeln. w. b.: hengelen.    zend, belendend, (fig.) naburig; -gren-

angeloben, w. b.: plechtig beloven,    zung, vr.: belending, onmiddellijke nabij-

de gelofte doen; eidlich -: onder eede heid.

beloven.    An'griiT, m. (-es, -s; mrv. -e):

An gelölmiss [s], o. (-es ; mrv.-e), en:    l) aanval, aantasting; (fig.) vergrijp;

Angelobung, vr,: plechtige belofte;    2) aangrijping, tast, gevoel; 3) greep,

gelofte.

An'gelsachse, m. (-n; mrv. -n): An-gelsaks: an’gelsachsisch, bv. n.: Angelsaksisch.

angemessen, bv. n. [3] en bw.: ge-ëvenredigd [aan], overeenkomstig, in overeenstemming [met]; I -heit, vr.: ge-ëvenredigdheid.

angenehm, bv. n. en bw.: aangenaam; (kph.) gewild, gezocht, gevraagd.

An ger, m. (-s; mrv. -): grasstrook, zoom, rand, (ook:) grasvlakte, weide;

I -blume, vr.: madeliefje; -kraut, o.: knoopgras; -recht, o.: weide-recht; -weide, vr.: (pik.) lage wilg.

an'geregt, bv. n.: besproken; -er Massen: als boven gezegd.

an gerissen, bv. n.: (pop.) aangeschoten dronken.

aanvan-

iiirv.

Angermann land, o. (-s): (adk. Ingermannland.

an gesehen, bv. n.: (fig) gezien, in aanzien. I -, vgw.: aangezien, naardien.

an gesessen, bv. n.: gezeten, gevestigd, woonachtig.

Angesicht, o. (-es, -s; mrv. -er): gezicht, aangezicht, gelaat; von -: van aanzien; in - des (der): in het aangezicht van. I angesichts, bw.: in bijzijn van.

an'gestammt, bv. n.: aangeboren.

an'gesteckt, bv. n.: aangestoken.

an gewandt, bv. n.: toegepast.

an Igewölmen, w. b.: wennen aan (sich etwas -, w. w.: iets aanwennen, zich iets aanwennen); -gewohnheit, vr.: aanwensel (aus -gewohnheit: uit gewoonte): -gewohnt, bv. n.: aangewend.

an'giessen, w. b. onr.: aangieten; (fig.) aanlengen met; dieses Kleid sitzt wie angegossen: deze rok (deze japon) zit alsof die aan het lijf geschilderd is.

an girren, w. b.: aankirren.

anglanzen, w. o. h.: tegenblin-ken.

an'gleiten, w. o- h.: aanglijden.

An gler, m. (-s; mrv. -): hengelaar.

Anglilcis'mus, m. (-; mrv. -cis'men): anglicisme; -ka'nisch, bv. n.: angli-caansch; -kanis'mus, m. (-): anglica-nismus.

aii{glimmen, w. o. onr. s.: aangaan, vuur vatten.

anglisi'ren [ie], w. b.: angliseeren, kortstaarten.

an'glotzen, w. b.: met groote oogen aanstaren.

an'granzen, w. o. h.: grenzen aan, belenden.

handvatsel.

An'griflfs, in Sam. I -bündniss [s], o.: offensief verbond; -kolonne, vr.: colonne van aanval; -krieg, m.: offensieve oorlog; -linie, vr.: linie van aanval; -plan, m.: plan van aanval; -schritt, m.: stormpas; -waffe, vr.: offensief wapen; -weise, bw.: allen derwijze.

an’lgrinseii, w. b.: aangrijnzen; -grunzen, w. b.: knorren tegen.

Angst, vr. (-; mrv.: Aengste): angst; - machen, bang maken, beangst maken; I angst, bw.: es wird mir angst: ik word angstig, ik word bang; I -fieber, o.:koorts van angst; -geschrei, o. (-rut, m.): angstkreet; -schweiss, m.: angstzweet;-voll, bv. n. en bw.: angstvol.

ang stigen, w. b. angstig (bang, ongerust) maken; Aeng'stigung, vr.: beangsti-

aanv

es

ren

L’

vr.: bw.:

ging; angst'lich, bv. n.: angstig, bang, ongerust, (fig.) overdreven (es ist mir angst-lich: ik maak mij ongerust); Aengst’lich-keit, vr.: bange bezorgdheid, ongerustheid, (fig.) overdrevene nauwgezetheid.

an Igucken, w. b.: aankijken ;-gürten, w. b.: aangorden; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): aangegoten stuk.

an'haben, w. b. onr.: aanhebben; Einem etwas (fig.) iets op iemand voorhebben, (ook:) iemand te lijf willen; ist ihm nichts anzuhaben: hij geeft geen vat op zich, men heeft geen vat op hem.

an lhacken, w. b.: (tnb.) aanschoffelen, (akk.) de aarde ophoogen rondom; -haften, w. o. h.: vastkleven; -haften, w.b. Zie anlieften; -hakeln, w. b.: vasthaken; -haken, w. b.: vasthaken (sich -haken, w. w.: zich vastklampen); -halftern, w. b.: vastmaken met een halster; -halsen, w. b.: (jag.) koppelen; -halt, m. (-es, -s; mrv.-e): stilhouding, halt, (fig.) steun, stut; -halten, w, b. onr.: 1) houden bij, houden tegen;

2)    aanhouden, tegenhouden, grijpen;

3)    (muz.) aanhouden; 4) (fig.) aandrijven, aansporen, opwekken; w. o. onr. h.: 1) aanhouden, verzoeken; 2) aanhouden, voortgaan, volharden; 3) ophouden, stilhouden; sich -halten, w. w. onr.: zich vasthouden aan, (fig.) zich houden aan. I An'halten, z. n. o. (-s): 1) aanhouding, voortduring;

2) volhouding, volharding; 3) verzoek, aanhouden; -haltend, bv. n.: aanhoudend, voortdurend, (fig.) volhardend; -halter, m. (-s; mrv.): aanhouder, volhouder, (fig.) hou -vast; -haltsam, bv. n.: volhardend, onverpoosd; -haltsamkeit, vr.: volharding.

an lhammern. w. b.: vasthameren.

An’liang;, m. (-es, -s; mrv. Anhange): aanhangsel, .bijlage; (fig.) aanhang, partij; - zu einem Testamente: codicil. I -strich,

m.: (in de schrijfkunst:) ophaal.

anlhangeii, w. o. onr. h. en s.: aanhangen; -hangen, w. b.: vasthechten, vastbinden, (spl.) aanzetten, doen verliezen; der Katze die Schelle -hangen: (spr.) de kat de bel aanbinden (sich -hangen, w. w.: zich hechten, [fig.] zich vastklampen); -hangend, bv. n.: aanhangend, (fig.) aanklevend; -hanger, m. (-s; mrv. -): aanhanger, (fig.) hanger (oorsieraad), oorhanger; -hangewörtchen, o. ( s; mrv. -): (tik.) achtervoegsel; -hangig, bv. n.: aanhangend, (rcht.) aanhangig (eine Klage -hangig machen: eene rechtsvervolging instellen, een proces aanhangig maken) ; -hanglich, bv, n.: gehecht; -hanglichkeit, vr.: gehechtheid; -hangsel, o.: aanhangsel, bijlage.

an’lliarken, w. b,: aanharken (aanrijven) tegen; -haspen, w. b.: vasthaken aan; -hau, m. (-es): eerste hak, eerste slag met de bijl; -hauch, m. (-es): ademtocht, (fig.) bezieling, (ook:) zweempje, tikje; -hauchen, w. b.: blazen op, (fig.) bezielen (es hauchte mich an: ik ademde het in); -hauen, w. b. onr.: den eersten slag met de bijl geven, beginnen te hakken (snijden, enz.), (vv.) vastslaan (den visch aan den haak); -haufeln, w. b.: (tnb.) aanaarden, de aarde ophoogen rondom ; -haufen, w b.: opstapelen, (tnb.) aanaarden (sich -haufen, w, w,: toenemen, zich opstapelen); -haufung, vr.: opeenstapeling, ophooping.

anUieben, onr. w. o. h. en onr. w, b.: vertillen naar, dichterbij .... tillen, (fig,) beginnen, aanvangen, (muz.) aanheffen;, -heften, w. b.: vastmaken, (fig.) vastnagelen, (kim.) hechten, los ineenrijgen; -heilen, w. o. s. en w. b.: heelen.

aiilieim, bw.: tehuis; - fallen: (rcht.) toevallen, ten deel (te beurt) vallen; - ge-ben: overgeven; - stellen: overgeven, overlaten.

anUieimeln, w. b.: doen denken om thuis; -hei’schig, bw.: gehouden, verplicht (sich -heischig machen: zich verbinden), -heitern, w. b.: opvroolijken.

anlielfen, w. b. onr.: helpen aantrekken, helpen aandoen. anher (anhe ro,) bw.: (fam.) hier. anlhetzen, w. b.: (jag.) opjagen, achterna zetten, (fig.) aanhitsen, (ook:) ophitsen; -hetzer, m. (-s; mrv. -): ophitser.

an'lheuclieln, w. b,: huichelen, veinzen; -heulen, w. b.: aanhuilen, aanjanken ; -heu'te, bw.: thans, heden ten dage. an hexen, w. b.: betooveren met. Anlhieb, m. (-es. -s; mrv. -e): eerste houw met de bijl, (akk.) houthak, (srm.) eerste stoot; -höhe, vr.: hoogte; -holen, w. b.: aanhalen, naar zich toehalen; ;hören, w. b.: aanhooren (man hort es ihm an: men kan het aan hem hooren; das^ lasst sich -horen: dat laat zich hoo--hörung, vr.: aanhooring, (rcht.) vernoor (nach -hörung der Zeugen: de getuigen gehoord hebbende, na het ge-tuigen-verhoor); sich -hosen, w. w.: eene broek aantrekken; -hüpfen, w. o. s.: aanhuppelen; -husten, w. b.: hoesten tegen. » aiifgma,'tiscli, bv. n.: raadselachtig; Anil', m. (-s): indigo; anima'lisch, bv. n.: dierlijk; Anis', m. (-es): anijs (Anis'zucker, m.: muisjes).

An jagd, vr.: (jag.) plaats waar de honden het hert aangetroffen hebben; -jagen, w. b.: (wild:) opjagen, (jachthonden:) aandrijven, (fig.) aanjagen (ange-jagt kommen: komen aanhollen); -jochen, w. b.: in het juk spannen.

anlkampfen, w. o. h.: strijden tegen; -karren, w. o. h. en w. b.: aankarren (angekarrt kommen: komen aankarren).

Aii'lkaiit*, m. (-es; mrv. -kaufe): aankoop, (fig.) handgeld; -kaufen, w. b.: aan-koopen (sich wo -kaufen: zich ergens vestigen, ergens onroerend goed aankoopen); -kaufer, m. (-s; mrv. -): aankooper, koo-per; -kaufung, vr.: aankoop.

An ker, m. (-s; mrv. -): (zeew., bwk. en kph.) anker; vor - gehen (sich vor - legen), ten anker komen; vor - liegen: voor anker liggen; den - schleppen: op het anker rijden; I -amboss, m.: anker-aanbeeld; -arm, m.: anker-arm; -auge, o.: anker-oog; -balken, m. mrv.: kraanbalken; -bekleidung, vr.: ankerbekleeding; -boje, ankerboei, bakenton; -fest, bv. n. en ankervast (-fester Gfrund: goede ankergrond); -fliege, vr. (-flügel, m.): ankerklauw; -förmig, bv. n. en bw.: ankervormig; -fütterung, vr.: ankerkussen; -geld, o.: ankergeld; -grund, m.: ankergrond; -haken, m.: ankerhaak; -hals, m.: ankerhals; -haspel, m.: kaapstand, gangspil, wind-as; -holz, o.: ankerstok;-knecht, m.: bootsman; -korb, m.: boeireep, boei-lijn; -kreuz, o.: ankerkruis; -krücke, vr.:

m.:

smede

ver

en,

ich

ankerstok; -kugel, vr.: kogel met haaktan-den; -löcher, o. mrv.: kluisgaten; -los, bv. n.: ankerloos; -platz, m.: ankerplaats;-probe, yr.: probeering van een anker; -recht, o.: recht om (kosteloos) te ankeren; -ring, m.: ankerring; -rührung, vr. :ankerbeklee-ding; -ruthe [t], vr.: ankerschaft;-schmied, ankersmid; -schmiede, vr.: anker-rij; -schuh, vr.: ankerschoen;-seil, o.: ankertouw, kabel; -spitze, vr.: punt van een anker; -stange, vr.: ankerstok; -stelle, vr.: ankerplaats, ankergrond; -stich, m.: ankerknoop; -stock, m.: ankerstok; -tau, o.: ankertouw, kabel (-taulange, vr.: kabelslengte); -werk, o.: toebehooren van een anker; -winde, vr.: kaapstand, windas, gangspil; -zeichen, o.: boei, bakenton; -zoll, m.: ankergeld. an'kerben, w. b.: inkepen, aiikern, w. o. h. en s.: ankeren; nach etwas -: hengelen (hunkeren, begee-rig zijn) naar iets.

aii'Jketteln, w. b.: met kettinkjes vastmaken, (wev.) met den kettingsteek binden; -ketten, w. b.: vastketen vastschakelen (sich -ketten, w. w.: z vastklampen); -kettung, vr.: vastschake-ling, (fig.) aaneenschakeling.

An'lkind, o. (-es; mrv. -er): (rcht.) aangenomen kind; -kinden, w. b.: als kind aannemen; -kindung, vr.: aanneming als kind; -kitten, w. b.: (met cement, met stopverf, met lijm, enz.) vastplakken, an'klagbar, bv. n.: vervolgbaar. An’klage, vr.: beschuldiging, aanklacht; I -akt, m.: akte van beschuldiging; -bank, vr.: bank der beschuldigden; -schrift, vr.: aanklacht, beschuldiging an klagen, w. b.: aanklagen, beschuldigen; Einen des Diebstahls -: iemand beschuldigen van diefstal.

An'lklager, m. (-s; mrv. -): beschuldiger, aanklager; -klagerin, vr.: (-; mrv. -nen): beschuldigster, aanklaagster.

an'lklagerisch, bv. n.: beschuldigend; geneigd om te beschuldigen; I -er Seits: (rcht.) van de zijde der beschuldiging, aii'klaminerii, w. b.: aanklampen, An'klang, m. (-es, -s ;mrv. An'klange)-(muz.) accoord, (fig.) aanhef; - der Crlaser: (het) klinken der glazen; - finden: weerklank vinden.

an kleben, w. b.: vastplakken ; w. o. s.: vastkleven, (fig.) aankleven; -kleber, m. (-s; mrv. -): aanplakker; -klecksen, w. b.; bespatten, beklodderen, (mtsl.) ten ruwste bepleisteren; -kleiben. Zie ankleben; -kleiden, w. b.: aankleeden; -kleidezimmer, o.: kleedkamer; -Meistern, w. b.:vastplakken; -klemmen, w. b.: aandrukken (-an: tegen).

an Iklingeln, w. o. h.: aanbellen, aanschellen; w.b.:bellen, schellen;-klingen, w. o. onr. h.: klank beginnen te geven, (muz,) samenklinken, (ook:) veel gelijken op, zoowat op dezelfde wijs gaan; (fig.) weerklank vinden, (met drinkglazen:) klinken.

an Iklopfen, w. b.: vastslaan; w. o.h.: aankloppen; -klopfer, m. (-s; mrv. -): klopper (aan eene deur); -klopfring, in.: (koperen ring aan eene deur bij wijze van) klopper.

an'lknallen, w. b.: aandrijven door het klappen van de zweep; sich -, w. w.:

(pop.) op zijne achterste pooten gaan staan.

an'lknebeln, w. b.: knevelen, stevig binden; -kneipen, w. b.: vastknijpen, aanknijpen; -knöpfen, w. b.: vastknoopen, dichtknoopen: -knüpfen, w. b.: aan elkander knoopen, aaneenknoopen, (fig.) aanknoopen, beginnen; -knurren, w. b.: aanknorren.

an'lködern, w. b.: 1) als lokaas gebruiken; 2) met aas lokken; -kommen, w. o. onr. s.: aankomen, (fig.) overvallen, aangrijpen, zich meester maken van; un-recht -kommen: zich vergissen, (fig.) verkeerd te pal komen; -kommen auf: aankomen op, (fig.) afhangen van;-kömmlich, bv. n.: genaakbaar; -kömmling, m. (-es, -s; mrv. -e): aankomeling, nieuweling; -köpfen, w. b.: van eenen kop voorzien -koppeln, w. b.: koppelen; -körnen, w. b.: (jag. en fig.) lokken (met lok-aas).

an'lkrahen, w. b.: aankraaien, (ook:) met gekraai te verstaan geven; -krallen, w. b.: grijpen met de klauwen (sich -krallen, w- w.: zich met de klauwen vastklemmen); -kratzen, w. o. h.: krabben, krabbelen (- an : aan, op, tegen) ; w. b.: aankalken, opkalken (d. i.: opschrijven met krijt); -kriechen, w. o. onr. s.: aankruipen*

an'lkündigen, w. b-: aankondigen, bekend maken (Krieg -kündigen: oorlog verklaren); -kündiger, m. (-s; mrv. -): aankondiger, bekendmaker; -kündigung, vr.: aankondiging, bekendmaking, kennisgeving (-kündigungsschreiben, o.: adviesbrief, kennisgeving); -kunft, vr.: aankomst, (theo.) komst (van den Messias); -kunfts-ort, m.: (kph.) plaats van aankomsi; -kuppeln, w. b.: koppelen.

an'Haclieln (an lachen), w. b. aanlachen, toelachen, tegenlachen.

Anlage, vr : 1) aanleg; 2) inleg (van kapitaal); 3) bijlage, bijbehoorend stuk;

4) schets, teekening, plan; 5) oprichting;

6) belasting; die Anlagen (mrv.): de aanleg, het park.

an'llandbai*, bv. n.: toegankelijk; -lande, vr.: aanlandplaats, landingplaats; -landen (-landen), w. o. s.; aanlanden, landen, (fig.) aankomen; -landung, vr.: aanlanding, landing, (fig.) aankomst.

an'langen, w. e. s.: aankomen, komen ; w. b.: betreffen, aangaan (was mich anlangt: wat mij aangaat).

an'langen, w. b.: verlengen, langer maken.

anlangend, bw.: betreffende, aangaande.

An'langungsstück, o. (-es, -s; mrv. -e): verlengstuk.

An'lass, m. (-es; mrv. An'lasse): (het) wassen (van het water); (fig.) schijn, (ook:) aanleiding, reden; -lassen, w. b. onr.: 1) aanlaten (kleederen), niet uittrekken; 2) (honden:) loslaten; 3) (water dat door sluisdeuren enz. tegengehouden is:) laten loopen, (fig.) te lijf vallen; sich -lassen, w. w.: zich laten aanzien; -lat-schen, w. o. s.: (pop.) aansukkelen.

An'lauf, m. (-es, -s; mrv. An’laufe):

1)    aanloop, toeloop, (fig.) last (grossen - haben von: veel last hebben van);

2)    loopje (einen - nehmen: een loopje nemen, b. v. om eenen sprong te doen);

ÜO

3)    (fig.) aanloop, aanval, schok, botsing;    oprukken; sich -massen, w. w.: zich aan-

4)    (van water:) toevloed, (het) wassen;    matigen; -massend (-masslich), bv. n. en

5)    (bwk.) begin, toelooping, afronding.    bw.: aanmatigend; -massung, vr.: aanma-

aii'laufen, w. o. onr. s.: 1) aanloo-    tiging (-massungsvoll, bv. n. en bw.: vol

pen (i. a. b.), (fig.) er tegen aanloopen,    aanmatiging); -mauern, w. b.: aanmetse-

(ook:) in botsing komen; 2) een loopje    len, vastmetselen.

nemen (b. v. om eenen sprong te doen); an'lmelden, w. b.: aanmelden, (ook:)

3)    oploopen, opzwellen, zwellen, rijzen, meiden, berichten, kennis van.... geven,

stijgen, aanwassen, toenemen; 4) beslaan, (ook:) aandienen; -mengen, w. b.:aanmen-besehimmelen, roesten, enz.    gen, vermengen; -merkebuch, o.: zak-

An'laut, m. (-es, -s; inrv. -e): (tik.) boekje, opschrijfboek; -merken, w. b.: aanvangs-vocaal.    merken, bespeuren, (ook:) opmerken, (ook:)

an'lauten, w. b.: luiden (luien) voor.    opschrijven, opteekenen (sich etwas -mer-

an'legen, w. b.: 1) aanleggen (i. a.b.);    ken lassen: iets laten merken, iets laten

2) leggen, zetten, plaatsen; 3) vastleggen;    blijken ; ich merkte es ihm wohl an : ik

aan

4)    (lasten:) opleggen; 5) (fig.) ontwerpen,    merkte [bespeurde, zagl het wel

oprichten, stichten, beginnen, aanvangen,    hem); -merker, m. (-s; mrv. -): aanteeke-

(een schip:) op stapel zetten; w. o. h:    ningen-maker; -merklich, bv. n.: merk-

aanleggen, aan wal komen, stilhouden;    baar, zichtbaar; -merkung, vr.: aanmer-

(fig.) aanleggen, beginnen; (ook:) dik en    king, (let.) aanteekening (-merkungswerth

vet worden; sich -, w. w.: aanleunen te-    [t], bv.n.:opmerkelijk); -messen, w.b. onr.:

gen, (kkk.) aanzetten, vastbakken.    aanmeten, (fig.) geëvenredigd maken;

Aii'lege, in Sam. I -schloss, o.: hang- -mischen, w. b.: aanmengen, vermengen; slot; -seil, o.: verbindings-touw; -span:    -murren, w. b.: knorren tegen; -muth [t],

be-

m.: (typ.) kooihoutje; -steg, m.: (typ.) for- vr.: aanminnigheid, aanvalligheid, lieftal-maat-wit,    ligheid; -muthen [tj, w. b. verlangen, \

Aii'lelien, o. (-s; mrv. -): leening.    geeren, (ook:) toeschrijven, toedichten;

ait'lelmen, w. b.: plaatsen (zetten, -muthig [tl, bv. n. en bw.:aanminnig,aanleggen, doen leunen) tegen; sich -, w. w.:    vallig, lieftallig,

leunen tegen; Anlehnepunkt, m.: steun- Au mutlis [tj, in Sam. I -los, bv. n. en punt.    bw.: onbehaaglijk, zonder lieftalligheid;

Anleilie, vr.: leening.    -voll, bv. n. en bw.: vol aanminnigheid,

an'leimen, w. b.: aanlijmen; vastlij- vol lieftalligheid; I An'muthung Ltj, vr.: men.    toedichting.

aii'lleiten, w. b.: leiden, (fig.) den Anna, vr.: Anna. weg wijzen, onderrichten; -leitung, vr.:    an’lnadeln, w. b.: vastspelden; -na-

leiding, (fig.) wegwijzer, gids, (ook:)hand- gein, w. b.: vastspijkeren;-nagen, w. b.: boek, handleiding, (ook:) aanleiding, re- knagen (aan); -nahen, w. o. h.: naderen; den, oorzaak.    -nahen, w. b.: aannaaien, vastnaaien; -na-

aii'llenken, w. b.: leiden, voeren;    hern, w. b.: dichterbij brengen (sich -na-

-lernen, w. b.: leeren, aanleeren;-leuch-    hern, w. w.: naderen, dichterbij komen);

ten, w. b.: verlichten, het licht laten vallen    -nahernd, bv. n. en bw.: benaderend, be-

of schijnen op.    grootenderwijze; -naherung, vr.: nadering*

an’liegen, w. o. onr. h. en s.: liggen (fig.) begrooting, schatting, aan, liggen tegen, (van kleedingstukken, An'naliine, vr.: aanneming, (kph.) enz.:) goed zitten, goed sluiten, (zeew-) acceptatie; Annalen, vr. mrv.: jaarboe-aanhouden, sturen, stevenen, (fig.) gelegen ken; Anna'ten, m. mrv.: (kkl.) annaten. zijn (es liegt mir daran: er is mij aan ge- Ann clien (Aenn chen), o. (-s): An-legen; sich eine Sache angelegen sein las- nigje, Antje; Naatje.

sen: zich aan iets gelegen laten liggen);    aii lnelimbar, bv. n.: Zie annelim-

Einem -: iemand lastig vallen; An’liegen,    lick; -nehmen, w. b. onr.: aannemen (i..

z. n. o. (-s): (fig.) zaak, belang, (ook:)    a. b.); sich einer Sache -nehmen: zich met

moeite, zorg (sein - anbringen: zijne zaak    iets bemoeien, (ook:) iets behartigen, zich

blootleggen; ein - haben: bezorgd zijn);    aan iets gelegen laten liggen; sich Jeman-

an'lispeln, w. o. h.: toelispelen, (fig.) liefe-    des -nehmen: zich voor iemand in de bres

lijk tegenwaaien.    stellen, zich iemands belangen aantrek-

an’lloben, w. b.: aanprijzen; -locken,    ken; -nehmer, m. (-s; mrv. -): aannemer,

w. b.: lokken, (fig.) verleiden; -locker, m.    (kph.) acceptant; -nemlich, bv. n.: aanne-

(-s; mrv.-): lokker;-lockerin, vr.: lokster,    melijk, (fig.) aangenaam; -nehmlichkeit,

(fam.) lokvink; -lockung, vr.: lokmiddel,    vr.: aannemelijkheid, (fig.) aangenaam-

lok-aas; -lodern, w. b.: aanblazen, aanvu-    heid, (kph.) goede hoedanigheid; -neigen,

ren, doen ontvlammen; w. o. s.: ontvlam-    w. o. h : overhellen (sich -neigen, w. w.:

men, vuur vatten;-löthen [t], w. b.: soldee-    overhellen); -nesteln, w. b.: vastmaken;

ren; -ludern, w. b.: (jag.) lokken;-lügen,    -netzen, w. b.:beyochtigen, natten;-nic-

w. b.: toedichten, ten laste leggen;-luven,    ken, w. b.: toeknikken; -nieten, w. b.:

w. o. s.: (zeew.) loeven, te loefwaart hou-    vastklinken; -nisten, w. o.: zich nestelenden.    an no, bw.: in het jaar.

an'lmachen, w. b.: aanmaken (i. a. annuli ren [ie], w. b.: nietig maken* b.), (fig.) aanlengen, aanmengen ; -mahnen, te niet doen.

w. b.: aanmanen, vermanen, (fig.) manen an'löhren, w. b.: van een oorofheng-[An'mahnungsschreiben,o.(-s):(adm.)herin- sel voorzien; Anomalie’, vr.: anomalie; nering, (kph.) maanbrief); -malen, w. b.:    anoma'lisch, bv. n.: van den gewonen

aanschilderen,(ook:)beschilderen;-marsch, vorm of regel afwijkend; anonym', bv. n. m. (-es; mrv. -marsche): aantocht; -mar- en bw.: anoniem, zonder naamsyermel-/schiren [ie], w. o. s.: aanrukken, (ook:) ding; Anonymitat', vr.: anoniemheid, ano-

, pas

om

11; i ;ini-

geves-

geze-

, w.b.: schaven; -schaffen, ihaffen; w. b. onr.: schep-

nimiteit; Ano'nymus, m. (-): ongenoemde.

aii'lordneii, w. b.: 1) regelen; 2)voor-schrijyen; 3) bepalen, vaststellen; -ordner, m. (-s; mrv. -): regelaar; -ordnerin, vr.: (-; mrv. -nen): regelaarster;-packen, w. b.: aanpakken, beetpakken; -pappen, w. b.: vastplakken; -passen, w. b.: aanpassen, passen, (fig.) geëvenredigd maken maken, inrichten overeenkomstig; -passend, bv. n.: in overeenstemming (met); -pfahlen, w. b.: (tnb.) stutten, (rcht.) spiesen; -pfeifen, w. b onr.: (fig.) fluiten (< te roepen) (angepfiffen kommen: fluitende aankomen, komen aanfluiten); -pflanzen, w. b.: aanplanten, planten (sich -pflanzen, w. w.: zich nederzetten, zich vestigen); -pflanzer. m. (-s; mrv. -): planter, kolonist; -pflanzung, vr.: aanplanting, plantage, plantsoen ; -pflöcken, w. b.: vastpinnen; -pfropfen, w. b.: (fig.)volproppen; -pichen, w. b.: vastmaken met pek, (ook:) pekken; -pieken, w. b.: pikken, (mtsl.) bikken; -pinseln, w. b.: opverven; -pochen, w. b.: aankloppen, kloppen tegen.

an Iprallen, w. o. n. en s.: aanbotsen, in botsing komen met, (fig.) zijn hoofd stooten, (fig. fam.) verongelukken, den hals breken, over den kop duikelen; -preisen, w. b. onr.: aanprijzen, ophemelen; -prellen, w. b.: aansmijten tegen, (fig. fam.) in den nek zien, beetnemen; -pro-biren [ie], w. b.: aanpassen; -punkten, w. b.: aanstippen; -putz, m. (-es; mrv. -e): tooi, opschik; -putzen, w. b.: tooien;-quic-ken, w. b.: amalgameeren.

an'lraiiken (sich), w. w.: omstrengelen, zich vastslingeren; -raspeln, w. b.: raspen; -rasseln, w. o. s.: aanrammelen, aanratelen; -rathen [t], w. b. onr.: aanraden; -rauchen, w. b.: (eene pijp:) voor de eerste maal rooken, (ook:) doorrooken, (fig.) berooken (Einen -rauchen: den rook in iemands aangezicht blazen); -rauchern, w. b.: bewierooken, (worst, enz.:) een weinig rooken; -rauschen, w. o. h.: aan-ruischen.

an'lrechnen, w. b.: aanrekenen (ook fig.), in rekening brengen, (fig.) toerekenen (etwas hoch -rechnen: iets hoog op prijs stellen);-rede, vr.: toespraak, aanspraak (-redefall, m., tik.: vocativus, vijfde val); -reden, w. b.: aanspreken; -regen, w. b.: aansporen, aanzetten, in beweging brengen, (fig.) ter sprake brengen, op het tapijt brengen (angeregter Massen: als voren gezegd); -regung, vr.: aansporing, (fig.) gewagmaking (in -regung bringen: ter sprake brengen).

an'lreiben, w. b.: aanwrijven, fijnwrij-ven, (fig.) warm maken; -reichern, w. b.: (metaal:) veredelen ; -reihen, w. b.: aanrijgen, (kim.) rijgen, (fig.) vastknoopen, (ook:) aansluiten (-reihnadel, vr.: rijg-naald, rijgpen); -reissen, w. b. onr.: beginnen te scheuren, openscheuren, (akk.) voor de eerste maal ploegen, (fig.) merken (sich -reissen, w. w. onr.: zich bezuipen, een stuk in zijn kraag drinken); -reisser, m. (-s; mrv. -): rits-ijzer; -reiten, w. o. onr. s.: aanrijden (übel -reiten: er tegen aanrijden, er tegen aanloopen, slecht te pal komen (angeritten kommen: komen aanrijden); w. b. onr.: (iemand) aanrijden, ten onderste boven rijden, (een paard:) afrijden, probeeren, (ook:) africhten, dres-seeren; -reiz, m. (-es; mrv. -e): bekoorlijkheid, (fig.) prikkel, aansporing; -reizen, w. b.: prikkelen, aansporen; -reizend, bv. n.: aanlokkend; -reizung, vr.: Zie Anreiz; -rennen, w. o. onr. s.: aanloopen, aansnellen (übel -rennen: er tegen aanloopen); angerannt kommen: komen aansnellen ; w. b. onr.: te lijf vallen, (fig.) bestormen, lastig vallen.

An'lricht, in Sam. I -löffel, m.: pollepel, opscheplepel; -tisch, vr.: aanrecht-bank, (keuken-)rechtbank.

an'lrichten, w. b.: aanrechten, gereedmaken, klaarmaken, (fig.) aanrichten; (ook:) uitrichten, verrichten, doen; -riechen, w. b. onr.: ruiken aan; w. o. onr. h.: ruiken, rieken; -ringeln, w. b.: met ringjes vastmaken; -ritt, m. (-es, -s; mrv. -e): nadering te paard, (het) komen aanrijden, (fig.) aanval; -ritzen, w. b.: aanritsen, in kerven.

anlrödeln, w. b.: (art.) vastbinden, vastzetten; -rollen, w. o. s. en w. b.: aan-rollen (angerollt kommen: komen aanrollen); -rosten, w. o. s : aanroesten, (fig.) roesten.

an'lrüchig (an riichtig), bv. n.: in

een kwaden naam (reuk, roep) staande; -rucken (-rücken), w. o. s.: aanrukken, naderen, naderbij komen ; w. b.: dichterbij schuiven (-rollen, -duwen, -trekken,-brengen); -rudern, w. o. s.: aanroeien; -ruf,m. (-es, -s; mrv. -e): (het) aanroepen, (het) roepen, (rcht.) oproeping; -rufen, w. b. onr.: aanroepen, toeroepen, roepen, (fig.) inroepen, (ook:) smeekend aanroepen, smeeken, (rcht.) in hooger beroep komen bij; -rufer, m. (-s; mrv. -): aanroeper, (rent.) appellant; -rufung,vr.: aanroeping, roeping, (rcht.) hooger beroep (-rufungs-gericht, o.: hof van appel); -rühmen, w. b.: aanprijzen, prijzen, ophemelen; -rühren, w. b.: aanlengen, aanmaken, (fig.) aanroeren, (ook:) aanraken, bevoelen, betasten.

ans (= an das): aan het, aan den, aan de.

an'lsaen, w. b.: bezaaien; -sage, vr.: kennisgeving; -sagen, w. b.: aanzeggen, kennisgeven, (fig.) aankondigen, (ook:) oproepen, (spl.) noemen (sich -sagen lassen: zich laten aandienen); -sagen, w. b.: zagen, aanzagen; -sager, m. (-s; mrv. -): aanzegger, kennisgever; -sammeln, w. b.: opzamelen, opeenhoopen (sich -sammeln, w. w : zich ophoopen); -sammlung, vr.: op-hooping; -sassig, bv. n.: gezeten, tigd, woonachtig ; -sassigkeit, vr.: tenheid, woonachtigheid.

An'satz, m. (-es: mrv. An'satze): aan-zetsfuk, verlengstuk, (muz.) mondstuk, (kkk.) aanzetsel, aanbaksel, (fig.) aanleg, voorbeschiktheid, geschiktheid, (rek.) opzetting (van eene berekening), begin, (ook:) aanslag, schatting, begrooting; I - grosse, vr.: differentiaal-grootheid; -rechnung, vr.: differentiaal-rekening; «röhre, vr.: verlengpijp.

anlsauern, w. b.: zuurdeeg doen in; -saugen, w. o. onr.: zuigen (sich -saugen, w. w. onr.: zich zuigende vastklemmen); •saung, vr.: bezaaiing, (ook:) zaaisel, zaaizaad ; -sauseln, w. b.: zacht tegenwaaien; -sausen, w. b.: aansuizen.

aii'lschaben w. b. reg.: aansc

■ ffi ........Tnschüren.

* ^urn-\r i

over-

w. o.

w.:

op-

pen, in het aanzijn roepen; -sehaffer, m. (-s; mrv. -): aanschaffer, (fig.) verschaffer, bezorger, leverancier; -schaffung, vr.: aanschaffing, (fig.) levering, (ook:) voorraad (-schaffung machen: kph.: remise zenden, dekking zenden; keine -schaffung machen; ongedekt laten); -schaften, w.b.: vaneene schaft (een heft, een handvatsel) voorzien; -schalen, w. b.: schillen; -schalmen, w. b.: merken, van een merk voorzien (te rooien boomen in een bosch); -scharren, w. b.: oprijven, opharken.

au. iscliauen, w. b.: aanzien, aanschouwen; -schauer,m. (-s; mrv.-): toeschouwer; -schaulich, bv. n.: aanschouwelijk, (fig.) zichtbaar, duidelijk; -schaulichkeit, vr.: aanschouwelijkheid, (fig.) zichtbaarheid, duidelijkheid.

An'lscliein, m. (-es, -s): schijn, voorkomen, uiterlijk (dem -schein nach: naar het zich laat aanzien); -scheinen, w. b. onr.: beschijnen; w. o. onr. s.: schijnen; -scheinend (-scheinlich), bv. n. en bw.: schijnbaar, oogenschijnlijk, naar het zich laat aanzien; -schellen, w. o. h. en w. b.: aanbellen (aanschellen), bellen(schellen); -schere, vr.: (wev.) schering; -scheren, w. b. onr.: (wev.) scheren.

au Iscliicken (sich), w, w.: zich gereedmaken, (ook:) schijnen over te hellen (sich gut oder übel zu etwas -schicken: iets goed of verkeerd aanvatten); -schic-kung, vr.: toebereidselen (mrv.), (fig.) helling, aanleg; -schieben, w. b. onr.: aanschuiven; w. o. onr. h.: (spl.) het eerst spelen, uitspelen; -schieber, m. (-s; mrv. -): verlengstuk; -schielen, w. b.: van ter zijde aanzien, (fig. ook:) met schele oogen aanzien; -schiessen, w. b. onr.: aanschieten, raakschieten, (ook:) door het afvuren van een schot (of van geschut) inwijden, (kim.) aanschieten, aanmaken, (brood:) in den oven schieten, (fig. fam.) een tik beet doen krijgen; w. o. onr. h.: beginnen te schieten, (tig.) komen aanschieten, toeschieten, (van stroomend water:) snel wassen, (schk.) kristalliseeren, (fig.) door bederf aangetast worden; -schiffen, w. b.: aanvaren, te water aanvoeren; w. o. s.: sanvaren,(ook:) vastvaren; -schiften, w. b.: (tim.) lasschen, aanlasschen; -schimmeln, w. o. s.: beschimmelen; -schirren, w. b.: optuigen, inspannen, aanspannen; -schirrung, vr.: optuiging, inspanning, (ook:) tuig.

Au sclilag;, m. (-es, -s; mrv. An’schlage)]: aanslag (i. a. b.); (van een molen:) geklepper, (van golven:) geklots, (kim.) los ineengeregen stuk werk, (fig.) aanplakbiljet, (ook:) berekening (in - bringen: mederekenen; dass kommt nicht mit in -: dat wordt niet medegerekend); I -faden, m.: (kim.) rijgdraad; -zettel, m.: aanplakbiljet.

Au sclilage, in Sam. I -holz, o.: klapper (van eenen molen); -rad, o.: (in horloges:) slagrad.

an lschla^en, w. o. onr. h. en onr. w. b.: aanslaan (i. a. b.); vastslaan; (van golven:) klotsen, (biljetten:) aanplakken,(een geweer:) aanleggen, mikken met, (fig.) taxeeren, schatten, begrooten,(ook:) goede uitwerking doen; -schlagig, bv. n.: vindingrijk, vernuftig, slim,geslepen; -schlam-men, w. b.: aanslibben (sich -sehlammen, w. w.: aanslibben).

au Ischleichen, w. o. onr. s.: aansluipen (angeschlichen kommen: komen aansluipen), (ook:) aanstrompelen, aansukkelen ; -schleifen, w. b. reg.: op eene slede aanvoeren, (ook:) vastbinden met een strik; w. b. onr.: slijpen, ,aanslijpen; -schlemmen: Zie ansclilaiiiinen; -schlen-dern, w. o. s.: aanslenteren (angeschlen-dert kommen: komen aanslenteren); -schlenkern (-schleudern), w. b.: aanslingeren, aansmijten; -schleppen, w. b.: sleepen.

an Isclilichten, w. b.: opstapelen, optassen; -schliessen. w. b. onr.: vastmaken, (ook:) opsluiten (sich -schliessen, w. w. onr.: zich aansluiten; schliesst euch an: gelederen, sluit u!); w. o. onr. h.: aansluiten, (rs.) de beenen goed tegen het paard aandrukken (gut -schliessen, kim.: goed sluitend zijn, goed om het lijf sluiten); -schlingen, w. b. onr.: vaststrikken; -schlit-zen, w. b.: insnijden, inknippen; -schlossen, w. onp. h.: hagelen tegen; -schluss, m. (-es; mrv. -schlüsse): aansluiting, (fig.) aanhangsel, bijvoegsel, bijlage (-schïuss-bahn, vr.: zijtak van eenen spoorweg).

an Ischmauclien, w. b,: Zie anrau-clien; -schmecken, w. b-: proeven; s.: (fig. fam.) er tegen aanloopen; w. o. h.: (jag.) ruiken; sich -schmeicheln, w. zich flikflooiend indringen; -schmeissen, w. b. onr.: aansmijten; -schmelzen, w. b.: vastsmelten, vastgieten; w. o. onr. s.: vastsmelten; -schmettern, w. b.: aansmijten ; -schmieden, w. b.: vastsmeden, (fig.) vastklinken; sich -schmiegen, w. w.: zich vastklemmen of vastklampen, zich aansluiten, (fig.) zich schikken; -schmiegsam, bv.n.: lenig, buigzaam; -schmieren, w. b.: aansmeren, te duur (of tegen wil en dank) doen koopen, (ook:) besmeren, beklodde-ren, (wijn:) vervalschen, (iemand:) beetnemen, bedotten, bedriegen (sich -schmieren, w. w.: zich flikflooiend indringen); -schminken, w. b.: blanketten.

an'lsclmallen, w. b.: vastgespen; -schnarchen (-schnarren, -schnauben, -schnauzen), w. b.: snauwen tegen, toesnauwen; -schneiden, w. b. onr.: aansnijden, opsnijden, opensnijden, (ook:) insnijdingen maken in; -schnellen, w.b.: aanwerpen, (tim.) met de meetlijn merken;-schnitt, m. (-es.-s; mrv. -e): eerste snede, (ook:) insnijding, inkeping (-schnittbuch, o.: mnw.: opschrijfboek); -schnüffeln, w.b.: besnuffelen; -schnü-ren, w. b. vastsnoeren, (ook:) aanrijgen; -schnurren,w.b.:snauwen tegen,toesnauwen.

an schobern, w. b.: ophoopen, optassen; An'schove, vr.: ansjovis.

an Ischrauhen, w. b.: aanschroeven, vastschroeven (die Daumenstöcke -schrau-ben:    de duimschroeven aanzetten);

-schrecken, w. b.: (jag.) opjagen, doen schrikken; -schreiben, w.b. onr.: opschrijven (wohl oder übel angeschrieben stehen: goed of slecht aangeschreven staan): -schreien, w. b. onr.: aanroepen; -schrote, vr.: zelfkant; -schroten, w. b.: aanrollen, (laken:) een zelfkant maken aan.

An'lschub, m. (-és, -s): (spl.) eerste worp, eerste balslag; -schuhen, w. b.: (iemand:) schoenen aantrekken, (laarzen:) voorschoenen, (palen:) van eene ijzeren punt voorzien; -schuldigen, w. b.: beschuldigen; -schuren, w. b.: (vuur:)

A NSOHüRER.

41

stoken, oppoken, (fig.) aanvuren, aanwak-    ten, zich vestigen; -siedelung, vr.: neder-

keren; -schürer, m. (-s; mrv. -): vuur-    zetting, vestiging; -sieden, w. b. onr.:

opstoker, (fig.) opruier; -schuss, m. (-es;    afkoken; -siedler, m. (-s; mrv. -):kolonist;

mrv. -schiisse): eerste schot, (fig.) scheut,    -siegeln, w. b.: van een zegel in was voor-

plotselinge pijn, (jag.) raakschot; -schutt,    zien, (ook:) vasthechten met een zegel in

m.    (-es, -s): aanslibbing; -schütten, w. b.:    was; -singen, w. b. onr.: toezingen; -sin-

storten, (ook:) volstorten; -schützen,w.b.:    ken, w. o. onr. s.: aanzinken; -sinnen, w.

schutten.    b. onr.: toedichten, ten laste leggen, (ook:)

an'lschwangern, w. b.: bezwangeren;    verlangen van; -sitz, m. (-es; mrv.-e):

-schwanken, w. o. h.: aanwaggelen;    (jag.) schuilhoek, schuilplaats, (rcht.)

-schwanzeln, w. o. h.: kwispelstaarten te-    grondbezit, (ook:) woonplaats, domicilie;

gen; -schwarmen, w. o. s.: beginnen te    -sitzen, w. o. onr. h.: aanzitten, vastzitten,

zwermen, (fig.) komen aanzwermen; (rcht.) gevestigd zijn.

-schwarzen, w. b.: zwartmaken; -schwar- an'lspalten, w. b.: openspouwen, zer, m. (-s; mrv. -): zwartmaker; -schwar-    opensplijten; -spann, m. (-s): span, voor-

zerin, vr. (-; mrv.-nen): zwartmaakster;    span; -spannen, w. b.: inspannen, (fig.)

-schwatzen, w.b.: aanpraten, aanpreeken;    spannen; -speien, w. b. onr.: spuwen op

-schwefeln, w. b.: zwavelen; -scnweissen,    of tegen; -spellen, w. b.: openspouwen,

w. b. h.: 1) vastsmeden, (fig.) vastklinken,    opensplijten; -spieken, w. b.: spekken,

"2) (fig.) aanschieten, raakschieten, raken;    (kkk.) lardeeren; -spielen, w.b.: (spl.)

-schwellen, w. b.reg.: doen opzwellen, doen    opspelen (auf etwas -spielen: op iets zin-

zwellen, (fig.) verhoogen, doen toenemen;    spelen; -spieler, m. (-s; mrv. -): uitspeler

w. o. onr. s.: zwellen, opzwellen, (fig.)    (degene die het eerst moet opspelen)

aangroeien; -schwemmen, w. b.: aanspoe-    -spielung vr.: toespeling, zinspeling;

len, (fig.) aanslibben, (hout :) aanvlotten;    -spiesen, w. b.: (kkk.) aan het spit steken,

-schwemmung, vr.: aanspoeling, (fig.) aan-    (rcht.) spiesen; -spinnen, w. b. onr.: spin-

slibbing (-scnwemmungsrecht, o.: recht    nen, aanspinnen, (fig.) aanknoopen (een

van aanwas); -schwimmen, w. o. onr. s.:    gesprek), (ook:) beramen, op het getouw

aanzwemmen.    zetten; -spitzen, w. b.: van eene punt

an'lsegeln, w. o. s.: aanzeilen, aanva-    voorzien, (fig.) spitsen, (zeew.) splitsen

ren, aanstevenen; -sehen, w. b. onr.: aan-    (wieder -spitzen: aanpunten);-splitzen, w.

zien

(Gott sieht die Person nicht an: bij    b.: splitsen; -spornen, w b.: de sporen

God is geen aanzien des persoons; es ist    geven aan, (fig.) aansporen,

auf mich oder darauf angesehen : het is op Ansprache, vr.: aanspraak, toespraak, mij of daarop gemunt; angesehen sein: in (muz.) geluid, klank (zur - bringen: doen aanzien of in tel zijn; sich -sehen, w. w. klinken).

onr.: elkander aanzien; es sieht sich an:    an lspreclien, w.b. onr.: aanspreken;

het laat zich aanzien, het schijnt); -sehen,    (fig'-) aanspraak maken op, (ook:) aandoen

z. n. o. (-s): aanzien (i. a. b.), (fig.) uitzicht,    (met eene of andere gewaarwording)

voorkomen, schijn (sein-sehen behaupten:    (-sprechen als: aanzien voor, houden

zijnen stand ophouden; sich in -sehen    voor); w. o. onr. h.: (muz.) spreken,geluid

setzen: zich doen gelden); -sehnlich, bv.    geven (-sprechen bei: aanloopen bij);

n.    en bw.: aanzienlijk (i' a. b.), (fig.) voor-    -sprechend, bv. n.: belangwekkend, tref-

naam, prachtig; -sehnlichkeit, vr.: aan-    fend; -spreizen, w. b.: stutten, steunen;

zienlijkheid, (fig.) voornaamheid, pracht;    -sprengen, w.b.: besprenkelen,besproeien,

-sehung, vr.: aanzien (in -sehung meiner:    (rs. en fig.) doen aanspringen, in galop

te mijnen aanzien, wat mij betreft; in    zetten (angesprengt kommen: komen aan-

-sehung des Guten : ten opzichte van het    galoppeej*en); -springen, w. o. onr. s.:

w. o. s.:

goede; in -sehung ihrer Tugend: ten aan-    springen, aanspringen; -spritzen,

zien van hare deugd, wat hare deugd aan-    spatten; w. b.: bespatten; -spruch, m. (-es,

gaat); -sengen, w. b.: zengen, schroeien. -s ; mrv. -sprüche): aanspraak (in -spruch

an’aetzen, w. b.: zetten, aanzetten,    nehmen: in beslag nemen);-sprüchig, bv.

vastmaken, verbinden, bijvoegen, (fig.)    n : betwistbaar; -spruchs, in Sam. (-los,

aanstellen, benoemen, (ook:) vaststellen,    bv. n. en bw.: bescheiden, zonder aanma-

bepalen, (ook:) schatten, taxeeren, aan-    tiging, ook: minzaam; -losigkeit, vr.: be

slaan, begrooten, aankalken (Blutegel scheidenheid, ook: minzaamheid; -voll, bv. bloedzuigers zetten; die Feder -: de pen • n. en bw.: aanmatigend, (ook: veel-eischend, op het papier zetten, beginnen te schrij-    veel-vergend); -sprung, m. (-es, -s; mrv.

ven; ein Blasinstrument -: op een blaas-    -sprünge): sprong, (hik.) dauwwurm, (gnk.

instrument blazen; alle Heoel -: alle    en fig.) aanval; -spucken, w. b.: spuwen

krachten inspannen, alle zeilen bijzetten;    op of tegen; -spillen, w. o. h. en w. b.:

einen Topf -: een pot te vuur zetten); w.    aanspoelen.

o.    h.: (spl.) zetten, aanzetten, (fig.) een anlstacheln, w. b.: vastprikken,

aanloop nemen (om te springen), (ook:)    vaststeken, (fig.) prikkelen, aansporen,

«ene poging doen, probeeren, (pik.) knop    aanvuren; -stalt, vr.: inrichting, (fig.) toezetten, (ook fig.) volhouden, volharden;    bereidsel;-stammen, w. b.: doen overerven

sich-, w. w.: (bezinksel of aanslag) aan-    (angestammt, bv. n.: overgeërfd, aange-

zetten.    boren); -stammen, w. b.: zetten (plaatsen)

Anlsiclit, vr.: (het) zien, (het) aan-    tegen ; sich-stammen, w. w.: leunen tegen,

zien, beschouwing, gezicht, (kph.) vertoon    (fig-) zich verzetten, zich aankanten;

(van eenen wissel), (fig.) zienswijze, mee-    -stampfen, w. b.: aanstampen; -stand, m.

ning, gevoelen; -sichtig werden: gewaar    (-es, -s): 1) uitstel, (ook:) bedenking, be-

worden, ontwaren, bespeuren.    zwaar (das leidet keinen -stand: dat kan

Ansiedelei', vr.: nederzetting, kolo- geen uitstel lijden, ook: daar is volstrekt nie; sich an'lsiedeln, w. w.: zich nederzet- geen bezwaar tegen; -stand nehmen: be-

» .....-

AxN kJ x    JLs •

42

AjNöUU

er, m.

w. o.

zwaar maken, aarzelen; ohne-stand: zonder bedenking-); 2) fatsoenlijkheid, fatsoen, betamelijkheid, behoorlijkheid (g-eg-en den -stand verstossen: teg-en het decorum zondigen; mit -stand sprechen: fatsoenlijk spreken: mit -stand reiten: g-oed te paard zitten; 3) (fig.) plaats waar men op de loer staat totdat het wild onder schot

komt (auf den -stand gehen [onr.]: op de loer gaan staan); -standsbrief, m.: respijt-brief; -standsvoll, bv. n. en bw.: zeer wellevend, zeer fatsoenlijk ; -standswidrig, bv.

n.    en bw.: onfatsoenlijk, ongemanierd, ongepast, onbehoorlijk); -standig, bv. n-en bw.: fatsoenlijk, betamelijk; -standig-keit, vr.: fatsoenlijkheid, betamelijkheid; -stangeln, w. b.: opbinden; -stapeln, w. b.: opstapelen (angestapelt kommen: komen aanstappen); -starren, w. b.: aanstaren; -statt, vz.: in plaats van (-statt meiner, of: an meiner Statt: in mijne plaats); -staunen, w. b.: (verwonderd of bewonderend) aanstaren, (fam.) aangapen; -stau-nens, in Sam. (-werth [t], -würdig, bv. n.: bewonderenswaardig) ; -stauner, m. (-s;mrv. -) : bewonderaar, (fam.) aangaper, (ook:) nieuwsgierige.

an'lsteclien, w. b. onr.: aansteken, opensteken (een vat), aan den gang maken (de pomp), vaststeken (iets, b. v. met spelden) (Einem angestochen kommen mit etwas, (fam. fig.) iemand met iets aanboord komen, met iets voor den dag komen bij iemand); -steek, in Sam. (-armel, m.:losse mouw; -bohrer, m.: boor); -stecken, w. b.: aansteken (i. a. b.), (met spelden) vaststeken; w. o. h.: aanstekelijk zijn; -stec-kend, bv. n.: aanstekelijk; -steek (-s; mrv. -): verlengstuk, aanzetsfuk; -steekung, vr.: besmetting (-steekungsgift,

o. ; -steekungsstoff, m.: smetstof).

an'lstelien, w. o. onr. h.: aanstaan

(i. a. b.), (van kleederen, enz.:) goedstaan, (fig.) hangende (loopende, wachtende, uitgesteld) blijven (etwas-stehen lassen: iets uitstellen, iets tot later verschuiven), (ook:) passen, voegen, betamen (es steht Ihnen wohl an: het staat u mooi, het betaamt u wel); -steifen, w. b.: stijven, stijfselen, opstijven (sich -steifen, w. w.: zich aankanten, zich verzetten); -steigen, w. o. onr. s.: stijgen, (fig.) aangroeien (angestiegen kommen, fam.: komen aanzetten); -stellen, w. b.: aanstellen (i. a. b.), (fig.) maken, (partijen, enz.:) geven, (rechtsvervolging:) instellen (sich -stellen, w. w.: zich plaatsen; fig.: zich aanstellen); -steller, m. (-s; mrv. -): aansteller, aanrichter, insteller; -stellerei’, vr.: gemaaktheid, geveinsdheid; -stellig, bv. n. en bw.: knap; -stelligkeit, vr%: knapheid; -stemmen, w. b.: Zie an-stammen : -sterben, w. o. onr. s : aankomen (door erfenis), toevallen; -steuern, w. b.: aansturen..

Anjsticli, m. (-es, -s; mrv. -e): aansteking, opensteking, doorsteking, (fig.) wormstekigheid; -sticheln, w. b.: toespelingen maken; -sticken, w. b.: aanstikken; -stiefeln, w. b.: laarzen aantrekken (sich -stiefeln, w. w.: zijne laarzen aantrekken); w. o. s. aanstappen (angestiefelt kommen: komen aanstappen); -stieren, w. b.: aanstaren; -stiften, w. b.: aanrichten, stichten, verwekken, bewerken, (iemand:) aanzetten, aansporen, (valsche getuigen:) omkoopen, (komplotten:) smeden; -stifter, m. (-s; mrv. -): verwekker, aanstoker, (ook:) omkooper; -stifterin, vr. (-; mrv. -nen): verwekster, aanstookstër, (ook:) omkoopster ; -stimmen, w- b.: aanhetfen, (muziek-instrumenten:) stemmen; -stinken, w. o. onr. h.: walgen.

an’lstolpem, w. o. s.: aanstruikelen, (angestolperr kommen: komen aanstrompelen); -stopfen, w. b.: opvullen (sich -stopten, w. w.: zich volproppen); -storen, w. b.: aanstoken.

An'stoss, in. (-es; mrv. -stösse): stoot, botsing, (fig.) aanstoot, ergernis; -nehmen: zich ergeren; o'hne -: zonder aarzelen, zonder haperen; | -naht, vr.: (kim.) uiter-naad; -schiene, vr.: stootkant.

anstossen, w. b. onr.: aanstooten, stooten, (met drinkglazen:) klinken, (fig.) vastduwen; w. o. onr. h.: stooten, (kim.) uiteren, (fig.) grenzen aan, liggen vlak naast, zich uitstrekken tot, (ook:) aanstoot geven; mit der Zunge -: stotteren, stamelen, hakkelen; im Lesen-: lezen met horten en stooten?

anjstossend. bv. n.: belendend, aangrenzend; -stosser, m. (-s; mrv. -): buurman, belendende; -stössig, bv. n.: aanstootelijk, ergerlijk; -stössigkeit, vr.: aanstotelijkheid, ergerlijkheid; -stottern, w. b.: stotterend toespreken.

an'lstrahlen, w. b.: bestralen, tegen-stralen; -stranden, w. o. s.: stranden; -strangen, w. b.: aanspannen, inspannen, spannen voor; -streben, w.o.h.: streven naar, trachten naar (-streben gegen, of: wider; zich verzetten tegen; -strebende Kraft: middelpuntzoekende kracht); -streich, in Sam. (-pinsel, rn.: verfkwast); -streichen, w. b. onr.: bestrijken, besmeren, (tech.) verven, (fig.) aanstrepen, onderstrepen, (fig. fam.) betaald zetten; w. o. onr. h. en s.: rakelings of strijkelings langs gaan; -streicher, m. (-s; mrv. -): verver (-streicher-meister, in.: verversbaas);-streicherei', vr.; (het) verven, (fig.) verfvermorserij; -strei-ten, w. b.: rakelings of strijkelings voorbijgaan, even raken; -strengen, w. b.: aandrijven, inspanning vorderen van, (fig.) inspannen (sich -strengen, w.w.: zich inspannen;-strengend, bv. n.: inspannend; -stren-gung, vr.: inspanning.

Anstricli, m. (-es; mrv.-e): bestrijking, besmering, (fig.) verfje, (ook:) yernis-je; -stricken, w. b.: aanbreien;-striegelnr w. b.: gladstrijken (einem Pferde die Haare glatt striegeln -: een paard roskammen); -stromen, w. o. s.: aanstroomen, (fig.) toe-stroomen; w. b.: aanspoelen, aanslibben.

anlstüeken, w. b.: aanlasschen, een stuk zetten aan, (kim.) verstellen; -stückung, vr.: verlenging met een stuk, (kim.: het) verstellen; -stürmen, w. b.: bestormen; w. o. s.: aanstormen; -sturz, m. (-es; mrv. -stürze); aanloop, aandrang, (fig.) schok; -stürzen, s.: aanstorten (angestürzt kommen: komen aansnellen); -stutzen, w. b.: verbouwereerd aanzien; -stützen, w. b.: stuiten, (ook:) aanleunen.

an Isuclien, w. b.: verzoeken, aanzoek doen; -suchung, vr.: verzoek, aanzoek; -sucher, m. (-s; mrv.-): verzoeker;-sucherin,. vr. (-; mrv. -nen): verzoekster; -suchungs-schreiben, o. (-s; mrv. -): verzoekschrift, (ook:) schriftelijk verzoek; -sud, m. (-es,

Antriel>, m. (-es, -s; mrv. -e): aandrift,, (fig.) aandrijving, aansporing, prikkel; aus eigenem -e: uit eigene beweging; aus innerm -e: eene opwelling van het hart au Itakeln, w. b.: (zeew.) optuigen, volgende; aus natürlichem -e: uit instinkt, takelen; -tanzen w. o. s.: opdansen, (ook:) an'ltrinken, w. o. h.: opbrengen (een aandansen; w. b.: sich die Schwindsucht    vol glas), zijne lippen aan het glaszetten

-s mrv. -e): opkoking; -summen, w. o. s.: aangonzen (sich -summen, w. w.: zich op-hoopen, aangroeien, toenemen); -süssen, w. b.: aanzoeten.

-tanzen: de tering krijgen van het dansen;    (sich -trinken, w. w.: zich bezuipen); -tritt,

-tappen, w. b.: beetpakken; w. o. s.: stooten    m. (-es; mrv. -e): eerste schrede, eerste

tegen, tastend aankomen; -tasten, w. b.:    stap, (van eene trap:) onderste trede, (rs.)

aanvatten, betasten, bevoelen, (fig.) aan-    drieslag, korte galop, (fig.) begin, (ook)

tasten; -taumeln, w. o. s.: aantuimelen.    aanvaarding; -tritts, in Sam. (-audienz, vr.:

antedati’ren [ie], w. b.: vroeger dag-    eerste audiëntie;-predigt, vr.: intree-preek;

teekenen dan naar waarheid; antedatirt    -rede, vr.: intree-rede, openingsrede;

[ie], bv. n.: vroeger dan naar waarheid    -rolle, vr.: debuut, eerste optreding;

gedagteekend.    -schmaus, m.: welkomstmaal); -trocknen,

antediluvianiscli, bv. n.: antedilu-    w. o. s.: er aan vast drogen; -trommeln,

viaansch.    w. o. h.: (mil.) de trom roeren, (fig.) er op

An’tlieil [t], m. (-es,-s,mrv.-e):aandeel;    trommelen; -tüpfen, w. b.: even tikken

I -haber, m.: deelhebber: -massig, bv. n. en (aan, op, tegen), bw.: geëvenredigd; An’theils [t], in Sam. Ant werpen, o. (-s): Antwerpen, (-schein, m. of: -zettel, m.: aandeelbewijs); Ant lwort, vr.: antwoord (abschlagige -thun, w. b. onr.: aandoen (angethan mit:    -wort: weigerend antwoord); -worten, w.

bekleed met; sich -thun, w. w.: zich aan-    o. h. en w. b.: antwoorden; -wortlich, bv.

kleeden; sich anders-thun: zich verkleeden.)    n. en bw.: als (tot, in) antwoord.

Antichrist’, m. (-en; mrv. -en): anti- an’lversuclien, w. b.: beproeven, christ; anticipi'ren [pie], w. o. h. en w. b.:    probeeren, (kim.) aanpassen; -vertrauen,

anticipeeren; an’tiefen,w. b.: peilen; antik’,    w. b.: toevertrouwen; -verwandt, bv. n.:

bv. n. en bw.: antiek; Anti'ke, vr.: anti-    verwant; sich -vettern, w. w.: zichindrin-

quiteit; Antillen, vr. mrv. (antil’lische    gen.

In’seln, vr. mrv.): (adk.) Antillen (Antilli- An'lwachs, m. (-es): aanwas, toene-sche eilanden); An'tilope, vr.: (drk.) anti-    ming, (fig.) uitbreiding (-wachsrecht, o.:

lope; Antio’chien, o. (-s): (adk.) Antiochië;    recht van aanwas); -wachsen, w. o.onr. s.:

Antipathie’, vr.: antipathie, weerzin, af-    aanwassen, toenemen, (fig.) zich uitbreiden;

keerigheid; Antipo'de, m. (-n; mrv. -n):    -wackeln, w. o. s.: aanwaggelen; -walt, m.

(adk.) antipode, tegenvoeter; an'tippen,    (-es, -s; mrv. -walte): procureur; -walt-

w. b.: even tikken (aan, op, tegen); Anti-    schaft, vr.: procureurschap, (ook:) vol-

quar’, m. (-es, -s; mrv. -e): koopman in    macht; -walzen, w. o. h.: den dans openen,

oudheden, (ook wel:) koopman in oude    (ook:) aandansen (tegen), (tech.) pletten;

boeken; Anti’quasehrift, vr.: (typ.) Ro-    -walzen, w. b: aanrollen; -wandeln, w.

meinletter; Antiquitat’, vr.: antiquiteit.    onp. h.: (fam.) bekruipen, bevangen, over-

Ant’lïtz, o. (-es; mrv.-e): gelaat, ge-    vallen, overmeesteren: -wandlung, vr.:

zicht, aangezicht.    (fam.) tikje, zweempje; -wanken, w. o. s.:

Aii ton, m. (-s): Antoon, Toon,Teunes;    aanwaggelen; -warter, m. (-s; mrv. -): uit-

Anto’nie (Antonet’te), vr.: Antonetta,    zichthebber, (ook:) op hoop levende, (ook:)

Toontje, Netje; Anto’niusfeuer, o.: Sint-    langstlevende; -wartschaft, vr.: uitzicht,

Antonie’s-vuur; an’tosen, w. o. h.: aan-    hoop, verwachting, (ook:) overleving;

stormen, aanrazen.    -wartschaftlich, bw.:    uitzichtgevend;

an'ltraben, w. o. s.: aan draven (ange-    -wasche? vr.: wassching; -wassern, w. b.:

trabt kommen: komen aandraven); -trag, besproeien, natten; -watscheln, w. o. s. i-m. (-es, -s; mrv. -trage): voorstel, (stk.) aanwaggelen.

motie (einen -trag stellen: eene motie an’lweben, w, b.: aanweven; -wedeln, voorstellen; -trag auf Uebergang zur    w. b: kwispelen, (van honden:) kwispel-

Tagesordnung: motie om over te gaan    staarten tegen; -wehen, w. b.: aanwaaien,

tot de orde van den dag; -tragsrecht, o.:    tegenwaaien, (fig.) zich meester maken

recht om een voorstel te doen; -tragstel-    van; -weichen, w. b.:weeken,week maken;

Ier, m, voorsteller van eene motie); -tragen.    -weisebank, vr.: (mrv. -banke): (kph.)

w. b.: aandragen, (fig.) voorstellen (auf    giro-bank; -weisen, w. b. onr.: aanwijzen,,

etwas -tragen: iets voorstellen); -trappen,    (fig.) onderrichten, den weg wijzen; -wei-

w. o. s.: aanstappen, aanklotsen; -trauen,    ser,m. (-s; mrv. -): aanwijzer, (fig.) onder-

w. b.: trouwen, in den echt verbinden    richter, (kph.) afgever van eene assignatie;

(sich eine Person an die linke Hand    -wendbar, bv. n.: toepasselijk, (ook:) aan

-trauen lassen: een huwelijk aangaan met    te wenden, bruikbaar; -wendbarkeit, vr.:

de linkerhand); -trauung, vr.: huwelijks-    toepasselijkheid, (ook:) bruikbaarheid;

voltrekking, huwelijksplechtigheid.    -wenden, w. b. reg. en onr.: aanwenden,.

an’ltreften, w. b. onr.: aantreffen;    gebruiken, bezigen, (ook:) toepassen;

-treiben, w. b. onr.: aan drijven, (fig.)    -wendung, vr.: aanwending, gebruik, (ook:)

voortdrijven; w. o. onr. h.: aandrijven;    toepassing; -werben, w. b. onr.: aanwer-

-treiber, m. _ (-s; mrv. -): aandrijver,    ven ; w. o. onr. h.: aanzoek doen;-werber,

(fig.) voortdrijver; -treten, w. b. onr.:    m. (-s; mrv. -): wArver, (ook:) aanzoek-

vasttreden, (fig.) aanvaarden, beginnen;    doener, (fig.) tusschenpersoon;-werbung,.

w. o. onr. s.: aanloopen, (mil.) aantreden,    vr.: werving, (ook:) aanzoek; -werden,

(fig.) in functie treden (zum Tanze -treten:    w. o. onr. s.: kwijtraken, aan den man

zich ten dans scharen); -tretung, vr.: aan-    brengen; -werfen, w. b. onr.: aanwerpen,,

vaarding.    (kleeren:) aanschieten, (mtsl.) berapen

w. o. onr. h.: den eersten worp doen;    trekker, laarzenknecht); -zischen, w. b.:

-wesend, bv. m: aanwezig (die -wezenden:    fluiten, (fig.) uitfluiten,

de aanwezigen); -wesenheit, vr.: aanwe- Anjzucht, vr.: 1) aanfokking, aan-zigheid (-wesenheitsverzeichniss [sj, o.:pre-    kweeking; 2) teelt; 3) riool,afvoerkanaal;

sentie-lijst);-wettern, w. o. h.: met geweld    -zuckern, w. b.: met suiker bestrooien,

aankloppen; -wetzen, w. b.: scherpen;    suikeren; -zug, m. (-es, -s; mrv.-züge):

-widern, w. o. h.: walgen; -wiehern, w. b.:    1) aantocht, 2) kleeding, gewaad, kostuum,

aanhinniken; -wimmern (-winseln), w. b.:    dracht (-zugspredigt, vr.: intree-preek);

op eenen jammerenden toon toespreken;    -züglich, bv. n. en bw.: kwetsend, kren-

-winken, w. b.: wenken, toewenken;    kend;-züglichkeit, vr.: hatelijkheid, kwet-

-wirken, w. b.: aanweven;-wischen, w. b.:    sing, krenking (persönliche -züglichkeit:

aanwrijven, (fig. fam.) aansmeren ;-wohnen,    personaliteit); -zünden, w. b.: aansteken,

w. o. h.: wonen naast; -wohner, m.    (fig.) in brand steken; -zünder, m. (-s;

(-s; mrv. -): buurman, (fig.) nabuur (die    mrv. -): aansteker, opsteker; -zwacken,w.

-wohner des...: de bevolking van...);    b.: plagen, sarren; -zwangen, w. b.: op-

-wuchs, m. (-es; mrv. -wüchse): aanwas,    dringen, met geweld inwerken; -zwecken,

(fig.) aangroeiing, toeneming, (ook:) uitwas,    w. b.: pinnen; -zwingen, w. b. onr.: opdook :) kreupelhout, hakhout; -wünschen,    dringen.

w. b.: toewenschen; -wurf, in. (-es, -s; mrv. ao’liscli, bv. n.: Eolisch; Ae'olsharfe, -würfe): aanwerping, (fig.) aanslibbing,    vr.: iEolische harp,    windharp; apanagi-

(ook:) aangeslibd land, (spl.) eerste worp,    ren [ief, w. b.: een    vast jaargeld toeleg-

(mtsl.) beraping, (ook:) ruwe pleisterkalk,    gen aan; Apenni'nen, vr. mrv.: (adk.)

(kim.) aanzetstuk, (aan laken:) zelfkant,    Apennijnen; Apertur', vr.: opening.

(aan uurwerken:) slinger;-würfeln, w. o. Ap'fel, m. (-s; mrv. Aepfel): appel; h.: (spl.) werpen, gooien; -wurzeln, w. o. s.:    in einen sauren -    beissen: (spr.:) door

wortel schieten (wie angewurzelt: als    eenen zuren appel    bijten; I -baum, m.;

vastgenageld); -wüthen [t], w o. s.: aan- appelboom; -bein, o.: kaakbeen; -brei, stormen, aanrazen.    m.: appelmoes; -dorn, m.: Avilde appel-

Anfzahl, vr.: aantal; -zahlen, w. b.: in    boom; -förmig, bv. n.: appelvormig: -gar-

mindering (op afkorting, op rekening)    ten, m.: appelboomgaard; -grau, bv. n.:

m.;

betalen; -zahlen, w. b.: op den tel aan-    appelgrauw; -griebs, m. (-gröbs,

rijgen; w. o. h.: tellen; -zapfen, w. b.: be-    -nauschen, o.): klokhuis; -kuchen, m.: ap-

ginnen te tappen, (fig.) voor den gek    pelkoek; -küchelchen, o.: appeltaartje;

houden, (ook:) geld pompen uit, (pop.)    -most, m.: appelwijn; -mus, o.: appel-

een schop geven; -zaubern, w. b.: aan-    moes; -quitte, vr.: kwee-appel; -raupe,

tooveren; -zaumen, w. b.: optuigen.    vr.: ringrups; -schimmel, m.: appelgrauwe

an'lzeclien, w. b.: aandrinken; -zei-    schimmel; -schnitt, m.: vierdepartje van

chen, o. (-s ; mrv. -): 1) teeken, 2) voor-    een appel; -schnittchen, o.: appelschijfje;

teeken, voorbode, 3) kenteeken, kenmerk;    -si'ne, vr.: sinaas-appel; -stecher, m.: ap-

-zeichnen, w. b.: opteekenen, (ook:) op-    pelboor; -woin, m.: appelwijn; -wurm, m.:

kalken; -zeige, vr.: 1) kennisgeving.    ringrups; Aep’felchen, o. (-s; mrv. -): ap-

2) voorteeken, voorbode, 3) kenteeken,    peltje.

kenmerk, 4) (rcht.) aangifte, 5) prospectus, Auohry’plien, vr. mrv. (bijb.) apo-programma, 6) naricht; -zeige, in Sam.    criefe    boeken; apokry'phisch, bv. n. en

(-amt, o.: adreskantoor; -blatt, o.: adver-    bw.:    apocrief; Apoll', m. (-s): (fab.)

tentie-blad; -brief, m.: 1) kennisgeving,    Apollo; Apos'tel, m. (-s; mrv.-): apostel

2) adviesbrief); -zeigen, w. b.: 1) kennis    (-amt,    o.: apostelschap; -geschichte, vr.

geven van, berichten, 2) aankondigen,    bijb.:    Handelingen der Apostelen; -tag,

voorspellen, 3) (rcht.) aangeven, 4) aan wij-    m.: heiligen-dag); apostolisch, bv. n. en

zen, aantoonen; -zeigend, bv. n. (tik.) aan- bw.: apostolisch ; Apostroph', m. (-es, -s; wijzend; -zeiger, m. (-s; mrv. -): aanwij- mrv. -e): apostrofe; apostrophi'ren [ie],w. zer, (rcht.) aangever, aangifte-doener, (fig.) b.: apostrofeeren. advertentieblad, (alg.) exponent ;-zeigerin,    Apotlie'ke, vr.: apotheek,

vr, (-; mrv. -nen): (rcht.) aangeefster ;    Apotheker, m. (-s; mrv. -): apothe-

-zetteln, w. b.; (wev.) opzetten, scheren, ker; I -buch, o.: pharmacopee, apothe-(fig.) op het getouw zetten; -zettelung, kershandboek; -genilfe (-gehülfe), m.: vr.: (wev.) schering, (fig.) op ’t getouw apothekersbediende;-kunst,vr.:artsenij-zetting, beraming; -zettler, m. -s ; mrv.-): bereiding; -ordnung, vr.: Zie -buch; (wev.) opzetter, scheerder, (fig.) aanstoker, -taxe, vr.: tarief der geneesmiddelen; ontwerper, belhamel.    -waaren, vr. mrv.: geneesmiddelen; -wis-

an'lzielibar, bv. n.: voor aantrekking senschaft, vr.: geneesmiddelenleer. vatbaar, aan te trekken; -ziehen, w. b. Appell’, o. (-s): (mil.) appel, aflezing onr.: aantrekken (i. a. b.), (eene klok:)    van de naamrol; Appellant', m. (-en;

aan den gang maken, (den adem:) in-    mrv. -en): (rcht.) appellant; Appellat', m.

houden, (lucht:) inademen, (bloemen:)    (-en; mrv. -en): verweerder in hooger be-

opkweeken, (kinderen:) aankleeden; w.    roep ; Appellation', vr.: (rcht.) hooger be-

o. onr. s.: aantrekken, (fig.) vatten, pak-    roep (-sgericht, o.: hof van appel;-srathftj,

ken (van thee:) trekken, (van klappen:    m.: raadsheer in het hof van appel); ap-

aankomen, raak zijn; sich -ziehen, w. w.    pelli'ren [iel, w. o. h.: in hooger beroep

onr.: zich aankleeden (sich lacherlich-zie-    komen, appelleeren ; Appen dix m. (-es;

hen: zich belachelijk aanstellen);-ziehend,    mrv. -e): appendix; Appetit’ m. (-es, s):

bv. n.: aantrekkend, (fig.) aanlokkend,    appetijt, eetlust; appetit'lich bv. n. en

boeiend; -zieher, m. (-s; mrv.-): aantrek-    bw.: appetijtelijk, smakelijk; appetit'los,

ker (entl.) trekspier (Schuhanzieher:    bv. n. en bw.: zonder eetlust; Appetit'lo-

«choenhoorntje; Stiefelanzieher: laarzen-    sigkeit, vr.: gebrek aan eetlust; applau-

di'ren [ie], w. b. applaudisseeren, toejui- chitrab', m. -es, -s; mrv. -en): architraaf^ chen; Applikatur', vr.: (muz.) vingerzet- hoofdbalk; Archiv', o. (-es,-s; mrv.-e).: ting; appreti’ren fie], w. b.: (tech.) opma- archief; Archivar', m. (-es, -s; mrv. -e): ken, de laatste hand leggen aan, glanzen; archivaris.

Appretur', vr.: (tech.) app’retuur; appro-    Arden’nerwaltl, m. (-es): (adk.) Ar-

bi'ren [ie], w. b.: goedkeuren; Apriko’se, dennerwoud.

vr.: Zie Abrikose; April', m. (-s): April Are ka, in Sam. I -baum, m.: areka-(einen in den - schicken : iemand op den boom; -nuss, vr.: areka-noot. eersten April voor gek laten loopen; Areome ter, m. (-s; mrv. -): vocht--glück, o.: onbestendigheid der fortuin ;    weger; Areopag’, m. : (hist.) Areopagus,

-narr, m.: Aprilgek ; -schein, m.: nieuwe Areopaag. maan in April; -wetter, o. : April-weder, arg’, bv. n. en bw.: erg, (fig.) slecht, tig.: ongestadig weder); aprio’risch, bv. n.    kwaad, (ook:) sluw, slim; I -denkend, bv.

en bw.: a priori; Apu'lien, o. (-s): (adk.)    n.: kwaaddenkend; -herzig, bv. n.: slecht:

Apulië; Apulier, m. (-s; mrv. -): Apu-    -list, vr.: arglist; -listig, bv. n. en bw.:

lier.    arglistig; -los, bv. n. en bw.: argeloos;

Aquadukt, m. (-es; mrv.-e): water-    -lo^igkeit, vr.: argeloosheid; -sinnig, bv.

leiding; Aquarell', vr.: (schl.) aquarel    n.: kwaaddenkend, wantrouwig; -willig,

vr.:

(-maler, m.: aquarel-schilder; -malerei,    bv. n. en bw.: boosaardig; -willigkeit,

vr.: ’t aquarel-schilderen, ’t schilderen met    boosaardigheid; -wohn, m. (-es; -s): arg-

waterverf); . Aequa'tor, m. (-s): Even-    waan, wantrouwen; -wohnen (-wöhnen),

nachtsli.in ; aquatorial’, bv. n.: evennachts-    w. b.: vermoeden, argwaan hebben aan-

n. en

lijns-; Aquavit’, m. (-es, -s; mrv. -e):    gaande; -wöhnig (-wöhnisch), bv.

brandewijn, likeur; Aquita'nien, o. (-s):    bw.: argwanend, wantrouwig.

(adk.) Aquitanië.    ar ger, bv. n. en bw.: erger, (fig.)

Aera, vr. (mrv. Ae'ren): tijdvak, tijd-    slechter, slimmer: Aer'ger, m. (-s): erger-

perk, (fig.) eeuw; A’raber, m. (-s; mrv. -):    nis; ar'gerlich, bv. n. en bw.: ergerlijk,

Arabier; Araberin, vr. (-; mrv. -nen):    (fig.) boos, gebelgd, (ook:) driftig; ar’gern

Arabische; Arabes’ke, vr.: arabesk; Ara’-    w. b.: ergeren; Aer'gerniss, o. (-es; mrv,

bien, o. (-s): (adk.) Arabië; ara bisch, bv.    -e) I-nis; -ses; mrv. -sel, ergernis, (fig.)

n.: Arabisch; A’rack, m. (-s): arak; Ara-    boosheid, gebelgdheid; arg'ste, bv. n.:

go’nien, o.: Zie Arragonien; Araome-    ergst, (fig.) slechtst, slimst (wenn es aufs

ter, m. (-s; mrv. -): vochtweger.    - kommt: in het ergste geval); Argument',

Ar'beit, vr.: werk, (tig.) bewerking. o. (-es, -s; mrv. -e]: argument; Ar gus, m. (ook:) werking (wie die - so der Lohn :    (-): (fab.) Argus (-augen : Argus-oogen).

spr.: loon naar werken); I -scheu, bv. n.:    Aria'ner, m. (-s ; mrv. -) : (kkl.-hist.)

van werken afkeerig; z. n. vr.: afkeer    Ariaan; Arianis'mus, m. (-): Arianismus ;

van werken; -selig, bv. n.: moeitevol, el-    aria nisch, bv. n.: Ariaansch.

lendig.    '    A'i*ie, vr.: (muz.) aria, wijsje, liedje,

ar'beiten, w. o. h.: werken; w. b.: deuntje, bewerken; Ar'beiter, m. (-s; mrv. -):    Aristokrat’, m. (-en; mrv.-en): ari-

werkman (-verein, m. werklieden-veree- stocraat; Aristokratie', vr.: aristocratie; niging); Ar’beiterin, vr. (-; mrv. -nen): aristokra'tisch, bv. n. en bw.: aristocra-werkster.    tisch; Aristo'teles, m. (-): Aristoteles ;

Ar beits, in Sam. I -ameise, vr.: wer-    aristotelisch, bv. n.: Aristoteliaansch;

kende mier; -beutel, m.: werkzak; -biene,    Arithmetik', vr.: rekenkunst, rekenkunde :

vr.: werkende bij; -eifer, m.: werk-ijver;    Arithmeti'ker, m. (-s ; mrv. -): rekenkun-

-fahig, bv. n.: in staat om te werken;    dige, rekenaar; arithme'tisch, bv. n. en

-haus, o.: werkhuis, (fig.) fabriek;-kast-    bw.: rekenkunstig, rekenkundig ;ark'tisch,

chen, o.: werkdoosje, naaikistje; -körb-    bv. n.: noordelijk, noorder-,noord-;Ar-

chen, v.: werkmandje, naaimandje ; -kraft,    lesbeere, vr.: lotus-bes (Arlesbeerbaum,

vr.: werkkracht ; -leute, m. mrv.: werklie-    m.: lotusboom),

den; -lohn, o.: werkloon, arbeidsloon; larm, bv. n. en bw,: arm; arme Ritter -los, bv. n.: zonder werk; -mann, m.:    backen: (fig.) bekrompen of armoedig le-

-ort,

van

APPLIKATUR,

45

ARMLOCH.

werkman, daggelder, daglooner, arbeider;    ven.

m.: werkplaats; -scheu, vr.: afkeer lArin, m. (-es, -s; mrv. -e): (ontl. en werken; bv. n.: van werken afkeerig;    fig.) arm, (fig. ook:) zij-tak; Einem

-schule, vr.: industrie-school; -stube, vr. :    unter die Arme greifen : (fig.) iemand

1) kantoor, 2) studeerkamer, 3) werkplaats    helpen.

(schilders-atelier, scheikundig laborato-    IArm, in Sam. I -band, o.: armband;

rium, enz.); -tag, m.: werkdag; -tisch, m.:    -bein, o.: been van den arm; -beuge, vr.:

werkbank, (goudsmids-)stavelei; -tisch-    armbuiging, (fig.) elleboog; -binde, vr.:

chen, o.: werktafeltje;    -zeug, o.: gereed-    strik om den arm; -bruch, m.: armbreuk;

schap ;-zimmer, o.: Zie    -stube.    -brust, vr.: handboog, voetboog, boog

ar beitsam, bv. n.: werkzaam, vlij- (-brusimacher, m.: bogenmaker; -brust-tig, naarstig, ijverig; Ar'beitsamkeit, vr.: schütz, m.: boogschutter); -förmig, bv. n.: werk-ijver.    armvormig; -geige, vr.: bas-viool, bas;

Archaolog’, m. (-en; mrv. -en): oud-    -gelenk, o.: armgewricht; -geschmeide,

heidkundige; Archaologie', vr.: oudheid-    o.: armsieraad, armband, bracelet; -hand-

kunde; archeolo gisch,    bv. n.:    oiidheid-    schuh, m.: armbekleeding; -höhle, vr. i

kundig’, archeologisch;    Ar’che,    vr.: ark,    armholte, oksel; -hut, m.: platte steek-

(fig.) kas; Architekt', m. (-en: mrv. -en):    hoed, klak; -kissen, o.; armkussen; -korb,

bouwmeester, architect; architekto'nisch,    m.: hengselmand, hengelmand; -leder, o.:

bv. n.: bouwkunstig; Architektur’, vr.:    armband;-lehne, vr.: armleuning;-leuch-

bouwkunst, (ook:) bouwtrant, bouw; Ar-    ter, m.: armblaker; -loch, o.: armsgat:

ARMPOLSTER.

46

ARZENEIEK.

m.:

arre

:i;i

ren

o.: genees-

-polster, o.: armkussen ; -röhre, vr.: been van den arm; -saule, vr.: handpaal, wegwijzer; -selig, bv. n. en bw.: armzalig; -seligkeit, vr.: armzaligheid;-sessel (-stuhl), m.: armstoel, leuningstoel.

Armadill', o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) armadil; Armatur', vr.: wapenrusting.

Aermchen, o. (-s; mrv, -); armpje; Ar me, m. (-n; mrv. -n): arme; Armee', vr.: armee.

Aer mei, m. (-s; mrv.-): armsmouw, mouw; auf den - binden: (spr.) op de mouw spelden; 1 -aufschlag, m.: opslag, omslag; -loch, o.: armsgat; -mantel, m.: mantel met mouwen.

Armen, m. mrv.: armen: I -anstalt, vr.: armhuis; -anwalt, m.: advocaat ,der armen; -apotheke, vr.: armen-apotheek, stads-apotneek; -becken, o.: armen-schaal; -brod, o.: brood der bedeeling; -büchse, vr.: armbus; -geld, o.: armgeld; -haus, o.: armhuis; -kasse, vr.: armenkas ; -kollekte, vr.: collecte voor de armen; -kasten, m.: armbus; -ordnung, vr.: reglement op de armenverzorging; -pflege, vr.: armenverzorging, (ook:) armbestuur; -pfleger, armmeester; -pflegerin, vr.: armmeesteres; -recht, o.: recht op kostelooze rechtsbedeling (sich in das -recht schwören: onder eede de verklaring afleggen dat men onvermogend is om proceskosten te bestrijden, eenen eed doen ter verkrijging van een bewijs van onvermogen); -steuer, vr.: armentaks; -stock, m.: armbus: -taxe, vr.: armentaks; -vater, ra.: armvader, armhuisvader; -versorgungsanstalt, vr.: armhuis ; -vogt, m.; armmeester; -wesen,

o.: armwezen.

Arme'nien, o. (-s): (adk.) Armenië; Armeniër, m. (-s; mrv. -): Armeniër; Arme 'nierin, vr. (-; mrv. -nen): Armenische; arme'nisch, bv. n.: Armenisch.

ar mer, bv. n. (v. t.): armer.

Armesiin derstulil, m. (-es. -s; mrv. -stühle): armezondaars-stoel, (fig.) bank der beschuldigden.

Arminia ner, m. (-s; mrv. -): (kkl. hist.) Arminiaan, (kkl.) Remonstrant; ar-minia’nisch, bv. n.: arminiaansch, remon-strantsch.

armi ren [ie], w. b.: wapenen.

arm licli, bv. n. en bw.: armoedig, (fig.) armzalig; Aerm'lichkeit, vr.: armoedigheid, (fig.] armzaligheid; Aerm'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): overmouw, losse mouw; arm ste, bv. n. (o. t.): armste.

Ar muth ftI, vr.: armoede; - schandet nicht: (spr.) armoede is geen schande; i -sschein, m. (-szeugniss |s], o.): bewijs van onvermogen.

Ar'nold, m. (-es, -s): Aarnoud; Ar-nolt, m. (-es, -s): Aarnolf; Aernte, vr.: oogst (Zie Ernte).

Arom, o. (-es, -s): aroma, geur; aromatisch, bv. n.: geurig; A'rolsbeere, vr.: lotus-bes; Arrago nien, o. (-s): Arragonië; Arrago nier, m. (-s; mrv. -): Arragoniër; Arrago'nierin, vr. (-; mrv. -nen): Arrago-neesche; arrago’nisch, bv. n.: Arrago-neesch.

Arrest', m. (-es; mrv. -e): (personen:) st, (gelden, goederen:) beslag; (schepen:) beslag, embargo (mit - belegen: beslag leggen op; im - sein: in arrest zitten; im weiten - sein: vestingstraf ondergaan; I -zimmer, o.: mil.: politiekamer, politie-zaal.

Arrestant', m. (-en; mrv. -en): arrestant; Arrestan'tin, vr. (-; mrv. -nen): gevangene; arreti ren [ie], w. b.: arresteeren, gevangen nemen; arrondi’ren [ie), w. b.: afronden.

Arsch., m. (-es; mrv. Aer'sche): aars; arsch'lings, bw. -.achteruit; Arsenal', o. (-es, -s; mrv. Arsenale): tuighuis, arsenaal; Arse'nik, m. (-s): arsenicum, rattenkruit.

Art, vr.: 1) aard, natuur, karakter, hoedanigheid; 2) ras, tuk, soort; aus der - schlagen : ontaarden, verbasteren ; - lasst nicht von -: spr.: een goed kind dat naar zijn vader aardt; 3) wijze, manier; nach meiner-: op mijne manier; nach - der Italiener: op zijn Italiaansch; es ist so in seiner - (ook: er hat es so in der -): dat is juist iets van hèm ; das hat keine -: dat is niet goed, dat is niet zooals het behoort: ....dass es eine - hat: ....dat het een lust is; 4) (akk.) bewerking, omploeging; I -ac-ker, m. (-feld, o.; -land, o.): bouwland, teelland, (ook:) omgeploegd land; -bar, bv. n.: tot bouwland geschikt.

ar'ten, w. o. s.: aarden; sich -, w. w.: den aard aannemen (van), zich plooien, zich vormen.

Arte'rie, vr.: slag-ader; arte'sisch, bv.

n.: artesisch (-er Brunnen : artesische put); ar'tig, bv. n. en bw.: aardig, lief, (van kinderen:) zoet, niet stout; Ar'tigkeit, vr.:

rdigheid, liefheid, (van kinderen:) zoetheid, zoet gedrag, (fig.) vleiend complimentje; Arti'kel, m, (-s; mrv. -): artikel, (fig.) punt (-weise, bw.: artikel voor artikel, punt voor punt); artikuli [ie], w. b.: articuleeren; Artillerie', vr.; artillerie (-park, m.: artillerie-park: -werkstatte, vr.: constructie-magazijn): Artillerist', m. (-en, mrv. -en): artillerist; Artischock’e, vr.: artisjok (-nboden, m.: artisjokkenstoel); artis'tisch, bv.n.: artistiek.

Arzenei' (Arznei ), vr.: geneesmiddel, artsenij, medicijn; - einnehmen (ge-brauchen): medicijnen innemen (gebruiken); eine - verschreiben: iets voorschrijven, een recept schrijven; I -bereiter, m.: apotheker, artsenij-bereider; -buch, o.: pharmacopee, apothekershandboek; -for-melj vr.: recept; -gewachs, kruid; -glas, o.: apothekersflesch, (ook:) drankjesfleschje; -gott, m.: god der geneeskunst; -göttin, vr.: godin der geneeskunst; -handel, m.: handel in drogerijën; -handler, in.: drogist; -handlung, vr.: dro-gist-winkel; -kraut, o.: geneeskruid; -kunde, vr.: kennis van de geneesmiddelen; -kunst, vr.: artsenijmengkunde ;-lehre (-mittellehre), vr.: geneesmiddelenleer; -schrank, m.: medicijnkast; -stoff, m.: geneeskrachtige stof; -taxe, vr.: tarief der geneesmiddelen; -trank, m.: apothekers-drankje; -verstandig, bv. n.: knap in de geneeskunde; -vorschrift, vr.: recept, geneeskundig voorschrift; -waare, vr.: apo-thekerswaar; -wein, m.: wijn op medicijn getrokken ; -wesen, o.: artsenijmengkunde, (ook:) geneeskunde; -wissenschaft, vr.: geneeskundige wetenschap ; -wissenschaft-lich, bv. n.: geneeskundig; -zettel, im: naambriefje van een geneesmiddel, etiket (ook:) recept.

arzeneien, w. o. h.: medicineeren

ASANT?

47

AUER.

w. b.: geneeskundig-behandelen; arzenei'-lich, bv. n. en bw.: medicinaal, geneeskundig; Arzt, m. (-es; mrv. Aerzte): geneesheer, dokter, arts; arzt’lich, bv. n. en geneeskundig (nach der arztlichen Yerordnung leben: op diëet leven).

Asant', m. (-es, -s): stinkender duivelsdrek ; wohlriechender - : benzoëhars; Asbest', m. (-es): asbest, steenvlas; Ascendenten, m. mrv.: (rcht.) bloedverwanten in de opgaande linie; Ascet', m. (-en;

-en): asceet, betrachter van strenge godsvrucht; Asce'tik, vr.: ascetiek, strenge godsvrucht; asce'tisch, bv. n. en b cetisch, streng godvruchtig.

Asch, m. (-es; mrv. Aesche): pot (inz.: bloempot), pan; | -farbe, vr.: aschkleur; -farben (-grau), bv. n.: achgrauw; -huhn, o.: (vog.) meerkoet; -kraut, o.: aschkruid; -kuchen, m.: in de heete asch gebakken koek; -lauch, m.: sjalotte; -voll, bw.: potvol, panvol; -zinn, o.: asch-tin.

Ascli e, vr.: asch, (fig.) stof; Aesch’e, vr.: (pik.) esch, esscheboom, (visch:) om-bervisch.

Ascli'en, in Sam. I -bad, o.: aschbad; -baum, m.: esp, bevende populier; -be-halter, m.: aschbak, aschpot;-brödel, m.: asschepoester; -fall, m.: aschbak; -farbe, vr.: aschkleur; -farbig bv. n.: aschgrauw; -fass (-gefass), o.: asch-emmer, asch-ton, asch-bak, (ook:) asch-kuil; -krug, m.: asch-kruik; -kuchen, m.: in de heete asch gebakken koek; -lauge, vr.: aschloog; -loch, o.: aschkuil; -pflanze, vr.: aschplant;

o.: asschepoester; -tuch, o.: loog-

bw.:

mrv.

w.: as-

(Aes'sung). vr.: ’t weiden,’t grazen; Assy-rien, o. (-s): Assyrië; Assy'rer, m. (-s; mrv. -): Assyriër; Assy'rerin, vr. (-; mrv. -nen); Assyrische; assy'risch, bv. n. As-syrisch.

Ast, m. (-es; mrv. Aes'te): tak, (ook:) knoest; Aest'chen, o. (-s: mrv. -): takjet (ook:) knoestje; As'ter, vr.: sterrebloem, aster; Aesthe'tik. vr.: schoonheidsleer; asthe'tisch, bv. n. en bw.: esthetisch; Asthma'tiker, m. (-s; mrv. -): asthma-lijder; as'tig (as'tig), bv. n.: takkig, getakt, (ook:) knoestig; Aest'ling, m. (-es, -e): (vog.) takkeling; ast'los, bv. xx.. takkeloos, ongetakt; Aes'trich (zie Estrich); Astrolab', o. (-es; mrv.-labien): astrolabium; Astrolog’, m. (-en; mrv.-en): sterrenwichelaar ; Astrologie', vr.: sterrenwichelarij ; Astronom’, m. (-en; mrv, -en): sterrenkundige; Astronomie’, vr,: sterrenkunde; astrono’misch, bv, n. en bw.: sterrenkundig; Astu’rien, o. (-s): (adk.) As-turië; Asyl’, o. (-es, -s: mrv, -e): toe-vluchts-oord.

Athem [t], m. (-s): adem; I -los, bv.n. bw,: ademloos ; -zug, m. ademtocht. L'tlien’, o. (-s): Athene; Athenien'ser

-s;

n.:

en

mrv.

-puddel, doek.

Asch’er, m. (-s ; -mitt'woch, m. (-s): Aesch er, m.

bv.

mrv. -): ombervisch; . (kkl.) Aschdag.

(-s): looierskalk; I -fass, looikuip; asch'ericht

!,    vr.): looikuip; asch'eric„

---------- bv. n.: asschig, aschachtig;

asch'ern, w. b.: tot asch verbranden, (bij een aschkruisje op lassen:

looiers:) ploten, (kkl.) liet voorhoofd geven aan (sich -een kruisje halen); Aesch'erung, vr.: (vellen-) ploting.

ascli iclit (ascli'ig;), bv. n.: asschig, aschachtig.

Asiat', m. (-en; mrv. -en): Aziaat, Aziër; Asiatin, vr.: (-; mrv. -nen): Aziatische; asia'tisch, bv. n.: Aziatisch; A'sien, o. (-s): Azië.

Aeskulap', m. (-s): (fab.) Esculapius, (fig.) esculaap, dokter; Aesop', m. (-s): Esopus; aso'pisch, bv. n.: Esopisch.

As pe, vr.: (pik.) esp, bevende populier; As'per, m. (-s ; mrv. -): (pik.) asper (As -perbeere, vr.: doornbes, kruisbes); Asphalt', m. (-es,-s): asphalt; Asphodil'le, vr.:(pik.) affodil; Aspirant', m. (-en; mrv. -en), ad-spirant.

Assekurant , m. (-en; mrv.-en): verzekeraar; Assekuranz', vr.: assurantie, verzekering (-gesellschaft, vr.: assurantie-maatschappij; -police, vr.: assurantie-polis; -pramie, vr.: assurantie-premie); assekuri -ren [ie], w. b.: assureeren, verzekeren,

ass (zie essen); Ass, o. (-es; mrv. -e) (spl. en gew.) aas; as'se (zie essen); As'sel, vr.: (ins.) pissebed: as'sen (as'sen), w. o. h.: weiden, grazen; Asses'sor, m. (-s; mrv. Assesso'ren); assessor; Assi'sen, vr. mrv.: assisen (-gericht, o.: hof van assisen): assorti'ren [ie], w. b.: sorteeren; As'sung

A'then', o. (-s): Athene; Athenien'ser m. (-s; mrv. -): Athener; Athenien'serin, vr. (-; mrv. -nen): Atheensche ; athenien'-sisch,

pien, ’ o. (-s): Ethiopië ; Athlet /m. "(-en; mrv. -en): athleet; athle'tisch, bv, n.: athletisch; ath'men [t], w, o. h. en w. b : ademe vr.: ;

tisch, bv. n.:

bv. n.: Atheensch; Ae'ther, m. (-s): athe’risch, bv. n,: etherisch; Aethio’-o. (-si: Ethionië : Athlet'. m. (-en :

men Ltj, w, o. n. en w. aaemen, ademhalen; Ath'mung [t], ademhaling, (fig.) ademtocht: atlan-vx^v^xx, bv. n.: Atlantisch (das -e Meer: de Noordzee, de Atlantische Oceaan); Atlas, m. (-ses; mrv. -se) : atlas, kaartenboek ; At'lass, m. (-es, mrv. -e): satijn, zware zijdestof (-artig, bv. n.: satijnachtig, gesatineerd; -band, o.: satijnlint; -macher, -weber, m.: satijnwever); atlassen, bv. n.: satijnen; Atmospha're^ vr.: atmosfeer, dampkring; atmospha'risch, bv. n.: damp-krings- (-e Eisenbahn, vr.: spoorweg met luchtdrukking als beweegkracht); Aet'na, m. (-s): (adk.) Etna; Atom' m. (-es, -s; mrv. -e): atoom: Attestat', o. (-es, -s; mrv. -e): attest, bewijsschrift, getuigschrift; attesti'ren [ie], w. b.: attesteeren, verklaren ; At’tich, m. (-es, -s ; mrv. -e): (pik.) wilde vlier; at'tiscn, bv. n.: Attisch.

Aetz, in Sam. I -brett, o.: ets-plaat; -druck, m.: proefdruk (eener etsplaat); -grund, m.: etsgrond; -kraft, vr.: bijtend vermogen; -kunst, vr.: etskunst; -lauge, vr.: etsloog; -mittel, o.: ets-middel; -pulver, o.: bijtend poeder; -stahl, m. ets-staal, ets-naald; -wasser, o.: sterk-

water.

At'zel, vr.: pruik, (vog.) ekster, (ins.) pissebed; at'zen, w. b.: (jag.) weiden, grazen, (grav.) etsen, (hik.) wegbijten.

au, tsw.: au!

aueli. vgw.: ook; wenn -: zelfs al; Audienz', vr.: audiëntie, gehoor; Au'e, vr.: landouw, dreef, weideveld.

Alt er, in Sam. I -beller, m.: hond voor de korhanenjacht; -geflügel. o.: korhoenders (mrv.); -hahn, m.: korhaan ; -hahn-balz, vr.: broeitijd der korhoenders; -henne, vr.: korhoen; -kuh, vr.: in ’t wild levende koe; -ochs, m.: in ’t wild levende stier.

W.:

w. b. onr.: 1) ophouden (hoed, pet), 2) bewaren; -beissen, w. b. onr.: ka-potbijten ; -bereiten, w. b.: gereedmaken ; -bewahren, w. b.: bewaren (aufbewahrt sein: fig.: bestemd zijn); -bewahrungsplatz,

leener; -brauchen, w. b.: opgebruiken; -brechen, w. o. onr.: openbreken, (jag.) uithalen, ontweien; w. o. onr. s.: opbreken, vertrekken, heengaan, (van ijs:) losgaan, beginnen te kruien, (pik.) opengaan, ontluiken; -breiten, w. b.: uitspreiden; -brennen, w. b. onr.: opbranden, verbranden, (een merk:) inbranden, (bij kappers:) branden; w. o. onr. s.: ontbranden, (van geweren:) weigeren (das Zündkraut ist -gebrannt: het kruit op de !pan is verbrand, het geweer heeft geweigerd); -bringen, w. b. onr.: opbrengen (i. a. b.), (fig.) in zwang brengen, (ook:) weder op de been brengen, (ook:) voor den dag brengen, (ook:) boosmaken (aufgebracht, bv. n.: boos, vertoornd); -brodeln, w. o. h.: opborrelen; -bruch, m. (-es, -s; mrv. -brü-che): (mil.) vertrek, ’t opbreken, (akk.) omploeging, (jag.) ontweiing, (ook:) ingewand, binnenwerk; sich -brüsten, wr. w.: eene hooge borst zetten; -buden. w. o.h.: de kramen opslaan: -bürden, w. b.: belasten met, opleggen, (fig.) ten laste leggen auf'klam en, w. b.: (spl.) tot dam maken; -dammen, w. b.: afdammen; -dam-o. s.: gloren, aanbreken; o. s.: in rook of damp

auf, vr.: op (naar, in, aan, van, bij, door, voor, tegen, enz.). — NB. Met 3en nmv. als het een toestand zonder verandering van plaats aanduidt, met 4en nmv. als het eene beweging of richting van de eene plaats naar de andere te kennen geeft, b. v.: [3J - dem Tische liegen: op de tafel liggen; - der Erde wohnen: op de aarde wonen; - der Reise: op reis; - dem Meere: op zee; - frischer That: op hee-terdaad; - meiner Stube: op (in) mijne kamer; - seinem Kopfe bestehen: op zijn stuk staan; - seiner Meinung bestehen: bij zijn gevoelen blijven; - der Stelle: dadelijk, oogenblikkelijk; [41 - den Tisch legen : op de tafel leggen; - den Markt ge-hen: naar de markt gaan; - die Erde lallen: op den grond vallen; - alle Falie: in allen gevalle; - kurze Zeit: voor korten tijdden Abend: tegen den avond; es geht - drei Uhr: het loopt naar drie uren, het is bijna drie uren; so viel - denMann: zooveel per man; - deutsch: in het Duitsch. I -, bw.: op; (fig.) ongeveer, omstreeks; von ... auf: van ... af; - ein Mal: opeens, eensklaps, (ook:) te gelijk ; -s Neue: opnieuw; ’s Höchste: op zijn hoogst, ten hoogste; ’s Langste: op zijn langst, (fig.) op zijn laatst; - tausend sind dabei umgekommen: omstreeks duizend zijn er daarbij omgekomen. I - dass, vg opdat. I -, tsw.: op! komaan! toe! | (¹) auf Ibaumeln (sich), w. w. op de achterpooten gaan zitten; -baumen, w.

o. h.: in een boom klimmen; -baumen, w. a.: (wev.) op den boom brengen (sich -baumen, w. w. : steigeren); -beben, w. o. s.: beginnen te beven, (fig.) bevende opvliegen; sich -befinden, w. w. onr. zich bevinden, zich gevoelen; -behalteu: m.: bewaarplaats.

auf'lbieten, w. b. onr.: oproepen, (krachten:) aanwenden, (de voortduring van iets:) opzeggen, (van verloofden:) de geboden laten gaan van (Einen -bieten : pop: iemand uitluchten, iemand met scheldwoorden overladen;; -bietung, vr.:

1) oproeping te wapen, 2) afkondiging van de huwelijksgeboden; -binden, w. b. onr.: opbinden (Einem etwas -binden: iemand iets op de mouw spelden; den Verband -binden: hik.: het verband afnemen); -blattern, w. b.: (een boek:) hier en daar openslaan, (eene bloem:) ontbladeren; -bliek, m. (-es, -s; mrv. -e): blik naar boven; -blieken, w. o. h.: de oogen opslaan; w. b.: (schl.) ophalen; -blitzen, w. o. h.: opvlammen, ontbranden, (fig.) eensklaps rijzen; -blühen, w. o. h.: ontluiken, (fig.) ontwaken; -borgen, w. b.: opnemen, lee-nen; -borger, m. (-s; mrv. -): opnemer, mern, w. c -dampten, w. opstijgen; -dauern, w. o. h. en s.: op-blijven; -deckeln, w. h.: het deksel afnemen van; -decken, w. b.: 1) bloot-maken, (fig.) onthullen, (ook:) ontdekken (Einern den Schalk -decken: iemands schurkerij ontdekken), 2) dekken (de tafel voor den maaltijd); -deichen, wT. b.: op-hoogen; -dichten, w. b.: toedichten ;-dinge, in Sam. (-brief, m¹: leer-contract;-geld, o.: leergeld); -dingen, w. b. onr.: in de leer doen; -dingung, vr.: plaatsing als leerling (-dingungsschmaus, m.: entree-onthaal, welkomst-traktatie); -doeken, w. b.: opwinden, (ook:) opbinden ; -doppeln, w. b.: doornaaien, (mil.) omtrekken; -dorren, w. b.: drogen; -drangen, w. b.: 1) openduwen, 2) opdringen; -drehen, w. b-: 1) vastdraaien op, 2) opendraaien, losdraaien; -dringen, w. b. onr.: opdringen; -dring-lich, bv. n. en bw.: opdringend; -dring-lichkeit, vr.: dringend aanhouden ; -druc-ken, w. b,: opdrukken; -drücken, w. b.: opendrukken; -dunsen, w. o. s.: opzwellen; -dunsten, w. o. s.: verdampen, als damp opstijgen; -dupfen, w. b.: vastdrukken ; -duven, w. o. h.: (zeew.) voor den wind loopen.

auf leisen, w. b.: het ijs breken in; w o. s.: ontdooien, van ijs bevrijd worden ; -enthalt, m. (-es, -s); verblijfplaats, (ook:) verblijf, (ook:) oponthoud; -erlegen, w.b.: opleggen, (fig.) bevelen, gebieden, voorschrijven; -erlegung, vr.: oplegging, (fig.) bevel; -erstehen, w. o. onr. s.: weder opstaan, verrijzen; -erstehung, vr.: wederopstanding, verrijzenis; -erwachen, w. o. s.: ontwaken; -erwecken, w. b.: opwekken; -erziehen, w. b. onr : opvoeden, op-

kweeken, grootbrengen; -essen, w. b. onr*. op-eten; w. o. onr. h.: af-eten.

anf jfadeln (-fadmen), w. b.: aanrijgen, (ook:) afrafelen, (kim.) ineenrij-gen; -fahren, w. o. onr. h.: 1) oprijden, (ook:) opvaren, (theo.) ten hemel varen, (fig.) opvliegen, in drift ontsteken, uitvallen, (ook:) opspringen, (ook:) openspringen, openvliegen, 2) aanrijden tegen, (ook:) aanvaren tegen, vastvaren op; w. b. onr.: open of aan stukken rijden of varen, (verzakkingen in eenen weg, enz.:) ophoogen met puin of aarde, (kanonnen:) op de affuit brengen; -fahrend, bv. n. en bw.: (fig.) opvliegend, driftig; -fahrt, vr.: oprit, (ook:) opvaart, (theo.) hemelvaart, (fig.) opgaande glooiing, (zeew.) ‘tbinnen-loopen van eene haven; -fallen, w. o. onr. s.: vallen op, (ook:) openvallen, (fig.) in het oog loopen, (ook:) bevreemden; -fallend (-fallig), bv. n. en bw.: in het oog loopend, (ook:) bevreemdend; -faseln (-fasen, -fasern), w. b.: uitrafelen (sich —, w. w.: rafelen, uitrafelen); -fassen, w. b.: opvatten, oppakken, opnemen, (breiste-ken:) oprapen, (koralen, parelen:) aanrijgen, (fig.) vatten, begrijpen; -fassung, vr.: opvatting, begrip; -fassungs, in Sam. (-gabe, vr., -kraft, vr., -vermogen, o.: bevatting, begrip); -feuchten, w. b.: invochten, natten; -finden, w. b. onr.: opsporen, vinden.

auflflecliten, w.b. onr.: 1) losvlechten, losstrengelen; 2) opstrengelen; -fliegen, w. o. onr. s.: opvliegen, omhoogvliegen, (fig.) opstijgen, (ook:) opspringen, (pok:) in de lucht springen of vliegen, (van deuren:) openvliegen, openspringen (in Rauch -fliegen: in rook vervliegen); -flug, m. (-es, -s; mrv. -flüge): opvlieging, vlucht (in de hoogte).

auf Ifodern (-fordern), w.b.: opvorderen, opeischen, (fig.) inroepen, (ook:) uitnoodigen, (ook:) uitdagen; -formen, w. b.: op den vorm brengen; -frischen, w. b.: opfrisschen, (ook:) ververschen, (fig.) aansporen, opwekken; -führbar, bv. n. (tnl.) speelbaar, vertoonbaar, op te voeren; -führen, w. b.: naar boven brengen, (mil.j op post brengen, (kph.) ra rekening brengen, (ook:) opsommen, elk afzonderlijk vermelden, (tnl.) opvoeren, spelen, (muz.) uitvoeren, voordragen, spelen, (rcht.) bijbrengen, te voorschijn brengen, (fig.) oprichten, opwerpen, (ook:) voorstellen, m-troduceeren (sich -führen, w. w.: zich gedragen, zich aanstellen); -furchen, w. b.: (akk.) ploegvoren maken in; -füttern, w.b.: (voeder:) opvoeren, (dieren:) opkweeken, (fig.) mesten.

Auf’lgabe, vr.: 1) opgaaf, overgaaf, afgifte, 2) opstel, voorstel, les, 3) (fig.) taak; -gabeln, w. b.: met de vork opnemen, (fig. fam.) opvisschen, opschommelen; -gahren, w. o.: omhoog gisten, rijzen, (fig.) opbruisen; -gang, m. (-es, -s): opgang, (fig.) vertering (vom -gang bis zum Niedergange: van zons-opgang tot zonsondergang, ook: van het Oosten tot het Westen); -gattern, w. b.: (fam.) opschommelen.    ..    , _

auf Iffeben, w. b. onr.: opgeven (i. a.b.); einen Brief -geben: eenen brief op de

post doen; den Geist -geben: den geest geven; -geber, m. (-s; mrv. -): opgever; -geblasen, bv. n.: opgeblazen (ook fig.), (van stijl:) gezwollen; -gebot, o.: 1) huwe-lijks-afkondiging; 2) oproeping; 3) (van krijgsvolk:) lichting, ban; 4) inspanning ⁷ “    1    11 Krafte: met inspanning

krachten); 5) standje (Einem ein -gebot machen: aan iem. een standje maken); -gebracht, bv. n.: driftig, boos,in toorn ontstoken; -gedunsen, bv. n.: opgezwollen, opgezet; -gedunsenheit, opgezwollenheid; -gehen, w. o. onr. s.:

1)    opgaan (i. a.b.),(van deegbeslag:) rijzen,

2)    opengaan, 3) losgaan, 4) das Wetter geht auf: het tweder ontlaat, het dooit; das Eis geht auf: het ijs smelt; der Fluss ist aufgegangen: de rivier is losgeraakt; -geigen, w. b.: opspelen (op de viool), opvedelen ; -geklart, bv. n.: verlicht; -geklart-heit, vr.: verlichting; -geld, o. (-es, -s: mrv. -er): opgeld; -gelegt, bv. n.: goed geluimd; -geraumt, bv. n.: opgeruimd (ook fig.); -geschaut, tsw.: opgelet! opgepast!; -geschrunden, bv. n.: opengebarsten; -getriebenheit, vr,: opgezetheid, opgezwollenheid; -gewaltigen, w. b.: ruimen; -geworfen, bv. n.: (fig.) opgewipt (neus), omgekruld (lippen).

auf’lglimmen, w. o. onr. s.: glimmen, blinken, glinsteren; -graben, opgraven, (fig.) uitgraven, (grav.) graveeren; -grasen, w. b.: afgrazen; -grünen, w. o. s.: groen worden (wieder - grünen: fig.: herleven); -gürten, w. b.: opbinden, (ook:) aangorden, (ook:) van den gordelriem of buikriem ontdoen, (fig.) af do en, afhaken (sich -gürten, w. w.: zich van gordelriem ontdoen); -guss, m. (-es; mrv.-güsse): opgiet-sel, (ook:) aftreksel (-gussthierchen [t|, o.: infusiediertje).

aufjltaben, fw. b. onr.: 1) ophebben (i. a. b.), (fig.) op het hoofd d 2) open hebben staan; w. onp. onr.

- sich haben: (fam.) om het lijf hebben, te beduiden hebben; -hacken, w. b.: 1) openhakken, (met den bek :) openpikken, 2) ophakken (zoo, dat er niets meer te hakken overblijft); -hakeln, w. b.: loshaken; -haken, w. b.: loshaken, (ook:) vasthaken; -halt, m, (-es, -s; mrv. -e): (rs.) halt, stilstand, (fig.) oponthoud, vertraging; -halten, w, b, onr.: ophouden (i. a. b,), (ook:) openhouden, (fig. fam.) aan den praat houden (sich -halten, w. w. onr.: zich ophouden, verblijf houden; sich -halten mit: zich ophouden met, zich afgeven met; sich -halten über: den draak steken met); -halter, m, (-; mrv. -): ophouder, tegen-houder; -haltung, vr.: beletsel, oponthoud, vertraging.

Auf bange, in Sam. I -band, o.: draagband; -schnüre, vr, mrv.: (typ.) drooglijnen,

aufIhangen, w. b. onr.: ophangen, (fig.) wijsmaken, op de mouw spelden, (ook:) aanpraten, aansmeren; -haspeln, w. b.: ophaspelen (sich -haspeln, w. w.: weder opkrabbelen); -hauen, w. b. onr. h.: 1) openhakken, 2) aan stukken hakken, kapothakken, 3) (vijlen:) scherpen: -hau-feln, w. b.: op hoopjes zetten, (tnb.) aan-hoogen, ophoogen; -haufen, w. b.: ophoo-

Zie de noot op blz. 48.

(mit van a

-get

alle

ebot aller

vr.:

"T?

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

pen, opeenhoopen (sich -haufen, w. w.: zich opeenstapelen).

Aufhelbe, in Sam. I -muskel, m.: hefspier.

auflheben, w. b. onr.: opheffen, (ook:) optillen, opbeuren, oplichten, oprapen, (pok:) bewaren, (hg.) te niet doen, vernietigen, (een beleg, een legerkamp:) opbreken ; die Tafel -heben: van tafel opstaan; aufgeschoben ist nicht aufgehoben: (spr.:) uitstel is geen afstel; -heben, z. n. o. (-s): 1) opheffing, 2) bewaring, 3) tenietdoening, 4) (hg.) ophef, (fam.) bombarie ; -heber, m. (-s; mrv. -): (ontl.) hefspier; -hebung, vr. opheffing, (ook:) optilling, enz., (van een beleg:) opbreking (bei -hebung der Tafel:

b.:

op

ook: verlichter worden); -klarer, m. (-s; mrv. -): verlichter; -klarung, vr.: 1) opheldering, 2) verlichting; -klauben, w. b.: bijeenrapen, (hg) uitpluizen, (een knoop:)

op-

onr.:

Aufllauerer, m. (-s; mrv. -): op de loer ligger, (hg.) spion; -lauern, w. b.: loeren op, op de loer (in hinderlaag) liggend afwacnten, (hg.) afloeren, beloeren, bespieden, spionneeren; -lauf, m. (-es, -s; mrv.: -laufe): oploop (van volk; einen -lauf machen: te hoop loopen), (van het water:) rijzing, ’t wassen, (hg.) op-looping, toeneming aangroeiing, vermeerdering, (kkk.) gerezen koek, (ook:) soesgebak; -laufen, w. o. onr. s: oploo-pen (i. a. b.), (zeew.) op strand loopen, op eene zandbank loopen, (kkk.) rijzen, (van water:) wassen; w. b. onr.: openloopen, (hg.) kapotloopen, (brood:) in den oven schieten; -laufer, m. (-s; mrv. -): scheepsjongen, kajuitsjongen; -lau-schen, w. o. h.: luisteren; w. b.: afluisteren; -leben, w. o. s.: herleven;-legen, w b.: opleggen, leggen op, (kph.) uitstallen, (spl.) blootleggen, (typ.) ter perse leggen, (ook:) drukken (ein Schiff -legen:

bij het opstaan van tafel, de maaltijd af-geloopen zijnde); -hebungs, in Sam. (-be-fehl, m.: vernietiging van een vonnis; -gericht, o.: hof van cassatie).

aufjhefteln, w. b.: loshaken; -heften, w. b.:    1) opspelden, 2) vasthechten

op (Einem etwas -hefteln: iemand iets op de mouw spelden); -heitern, w. b.: (en: sich -heitern, w. w.): 1) opklaren,

2) opvroolijken; -helfen, w. b. onr.: ophelpen, (hg.) op de been helpen; -hellen, w. b.: ophelderen, verhelderen, (hg.) verlichten, (vloeistoffen:) klaren (sich -hellen, w. w.: ophelderen, opklaren); -henken, w.

ophangen; -hetzen, w. b.: ophitsen, opruien, (jachtwild:) opjagen; -hetzer, m. (-S; mrv. -): ophitser, opruier, stokebrand.

Auflhilfe, vr.: hulp, op de been hel-ping; -hoeken, w. b.: op dfen rug nemen op de schouders nemen; w. o. s.: (iemands) rug springen, (hg.) zich vastklampen ; -hockspiel, o.: bok-stavast (een jongens-spel); -holen, w. b.: ophalen, optrekken; -horchen, w. o. h.: (verwonderd) ophooren, (ook:) luisteren; -horen, w. o. h.: ophouden, uitscheiden, (ook:) luisteren; -hucken, w. o. h. en w. b.: Zie auf hoeken; -hülfe, vr.: Zie Aufliilfe; -hüllen, w. b.: onthullen; -hüpfen, w. o. h.: opspringen; -husten, w. b.: 1) hoestend opgeven (slijm, bloed), 2) wakker hoesten, ophoesten (iemand); w. o.h.: laut-husten: hard beginnen te hoesten.

auf Jammern, w. o.: het uitjammeren; -jauchzen (-jubeln), w. o. h.: het uitjubelen.

auf Ikappen, w. b.: (eenen valk:) de kap opzetten; -kauf, m. (-es, -s; mrv. -kaufe); opkooping; -kaufen, w. b.: op-koopen ; -kaufer, m. (-s; mrv. -): opkooper; -kauferin, vr. (-; mrv. -nen): opkoopster; -kegeln, w. b.: (kegels:) opzetten, (kogels:) opstapelen; -kehren, w. b.: opvegen, wegvegen; -kehricht, o. (-s): veegsel, opveeg-sel; -keimen, w. o. h.: ontkiemen (ook hg.); -keltern, w. b.: uitpersen; -kippen, w. o. h. en w. b.: opwippen.

auf Iklaffen, w. o. h.: openstaan, gapen; -klaftern, w. b.: vademswijze opstapelen; -klappe, vr.: opslag (eener mouw), opgeslagen rand; -klappen, w. b.: 1) opslaan (b. v. de zijbladen van eene klaptafel), 2) openzetten (eene klep); -klaren, w. b.: ophelderen, opklaren, (hg.) verlichten, aan de domheid ontrukken (sich -klaren, w. w.: ophelderen, opklaren, hg.: opgehelderd worden, zich ophelderen, lospeuteren.

auflkleben, w. b.: opplakken, vastplakken; w. o. s.: vastkleven; -klecksen, w. b.: opsmeren, opklodderen; -kleiben (-kleistern), w. b.: opplakken, vastplakken; -klettern, w. o. s.: opklauteren; -klimmen, w. o. onr. s.: opklimmen; -klinken, w. b.: de klink oplichten van; -klopfen, w. b.: openslaan, openbreken, (matrassen:) uitkloppen, opschudden, (iemand:) opkloppen.

auf jknacken, w. b. (noten:) kraken, (een raadsel:) oplossen, raden; -knebeln, w. b.: 1) knevelen, binden, 2) losmaken; -knöpfen, w. b.: de knoopen losmaken van (sich -knöpfen, w. w.: zijne knoopen losmaken; hg.: zijn gemoed luchten);-knüpfen, w. b.: 1) opknoopen, ophangen, (hg.) binden, 2) losmaken.

auf Ikommeii, w. o. onr. s.: opkomen (i. a. b.), (hg.) er bovenop komen, (ook:) in zwang komen; -kömmling, m. (-es, -s; mrv. -e): van Niet Iet gewordene, (in ’t Fransch:) parvenu; -koppeln, w. b.: (jag.) losmaken, loslaten; -kratzen, w. b.: openkrabben, (wol:) kaarden, (laken:) noppen; -kriegen, w. b.: (fam.) openkrijgen, (ook:) opkrijgen; -kimden (-kün-digen), w. b.: opzeg;gen (d. i. kennisgeven dat iets eindigt): -kündigungs, in Sam. (-schreiben, o.: schriftelijke opzegging; -termin, m.: termijn van opzegging; -zeit, vr.: tijd van opzegging); -kunft, vr.: wederopkomst, herstel; -klissen, w. b.: wakkerkussen.

aufllacben, w. o. h.: beginnen te lachen, in den lach schieten; -laden, w. b.

opladen (sich etwas -laden: zich iets op den hals laden); -lader (-lader), m. (-s; mrv. -): oplader; -lage, vr.: (typ.) oplaag (zweite -lage: tweede druk), (adm. en hg.) belasting, (rcht.) bevelschrift, beteekend document; -langen, w. b.: toereiken, aanreiken; -langer, m. (-s; mrv. -): (zeew.) op-langer; -lassen, w. b. onr.: openlaten, (hg.) laten varen, verlaten; -lasten, w. b.: Zie aufladen.

«en schip worden

Te

mrv.

Zie de noot op blz. 48.

opleggen, d. i. als onbruikbaar uit de vaart brengen); sich -legen, w. w.: leunen op; sich wider Einen -legen: tegen iemand in verzet komen, zich tegen iemand verzetten; sich nicht mit Einem -legen wollen: niet met iemand te maken willen hebben.

auf Helmen, w. b.: doen leunen,doen rusten (sich -lehnen, w.: er op leuuen; sich -lehnen wider: in verzet komen tegen, zich verzetten tegen); -leihen, w. b. onr.: borgen, leenen; -leimen, w. b.: oplijmen, vastplakken (sich -leimen, w. w.: losgaan); -lesen, w. b. onr.: oprapen, sprokkelen, lezen; -liegen, w. o. onr. h.: liggen op, rusten op (es liegt mlr auf: de taak of de verplichting rust op mij); sich -liegen, w. w.: uoorliggen, zich wond-liggen.

auf llockern, w. b.: (grond:) loswoelen, omwoelen, omwroeten, (bedden:) schudden, opschudden; -lodern, w. o. s.: opvlammen, vlam verspreiden; -losbar, bv. n.: op te lossen; -lösbarkeit, vr.: oplosbaarheid; -lösen, w. b.: losmaken, (fig.) ontbinden, (ook:) oplossen, (ook:) ontleden, (ook:) opheffen (sich -lösen, w. w.: losgaan, zich oplossen, zich ontbinden; sich in Ereude -lösen: zich geheel overgeven aan blijdschap of vreugde; sich in Thranen -lösen: wegsmelten in tranen); -löslich, bv. n.: op te lossen, (ook:) los te maken, te ontbinden; -löthen [t], w. b.: er op vastsoldeeren, (ook:) het soldeersel losmaken van; sich -lümmeln, w. w.: ongemanierd er opleunen.

auf Imachen, w. b.: 1) openmaken, opendoen, openen, (fig.) losmaken, (spl.) edne opening maken in, 2) opmaken, in orde brengen (sich -machen, w. w.: opengaan, zich openen; ook: zich gereed maken; ook: zich op weg begeven; sich auf und davon machen: zich uit de voeten maken, maken dat men wegkomt); -mass, o.: toe-maat, kop (op eene maat), toegift.

auf Imerken, w. o.: opletten; w. b.: opmerken, (fig.) opteekenen; -merker, m. <-s; mrv. -): opmerker;-merksam, bv. n. en bw. opmerkzaam, oplettend; -merk-samkeit, vr.: opmerkzaamheid, oplettendheid (-merksamkeit erregen: de aandacht trekken; -merksamkeiten: oplettendheden); -mischen, w.b.: aanvullen, (kaarten:) doorschudden ;-muntern, w. b.: 1) opvroolijken,

2) opwekken, aanmoedigen, aansporen.

auf’lnageln, w. b.: opspijkeren, vastspijkeren; -nagen, w. b.: openknagen, ka-potknagen; -nahme, vr.: opneming, (fig.) ontvangst, onthaal (-nahme an Kindes Statt: aanneming als kind; in -nahme bringen: in zwang brengen; wieder in -nahme bringen: weder in aanzien brengen, weder er bovenop brengen; in-nahme kommen: in zwang komen; -nahmeschein, m.: bewijs van lidmaatschap;-nahmsfahig, bv. n.: de vereischten bezittende om aangenomen te worden); -nehmen, w. b. onr.: opnemen, (fig.) ontvangen, (ook:) aannemen, toelaten (an Kindes Statt -nehmen: als kind aannemen); -nesteln, w. b.: opbinden, (ook:) losmaken, (iron.) opknoo-pen, ophangen; -nieten, w. b.: er op vastklinken; -nöthigen [tl, w. b,: opdringen.

auf Ipacken, w. b.: 1) oppakken, (fig.) inpakken, 2) uitpakken, 3) (fig. fam.) zich uit de voeten maken; -pappen, w. b.: opplakken; -papper, m. (-s; mrv. -): op-plakker; -pflanzen, w. b.: (fig.) planten [mit aufgepflanztem Bajonett: met de bajonet op het geweer); -pichen, w. b.: er op vastpekken; -pieken, w. b.: 1) oppikken (met den bek), 2) openpikken, (fig.) kapotpikken; -platzen, w. o. s.: 1) barsten, openbarsten, 2) in de lucht springen, ontploffen; -plaudern, w. b.: aanpraten, aan-preeken; -plumpen (-plumpsen), w. o. s.: neerploffen, neersmakken; -pochen, w. b.:

1) opkloppen, 2) openkloppen; -poltern, w. b.: met gedruisch wakkermaken; -pra-gen, w, b.: opstempelen, (fig.) op ... drukken; -probiren LieJ, w. b.: (een hoed:) passen, oppassen; -protzen, w. b. op de affuit zetten; -pumpen, w. b.: oppompen, (fig. fam.) borgen, (ook:) leenen ; -putz, m. (-es; mrv. -e): tooi, sieraad, versiersel; -putzen, w. b.: tooien, sieren, optooien, opschikken; -quellen, w. b.: doen opzwellen; w. o. onr. s.:    1) opwellen, 2) opzwellen; -quet-

schen, w. b.: openkneuzen, kapotkneu-zen.

auflraffen, w, b.: oprapen, (fig. fam.) opschommelen (sich -raffen, w. w.: zich herstellen); -ranken, w. o h.: met ranken opklimmen, zich met ranken naar boven slingeren;-rasseln, w. o. s.: rammelend (ratelend) opengaan; -rauchen, w. b.: oprooken; w. o. h.: rooken (es rauchte auf: de rook sloeg of steeg naar boven); -rauhen, w. b.: (toch.) opkratsen; -rauher, m. (-s; mrv.-): op-kratser; -rammen, w. b.: opruimen, (een geweer:) ruimen, (eene haven:) openmaken, (Van ijs of andere belemmeringen) bevrijden; -rauschen, w. o. s.: omhooggaan met gedruisch, (ook:) opengaan met ge-druisch, openvliegen ; w. b.: met gedruisch wekken; -rechen, w. b.: oprijven, opharken; -recht, bv. n. en bw.: rechtop, rechtovereind (-recht ei^halten, fig.: handhaven; sich -rechthalten, fig.: zich staande houden; -rechthaltung, vr.: fig.: handhaving); -recken, w. b.: opsteken, omhoog steken, (den hals:) uit-rekken; -reden, w. b.: aanpraten, aanpreeken; -régen, w. b. in opschudding brengen, in beweging brengen, (fig.) aanzetten, aansporen, (ook:) ophitsen, opruien; -reiben, w. b. onr.: opwrij-ven, (ook:) openschaven, kapotsenaven, (verf:) fijnwrijven, (fig.) wegrukken, vernietigen, verdelgen, doen omkomen (sich -reiben, w. w. onr.: zich afwerken, zich afmoorden; sich unter einander -reiben: elkander verdelgen); -reihen, w. b.: aanrijgen; -reissen, w. b. onr.: 1) openrukken, openrijten, openscheuren, losrukken (die Augen -reissen: groote oogen opzetten; das Pflaster -reissen: de straatsteenen opbreken; den Verband -reissen: het verband afrukken), 2) eene schetsteekening maken van, (ook:) afbakenen; w. o. onr. h.: openscheuren, bersten, (kim.) lostornen; -reiten, w. b. onr.: het vel (de huid) openschaven met rijden (sich -reiten, w. w. onr.: zich een blikaars rijden); -reizen, w. b.: ophitsen, aanzetten; -reizer, m. (-s; -): ophitser, aanzetter; -rennen, w. b.

¹

Met het vporzetsel „auf’ zijn in het Duitsch zeer vele werkwoorden samengesteld, juist als in het Hollandsch met het voorzetsel „op”. Mocht men dus zulk een werkwoord tevergeefs hier zoeken, dan zoeke men dat werkwoord zonder „auf”, en vóór de Hollandsche beteekenis, die men daar vindt, plaatse men het Holiandsche voorzetsel „op”. Bij sommige werkwoorden heeft „auf” de beteekenis van „open”; maar ook in de meeste gevallen van dien aard is eene afzonderlijke vermelding van zulk een werkwoord onnoodig.

AÜFSCHNAPPEK

52

-s): oproer, (fig.) opbruising (-ruhr, in Sam. ! -akte, vr.: oproerakte, wet op de samen-™    ~e geest;

v. n.:

oproerig); ^-rühren' w.b.:

in rep en

roere

b.:

onr.: openloopen; w. o. onr. s.: (zeew.) aan den grond varen, (ook:) op het strand loopen.

auf'richten, w. b.: opheffen, overeind tillen, overeind zetten; (ook:) oprichten, daarstellen (b. v. altaren, enz.); (fig.) opbeuren, troosten, moed inspreken. I - (sich), w. w.: overeind komen, zich oprichten, overeind gaan staan; sich wieder -: zich weder oprichten, weder moed vatten.

auf Irichtig, bv. n. en bw.: oprecht; -richtigkeit, vr.: oprechtheid; -riegeln, w. b.: ontgrendelen; -ringeln, w. o. s.: ineenkronkelen; sich -ringen, w. w. onr.: zich overeind worstelen, (ook:) zich naar boven worstelen; -riss, m. (-es; mrv. -e): schetsteekening, schets, plan; -ritsen, w. b.: openrijten, openscheuren, schramipen, schrijnen, (ook:) doen bersten, doen openspringen.

auf'trollen, w. b.: 1) oprollen, 2) ontrollen; -rosten, w. o. s.: er op (er aan) vastroesten; -rücken, w. b.: optrekken, in de hoogte trekken, (tnb.) glooiend maken; w. o. s.: opklimmen (in rang); -ruf, m. (-es; mrv. -e): oproeping; -ruhr, m. (-es, scholingen; -geist, m.: oproerige g< -stifter, m.: oproermaker; -süchtig,b oproerig-gezind, oproerig); -rühren, \ n, (ook:) omroeren, (fig.) roer brengen, (ook:) in oproer brengen, (ook:) opruien, (oude veeten:) oprakelen; -rührer, m. (-s; mrv. -): oproermaker; -rührerisch, bv. n. en bw.: oproerig; -disten, w, b.: (mtsl ) steigeren; -rüstung, vr,:

1)    steigering, 2) metselaars-steiger; -rüt-teln, w. b.: i) wakkerschudden, 2) openschudden.

aufs (auf’s) = auf das (Zie in auf).

auf’lsacken, w. b.: opleggen, op den hals schuiven; -sagen, w. b.: opzeggen (i. a. b.); -sagen, w. b.: 1) opzagen, 2) openzagen ; -sassig, bv. n.: 1) vijandig, 2) koppig; -sassigkeit, vr.: 1) vijandigheid,

2)    koppigheid; -satteln, w. b.: zadelen; -satz, m. (-es; mrv. -satze): 1) opstel, 2) bovenstuk, opzetstuk, aanzetstuk, (bwk.) kapiteel, (mod.) kapsel, (ook:) oplegsel, op-naaisel, (fig.) stel, (van porselein:) servies, (kkk.) gerecht, schotel; -satzig, bv. n.: Zie aufsassig;: -saubern, w. b.: 1) schoonmaken, 2) opruimen, wegruimen; -saugen, w. b. onr.: 1) openzuigen, 2) uitzuigen; -saugen, w. b.: zoogen.

auf I schab en, w. b.: 1) openschaven, 2) opschaven, 3) (suiker:) raspen; -schan-zen, w. b.: ophoopen; -schaden, w. b.:

1) scherpen, 2) openschrammen, 3) ontvellen; -scharren, w. b.: openkrabben, (fig.) oprakelen, (ook:) bijeenkrabbelen, bijeenschrapen; -schauen, w. o. h.: opkijken, (fig.) uit de oogen kijken, oppassen (auf-geschaut!: opgepast!, pas op!, geef acht!); -schauer, m. (-s; mrv. -): opzichter; -schau-ern, w. o. s.: rillen, verschrikt (ontsteld) opspringen; -schaumen, w. o. s.: schuimen, (fig.) opbruisen.

auf Iscliereu, w. b.: kapotscheren, (wev.) scheren, (kabels:) opschieten; -scheuchen, w. b.: bangmaken, doen schrikken, (jag.) opjagen; -scheuern,w. o.

h. en w. b.: 1) schuren, afschuren, 2) ka-potschuren ; -schiehten, w. b.: opstapelen ; -schieb, in Sam. (-fenster, o.: schuifraam'r -ling, m.: loot, uitspruitsel, hg.: opgeschoten jongen); -schieben, w. b. onr.: opschuiven, in de hoogte schuiven, (ook:) openschuiven, (fig.) verschuiven (tot later)T uitstellen; -schiessen, w. b. onr.: bres schieten, openschieten, (touwwerk:) ópschieten; w. o. onr. s.: (fig.) ópschieten,, groot worden, (pik.) opkomen, uit den grond komen (in Saamen -schiessen: in het zaad schieten); -schiffen, w. o. h.:aan den grond varen; sich -schinden, w. w.: (fam.) zich ontvellen; -schirren, w. b.: optuigen.

auf'Ischlacken, w. o. h.: in metaalschuim veranderen; -schlag, m. (-es, -s; mrv. -schlage): opslag (van mouwen), belegstuk (aan kleederen), stootstuk, boordsel, (ook:) omslag kraag, (van hoeden :) opgeslagen rand, (van laarzen:) kap, (hik.) omslag, kap, (van prijzen:) duurder-wording, rijzing, ’t opslaan, (bij veilingen:) opbod, (ook;) hooger bod, (muz., bij ’t maat-slaan:) opgaande slag; -schlagen, w. b. onr.: 1) opslaan (bed, kraam, stellage, steiger, tent, kamp, de oogen); ein Cfelachter -schlagen: schaterend beginnen te lachen; 2) openslaan (een boek, een vat); (fig.) openloopen, openbreken (eene deur); kraken (noten);

3) omslaan (mouwen, broekspijpen); opschorten, opbinden (slepende kleeren); omkeeren (eene troefkaart); boorden, omzoomen (mantels, enz.); 4) (laarzen, schoenen:) op de leest zetten, (een hoed:) op den vorm zetten, (een hoefijzer:) op den hoef slaan; w. o. onr. s.: (van prijzen:) opslaan, stijgen; sich -schlagen, w. w. onr.: zich bezeeren.

auf Ischleiern, w. b.: ontsluieren, den sluier oplichten van; -schleifen. w.

opsleepen; -schlichten, w. b.: opstapelen; -schliessen, w. b. onr.: ontsluiten^ (fig.) blootleggen, (ook :) oplossen, ophelderen (sich -schliessen, w. w. onr.: zich openen, ontluiken, opengaan); -schliesser, m. (-s; mrv.-): ontsluiter;-scnliesserin, vr.: ontsluitster; -schlingen, w. b. onr.: (een knoopsel:) losmaken, (fig.) ontwarren, (ook:) vastbinden, omwinden; sich-schlingen, w. w. onr.: 1) zich omhoogslingeren naar boven kronkelen, 2) losgaan; -schlit-zen, w. b.: splijten, spouwen, (fig.) opensnijden; w. o. onr. s.: openscheuren, openbersten ; -schluss, m. (-es; mrv. -schlüsse): ontsluiting; opening, (fig.) uitsluitsel, opheldering, inlichting.

auf'lsclimausen, w. b.: oppeuzelen, (fig.) op-eten, doorbrengen, (fam.) door de billen lappen; -schmeicheln, w. b.: door vleierij opdringen (sich-schmeicheln, w. w.: zich door vleierij indringen); -schmelzen, w. o. onr. s.: smelten; w. b. reg.: er op (er om, er aan) vastgieten ; -schmettern, w. b.: openbeuken, (ook:) aan stukken doen vliegen; -schmieren, w. b.: opsmeren (ein Butterbrod -schmieren: eene boterham smeren).

aufl schil allen, w. b.: 1) losgespen.

2) vastgespen; -schnappen, w. b.: ophappen, (fig.) opvangen; w. o. s.: opensprin-

aan snip--s; mrv.

en zet-

op een hoop

nen:

gen, losspringen, (fig.) ten onderste boven tuimelen; -schneiden, w. b. onr.: 1) opensnijden, 2) eene insnijding maken in.

3) aansnijden (Brod -schneiden: brood snijden); w. o. onr. h.: opsnijden,zwetsen, snoeven, pochen; -schneider, m. (-s; mrv. -): opsnijder, zwetser, snoever, pocher; -sehneiderei, vr.: opsnijderij, gezwets, ge-snoef, gepoch; -schneiderin, vr.: opsnijd-ster, snoefster, pochster* -schneicterisch, bv. n.: snoevend; pochend; -schnellen, w. b.: omhoogwerpen, op doen springen; w. o. s.: opspringen, in de hoogte gaan; -schniegeln, w. b.: opdirken, opschikken; -schnippeln, w. b.: snipperen, pertjes snijden; -schnitt, m. (-es,

-e): insnijding, (ook:) opensnijding, aan-snijding; -schnitzen, w. o. h.: er op snijden; -schnüren, w. b.: 1) er op vastbinden, 2) losrijgen.

auf'lsclioberii, w. b.: op hoop ten, op een hoop zetten; -schöbling, m. (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) dek-lat; -schos-sen, w. ó. s.: ópschieten; -schössling m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, (fig.) opgeschoten (uit zijne kracht gegroeide) jongen, (ook:) opgeschoten (uit hare kracht gegroeid) meisje.

auflschrammen, w. b.: openschrammen; -schrauben, w. b.: openschroeven, losschroeven, 2) er op vastschroeven,

3) omhoog schroeven, (fig.) opschroeven; -schrecken, w. o. s.: verschrikt opspringen; w. b.: verschrikt doen opspringen; -schrei, m. (-es; -s): gil, schreeuw, (ook:) uitroep ; -schreien, w. o. onr h.: schreeuwen, gillen; w. b. onr.: 1) wakker schreeuwen, 2) uitschreeuwen, uitroepen;-schrift, vr.: opschrift; -schroten, w, b.: naar boven trekken, (tim.) uitboren, verwijden; -schroter, m. (-s: mrv. -); wijder-maker, slagboor.

Auflscluib, m. (-es, -s); uitstel, (rcht.) schorsing van betaling; -schüppen, w. b.:

schoffelen; -schüren, w. b.: opstoken, oppoken; -schürzen, w. b.: opbinden, opnemen, optillen, (van mouwen:) opstroopen (ein aufgeschürztes Pferd: een paard met ingevallene lendenen); -schüs-seln, w. b.: opdisschen; -schütteln, w. b.: schudden, opschudden, (fig.) wakker schudden; -scnütten, w. b.: er op gieten, er op storten (das Zündkraut -schütten: kruit op de pan doen; Korn -schütten: koorn in den tremel doen), (fig.) op hoopen opstapelen; -schüttern, w. o. s.: (verschrikt, ontsteld) opspringen; -schüt-zen, w. b.: (molenwater:) schutten.

auf Ischwammen, w. b.; doen opzwellen; -schwammung, vr.: opzwelling; -schwanzen, w. b.: den staart opbinden van; -schwarzen, w. b.: opnieuw zwart verven, opnieuw met zwartsel oppoetsen; -schwatzen, w. b.: aanpraten, aanpreeken; -schweben, w. o. s.: omhoogzweven; -schweifen, w. b.: den staart opbinden van; -schweissen, w. b.: er op vastsoldee-ren; -schwellen, w. o. onr. s.: zwellen, opzwellen, (interesten :)oploopen, aangroeien; w. b. onr.: doen zwellen, doen opzwellen, (fig.) doen aangroeien, (kkk.) opwarmen, opstoven; -schwemme, vr.: losplaats (voor een houtvlot); -schwemmen, w. b.: aanspoelen, (gevlot hout:) op den wal brengen ; -schwemmer, m. (-s; mrv. -): houtvlotter; sich -schwingen, w. w. onr.: eene (hooge, enz.) vlucht nemen; -schwingung, vr.: hooge vlucht neming; -schwung, m. (-es; mrv. -schwünge): (hooge, enz.) vlucht.

auf lsegeln, w. o. s. en h.: 1) de rivier opvaren, 2) aan den grond varen; -sehen, w. o. onr.: opzien, (fig.) opzicht houden over; -sehen, z. n- o. (-s): opzien, (fig.) vertoon (-sehen machen: opzien baren, ook: vertoon maken); -seher, m. (-s; mrv. -): opzichter (-seherstelle, vr.: plaats van opzichter); -seherin, vr.: opzichteres, (in ’t modevak:) eerste werkster; -sein, w. o. onr. s.: 1) op zijn, 2) open zijn, open staan; -setz, in Sam. (-röhre, vr.: afvoerpijp; -stunde, vr.: schaft-uur); -setzen, w. b.: opzetten (i. a. b.), (fig.) wagen, op het spel zetten; schriftlich -setzen: opstellen, op het papier brengen; seinen Kopf -setzen : zijn noofd opzetten, koppig zijn; w. o. h.: nieuwe hoornen krijgen, (vea.) kribbebijten (sich -setzen, w. w.: er op gaan staan of zitten; ook: op gaan zitten, half overeind gaan zitten; sich wider Ei-nen -setzen: fig,: tegen iemand opstaan, tegen iem. in verzet komen); -setzer, m. (-s; mrv. -): opzetter, (fig.) opsteller; -set-zerin, vr.: dames-kapster; -seufzen, w. o.: een zucht slaken; -seyn, w. o. Zie auf-sein.

Auf’lsicht, vr.: opzicht; -sieden, w. b. onr.: opkoken; w. o. onr. s.: koken dat het borrelt; -siegeln, w. b.: 1) toelakken, dichtlakken, 2) openbreken (brieven, enz.),

3) (rcht.) ontzegelen; -singen, w. o. onr. h.: 1) zingen voor, 2) den toon aangeven, het gezang aanheffen; -sitz, m. (-es): te paard stijging, (fig.). inspectie der cavalerie (-sitzstange, vr.: roest, vogelroest, kip-penroest); -sitzen, w. o. onr. h. en s.: opzitten (i. a. b.), (van schepen:) vastzitten, aan den grond zitten, (van pluimgedierte:) roesten, (rs.) te paard stijgen (aufgeses-sen, mil. kommando: opzitten!, telpaard stijgen!); sich -sitzen, w. w. onr.:zijn achterste doorzitten.

auflsorren, w. b.: opsjorren; -spa-hen, w. b.: opsporen, trachten te ontdekken; -spalten, w. b.: openspouwen, splijten; w. o. s.: openbersten, vaneensplijten; -spannen, w. b.: spannen, uitspannen, (fig.) inspannen, aanwenden (ein Gewehr-spanden haan van een geweer spannen; alle Segel -spannen: alle zeilen bijzetten; die Netze -spannen: de netten uitwerpen of uitspannen; gelindere Saiten -spannen: fig.: zijne tonen wat lager stemmen); -sparen, w. b.: opsparen, tot later bewaren, (fig.) uitstellen, verschuiven; -spei-chern, w. b.: (kph.) zolderen, in het pakhuis opslaan; -speilern, w. b.: oppinnen, vastpinnen; -speisen, w. b.: op-eten; -sperren, w. b.: opsperren, (fig.) opendoen, (sloten:) opensteken (Einem das Maul -sperren: iem. met mooie beloften paaien; Maul und Nase -sperren: groote oogen opzetten); -spiessen, w. b.: spiesen, (kkk.) aan het spit steken, (fig.) oppinnen; :spin-deln, w. b.: op de spil doen; -spreitzen, w. b.: uitspreiden; -sprengen, w. b.:open-

1) opspoe-w. b.: de trekken; sporen.

tas-

m.:

len; -spriessen, w. o. onr. s.: ontkiemen, uitloopen; -springen, w. o. onr. s.: 1) opspringen, 2) losspringen, 3) openspringen; -spritzen, w. o. s. en w. b.: opspuiten; -sprossen, w. o. s.: ontkiemen, uitloopen ; -sprössling, m. (-es, -s; mrv. -e): loot, uitspruitsel; -sprudeln, w. o. s.: opborrelen (leicht -sprudeln: kort aangebonden zijn, gauw driftig worden); -sprung, m. (-es; mrv. -sprünge): 1) opspringing, 2) open-springing, (van bloemen: het) opengaan.

auf'lspulen, w. b.: opspoelen (op de spoel winden); -spulerin, vr. (-; mrv. -nen): garenwindster; -spülen, w. b.: len, 2) omspoelen; -spunden, bom (de houten stop) uit....

-spüren. w. b.: opsporen, (fig.) na

auf Istaclieln, w. b.: ophitsen, aanzetten, aansporen; -staffiren |ie], w. b.: opmaken, garneeren; -stallen, w. b : stallen; -stammen, w. b.: 1) openbreken met een breek-ijzer, 2) doen leunen op, doen drukken op (sich -stammen, w. w.: leunen op); -stampfen, w. b.: er op vaststampen; w o. h.: met de voeten stampen, stampvoeten; -stampfen, w. b.: (op eene speld) den kop vastmaken; -stand, m. -es, -s; mrv. -stande): opstand, (mnw.) verslag, rapport (-stand in Masse: algemeene opstand) ; -starren, w. o. h.: opstaren, naar boven staren, (haren:) te berge rijzen; -staubern, w. 1b.: 1) opjagen, doen schrikken, 2) opsnuffelen, opschommelen; -stau-chen, w. b.: stooten tegen, (sm.) slaan dat de lengte minder en de dikte grooter wordt, (vlas:) te drogen zetten, (water:) opstuwen, afdammen; -stauen, w. b.: (water:) opstuwen, (goederen:) opeenpakken, stouwen.

aiif’isteclien, w. b. onr.: opensteken, (ook:) opsteken, omhoogsteken, (ook:) aan den vork steken, (ook fig.) in den zak steken, (fig.) in de maag duwen, voor de voeten werpen, onder den neus wrijven, (een woord) niet ongemerkt voorbij laten gaan, (grav.) ophalen, (zeew.) aaneensplit-sen; w. o. onr. h.: dicht beim Winde -stechen: dicht bij den wind houden; -stecher, m. (-s; mrv. -): vitter, (ook:) aan-briever, verklikker; -stecken, w. b.: 1) opspelden (eene japon), 2) er op vastspelden,

3) plaatsen, (fig.) planten (ein Licht -stec-ken: eene kaars op den kandelaar zetten; Heu -stecken: hooi in de ruif doen); -ste-hen, w. o. onr. s.: 1) opstaan (i. a. b.), (van ziekte) herstellen, (fig.) verrijzen, 2) openstaan; -steigen, w. o. onr. s.: opstijgen; -stellen, w. b.: behoorlijk plaatsen, (kegels, muizenvallen, enz.:) o^zetten; (troepen:) in slagorde scharen; (een bed:) opslaan; (een net:) uitzetten; (koopwaren:) uitstallen; (fig.) aanstellen, benoemen; eine Behaup-tung -stellen: beweren; einen Grundsatz -stellen: als beginsel vaststellen; Beweise oder Zeugen -stellen: bewijzen of getuigen bijbrengen; -stellfahnchen, o. (-s; mrv. -): richtvaantje; -stemmen. Zie auf stammen; -stempeln, w. b : er op stempelen, er op drukken; -steppen, w. b.: er op stikken.

auf Isticken, w. b.: er op borduren;

-stieben, w. o. onr. s.: opstuiven; -stiften,, w. b.: ophitsen, aanzetten; -stöbern, w. b.: Zie aufstaubern; -stopsein, w. b : ontkurken, opentrekken; -storen, w. b. om-rommelen, (vuur:) oppoken; -stossen, w. b. onr.: 1) openstooten (sich den Kopf -stossen: een gat in zijn hoofd stooten),

2)    opjagen, 3) aantreffen, opschommelen, ontmoeten, vinden; w. o. onr. s.: 1) stoo-ten op, stuiten op, 2) troebel worden,

3)    opbreken (es stösst mir sauer auf: ik risp er zuur van op, het breekt mij zuur op); -stössig, bv. n.: 1) bedorven, verzuurd, verschaald, enz., 2) oprispend, (fig.) aanleg tot misselijkheid heboende.

auflstrahlen, w, o. h.: stralen beginnen te schieten; sich -strampeln, w. w.: zich bloot of naakt woelen; sich-strau-ben, w. w.: recht overeind gaan staan, (van het haar:) te berge rijzen; -streben, w o. h.: omhoogstreven; -strecken, w. b.: naar de hoogte uitstrekken; -streich, m. (-es, -s: mrv. -e): opbod (im -streich ver-kaufen: bij opbod verkoopen); -streifen^ w. b.: opstroopen, (het vel) openschaven, afschrammen; w. o. s.: rakelings langs gaan; -streuen, w. b.: er op strooien; -strich, m. (-es, -s; mrv. -e): bovenwaartsche streek; -striegeln, w. b.: roskammen, (fig.) opkammen, (knevels:) opstrijken (sich -striegeln,. w. w.: zich opdirken, zich opschikken).

auf Istülpen, w. b.: 1) opslaan, omslaan 2) met eene stolp bedekken (aufge^ stülpte Nase: opgewipte neus); -stürmen, w. b.: openloopen; w. o. s.: naar boven stormen;-stutzen, w. b.: opstrijken, omhoogstrijken, (fig.) optooien, opsieren; w. o. s.: verwonderd opkijken (sich -stutzen, w. w.: zich opdirken, zich optooien); -stüt-zen, w. b.: stutten, doen rusten of leunen op (sich -stützen, w. w.): rusten of leunen; -summen, w. o. h. (en: sich -summen, w. w.): oploopen, aangroeien.

auf Itafeln, w. b.: opdisschen;-takeln, w. b.: optuigen; -takt, m. (-es, -s; mrv.-e): (muz.) bovenwaartsche beweging (bij maatslaan); -taljen, w. b.: optaliën; -t sen, w. b.: optassen, opstapelen: -tauchen w. o. s.: opduiken, te voorschijn komen, -taumeln, w. o. s.: wTaggelend opstaan; -thauen [t], w. o. s. en w. b.: ontdooien, dooien; -thun, w. b. onr.: opendoen,openmaken (sich -thun, w. w. onr.: opengaan, fig.: opklaren; ook: te voorschijn komen, zichtbaar of merkbaar worden; -thürmen [t], w. b.: opstapelen ;-tiefen,w. b,: diepen, uitdiepen; -tischen, w. b.: opdisschen.

Auf'ltrag, m. (-es, -e: mrv. -trage): opdracht, last, bevel, (schl.) verf-laagje; -tragen, w. b. onr.: 1) opdragen (i. a. b.), 2) naar boven brengen, 3) (kleederen:) at-dragen, dragen tot ze versleten zijn; -trager, m. (-s; mrv. -): opdracht-gever, lastgever; -trags, in Sam. (-besorger, commissionair; -geber, m.: opdrachtgever, lastgever; -handel, m.: commissie-handel; -trog, m.: hijschbak, hijschmand); -tram-peln (-trampen), w. o. s.: zwaar stappen; -traufeln, w. b.: er op laten droppelen.

auf Itreiben, w. b, onr.: opjagen, (fig.) opzoeken, (fam.) opsnorren, (ook:) doen opzwellen; w. o. s.: (zeew.) aan den grond varen; -trennen, w. o. s. en w. b.: lostor-

mrv.

trede

dein

ten

in*:

-wen-

: op-

onr.:

; w. onp. t ein Ge-

-zwmgen,

(-s; mrv. -n): oog; Fleck im op het oog; es passt wie die fs -: (spr.1 het staat als eene vlag op eene modderschuit, (ook:) het rijmt als Kees op Dirk; Einem den Daumen aufs - setzen: iemand korthouden. Zie ook het mrv. Augen.

nen; -treten, w. b. onr.: 1) openschoppen, kapottrappen; w. o. onr. s.: optreden, (fig.) te voorschijn komen; -tritt, m. (-es, -s; -e): optrede, stoep, (aan rijtuigen:) , (fig.) optreding, (tnl.) tooneel (van een bedrijf); -tröpfeln, w. b.: er op laten droppelen; -trumpfen, w. o. h.: troef opspelen; -tuchen,w. b.: (dezeilen:) strijken; -tuschen, w. b.: (teekeningen:) wasschen.

auf Iwaclien, w. o. s.: ontwaken, wakker worden; -wachsen, w. o. onr. s.: opgroeien; -wagen, w. b. onr.: Zie auf wie -gen; -wahlen, w. b.: (spl.) keeren, trekken (eene kaart); -wallen, w. o. s.: opbruisen, (fig,) koken; -wallen, w. b.: opkoken, zacht laten koken; -walzen, w. b.: op eene rol doen; -walzen, naar boven rollen, (fig.) ten laste leggen; -wand, m. (-es, -s): aanwending van kosten, (fig.) vertoonmakerij, vertoon, (ook:) weelde (-wandsgesetz, o.: wet ter beteugeling van de weelde); -wan-, w. b.: (kkl.) opheffen; -wandelung. vr.: (kkl.) opheffing; -warte,in Sam.(-geld o., -lohri, m.: knechts-loon, meiden-loon; ook: fooi voor het bedienen); -warten, w. b.: 1) dienen, (fig.) bedienen, 2) bezoeken, een bezoek afleggen bij; -warter, m, (-s; v. -): knecht, bediende, oppasser; -war-'n, vr.: dienstmaagd, meisje dat de gasten bedient; -warts, bw.; opwaarts, naar boven; -wartung, vr.: 1) bediening (bei Einem die -wartung haben: dienst hebben bij iemand), 2) bezoek (Einem seine -wartung machen: een bezoek bij iemand afleggen); -wasch, in Sam. (-fass, o., -kübel, vaatwaschkom, vaatwaschtobbe; -ort, m.: gootsteen; -wasser, o.: vaatwater); -waschen, w. b. onr.: 1) afwasschen, 2) op-wasschen, wasschend verbruiken (sich -waschen, w. w. onr.: zijne, hare handen kapot wasschen); -wascherin, vr.: vaten-waschster.

auf Iwehen, w. b.: 1) opweven, wevend verbruiken, 2) er op weven, 3) het weefsel losmaken van; -wechsel, m.: (-s, mrv. -): opgeld, agio; -wechseln, w. b.: opwisselen, inwisselen; -wechsler, m. (-s; mrv. -): opwisselaar, inwisselaar, (fig.) wisselaar; -wecken, w. b.: opwekken, (fig.) opgewekt maken; -wecker, m. (-s; mrv. -): wekker; -wehen, w. b.: 1) opwaaien, in de hoogte waaien, 2) openwaaien, 3) (fig.) aanblazen; -weichen, w. b.: week maken, doorweeken; w. o. s.: week worden; -wei-fen, w. b.: op den haspel winden; -weinen, w. o.: weenen, beginnen te weenen; -wei-sen, w. b. onr.: 1) yertoonen, laten zien, 2) aanwijzen; -weisung, vr.: vertoon; -wenden, w. b.: gebruiken, besteden ; dung, vr. gebruik; -werfen, w. b. onr.: 1) opwerpen (i. a. b.), 2) openwerpen (einen Graben -werfen: eene gracht graven; das Maul -werfen: een gezicht trekken; auf-geworfene Nase: opgetrokken neus, ook: opgewipte neus; sich -werfen zu: zich opwerpen als; sich -werfen wider, sich aankanten tegen).

auf Iwichsen, w. b.: oppoetsen; w. o. h.: (fam.) uithalen, zijn beste beentje vóór zetten (sich -wichsen, w. w.: zich opdirken, zich mooimaken; -wickeln, w. b.: 1) oprollen, 2) opwinden, 3) wikkelen,

4) openmaken (een pakje), van de wind

sels ontdoen (een gebakerd kind), losdraaien (papiljotten); -wiegelei', vr. ruiing; -wiegeln, w. b.: wakkerwiegen, (fig.) opruien ; -wiegen, w. b. onr.: opwegen tegen; -wiegler, m. (-s; mrv. -): opruier; -wieglerisch, bv. n. en bw.: opruiend; -windeln, w. b.: van de windsels ontdoen; -winden, w. b. onr.: 1) winden, 2) omhoogwinden, 3) loswinden (sich -winden, w. w.

zich naar boven slingeren, naar boven kronkelen); -wirbeln, w. b.: 1) omhoog doen dwarrelen, 2) wakker-tromme-len, 3) van den wervel afdoen; -wirken, w, b.: 1) opweven, 2) er op vastweven

3) losmaken, 4) (brood:) kneden en opmaken, 5) (jag.) opensnijden; -wirren, w. b.: ontwarren; -wisch, in Sam. (-hader, m., -lappen, m.: Zie Aiifwischer); -wischen, w. b.: afvegen, afwissehen, wegwisschen; -wischer, m, (-s; mrv. -): afveegdoek.

auflwogen, w. o. s.: omhooggolven (ein aufwogender Busen: een hijgende boezem); -wurf, m. (-es, -s; mrv. -würfe):

1) opwerpsel, 2) opgeworpene aarde.

auf Izehren, w. b.: opteren, opmaken; -zeigen, w. b.: Zie aufweisen; -zieh, in Sam. (-brücke, vr.: ophaalbrug; -loch, o.: sleutelgaatje van een horloge; -tau, o.: gij-touw); -ziehen, w. b. onr.: 1) optrekken, ophalen, (ankers:) lichten, (zeilen:) hijschen, (van een geweer:) den haan spannen, (horloges :) opwinden, (sluizen en vijvers:) openzetten, (grendels:) wegschuiven, (muz. instrument:) besnaren, (snaren:) optrekken (gelindere Saiten -ziehen: zijne tonen wat lager stemmen), (landkaarten:) opplakken, 2) losmaken (een strik), doorsteken (eene zweer), 3) (fig.) uitstellen, verschuiven, (een kind:) opvoeden, grootbrengen, (iem.;) voor den gek houden, plagen; zum Tanze -ziehen: ten dans vragen : w. o. onr. s.: optrekken (wacht, processie), (fig.) zich vertoonen, voor den dag komen (mit etwas aufgezogen kommen: met iets voor den dag komen); onr. s.: komen opzetten (es ziehf witter auf: er komt een onweer opzetten, er is een onweer in aantocht); -zieher, m.: (ontl.) trekspier; -zieherei', vr.: spotternij; -zieren, w. b.: opsieren, versieren.

Auf-zug*, m. (-es, -s; mrv. -züge): optrekking, ophaling, 2) optocht, stoet, 3) pracht, luister, praalvertoon, 4) uiterlijk, voorkomen, kleeding, 5) (wev.) schering,

6) (tnl.) bedrijf, 7) (fig.) uitstel, oponthoud, vertraging (-brücke, vr.: ophaalbrug); -züglich, bv. n. en bw.: (rcht.) interlocutoir; -zupfen, w. b.: losmaken; -zwangen, w. b.: met geweld openen (den Hut -zwangen; den hoed diep in de oogen trekken): -zwecken, w. b.: oppinnen, vastpinnen; -zwicken, w. b.: opennijpen; w. b. onr.: opdringen.

Aug apfel, m. (-s; mrv. -apfel): oogappel.

Au’garten, m. (-s; mrv. -garten): lusthof, park.

Au ge, o.

-: vlek Faust au

m.:

Aeu’gelchen, o. (-s; mrv. -): oogje; au'geln, w. o. h.: knip-oogen, lonken; w. b.: (tnb.) enten.

lAu gen, o. mrv.: oogen; grosse -machen: groote oogen opzetten; mit blossen -: met het bloote oog; in die -fallen: in het oog vallen; aus den - setzen: veronachtzamen; vor - liegen: zonneklaar zijn; Einem etwas unter die - sagen: iem. iets in zijn gezicht zeggen; Einen nicht aus den - lassen: iem. niet uit het oog verliezen; Einem etwas an den - absehen: iets in iemands oogen kunnen lezen; aus den aus dem Sinn: (spr.) uit het oog, uit het hart; seine - sind grösser als der Magen: (spr.) zijne oogen zijn grooter dan zijn buik.

lAu'gen, in Sam. I -arzenei, vr.: oogmiddel; -arzt, m.: oog-arts; -bad, o.: oog-betting; -balsam, m.: oogzalf; -beschrei-bung, vr.: beschrijving van het oog; -betrug, o.: gezichtsbedrog; -bild, o.: vizioen; -blinde, vr.: (hik.) oogverband, (tig.) blinddoek; -blende, vr.: oogklep; -bliek, m.: oogenblik (im -blicke: op het oogenblik); -blicklich, bv. n. en bw.: oogenblikkelijk; -blödigkeit, vr.: zwakheid der oogen, zwak gezicht; -blüthe [t], vr.: (pik.) murik, muurkruid; -bogen, m.: (ontl.) iris; -braue (-braune), vr.: wenkbrauw; -butter, vr.: dracht der oogen, (pop.) soep in de oog-hoekjes; -decke, vr.: oogvlies; -deckel, m.; (ontl.) ooglid, (fig.) oogklep; -diener, oogendienaar; -dienst, m.: oogendienst; -dunkelheit, vr.: dofheid der oogen; -ent-zündung, vr.: oog-ontsteking; -fallig, bv.n.: in het oog springend; -farbe, vr.: kleur der oogen; -feil, o.: oogvlies; -feuchtig-keit, vr.: oogvocht; -fleck, m.: vlek op het oog; -flimmern, o: (het) zien van sterretjes voor de oogen; -fluss, m.: traning der oogen; -geschwür, o.: oogzweertje; -gewölk, o.: wolkje (vlekje) op het oogvlies; -glas, o: oogglaasje, kijkglaasje, lorgnon; -hautchcn, o.: oogvlies; -heil-Anstalt, vr.: genees-inrichting voor oog-lijders; -heil-Kunde vr.: oogheelkunde; -höhle, vr.: oogholte, oogkas; -hornhaut, vr.: oogvlies; -kammer, vr.: oogkas, oogholte; -kitzel, m.: trilling (fam.: het leven) in het oog, (fig.) oogenstreeling; -klappe, vr.: oogklep; -knochen, m.: bovenkaakbeen; -krampf, m.: oogkramp; -kranken-heilanstalt, vr.: genees-inrichting voor oog-lijders; -krankheit, vr.: oogziekte; -kraut, vr.: (Pik.) schelkruid; -krebs, m.: oogkan-ker; -kreis, m.: kring (ring) om het oog, (ontl.) oogholte, oogkas; -leder, o.: oogklep; -lehre, vr.: verhandeling over (leer van) het oog; -licht, o.: licht van het oog; -lied t-lid], o.: ooglid; -lust, m.: lust (genot) voor het oog; -mass, o.: (fig.) juist oog, juistheid van oog (-mass haben: een juist oog hebben; nach dem -mass abmes-sen: op het oog begrooten, met het oog opnemen); -merk, o.: oogmerk; -mittel, o.: oogmiddel; -muskei, m.: oogspier; -nebel, m.: vlekje op het oog; -nerv, in.: gezichts

zenuw; -paar, o.: (een) paar oogen; -pap-pel, vr.: (pik.) witte maluw; -pflege, vr.: goede zorg voor het gezicht; -pulver, o.: oogpoeder (das ist -pulver: fam.: dat is de pest voor de oogen);-punkt, m.: gezichtspunt; -reiz, m.: Zie -kitzel; -rin-nen, o.: traning der oogen; -röthe [t], vr.: roodheid (ontstokenheid) der oogleden; -salbe, vr.: oogzalf; -schein, m.: gezicht, aanblik, uiterlijk, schijn, (rent. en fig.) in-opgenschouwneming, schouwing, bezichtiging, opneming (das lehrt der-schein: dat ziet men op het eerste gezicht; in -schein nehrnen: in oogenschouw nemen);-schein-lich, bv. n. en bw.: klaarblijkelijk;-schein-lichkeit, vr.: klaarblijkelijkheid; -schirm, m.: beschutting voor de oogen; -schleim; m.: Zie -butter; -schmerz, m.: oogpijn, -schwache, vr.: zwakheid van gezicht; -spiegel, m.: (hik.) speculum; -spiel, o.: spel der oogen (’t lonken, ’t knip-oogen); -sprache, vr.: taal der oogen; -sprosse, vr.: eerste tak (aan ’t gewei van een hert); -staar [-starl, m.: (hik.) staar; -stern, m.: licht van het oog, (ook:) oogappel (ook fig.); -tauschung, vr.: gezichtsbedrog; -treibend, bv. n.: (pik.) knoppenschietend, knoppendragend; -triefig, bv. n.: traan-oogend; -trockenheit, vr.: brandigheid der oogleden; -trost, m.: (pik.) oogentroost; -vorfall, m.: uitzetting van den oogappel; -wasser, o.: oogwater; -weh, o.: oogpijn; -weide, vr.: Zie -lust; -weiss, o.: wit van het oog; -wimper, m.: ooghaartje; -wink, m.: oogwenk, wenk met de oogen, knipoogje; -winkel, m.: ooghoekje; -wonne, vr.: Zie -lust; -zahl, vr.: getal oogen; -zahn, m.: oogtand; -zeuge, m.: ooggetuige; -zeugniss [s],    o.: verklaring van een

ooggetuige; -zier, vr.: (pik.) ossetong.

Aeuglein, o. (-s; mrv. -e): oogje; Augment', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) aug-ment; Au’gur, m. (-s; mrv. -en): wichelaar; Au'gust, m. (-s): Augustus (maand en persoon); Augus'te, vr.: Augusta; Au'gustin, m. (-s): Augustinus, Augustijn; Augusti'ner, m. (-s; mrv. -): Augustijner monnik; Augusti'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Augustijner non; Auktion’, vr.: veiling, openbare verkooping; Auktionator, m. (-s; mrv. -to'ren): opveiler, (ook:) verkoopinghouder; Auktoritat’, vr.:gezag; Auri'kel, vr.: (pik.) auricula, beren-oor; Aurin', m. (-es, -s): (pik.) gentiaan; Auripigment', m. (-es, -s): (schk.) operment; Aurora, vr.: Aurora (-farbe, vr.: morgenrood).

laus, vz. [3]: uit (gemacht -: gemaakt van); von Grund -: door en door; von Haus -: van afkomst. I-, bw.: uit (i. a. b.).

laus, in Sam. (¹) I -achzen, w. o. h.: uitsteunen; -affen, w. b.: voor den gek houden, (ook:) belachen; -antworten, w.b.: uitleveren, overleveren; -arbeiten, w. o. h. en w. b.: uitwerken; -arten, w. o. s.: ontaarden ; -asten, w. b. : uitdunnen, snoeien; -athmen [t], w. b.: uitademen; w. o. h.: ophouden adem te halen, den laatsten adem uitblazen; -athmung [t], vr.: uitade-

w. o.

b. onr.: bedingen w. w. onr.: iets

vr.:

voor

bazuinen; -blattern, w. b.: (een boek:) tot aan de laatste bladzijde doorbladeren, -bleiben, w. o. onr. s,: 1) uitblijven, 2) wegblijven, achterwege blijven, ophouden; 3) overgeslagen (weggelaten) worden, -bleien, w. b.: plombeeren; -bliek, uitzicht; vergezicht; -bluten, w. o. h.: uitbloeden; w. b.: (dk.) sein Leben -bluten: dood-

m.:

nu is

voor baar;

ming, (fig.) verscheiden, afsterven, jongste snik.

ans lbacken, w. b. onr.: bakken, gaar-bakken, (fig.) uit den oven halen; -baden, h.: genoeg baden; w. b.: etwas -baden mussen: moeten boeten voor iets; -bahen, w. b.: uitbetten, (schepen:) uitbranden; -balgen (-balgen), w. b.: (dieren en vogels:) van ingewand ontdoen, (ook:) opzetten; -ballen, w. b.: uitpakken, ontpakken; -bannen, w. b.: uitdrijven, bannen; -bau, m. (-es, -s; mrv. -e): 11 uitbouwing, 2) uitgebouwd gedeelte, 3) voltooiing; -bauchen (-bauchen), w. b.: buikig maken (sich -bauchen, w. w.: uitpuilen, uitzakken; ook: dikker worden); -bauen, w. b.:

1) uitbouwen, 2) vol bouwen, 3) voltooien; -bauer, m. (-s; mrv. -): voltooier van een gebouw.

aus'lbedingen, w.

(sich etwas -bedingen, bedingen, iets voor zich bedingen, een behoud maken); -bedingung, beding, voorbehoud; -bedungen, bw.: behoudens; -beeren, w. b.: de bessen wegvreten (van, uit); -behalten, w. b. onr.: bedingen; -beichten, w. b.: opbiechten; w. o. h.: uitbiechten; -beinen, w. b.: van beenderen ontdoen; -beissen, w-b. onr.:

1)    er uit bijten, 2) kapot bijten, 3) (fig.) van de baan knikkeren, er uit knikkeren; -beizen, w. b.: uitbijten, (hik.) uitbranden; -belfern, w. o. h.: ophouden met keffen, (fig.) ophouden met grommen; -bellen, w. o. h.: ophouden met aanblaffen; -besse-rer, m. (-s; mrv. -): versteller, lapper; -besserin, vr.: verstelster; -bessern, w. b.: verstellen, lappen, repareeren; -besserung, vr.: verstelling, reparatie; -beten, w. b. en o. h. onr.: uitbidden; -betten, w. b.: buitenshuis (elders) laten slapen; -beugen, w. o. s.: ontwijken, mijden, misloopen; -beulen, w. b.: de builen (bulten, deuken) kloppen uit; -beute, vr.: winst, opbrengst, (ook:) dividend; -beuteln, w. b.: (meel:) builen, afbuilen, (fig. iemand) uitkleeden, villen, van alles berooven (ich bin ausge-beutelt: ik heb niets meer; sich -beuteln, w. w.: al zijn geld opmaken); -beuten, w. b.: exploiteeren, (fig.) partij trekken van; -beuter, m. (-s; mrv. -): partij-trekker: -bezahlen, w. b.: uitbetalen.

aus'lbiegen, w. b. onr.: uitbuigen, (ook:) een omgebogen rand maken om; w. o. onr. h.: uitwijken, uithalen; -bieten, w. b. onr.: 1) aanbieden (ten verkoop),

2)    een hooger bod doen dan (een ander),

3)    de huur opzeggen aan (iemand); sich -bieten, w. w. onr.: zich aanbieden; -bie-tung, vr.: 1) aanbieding, aanbod, 2) bod, 3) opzegging; -bilden, w. b.: tot hoogere ontwikkeling of tot volkomenheid brengen; -bilder, m. (-s; mrv. -): tot hoogere ontwikkeling of tot volkomenheid brenger; -bildung, vr.: ontwikkeling, volmaking; -binden, w. b. onr.: 1) losmaken, 2) opbinden; -bitten, w. b.: onr.: uitvragen, (inz.) ten eten vragen, uitverzoeken; sich -bitten, w. w. onr.: 1) verzoeken om,

2) verzoeken om verschoond te worden van; -bitterei’, vr.: (fam.) uitnoodiging.

aus blasen. w. o. onr. en w. b.: uitblazen (i. a, b.), (fig.) uittrompetten, uitbloeden.

aus'lboden, w. b.: een bodem zetten in; -bohlen, w. b.: met planken beklee-den; -borgen, w. b.: 1) uitleenen, 2) op den borg geven.

aus’lbracken, w, b.: uitschieten (het slechte uit ’t goede); -brauchen, w. b.: opgebruiken; -brausen, w. o. h.: uitbruisen, (fig.) uitrazen; -brechen, w. b. onr.: 1) uitbreken, (een tand:) uittrekken, (een boomtak:) afbreken, (een boom:) van takken ontdoen, (eene kam:) van tanden ontdoen, (erwten:) doppen, uitdoppen, 2) uitbraken, braken, overgeven (Lunge und Leber -brechen: [zijn hart uit zijn lijf spuigen); w. o. onr. s.: uitbreken, losbreken, (fig.) uitbarsten; -breiten, w. b.: uitbreiden, (ook:) uitspreiden,' (fig.) verspreiden (sich -breiten, w. w.: zich uitbreiden, fig.: zich uitstrekken); -breitu*gs, in Sam. (-rath [t], propaganda; -sucht, vr.: zucht om proselieten te maken); -brennen, w. b, onr. en w. o. onr. s.: uitbranden (i. a. b.), (pannen, tegels, enz.): bakken, (fig.) afbranden.

auslbringen, w. b. onr.: uitbrengen, (vlekken:) wegmaken, (handschoenen:) uittrekken, uitkrijgen, (geruchten:) in omloop brengen, uitstrooien, (typ.) uitdrijven, spatiëeren, wijduit zetten; sich -broseln, w. w.: afbrokkelen.

Aus’lbrucli, m. (-es, -s; mrv. -brüche) : uitbarsting; -brüchig, bv. n.: ruchtbaar, algemeen bekend; -brüsten, w. b.: van het borstbeen ontdoen.

Aus lbund, m. (-es, -s: mrv. -blinde): wonder, monster, toonbeeld; -bündig, bv. n.: uitstekend, voorbeeldeloos; bw.: uitermate; -bürgen, w. b.: tegen borgtocht in vrijheid doen stellen; -bürger, m. (-s; mrv. -): 1) niet-burger, elders-wonende, 2)' bewoner van eene buitenwijk; -büssen, w. b.: 1) boeten voor, 2) verstellen, repareeren; -buttern, w. o. h.: afkarnen (er hat ausgebuttert: fam.: het uit met zijne glorie).

aus Idampfen, w. o. s.: uitdampen, verdampen; -dampfen, w. b.: uitrooken, (jag.) door middel van rook uit hun hol drijven, (fig.) uitdooven, (ook:) dempen; -darmen, w. b.: van ingewand ontdoen: -dauer, vr.: 1) duur, tijd van duur, aanhouding, 2) volharding; -dauern, w. o. h.:

1)    uitduren, aanhouden, 2) volhouden, volharden; w. b.: verduren, uitstaan, harden; -dauernd, bv. n.: (fig.) volhardend, (ook:) standhoudend, (pik.) overblijvend.

aus Idelinbar, bv. n.: (lucht:) uitzetting vatbaar, (metaal:) rek -dehnbarkeit, vr. 1) uitzettend vermogen,

2)    rekbaarheid; -dehnen, w. b.: 1) uitbreiden (im ausgedehnten Sinne: bij uitbreiding) ,

2) rekken; sich -dehnen, w. w.: zich uitbreiden, (nat.) uitzetten, (fig.) zich uitstrekken; eine ausgedehnte Strecke: eene groote

b.‘

auslelbeneii, w. b.: effenen, gelijkmaken (sich -ebenen, w. w.: effen worden, gelijk worden); -ecken, w. b.: uithoeken, uittanden, (fig.) afpassen en afmeten ; -eggen (-egen), w. b.: op-eggen.

auseinander, bw.: uit elkander, uiteen; -, in Sam. I -bringen, w. b. onr.: uit elkander doen ; -fahren, w. o. onr. s.: (nat.) uiteenloopen; -fallen, w. o. onr. s,: uiteen (uit elkander) vallen; -gehen, w. o. onr. s.: uiteengaan; -laufen, w. o. onr. s.: uiteenloopen, (mil.) verloopen, hun vaandel verlaten; -legen, w. b.: 1) uit elkander leggen; 2) uit elkander nemen; -machen, w. b. (-nehmen, w. b. onr.): uit elkander nemen; -setzen, w. b.: uit elkander zetten, (fig.) uiteenzetten (sich -setzen, w. w.: uit elkander schikken, fig.: eene schikking treffen); -spalten, w. b.: spouwen, splijten, klooven; -sperren, w. b.: uitspreiden (van elkander af);-trei-ben, w. b. onr.: uiteendrijven; -wirren, w. b.: ontwarren; -ziehen, w. b. onr.: uiteen (uit elkander) trekken, van elkander trekken, (fig.) uittrekken, uitrekken; w. o. onr. s.: van elkander afgaan, uit elkander en elk zijns weegs gaan.

ren, (fig.) uitgeko-uitgezocht, uitgelezen ; -ersehen, w. b. onr.: uitzoeken, uitkiezen, kiezen; -ersinnen, w. b. onr.: verzinnen, bedenken, uitdenken; -erwahlen, w. b. uitkiezen (Yiele sind berufen, aber wenige sind auserwahlt: velen zijn geroepen, doch weinigen zijn uitverkoren); -essen, w. b. onr.: opeten (-essen müssen, was ein Anderer emgebrockt hat: spr.: voor een ander moeten boeten); w. o. onr. h.: uit eten, niet tehuis eten.

aus lfachen, w. b.: in vakken afdee-len; -fachsern, w. b.: stekken poten van; -fadeln, w. b.: uitrafelen (sich -fadeln, w, eenen draad: uit het w. o. gaan pp en, uit-Leibe -fah-

varen, (fig.) uitglijden, i schieten (im Gesichte oder

: rs.:

uitgestrektheid); -dehnungskraft, vr.: uitzettend vermogen; -deichen, w. b.: afdammen, (ook:) bedijken; -denkbar, bv

n.: te bedenken, denkbaar; -denken, w. onr.: uitdenken, verzinnen, bedenken; -deuten, w. b.: uitleggen, verklaren (üb el -deuten: ten kwade duiden, kwalijk nemen).

aus'l dicht en, w. b.: verzinnen, verdichten, (zeew.) dichten, stoppen, kalfa-ten; -dielen, w. b.: met planken beklee-den; -dingen, w. b. onr.: bedingen; w. o. onr.: niet langer knibbelen, niet langer loven en bieden; sich -dingen, w. w. onr.: zich verhuren.

ausldonnern, w. onp. h.: uitdonde-deren, (fig.) uitbulderen; -dorren, w. o. s.: uitdrogen; -dorren, w. b.: drogen.

aus’ldrangen, w. b.: 1) uitduwen, 2) verdringen; -drechseln, w. b.: uithollen op de draaibank; -drehen, w. b.: uitdraaien; -dreschen, w. b.: dorschen, er uit dorschen; -drieseln, w. b.: uitrafelen (sich -drieseln, w. w.: rafelen); -druck, m. (-es, -s; mrv. -drücke): uitdrukking; -drucken, w. b.: (typ.) drukken, (ook:) afdrukken, (fig.) voluit drukken; -drüc-ken, w. b.: uitdrukken (i. a. b.); -drück-lich, bv. n en bw.: 1) uitdrukkelijk, duidelijk, 2) opzettelijk, voorbedachtelijk; -drucKs, in Sam. (-art, vr.: manier om zich uit te drukken; -los, bv. n.: zonder uitdrukking; -voll, bv. n. en bw.: vol uitdrukking, nadrukkelijk); -drusch, m.(-es): 1) uitdorsching, 2) ’t uitgedorschte.

au sl duf teil, w. o. s.: (fig.) zich verspreiden ; -düften, w. b.: (geuren) verspreiden, (geuren) van zich geven; -duf-tung (-düftung), vr.: verspreiding van geuren; -dulden, w. b.: uitstaan, verduren; -dunstbar, bv. n.: voor uitdamping vatbaar; -dunstbarkeit, vr.: vervliegbaar-heid; -dunsten (-dünsten), w. o* h.: uitwasemen, verdampen, vervliegen; -dünsten, w. b.: uitwasemen, doen verdampen, doen vervliegen.

aus'leisen, w. b.: van ijs bevrijden; -eitern, w. o. s.: etteren, uit-etteren; -er-koren, bv. n.: uitverkoren "* zen ; -erlesen, bv. n.: w.: rafelen; van oog van de naald glippen); -fahren, onr. s.: uitrijden, gaan rijden, (ook:)

fig.) uitglijden, uitglippen

:ilil

ren: puistjes op zijn gezicht of opzijn lijf

hij heeft den geest gegeven); w. b. onr.: kapotrijden (eenen weg), uitvoeren (koopwaren); -fahrend, bv. n.: uitschietend; -fahrt, vr,: afrit, vertrek, (ook:) afvaart, (fig,) uitstapje (in rijtuig of te water), (ook:) koetspoort, (zeew.) ’t uitvaren (verlaten) uit eene zeeëngte of een kanaal, (mnw.) ’t naar boven komen uit de mijn ; -fall, m. (-es, -s; mrv. -falie): uitval, (hik.) uitzakking (kph.) kwade schuld, oninbare post, nonvaleur; -fallen, w. o. onr. s.: uitvallen (i. a. b.), (tnb.) ontaarden, verbasteren; w. b. onr.: uit het lid vallen; -falten, w. b.: openvouwen, (ook:) uit de vouwen doen, (fig.) ontplooien, uitspreiden; -fangen, w. b. onr.: 1) opvangen 2) leegvan-gen; -farben, w. b.: voor de laatste maal verven; -fasen (-faseln, -fasern), w. b.: uitrafelen (sich -, w. w,: rafelen); -faulen, w. o. s.: rotten (van binnen); -fausten, w. b.: (deeg:) kneden, (hoeden:) opmaken.

aus lfegen, w. b.: uitvegen, schoonvegen, (fig.) schoon (leeg) maken; -fegsel,

o. (-s): opveegsel, veegsel; -fehmen, w.b.: (varkens :) niet langer vetmesten; -feiern, w, b.: vieren; w. o. h.: heiligen-dag houden; -feilen, w. b.: uitvijlen, (fig. fam.) likken en flikken; -fenstern, w. b.: uitluchten, de ooren wasschen, kapittelen; -fertigen, w. b.: uitvaardigen, (fig-) afgeven (wissels), opmaken (akten); -fetten, w. b.: van vettigheid ontdoen; -feuern, w. b.: uitbranden, uitstoken; w. o. h.: (mil.) in het vuur exerceeren (hinten -feuern achteruitslaan).

auslfilzen, w. b.: met vilt bekleeden of voeren, (fig. fam.) de ooren wasschen, kapittelen ; -finden, w. b. onr.: 1) uitvinden, 2) ontdekken; -findig (bw.) machen:

1)    uitvorschen, 2) opsporen; -firnissen, w. b.: van binnen (aan de binnenzijde) vernissen; -fischen, w. b.: 1) opvisschen,

2)    leegvisschen, 3) (fig.) uitvisschen, uitvorschen.

aiis'lflammeii, w. b.: uitbranden; -flattern, w. o. h.: uitvliegen; -flechten, w. b. onr,: losstrengelen; -fleisch, in Sam. (-messer, o.: looiers-schaafmes); -fleischen, w. b.: (huiden:) afschaven;

vragen

usgegangen: de wijn is op); w. b. onr.: (schoenen:) uit hun verband loopen* (jag.) ontdekken, opsporen, (mnw.) zoeken; -geizen, w. b.: van overtollige bla

-flicken, w. b.: verstellen, lappen; -flicker, m. (-s; mrv. -): lapper; -fliegen, w. o. onr. s.: uitvliegen, (ook:] wegvliegen, (fig.) ontsnappen; -fliessen, w. o. onr. s.: uitvloeien, wegloopen, (fig.) uitstroomen;

-flöhen, w. b.: vlooien.

Aus'IflLuclit, vr. (-; mrv. -flüchte): uitgang, (fig.) uitvlucht (seine erste -flucht: de eerste keer dat hij uitgaat; eine kahle -flucht: fig.: eene looze uitvlucht, eene flauwe uitvlucht); -flug, m. (-es, -s; mrv.

-flüge): uitvlieging, (fig.) uitstapje; -fluss,

m.    (-es; mrv. -flüsse): uitwatering, afwatering, (van rivieren:) mond, (fig.) uit-strooming, afstraling; -fluth (t], vr.: Zie -fluss; -fluthen [t], w. o.; (van rivieren:) uitloopen, zich ontlasten,

aus'lfodern, w. b.: uitdagen; -folgen lassen, w. b. onr.; laten volgen; -forde-rer, m. (-s ; mrv. -): uitdager; -fordern, w. b.: uitdagen, (spl.) noodzaken om troef bij te spelen; -fördern, w. b.: (mnw.) uitgraven ; -forschen; w, b.: (iets:) uitvor-schen, (iemand:) uithooren, den wurm uit den neus halen.

aus'lfragen, w. b.: (iets:) te weten komen door er naar te vragen, (iemand:) uithooren, (ook:) naar het adres van; -frager, m. (-s; mrv. -): uitvrager, uithoorder; -fragerin, vr. (-; mrv. -nen): uitvraagster, uithoorster; -fransen, w. b.: als franje uitknippen (sich -fransen, w. w.: rafelen); -fressen, w. b. onr.: uitvreten (wer es eingebrockt hat, mag es auch -fressen: spr.: wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten); -frischen, w, b.: (jag.) laten purgeeren.

aus'lfuchteln, w. b.: afranselen;

-fühlen, w. b.: bevoelen, betasten, (fig.) polsen; -fuhr, vr.: uitvoer; -fuhr, in Sam.

(-artikel, m.: uitvoer-artikel; -handel, m.: uitvoerhandel; -pramie, vr.:uitvoerpremie;

-schein, m.: uitvoerbiljet; -waaren, vr. mrv.: uitvoergoederen ; -zoll, m.: uitgaand recht); -führbar, bv. n.: doenlijk, uitvoerbaar; -führbarkeit, vr.: doenlijkheid, uitvoerbaarheid; -führen, w. b.: uitvoeren (i. a. b.), (gnk.) afvoeren, afdrijven, (tnl.) spelen; -führer, m. (-s; mrv. -): uitvoerder, verzender; -führlich, bv. n. en bw.: uitvoerig ; -führlichkeit, vr.: uitvoerigheid;

-führung, vr.: uitvoering, (kph.) uitvoer,

(gnk.) afvoer, afdrijving; -füllen, w. b.:

1) vullen, opvullen, invullen, (fig.) vervullen, 2) leegschenken, leegscheppen ; -fül-lung, vr.: vulling, opvulling, invulling (-füllungswort, o.: stopwoord); -fündig, bv.

n, : Zie -findig; -füttern, w. b.: 1) voeren, met voering bekleeden, 2) voederen, (fig.) vetmesten, 3) leegvoeren.

Aus'lgahe, vr.: 1) uitgaaf, 2) uitgifte (-buch, o.: kasboek; -geld, o.: geld voor de gewone uitgaven ; Werzeichniss [s], o.: lijst der uitgaven); -gahren [-garen], w. o. h. en s.: uitgisten, (fig.) uitrazen;

-gang, m. (-es, -s; mrv. -gange): uitgang,

(kph.) uitvoer, (fig.) afloop, (ook:) einde (-gang des heiligen Geistes: uitstorting van den Heiligen Geest); -gangs, in Sam.

(-kolumne, vr.: typ.: staart; -stück, o.: muz.: finale; -zettel, m.: uitvoerbiljet; -zoll, m.: uitgaand recht); -garben, w. b.: Zie -gerben; -gat. in Sam. (-eisen, o.; -mes-ser, o.: wiedmes); -gaten, w. b.: wieden; -gattern, w. b.: 1) uitvorschen, 2) opsporen.

aus'lgearbeitet, bv. n.: uitgewerkt; -gebegeld, o.: geld voor de gewone uitgaven ; -geben, w. b. onr.: uitgeven (i. a. b.), (wachtwoord^ bevelen, spl. kaarten:) geven; w. o. onr. h.: opleveren, opbrengen, geven, (van jachthonden:) aanslaan; -ge-ber, m. (-s; mrv. -): uitgever, (van wissels:) afgever, trekker; -geberin, vr.: huis-meesteres, huishoudbestierster; -gebot, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) opveiling, 2) eerste bod, inzet, 3) (spl.) inzet; -geburt. vr.: (fig.) voortbrengsel; -gediente, m. f-n; mrv. -n): oud-gediende, veteraan, (professor, dominee, enz.:) emeritus; -gedinge, o. (-s; mrv. -): voorbehoud, beding; -gehen. w. o. onr. s.: uitgaan (i. a. b.), (fig.) ten einde loopen, afnemen, verminderen, een einde nemen, verdwijnen, (haar, veeren:} uitvallen, (droomen:) uitkomen, in vervulling gaan, (deeg:) niet meer rijzen, (fig.) begeven, verlaten (frei -gehen: er zonder kleerscheuren afkomen; leer -gehen: niets krijgen; straflos -gehen: er zonder straf af komen; einen Befehl -gehen lassen: een bevel uitvaardigen; der Wein ist au    J

onr.: deren ontdoen; -gekerbt, bv. n.: uitgetand; -gelegt, bv. n. (-e Arbeit: ingeleg-d werk); -genommen, bw.: uitgenomen, uitgezonderd; -gepeitscht, bv. n.: in miskrediet gebracht; -gerben, w. b.: looien, (fig.) afranselen; -geschlagen, bv. n.: (hik.) vol uitslag, (pik.) vol knoppen; -gewachsen, bv. n.: uitgegroeid; -gewanderte, m. en vr. (-n; mrv. -n): landverhuizer, (inz.) emigrant, geëmigreerde; -gezackt, bv. n.: uitgetand; -gezeichnet, bv. n.: uitstekend, uitmuntend, voortreffelijk.

aus'lgiebig, bv. n.: vruchtbaar, (fig.) overvloedig, ruim; -giessen, w. b. onr.:

1)    uitgieten, (fig.) uitstorten, 2) volgieten,, (tech.) gieten, in den vorm gieten; -gipfeln, w. b.: toppen; -gipsen, w. b.: pleisteren, bepleisteren.

aus’lglatteii, w. b.: gladstrijken; -gleichbar, bv. n.: gelijk te maken, (fig.) voor vereffening vatbaar (kosten), te schikken, bij te leggen (geschillen); -glei-chen, w. b. onr.: gelijk (effen, glad) maken, (mtw.) pasmaken, (fig.) schikken, bijleggen, (ook:) vereffenen, aanzuiveren (sich -gleichen, w. w. onr.: tot eene schikking komen; sich gegenseitig -gleichen: tegen elkander opwegen); -glimmen, w. o. reg. en onr. h. en s.: langzamerhand uit-dooven; -glitschen, w. o. s.: uitglijden, uitglippen; -glühen, w. b.: 1) gloeien,

2)    opkoken.

aus Igraflen, w. b. onr.: 1) opgraven, 2) uitgraven, 3) graveeren; -grasen, w. b.: wieden, uitwieden; -graten, w. b.: van graat ontdoen; -greifen, w. o. onr.: de handen uitslaan, voor zich uit tasten, (rs.) de been en te ver vooruit zetten; w. b. onr.: 1) bevoelen, betasten, 2) er uitgrijpen; -griebsen (-gröbsen), w. b.: van het klokhuis ontdoen, (fig.) boren; -grübeln,

verdrijven; -heuern, w. b.: 1) verhuren, 2) meer huur bieden dan.

Auslhieb, m. (-es, -s; mrv. -e): stukje proefmetaal, (srm.) eerste stoot, eerste slag; -hilfe, vr.: hulp.

auslhobeln, w. b.: afschaven, wegschaven ; -höhlen, w. b.: uithollen, (tech.) uitsponnen, uitgroeven; -höhnen, w. b.: hoonen, beleedigen, bespotten; -höken, w. b. uitventen; -holen, w. o. h.: een zwaai nemen (om te slaan), een loopje nemen (om eenen sprong te doen), (fig.) zeer wijdloopig zijn; w. b.: uithooren,den wurm uit den neus halen; -holer, m.(-s; mrv. -): uithoorder, (zeew.) uithaler; -hol-zen, w. b.: dunnen, hout (boomen) weghakken uit; -hölzen, w. b. halvemaanvormig uitsnijden; -horchen, w.b.: uithooren, uitvragen; -horen, w. b.: geheel hooren.

Auslhub, m. (-es, -s; mrv. -hübe): (mil.) lichting, (akk.) pluk, (fig.) puik, bloem, keur; -hülfe, vr.: hulp; -hülsen, w. b.: doppen, uitdoppen; -hungern, w. b.: laten uithongeren; -hunzen, w. b, 1) uitluchten, met smaadtaal overladen, 2) beknorren, kapittelen; -husten, w. b.: (hoestend) opgeven.

ausljagen, w. b.: er uitjagen, wegjagen (Einem einen Angstschweiss -jagen: iemand de koorts op het lijf jagen zoodat hem of haar het zweet uitbreekt van angst); -jaten, w. b.: wieden, uitwieden; -jochen, w. b.: van het juk bevrijden.

aus lltalben, w. o. h.: uitkalven; -kal-bern, w. o. h.: uittuilen; -kammen, w. b.: uitkammen; -kauf, m. (-es; mrv. -kaufe): 1) uitkoop, 2) opkooping; -kaufen, w. b.:

1)    uitkoopen, 2) opkoopen, 6) door een hooger bod kooper-af maken, 4) (fig.) woekeren met (den tijd).

aus'lbeblen, w. b.: uitgroeven, uit-gleuven; -kehren, w. n.: vegen, uitvegen, schoonvegen, (kleeren:) uitborstelen, uitschuieren; -kehricht, o.: veegsel, opveeg-sel (das wird sich im -kehricht finden: dat komt later, dat vinden wij later); -keilen, w. b.: van wiggen voorzien (sich -keilen, w. w.: wigvormig uitloopen); -keimen, w. o. h.: ontkiemen; -keltern, w. b.: uitpersen; Einen -kennen lemen: iemand bestu-deeren; -kernen, w. b.: van pit (van pitten) ontdoen, (fig.) uitzoeken, schiften; -kesseln, w. b.: ketelvormig maken; -ket-zern, w. b.: opensplijten.

aus'lkielen, w. o. h.: vederen krijgen; -kitten, w. b.: met cement bestrijken, (holle kiezen:) plombeeren.

aus Iklaftera, w. b.: uitvademen, opmeten met den vadem; -klagbar, bv. n.: (rcht.) vorderbaar; -klagen, w. b.: (iemand:) in rechten aanspreken, (iets:) zich langs den weg van rechten verschaffen; w. o.h.: uitklagen; -klaren, w. b.: verhelderen (sich -klaren, w. w.: helderder worden); -klat-schen, w. b.: (iets:) verklappen, verklikken, (iemand:) 1) voor zijne broek geven,

2)    handenklappend uitjouwen, 3) (fig.) door het slijk sleuren; -klauhen, w. b.: uitpeuteren, (fig.) uitzoeken, (ook:) uitsnuffelen.

auskleben (-kleiben), w. b. beplak-Zie de noot op blz. 56.

w. b.: uitsnuffelen, uitvorschen; -gründen, w. b.: (tim.) uitschaven, uitsponnen, (bhk.) in relief beitelen, (fig.) uitvorschen, (ook:) doorgronden; -grünen, w. o. h.: verwelken.

Aus'lg’uck, m. (-es, -s; mrv.-e): uitkijk ; -gucken, w. b.: uitkijken, (fig.) afkijken, (ook:) ontdekken; -gucker, m. (-s; mrv. -): uitkijker, uitkijkwacht (auf den -gucker merken: op den uitkijk zitten of staan); sich -gurgeln, w. w.: gorgelen; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): uitgieting, (fig.) uitstorting, (kkk.) gootsteen, (ook:) tuit, (tech.) gietsel, gegoten staaf; -guss, in Sam. (-kelle, vr.: gietlepel; -rinne, vr.: opening of goot voor het afloopend water; -röhre, vr.: ontlaatpijp, afvoerpijp)-

aus Ihaaren, w. o. h.: verharen; -hacken, w. b.: 1) uithakken, afhakken, 2) uitpikten, 3) uitsnijden, afdeelen; -hakeln (-haken), w. b.: loshaken; -halftern, w. b.: van den halster ontdoen; -hallen, w. o,: weerklinken, weergalmen; -halten, w. b. onr.: uithouden, (fig.) uitstaan, verduren, dulden, (muz., eene noot:) aanhouden, (red.) nadruk leggen op, klemtoon geven aan; w. o. onr. h.: uithouden, (muz.) lang aanhouden; -halter, m. (-s; mrv. -): (muz.) aangehoudene noot, noot die aangehouden moet worden; -handigen, w. b.: overhandigen, (fig.) uitleveren; -hang, m. (-es, -s; mrv. -hange): uitstalling; -hange, in Sam. (-bogen, m.: proefblad, prospectus; -brett,

o.: uitstalling; -schild, o.: uithangbord; -tafel, vr., -zettel, m.: opschrift); -hangen, w. o. onr. h.: er uithangen, te kijk hangen ; -hangen, w. b.: ophangen, te kijk hangen, (ook:) afhangen, van de hengsels afnemen, (fig.) uitstallen; -hamen, w. b.: (bloed :) wateren, pissen; -harren, w. o. h.: volharden, volhouden; -harten, w. b.: harden: -haspeln, w. b.: er uitwinden, er uithijschen; -haspen, w. b.: uit de hengsels nemen; -hau, m. (-es, -s; mrv. -e): weghakking, (ook:) opene plek (in een bosch); -hauch, m. (-es): uitademing; hau-chen, w. o. en w. b.: uit-ademen, uitblazen; -hauen, w. b.: uithouwen, (boomen:) snoeien, (ook: uit een bosch:) weghakken, (tim.) insponnen, gleuven, (fig.) afranselen; -hauten, w. b.: van het vel (van de huid) ontdoen.

aus'Jlieben,, w. b. onr.: er uitlichten, er uittillen, er uithalen, (boomen:) uit den grond nemen, (deuren:) uit de hengsels nemen, (wijn, bier:) uit het vat tappen, (rekruten:) lichten, (fig.) uitkiezen, uitkippen (sich den Arm -heben: zijnen arm verrekken met tillen); -hecheln, w.b.:over den hekel halen; -hecken, w. b.: uitbroeien; -heilen, w. o. s. en w. b.: volkomen genezen; -heilung, vr.: volkomene genezing; -heimisch, bv. n.: uitheemsch; -heitern, w. b.: doen opklaren (sich -hei-tern, w. b.: opklaren); -heizen, w. b.: uitbranden; -helfen, w. o. onr. h.: er uithelpen, (fig.) uit de verlegenheid helpen; -helfer, m. (-s; mrv. -): helper; -hellen, w. b.: doen opklaren; -hemmen, w. o.h.: den remschoen weder optrekken; -henken, w. b.: ophangen, te kijk hangen; -hetzen, w. b.: met de honden achterna zetten en

aan-

om

UlllUY Ui Üli j TT . KJ • vmi . . UV.MJL WlliU-Vy

(mnw.) wegkruien, (nat., stralen) verspreiden, uitschieten; sich -laufen, w. w. onr.:

1)    loopen om lichaamsbeweging te hebben,

2)    uitloopen, grooter worden; -laufer, m. (-s; mrv. -): loopjongen, loopknecht, (mnw.) kruie

-laugen, w. b.: uitloogen- -laut, m. (-es; mrv.-e): eindklank; -lauten, w. o. h.: een eindklank hebben; -lauten. w. o. h. en w. b.: uitluiden (gerade zum -lauten kommen: spr.: als mosterd na den maaltijd komen).

auslleben, w. b.: uitleven, ten einde leven; w. o. h.: ophouden te leven; -lec-ken, w. b.: uitlikken; w. o. s.: weglekken; -ledern, w. b.: van binnen, met leder be-kleeden; -leeren, w. b.: ledigen, (fig.) leegmaken, schoonmaken, ontruimen, ontlasten (sein Herz -ledigen: zijn hart luchten) ; -leerung, vr.: ontruiming, ontlasting (-

ken, (kamers:) behangen; -kleiden, w. b.: uitkleeden, ontkleeden; -kleinen, w. b.: aan stukjes slaan; -kleistern, w. b.: beplakken.    *

auN Ikliiifteln. w. b.: uitklinken; -klingen, w. o, onr. h.: ophouden klank te geven.

aus'lklopfen, w. b.: uitkloppen, uitslaan, (fig.) afranselen (Einem den Schnei-der -klopten: spr.: iemand op zijn voorman zetten); -klügeln, w. b.: door spitsvondige redeneeringen opsporen.

auslknaupeln, w. b.: uitpeuteren; -knebeln, w. b.: losmaken.

aus Ikollern, w. o. h.: (fig.) zijn tuil uittuilen; -kommen, w. o. s.: uitkomen (i. a. b.), (fig.) uitbarsten (brand), (met iemand:) overweg komen, (met geld:) toekomen, rondkomen; z. n. o.: 1) genoeg rond te komen (sein-kommen haben: fig.: kunnen leven), 2) omgang (es ist kein -kommen mit ihm: er is niet met hem om te gaan); -kömmlich, bv. n. en bw.: behoorlijk, voldoende, toereikend; -koppeln, w. b.: loslaten; -körnen, w. b.: de korrels halen uit; -kosten, w. b.: 1) leegproeven, 2) proeven om te kiezen, (ook:) kiezen na geproefd te hebben; sich -köthen ft], w. w.: (rs.) overkoot gaan (ein -geköthetes [t] Pferd: een overkoot paard).

auslkrageii, w. b.: (bwk.) uitspringend bouwen of opmetselen (eine -gekragte Mauer: een vooruitspringende muur); -krampeln, w. b.: kaarden; -krankeln, w. o. h.: uitzieken; -kranken, w. b.: (Einem die Seele -kranken: iemand door verdriet den dood aan doen); -kratschen, w. b.: wijduit spreiden; -kratzen, w. b.: 1) uitkrabbelen, 2) uitkrabben; w. o. s.: (fam.) de plaat poetsen, wegkrassen; -krauten, w. b.: wieden, uitwieden; -kriegen, w. b.: (fam.) uitkrijgen; w. o. h.: genoeg oorlogen.

aus'lküiiden, w. b.: bekendmaken: -kundschaften, w. b.: (iets:) uitvorschen, uitvisschen; (iemand:) opsporen, vinden; (een land:) opnemen, verkennen; -kund-schafter, m.: verspieder, spion; -kunft, vr. (mrv. -künfte): i) redmiddel, uitweg, 2) opheldering, inlichting; -künsteïn, w. b.: 1) op kunstige wijze maken, 2) met kunsten vliegwerk uitdenken; -kuriren [ie], w. b.: volkomen genezen.

aus llaclienswertli |t], bv. n.: waard uitgelachen te worden, belachelijk; -laden, w. b. onr.: lossen, (vuurwapenen:) de lading er uithalen, (ballast:) uitwerpen: -lader, m. (-s; mrv. -): sjouwer, (nat.) ontlader; -lage, vr.: verschot, uitgeschoten geld; -lagern, w. o. h. en s.: lang genoeg op fust liggen; -lagerschiff, o. (-es, -s; mrv. -e): wachtschip; -land, o. (-es): buitenland; -lander, m. (-s; mrv. -): buitenlander, vreemdeling; -landerei’, vr.: vreem-den-naaperij;-landerin, vr. (-; mrv. -nen): buitenlandsche, vreemde; -landisch, bv. n. en bw.: buitenlandsch, uitheemsch, vreemd; -langen, w. o. h.: toereikend zijn; -langen, w. b.: verlengen, uit-rekken; -lappern, w. b.: uitlepperen; -lassen, w. b. onr.: uitlaten (i. a. b.), (fig.) weglaten, (ook:) overslaan, (kleedingstukken:) uitleggen, wijder maken (Butter -lassen: boter smelten; das

Kalb -lassen: spr.: zich gek aanstellen; einen Befehl -lassen: een bevel uitvaardigen; seine Freude oder seinen Zorn -lassen: lucht geven aan zijne blijdschap of aan zijnen toorn ; sich mit etwas -lassen: iets te verstaan geven, iets laten merken): -lassungszeichen, o.: (tik.) apostrofe; -lauern, w. b.: afloeren; -lauf, m. (-es: -s; mrv. -laufe): weglooping, lekkage (van vloeistoffen), mond, uitwatering (eener rivier), vertrek, uitzeiling, uitstrooming, ’t uitloopen (van schepen), (bwk.) uitsprong, uitstek, (fig.) afloop, uitslag, einde, (ook;) opbrengst,’ voordeel, (mnw.) kruiwagenvracht; -lauf, in Sam. (-karren, m.: kruiwagen; -seile, o. mrv.: krui-zeel); -laufen, w. o. onr. s.: 1) uitloopen (i. a. b.), 2)weg-loopen, weglekken, 3) lek zijn, lekken,

4) (fig.) afloopen, eindigen, 5) (bwk.) uitspringen, uitsteken, 6) (typ.) uitloopen, veel uitleveren; w. b. onr.: ten einde loopen,

r, (mil.) deserteur, (tnb.) loot, spruit, bergen:) uitlooper, (bwk.) uitsprong;

leegmaking, schoonmaking, ig, ontlasting (-leerungsmittel, o.: purgeermiddel); -legen, w.b.: 1)uitleggen, verklaren (er legt ihm das fur Geiz aus: hij houdt dat voor gierigheid van hem), 2) inleggen, opleggen, garneeren (ausge-legte Arbeit: ingelegd werk), 3) (koopwaar:) uitstallen, ten toon stellen, 4) (schepen :) buiten brengen, op de reede brengen, 5) (geld:) uitschieten, verschieten (sich -legen, w. w.: srm.: zich in postuur zetten); -leger, m. (-s; mrv. :): uitlegger, (ook:) uitlegkundige; -legerei’, vr.:.(spitsvondige, gezochte, enz.) uitleggerij; -le-gungs, in Sam. (-art, vr.: wijze van uitlegging; -kunde, vr.: uitlegkunde; -sucht, vr.: zucht om alles te verklaren); -leihen, w. b. onr.: 1) leenen, te leen geven,2) verhuren; -leiher. m. (-s; mrv. -) : 1) geldschieter, 2) verhuurder; -leiherin, vr. (-; mrv. -nen): 1) geldschietster, 2) verhuurster; -leihung vr.: 1) te leen geving, 2) verhuring; -lenken, w. b.: doen afwijken, doen uitwijken, (fig.) ontwijken; -lemen, w. o. h. en w. b.: 1) zijnen leertijd voleinden, 2) door en door leeren kennen (Einen -lemen: iemand door en door leeren kennen; in etwas [auf etwas J ausgelernt haben: iets door en door kennen, in [op] iets uitgestudeerd zijn; der Mensch lernt nie aus: men is nooit uitgeleerd); -lesen, w. o. onr. h. en onr. w. b.: uitlezen,

onr.

ten einde lezen, (fig.) uitzoeken, uitkippen; -leser, m. (-s; mrv. -): uitzoeker; -leserin, vr.: (-; mrv. -nen): uitzoekster; -leuchten, w. b.: uitlichten, (iemand) met licht begeleiden tot aan de voordeur; -leuen, w. b.: lossen, overboord wippen.

aus'llicliten, w. b,: (bosschen:) hier en daar dunnen, eenige boomen rooien, (boomen:) snoeien, (schepen:) ten deele lossen, (de geldlade, de kas:) ledigen; -lie-ben, w. o, h,: ophouden te beminnen, vaarwel zeggen aan de liefde; -lieferer, m. (-s; mrv. -): 1) uitleveraar, 2) afleveraar; -liefern, w. b : 1) (rcht.) uitleveren, (mil,) uitwisselen, 2) afleveren; -liegen, w, o, onr. h.: den noodigen tijd rustig liggen, belegen worden; -lieger, m. (-s; mrv. -): wachtschip.

aus'lloclien, w. b.: 1) uit een gat halen, (mnw.) uitgraven, 2) de gaten dichtmaken van; -löchern, w. b.: gaten (gaatj'es) maken in; -locken, w. b.; uitlokken, (iets -aan iemand) ontlokken, (fig. iemand) uit-hooren, den wurm uit den neus halen; -lohen, w. b : 1) uitloogen, 2) uitbranden; -lohnen, w. b.: uitbetalen; -loosen [-losen], w. b.: 1) uitloten, 2) loten om, 8) in loten of kavelingen splitsen; -losbar, bv. n.:

1)    losbaar, 2) afkoopbaar; -löschbar, bv,

n, : uit te wisschen; -löscnen, w. b.: uit-blusschen, uitdooven, (fig,) uitwisschen, (eene schuld) delgen, aanzuiveren; w o.

s.: uitgaan, uitdooven, (fig.) te niet gaan; -löscher, m. (-s; mrv. -): dompertje, domper; -löscnlich, bv. n.: uit te wisschen; -losen, Zie -loosen; -lösen, w, b.: uithalen (uit hetgeen er omheen zit), losmaken (de tong), lossen (pand), vnjkoopen (van dienst), doen uitwisselen (krijgsgevangenen), vrijhouden (iemand); -lösungsvertrag, m.: traktaat tot uitwisseling van krijgsgevangenen; -lotsen, w. b.; buitengaats brengen; -lüften, w. b.: luchten, (fig.) verlichter maken (sich -lüften, w. w.: een luchtje scheppen).

aus'lmaclien, w. b. 1) uitmaken (i. a. b.); (fig.) wegmaken, 2) uitdoen, 3) uithalen (van schil, dop, vel, omkleedsel, ingewand, enz. ontdoen); w. o. h.: uitmaken, (fig.) beloopen, bedragen; -magern, w. b.: uitmergelen ; -mahlen, w, b. onr.: 1) uitmalen,

2)    afmalen; -malen, w. b.: verven, beschilderen, (prenten:) kleuren, (schl.) de laatste hand leggen aan, (fig.) afschilderen; -mangein, w. b.: glad mangelen, (deeg:) uitrollen; -marken, w. o.: afpalen, afbakenen; -marsch, m.: uittocht; -marschiren [ie], w.

o.    s.: uitrukken, uittrekken; -masten, w. b.: behoorlijk mesten; -matratzen, w. b.: goed gevuld maken; -mauern, w. b.: met metselwerk bekleeden, (fig.) dichtmetselen, toemetselen; -maulen, w. o. h.: uitpuilen; sich -mausen (sich -mausern), w. w.: uitruien, (fig.) herstellen, beter worden,

aus'lmeisseln, w. b.: uitbeitelen, (fig.) afronden; -melken, w. b. onr.: uitmelken; -mergeln, w. b.: uitmergelen; -merken, w. b.: opmerken; -merzen, w, b.: uitschieten, af keuren, (fig.) verwijderen, (een woord:) schrappen; -messbar, bv. n.: meetbaar, uit te meten; -messen, w. b. onr.: uitmeten, (fig.) opmeten; -meubliren [ie|,w.b.: meubileeren; -miethen [t], w. b.: 1) verhuren, 2) huurder-af maken, 3) kameren; -min-derer, m. (-s; mrv. -): afslager; -minderei', yr.: verkoop bij afslag; -mindern, w. b.: bij afslag verkoopen, (ook:) aan den laag-sten inschrijver aanbesteden; -misten, w. b.: de mest verwijderen uit, (fig.) schoonmaken; -mitteln, w. b.: ontclekken, opsporen;-möbliren [iel, w. b.: meubileeren; -montiren [ie], w. b.: wapenen, uitrusten; -münden, w. o. h.: uitloopen, zich ontlasten (-münden lassen: doen aansluiten); -mün-dung, vr.: uitwatering,(rivier-)mond; -mün-zen, w. b.: munten; -musterer, m. (-s; mrv. -): keurmeester, keurder; -mustern, w.b,: keuren, afkeuren.

aus'lnagen, w. b.: uitknagen; -nahen, w. b.: (kim.) stikken; -nahme, vr.: uitzondering ; -nahmsweise, bw.: bij wijze van uitzondering; -naschen, w. b.: leegsnoepen; -nehmen, w. b. onr.: uithalen, (visch:) schoonmaken, (fig.) uitzonderen (Yögel -nehmen: vogelnestjes storen; auf Borg -nehmen: op den borg nemen; sich -nehmen, w. w. onr.: er uitzien; sieh gut -nehmen: goed staan, eene goede vertooning maken); -nehmend, bv. n. en bw.: uitnemend, ongemeen; -nippen, w. b.: uitflep-pen, uitlurken; -nutzen, w. h.: opslijten, (iets tot het geheel versleten is) gebruiken.

aus'löhsen, w. b.: leeghoozen, uithoo-zen; -ölen, w. b.: van binnen met olie insmeren.

aus'lpacken, w. b.: uitpakken; -pa-riren [iel, w. b.: afwenden; -pauken, w. b.: bij trommelslag bekend maken (Einen -pauken: iemand de stad of het dorp uittrommelen; fig.: iemand afrossen): -pauschen, w. b.: kleinslaan; -peilen, w. b.: peilen; -peitschen, w. b.: geeselen, (fig.) afranselen; -pfahlen, w, b.: afpalen, van paalwerk voorzien, (bwk.) beheien; -pfanden, w. b.: beslag leggen op de goe-ren van; -pfander, m. (-s; mrv. -): beslaglegger; -pfarren, w. b.: van eene parochie afscheiden; -pfeifen, w. b. onr.: uitfluiten; -pflanzen, w. b.: verplanten, verpoten; -pflastern, w. b.: bestraten; -pflügen, w. b.: omploegen; -pfünden, w. b.: uitverkoopen bij het gewicht; -pfützcn, w. b.: uitputten; -pichen, w. b.: pekken, met pik bestrijken, (fig.) teren, met teer bestrijken (ein aus-gepichter Magen: fig.: eene maag van ijzer).

Auspiciën, vr. mrv.: voorteekenen.

aus'lpiclten, w. b.: uitpikken; -plap-pern, w. b.: Zie ausplauclerii; -platten, w. b.: 1) met tegels bevloeren, 2) Zie ausplatten; -platten, w. b.: strijken (met een strijk-ijzer); -platzen, w. o. s.: uitbarsten (mit dem Gteheimnisse -: het geheim loslaten, met het geheim voor den dag komen); -plauderer, m.‘ (-s; mrv. -): babbelaar, langtong; -plaudern, w. b.: (fig.) aan de groote klok hangen; -plaude-rung, vr,: ruchtbaarmaking; -plünderer, m. (-s; mrv. -): plunderaar; -plündern, w. b,: plunderen, leegplunderen; -pochen, w. b.: opkloppen, opjagen, (een tooneel-stuk:) doen vallen, (een acteur:) uitfluiten; -poliren [ie], w. b.: polijsten, politoeren, bruineeren, (fig.) opwrijven; -polstern, w. b.: zacht en gevuld maken; -poltern, w. o. h.: uitrazen; -posaunen, w. b.: uit

(hg-.)

■o’

mrv.

bazuinen; -pragen, w. b.: munten, stempelen, (fig.) afdrukken, (ook:) kenmerken; -pragung, vr.: muntslag, muntstempel, kenmerking; -predigen, w. b.: (fig. fam.) aan de groote klok hangen; -prei-sen, w. b. onr.: opvijzelen, ophemelen; -pressen, w. b.: uitpersen, (ook:) wegpersen, (fig.) afpersen; -prügeln, w. b.: afranselen; -pumpen, w. b.: uitpompen, leegpompen; -punktiren [ie], w. b.: ontdekken door de waarzeggerij uit puntjes of stippels; -putzen, w. b.: 1) schoonmaken, leegruimen, 2) tooien, opsieren, (boomen:) snoeien, 3) (ecne kaars:) uitsnuiten, (iemand :) uitpoetsen, den mantel uitvegen, een uitpoetser geven aan; -put-zer, m. (-s; mrv. -): schoonmaker, leeg-ruimer, (fig. fam.) uitpoetser, uitbrander, terechtwijzing.

aus'lquartieren, w. b.: (inkwartiering niet in huis nemen, maar die in een ander huis) uitbesteden; -quartierung, vr.: plaatsing elders; -quetschen, w. b.: uitpersen.

ausl raden, w. b,: uitrooien, rooien; -radiren [ie], w. b,: uitkrassen, uitkrabben; -rahmen, w. b.: (melk:) afroomen, (schilderijën:) uit de lijst nemen, (borduurwerk:) van het raam afnemen; -rammeln, w. o. h.: (van hazen en konijnen:) uitrammelen; -rammen, w. b.: beheien; -randern, w. b.: uitkartelen, een uitge-knipten rand maken aan; -rangiren [ie], w. b.: af keuren, uitschieten, afdanken; -rasen, w. o. h.: uitrazen; -rasten, w. o. h.: uitrusten; -rauben, w. b.: uitplunderen, leegplunderen; -rauchen, w. b.: (eene pijp:) uitrooken, (jag.) door middel van rook uit eene schuilplaats drijven; -rauchern, w. b.: 1) uitrooken, door middel van rook verdrijven, 2) met welriekende geuren vervullen, 3) (ham, worst, enz.:) rooken, goed doorrookt maken; -raufen, w. b.: uittrekken, (tnb.) wieden; -raumen, w. b.: 1) ruimen, ontruimen, 2) leegmaken, 3) schoonmaken, 4) uitpeuteren; -raumer, m (-s;

': ruimer (van sekreten en putten), schoonmaker, nachtwerker, (art.) krasser; -raupen, w. b.: van rupsen zuiveren; -rauspern, w. b.: uithoesten, opgeven (sich -rauspern, w. w.: opgeven).

auslreclmen, w. b.: uitrekenen; -rechner, m, (-s; mrv. -): uitrekenaar, be-rekenaar; -recken, w. b.: uit-rekken, (fig.) uitstrekken, uitsteken; w. o. h.: (van herten:) al de takken aan het gewei volgroeid hebben; -rede, vr.: voorwendsel, uitvlucht, (rcht.) exceptie; -reden, w. b.: uitspreken, (fig.) afpraten (Einem etwas -reden: iemand iets uit het hoofd praten; sich -reden, w.w.: zich er uitpraten ; sich mit etwas -reden: zich wegens iets schoonpra-ten; sich mit Einem -reden: zich schoon-praten bij iemand, ook: met iemand tot eene opheldering komen); w. o. h.: uitspreken; -regnen, w. onpers.: uitregenen (ausgeregnete¹ Wege: door den regen onbruikbaar gewordene wegen); -reibeholz, o.: wrijfhout, (bij schoenmakers:) likhout; -reiben, w. b. onr.: uitwrijven, (fig.) opwrijven; -reichen, w, b.: toereikend zijn, voldoende zijn (-reichen mit: genoeg hebben aan); -reifen, w. o. h. en s.: volkomen rijp worden; -reihen, w. b.: afrijgen, (fig.) af keuren, uitschieten; -reinigen, w.b.: schoonmaken; -reise, vr.: uitreis, heenreis; -reisen, w. o. s.: 1) de reis aannemen, op reis gaan, vertrekken, 2) uitreizen; -reissen, w. b. onr.: uittrekken, (fig.) uitroeien; w. o. onr. s.: uitscheuren, losgaan, (van dijken:) doorbreken, (mil.) deserteeren, fig.) op den loop gaan, de plaat poetsen, (van paarden:) op hol gaan (die Geduld reisst mir aus: ik verlies mijn geduld, mijn geduld begeeft mij); -reisser, m. (-s; mrv. -): deserteur, (fam.) plaatpoetser; -reiten, w. o. onr. s : uitrijden, zich te paard op weg begeven; w. b. onr.: afrijden; -reiter, m. (-s; mrv. -): voorrijder, (fig.) gendarme; -renken, w. b.: verrekken, ontwrichten; -rennen, w. b.: uitloopen; w. o. s.: uitloopen; -reuten, w. b.: uitroeien, (boomen:) rooien, aus'lrlieden [reej, w. b.: uitrusten, aus lribben, w. b. Zie ausrippen; -richten, w. b.: rechtstrijken, gladstrijken, (haar:) uitkammen, (fig.) uitrichten, volbrengen, doen, (maaltijd, bruiloft:) aanrichten, (mijn-ader:) ontdekken (Einen -richten: iemand doorhalen; ook: iemand over den hekel halen, iemand beschenden); -richter, m. (-s; mrv. -): uitrichter, vol-brenger; -richtsam, bv. n.: vlug, vaardig; -richtsamkeit, vr.: vlugheid, vaardigheid; -riechen, w. b.: onr.: 1) met reuk vervullen, 2) ruiken, 3) doorsnunelen; -riefen, w. b.: groeven, gegroefd maken;-rindern, w, o, h.: ophouden tochtig te zijn; -ringen, w. b. onr.: uitwringen, (fig.) verrekken, verstuiken, verwringen; w. o. onr. h.: uitstrijden, den strijd volstrijden; -rinnen, w. o. onr. s.: wegloopen, wegstroomen, er uitloopen; -rippen, w. b.: (tabak:) van steelen ontdoen; -ritt, m. (-es; mrv. -e): uitrit.

auslröclieln, w. o. h.: (fig.) den laat-sten snik geven; -roden, w. b,: rooien, (fig.) in bouwland herscheppen; -rohren, w. b.: met riet betingelen; -rollen, w. b.: uitrollen, (fig.) wannen, ziften; w. o. h.: uitrollen, (fig.) ophouden; -rotten, w. b.: uitroeien, (fig.) verdelgen; -rotter, m. (-s ; mrv. -): uitroeier, (fig.) verdelger; -rottungs-krieg, m.; verdelgings-oorlog.

aus lrucken (-riicken), w. o. s.: uitrukken, uittrekken, ten strijde trekken, (typ.) eiken volgenden regel korter maken; -rut, m. (-es; mrv.-e): uitroep, (fig.) afkondiging, bekendmaking, (ook:) publieke veiling; -rufen, w. o. onr. h. en w. b.: uitroepen, (fig.) omroepen, bekend maken, (ook:) opveilen,' (ook:) uitventen; -rufer, m. (-s; mrv. -): omroeper, (fig.) wapendrager, heraut, (ook:) afslager, (ook:) uitventer; -ruferin, vr. (-; mrv. -nen): uitvent-ster; -rüffeln, w. b.: (vanhonden:) spelen; -ruhen, w. o. h.: uitrusten; -rühren, w. b.: karnen; -ründen, w. b.: uitronden;-run-zeln, w. b.: ontrimpelen, (fig.) ontplooien; -rupfen, w. b.: een voor een uittrekken, (laken:) noppen; -rüsten, w. b.: uitrusten, (fig.) toerusten; -rutschen, w. o. s.: uitglijden; -rütteln, w. b.: uitschudden.

Atissaat, vr.: 1) zaaiing, 2) zaaizaad, zaaikoorn; -sackeln, w. b.: (iemand) blut spelen, (iemand) al zijn geld afwinnen, af-troggelen; -sacken, w. b.: uit den zak halen of doen; -saen, w. b.: zaaien; -sage,

uits

ren:

⁽d1t;

mrv.

zonderd; -schliessung, vr.: uitsluiting, buitensluiting, (typ.) spatie (mit-schliessung: uitgezonderd; -schliessungsweise,bw.: bij wijze van uitzondering), aus'lschlossen, w. onpers. h.: uit-

slokken, leegslurpen; w. o.: i -schlummern, w. o. h.: uitslapen fen, w. o. s.: uitslippen, uitko kruinen; -schlürfen, w. b.: u

vr.: verklaring, (fig,) uitspraak, (tik.) gezegde (seiner -sage nach: volgens zijne verklaring, naar zijn zeggen; -sageweise, vr.: tik.: aantoonende wijs ;-sagewort, o.: werkwoord); -sagen, w. b.: verklaren; -satz, m. (-es; mrv. -satze): (spl.) inzet, (biljart:) eerste stoot, (hik.) melaatschheid, (vea.) schurft; -satzig, bv. n.: melaatsch, (vea.) schurftig (Spital für -satzige: leprozenhuis); -saubern, w. b.: schoonmaken, van binnen zuiveren; -sauern, w. b.: van zuurdeelen ontdoen; -saufen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitzuipen; -saugen, w. b. onr.: uitzuigen; -saugen, w. b.: zoogen; -sauger, m. (-s; mrv. -): uitzuiger, (pik.) woekerplant; -saugerei', vr.: uitzuigerij; -saung, vr.: zaaiing.

aus'lschaben, w, b.: uitschaven, afschaven, wegschaven; -schaften, w. b.: boren, uitboren; -schakern, w. o. h.: uitdollen ; -schalen, w. b.: uit de schelp halen, (bwk.) beschieten, bekleeden (b. v, met planken); -schalen, w. b.: pellen, doppen, ontbolsteren, van schil of bast of dop ontdoen, (hik.) uitsnijden, (fig.) plukken, uit-kleeden, plunderen; -schallen, w. o. h,: uitgalmen; sich -schamen, w. w.: alle schaamte uitschudden (sich die Augen -schamen: zijne oogen uit zijn hoofd schamen); -schanden, w. b.: (fam.) uitluchten, schelden, grof beleedigen: -schank, m.: drankverkoop bij de kleine maat; -scharren, w. b.: (tnb.) opschoffelen, (ook:) oprijven, (fig.) door geschoffel met de voeten uitjouwen of tot heengaan dwingen (hinten -scharren: strijkvoeten);-scharten, w. b.: uittanden, getand maken ; -schatti-ren [ie), w. b.: schaduwen; -schatzen, w. b.: onteigenen; -schaufeln, w. b.: uithoorn, (ook:) leegscheppen; -sehaumen, w. b.: schuimen, (fig.) uitbraken; w. o. h.: uitschuimen, (fig.) uitrazen.

aus'lscheidcn, w. b. onr.: afscheiden; afzonderen; w. o. onr. h.: zich afscheiden, -scheinen, w. o. onr. h.: uitschijnen; -schelen, w. b.: pellen, doppen; -schellen, w. b.: uitklinken, omroepen; -schelten, w. b. onr.: uitschelden; -schenken, w. b.: uitschenken, leegschenken, (fig.) bij de kleine maat verkoopen, tappen; w. o. h.: tappen, eene tappersnering doen; -scheren, w. b. onr.: de laatste schering geven aan (laken) ; -scherzen, w. o. h.: uitschertsen; -scheu-ehen, w. b.: wegjagen, bangmaken; -scheuern, w. b.: uitschuren, (ook:) schrobben (sich -scheuern, w. w.: afschuren).

auslschicken, w. b.: uitzenden, uitsturen (nach etwas -schicken: iets laten halen); -schieben, w. b. onr.: uitschuiven; w. o. onr. h.: (in ’t kegelspel:) trekken om te zien wie eerst zal spelen; -schieber, m. (-s; mrv. -):    1) uitschuifblad, 2) lade;

-schiessen, w. b. onr.: uitschieten (i. a. b.), (vuurwapenen:) probeeren, (een bosch:) zóó afjagen dat er geen wild meer in te vinden is; w. o. onr. h.: (pik.) uitloopen, uitbotten, (van den wind:) omloopen, draaien; -schiffen, w. b.: I) (uit een schip) lossen, 2) verschepen naar buitenslands; w. o. h.: vertrekken, uitvaren; -schilfen, w. b.: van rietgewas (van biezen) ontdoen; -schimpfen, w. b.: beleedigen, beschimpen, uitmaken, schelden; -schinden, w. b. onr.: (fig.) villen, uitkleeden, uitmergelen; -schirren, w. b.: van het tuig ontdoen, uitspannen.

aus’lschlachten, w. w.: afhakken, nijden; -schlacken, w. b.: (metalen) van slakken zuiveren; -schlafen, w. o. h. en w. b.: uitslapen; I -schlag, m. (-es): (op de huid:) uitslag; (fig.) uitslag,afloop, einde; (bij het wegen:) doorslag; (van kamers:) behangsel; (van een kleeding-stuk:) omslag, opslag; (pik.) spruit, loot, uitspruitsel; (spl.) eerste stoot, eerste slag; [in Sam.) -faustel, m.: mnw.) beukhamer; -fieber, m. met uitslag gepaard gaande koorts; I -schlage, in Sam.: -steiger m.: (mnw.) opzichter over de ertsbrekers; -wald, o.: jong houtgewas; I -schlagen, w. b. onr.: uitslaan, (fig.) afslaan, weigeren, (ook:) afranselen, (mnw.) aan stukken slaan, (netten:) uitzetten, uitspannen, (tenten, ledikanten, enz.:) afbreken (hoornen:) merken; w. o. onr. h.: uitslaan (i. a. b.), (fig.) uitvallen, afloopen, eindigen, (van den evenaar eener balans :) overgaan, doorslaan, (pik.) uitloopen, uitbotten, (van de huid:) uitslag krijgen, puistig (rood en gezwollen) worden (van mu-uitslaan, zweeten; I -schlager, m. -): (mnw.) erts-breker, (rs.) paard achteruitslaat; -schlagung, vr.: weigering, afwijzing; -schlammen, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen.

aus’lschleifen, w. b. onr.: 1) slijpen, wetten, scherpen, 2) uitslijpen, wegslijpen (sich -schleifen, w. w.: afslijpen); -schlei-men, w. b.: van slijm zuiveren; -schlem-men, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen; -schleudern, w. b.: uitslingeren, uitwer-pen.

aus’lachlichten, w. b.: pletten; -schliefen, w. o. s.: uitslippen, uitkruipen, uitkomen; -schliessen, w. b. onr.: 1) uitsluiten, buitensluiten, 2) van boeien of kluisters ontdoen, 3) (typ.) met wit opvullen ; -schliessend (-schliesslich), bv. n. en bw.: uitsluitend; vz.: uitgenomen, uitge-hagelen.

auslschluchzen, w. o. h.: uitsnikken; -schlucken, w. b.: uitslokken, leeg-o.: uithikken; -schlummern, w. o. h.: uitslapen; -schlüp-fen, w. o. s.: uitslippen, uitkomen, uitkruipen; -schlürfen, w. b.: uitslurpen; -schluss, m. (-es): uitsluiting (-schlussweise, bw.; bij uitsluiting).

aus Ischmahen [-schmalen), w. b.: beknorren, schelden; -schmauchen, w. b.: uitrooken; -schmausen, w. b.: oppeuzelen ; w. o. h.: lekker eten tot men niet meer kan; -schmeissen, w, b. onr.: uitsmijten; -schmelzen, w. o. h. en w. b.: uitsmelten; -schmieden, w. b.: uitsmeden, (fig.) smeden, (galeislaven:) van de boeien ontdoen; -schmieren, w. b.: uitsmeren, (fig.) smeren, (schl. en fig.) klodderen (let. en fig.) naschrijven, stelen, (fig. fam.) afrossen; -schmiererei’, vr.: (let.) naschrij-verij, plagiaat; -schmollen, w. o, h.: uit

pruilen: -schmücken, w. b.: versieren, (fig.) , (ook:) opluisteren; -schmuggeln, uitsmokkelen.

tooien w. b.:

aus'lschnallen, w. b.: losgespen; -schnappen, w. o. s-: losschieten; -schnar-chen, w. o. h.: uitsnorken; -schnauben, w. b.: uitniezen, uitsnuiten, uitsnuiven, (den neus:) snuiten; w. o. h.: (door den neus) blazen, snuiven (die Pferde-schnauben lassen : de paarden laten uitblazen ; sich -schnauben, w. w.: den neus snuiten); -schnaufen, w. o. h.: ademhalen, (door den neus) snuiven; -schnauzen, w. b.: uitsnuiten.

aus Isclmeiden, w. b. onr.: uitsnijden, (ook:) uitknippen, (fig.) snoeien: -schneider, m. (-s; mrv. -): uitsnijder; -schneiderin, v. (-; mrv. -nen): uitsnijd-ster; -schneien, w. onpers. h.: uitsneeuwen; -schneiteln, k. b,

aus'l schuiten, w. b.: van schoenen ontdoen; -schuppen, w. b.: geschubd maken; -schüppen, w. b.: spitten, graven; -schürfen, w. b.: uitgraven.

Ausschuss, m. (-es; mrv. -schüsse): 1) uitschot, 2) keur, kern, bloem, (fig.) commissie; enger -: commissie; I -bogen, m.: (typ.) onbruikbaar blad, blad misdruk; -mitglied, o.: lid der commissie; -tag, m.: landdag; -verwandte, m.: afgevaardigde; -waare, vr.: uitschot.

auslschütteln, w. b.: uitschudden; -schütten, w. b.: uitgieten, (fig.) uitstorten (sich vor Lachen bald -schütten: zich bijna doodlachen: das Kind mit demBade -schütten: spr.: het goede wegwerpen met het slechte): w. o. h.: werpen, jon-

gen.

auslscliwanken, w. o, s.: er uit vallen; -schwanken, ij. b.: uitspoelen; snoeien.    -schwaren, w. o. onr.: uitzweren; -schwar-

Aus'sclmitt, m. (-es, -s; mrv. -e):    men, w. o. h.: uitzwermen, (fig.) uitrazen,,

uitsnijding; auf den - verkaufen: bij de    (zijn tuil) uittuilen; -schwarzen, w. b.:

el verkoopen, in het klein verkoopen;    uitsmokkelen; -schwatzen, w. b.: Zie aus*

I -handel, m.: verkoop in het klein;-hand- plaudern; w. o. h.: uitbabbelen.

Ier, m.: winkelier die in het klein ver- aus'lschwefeln, w. b.: uitzwavelen; koopt; -handlung, vr.: verkoop in het    -schweif, m. (-es); uitweiding, afdwaling;

klein; -laden, m.: winkel waar in het    -schweifen, w. b.: 1) bochtig uitknippen

klein verkocht wordt; -waare, vr.: goed    of uitsnijden, aan de randen gebogen ma-

dat (koopwaar die) in ’t klein verkocht    ken, 2) uitspoelen; w. o. s.: uitweiden,

wordt.    (van zijn onderwerp) afdwalen, (fig.) zich

Aus'lsclinitter, m. (-s; mrv. -): win-    aan uitspattingen overgeven,uitspattingen

kelier die in het klein verkoopt; -sehnitt-    maken; -schweifend, bv. n.: uitsporig,

ling, m.: (vlk.) kind dat gehaald is met    uitspattend; -schweifling, m. (-es. -s; mry.

de keizerssnede ; -schnitzeln (-schnitzen),    -e): losbol, doordraaier, lichtmis; -schwei-

w. b.: uitknippen, (tech.) uitsnijden, uit-    fung, vr.: uitweiding, afdwaling, (fig.)

drijven, uitbeitelen; -schnüffeln, w. b.:    buitensporigheid;-schweissen, w. b.: sme-

uitsnuffelen; -schnupfen, w. b.: leegsnui-    den, met den hamer bewerken (kalt

ven; -schnüren, w. b.: losrijgen (ein    -schweissen: koud hameren, koud sme-

Frauenzimmer -schnüren: eene vrouw haar    den); -schwemmen, w. b.: wegspoelen,

corset helpen losmaken).    wegkabbelen, (fig.) ondermijnen, (linnen:)

Ausscltöpf, in Sam. I -kelle, vr.    spoelen, uitspoelen; -schwingen, w. b.

(-löffel, m.; -schale, vr.; -trog, m.): schep-    onr.: uitschudden, uitslaan. Zie schwin-

per (voorwerp om mee te scheppen).    gen; w. o. onr.: uittrillen (sich -schwin-

aus’lschöpfen, w. b-: 1) uitscheppen, gen, w. w. onr.: wegvliegen); -schwitzenr scheppen, opscheppen, 2) leegscheppen; w. b.: uitzweeten, (fig.) vergeten; w. o.s.: -schossen, w. o. s. en n.: (pik.) uitloopen, zweeten, doorzweeten. uitbotten; -schössling, m.: loot, uitspruit- auslseckeln w. b.: Zie aussac-sel; -schoten, w. b.: doppen (uit den dop keln; -segeln, w. o. s.: uitzeilen; -sehen, doen).    w. b. onr.: 1) uitzien, ten einde zien,2) af-

auslschrauben, w. b.: uitschroeven,    zien, geheel overzien (sich die Augen -se-

losschroeven; -schreiben, w. b. onr.: uit-    hen: zijne oogen uitkijken, ook: zijne

schrijven (i. a. b.), (zijnen naam:) voluit    oogen bederven met kijken; sich etwas

schrijven (sich -schreiben, w. w.: zich af-    -sehen: iets uitkiezen); w. o. onr. h.: er

schrijven, zich met schrijven afwerken);    uitzien; -sehen, z, n. o. (-s): uitzicht,uiter-

-schreiber, m. (-s; mrv. -): naschrijver;    lijk, voorkomen; -sehend, bv. n,: er uit-

-schreiberei' vr.: naschrijverij; -schrei-    ziende (weit -sehend: ver-uitziend; fig.:

bung, vr.: 1) naschrijving, 2) afschrift,    grootsch; fam.: van langen duur, van lan-

kopie; -schreien, w. b. onr.: uitroepen,    gen adem); -seigern, w. b.: smelten, zui-

(fig.) uitventen, (ook:) het uitschreeuwen    veren door smelting; -seihen, w. b.: door-

van (Einen -schreien: iemand bekend ma-    zijgen, filtreeren; -seimen, w. b.: (honig:)

ken als, iemand uitmaken voor; seine    van de raten laten druipen; -sein, w. o.

Stimme -schreien: zijne stem vormen of    onr. s.: uit zijn.

ontwikkelen; sich -schreien, w. w. onr.:    aussen, bw.: buiten; - und innen (

zich heesch schreeuwen); -schreier, m. (-s;    goldet): van buiten en van binnen (

mrv, -): 1) omroeper, 2) uitventer;-schrei-    guld); I -böschung, vr. (vest.) buitenmuur,

ten, w. o. onr. s,: ter zijde gaan, (fig.) af-    contrescarp; -deichsland, o.: uiterwaard,

wijken, (ook:) te ver gaan; w. b. onr.:    land buitensdijks; -ding, o.: iets afge-

groote schreden meten, (fig.) over-    scheidens, iets afzonderlijks; -graben, m.:

_den; -schröpfen, w. b.: (hik.) kop-    buitengracht; -hafen, m.: buitenhaven,

pen-schroten, w. b.: uithollen, uitvreten,    voorhaven ; -linie, vr.: buitenlinije ; -pos-

(koorn:) grof malen, (wijn, bier:) bij het    tep, m.: voorpost; -schein, m.: uiterlijke

vat verkoopen, (vaten:) uithijschen.    schijn; -seite, vr.: buitenzijde ; -stand, m.:

Zie de noot op blz. 56.

.: (tnb.) dunnen.

ver-

ver-

met

schrij

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

best doen).

auslsetzen, w. b.: 1) uitzetten (schildwacht; sloep of boot), vastzetten (geld), vaststellen (een datum); 2) uitzetten, uitspannen, ontplooien, hijsenen (de zeilen), (typ.) uitzetten, afzetten (een blad), uitloven (eenen prijs), aan land zetten (troepen ; gedeporteerden), uitstallen, te koop zetten (koopwaar), ten toon stellen (het sacrament), te vondeling leggen (een kind), verplanten (boomen); 3) blootstellen (aan gevaar), (fig.) in de opene lucht zetten; 4) aan de binnenzijde van metselwerk voorzien; 5 afkeuren, laken^ aanmerken;

haben Sie (was finden Sie) daran zusetzen: wat hebt gij daarop aan te merken? 6) schorsen, staken (betalingen, werk), uitstellen (schuld; ausge-setzte Schuld: uitgestelde schuld); sich -setzen, w. w.: zich blootstellen, (in ’t biljartspel:) acquit geven (sich etwas -setzen: iets uitkiezen en ter zijde zetten) ; aus’setzend, bv. n. (gnk.) tusschen-poozend.

Aus’lsiclit, vr.: uitzicht, (fig.) vooruitzicht (-sichtshauschen, o.: belvedere); -sickern, w. o. s.: uitsijpelen; -sieben, w. b.: ziften, uitziften; -siechen, w. o. h.-.uitzieken ; -sieden, w. b. onr.: uitkoken, (tech.) opkoken; w. o. onr. s.: uitkoken; -siegen, w. o. h.: 1) de zegepraal voltooien, 2) ophouden te zegevieren; -siekern, w. o. s.:

was

uitsijpelen; -singen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitzingen, (fig.) door veel zingen oefenen (de stem); -sinnen, w. b.: uitdenken, verzinnen; -sitz, m. (-es; mrv. -e) koetsierszitting, bok (van een rijtuig) -sitzen, w. b. onr.: uitzitten; w. o. onr. h.. blijven zitten tot het laatst (mit Waaren -sitzen: met goederen te koop zitten; tig.: winkel doen), aus’lsölmlïar, bv. n.: 1) verzoenlijk, 2) te boeten; -söhnen, w. b.: 1)verzoenen, 2) boeten voor; -sömmern, w. b.: in de zon laten luchten; -sondern, w. b.: uitzoeken, (rcht.) zijn (haar, hun) erfdeel aan, uitkoopen, afkoopen; -sonderung, vr.: afscheiding, (gnk.) uitwerpsel; -sorgen, w. o. h.: ophouden met zorgen (er hat nun ausgesorgt: hij heeft nu uitgezorgd, zijne geëindigd); -sortiren [ie],

(kph.) uitstaande schuld, uitstaande posten (mrv.); -treppe, vr.: buitentrap, (fig.), bordes, hooge stoep; -wall, m.: buitenwal; -wand, vr.: buitenmuur; -welt, vr.: buitenwereld ; -werk, o.: (vest.) buitenwerk; -winkel, m.: buitenhoek.

aus'lsenclen, w. b. onr.: uitzenden; -sendling, m.: zendeling; -sengen, w. b.: uitbranden, (fig.) verteren.

laus'ser, vz. [3] (met „Land” samengesteld [2]): buiten, (fig.) zonder; seienSie - Sorgen: wees zonder zorg, maak u niet ongerust; 7 dem Hause: buitenshuis; -Landes: buitenslands, laus'ser, vgw.: behalve, uitgenomen, laus'ser, in Sam. I -christlich, bv. n.: onchristelijk; -dem; bw.: buitendien; -ehelich, bv. n.: buiten-echtelijk, onecht; -europaisch, bv. n.: niet-Europeesch; -ge-richtlich, bv. n.: buitengerechtelijk; -halb, vz. [2]: buiten, bw.: van buiten, aan de buitenzijde; -kirchlich, bv. n.: buiten de kerk; -ordentlich, bv. n.: buitengewoon, ongemeen; -sinnlich, bv. n.: bovenzinnelijk; -weltlich, bv. n.: bovenaardsch; -we-sentlich, bv. n. bijkomend; -zeitlich, bv.

n.: ten onpas komend.

Aeus sere, bv. n.: buitenst, buiten-; uitwendig. I o. (-n): uiterlijk: wie das -, so das Innere: spr.: wat het vat niet inheeft kan het niet uitleveren.

aus'serlich, bv n. en bw.: uiterlijk; Aeus'serliche, o. (~n): uiterlijk; Aeus'ser-lichkeit, vr,: uiterlijkheid, (fig.) oppervlakkigheid; aus'sern, w. b,: uiten, (fig.) aan den dag leggen (sich -, w. w.: zich uiten, zich uitlaten; fig.: voor den dag komen); aus’serst, bw.: uiterst, in de hoogste mate; aus’serste, bv. n. o. tr.: uiterst, (fig,) hoogst, grootst; Aeus’serste, o. (-n): uiterste (sein Aeusserstes thun: zijn uiterste

aus-een

geven

zorgen zijn nu w, b.: sorteeren.

auslspahen, w. b.: verspieden, spion-opsporen, uitvorschen; -spaher,m. (-s; mrv. -): verspieder, spion, opspoorder, uitvorscher; -spaherei‘(-spahung), vr.: (het) spionneeren; -spann, m, (-es, -s): uitspanning, stalhouderij en aanlegplaats; -spannen, w. b.: uitspannen; -sparen, w. b.: uitsparen; -spassen, w. o. h.: ophouden met gekscheren; -spazieren, w. o. s.: gaan delen.

auslspeien, w. b. onr.: uitspuwen, spuwen; -spelzen, w. b.: (graan:) van het kaf ontdoen; -spenden, w. b.: uitdeden, uitreiken; -spender, m. (-s; mrv. -): uit-deeler, uitreiker: -spenderin, vr. (-: mrv. -nen): uitdeelster, uitreikster; -sperren, w. b.: wijduit-spreiden (de beenen), buiten de deur sluiten (iemand); -spieken, w. b.: spekken, lardeeren; -spielen, w. b.: uitspelen, (fig.) spelen om; w. o. h.: uitspelen ; -spinnen, w. b. onr.: spinnen, (fig.) uitspinnen, (komplot:) smeden: -spioniren [ie], w. b.: uitspionneeren.

aus’lspötteln, w. b.: voor het lapje houden, den gek steken met; -spotten, w. b.: ten spot maken.

Auslspraclie, vr.: uitspraak; -spre-chen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitspreken (sich -sprechen, w. w. onr.: zich verklaren); -sprechlich, bv. n.: uit te spreken; -spreiten (-spreizen), w. b.: wijduit-spreiden; -sprengen, w. b.: doen springen, (rs.) in galop brengen, (water:) sprenkelen, (fig.) uitstrooien, in omloop brengen; -spriessen, w. b.: (pik.) uitspruiten, uitloo-pen, uitbotten; -springen, w. o. onr. s.: uitspringen (ein ausgesprungenes Messer: een mes met een stuk er uit); -spritzen, w. b.: uitspuiten (met water), (water:) opspuiten, omhoogspuiten, (hik.) inspuiten; w. o. s.: spuiten; -sprössen, w. o. s.: uit-loopen, uitbotten; -sprössling, m. (-es, -s: mrv. -e): loot, spruit; -spruch, m.: uitspraak, (fig.) orakel; -sprudeln, w. o. s.: er uitborrelen; w. b.: er uit doen borrelen; -sprühen, w. b.: uitspuwen, uitwerpen; w. o. s.: er uitgeslingerd worden; -sprung, m.: uitsprong, uithoek.

aiislspuclten, w. b.: uitspuwen; -spuken, w. o. h. en w. b.: uitspoken; -spü-len, w. b.: uitspoelen, (fig.) wegspoelen, uitkabbelen; -spülicht, o.: spoeling,spoelwater; -spünden, w. b.: aan de binnenzijde

dbekleeden met planken; -spüren, w. b.:    aus'lsticken, w. b.: (kim.) stikken;

opsporen, opsnuffelen, op het spoor ko- -stieben, w. o. onr. s.: uitstuiven; -stim-men; -spürer, m. (-s; mrv. -): opspoorder, men w. b.: (muz.) stemmen, opsnuffelaar, speurhond, (fig.) snuffelaar; auslstöbern, w. b.: Zie ausstau--spürerei', spionnenwerk.    foern; -stockern, w. b.: uitpeuteren;

auslstafftren [iel, w. b.: uitdossen,    -stocken, w. b : van boomwortels bevrij-

tooien, opsieren; -stahren, w. o. h.: op-    den, (boomen:) rooien; -stoffen, w. b.:

houden tochtig- te zijn; -staken, w. b.:    stoffeeren; -stopfen, w, b.: opvullen, vol-

(tim.) van dwarshouten voorzien; -stallen,    stoppen, (kkk.) vullen, (doode vogels en

w. b.: 1) uit den stal brengen, 2) uitpis-    dieren:) opzetten; -storen, w. b.: door-

sen; -stammen, w. b.: uitbeitelen, uitste-    snuffelen; -stoss, m. (-es; mrv. -stösse):

ken; -stampfen, w. o. h. en w.b.: uitstam-    stoot, (srm.) uitval; -stossen, w. b. onr.:

rdc

pen, stampen; -stand, m. (-es, -s; mrv.    uitstooten (i. a. b.), (vloeken:) uitbrake

-stande): uitstaande schuld, uitstaande    (zuchten:) slaken, (boter:) karnen; w.

vordering; -standig, bv. n.: uitstaand, te    onr. h.: (srm.) een uitval doen; -strahle

vorderen; -stankern, w. b.: met stank op-    w. o. s, en w. b.: uitstralen,

vullen of doortrekken, (fig.) doorsnuffelen, aus’strecken, w, b.: uitstrekken, uit-(ook:) uitvorschen, opsporen; -statten, w.    rekken, uitsteken (sich -strecken, w. w.:

b.: toerusten, (fig.) een uitzet geven aan;    zich uitstrekken); -streichen, w. b. onr.:

-stattung, vr.: toerusting, (fig.) uitzet;    uitstrijken (i. a. b.), (mtsl.) aanstrijken,be-

-stauben, w. b,: uitstoffen; -staubern, w.    smeren, (fig.) opverven, (ook:) uitschrap-

b.: 1) uitstoffen, 2) opschommelen, opzoe-    pen, doorschrappen, schrappen, (ook:) afken, opsporen, 3) uit een schuilhoek ver-    ranselen, (ook:) ophemelen, opvijzelen;

jagen; -staupen, w. b.: (fig.) uit (eene    w. o. onr. s.: gaan ronddolen, w. o. onr,

plaats) ranselen, (tig,) afranselen.    h.: een strijkvoetje (eene buiging)

aus [stechen, w. b. onr.: uitsteken,    maken; -streifen, w, o. s.: ronddolen,

(kv.) graveeren, (grachten:) graven, uit-    (ook:) uitstapjes maken; w. b.: (hoograven, (turf:) steken, (patronen:) uitprik-    nen:) doppen; -streiten, w. o. onr. h.

ken, (kabel:) vieren, (iemand:) van de    en onr. w. b.: uit vechten (Einen etwas

baan knikkeren, (ook:) in de schaduw    -streiten: iemand iets opstrijden);-streuen,

stellen, de loef afsteken, (een tijdstip :)    w. b.: uitstrooien.

vaststellen, bepalen, (een vat wijn, bier:) aus'lstricken, w. o. h. en w. b.: afaftappen, (een flesch wijn, bier:) knappen, breien; -striegeln, w. b.: roskammen, (fig.) (een glas wijn, enz.:) doodslaan; -steener, afrossen; -stromen, w. o. s.: uitstroomen, m.: (zeew.) uitsteker; -stecken, w. b.: uit- zich uitstorten; w. b.: uitstorten,"uitgieten, steken, (kabel:) vieren, (boonen:) poten, auslstückeln, w. b.: (muntplaatjes:) (fig.) afbakenen, afpalen; -stehen, w. o.    uitsnijden; -studiren [ie], w. b.: bestudee-

onr. h. en onr. w. b.: uitstaan (i, a. b.),    ren; w. o. h.: uitstudeeren; -stürmen, w.

(fig.) doorstaan, (ook:) blijven staan tot    o. h.: uitstormen, (fig.) uitwoeden, uitrazen;

het einde van, (ook:) uitdienen tot den    -stürzen, w. o. s.: uit komen vliegen; w.

einde, (ook:) buiten staan, (kph.) uitge-    b.: uitstorten, (fig.) leegstorten; -stützen,

stald zijn; -stehend, bv. n.: uitstaand, te    w. b.: aan de binnenzijde stutten,

vorderen; -stehlen, w, b. onr.: leegstelen; aus lsuchen, w. b.: uitzoeken,(fig.)op-w. o. onr. h.: uitstelen; -stehlich, bv. n.:    zoeken, (ook:) doorzoeken, doorsnuffelen;

uit te staan; -steifen, w. b.: met stijflin-    -sühnen, w. b.: 1) verzoenen, 2) boeten

nen voeren, met stijve voering bekleeden,    voor: -sussen, w. o*: zoeten, zoetmaken.

(putten:) met plankwerk bekleeden;-stei- aus’ltafeln, w. b.: (tim.) beschieten, gen, w. o. onr. s.: (uit rijtuig:) uitstappen,    (ook:) betingelen; -tafelung, vr.: lambri-

¹

De meeste (hierboven al of niet opgenomene) met „aus” samengestelde werkwoorden hebben in het Hollandsch hunne gewone beteekenis, samengesteld met het voorzetsel „uit”, welk voorzetsel (evenals het Duitsche „aus”) aan het woord verschillende beteekenissen geven kan.

(uit vaartuig:) aan wal stappen, van boord    zeering; -tapeziren [ie], w. b.: (kamers:)

afgaan; -steinen, w. b.: afbakenen, afpa-    behangen; -tapezirung [ie], vr.: 1) ’t beien, (steenvrucht:) van de steenen of pit-    hangen, 2) behangsel; -tappen, w. o. h.:

ten ontdoen; -stellen, w. b.: uitstellen, tot    rondtasten; -tasten, w. b.: betasten, be-

later verschuiven, (koopwaar:) uitstallen,    voelen; -tauchen, w.o. s.: opduiken, boven

(fig.) ten toon stellen, (ook:) blootstellen,    (water) komen; -taumeln, w. o. h.: uittui-

(wachtposten :) uitzetten, (wissels, enz.:)    melen, (fig.) uitstrompelen; -tausch, in.:

afgeven, (akten:) opmaken (-stellen an:    ruiling, ruil, (fig.) wisseling;-tauschen, w,

aanmerken op); -steller, m. (-s; mrv. -):    b.: ruilen, (fig.) wisselen; aus”tep pichen.

inzender (van goederen voor eene ten-    w. b.: met een tapijt bekleeden.

m,:

toonstelling), afgever, trekker (van eenen Au ster, vr.: oester ;| -bank, vr. (-grund, wissel); -stellung, vr.: tentoonstelling,(van    m.; -lager, o.): oesterbank; -behalter,

koopwaar:) uitstalling, (van wissels:) afgifte,    oesterpark; -fang, m.: oestervangst; -klieber,

(van wachtposten:) uitzetting, (fig.) bloot-    m.: oesterman (die de oesterschelpen openstelling, (ook:) aanmerking; 1 -stellungs,    steekt of klieft); -klieberin, vt.: oestervrouw;

in Sam.: -saai, m.: zaal der tentoonstel-    -kultur, vr.: oesterteelt: -mann, m.: oester-

ling, zaal voor tentoonstellingen, (ook:)    man, (vog.) oester vogel, oestervanger;

zaal om koopwaren uit te stallen;-tag,    -schale, vr.: oesterschaal, oesterschelp,

m.: dag van uitgifte (van eenen wissel); Au stern, vr. mrv.: oesters; I in Sam.

1 -stemmen, w. b.: uitbeitelen, uitsteken; als Auster.

-steppen, w, b,: (kim.) stikken; -sterben, aus’ltlieeren [t], w. b.: teren; -theilen w. onr. s.:’uitsterven;-steuer, vr.: uit-    [t], w. b.; uitdeelen; -theiler [tl, m. (-s;

zet bruidschat, huwelijksgift; -steuern,    mrv^ -nen): uitdeelster; -thun, w. b. onr.:

w. : een uitzet geven aan; w. o. s.: uit-    uitdoen (i. a. b.), (fig.) verhuren, verpach-

stevenen.    ten, (kinderen:) buitenshuis doen, beste-

Aus'lverkauf, m. (-es,-s; mrv. kaufe): uitverkoop; -verkaufen, w. b.: uitver-koopen.

ausjwachsen, w. o. onr. s.: uitgroeien (ausgewachsen, bv.n.: 1) volwassen, 2) mis-sich - wagen, b. reg.

en onr.:

-war-

den, (geld op interest:) uitzetten; -tiefen, w. b.: uitdiepen, uitgraven; -tilgen, w. b.: uitroeien, (schuld:) delgen; -toben, w. o. h.: uitrazen; -tollen, w. o h.: uittuilen, uitrazen; -tonen, w. o. h.: (fig.) zwijgen; -tonnen, w. b.: beschoeien met plankwerk: -tosen, w. o. h.: uitrazen.

ausjtraben, w. o. s.: uitdraven; w. b.: in den draf brengen, (ook:) uit den draf brengen; -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): 1) uitslag, afloop, beslissing, beslechting, 2) schikking, 3) opbrengst; -tra-gen, w. b. onr.: 1) uitdragen, naar buiten dragen, (fig.) wegdragen, wegbrengen, (ook:) leegdragen, 2) rondbrengen, (fig.) ronddragen, wereldkundig maken, (ook:) beschenden, belasteren, 3) opbrengen, opleveren, afwerpen, 4) beslissen, beslechten; w. o. onr. h.: bedragen, beloopen; -trager, m. (-s; mrv. -): ronddrager, overbriever, wandelende nieuwspost; -tragerei', vr.: overbrieverij, babbelzucht; -tragerin, vr.: (-; mrv. -nen): overbriefster, wandelende nieuwspost.

austral', bv. n.: zuidelijk, zuider-, zuid-; I -licht, o.: zuiderlicht; -ocean, m.: (adk.) Stille Zuidzee.

Australien, o. (-s): (adk.) Australië; austral’isch, bv. n.: Australisch.

ausltraitern, w. o. h.: uit-rouwen; -traufeln, w. o. s.: uitdroppelen, uitdruipen; -traumen, w. o. h. en w. b.: uitdroo-men, (fig.) verdwijnen.

aus'ltreiben, w. b. onr.; uitdrijven, (vee:) hoeden, laten grazen; w. o. onr. h.: (pik.) ophouden te botten; -trennen, w. b.: lostornen; -treten, w. b. onr.: 1) uittreden, met de voeten uitpersen, 2) uittrappen, uitwisschen of uitblusschen dooier op te trappen, 3) uitloopen, uit het fatsoen loopen (schoenen), neerhakken (die Kinderschuhe -treten: de kinderschoenen uittrekken); w, o. onr. s,: uittreden, (fig.) deserteeren, (van rivieren:) buiten hare oevers treden (-treten aus: verlaten; gnk.: uitstorten uit); -treter, m. (-s: mrv. -): deserteur, (ook:) afvallige; -treugen, w.b.: uitdrogen.

aus Itriefen, w. o. h.: uitdruipen ;-tril-lern, w. b.: neuriën, opneuriën; w. o. h.: uitneuriën ; -trinken, w. b. onr.: uitdrinken (rein -trinken: schoon uitdrinken); -tritt,

m.    (-es, -s; mrv. -e): 1) uittrede, (fig.) uitgang, (ook :) heengang, 2) (voor een raam:) balkon, (voor eene kamer:) portaal, (aan spoorwegstations:) perron.

ausjtrocknen, w. o. s. en w. b.: uitdrogen, (ook:) opdrogen; -trocknend, bv.

n. : (pha.) opdrogend: -trommeln, w, b.: 1) uittrommelen, 2) (fig.) aan de groote klok hangen, 3) (fig.) met voetengestamp en getrappel uitjouwen; -trompeten, w. b.: uitbazuinen; -tröpfeln, w. o. s.: uitdruppelen; -troffen, w. o. s.: in groote droppels uitdruipen; -trotzen, w. o. h.: ophouden te trotseeren; -trumpfen, w. o. h.: troef uitspelen; -tünchen, w.b.: witten; -tunken, w. b.: leegsoppen; -tuschen, w. b.: (schl.) wasschen; -tuten, w. o. h, en w. b.: uittoeteren.

auslübeii, w. b.: uitoefenen, (fig.) bedrijven, begaan (Rache -üben an, Rache -üben gegen: zich wreken op, wraak nemenop ; Gewalt-üben; geweld gebruiken);, -über, m. (-s; mrv. -); uitoefenaar; -üblich* bv. n.: uit te oefenen, (fig.) uitvoerbaar; -übung, vr.: uitoefening, (fig.) uitvoering (in -übung bringen: in praktijk brengen).

vormd); (pik.) ontkiemen; w. w.: zich uit wagen ; -wagen, w. D. reg.

uitwegen, in het klein verkoopen, (goudgeld:) wegen; -wahl, m.: keus, (fig.) keur; -wahlen, w. b.: uitkiezen; -walzen, w. b.: uitpletten; w. o.h.: uitwalsen;-wan-derer, m. (-s; mrv. -): landverlater, (inz.) landverhuizer;-wanderin, vr, (-; mrv.-nen): vrouw die (meisje dat) haar geboorteland voorgoed verlaat; -wandern, w. o.: zijn (haar, hun) land verlaten; -wanderung, vr.: verlating van ’t geboorteland, (inz.) landverhuizing (-wanderungssucht, vr : zucht om naar den vreemde te trekken); -warmen, w. b.: goed warmen, (ijzer:) uit-gloeien; -warten, w. b.: uitwachten; tig, bv. n.: buitenlandsch (-e Angelegen-heiten: Buitenlandsche Zaken; -e Kaufleute: vreemde kooplieden, kooplieden van buitenslands); -warts, bw.: buitenwaarts, (fig.) naar buitenslands: -waschen, w. b.: uit-wasschen, (drinkglazen:) schoonmaken, uitspoelen, (oevers:) ondermijnen, wegspoelen, wegkabbelen; -wassern, w. b,: uitweeken, in het water zetten (Aus'was-serungslinie, vr.: waterlijn), auslweben, w. b,: afweven; -wechsel, m. (-s; mrv. -): uitwisseling; -wechseln, w. b.: 1) uitwisselen, 2) verwisselen; -weg, m.: uitweg, (fig.) uitvlucht; -wehen, w. o. h. en "wr. b.: uitwaaien; -weichen, w. b.: uitweeken, losweeken; w. o. reg. s.: los-weeken; w. o. onr. s.: ontwijken, (fig.) wijken, ter zijde gaan, (van den voet:) uitglijden; -weichend, bv. n.: ontwijkend; -weichestelle, vr.: wisselplaats, uitwijkplaats; -weiden, w. b.: uithalen, van ingewand ontdoen; -weinen, w. o. h. en w. b.: uitweenen (sich -weinen, w. w.: uitweenen); -weis, m. (-es ; mrv. -e): inhoud (na,ch -weis der Gesetze: naar luid der wetten, overeenkomstig de wetten); -weisen, w. b. onr.: 1) bannen, verbannen, 2) uitwijzen (die Zeit wird es -weisen: de tijd zal het leeren); sich -weisen, w. w.: blijken; -wei-sung, vr.: verbanning; -weissen, w. b.: witten; -weiten, w. b.: verwijden, verbree-den, (fig.) rekken; -wendig, bw.: uitwendig, aan de buitenzijde, (fig.) van buiten, uit het hoofd; -werden, w. o. onr. s.: een einde nemen; -werfen, w. b. onr.: uitwerpen, (fig.) uitschieten, af keuren, (slijm:) opgeven, (eene gracht:) dempen, (jag.) ontweien, van ingewand ontdoen, (een jaargeld:) vastzetten; w. o. onr. h.: (spL) den eersten worp hebben; -werthen [t],. w. b.: taxeeren, waardeeren; -wetzen, w. b.: uitslijpen, slijpen (eine Scharte -wetzen ; eene fout of een vergrijp herstellen).

ausjwichsen, w. b.: aan de binnenzijde wassen, (ook:) uitpoetsen, (fig.) afranselen; -wickeln, w. b.: van de omwikkeling ontdoen, (een kind:) uit de luiers

men

van

-massi

ren.

(-s): azuur; I -blau, o.: he-

doen, (garen:) uit de war maken (sich -wickeln, w. w.: zich er uitredden); -wiegen, w. b. onr. Zie auswagen; -windeln, w. b.: uit de luiers doen; -winden, w. b. onr.: uitwringen, (koopwaar:) hijschen, (fig.) ontwringen; -wintern, w. b.: den winter over houden; w. o. h.: uitwinteren, (fig.) door de vorst bederven; -wipfeln, w. b.: toppen; -wippen, w. b.: (goudgeld:) wegen; -wirken, w. b.: uitwerken, (fig.) afwerken, de laatste hand leggen aan, (jag.) ontweien, van ingewand ontdoen; w. o. h.: uitwerken; -wirren, w. b.: ontwarren; -wischen, w. b.: uitwisschen, uitvlakken, (fig.) uitvegen, (de oo^ren:) uitwrijven (Einem eins -wischen: iemand eene oorveeg geven); -wischer, m. (-s; mrv. -): uitpoetser; -wittern, w. onp. h.: (van het onweer:) uitrazen; w. o. s.: door de werking van de lucht tot ontbinding overgaan (-wittern lassen: aan den invloed van de lucht blootstellen); w. b.: aan de lucht blootstellen, (fig.) loopsporen, ontdekken, '(jag.) ruiken.

aus'lwöUben, w. b.: welven, verwul-ven; -wölbung, vr,: 1) welving; 2) verwulfsel; sich -wolken, w. w.: opklaren.

aus lwuchern, w. o. h.: uitwoekeren; -wuchs, m. (-es; mrv. -wüchse): 1) uit-groeiing, 2) uitwas, (fig.) misgeboorte; -wühlen, w. b.: loswoelen; sich -wundern, w. w.: ophouden zich te verwonderen; -wurf, m. 1) eerste worp, 2) uitwerpsel, ontlasting, uitbraaksel, (fig.) uitvaagsel; -würfeln, w. b.: dobbelen om; w. o. h.: uitdobbelen; -würfling, m. (-es, -s; mrv. -e): verworpeling; -wurgen, w. b.: met moeite uit zijne (hare) keel krijgen; w.

o. h.: uitworgen; -wurzeln, w. b.: ontwortelen, (fig.) uitroeien; -wüthen [t], w. o. h.: uitwoeden.

aus'lzacken, w. b,: uittanden;-zahlen, w. b.: uitbetalen; -zahlen, w. o. h. en w. b.: uittellen, (fig.) bij den tel verkoopen: -zahler, m. (-s; mrv. -): uitbetaler, (van wissels:) nemer; -zahneln, w. b.: uittanden; -zalmen, w. b.: de tanden uit.., breken, (kammen:) tanden, getand maken; w. o. h.: uittanden (dieses Pferd hat aus-gezahnt: dit paard teekent niet meer); -zanken, w. b.: ernstig beknorren, grom-op; w. o. h.: uitgrommen: -zapfen, w. b.: uittappen, bij de kleine maat verkoopen, (een vat:) aftappen; -zaunen, w. b.: omheinen; -zaunung, vr.: 1) omheining, 2) omheinde plaats, 3) tusschenheining.

aus'lzeclien, w. o. h. en w. b.: uitpimpelen ; -zehnten, w. b.: vertienden; -zehnter, m. (-s ; mrv. -) : tiendheffer; -zehren, w. b.: opteren, opmaken, (fig.) mager laten worden, (ook:) uitmergelen; w. o. s. (en: sich -zehren, w. w.): uitteren, wegkwijnen; -zehrung, vr.: uittering, (gnk.) tering; -zeichnen, w. b.: uitteekenen, (fig.) optee-kenen, opschrijyen, (ook:) onderscheiden, met onderscheiding behandelen, (kph.) een opschrift voorzien (sich -zeichnen, w. w.: zich onderscheiden; aus'gezeichnet, bv. n.: uitstekend, uitmuntend, voortreffelijk, voorbeeldig); -zeideln, w, b.: (bijën-korven:) ledigen, uitsnijden; -zerren, w. b.: uitrukken, uittrekken.

aus Izickeln, w. o.: (van geiten:) uit

jongen; I Aus'zieh, in Sam.: -tisch, m.: schuiftafel, tafel met schuifbladen; -walze, vr.: rek-rol; I -ziehen, w. b. onr.: uittrekken (i. a. b.), (den degen:) trekken, (kleuren:) doen verschieten, doen verbleeken, (rek., den wortel) trekken, (iemand:) uit-kleeden (ook fig.); w. o, onr. s.: uittrekken, den tocht aanvaarden, (fig.) verhuizen, (fig. fam.) de plaat poetsen, (spl.) opspelen, uitspelen, het eerst spelen, voorspelen; sich -ziehen, w. w. onr.: zich uitkleeden (ook fig.), zich ontkleeden (sich etwas -ziehen: iets voor zich zelven behouden); -zieren, w. b.: versieren; -zierer, m. (-s; mrv. -): versierder; -zimmern, w. b,: betimmeren, van het noodige timmerwerk voorzien, (een put:) met plankwerk be-kleeden; w, o. n.: uittimmeren; -zinnen, w. b,: vertinnen; -zirkeln, w. b.: met den passer afmeten; -zischen, w. b.: uitfluiten; -zittern, w. o, h.: ophouden te sidderen, ophouden te beven.

aus Izucken, w. o. h.: ophouden te stuiptrekken; -zug, m.: 1) uittocht, 2) verhuizing, 3) uittreksel, 4) uitschuifblad (eener schuiftafel), (ook:) lade.

Aus'zugs, in Sam. I -fest, o.: Paasch-feest der Joden;-graben, m.: afvoerkanaal; 'g, bw.: bij wijze van uittreksel; lung, vr.: verzameling uittreksels; -weise, bw.: bij wijze van uittreksel.

aus'lzupfen, w. b.: uittrekken, uitplukken, (fig.) losrafelen, uitpluizen; -zürnen, w. o.: 1) ophouden boos te zijn, ophouden zich boos te maken, 2) uitrazen; -zwingen, w. b. onr,: (iemand:) dwingen om er uit te komen of om er uit te gaan, (iets:) afdwingen, afpersen.

Authentlicitat', vr.: authenticiteit; -isch, bv. n.: authentiek.

Au tor, m. (-s; mrv. Auto'ren): auteur, schrijver, (fig.) maker, bewerker, (ook:) oorzaak.

Au’torin, vr. (-; mrv. -nen): schrijfster.

autorisiren [ie], w. b.: autorisee-

Autoritat’, vr.: autoriteit; (fig,) ge-

Au’torscliaft, vr.: auteurschap.

Auxiliar truppen, vr. mrv.: hulptroepen.

Aversion', af keer.

Avis’, m.: advies, bericht; I -brief, m.: adviesbrief; -jacht, vr.: adviesjacht, pakketboot,

Axiom, o. (-es, -s; mrv, -e): axioma.

Axt, vr. (mrv. Aexte): bijl, hakbijl; die - an den Baum legen: (fig.) het werk aanvangen; ohne - in den Wald gehen: (spr.) onbeslagen ten ijs komen; I -helm, m.: bijlsteel.

Aext'clien, o. (-s; mrv. -): bijltje.

Az, vr.: aas, lok-aas.

Az el, vr.: (ins.) duizendpoot.

a zen, w. b.: 1) voeren (met den bek), 2) aanlokken; w. o. h.: azen.

Azung, vr.: 1) voeding, voedering, 2) voedsel, kost.

A’zur, m. melsblauw.

azuren (azurn), bv. n.: hemelsblauw.

koekenpan; -probe, vr.:

backt;

vr.:

B.

B, o.: (de letter) B.

Baa ke, vr,: Zie Bake.

Ba al, m. (-s): Baal.

Ba'als, 2e nmv. in Sam. I -diener, m.: Baalsdienaar, afgodendienaar; -dienst,

m. : Baalsdienst, afgodendienst.

Baar, bv. n. en bw.: Zie Bar.

BaB'Beln, w. o. h.: babbelen.

Ba'Bel, o. (-s): Zie BaBylon.

BaBu schen, vr. mrv.: kamermuilen.

Ba'Byllon, o. (-s): Babylon, Babel;

-o'nier, m. (-s; mrv.-): Babyloniër; -o'nie-rin, vr.: Babylonische; -o'nisch, bv. n.: Babylonisch, Babelsch.

BaccBana'lien, vr. mrv.: bacchana-liën, Bacchus-feesten.

Bacchant, m. (-en; mrv. -en): Bac-chus-priester; Bacchan'tin, vr. (-; mrv. -nen): priesteres van Bacchus; bacchan tisch, bv. n.: van Bacchus.

Bacchus, m. (-): (fab.) Bacchus; I -bruder, o.: likkebroer, dronkaard; -fest, o.: Bacchus-feest; -lied, o.: drinklied; -priester, m.: Bacchus-priester; -priesterin, vr. (-; mrv. -nen): priesteres van Bacchus; -stab, m,: thyrsus, staf van Bacchus.

Back, m. (-es, -s; mrv. Bache): beek; kleine Bachen machen grosse Flüsse, (spr.) vele kleintjes maken een groote; l-amsel, vr.: (vog.) kwikstaart; -blume, vr.: goudsbloem; -fahrt, vr.: ravijn, geul, sleuf; -holunder, m.: watervlierboom; -hund, m. (-hündchen, o.): dashond; -krebse, vr.: rivierkreeft, krabbe; -kresse, vr.: (pik.) waterkers; -mücke, vr.: (ins.) waterspin; -münze, vr.: (pik.) watermunt; -reich, bv.

n. : rijk aan beken; -pflanze, vr.: waterplant; -stelze, vr.: (vog,) kwikstaart; -wasser, o.: beekwater; -weide, vr.: (pik.) waterwilg.

Bach e, vr.: wilde zeug (wijfje van het wilde varken).

Back elcken, o. (-s; mrv. -): beekje.

Bacli'er, m.: tweejarig wild varken.

Bacil'lein, o. (-s; mrv. -): beekje.

Back, o. (-es, -s: mrv. -e): 1) bak, schaftbak (der matrozen), 2) voorkasteel (van een schip). I -, bw,: achteruit. I in Sam.: -apfel, m.: stoof-appel; -birne, vr.: stoofpeer; -bord, o.: bakboord; -bords-wache, vr.: bakboordswacht; -brett, o.: bakplaat; -fisch, m.: 1) bakvisch, 2) bakken visch, (fig.) jong nufje, jonge steekneus; -fleisch, o,: gehak, (fig.) vleesch-pastei; -geld, o.: bakloon; -gerath [tl, o.: bakgereedschap; -gerechtigkeit, vr.: (hist,) recht om brood te bakken, ovenrecht; -haus, o.: bakkerij; -hecht, m.: snoek om te bakken; -hefen, vr. mrv.: gist, gest; -kammer, vr.: (in paleizen:) banketbakkerij; -meister, m.: bakkersbaas; -mulde,vr.: kneedtrog; -obst, o,: 1) ooft om te stoven, 2) gedroogde appelen, peren, pruimen, enz.; -ofen, m.: oven ; -ordnung, vr.: verordening op de bakkerijën; -pfanne, vr.

-piss, m.: (zeew.) pisbak ~ 1) oakproeve, 2) brood om te probeëren; -pfeife, yr.: oorveeg, muilpeer; -radchen, o.: repensnijder; -schaufel, vr. (-schieber, m.): ovenschop ; -schüssel, m.: bakschotel; -stein, m.: baksteen; -stube,. vr.: bakhuis; -tag, m.: bakdag; -trog, m. (-wanne, vr.): kneedtrog; -werk, o.: gebak,

Back chen, o. (-s: mrv. -): koontje.

Back e, vr,: wang, koon,

lBack'en, w. b. onr. (backst, buk; gebacken): bakken, (ooft:) stoven, (ook:) in den oven drogen; arme Bitter -: (spr.) mager soppen.

IBack en, in Sam. I -bart, m.: bakkebaard; -bein, o,: kaakbeen; -drüse, vr.: wangklier; -grübchen, o,: kuiltje in de wang; -haken, m.: klemhaak, schroeftang; -haube, vr.: koonmuts, (ook:) pet met neerslaande zij-kleppen; -knochen, o *, kaakbeen, (van paarden:) heupbeen; -muskei, m.: wangspier; -riemen, m.: (rs.) staartriem ; -schlag, m. (-streich, m.): oorveeg, muilpeer; -tasche, vr.: kwabwang, hangkoon; -zahn, m.: kies.

Backer, m. (-s; mrv. -): bakker;

I -brod, o.: broed van den bakker; I -bei-nig, bv. n.: met bakkersbeenen; -bur-sche, m. (-geselle, m.): bakkersknecht; -handwerk, o.: bakkersbedrijf; -meister, m.: bakkersbaas; -ordnung, vr,: verordening op de bakkerijën, reglement voor de bakkers; -scheider, m.: meelbuiler; -zunft,. vr.: bakkersgilde.

backst, backt: Zie backen, w, b.

Bad, o, (-es, -s; mrv. Bader): bad, (fig.) badplaats; Einem ein schlimmes Bad zurichten : (fig. fam.) iemand leelijk beetnemen ; I -heizer, m.: stoker in eene badinrichting; -orden, m. (stk.) Bad-orde.

Ba'de, in Sam. I -anstalt, vr.: badinrichting; -arzt, m.: baddokter; -frau, vr.: badvrouw; -gast, m.: badgast; -haube, badmuts; -haus, o.: badhuis; -hosen, vr.. mrv.: badbroek; -kur, vr,: badkuur; -magd, vr.: badmeid; -meister, m.: badmeester; -mulde, vr.: badkuip; -mutter, vr.: vroedvrouw; -ordnung, vr.: bad-reglement; -ort, m.: badplaats; -platz, m.: plaats om te baden, (fig.) zwemplaats; -reise, vr.: badreis, reis naar eene badplaats; -schiff,

o.: drijvende bad-inrichting; -schwamm, m.: badspons; -stelle, vr.: plaats om te baden, (fig.) zwemplaats; -stube, vr.: badkamer; -wanne, vr.: badkuip; -warm, bv. n.: (fig.) zoo heet als in een oven;-wasser,o.:badwater; -zeit, vr.: tijd om een bad te nemen, (fig.) badseizoen; -zeug, o.:badgoed,badgereedschap; -zimmer, vr.: badkamer; -zuber, m.: badkuip.

[Ba den, w. b.: baden, betten, (fig.) besproeien; w. o. h.: baden, een bad nemen; sich w. w.: baden, een bad nemen, (fig.) zich wentelen,

Ba den, o. (-s): (adk.) Baden; Ba’dener, m, of: Baden'ser, m,(-s ; mrv. -): Badenaar;

- da: het eene oogenblik hier, het andere oogenblik daar, (of:) nu eens hier, dan weder daar; bal'dig, bv. n.: spoedig; bal‘-digst, bw.: ten spoedigste.

Ba'denerin, of: Baden’serin, vr. (mrv. -nen): Badensche; baden'sisch (ba'disch), by. n.: Badensch.

Ba der, m. (-s; mrv. -): bader; (voorheen:) dorpsbarbier, (ook:) plattelands-heelmeester; Baderei', vr.: badhuis, badinrichting; Ba'derin, vr. (mrv. -nen)-.baadster.

kadisck, bv. n.: Badensch.

BaflFcken, o. (-s; mrv. -): befje.

toaf'fen, w. o. h.: keffen.

Bagage, vr.: bagage, reisgoed; (fig.) gespuis, gesnor.

Bagatelle, vr.: bagatel, kleinigheid.

Bag ger, m. (-s; mrv. -): baggermolen ; i -maschine, vr.: baggermolen; -torf, m.: baggerturf.

bag gern, w. o. h.: baggeren; \v. b.: 1) uitbaggeren, 2) baggeren, opbaggeren.

Bag gert, m. (-s; mrv. -e): oaggermo-

Bal'dackin, m. (-s; mrv, -e): draaghemel.

Balderick, m.: Bouderik.

Bal drian, m. (-es,-s): (pha.) valeriaan. Balduin, m.: (-s), oi: Balcius, m. (-): Boudewijn.

Bales'ter, m. (-s; mrv. -): handboog. Balg, m. (-es, -s; mrv. Balge): huid, (fig. gem.) pens, bast; (van peulvruchten:) bast, schil, dop; (scheldwoord:) galgebrok, galgestrop; (fig.) blaasbalg; I -drüse, vr.: klierblaasje; -gerüst, o.: blaasbalgkast; -geschwulst, vr.: kliergezwel; -rohr, o.: blaasbalggat; -zug, blaasbalgstop. Zie Balgen.

len.

Balie, in Sam. I -kissen, o.: kussentje (zakje) met geneeskrachtige kruiden, kruiden-compres; -mittel, o.: middel te pappen; -sackchen, o.: Zie -kissen.

ka'ken, w. b.: betten, (ook:) pappen; (brood :) roosten.

bal gen (sick), w. w.: vechten, plukharen.

om

Balgen, in Sam. I -gerüst, o.: blaasbalgkast; -schwengel, m.: blaasbalgtrek-ker ; -treter, m.: orgeltrapper.

Balm, vr.: baan (i. a. b.); (fig.) pad, weg; (van messen, bijlen, enz.:) scherpe kant; -brechen, den weg banen; auf die - bringen; op het tapijt brengen; Ihr seid nicht auf der rechten -: (fig.) gij zijt de plank mis; I -brechend, bv. n.: den weg banend; -brecher, m.: wegbaner; -brücke, vr.: spoorwegbrug; -hauschen, o.: baanwachters-huisje; -hof, m.: (spoorwegstation ; -hofsaufseher, m.: stationschef; -linie, vr.: baan zonder helling;-los, bv. n.: ongebaand; -warter, m.: baanwachter.

kak’nen, w. b.: banen, kak nig, bv. n.: zwei -, baan breed, drie baan breed.

Bal’ger, m. (-s; mrv. -): vechtersbaas ; Balgerei', vr.: kloppartij, bakkelei-partij.

Baliste, vr.: balista, slingersteen; Balis'tik, vr.: slingerkunst.

Balk, in Sam. I -füllung, vr.: dwarshout, dwarsklamp; -wager, m.: draag-balk, draagbint.

Balk’cken, o. (-s; mrv. -): balkje, bintje.

vr.:

drei- : twee

Bakre, vr.: 1) draagbaar, berrie, 2) lijkbaar; Bahr'tuch, o.: lijkkleed, doodkleed; Bah'rentrager, m.: berriedrager,

Bal ken, m. (-s; mrv. -): balk, (van eene weegschaal:) balans, (akk.) ploegstaart; er lügt dass die - krachen: hij liegt dat hij zwart wordt; I -anker, m.: bint-anker; -gesims, o.: kornis; -kante, balkkant; -kantig, bv. n.: vierkant behouwen; -keiler, m.: verwulfde kelder; -kopf, m.: balk-einde; -riss., m.: balk-gleufj balkgat; -ruthe [t], vr.: loopende voet van een kubiek duim dikte;-schleuse, vr.: met balken bekleede sluis; -stütze, vr. (-trager, m.): draagbalk; -wage, vr.: sjouwer.    snelweger; -werk, o.: bintwerk; -zoll,

Bai, vr.: (adk.) baai; I -salz, o.: zee- m.: loopende duim van een kubiek streep zout.    dikte.

Baier, m. (-; mrv. -n): Beier; Bai'e-    Balklein, o. (-s; mrv. -): balkje,

rin, vr. (mrv. -nen): Beiersche; Bai'ern, bintje.

o. (*s): (adk.) Beieren; bai’erisch, bv. n.:    Balkon', m. (-es, -s ; mrv. -e): bal-

Beiersch.    con.

Bajadère, vr.: bajadère.    Ball, m, (-es, -s; mrv. Balie) 1) bal

Bajaz'zo, m.: (-s; mrv. -s): paljas, (i. a. b), (fig.) speelbal; 2) bol;-spielen: hansworst.    kaatsen; einen    - machen, (biljart:)    een

Bajonett',    o.    (-es,    -s; mrv. -e): bajo-    bal maken; auf    alle Balie gehen: op    alle

net; I -angriff, m.: aanval met de bajonet; 'bals gaan; I -anzug, m.: bal-kostuum; -trager, m.: bajonet-riem.    -eisen, o.: staaf-ijzer, (tim.) steekbeitel;

Bakkord, o.: Zie Backhord.    -fest, o.: bal, danspartij; -förmig, bv. n.:

Ba ke, vr.: (zeew.) boei, bakenton,    bolvormig, balvormig; -haus, o.: 1) kaats-

baken. Zie Baken,    baan, 2) casino, huis waar bals gegeven

Ba'kel, m. (s;    mrv.    -): tuchtroede.    worden; -kleid,    o,: bal-japon, (fig.)    do-

Ba'keljau,    m. (-es, -s; mrv. -e): zou-    mino; -königin,    vr.: koningin van    het

tevisch.    bal; -meister, m.: ballet-meester; -netz,

Baken, vr. mrv.: bakens; I -geld, o.:    o.: kaats-net, raket; -rosé, vr.: sneeuw-

bakengeld, tonnengeld; -meister, m.: ba-    bal; -schlagel, m.: kaats-plankje; -spiel,

kenmeester.    o.: kaatsspel; -spieler, m.: kaatser; -ta-

Balan'ce, vr.: balans; (fig.) even- fel, vr.: biljarttafel, biljart, wicht.    Ballade, vr.: (dk.) ballade; I -ndich-

kalanciren iie], w. o. h. en w. b.: ter, m.: balladendichter. opwegen tegen; (kph.) de balans opma- Ballast, m. (-es): ballast; ballas’ten, ken; (fig.) zich in evenwicht houden; w. b.: ballasten, (fig.) overladen. Balancir’stange [ie], vr.: balanceerstok.    Ball eken, o. (-s; mrv. -): 1) balletje

kald, bw.: spoedig; (fig.) bijna;-hier, (kleine bal: ook: kleine danspartij);

IBand, o. (-es, -s; mrv. Ban'der);

1)    band (i. a. b.), (fig.) koordje, koord:

2)    lint, (fig.) lintje, ridderlintje; 3) (hik.) zwachtel, verband; (om vaatwerk:) hoepel, hoepband. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): band; (fig.) kluister, boei. I -, m. (-es, -s; mrv. Bande): band (van een boek), (fig.) boekdeel.

IBand, in Sam. I -achat, m. gestreepte agaat; -ader, vr.: (ontl.) pees; -ahnlich, bv. n.: lintvormig; -alabaster, m.: gestreept albast; -artig, bv. n.: lmtvormig, (ontl.) pezig; -bohrer, m.: (tim.) zwikboor, avegaar; -eisen, o.: band-ijzer; -fabrik, vr.: lintfabriek; -fisch, m.: lintvisch;-för-mig, bv. n.: lintvormig, (fig.) gestreept; -gras, o.: lintgras; -haken, m.: hengsel-duim, (bij kuipers:) hoeptang; -handel, m,:    (het) lintvak, garen-en-band-vak;

-handler, m.: koopman (ook: winkelier) in garen en band; -handlung, vr.: garen-en-band-winkel; -holz, o.: hoephout; -jaspis, m.: gestreepte jaspis; -kram, m,: ga-ren-en-band-winkel; -kramer, m,: winkelier in garen en band; -macner, m.: lintwever; -marmor, m,: gestreept marmer;

-messer,

m.: pezen.

ban’dern, w. b.: aan repen afdeelen; (wev.) gestreept maken; (spl.) Zie ^ban-diren.

ban'digen, w, b.: temmen; (fig.) beteugelen; Ban’diger, m. (-s; mrv. -): temmer,

bandi'ren [ie], w. b.: (biljart:) vlak onder of tegen den band spelen

Bandit', m, (-en; mrv.

bang (bang e), bv.

bangst): bang; mir ist -: ik ben

Ccr

n. en

2) bolletje (kleine bol; ook: kleine ballon); 3) (kph.) baaltje (kleine baal).

Ballei', vr.: baljuwschap; (in ’t ridderwezen:) balleye, I -, m. (-s; mrv. -s): baljuw.

Itoal'len, w. b.: ballen; sich -, w. w.: samenpakken.

IBal’len, m. (-s; mrv. -): bal; (kph.) baal; I -binder, m.: pakker, pakknecht; -binderlohn, o.: pakloon; -bund, m:: sa-mensnoering; -knechte, m. mrv.: (typ.) pers-pinnen; -kreuz, o.: kruis met een bol of knop er op; -schnur, vr.: pak-touw; -stock, m.: pakstok; -waaren, vr. mrv.: pakgoederen; -weise, bw.: 1) in balen, 2) bij de baal; -zinn, o.: tin in rollen.

Ballet', o. (-es, -s; mrv. ,-e); ballet; I -meister, m.: balletmeester; -tanzer, m.: balletdanser; -tanzerin, vr.: balletdanseres.

Ballon', m. (-s; mrv. -s): bal, ballon, luchtbal.

ballotti'ren [ie], w. o. h.: ballottee-ren; I Ballottir'kugel [ie], vr.: stembal-letje, stemboontje.

Bal'sam, m. (-s; mrv. -e): balsem; I -baum, m.: balsemboom; -duft, m. (-geruch, m.): balsemgeur; -gefass, o.: balsempot; -holz, o.: balsemhout; -kraut, o.: 1) balsemkruid, 2) wonderbloem; -öl, o.: balsem-olie; -strauch, m.:balsemboom; I balsami'ren [ie], w. b.: balsemen; balsa-misch, bv. n.: balsemachtig, balsamiek.

Balthasar, m. (-s): Balthazar.

Baltische Meer, o.: (adk.) (de) Oostzee.

Balz, vr.: paartijd; I bal'zen, w. o. h.: paren.

Bam'lms, m. (-; mrv. -):hamboes; I -rohr, o.: bamboesriet, bamboes.

Bam'mel, vr.: (pop.) Zie Baumel;

I bam’meln, w. o. h.: (pop.) Zie bau-meln.

bamsen, w. b.: uitslaan, uitkloppen.

Bahanasbaum, m. (-es, -s; mrv. -baume): (pik.) banaan.

Iband. Zie binden.

-masche, vr.: 1) strik, 2) kokarde; o.: (kuipers-)dissel: -muschel, vr.; gestreepte schelp; -nagel, m,: (tim.) band-nagel, houten pin; -nudeln, vr. mrv,: lintvormig uitgerold meeldeeg, vermicelli; -reich, bv. n,: rijk aan banden; -reif, m,: hoepband, hoepel; -rosé, vr.: rozet van lint; -schleife, vr.: 1) strik, 2) kokarde ; -stück, o.: bindstuk; -stuhl, m.: lintwevers-weefstoel; -tresse, vr.: livrei-galon; -tute, vr.: gestreepte schelp ; -waare, vr,: garen en band; -weber, m.: lintwever;-weberei’, •. lintweverij; -weide, vr.: teenwilg; -wirker, m.: lintwever; -wirkerei’, vr.: lintweverij; -wurm, m,: (gnk.) lintworm, Bünd'clien, o. (-s; mrv, -): bandje (i. a. b.).

Bande, vr.: 1) band (van de biljarttafel) ; 2) bende; 3) troep, ban de. Zie binden.

Bande, m. mrv. Zie Band; I -reich, bv. n.: rijk aan banden.

Bandelier’, m. (-es, -s; mrv. -e): bandelier.

Biin'der, o. mrv. Zie Band; I -jaspis, gestreepte jaspis; -lehre, vr.: leer der

(ban-

ger, bang.

Bang e, vr.: bangheid.

bang en, w. o. h. en w. onpers. h.: bang zijn; es bangt mir für... ik ben bang voor...

Bang'igkeit, vr.: bangheid.

bang'lich, bv. n. en bw.: bangelijk, bangachtig; I -keit, vr.: bangelijkheid, bangachtigheid.

Bank, vr. (mrv. Ban'ke): Bank (i. a.b.); auf die lange - schieben: op de lange baan schuiven; die - sprengen: de bank doen springen; geistliche -: geestelijke orde; weltliche -: wereldlijke orde; - der Rechtsgelehrten: rechtsgeleerde faculteit; I -aktie, vr.: bank-actie; -aktionar, m.: aandeelhouder in eene bank; -anweisung, vr.: bankbiljet; -arbeit, vr.: zittend werk; -assignation, vr.: bank-assignatie; -billet, o.: bankbiljet; -bohrer, m.: drilboor; rbruch, m.: bankbreuk, fallissement; -brüchig, bv. n.: bankroet, insolvent; -brüchige, m.: bankroetier, gefailleerde; -eisen, o.: ijzeren band; -geschaft, o.: bankierszaak; -halter, m.: (spl.) bankhouder, bankier; -herr, m.: bankier; -hobel,

m.: kuipersschaaf; -horn, o.: speerhaak, klein aanbeeld; -lehne, vr.: bankleuning; -meister, m.: baas; -note, vr.: banknoot, bankbiljet; -ordnung, vr.: reglement der bank; -schein, m.: bankbiljet; -schlachten, o : vieeschverkoop in de hal; -schlachter,

m.: slachter die met zijn vleesch in de hal zit, bankslachter; -thaler, m.: (mtw.) bankdaalder; -tüchtig, bv. n.: (van vleesch:) goed; -wezen, o.: bankwezen; -zettel, m.: bankbiljet.

mol

vr.:

en van

I -artig, bv, n.: beerachtig; -beissig, bv.n.: twistziek; -beissigkeit, vr.: twistzieke aard; -muff, m.: mof van berenvel; -mutter, (ontl.) baarmoeder; -mütze, vr.: berenmuts; -pfeife, vr.: (in orgels:) baspijp, bas; -winkel, m.: (pik.) maagdenpalm; -wurz, vr.: (pik.) varkensvenkel.

Baraclt'e, vr.: barak.

der

geit

Ban kart, m. (-es, -s; mrv. -e): bastaard, onecht kind, bankerd.

BiinkChen, o. (-s; mrv. -): bankje.

Ban kei, in Sam. I -gesang, m.: straatgezang, (ook:) straatdeuntje; -kramer, m: rondventer; -sanger, m. (-reiter, m.): liedjeszanger.

Banlcerott', m. (-es, -s; mrv. -e): bankroet (- machen: bankroet gaan): ban-kerottiren [ie], w. o.: bankroet gaan; Bankerotti’rer [ie], m.: bankroetier, gefailleerde.

Ban kert, m. {-es, -s; mrv. -e). Zie

Bankart.

Bankett, o. (-es, -s; mrv. -e): banket, feestmaal,

ban ko, bw.: (kph.) banco.

Bann, m. (-es, -s): 1) ban, verbanning; (kkl.) ban, excommunicatie, banvloek; 2) rechtsgebied ; I -brief, m. (-bulle, vr.): excommunicatie-bul; -fluch, m.: banvloek; -forst, m.: verboden jachtgrond, eigen jacht; -gerechtigkeit, vr.: hoogste rechtsmacht; -herr, m.: baanderheer, bezitter van eene heerlijkheid met hoogste rechtsmacht; -kelter, m.: pershuis van den baanderheer; -leute, m. mrv.: onderhoorigen, vazallen; -meile, vr.: rechtsgebied; -mühle, den baanderheer; -recht, o.: hoogste rechterlijke macht; -richter, m.: hoogste rechter; -strahl, m.: banbliksem, banvloek; -stuhl, m.: zetel van den hoogsten rechter, hoogste gerechtshof; -vogt (-wart, -warter), m.: houtvester, (ook:) boschwachter, koddebeier; -wasser, o.: verboden vischwater, eigen visscherij; -wein, m.: wijn waarvan de pers-belasting aan den baanderheer voldaan was; -werk, o.: korvee, heerendienst; -zaun, m.: haag (heining, omtuining) die onderhouden moest worden door de onderhoorigen gezamenlijk.

ban nen, w. b.: bannen, verbannen; (stk. en kkl.) in den ban doen; (geesten, duivelen:) bezweren; (fig.) doemen (zu der Mühle ist das Dorf gebannt: het ge-heele dorp is gedoemd om op dien molen te laten malen).

Ban ner, m. (-s; mrv. -): 1) banner; 2) banier; I -herr, m.: baanderheer.

Banquier (spreek uit: ban-kjee'), m. (-s; mrv. -s): bankier; I -geschaft, o.: bankierszaak.

Banse, vr.: koornschuur, bergplaats.

IBan sen, m. (-s; mrv. -): pens.

Iban'sen, w. b.: in de schuur brengen, opvlijën.

Ban ser, m. (-s ; mrv. -): opvlijër, in de schuur brenger.

Ba'nns, m. (-;mrv. -): banus; I -würde, vr.: banaat.

Baptis'ta, m. (-tens): Baptist.

bar, bv. n. en bw.: 1) kontant; 2) beroofd, verstoken, berooid; bar Geld lacht: kontant geld is de baas; I -frost, m.: eerste vorst; -fuss, bw.: barrevoets; -füsser (-füssermönch), m.: barrevoetermonnik, barrevoeter; -füssig, bw.: met bloote voeten, barrevoets; -nauptig, bw.: blootshoofds; -kauf, m.: koop acontant; -schaft, vr.: kontante gelden, specie; -sendung, vr.: geldzending, toezending van geld; -zahlung, vr.: kontante betaling.

Bar, m. (-en; mrv. -en) : (drk.. vest. en fig.) beer; (bij straatmakers:) stamper;

vr.:

Baran'ke, vr.: lamswol.

Baratt’, vr,: ruilhandel; baratti'ren [ie], w. b.: ruilen.

Barbar', m. (-en; mrv. -en): Barba-rijër; (fig.) barbaar; (ook:) Barbarijsch paard.

Bar bara, vr.: Barbara.

Barbarei', vr.: (adk.) Barbarijë; (fig,) barbaarschheid; Barbares'ken, m. mrv,: Barbarijërs (Barbares'kenstaaten, m. mrv.: Barbarijsche staten); Barba’rin, vr, (mrv. -nen): Barbarijsche, (fig.) barbaarsch schepsel; barbarisch, bv. n.: Barbarijsch, (fig.) barbaarsch.

Bar be, vr.: (visch:) barbeel.

Bar'belchen, o.: verkleinwoord van Barbara.

Bar benkraut, o. (-es, -s): (pik.) winterkers.

Bar ber, m. (-s; mrv. -): Barbarijsch paard.

Barbier', m. (-es, -s; mrv.-e): barbier, scheerder; I -becken, o.: scheerbekken; -beutel, m. (-besteck, o.): scheerzak; -gesell, m.: barbiersknecht, scheerders-knecht; -messer, o.: scheermes;-riemen, m.: scheerriem; -sack, m.: scheerzak; -serviette, vr.: scheerdoek; -stube, vr.: scheerwinkel; -zeug, o.: scheergereedschap, (fig.) scheerzak.

barbieren, w. b.: barbieren, scheren, baardscheren; Einen über den Löffel - : iemand beetnemen (inrekenen), iemand het vel over de ooren halen.

Bar cliënt, m. (-es, -s, mrv. -e): bombazijn; I -macher (-weber), m.: bomba-zijnwever; -stuhl, m.: weefstoel van den bombazijnwever,

Bar de, m. (-n; mrv. -n): bard; I Bar-diet’, o. (-es, -s; mrv. -e): bardenzang krijgslied.

Baren, m. mrv,: (drk.) beren; I -artig, bv. n.: beerachtig; -beisser, m.: bulhond: -berg, m.: plaats waar men buiten gevaar is; -decke, vr.: berenvel;-fang, m.: berenvangst, (fig.) kuil om beren te vangen; -feil, o.: berenhuid; -führer, m.: berenleider; -haft, bv. n.: beerachtig; -hatz, vr.: berenjacht; -haut, vr.: berenhuid (auf faulen -haut liegen: luieren, zijn tijd als een doe-niet doorbrengen); -hauter, m.: doe-niet; -hauterei’, vr.: doe-nieterij; -hauterisch, bv. n.: luierend, bw.: als een doe-niet; -hetze, vr.: berenjacht; -hüter, m.: (str.) berenleider; -jagd, vr.: berenjacht; -klau, vr.: (pik.) berenklauw; -koth [t], m.: kleverig vuil van metaal; -massig, bv. n.: beerachtig; -öhrlein, o.: (pik.) be-ren-oor; -pfeife, vr.: brompijp, (fig.) doedelzak; -schmalz, o.: berenvet; -tanz, m.: berendans; -tappe, vr.: spoor (voetspoor) van een beer; -tatze, vr.: berenklauw, klauw van een beer.

Barett', o. (-es, -s; mrv. -e): baret.

IBarg, m. (-es, s; mrv. -e): geltvarken,

ibarg, bar ge. Zie bergen.

Ba'rin, vr. (mrv. -nen): (drk.) berin.

Bartum ber, m. (-s; mrv.-): gebaarde ombervisch.

Barut'sche, vr.: kales.

Baryt', m. (-es, -s): (min.) bariet. Basalt', m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) basalt.

Bas'chen, o (-s; mrv. -): 1) tantelief; 2) nichtje.

Barkai^se, vr.: (zeew.) barkas.

Bark, in Sam. I -halter, vr. (-holz, o.): berkhout.

Bar'ke, vr.: bark; boot; schuit.

Barm, in Sam. I -brod, o.: gerezen brood.

Bar'me, vr.: gist, gest. barm'herzig, bv. n.: barmhartig;    Basé, vr.: nicht; (schk.) basis.

(fig.) erbarmelijk; -e Brüder: (kkl.)    Basel, o. (-s): (adk.) Bazel; Baseler,

Broeders van liefdadigheid; -e Schwes- m. (-s; mrv. -): Bazelaar; bv. n.: Bazelsch, tern: (kkl.) Zusters van liefdadigheid; Bazeler; Ba'selerin, vr. (mrv, -nen): Ba-I -keit, vr..: barmhartigheid: (fig.) erbar- zelsche.

melijkheid.    Basilienkraut, o.: basilicum.

Barnabi'ten, m. mrv.: Barnabieten.    Basilisk', m. (-en; mrv. -en): (drk. en

baroek’, bv. n.: wonderlijk, vreemd; art.) basilisk, zot, gek.    Basi'lius, m.: Basilius.

barome ter, m. (-s; mrv. -): baro-    Ba sis, vr : (schk, en fig.) basis,

meter; barome trisch, bv. n.: van den ba-    Bas'ler, m. (-s; mrv. -): Bazelaar:    bv.

rometer.    n.: Bazelsch, Bazeler; Bas'lerin, vr.: mrv*

Baron', m. (-es, -s; mrv.-e): baron; -nen): Bazelsche.

Barones’se, vr.: barones; Baronie', vr.:    Bass, m. (-es; mrv. Basse): bas;] -bla-

baronie; Baro'nin, vr. (mrv. -nen): baro- ser, m.: fagotblazer, fagottist; -brummer, nes; baronisi'ren [ie], w. b.: den titel van m.: baspijp (in een orgel); -flöte. vr.: basbaron geven aan.    fluit; -geige, vr : basviool, contrebas

Bar re, vr.: baar, staaf; Bar'renein- kleine -geige; violoncel); -geiger, m.: guss, m.: gietvorm voor metaalstaven. - contrebassist; -klarinette, vr : basklarinet;

barrikadi'ren [ie], w. b.: barricadee- -pfeifc, vr.: fagot; -posaune, vr.; bazuin ; ren; (fig.) versperren.    -saiten, vr. mrv.; bas-snaren; -sanger, m.:

Bars, m. (-es; mrv. -e): (visch:)    baszanger;-schlüssel, m.: (muz.)    bas-sleu-

baars.    tel; -stimme, vr.: basstem.

Barseli, m. (-es; mrv. -e): (visch:)    Bassist', m. (-en; mrv.-en): baszanger,

baars.    Bast, m. (-es): bast, schors, schil; (inz.)

IBarseli, m. (-es; mrv. -e): (visch:) schil onder den buitenbast; (fig.) gehe-baars.    kelde hennep, gehekeld vlas.

Ibarseh, bv. n.: barsch, ruw; I -heit,    Basta, tsw.: basta! genoeg!

vr.:

barschheid, ruwheid.    Bastard , m. (-s. -es; mrv. -e): bast-

Bart, m. (-es, -s; mrv. Bar te); baard aard, onecht kind; I-art, vr.: basterdsoort; (ook fig.); Einern etwas in den - sagen    -geschlecht, o.: bastaard geslacht, (fig.)

(of: unter den - werfen): iemand iets voor    verbasterd (ontaard) geslacht;    -lorbeer,

de voeten werpen (of: onder den neus m.: basterd-laurier; -pflanze, vr.: basterd-wrijven); I -becken, o.: scheerbekken;    plant; -wolle, vr.: basterdwol.

-bürste, vr.: knevel-borsteltje, baardbor- Bas te, vr.: basta (klaveren-aas in ’t stel; -faden, m. mrv.: walvischbaarden; omberspel).

-fisch, m.: walvisch; -flechte, vr.: vurige    Bastei', vr.: (vest.) bastion, bolwerk,

puistigheid tusschen den baard; -geier, m.:    bas teln, w. b. en o. h,: beuzelwerk ver-

(vog.) lammergier; -gerste, vr.: baardgerst; richten, zich met beuzelingen bezighouden, -gras, o.: baardgras; -haar, o.: baardhaar;    bas ten, bv, n.: van bast of schors,

-hafer, m. (pik.) vloghaver, windhaver;    Bas'tian, m. (-s): Bastiaan, Sebastiaan.

-kratzer, m.: baardschrapper, scheerder,    Bastion', vr.: (vest.) bastion, bolwerk,

barbier; -los, bv. n.: baardeloos; -losig-    Bastling, vr.: wijfjes-hennep, gelling,

keit, vr.: baardeloosheid; -mannchen, o.:    bat. Zie bitten.

(vog.) baardmannetje; -messer, o.: scheer-    Bataillon', o. (-s; mrv. -e): bataljon,

mes; -neige, vr.: staartje (onuitgedronken    Ba'taver, m. (-s; mrv. -): Batavier,

vocht in een glas); -nuss, vr.: lammerts-    Bataaf; Ba taverin, vr. (mrv. -nen): Ba-

noot;-salbe, vr.: cosmetiek; -scherer, m.:    taafsche; Ba tavien, o.: het land der Ba-

baardscheerder, barbier; -seife, vr.: scheer-    taven of Batavieren,

zeep; -stern, vr.: staart-ster, komeet;    Bathil de, vr.: Bathilde.

-wichse, vr.: cosmetiek.    Ba tings, vr. mrv.: (zeew.) betings:

Bart chen, o. (-s ; mrv. -): baardje, I -balken, m.: betingbalk; -hölzer, o. mrv.: kneveltje.    betings, betingen.

Bar'te, vr. mrv.: walvischbaarden.    Batist', m. (-es; mrv. -e): batist; I-we-

barteln, w. b.: (laken:) de eerste ber, m.: batistwever. schering geven aan.    batis ten, bv. n.: batisten, van batist*

Bar'the, vr.: bijl, hakbijl.    Batterie', vr.: (mil.) batterij; galva-

Bar'thel, m.: verkleinwoord van Bar-    nische Batterie': galvanische batterij;

tholomiius; er weiss wo - den Most    I -stücke, o, mrv.: batterij-stukken, stuk-

holt: (spr.) hij weet van wanten, al heeft    ken belegeringsgeschut;-wurst,vr.: schanshij in geen kousenwinkel gediend.    bos. vuurzak.

Bart'hold, m.: ’t zelfde als Bar-    Batti'rung [ie], vr.: kuitenflikker,

Bartholoma'us, m.

meüs; I -nacht, vr.: (hist.) nacht.

bar'tig, bv. n.: baardig, gebaard.

(-): Bartholo- pareerenden degen.

Bartholomeüs- Bat'zen, m. (-s ; mrv. -): (mtw.) duit;

er hat -: hij heeft duiten, hij heeft geld. Bau, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) bouw,

tliel,    Battu'te, vr.: (srm.) slag tegen den

vr.: opneming een in aanbouw

o. mrv.:

m.:

lekkerbekkerij; -feil, o.: buikvlies; -finne-vr.: buikvin; -flosser, m.: visch met buikvinnen; -fluss, m.: buikloop, diarrhee; -förmig, bv. n.: buikvormig; -gegend, vr,: buikstreek; -grimmen, o.: pijn inden buik, snijdingen in het lijf; -gurt, m.: buikband, buikriem; -höhle, vr-: buikholte; -kneipen, o.: knepen (snijdingen) in het lijf; -krami>f, m.: kramp in den buik, koliek; -krankheit, vr.: onderbuiks-ziekte; -muskei, m.: buikspier; -naht, vr.: buiknaad; -nerv, m,: buikzenuw; -öffnung, vr,: buik-opening; -redend, bv. n.: buiksprekend; -redekunst, vr.: (het) buikspreken ; -redner, m,: buikspreker; -riemen, m.: buikriem; -ring, m : buik-ring; -rüncle, vr.: buikvormigheid; -schmerz, m,: buikpijn, pijn in het lijf; -schnitt, m.: buik-opening; -schwellen, opgezetheid van den buik; -sorge, vr.: zorg voor den buik, lekkerbekkerij; -stich, m.: tapping (van waterzuchtlijders); -stück, o : buik-stuk; -übel, o.: onderbuiks-ziekte; -wassersucht, vr.; buikwaterzucht, (het) water; -weh, o.: buikpijn, pijn in het lijf; -wunde. vr.: buikwond; -würmer, m. mrv.:: ingewands-wormen; -zwang, m.: persingen tot stoelgang, hardlijvigheid,

Büu che, vr.: Zie Beuche. bauchig (Ibau chig), bv, n.: met een buik,

Bau'chung, vr.: buikvormigheid. bauen, w. b.: bouwen; (fig.) maken;, (akk.) bebouwen; (graan:) bouwen, telen; - auf; (fig.) bouwen op, rekenen op, staat-maken op.

IBau'er 2) boer;

bouwing, opbouw, aanbouw; 2) gebouw; 31 bouwtrant; 4) (jag.) hol, schuilplaats;

5) (akk.) bebouwing; (mnw.) uitgraving, (ook:) ontginning; 6) dwang-arbeid; (mil.) kruiwagenstraf; aui den - kommen: tot dwang-arbeid (tot den kruiwagen) veroordeeld worden; I -akademie, vr.: school voor bouwkunde, instituut voor ingenieurs; -amt, o.: 1} departement voor openbare werken, 2) bouwcommissie; -anschlag, m.: bestek; -arbeit, vr.: 1) werk, 2) dwangarbeid; -art, vr.: 1) bouwtrant, 2) bouworde; -aufseher, m.: opzichter over het bouwen; -bar, bv. n.: (akk.) bebouwbaar, tot bouwland geschikt; -bedarf, m.: bouwmateriaal ; -besichtigung, van een gebouw of van zijnde werk; -collegium, o.: bouw-com-missie ; -direktor, m.: directeur der openbare werken; -erde, vr.: bouwland, teelgrond; -erz, o.: (mnw.) zuiver erts; -fahig, bv. n.: (akk.) bebouwbaar, tot bouwland geschikt; -fallig, bv. n.: bouwvallig; -fal-ligkeit, vr.: bouwvalligheid; -feld, o,: bouwland, akker; -fest, bv. n.: gemetseld; -flösse, vr.: houtvlot; -fuhre, vr.: vervoer van bouw-materiaal; -fuss, m.: (maat:) voet; -gefangener, m.: tot dwang-arbeid veroordeelde; -geist, m.:bouwzucht; -gerüst, o.: steiger; -grund, m.: bouwgrond; -haft, bv. n.: in aanbouw, (akk.) te bebouwen, (mnw.) in exploitatie, in bewerking; -herr, m.: 1) heer die laat bouwen, 2) bouwmeester, (dk.) bouwheer; -hof, m.: timmerwerf; -holz, o.: timmerhout; -kosten, mrv.: kosten van aanbouw; -kunst, vr.: bouwkunde, bouwkunst; -künstig, bv. n.: bouwkundig, bouwkunstig; -künstler, m.: bouwkundige, bouwmeester, architect; -land, o.: bouwland; -leute, m. mrv.: bouwlieden; -lich, bv. n.: goed onderhouden (in -lichem Zu-stande: in goeden staat van onderhoud); -lust, m.: bouwlust; -lustig, bv. n.: bouw-lustig; -malerei', vr.: (het) grondverven, (het) in de grondverf zetten; -materialien, bouw-materialen; -meister, bouwmeester, architect; -ordnung, vr.: bouw-reglement, verordening op het bouwen; -plan, m.: bouwplan; -platz, m.: 1) bouwgrond, 2) timmerwerf; -rath Lt], m.: 1) bouw-commissie, 2) lid der bouwcommissie; -riss, m.: bouwplan; -sand,m.: metselzand; -schule,vr.: school voor bouwkunde; -schutt, m.: puin, afbraak; -standig, bv. n.: Zie baulich; -statte, vr.: bouwgrond; -stoff, m.: bouw-materiaal, bouwstof; -stück, o.: (tim.) onbewerkt blok hout; -sucht, vr.: bouwzucht; -verstandig, bw.: bouwkundig, verstand van bouwen hebbende ; -verstandiger, m.: ervaren bouwmeester ; -verwalter, m.: opzichter over het bouwen ; -vogt, m.: onderbaas; -werk, o.: werk; -wesen, o.: openbare werken (mrv.) (fig.) bouwkunst; -wissenschaft, vr.: bouwkunde; -würdig, bv. n.: (mnw.) de moeite en kosten loonend; -wuth [t], vr.: bouwwoede; -zierath [t], m.: bouwkunstige versiering.

Baucli, m. (-es, -s; mrv. Bauche): buik; auf seinen - halten (seinen - pflégen): voor zijnen buik leven, van zijnen buik een afgod maken; sich einen - zulegen: een buik krijgen, een dikbuik worden ; l-binde, vr.: buikband, buikriem ; -bruch, m.: (hik.) breuk, liesbreuk; -diener, m.: slaaf van zijn buik, lekkerbek; -dienst, m.: smullerij,

r, m. (-s; mrv. -n: 1) bouwer,, (m ’t kaartspel:) boer; (in het schaakspel:) pion; das mache den Bauern weis: maak dat aan een boer wijs, IBau'er, m. en o. (-s: mrv. -): vlucht,, groote vogelkooi.

IBau’er, in Sam. I -arbeit, vr.: boerenwerk, (fig.) zwaar werk; -bengel, m : boerenkinkel; -bursche, m.; boerenjongen;, -damast, m.: halfzijden damast; -dirne,, vr.: boerendeerne, jong boerinnetje; -fle-gel, m.: lompe vlegel; -frau, vr,: boerenvrouw; -gut, o,: boeren-hofstede; -haft, bv, n.: boersch; -haus, o : boerenwoning; -hof, m,: hofstede, boerderij; -hund, m.: kettinghond; -hütte,vr.: daggelders-huisje; -jacke, vr,: 1) boerenwambuis, 2) boerinnenjak; -junge, m,: boerenjongen; -kerl m,: boer; -kittel, m.: boerenkiel; -knecht,, m.: boerenknecht; -lehen, o.: boerenleen; -lied, o.: boerendeun; -lümmel, in.: lompe vlegel; -madchen, o,: boerendeerne, jong boerinnetje, boerenmeisje; -mensch, o.: boerenmensch; I Zie Bauern I; -pferd, o.: boerenpaard; -rekel, m.: lompe vlegel;

I Zie Bauers I; -schaft,vr.; boerenstand; -schenke, vr.: boerenherberg, dorpsherberg: -schuh, m.: klomp, holsblok; -sprache, vr.: boerentaal, (fig.) boersche spraak; -stolz, m,: boerentrots, (fig.) domme hoogmoed; bv. n.: dom-hoovaardig ; -tanz, m. boerendans ;-tölpel, m,: lompe vlegel; -tracht, vr.: boerendracht; -volk, o.: boerenvolk, (fig.) lomp volk; -weib, o,: boerenvrouw, boerin; -wesen, o.: boerenwezen, boerenstand, (fig.) ongemanierdheid; -wirthschaft [t], vr.: landbouwkunde.

Bau'erin, vr.: boerin, bau erisch, b,v. n,: boersch, boerachtig.

m.:

bau erlich, bv. n.: boersch; landelijk, plattelands-,

Bauern, m. mrv.: boeren; I -aufstand, m.: opstand der boeren; -feind, m.: boerenvijand; -fiedler, m.: dorpsmuzikant, dorpsspeelman; -frohne [-fronej, vr.: leendienst in boeren-arbeid; -hochzeit, vr.: boerenbruiloft; -krieg, m.: boeren-oorlog, oorlog tegen de in opstand zijnde boeren; -lied, o.: boerendeun; -placker, m,: uitzuiger van de boeren; -regel, m : regel (gebruik) onder de boeren; -schinder, m,: uitzuiger van de boeren; -senf, m.: (pik.) boerenmosterd, taschjeskruid; -sprache, vr.: boerentaal, (fig.) boersche spraak; -stand, m,: boerenstand; -stolz, m.: boerentrots; -weihrauch, vr.: pijnboomhars.

Bau ers, in Sam. I -mann, m.: boer, buitenman; -leute, m. mrv,: boeren, buitenlieden.

Baum, m. (-es, -s; mrv. Baume): boom (i. a. b.); wie der - so die Frucht: aan de vruchten kent men den boom; i -achat, m.: boom-agaat; -ahnlich, bv. n.: boomachtig, naar een boom gelijkend; -aloë vr.: boom-aloë; -ameise, vr.: boommier, groote mier; -artig, bv. n.: boomachtig: -bast, m.: boombast, boomschors, (kv) bombazijn; -beschreibung, vr,: boomen-beschrijving; -blatt, o.: boomblad ; -blüthe ft], vr.: 1) boombloesem, 2) (het) bloeien der boomen; -bohne, vr,: booneboom; -brand, m.: bederf in het boomgewas; -bruch m.: afgewaaid hout; -ente, vr.: (vog.) boomeend; -eule, m.: nachtuil; -falk,

m, : (vog.) steenvalk; -fall, m.: afgewaaid hout; -falie, vr.: vogelknip; -fallig, bv. n.: afgewaaid; -farn, m.: (pik.) steenvaren; -hechte, vr.: boommos; -förmig, bv, n.: boomvormig; -frass, m.: (pik.) worm (in het hout); -frosch, m.: groene kikvorsch; -frucht, vr.: boomvrucht; -gang, m.: laan; -gans, m.: (vog.) boomgans; -garten, m.: boomgaard, boogerd; -gartner, m.: boom-kweeker; -gartnerei', vr.: boomkweekerij ; -gelander, o.: spalier, latwerk voor leiboo-men; -gerade, bw.: zoo recht als eene kaars; -gipfel, m.: boomtop; -grille, vr.: (ins.) boomsluiper; -hacker, m.: (vog.) boomspecht; -harz, o.: boomhars; -hecke, vr.: haag van boomen; -hoch, bv. n.: zoo hoog (lang) als een boom; -holder,

(pik.) gemeene vlier; -holz, o-: hout van hoogstammige boomen; -kahn, m.: uitgeholde boomstam, kano; -kantig, bv. n.: (tim.) onbekanthouwd; -kelter, m.: wijnpers met persboom; -kenntniss Is], vr.: 1) kennis van boomen, 2) boomkunde; -kitt, m.: (tnb.) entwas; -klee, m.: boom-klaver; -knospe, m.: boomknop; -lang, bv.

n. : zoo lang als een boom; -laufer, m.: (vog.) boomspecht; -laus, vr.: bladluis; -leiter, vr.: 1) dubbele ladder, stukadoors-ladder, 2) trapleer; -lerche, vr.: boscli-leeuwerik; -mast, vr.: eikelvoeder; -mes-ser, o.: tuinmes, snoeimes (-, m.: boomen-meter); -moos, o.: boommos; -nachtigall, vr.: basterd-nachtegaal; -nymphe, vr.: boomnimf, boschnimf; -öl, o.: boom-olie, olijf-olie; -pfahl, m,: boomstut; -pfeife, vr.: (tnb.) stek van een boom; -pflanzung, vr.: plantsoen; -pilaster, o.: (tnb.) entwas; -pieker, m.: (vog.) boomspecht; -pilz, m.: bladzwam, boomzwam; -presse, vr.: pers met een persboom; -raude, vr.: boomschurft;

-rebe, vr.: druivenwingerd; -reich, bv. n.: rijk aan boomen, rijk aan boomgroei; -rinde, vr : boomschors, boombast; -rosé, vr.: (pik.) watervlier; -saft, vr.: boomsap; -sage, vr.: tuinzaag; -sauger, m.: woekerplant; -schere, vr.: tuinschaar, snoei-schaar; -schlag, m.: (schl.) gebladerte (-schlag machen: gebladerte schilderen); -schliesser, m.: boomsluiter; -schnitt, m.: boomen-snoeiing; -schröter, m.: (ins.) schalebijter; -schule, vr.: boomkweekerij ; -schulgartner, m.: boomkweeker;-schwamm, m.: bladzwam, boomzwam; -seide, vr.: (kv.) bombazijn; -specht, m.: (vog.) boomspecht; -stamm, m.: boomstam; -stark, bv. n,: zoo stevig als een boom; -stein, m.: (min.) hoornsteen; -stempel, m.: merkhamer, merkstempel (om boomen te merken die geveld zullen worden); -stock, m.: boomstronk; -stück, o.: boomgaard, boogerd; -sturzel, m.: 1) boomstronk, 2) boomstut; -stütze, vr.: boomstut ; -tau, o.: sleeptouw; -wachs, o.: (tnb.) entwas; -wagen, m.: 1) rolwagen, 2) mallejan; -wanze, vr.: vliegende boom-luis; -warter, m.: boschbaas, bosohwach-ter; -werk, o.: (schl.) geboomte;-wermuth [t], m.: alsemstruik; -winde, vr.: windas om boomen te tillen, (pik.) vijfbladerige klimop; -wolle, vr.; katoen, boomwol; -wollen, bv. n.: katoenen; -wollen, in Sam. (-baum, m,: katoenboom; -garn, o.: katoengaren; -pflanze, vr,: katoenplant; -sammet, m.: katoenfluweel; -staude, vr.: katoenplant; -tüll, m.: tulle, gewonetulle; -waare, vr.: katoenstoffen, katoentjes; -weberei', vr.: katoenweverij; -zeug, o.: katoenstof, katoen); -wurz, vr.: (pik.) en-gelzoet; -zucht, vr.: boomkweekerij, boo-menteelt.

Bauni'clien, o. (-s; mrv. -): boompje.

Bau'mel, vr.: heen en weer bungelend

Bau'melclien, o.: bungelaartje.

bau'meln, w. o. s.: bungelen.

bau men (baumen), w. o. h.: (jag.) de wijk in een boom nemen; w; b.: met een boom vastsjorren (eene hooivracht); sich baumen, w. w,: (rs.) steigeren.

Baus Iback, m. (-es, -s; mrv, -backe): vollemaans-gezicht; I -backe, vr.: bolle koon; -backig, bv. n.: bol, (fig.) opgeblazen.

Bausch, m. (-es; mrv. Bausche): kussentje, kussen, (aan mouwen :) pof; (hik.) compres; (fig.) hoop, menigte; in - und Bogen: ineens, alles bijeen, (ook:) voetstoots; I -ahnlich, bv. n.: poffig; -armel, m.: pofmouw; -kauf, m.: koop van alles bijeen, (ook:) koop voetstoots.

B&us'chen, o.: (hik.) compres.

bauschen, w. o. h.: oppoffen, opbolderen. bol staan.

bauschig;, bv. n.: opgebolderd, poffig ; (fig.) opgeblazen.

Bau se, vr.: (schl.) schets.

bau sen, w. o. h.: Zie bauscUeu,

Bante, vr.: 1) gebouw: 2) in aanbouw zijnde huis (of schip); öffentliche Bauten: openbare werken.

bauz, tsw.: pof!

bax en (sich), w. w.: boksen, vuist-vechten, elkander met vuisten slaan.

Bax er, m. (-s; mrv. -): bokser, vuistvechter.

bewerken

hebben

bebau'en,

b.: met , w. w.:

auf

beab sichtigen, w. b.: 1) op het oog hebben, beoogen; 2) voornemens zijn, van plan zijn.

beachten, w. b.: 1) in acht nemen; 2) letten op; beach'tenswerth [tl, bv. n.: de aandacht waardig, opmerkelijk; Be-ach'tung, vr.: inachtneming.

beack ern, w. b : (akk.)

(met ploeg, spade, enz.).

Beam te, m. (-n; mrv. -n): ambtenaar, beambte.

beangstigen, w. b.: beangstigen, bangmaken, ongerust maken; beangstigend, bv. n.: verontrustend; Beangsti-gung, vr.: 1) beangstiging, 2) angst, ongerustheid, verlegenheid.

bean spruchen, w, lb.: aanspraak maken op; bean'standen, w. b.: bezwaar tegen; bean'tragen, w. b.: voorstellen, indienen, doen; beant'worten, w. b.: beantwoorden (sich beant'worten, w. w.: te beantwoorden zijn); Beant’worter, m. (-s; mrv. -): beantwoorder; bean'wart-schaften, w. b.: opdragen voor het geval van overleving; bear'beiten, w. b,: 1) bewerken, beoefenen; Bear'beiter, m. (-s; mrv. -): 1) bewerker, 2) beoefenaar; be-arg'wohnen, w. b.: verdenken.

Bea trix, vr.: Beatrix.

beaufsichtigen, w. b.: het toezicht houden over, het opzicht hebben over; Beauf'sichtigung, vr.: toezicht, opzicht; beauf'tragen, w. b.: belasten (Einen mit etwas beauf'tragen: iets aan iemand opdragen) ; Beauftragter, m.: lasthebber.

beau gein. w. b.: begluren, (fig.) bewonderen; beaugenscheinigen, w, b.: in oogenschouw nemen, bezichtigen, bekijken.

beba ken, w. b.: (zeew.) betonnen, bebakenen; oeban dern, w. b.: met lint versieren (tooien), (fig.) decore.eren (ganz bebandert: vol behangen met ridder-or-den); bebar'tet, bv, n.: gebaard; w. b.: bebouwen (i. a. b.).

be ben, w. o. h.: beven, (fig.) trillen; Be'ber, m. (-s; mrv. -): (in orgels:) tremulant,

bebil'dern, w. b.: met prenten versieren; bebin den, w. b. onr.: omwinden; beblat'tern, w. b.: met bladeren tooien ; beblech'en, w. b.: met blik bekleeden, (ook:) eene blikken plaat zetten op, (fig.) met klatergoud behangen; beblei'en, w. b.: plombeeren; beblü'men, w. b.: met bloemen tooien; bebluten, w. t bloed overdekken (sich beblu'ten, zich met bloed besmeuren of bezoedelen); bebor'den (bebor'ten), w. b.: met galon boorden, galonneeren; Bebor’dung (Be-bor'tung), vr.: boordsel; bebril'len, w. b.: een bril zetten op (bebrillf bv. n.: gebrild, brildragend); bebrü'ten, w. b.: broeien, broeden (mit den Augen bebrü-ten: met de oogen willen verslinden).

Be bung, vr.: beving, (het) beven; (fig.) trilling.

Becli'er, m. (-s; mrv. -): beker (i. a. b.) (van bloemen:) kelk; I -blume, vr.: (pik.) pimpernel; -förmig, bv. n.: bekervormig; -glas, o.: bokaal; -schwamm, m.: (pik.) judas-oor; -spiel, o.: goochelarij met bekers.

bech ern, w. o, h.: bekeren.

Beck en, o. (-s; mrv. -): bekken (i. a.

b.); I -förmig, bv. n.: bekkenvormig; -knochen, m,: (ontl.) bekkenbeen; -schlager m.: blikslager, (muz.) bekkenist, bek-kenslager; -weite, vr.: wijdte van het bekken.

bedach en, w. b.: bedaken: Bedacht',

m. : bedachtzaamheid (mit gutem -: na rijpe overweging; ohne -: onbedachtzaam;

~..... nehmen; in aanmerking ne

men) ; bv, n.: bedacht auf etwas sein: bedacht zijn op iets, denken om iets; be-dach’tig (bedacht'lich, bedacht'sam), bv.n.: bedachtzaam; Bedach'tigkeit (Bedacht'lich-keit, Bedacht’samkeit), vr.: bedachtzaamheid; bedacht'los, bv. n,: onbedachtzaam; Bedach'ung, vr.: bedaking, dakwerk, overdekking.

bedanken (sicli), w. w.: bedanken (sich bei Einem - für: iemand dankzeggen voor); Bedarf, m. (-es, -s): (het) noodige (- an: behoefte aan); bedau'erlich, bv n.: betreurenswaardig; bedau'ern, w.b.: 1)betreuren (ich bedaure: het spijt mij, het doet mij leed), 2) medelijden hebben met, beklagen; Bedau’ern, z. n. o. (-s): 1) leedwezen, spijt, 2) medelijden, deernis; be-dau'ernswerth [t] [bedau'ernswürdig), bv*

n. : betreurenswaardig.

bedeck'eln, w. b.: een deksel maken

of doen op; bedeck'en, w. b,: bedekken, (fig,) dekken (sich bedecken, w. w.: zich dekken, zijnen hoed opzetten); bedeckt',, bv.n.: bedekt; Bedeck'ung, vr.: bedekking, (fig.) dekking (-sschiff, o.: geleischip, kon-vooi-schip); bedei’chen, w. b.: bedijken, indijken; Bedell', m.: pedel, bode; bedenken, w. b. onr.: bedenken (i. a. b.); Bedenken, z n. o. (-s): 1) bedenken, nadenken, 2) oordeel, gevoelen, meening, zienswijze, 3) bedenking, aarzeling (kein -tragen: niet aarzelen); Bedenk'frist, vr. (Be-denk'zeit, vr.): tijd om zich te bedenken; bedenk'lich, bv. n.: bedenkelijk; Bedenk-lichkeit, vr.: bedenkelijkheid, (fig.) bezwaar; bedeu'ten, w. b.: beduiden, aan het verstand brengen ; w. o. h.: beteekenen; be-deu'tend (bedeut'sam), bv. n.: 1) aanzienlijk, belangrijk, 2) veelbeteekenend; Be-deufsamkeit, vr.: aanbelang, belangrijkheid; Bedeu’tung, vr.: beteekenis; bedeu'-tungslos, bv. n.: onbeduidend, zonder beteekenis; Bedeu'tungslosigkeit, vr.: onbeduidendheid; bedeu'tungsschwer (bedeu-tungsvoll), bv, n,: veelbeteekenend,

bedielen, w. b.: beplanken; bedienen, w b.: bedienen (nicht -: spl.: geen kleur bekennen); bedien’sten, w. b.: eene bediening (betrekking, ambt) opdragen aan, plaatsen; Bedien'stete, m. (-n; mrv* -n): ambtenaar; Bedien'te, m. (-n; mrv. -n): bediende, knecht; I Bedien'ten, in Sam,: -rock, m.: (-tracht, vr.:) knechts-livrei; -stand, m.: dienstbare stand; -pack, o. (-volk, o.): dienstvolk, dienstbaar volk;

I Bedie'nung, vr.: 1) bediening (i. a. b ), 2) dienstpersoneel; Beding', o. (-es; mrv. -e): beding, voorwaarde, voorbehoud; be-din’gen, w. b. onr.: bedingen, (kpv.) huren, bevrachten, (fig.) stellen; Bedïngniss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv.-se)l: Zie Beding; bedingt', bv. n.: voorwaardelijk, (fig.) op eene onderstelling gegrond; Bedin'gung, vr.: Zie Beding; Bedin-gungs, in Sam. (-satz, m.: stelling; -weise, bw : 1) voorwaardelijk, onder een beding,

; rothe [tl

.: met stekken van

2) tot

aange-

in vlam

sein

•onder een voorbehoud, 2) onderstellender-wijze); bedor'nen, w. b. (fig.) met doornen bezaaien.

l>etiran gen, w. b.: in het nauw brengen (in bedrangten TJmstanden: in benarde, knellende omstandigheden); Be-dran’ger, m. (-s; mrv. -): verdrukker; Be-drang’niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)]: druk, (het) nauw, (de) knel, benarde toestand; bedroh’en, w. b.: bedreigen; be-droh’lich, bv. n.: dreigend; bedruck’en, w. b.: bedrukken; bedrück'en, w. b.: drukken, kwellen, knellen; Bedrück'er, m. (-s; mrv. -): verdrukker; Bedrück’ung, vr.: 1) verdrukking, 2) druk, 3) gedruktheid.

Beduine, m. (-n; mrv. -n): Bedoeïen.

beddingen, w. b.: (akk.) bemesten; bedün’ken, w, onpers. onr. h.: dunken (mich bedünkt, mir bedünkt: mij dunkt); Bedün’ken, o. (-s): gevoelen, dunk (nach meinem -: naar mijn gevoelen; meines -s: mijns bedunkens); bedün’sten, w. b.: bewasemen; bedup’fen, w. b.: (hik,) aanstrijken; bedürfen, w. o. onr. h. [2]: behoeven, noodig hebben; w. onpers. onr. h.: noodig zijn, behoeven; Bedürfniss, o. {-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv.-se)l: behoefte; bedürftig, bv. n,: behoeftig (einer Sache - sein: iets noodig hebben, aan iets behoefte hebben); Bedürftigkeit, vr.: behoefte, nooddruft.

beeggen, w. b.: eggen; beeh'ren, w. b.: vereeren; beei’den (beei’digen), w. b.: beëedigen; sich beei'fern, w. w.: zich beijveren; sich beei'len, w, w.: zich haasten; beein’trachtigen, w. b.: benadeelen; be-ei’sen, w. b.: 1) met ijs overdekken, 2) (met ijzers) beslaan.

Beel'zebub, m. (-s): Beëlzebub, (fig.) de duivel.

been den (been digen), w. b.: beëindigen, ten einde brengen; been’gen, w, b.: smaller (of: nauwer) maken, (fig,) bekrompen maken; Beer, in Sam. (-angelica, vr,: bessendragende engelwortel; -blau. bv.n.: lakmoesblauw;-gelb, o.: kruisdoorn-geel; -grün, bv. n.: sapgroen; -hacke, vr.: verwijdering van de overtollige druiven; -heide, vr,: zwarte heibes;-most, m.: ongeperst druivennat;-reis,o,: stokje (houtje, takje) waaraan het lok-aas zit; -wein, m,: wijn van de eerste persing; -wurz, vr.: pik.: varkensvenkel); beer'ben, w. b.: erven van (noch nicht beerbt sein: nog geene kinderen hebben); beer'digen, w. b.: ter narde bestellen, begraven; Beer’digung, vr.: begrafenis (-sfeier, vr.: lijkdienst, begrafenisplechtigheid; -skosten, vr. mrv.: begrafeniskosten).

Beere, vr.: bes, bezie; Einem eine -geben (hinwerfen): iemand een veeg uit de pan geven.

bee'ren, in Sam. I -artig (-förmig), bv. n-: bes-achtig, besvormig; -fressend, bv. n,: bessen-etend; -tragend, bv. n.: bessen-dragend; -wanze, vr.: moerbezieluis.

Beet, o. (-es; mrv. -e): (tnb.) bed;

-weise, bw.: aan (in) bedden.

Bee’te, vr,: (pik.) beetwortel -: roode biet, kroot,

beet en, w b.: in bedden afdeelen (die Felder: de akkers).

befacli’sern, w. b.

den wijnstok bepoten; befah'igen, w. b.:

1)    bekwaam maken, in staat stellen, 2) bevoegd maken; befahl: Zie befehlen; befahr'bar, bv. n.: 1) bevaarbaar, 2) te berijden; befah'ren, w. b. onr,: 1)bevaren,

2)    berijden, (mnw.) afdalen in, zich neder-laten in; Befah’rung, vr. 1) bevaring, (’t) bevaren, 2) berijding, (‘t) berijden, (mnw.) nederdaling, in oogenschouw neming, opneming, schouwing (die - einer Küste: het opnemen van eene kust: -sbericht, m.: verslag of rapport betreffende het bezoek in eene mijn); befalten, w. b. onr.: overvallen, aantasten; befan'gen, w. b. onr.: bevangen, overvallen (mit darin - sein: mede daarin betrokken zijn; mit darunter

-    sein: mede daarin begrepen zijn: sich -mit, w. w. onr.: zich inlaten met); bv. n.: bevooroordeeld, vooringenomen, partijdig, (fig.) bekrompen (von Yorurtheilen [tl -: onder den invloed van vooroordeelen): befas'sen, w. b.: betasten, bevoelen (sich

-    mit, w. w.: zich bezig houden met, zich inlaten met)

befe’dern, w, b.: Zie beiieclern; be-feh’den, w, b.: 1) den oorlog verklaren aan, ' een tweegevecht uitdagen, 3) beoorlogen, 4) bestrijden; Befeh'dung, vr.: 1) oorlogsverklaring, 2) uitdaging, 3) vijandelijkheden.

Befelil', m. (-es, -s; mrv. -e): bevel; was ist (was steht) zu Ihrem -: wat is er van uw dienst? es steht Ihnen zu -: het is tot uw dienst; ich stehe zu Ihrem -: ik ben tot uw dienst; - an die Schildwache: consigne, parool, wachtwoord; I -buch, o.: register der verordeningen; -flagge, vr.: (mar.) kommandantsvlag. Zie ook Be-fehls.

befehlen, w. b, onr. (ich befehle, be-fiehlst, befiehlt; befahl; befiehl; befohlen): 1) bevelen, gebieden; 2) aanbevelen;

3)    wensch’en, verlangen; befehlerisch, bv.

n.: gebiedend; befeh'ligen, w. b.: 1) bevelen, gebieden, 2) aanvoeren, bevel voeren over; befeh’ligt, bv. n.: belast (- werden: belast worden; bevel ontvangen; voerd worden, onder de bevelen staan).

Befehls’ in Sam. |-form, vr.: (tik.) gebiedende wijs; -haber, m.: bevelhebber; -haberisch, bv. n.: gebiedend; -haberstab, m.: bevelhebbersstaf, kommando-staf; -ha-berstelle, vr.: kommandement; -haber-würde, vr,: bevelhebberschap; -weise,bw.: gebiedend; -widrig, bw.: in strijd met het bevel (of met de bevelen); -zettel, m.: bulletijn, dagbericht.

belie’dern, w. b.: (pijlen:) bevederen, (piano’s:) bepennen; befiehl’: Zie befeh-len; befin’den, w. b. onr.: bevinden, (fig,) gesteld zijn; z. n. o. (-s): bevinding, bevind, (fig.) staat der gezondheid, welstand; befind’lieh, bv. n.: aanwezig.

bellam men, w. b.: (fig.) zetten; beflech'ten. w. b. onr.: met gevlochten tèenwerk bekleeden, (flesschen:) in gevlochten stroo doen, (stoelen:) matten; befleck’en, w. b.: bevlekken, bezoedelen, (schoenen:) verachterlappen; sich befleis'sen, w. w. onr. (befliss; beflis'sen), of: sich befleis'sigen, w. w.: zich beijveren, zijn best doen, [met 3] zich toeleggen op; beflies’sen, w b. onr.: bespoelen, besproeien; befliss’: Zie befleissen; beflis'sen, bv. n.: zich toeleggende op (-

r,: 1) begeerlijkheid, 2) begeerigheid, gretigheid, verlangen; Begehrungs, in Sam. (-trieb, m : sterke belustheid; -vermogen, o.: begeer-vermogen; -werth [t], bv. n,: wenschelijk); begehrt', bv. n.: gewild, gezocht, gevraagd; Begeh’ung, vr.: bedrijving, (het) begaan, (het) plegen, (v feesten:) viering (-ssünde, vr.: daadwerkelijke zonde); begei’fern, w. b,: bekwij-len, (fig.) bezwalken; begeis'tern, w. b.: bezielen, (fig.) met geestdrift vervullen; Begeis’terung, vr.: geestvervoering, (fig.)

en.

[met 3]: zich toeleggen op, vol ijver of zorg zijn voor); Beflis'senheit, vr.: ijver, toewijding; beflis'sentlich, bw.: met ijver, met ernst; beflit'tern, met kwikjes en strikjes tooien, met klatergoud tooien; beflo'ren, w. b.: met floers (krip, gaas) bekleeden; beflü'geln, w. b-: vleugels geven aan, (fig.) bespoedigen (einen Wald eene opening maken in een bosch); be-flü'gelt, bv. n.: gewiekt.

befoli'len: Zie befehlen; befol'gen, w, b.: volgen, opvolgen, in acht nemen; befolgenswerth [t[, bv. n.: waard gevolgd of in acht genomen te worden; Be-för'derer, m. (-s; mrv -): bevorderaar, (kph.) verzender, expediteur; beför’derlich, bv. n.: bevorderlijk; beför dern, w. b.: bevorderen, (fig.) bespoedigen, (kph.) verzenden; befor’sten, w. b.: (boschgroei:) beheeren.

befrach’ten, w. b.: bevrachten; Be-frach'ter, m. (-s; mrv. -): bevrachter; be-fra’gen, w. b.: ondervragen (sich -, w. w.: navraag doen, vragen); befrei en, w. b.: bevrijden, vrijmaken, (fig.) ontdoen,(ook :) vrijstellen; Befrei’er, m. (-s; mrv. -): bevrijder; Befrei'ungskrieg, m.: vrijheidsoorlog; befrem’dend (befremd lich), bv. n.: bevreemdend; befres’sen, w. b. onr.: beknabbelen, knabbelen of knagen aan; sich befreun’den, w. w.: vriendschap aanknoo-pen, bevriend worden, (fig.) zich verzoenen; befreun'det, bv. n.: bevriend; Be-freun'dete, m. (-n; mrv. -n) en vr.: 1) bevriende persoon, 2) nabestaande; befrie-digen, w. b.: 1) bevredigen, tevreden stellen, 2) voldoen, betalen, 3) voldoening verschaffen aan, (wraak:) koelen, 4) omheinen; befrie'ren, w. o. onr. s.: bevriezen; befroh’nen [befro’nen], w. b.: (iemand:) vroondiensten opleggen, (iets:) in beslag nemen, beslag leggen op; befruch’ten, w. b.: bevruchten, (akk.) vruchtbaar maken; befruch'tet, bv. n.: (wpk.) met vruchten van eene andere kleur.

befugen, w. b. bevoegd maken, machtigen; Befug'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)J: bevoegdheid; be-fiih'len, w. b.: bevoelen; Befund', m. (-s): bevinding, bevind; befur’chen, w. b.: ploegen, (fig.) doorploegen; befürch’ten, w. b.: vreezen, duchten.

bega ben, w. b.: begiftigen, beschenken; begabt’, bv. n.: begaafd; begaf'fen, w. b.: aangapen; began'gen: Zie be-gehen; begann’: Zie beginnen; sich begat'ten, w. b.: paren; Begat tung, vr.: paring, (fig.) bekenning.

begeben (sich), w. w. onr.: 1) gebeuren ; 2) zich begeven; 3) [met 21 zich ontdoen van, afstand doen van; Bege'ben-heit, vr., oi: Begeb'niss o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)]: gebeurtenis, voorval; begeg'nen, w. o. h. en s. [met 3]: 1) bejegenen; 2) ontmoeten; 3) weervaren, overkomen; Begeg’niss, o. (-es: mrv. -e) [nis (-ses ; mrv. -se)l: voorval, (fig.) ontmoeting; begeh'en, w. b. onr,: 1) begaan, betreden, 2) begaan, bedrijven, plegen, 3) vieren (sich -, w. w. onr.: paren; ook: zich gedragen); Begehr', o. (-es, -s): begeerte, verlangen; begeh’ren, w. b.: begeeren, verlangen, vragen; Begeh'rer, m. (-s; mrv. -): vrager, aanzoekdoener; begehr’lich, bv. n,: 1) begeerlijk, 2) begeerig, gretig, verlangend; Begehrlicnkeit,

au

geestdrift.

Begier de, vr. (Begier', vr.): 1) begeerte, verlangen, 2) begeerigheid; be-gie'rig, bv. n.: begeerig, gretig, (fig.) verlangend; Begie’rigkeit, vr.: begeerigheid, (fig.) verlangen; begier'lich, bv. n.: Zie begehrlicU; begies’sen, w. b. onr.: begieten (sich -, w. w. onr.: zich bezuipen); Begine, vr.: (kkl.) begijn, (fig,) klapmuts; Beginn', o. (-es, -s): begin, aanvang; beginnen, w. o. onr. h. en onr. w. b. (be-gann; begonnen): beginnen, aanvangen (wohl begonnen ist halb gewonnen: een goed begin is het halve werk); begip'sen, w. b.: pleisteren, overpleisteren; begit'tern, w. b.: traliën.

beglan’zen, w. b.: 'lichtglans werpen op, (fig.) verlichten; begla’sen, w. b.: van glasruiten voorzien; beglau'ben (beglau¹-bigen), w. b.: geloofwaardig maken, (fig.) bekrachtigen, (handteekeningen:) waarmerken, legaliseeren, (gezanten:) accredi-teeren; Begleit' in Sam. (-schein, m.: ge-lei-biljet, volgbriefje; -stimme, vr.: begeleidende stem, accompagnement); beglei'-ten, w, b.: begeleiden, vergezellen, (muz.) accompagneeren ; Beglei'ter, m. ( s; mrv. -): begeleider, verzeller; Beglei’terin, vr. (mrv. -nen): begeleidster; Beglei'tung, vr,: 1)begeleiding, vergezelling, (mil. en mar.) geleide, (muz.) accompagnement; Beglei’tungs, in Sam. (-schiff, o.: geleischip, konvooi-schip; -stimme, vr.: begeleidende stem, accompagnement; -weise, bw.: verzeilen-derwijze, begeleidenderwijze); beglie'dern, w. b.: van ledematen voorzien; beglot’zen, w. b.: aanstaren; beglück’en, w. b,: gelukkig maken; Beglück’er, m. (-s; mrv. -): geluk-kigmaker, (fig.) weldoener; beglück'wün-schen, w. b.: gelukwenschen.

begna digen, w. b : begenadigen, weder in genade aannemen, genade schenken aan, (fig.) de gunst verleenen aan: Begna’digungs, in Sam. (-brief, m.: brief van gratie; -recht, o.: recht van gratie); sich begnü'gen, w. w. (sich begnügen las-w. w. onr. h): zich tevredenstell

Bego'nie, vr.: (pik.) begonie, wilde zuring; begon’nen: Zie beginnen.

begra'ben, w. b. onr.: begraven (da liegt der Hund begraben: daar zit het ’m juist; Begrab'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv -se)l: 1) begrafenis, 2) graf (-feier, vr.: lijkplechtigheid: -grüfte, vr. mrv.: grafkelders: hist.: catacomben; -kosten, vr. mrv.: begrafeniskosten; -platz m.: begraafplaats; -tag, m.: dag der begrafenis); begran'zen, w. b.: begrenzen, (fig.) beperken; begra'sen, w. b.: 1) met gras overdekken, 2) het gras afvreten van, afgrazen (sich -, w. w.: zich met gras overdekken, tig.: zich vetmesten); begraut', bv. n.: grijs geworden, gegrijsd; I begrei-

BldËËIFLIÖH. ■    m

imimi

van

om bewaard te

be-

sam,

fen, w. b. onr.: betasten, (fig.) begrijpen (i. a. b.); Zie begriffen; sich w. w, onr.: 1) zijne gedachten bijeenrapen, 2)te begrijpen zijn; I begreiflich, bv. n.: begrijpelijk, (fig.) verklaarbaar; Begreif'lich-keit, vr.: begrijpelijkheid; Begrei'fung, yr.: betasting, bevoeling (-skraft, vr.: bevatting); begren’zen, w. b.: begrenzen, (fig.) beperken; Begriff', o. (-es, -s; mrv. -e): begrip (im - sein, im-stenen: 1) voornemens zijn, het plan hebben, 2) op het punt staan); Begriffs’, in Sam. (-bestim-mung, vr.: begripsbepaling; -fach, o.: catagorie); begriffen, v. dw.: begrepen (darin mit -: daarin begrepen, .daaronder begrepen; im Marsche -: op marsch, oprukkende); begrün'den, w. b.: stichten, (fig.) grondvesten, (ook:) bewijzen, (schulden:) consolideeren; Begründer, m. (-s; mrv. -): stichter, (fig.) grondlegger; Begrün'derin, vr. (mrv. -nen): stichteres, (fig.) grondlegster; begrü nen, w. b.: met lentegroen tooien; begrüs’sen, w. b.:begroeten (Einen um etwas -: iets aan iemand vragen) ;Be-grüs’sungsschuss, m.: saluutschot.

beguck'en, w. b.: bekijken; begün-stigen, w. b.: begunstigen; Begün'stiger, m. (-s; mrv. -): begunstiger; Begün’sti-gerin, vr. (mrv, -nen): begunstigster; begür'ten, w. b.: omgorden; begut'ach-ten, w. b.: zijn oordeel zeggen over; be-gü’tern, w. b.: verrijken; begü'tert, bv.n.: gegoed, welgesteld (reich -: zeer gegoed) ; begü'tigen, w. b.: stillen, sussen, tot bedaren brengen.

behaa'ren, w. b.: met haar bedekken (sich -, w. w.: haar krijgen); behaart’, bv. n.: behaard, met haar begroeid, (pik.) ruig; beha’big, bv. n.: welgesteld; be-hack'en, w. b.: behakken, (tnb,) loshakken; behaftet (bv. n.) mit: behept met, gekweld door, lijdend aan; beha'geln, w. b.: behagelen; behagen, w. b, en onpers.: behagen, bevallen; behag’lich (benag-lich), bv. n,: behaaglijk, welgevallig, aangenaam, (fig,) pleizierig; Behag'lich-keit, vr.: behaaglijkheid, welgevalligheid, welbehagen; behalf'tern, w, b.: den halster omdoen; behalt'bar, bv, n.: te behouden ; behal'ten, w. b. onr.: behouden, (etwas bei sich -: iets vóór zich houden, van iets niet spreken; Recht -: in het gelijk gesteld worden, gelijk krijgen, ook: zijn recht handhaven); Behal'ter, m.: bewaarplaats, (tech.) ontvanger, vergaarbak; Behalt'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses;mrv. -se)]: bewaarplaats; behalt’sam, bv. goed van bewaren, (geheugen:) goed onthouden, (fig.) geschikt worden, lang goed blijvend; Behaltsam-keit, vr.: zucht om te houden, (fig.) goed geheugen; behan’deln, w. b.: 1) behandelen, (fig.) hanteeren; 2) ondêrhandelen over den prijs van, loven en bieden op; behan’digen, w. b.: ter hand stellen; Be-hand’ler m. (-s; mrv. -): behandelaar; Behandlung, vr,: behandeling, (kph.) on-derhandeling; Behang', m. (-es, -s), of mrv.:    Behang’e: (van jachthonden:)

ooren; behang’en, w. b. reg. en onr.: behangen, (jag.) aan de lijn binden; (sich - mit: zich inlaten met, zich afgeven met); Behang'sel, o. (-s; mrv. -); behangsel; behar'ken, w. b.: (tnb.) opharken, oprijven, behar'nischen, w. b.: bepantseren; behar'-ren, w. o. h. en s.: volharden (-auf: bij); be-harr'lich, bv. n.: volhardend, standvastig; Beharr’lichkeit, vr.: volharding, standvastigheid; behar’schen, w. o. h, en s.: eene korst vormen; behar’sen, w, b.: met hars bestrijken, (boomen:) van hars ontdoen; behau'ben, w. b.: eene kap opzetten; be-haubt', bv.n.: (vog.) gekuifd; behau'chen, w. b.: bewasemen, beademen ; behau‘en,w. b. onr.: behouwen, behakken; behau feln, w. b.: (tnb.) aanaarden, ophoogen; behaupt-bar. bv. n.: staande te houden, te verdedigen; I behaup'ten, w. b.: beweren, staande houden, verdedigen; eidlich -: onder eede bevestigen; sein Ansehen, seine Würde -: zijn aanzien, zijne waardigheid ophouden; das Feld -: meester van het slagveld blijven; den Platz - (sich -): zich staande houden; I Behauptung, vr.: bewering; behau'sen, w. b.: huisvesten: Behau'sung, vr.: 1) huisvesting, 2) behuizing (Sie werden mich in meiner Be-hausung linden [onr.]: gij zult mij tehuis vinden); behauten, w. b.: met leder overtrekken, met leer bekleeden; Behau'ung, vr.: behouwing, behakking.

Beltelf, m, (-es, -s, mrv, -e): behulp, hulpmiddel, (fig,) redmiddel, uitvlucht, voorwendsel; sich behel'fen, w. w. onr.: zich behelpen; behelf'lich, bv. n.: hulpzaam; behelligen, w. b.: lastig vallen; behelrnt', bv. n.: gehelmd, helmdra-gend; behend', bv. n.:    1) behendig,

handig, 2) vlug; Behen'digkeit, vr.:

1)    behendigheid, handigheid, 2) vlugheid; beher’bergen, w. b.: huisvesten; beherr'schen, w. b.: regeeren, (fig.) rin-gelooren, (art.) bestrijken (sich -, w. w.: zich zelven meester zijn); Beherr’scher,

m.    (-S ; mrv. -): heerscher, regeerder; Be-herr'scherin, vr. (mrv. -nen): heerschercs, regeerster; beher’zigen, w, b.: behartigeu, ter harte nemen; beherzt', bv. n.: kloekmoedig, onvervaard (- machen: kloek maken) ; Beherzt’heit, vr.: kloekmoedigheid, onvervaardheid; behet'zen, w. b.: 1) jacht maken op, 2) africhten op de jacht; be-hex’en, w. b.: beheksen, betooveren.

behin dern, w. b.: verhinderen, beletten ; hinderen.

Beh iier, m. (-s; mrv. -): tuinmand.

belio'beln, w- b,: schaven; behohn -lacheln, w. b,: uitlachen; Behol’fenheit, vr.: vlugheid, handigheid; behol’zen,w b.: (bosch:) met boomen beplanten? (dijk:) betuinen, met paalwerk beschoeien (sich -, w. w.: takken krijgen); beholzf, bv. n.: (grond:) geboomte-dragend. (boom:) tak-ken-dragend, (fig. > lommerrijk ;Behol’zung^ vr.: houthak; behor’chen, w. b.: beluisteren; Behör’de, vr.: 1) autoriteit, gestelde macht, 2) adres, geadresseerde persoon; behörig, bv. n.: behoorlijk; beho'set, bv.

n. : broekdragend, gebroekt.

Beh'ringsstrasse, vr.: (adk.) Straat

Behring.

Behuf, m. <-es; -s'»:    1) behoefte.

2)    behoef, gerief, gebruik, dienst; be-hufs', bw.: ten behoeve van; behuft', bv. n.: van hoeven voorzien; behülflich, bv. n.: behulpzaam; Behülflichkeit, vr.: behulpzaamheid; behuten, w. b.: behoeden (behüte Gott: God beware!); Be-hü'ter, m. (-s; mrv. -): behoeder; behut'-

bv. n.: behoedzaam, omzichtig; Be-

WÊ

mae

m.:

hut'samkeit, vr.: behoedzaamheid, omzichtigheid.

bei, vz. [met 31: 1) bij (i. a. b.: - mir: bij mij: - Gelde: bij kas ; - Verstandesein: bij zijn (haar, hun) verstand zijn; - alle dem: bij dat alles, in weerwil van dat alles; - alle seiner Klugheit: bij (in weerwil van, met) al zijne wijsheid; - Tage: bij dag, overdag; - Nacht: bij nacht, des nachts, in den nacht; beim Eintreten: bij het binnenkomen ; beim Herausgehen: bij het uitgaan ; - sich überlegen: bij zich zel-ven overleggen; 2) in, onder, aan, op, enz.; - seinem Unglücke: in (bij) zijn ongeluk; - guter Gesundheit: in goeden welstand, (ook:) bij leven en welzijn; - den Römern: onder (bij) de Romeinen; -Tische: aan tafel; - Hofe: aan het hof, ten hove; - Seite: op zij, ter zijde; - Wasser und Brod: op water en brood; - Lebens-strafe: op straffe des doods; - meiner Treue: op mijn woord van eer, zoo waar als ik leef; - weitem nicht: op verre na niet; - weitem: verreweg; 3) - Gott: zoo waar als God leeft; - Leibe nicht: om Godswil niet.

bei an, bw.: dichtbij.

Bei Ianker, m.: (zeew.) vertui-anker; -ankern, w. o. s.: het anker versterken, het anker katten.

bei’lbehalten, w. b. onr.: behouden, bewaren ;-behaltung, vr.: (het) behouden (unter -behaltung unserer Firma: met behoud van onze firma); -biegen, w. b. onr.: bijvoegen (beigebogen: hiernevens); -binden, w. b. onr.: bijbinden; -blatt, o.: bijblad, bijvoegsel; -bringen, w, b. onr.: 1) bijbrengen, aanvoeren; 2) toebrengen, (fig-) toedienen; 3) (fig.) inprenten; -buch,

o.: bijboek.

Beiclit, in Sam. I -formel, vr.: biecht-formulier; -ganger, m. (-gangerin, vr.): biechteling, biechtkind; -geld, o, (-groschen, m.): biechtgeld, biechtpenning; -kind, o.: biechtkind, biechteling; -stuhl, in.: biechtstoel; -vater, m.: biechtvader; -zettel m.: biechtbriefje.

Beiehte, vr.: biecht (zur - gehen: te biecht gaan, gaan biechten; -horen, of: -sitzen: biecht hooren; beicb'ten, w. o. h, en w. b.: biechten, (fig.) opbiechten, bekennen; Beich'tiger, m. (-s; mrv. -): 1) biechtvader, 2) biechtkind, biechteling.

beidlle'bigr, bv. n.: (drk.) tweeslachtig; -'schattig, bv, n.: twee-schaduwig.

beide, bv n.: beide, beiden; alle allebei, alle twee; zu beiden Seiten: aan weerszijden, aan weerskanten.

bei der, in Sam. I -lei, bv. n.: beiderlei; -seitig, bv. n.: wederzijdsch; -seits, bw.: wederzijds.

bei'ldrehen, w. o, h.: bijdraaien; -drucken, w. b.: bijdrukken, (fig.) bijvoegen; -drücken, w. b.: dichterbij drukken, (fig.) er op drukken.

beieinan'der, bw.: bij elkander, bijeen.

Bei'erbe, m.: in de plaats tredend erfgenaam.

bei'ern, w. b.: beieren, luiden.

Beiessen, o.: bij-gerecht, bijspijs, bijschotel.

Bei'fall. m.: goedkeuring (- finden: opgang maken; - geben: toejuichen); -tallen, w. o.: onr. s,: 1),invallen, te binnen

schieten, 2) de zijde kiezen van; -fallig, bv. n.: gunstig, (rcht.) bijkomend, tusschen-komend, incidenteel; -fallklatschen, o.: toejuichend handgeklap; -falls, in Sam. (-bezeigung, vr.: blijk van goedkeuring, toejuiching; -sturm, m.: daverende toejuiching; -werth [t], bv. n.: goedkeuring waardig); -folgen, w. o. s.: vergezellen; -folgend, bv. n.: nevensgaand; -tracht, vr.: bijvracht; -frau, vr.: helpster; -fuge, vr.: bijlage; -fügen, w. b.: bijvoegen; -fuss, (pik.) bijvoet.

Bei'igang’, m.: zij-laan, (bwk.) zijgang, (mnw.) zij-ader ; -geben, w, b. onr.: toevoegen; -gehen, w. o. onr. h.: vergezellen (sich -gehen lassen: zich vermeten); -ge-hend, bv. n.: bijgaand, nevensgaand; -gein, o.: zij-vertrekje, kabinetje; -genannt, bv. n.: bijgenaamd; -geordnete, m.: toegevoegde, adjunct; -gericht, o.: bijgerecht, bij-schotel, bijspijs; -geruch, m.: vreemde reuk, vreemd reukje; -geschlossen, bv. n.: ingesloten; -geschmack, >m,; bij-smaak, vreemde smaak, leelijke nasmaak, (fig.) naweeën, (ook:) teleurstelling; -gesell, m.: kameraad; -gesellen, w. b.: toevoegen (sich -gesellen, w. w.: samengaan).

beilier', bw. naast; (fig.) terloops.

Beilhilfe, vr.: hulp, helper, helpster; -holen, w. b.: (zeilen:) aanhalen; -hülfe, vr-: hulp, helper, helpster.

Bei jagen, o.: buitengewone jacht.

Bei'lkammer, vr.: zij-kamer, zijvertrek; -karte, vr.: (spl.) bijkaart; -kirche vr.: bij-kerk; -knecht, m.: onderknecht; -koch, m.: bijkok, koks-maat; -kommen, w. o. onr. s.: naderen, genaken, (vest.) nemen, vermeesteren, (fig.) nabij komen, evenaren, (ook:) herstellen; -kommend,bv.

n.: bijkomend, nevensgaand, bijgevoegd; -krauter, o. mrv.: toekruid; -kreis,m.: bij-kring, tweede kring.

Beil, o. (-es, -s; mrv. -e): bijl; I -brief, bijlbrief; -eisen, o.; staaf-ijzer; -fertig, bv. n.: afgetimmerd; -förmig,bv. n.: bijlvormig; -kraut, o.: (pik.) bijlkruid; -stein, m.: (min.) bijlsteen; -wurzel, m.: (pik.) zwaardlelie.

Beillade, vr.: zij-laadje; -lage, vr.: (van couranten:) bijvoegsel, (bij slachters:) been en afsnijdsel (dat de kooper betalen moet als vleesch); -lager, o.: 1) vorstelijke trouwplechtigheid, 2) vorstelijke bruiloft; -last, vr.: bij-vracht; -laufer, m.: (fig.) bijlap, (fam.) duivelstoejager; -laufig, bv. n.: bijkomend; bw.: terloops,(ook:)ongeveer.

Beil'lclien, o. (-s; mrv. -): bijltje.

beillegen, w\ b.: 1) (geschillen:) bijleggen; 2) bijvoegen, (in eenen brief:) insluiten; 3) toevoegen, geven, (fig.) toeschrijven, toedichten; 4) ter zijde leggen, bewaren, sparen; w. o. h. [met 31 zich vereenigen met, instemmen met, (zeew.) bijdraaien; -lehen, o.: (hist.) achterleen; -leid, o.: meewarigheid, deelneming, (inz.) rouwbeklag (-leidsschreiben, o.: brief van rouwbeklag); -liegen, w. o. onr. h. en s.: liggen bij, bij elkander liggen, (zeew.) bijgedraaid liggen; -liegend, bv.n.: bijgaand, hierbij gevoegd, (brf.) ingesloten.

Beil'ke, vr.: 1) troktafel, 2) trok-spel; -spielen: trokken; I -tafel, vr.: troktafel.

beim (= bei dem): Zie bei.

bei imengen, w. b.: er onder mengen,

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandseh. 2e druk.

d;

mstem-raad; nem -

ISeiss. in Sam. [ -korb, m.: muilkorf; -wuth [tl, vr.: bijtwoede; -zahn, vr.: snijtand; -zange, vr.: knijptang, nijp-

vr.:

stim-

er bij doen ; -messen, w. b. onr.: toeschrijven, toedichten, (geloof:) schenken; -mi-schen, W. b.: er onder mengen, er bij doen; -mittel, o.: hulpmiddel, bijkomend middel.

Bein, o. (-es, -s; mrv. -e): been (i. a. b.); (fig.) poot, (van visch:) graat; das dicke -: het dik van het been, de dij; die -e herausnehmen: de beenderen (of: het been) er uitdoen, (van visch:) de graat er uitdoen; durch Mark und -: door merg en been; es friert Stein und -: het vriest dat het kraakt; Stein und - schwören: bij ziel en zaligheid zweren; Einem ein - stellen: iemand den voet lichten ; auf die -e brin-gen: op de been brengen; auf die -e hellen: op de been helpen; gut (flink) auf den -en sein: goede beenen hebben, goed kunnen loopen; sich auf die -e machen; op pad gaan, zich op weg begeven; Einem -e machen: maken dat iemand de beenen na zich haalt (d. i. de schreden verhaast); etwas an’s - binden: iets aan zijn been knoopen, iets aan zijn kleed hebben; die -e eines Stuhles: de pooten van een stoel;

I '-ader, vr.: been-ader; -ahnlich, bv. n.: naar been gelijkend; -asche, vr.: beender-asch; -beule, vr.: beenachtig gezwel; -brecher, m.: (vog.) beenbreker, zee-aren ’ -bruch, m.: beenbreuk; -brüchig, bv. n.: met een gebroken been; -drechsler, m.: been draaier; -faule, vr.: beenbederf; -feile, vr.: beenvijl; -fisch, m.: beenvisch; -flügel, m.: vleugel aan den voet; -folter, vr.: (marteling:) beenschroef, Spaanscne laars; -frass, m.: been-eter, beenbederf; -fügung, vr.: geleding; -gerippe, o.: geraamte; -geschwulst, vr.: beenachtig gezwel; -ge-wachs, o,: beenvergroeiing, been-uitwas; -harnisch, m.: beenstuk; -hart, bv, n.: hard als been; -haus, o.: beenderhuis, knekelhuis; -hautchen, o.: beenvlies; -höhlc, vr.: beenholte; -holz, o.: (pik.) keelkruid ; -kehle, vr.: knieboogs-ruimte; -kleider, m. mrv.: broek; -knopf, m. (-knoten, m.): knokkel, beenderige kfiubbel; -krebs, m.: been-eter, beenbederf; -lade, vr.: (hik.) lee-schroef; -leder, o.: 1) laarzekap, 2) leer eener rijbroek, 3) beenleder; -los, bv. n.: beenloos; -mark, o.: beendermerg; -mehl,

o.: beender-asch; -röhre, vr.: (hik.) lee-schroef; -rüstung, vr.: beenstuk: -schellen vr. mrv.: kluisters, boeien; -schiene, vr.: scheenstuk, (hik.) spalk; -schraube, vr.: (marteltuig:) beenschroef, Spaansche laars; -schwarz, o.: beenzwart; -waare,vr.:voorwerpen van been; -weh, o.: pijn in de beenen; -well, o.: (pik.) smeerwortel; -wunde, vr.: beenwond-

beinalie, bw.: bijna.

Bei name, m.: bijnaam, toenaam: (fig.) scheldnaam.

Kein'clieii, o. ( s; mrv. -): beentje (i. a. b.).

bein'ern, bv. n.: beenen, van been.

beinicbt, bv. n.: beenachtig; (fig.) hard.

bein'ig, bv. n.: beenderig.

bei'lordneii, w. b.: toevoegen; -orgel, vr.: bij-orgel; -packen, w. b.: er bij pakken; -pferd, o.: handpaard; -pflichten, w. w. o. h. en s. [met 3]; zich vereenigen met, het eens zijn met; -pflichtung, vr.:i ming; -rath [tj, o.: raadgeving,

-rathig [tl, bv. n.: raadgevend (Ei rathig [tl sein: iemand raden); -rechnen, w. b.: er bijrekenen.

bei’saminen, bw.: bij elkander, bijeen; -sass, m. (-en: mrv. -en): niets-bezit-ter; -satz. m.; bijvoeging; -schaffen, w. b.: 1) aanschaffen, 2) aanbrengen; -schicken, w. b.: er bijzenden; -schiessen, w. b. onr.: bijdragen, bijpassen; -schiff, o.: sloep; -schlaf, m.: bijslaap; -schlafer, m.: slaap-kameraad; -schlaferin, vr.: bijzit; -schlag,

m.: geld van te min gehalte, (inz.) valsch geld, (fig.) buitenbeentje; -schlagen, w. b. onr.: er bijvoegen, (brf.) msluiten; w. o. onr. h. [met 3]: nadoen, gelijken (nicht übel -schlagen: met hetzelfde sop overgoten zijn); -schliessen, w. b. onr.: bijvoegen, (brf.) insluiten; -schluss, m.: (brf.) inliggende, bijgaande; -schlüssel, m.: valsche sleutel; -schmelzen, w. b. onr.: er bijsmelten; -schreiben, w.b. onr.: er bijschrijven; -schrift, vr.: bijschrift, onderschrift; -schuss, m.: bijdrage.

Beilsegel, o.: (zeew.) lij-zeil; -sein, o : bijzijn, tegenwoordigheid; -seit’, bw.: ter zijde (etwas -seit gesetzt iets ter zijde laten; -seitsetzung, vr.: terzijdestelling); -senden, w. b. onr: er bij-zenden; -setzen, w, b.: 1) bijzetten (i. a. b.), 2) er bijzetten, (fig.) er bijvoegen, 3) te vuur zetten; -setzung, vr.: bijzetting, (mz.) ter aarde bestelling, (tig.) bijvoeging;-seyn,

o.: bijzijn, tegenwoordigheid; -sitz, m.: zitting, recht of bevoegdheid om zitting te nemen, (fig.) bijwoning; -sitzen. w. o. onr. h- en s.: zitting hebben, (fig.) bijwo-nen; -sitzer, m. (-s; mrv. -): bijzitter, assessor, wethouder; -spiel, o. (-es, -s; mrv. -e): voorbeeld (ein -spiel anführen, ein -spiel aufstellen: een voorbeeld noemen zum -spiel: bij voorbeeld; -spiellos, bv.n.: voorbeeldeloos, weergaloos, zonder wedergade; -spiellosigkeit, vr.: weergaloosheid); -springen, w. o. onr. s. [met 3]: bijsprm-gen.

beis sen, w. b. onr.: bijten (i. a. b.), (fig.) jeuken (die Zahne zusammen -: op de tanden knarsen; auf die Stangen -: op hol gaan; Einen hinaus -: iemand bangmaken); beis'send, bv. n.: bijtend (i. a. b.), (fig.) hevig, vinnig; beis'sig, bv. n.: bijtachtig; Beis’sigkeit, vr.: bi.it-achtigheid; Beiss'ker, m. (-s; mrv. -):

Bei Istand, m. (-es, -s): bijstand, hulp, ondersteuning, (rcht.) raadsman, (bij duëls:) getuige (-standsgelder, o. mrv.: hulp in geld, suosidie-gelden); -stechen, w. o. onr. s.: (zeew.) dicht bij den wind houden ; -stecken, w. b.: er bijsteken, (fig.) bij zich steken, (geld:) in den zak steken, opsteken, (iemand:) achter slot brengen, in de doos stoppen, gevangen zetten; -stehen, w. o. onr. h. [met 3]: bijstaan, helpen (alle Segel -stehen lassen: met volle zeilen varen); -steher, m. (-s; mrv. -): helper; -steherin, vr.: (-; mrv. -nen): helpster, (inz.) vroedvrouw; -steuer,

bijdrage; -steuern, w. b.: bijdragen; -----

men, w. o. h. [met 31: instemmen met; -stimmer, m. (-s; mrv. -): instemmer; -strich, m.: (tik.) komma; -strom, m.: zijtak eener

o. mrv.: (bij

-w

-zimmer, o.: zijvertrek, aangrenzende kamer; -zoll, m.: extra-recht (op in- of uitvoer).

bejagen, w. b.: jagen in; bejah'en, w. b.: bevestigen; bejah’end, bv. n.: be-

vieren.

emorsen.

rivier, rivier-arm; -stücke, slachters:) Zie Heilage.

Beiltasclie, vr.: zakje; -thun, w. b. onr.: er bijdoen; -tisch, m.: zij-tafel, tweede tafel; -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): bijdrage; -tragen, w. b. onr.: bijdragen (-tragsantheil [t], m.: bij te dragen aandeel) ;^-treiben, w. b. onr.: (jag.) opjagen, naar één punt jagen, (schulden:) invorderen, innen; -treten, w. o. onr. s. [met 3]: toetreden tot; -tritt, m.: toetreding (-trittsurkunde, vr.: akte van toetreding).

Bei'lurtlieil [t], o.: interlocutoir vonnis; -urtheilen [tl, w. o. h.: (rcht.) interlocutoir beslissen; -vormund, m.: toeziende voogd; -wache, vr.: (mil.) bivak; -wagen,

m.: bijwagen; -weg, m.: zijweg, zijpad, (fig.) verkeerde weg.

beiwei'tem, bw.: op verre na.

bei'I werf en, w. b. onr.: er bijwerpen, (fig.) er bijvoegen, er bijdoen; -werk, o.: bijwerk; -wohnen, w. o. h. [met 3]: bijwonen, (rcht.) beslapen, (fig.) aanwezig zijn in (mit aller ihm -wohnenden Kraft; met al de kracht, die in hem is); -wort,

o.: (tik.) bijvoeglijk naamwoord, adjectief; -wörtlich, bv. n.: (tik.) als adjectief gebezigd.

Beiz, in Sam. I -brühe, vr.: looiersrun, (voor tabak:) saus; -eisen, o.: drijfbeitel; -hund, m.: (jag.) speurhond; -kufe, vr.: looikuip; -mittel, o.: bijtmiddel; -vogel,

m.: jachtvogel; -wasser, o.: sterkwater;

olie, vr.: blootwol, plootwol; -zuber, m.: looikuip.

bei'zalilen, w. b.: er bijtellen, (fig.) toevoegen.

Bei'ze, vr.: bijtende vloeistof, sterkwater, (bij looiers:) run, (voor tabak:) saus.

Bei'zeiclien, o.: bij-teeken, (fab.) attribuut, (muz.) kruis of mol.

beizei ten, bw.: tijdig, bijtijds.

bei'zen, w. b.: dóór bijtmiddelen zacht, week of gaar maken, (huiden:) looien, (hik.) branden, uitbranden, wegbranden; schwarz -: de kleur van ebbenhout geven aan; in Essig -: in den azijn zetten.

Bei'lzeu^e, m.: getuige (bij het pas-seeren van eene akte); -ziehen, w. b. onr.: 1) er bijtrekken, 2) aantrekken; -zimm w. o.: oevestigen; oejan ena, ov. n.: oe-vestigend; bejahrt’, bv. n.: bejaard; -jam’mern, w. b.: bejammeren, betreuren; bejam'mernswürdig, bv. n.: betreurenswaardig; Bejam'mernswürdigkeit, vr.: be-treurenswaardigheid; bejauch'zen (beju’-beln), w. b.: juichen over, jubelen over, {fig.) feestelijk bekal'ken, w. b.: (mtsl.) pleisteren, aanstrijken; bekal'men, w. b.: l) tegen storm m veiligheid brengen, 2) door windstilte overvallen; bekam'pfen, w. b.: bestrijden, bekampen, (fig.) tegengaan, onderdrukken; bekannt', bv. n.: bekend (rühmlich -: beroemd, vermaard); Be-kann’te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: bekende, kennis; Bekannt'heit, vr.: bekendheid; be-kannt'lich, bw.: zooals men weet, gelijk bekend is; Bekannt'machung, vr.: bekendmaking-, kennisgeving; Bekannt’schaft,vr: 1) bekendheid, 2) kennis; bekan'ten, w. b.: met kant tooien of omzetten,(tim.) bekant-houwen; bekap'pen, \v. b.: van eene kap voorzien, (boomen:) toppen.

bekehr bar, bv. n.: te bekeeren, voor bekeering vatbaar; bekeh’ren, w. b.: bekeeren (ich weiss nicht wie ich bekehrt bin: mijn verstand staat er stil bij); Be-keh'rer, m. (-s; mrv. -): bekeerder; Be-kehr'te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: bekeerde; Bekeh’rungs, in Sam. (-anstalt, vr.: zendelinggenootschap, missie, propaganda; -eifer, m.: bekeerings-ijver; -sucht, vr.: zucht om proselieten te maken; -wesen,

o.: bekeeringswerk; -wuth [t], vr.: bekee-ringswoede); bekelcht', bv. n.: (pik.) kelk-dragend; beken'nen, w. b. onr.: 1) bekennen, 2) erkennen óFarbe spl.: bekennen; auf Einen -: rcht.: door Bekentenis iemand bezwaren; sich zu Etwas -: iets bekennen; sich zu einer Religion -: een godsdienst belijden); Beken'ner, m. (-s mrv. -): belijder; Bekennt'niss [s], o.:; bekentenis, (kkl.) belijdenis.

bekie'len, w. b.: (een klavier:) be-pennen.

be'kla’geit, w. b.: beklagen; bekla-genswerth [t] (bekla'genswürdig), bv. n.: beklagenswaardig; Beklag'te, m, (-n; mrv. -n) en vr.: 1) beschuldigde, 2) gedaagde^ beklam’mern, w. b.: vastklampen; beklat-schen, w b.: 1) toeiuichen (met handgeklap) , 2) beschenden, belasteren; be-klau ben, w. b.: klauwen, krauwen; bekle'ben, w. b.: beplakken; bekleck’-en, w. o.: beklodderen, bemorsen; be-klei’ben, w. b.: overpleisteren, w. o. s.: (pik.) wortel vatten, (fig.) beklijven; be-kiei'den. w. b.: bekleeden (i. a. b.), (zeew.) bewoelen, omwoelen, (fig.) kleeden, tooien, omhangen; bekleis'tern, w. b.: 1) besmeren, 2) beplakken, 3) (fig.) bewimpelen, bemantelen, verbloemen, vergoelijken; beklemmen, w. b. reg. en onr. (beklomm'; beklom men): beklemmen, benauwen; bekleftern, w. b.: beklimmen; beklin'ken w. b.: (tim.) verbinden met pin en gat; beklommen, bv. n.: 'beklemd; Beklom’men-heit, vr.: beklemdheid; beklop'fen, w. b.: kloppen, uitkloppen, platkloppen; beklü'-geln, w. b.: bevitten, bedillen; beklun’kern, w, b.: beklonteren, b

bekö dern, w b,: van lok-aas voorzien; bekommen, w. b. onr.: krijgen, bekomen, erlangen (zu Gesicht -: te zien krijgen, gewaar worden; einen Riss -: openbersten); w. onpers. onr. s. Imet 3]: bekomen; bekomm'lich, bv. n.: goed bekomend, (fig.) gemakkelijk; bekor'ken, w. b.: kurken; bekos'ten, w. b.: proeven; be-kös'tigen, w. b.: den kost geven aan, (fig.) onderhouden; Bekös'tigung, vr.: voe-

beltraf 'tigen, w. b.: bekrachtigen, bevestigen; bekran'zen, w. b.: bekransen; bekrat’zen, w. b.: schrappen, krabben, afschrappen, afkrabben; bekrau’ten, w. b.: (akk) wieden; bekrei’sen, w. b.: rondgaan; bekreuzen, w. b.: met een kruis merken (sich -, w. w.: kkl.: een kruis maken, het teeken des kruises maken; hist.: het kruis aannemen); bekrie’chen, w. b. onr.: opkruipen, overkruipen; bekrie’gen, w. b.:

zoenen

-: met tegels met graszoden -: belastingen

(spiegels:) aan de randen schuin slijpen; belem'mern, w. b.: (zeew.) belemmeren, (fig, fam.) beetnemen, bedotten,

Beleiiinit', m. (-es, -s; mrv. -e): be-lemniet, dondersteen.

Bel-Eta’ge, vr.: eerste verdieping; in der -: op de eerste verdieping.

bele'sen, w. b. onr.: verlezen, af halen, af haren, afpluizen; bv. n.: belezen; Be-belezenheid; beleuch'ten,

bekrifteln, w. b.: bevitten, bedillen; Be-kritt'ler, m. (-s; mrv. vitter, bediller; bekrit'zeln, w. b.: volkrabbelen; be-krö'nen, w. b.: bekronen; bekrus'ten, w. b.: overkorsten, met eene korst bedekken.

beküm mern, w. b.: kommer baren aan, ongerust maken (sich -, w. w.: zich bekommeren, zich ongerust maken; sich -um: zich bekommeren over, zich bekreunen om; ook: zich bemoeien met); Be-küm’merniss [s], vr.: verdriet; bekun-den, w. b.: bevestigen, bekrachtigen; beküs'sen, w. b.: (fam.) en likken.

belach’eln, w. b.: glimlachen om.

belach'en, w. b.: lachen om, den gek steken met; be’ach’enswerth ft] (be-lach'enswürdig), bv. n.: belachelijk; beladen, w. b. onr.: beladen, (fig.) overladen (sich -, w. w. onr.: zich belasten); Bela-gerer, m. (-s; mrv. -): belegeraar; bela-gern, w. b.: belegeren, (fig.) lastig vallen; Bela’gerung, vr.: belegering, beleg; Bela-gerungs, in Sam. (-armee, vr.: belegerings-armee; -batterie, vr.: belegeringsbatterij; -geschütz, o.: belegeringsgeschut; -korps, o.: belegeringskorps; -krone, vr.: hist.: bele-geringskroon; -kunst, vr.: belegeringskunst; -münze, vr.: hist.: noodmunt; -stand, m,, -zustand, m.: staat van beleg; -werke, o.

belegeringswerken); Belang’, m. (-es, -s): belang, aanbelang, gewicht; belangen, w. b.: in rechten vervolgen; w. o. h.: betreffen, raken, aangaan; belangend, bv. n.: betreffende; Belan'gung, vr.: vervolging in rechten; belas'sen, w. b.: laten rusten: belas'ten, w. b.: belasten, bezwaren; belas'tigen, w. b.: 1) lastig vallen, 2) tot last zijn; belaften, w. b.: van latwerk voorzien; Belaftung, vr.: latwerk ; belau'ben, w. b.: met loof (met bladerdos) bedekken, (tech.) met lofwerk versieren (sich -, w. w.: uitloopen, bladeren krijgen); belaubf, bv. n.: gebladerd, (fig.) bekommerd; belau'ern, w. b.: afloeren, bespieden, (fig. fam.) beetnemen; Belau'erer,

m.    (-s; mrv. -): anoerder, bespieder, spion; Belauf', m. (-es; -s): beloop; belau’fen, w. b. onr.: doorloopen, afloopen, (fig.) na-loopen, nagaan, nazien, (drk.) bespringen, dekken (sich -, w. w. onr.: drk.: paren ; sich - auf: beloopen, bedragen); belau-schen, w. b.: beluisteren, afluisteren; Be-lau'scher, m. (-s; mrv. -): luistervink.

bele’ben, w.b.: levend maken, (fig.) bezielen (sich -, w. w.: herleven); belebf, bv.

n. : bezield, levend, (fig.) levendig, druk: Belebf heit, vr.: levendigheid; Bele'bungs-versuch, m.: poging om de levensgeesten weder op te wekken ; bele'dern, w. b.: be-leeren; Beleg', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) bewijsstuk, 2) quitantie (-stelle, vr.: bewijsplaats); Bele’ge, o. (-s; mrv. -): (kim.) belegsel; bele gen, w. b.: 1) beleggen (geld), op interest zetten; 2) vereffenen, aanzuiveren (eene rekening); 3) bespreken (eene plaats); 4) verfoeliën (spiegels); 5) (zeew.) uitschieten (een kabel); 6) (drk.) dekken, bespringen (- mit: overdekken met, beleggen met; mit Fliesen bevloeren; mit Basen -: beleggen; mit Abgaben leggen op; mit einem Xamen -: eenert naam geven aan; mit Beschlag -: beslag leggen op; mit Straf e -: straf opleggen aan; mit Trappen -: krijgsvolk leggen m; mit Urkunden -: met bewijsstukken staven); bv. n.: gelegen; Bele’genheit, vr.: ligging; belegt’, bv. n.: (van de stem:) dof, niet helder, (van de tong:) beslagen; Belegfheit, vr.: dofheid (der stem), beslagenheid (der tong); beleh'nen, w, b.: (hist.) beleenen; Beleh'ner, m. (-s; mrv,-): opperleenheer; Belehn’te, m. (-n; mrv. -n); (hist.) leenman, vazal; beleh'ren, w. b.; onderrichten (Einen anders -, Einen eines Bessern -: iemand uit den droom helpen; sich -, w. w.: leeren); beleh’rend, bv. n.:

1) onderrichtend, 2) leerzaam; Beleh'rung, vr.: onderrichting, onderricht, leering, (fig.) terechtwijzing; beleibf, bv. n.: zwaarlijvig, gezet; Beleibf heit, vr.: zwaarlijvigheid, gezetheid; beleib’züchtigen, w. b.: eene lijfrente schenken aan; belei'digen, w. b.: beleedigen, (fig.) kwetsen; Belei-diger, m. (-s; mrv, -): beleediger; Belei -digte, m. (-n; mrv. -n): beleedigde; be-leih’en, w. b.: (hist.) beleenen; beleis’ten, w. b.: omlijsten, van lijstwerk voorzien, ie'senheit, vr.: belezenheid; beleuch'ten, w. b.: verlichten, (ook:) illumineeren, (fig.) van nabij beschouwen, (ook:) licht werpen op, (schl.) licht aanbrengen in, (mil.) verkennen; Beleuch’tung, vr.: verlichting, (ook:) illuminatie, (fig.) onderzoek.

belfern, w. o. h.: keffen; I -, z. n. o. (-s): gekef.

Bel'gien, o. (-s): België; Bel’gier, m, (-s; mrv. -): Belg; Bel’gierin, vr. (mrv. -nen): Belgische; bel'gisch, bv.n.: Belgisch.

Bel'grad, o. (-s): (adk.) Belgrado.

beliebaugeln, w. b.: toelonken, verliefd aanzien; belie'ben, w. o. h, en w. onpers. h.: believen; sich etwas - lassen: iets naar den zin vinden, behagen in iets vinden; z. n. o. (-s): believen; belie'big, bv. n.: welgevallig, aangenaam (zu jeder beliebigen Stunde: op welk uur men verlangt; von beliebiger Grosse: van elke grootte); beliebf, bv. n.: geliefd, bemind, (fig.) gewild, gezocht; belis’ten, w. b.; oedotten, verschalken; beliftern, w. b.: beladderen.

Belladonna, vr.: (pik.) belladonna*

bel len, w. o. h. reg. en onr. (billst, billt; boll; bill; gebollen): blaffen; (fig.) keffen.

Bellenz, o. (-): (adk.) Bellinzona.

Bel'ler, m. (-s; mrv. -): blaffer.

Belletrist', m. (-en; mrv. -en): letterkundige; Belletristerei’, vr.: letterkundige beunhazerij; Belletris 'tik, vr : letterkunde belletris'tisch, bv. n.: letterkundig.

Bell hammel, m. (-s; mrv. -hammel): belhamel.

belo'ben, w. b.; prijzen; beloch'en, w. b.: gaten boren in; beloh'nen, w. b.: be-

m. (-s; b. onr.:

loonen

mrv.

aus -:

-, w. w.: I -, z, n. o.

;t;m-

zern, w.

l, (fig.) loonen; Belohner,

-): belooner; belü'gen, w. leugens vertellen aan, met leugens bedriegen; belug’sen, w. b.: (fam.) beef-nemen, bedotten; belus tigen, w. b.: vermaken, aangenaam bezighouden; belus'ti-gend, bv. n.: vermakelijk, prettig, aangenaam; Belus'tigung, vr.: vermaak, pret, uitspanning.

bemach tigen (sicli), w. w. [met 2]: zich meester maken van, de hand leggen op; Bemach'tigung, vr.: vermeestering, (fam.) inpakking ; beman'geln, w.b.:bedillen, critiseeren; bemalen, w. b.: beschilderen, (fig.) bevuilen, bemorsen; bemannen, w. b.: bemannen; Beman'nung, vr.: bemanning (1. het bemannen; 2. de manschap); beman'teln, w. b.: bemantelen, verbloemen, vergoelijken; bemas’ten, w.b.: bemasten, van masten voorzien; bemau'ern, w. b.: ommuren; bemau’sen, w. b.: (fam.) in den nek zien, bestelen; bemei’ern, w. b. (Einen -: iemand als zetboer op eene hofstede plaatsen; ein Gut -: een zetboer op eene hofstede plaatsen); bemeis'-tern, w. b.: meester worden, overmeesteren (sich einer Sache -: zich meester maken van iets); bemel'det, bv, n.: gemeld, vermeld, hierboven genoemd, hier-voren gezegd; sich bemen'gen, w.b.: zich inlaten (mit: met); bemerk'bar, bv. n.: merkbaar; Bemerk'barkeit, vr.: merkbaarheid; bemer ken, w. b.: 1) merken, 2) doen opmerken, onder de aandacht brengen,

3) opnemen, 4) aanmerken, zeggen (sich etwas -: nota nemen van); bemerkens-werth [t], bv. n.: 1) noemenswaard, 2) opmerkelijk; bemerklich, bv. n.: merkbaar; Bemer'kung, vr.: 1) opmerking, 2) aanmerking; Bemer’kungs, in Sam,(-gabe, vr.i gaaf van opmerking; -würdig, bv. n.: 1. noemenswaard, 2. opmerkelijk); bemitleiden, w.b.: medelijden hebben met; bemit’telt, bv. n.: bemiddeld, welgesteld; bemö'beln, w. b.: meubileeren; bemoost', bv. n,: met mos begroeid (bemoostes Haupt: oude student); bemör’teln, w. b.: pleisteren; bemüh'en, w. b.: lastig vallen (sich -, w. w.: zich moeite geven, de moeite nemen; sichwohin -: de moeite doen ergens heen te gaan); Bemüh'ung, vr.: bemoeiing (-sgebühr, yr.: kph.: provisie, makelaarsloon); bemund-stückt, bv. n.: (wpk.) met een mondstuk van eene andere kleur.

benach'bart, bv. n.: naburig, nabij gelegen, belendend; benachrichtigen, w. b.: onderrrichten, in kennis stellen van, berichten, melden, kennis geven; Benach -richtigung, vr.: kennisgeving, mededeeling, bericht (-sschreiben, o.:kph.: adviesbrief); benach'theiligen [t], w. b.: benadeelen; bena geln, w. b.: spijkeren, (ook:) pinnen; bena'gen, w. b.: 1) knagen aan, 2) afknabbelen; benah'en, w. b.: benaaien, (ook:) stikken, door en door naaien (ein H al het naaiwerk voor een huis verrichten); bena men (benam'sen), w. b.: eenen naam geven aan, noemen; benannt', bv. n.: 1) genoemd, 2) genaamd; benarbt’, bv.n.: een litteeken dragen, vol litteekens; be-nasch'en, w. b.: snoepen van; benas'sen, w. b.: bevochtigen, (tech.) natten, invochten.

bene beln, w. b.: benevelen (sich -, w. w.: zich dronken drinken); bene'belt,

bv. n.: beneveld, (fig.) dronken; benebst', vz.: benevens; benedei'en, w. b.: bene-dijën.

Be'nedifit, m. (-es, -s): Benedictus; Be'nediktenkraut, o.: (pik.) nagelkruid.

Benedikti’ner, m. (-s; mrv. -): Benedictijner monnik (Benedikti'nerin, vr.: mrv. -nen: Benedictijner non); I -kloster,

o.: Benedictijner klooster; -orden, m.: Be-nedictijnerorde.

Beneficia rius, m. (-; mrv. -rien): (kkl.) bezitter van eene prebende.

Benefiz, o. (-es; mrv. -e): voordeel, voorrecht, (kkl.) prebende; I -vorstellung, vr.: (tnl.) benefice-voorstelling, benefiet.

beneh men, w. b. onr.: benemen, ontnemen, (fig.) bevrijden van (sich zich gedragen, zien aanstellen);

(-s): gedrag, handelwijs.

benei den, w. b.: benijden; benei'dens, in Sam. (-werth [t], -würdig, bv. n.: benijdenswaardig); Benei'dung, vr.: benijding, afgunst, jaloezie; benen'nen, w. b. reg. en onr.: noemen, (fig.) bepalen (benannte Zahl: rek.: benoemd getal); Benen'mmg, vr.: benaming; benet'zen, w.b.: besproeien.

Benga Ie, m. (-n; mrv. -n): Benga-lees; Bengalen, o. (-s): (adk.) Bengalen; benga lisch, bv. n.: Bengaalsch.

Ben gel, m. (-s; mrv -): dikke stok, knuppeh (typ.) persboom, (van eene klok:) klepel, (fig.) bengel, (ook:) kinkel, vlegel; Bengelei', vr.: vlegelachtigheid; bengel-haft, bv. n.: vlegelachtig; ben’geln, w. b.: met een stok afslaan, (fig. fam.) kloke-

ren.

benick/en, w. b.: door te knikken bevestigen.

Benhe, vr.: ben, mand. benom men, v. dw. van benehmen; I -heit, vr.: zinsverdooving, bedwelming.

benötliigt [tl. bv. n.: einer Sache -sein: iets noodig hebben, behoefte aan iets hebben; das Benö'thigte [tl: het noo-dige; benum’mern, w. b.: nommeren; be-nutz’bar, bv. n.: bruikbaar; benut'zen, w. b.: gebruiken, gebruik maken van, in gebruik hebben.

Benzin', o. (-es, -s): (schk.) benzine; Benzoin', o. (-es, -s): (schk.) benzoïne.

beob acliten, w. o.: 1) in acht nemen, betrachten, 2) gadeslaan; Beob achter, m. (-s; mrv. -): 1) in acht nemer, betrachter, 2) gadeslaander; Beob'achterin, vr. (mrv. -nen): 1) in acht neemster, 2) gadesl ster; Beob'achtungs, in Sam, (-geist, m.; geest van opmerking; -heer, o.: mil.: ob-servatie-leger); beohrt', bv. n.: (wpk.) met ooren; beö'len, w. b.: oliën; beor'dern, w. b.: bevel geven aan, (fig.) zenden, afvaardigen (beordert sein nach: bevel hebben om zien te begeven naar [mil.: om op te rukken naar]); Beor'derung, vr.: 1) bevel, 2) afvaardiging, zending, bepacli'eii, w. b.: volpakken; bepan-b.: pantseren, harnassen; bepap’-pen, w. b.: pappen, (fig.) besmeren; be-per'len, w. b.: beparelen, met parelen tooien.

bepfali'leii, w. b.: afpalen, ompalen, met paalwerk afsluiten, (mil.) palissadee-ren; Bepfahlung, vr.: 1) afpaling, ompa-ling, 2) paalwerk; bepfer'chen, w. b.: afperken; bepflanzen, w. b.: beplanten; bepflas'tern, w. b.: bestraten, (hik.) pleis-

ters (of: een pleister) leggen op; bepflöck'en, ten, overreden, overhalen tot iets; sich w, b.: (tnb.) met stokjes stutten; bepflü- mit Einem met iemand beraadslagen, gen, w. b.: beploegen, omploegen; be-    ook: met iemand overeenkomen); beredt*

pfrün’den, w. b.: eene prebende geven    (beredt'sam), bv. n.: welsprekend, welbe-

aan; bepich'en, w. b.: pekken; bepick'en, spraakt; Beredt'samkeit, vr.: welspre-w. b.: pikken, bepikken; beplan'ken, w.b.: kendheid, welbespraaktheid; Bere dung, met planken bekleeden, (tig.) omheinen, vr.: 1) bespreking, 2) gesprek, onderhoud,, afheinen; beplat'ten, w. b.: met tegels be- 3) overreding, (fam.) beprating;bereg nen, vloeren; bepol’stern, w, b.: vullen, stop- w. b.: nat regenen; Bereich', o. (-es,-s;. pen (matrassen en kussens); bepu'dern, mrv. -e): bereik, (fig.) sfeer (das gehort w. b.: poederen; bepunk'ten, de puntjes nicht in meinern dat ligt niet binnen zetten op, (fig.) stippelen (bepunk'tet, bv. mijn bereik, ook: dat behoort niet tot

n.: muz.: met een point d’orgue of ver-    mijne sfeer); bereich'ern, w. b.: 1) rijk

lengteeken); bepur'pern, w. b.: met het    maken, 2) verrijken; bereif'en, w. b.:

purper bekleeden.    met rijp overdekken, (dk.) bleeken, (tech.)

bequem¹, bv. n.: gemakkelijk (wenn    omhoepen; berei'sen, w. b.: bereizen, (fig.)

es Ihnen - ist: als het u gelegen komt) ;    bezoeken; bereit’, bv. n.: 1) gereed, 2) be-

sich beque'men, w. w.: zich schikken; be-    reid, genegen (-eisen, o.: polijststaal); be-

cLuem'lich, bv. n.: gemakkelijk ; Bequem -    reit'en, w. b. reg.: gereedmaken, klaar-

lichkeit, vr.: gemakkelijkheid, gemak,    maken, (tech.) bereiden, toebereiden, (fig.)

(fig.) geheim ^emak, bestekamer, sekreet    voorbereiden, (ook:) bereiden, doen on-

(-sstuhl, m.: stilletje).    dervinden, aandoen; w. b. onr.: berijden

berali men, w. b.: omlijsten ; berai'nen,    (wieder beritten machen : weder bereden

w. b.: begrenzen; bera'men, w.b.:beramen;    maken, weder van paarden voorzien);

beran'den, w. b.: van eenen rand voorzien,    Berei'ter, m. (-s; mrv. -): 1) berijder,,

van randen voorzien; beran'ken, w. b.:    2) bereider, toebereider; bereits’, bw.

(fig.) met ranken omslingeren;berap’pen, w.    reeds; Bereit’schaft, vr.: gereedheid (Geld

b.: (mtsl.) berapen; bera’sen, w. b.: met    in -: geld beschikbaar; in - setzen: m ge-

graszoden beleggen (bera’set, bv. n.; met    reedheid brengen, klaarmaken); bereit-

gras begroeid); beras'peln, w. b.: raspen,    willig, bv. n. : bereidwillig; Bereit'willig-

(mtsl.) afkrabben, afbikken; bera'then [t],    keit, vr.: bereidwilligheid: berennen, w.

w. b. onr.: raden (met raad dienen); Gott    b.: (vestingen:) berennen, insluiten; be-

berathe [t] euch: God besture uw hart!;    ren’ten, w. b.: geld vastzetten voor.

eine Kirche -: eene kerk beschenken, Berg;, m. (-es; mrv. -e): berg; er ist eene schenking aan eene kerk maken;    über alle -e: hij is geblazen, hij is voort,

sich - w. w. onr.: te rade gaan, raadple-    hij is weg; wir sind noch nicht fiber

gen; Berather [t], m. (-s; mrv. -): raad-    den -: wij    zijn er nog niet, wij zijn nog

gever, raadsman (Gott ist mein -: ik stel    niet aan het eind; da stehen die Ochsen

mijn vertrouwen op God); berath'schla- am -e: daar zit het ’m juist; mit etwas gen [t], w. o. h.: [in de vervoeging geene    hinter dem    -e halten: niets laten merken

a]: beraadslagen (sich -, w. w.: met elk-    of blijken;    hinter dem -e wohnen auch

ander beraadslagen);Berath'schlagung [t],    noch Leute: denkt gij dat gij alleen de

vr.: beraadslaging: Bera’thung [tj, vr.:    wijsheid in pacht hebt; I -ab, bw.: berg-

raadgeving, goede raad (-sstimme, vr.:    af, (fig.) naar de laagte;-ader, vr.: mijn-

raadgevende stem); berauben, w. b.: be-    ader; -akademie, vr,: instituut voor het

rooven, (fig.) plunderen, uitschudden (sich mijnwezen; -alaun, m,: rotsaluin; -alteste,. einer Sache -: zich iets ontzeggen); be-    m.: baas der mijnwerkers; -ampfer, m.:

rau'chern, w. b.: rooken, in den rook la-    wilde zuring; -amt, o.: kantoor der di-

ten hangen, (gnk.) uitrooken, door rook    rectie over eene mijn; -an, bw.: berg-op,

ontsmetten, (fig.) parfumeeren, (kkl. en    (fig.) naar de hoogte; -arbeit, vr.: mijn-

fig.) bewierooken; beraucht', bv. n.: be-    werk; -arbeiter, m.: mijnwerker; -aron,.

rookt; berau'schen, w. b.: dronken ma-    m.: (pik ) kalfsvoet, arum ;-art, vr.: steen-

ken (sich, -, w. w.: zich bezuipen, zich    laag waarin de mijn-ader besloten zit,

dronken drinken); berau'schend, bv- n.:    soort van ader; -auf, bw.: berg-op, (fig.)

dronken-makend, bedwelmend, (van wijn:)    naar de hoogte; -barte, vr.: mijnwerkers-

zwaar; berauscht',bv.n.: dronken; Berau'- handbijl; -bau, m.: mijnwezen;-baukunde^ schung, vr.: bedwelming.    vr.: leer van het mijnwezen; -baukundige,

Ber ber, m. (-s; mrv. -): Barbarijër; m,: 1) ingenieur bij het mijnwezen,2)delf-Berberei’, vr.: (adk.) Barbarijë.    stofkundige; -beamte, m.: ambtenaar bij.

Berberis, in Sam, I -beere, vr.: het mijnwezen;-beschreiber, m.: beschrij-berberisse-bes; -strauch, m.: berberisse- ver van de bergen; -beschreibung, vr.: struik.    beschrijving van de bergen; -bewohnerr.

Berberi'ze, vr.: berberisse-bes.    m.: bergbewoner; -bewohnerin, vr.: berg-

berecli'enbar, bv. n.: te berekenen; bewoonster; -blau, o.: bergblauw; -bock, berech’nen, w. b.: berekenen (sich mit m.: (drk.) steenbok; -bohrer, m.: mijn-Einem -: de rekening    met iem. opmaken,    boor;    -buch, o.: mijnregister; -buche, vr.:

met iem. afrekenen);    Berech'ner, m. (-s;    (pik.)    hagebeuk, jokboom ; -butter, vr.:

mrv. -): berekenaar;    berech'tigen, w. b.:    witte    vitriool, zwavelzuur zink; -distel, m.:

het recht geven aan,    gerechtigd maken;    (pik.)    wilde artisjok; -dorf, o.: 1) dorp op

berech'tigt, bv. n.: gerechtigd; Berech'ti- een berg, 2) mijnwerkers-dorp ;-einsiedleiy gung, vr.: 1) recht-geving, 2) gerechtigd- m.: kluizenaar op eenen berg of in het heid, recht; bere den, w. b.: (iets:) spreken gebergte, (vog.) berghoppe ; -eisen, o.: over, bespreken, (iemand:) bebabbelen, boor-ijzer; -elster, m.: (vog.) steenvalk; over de tong laten gaan, over den hekel    -erz, o.: metaal-erts; -eule, vr.: (vog.)

halen (Einen zu etwas -: iemand bepra-    groote kat-uil; -fahrt, vr.: opvaart, vaart.

m.:

u i >-

ertsdelving; -spitze, vr.: bergtop; -stadt, vr.: 1) "op eenen ’ het gebergte gelegene stad, 2) hoofdz lijk door m*'

-steiger, m.:

°P ,z wilde

stroom-opwaarts; -fall, m.: bergstorting, aardstorting; -farbe, vr.: oker; -fasan, m.: (vog.) korhaan; -rein, bv. n.: gedegen, zuiver; -fertig, bv. n.: (mnw.) teringachtig; -feste, vr.: stut in eene mijn, (fig.) bergvesting; -festung, vr.: (vest.) bergvesting ; -fett, o.: witte aardhars; -feuer, o.: dwaallichtje ; -flachs, m.: steenvlas; -flec-ken, m : 1) vlek (groot dorp) op een berg, 2) mijnwerkersdorp; -förderniss [s], vr.: ertsdelving; -forelle, vr.: zalmforel;-frei,

bv.    n.: (mnw.) vrij ter ontginning; -frei-heit, vr.: 1) vrijheid om eene mijn te ontginnen, 2) aan de mijnwerkers verleende vrijdom, (fig.) vrijheid der bergbewoners ; -gang, m.: mijn-ader; -gebaude, o.: mijngang, mijnschacht, mijnput; -gebet, o.: mijnwerkersgebed; -gebrauch, o.: mijn-werkersgebruik ; -gegend, vr. : bergachtige streek; -geist, m.: kaboutermannetje; -gelb, o.: oker; -genoss, m.: 1) aandeelhouder in eene mijn. 2) mijnwerker; -ge-setz, o.: wet op het mijnwezen;-gespenst,

o.: kaboutermannetje; -gestift, o.: stichting (ook: gesticht) voor mijnwerkers; -gewachs, o.: plant uit het gebergte, (fig.) erts; -gewerkschaft, vr.: maatschappij ter mijn-ontginning; -gezeug, o.: mijnwer-kersgereedschap;-gift, o.: arseni cum, rattenkruit; -gipfel, m.: bergtop; -grün, o.: berggroen, aardgroen; -gruss, m.: mijn-werkersgroet; -gut, o.: delfstof.

Berg'llialin, m.:(vog.)korhaan; -halde (-halter), vr.: berghelling; -harz, o.: aardhars; -haselhuhn, o.: (vog.) korhoen; -hauptmann, m.: directeur der mijnen, (ook:) opzichter over het werk in de mijnen; -henne, vr.: mijnwerkerskostje; -herr, m.: 1) eigenaar van eene mijn,

2) landheer ineen mijn-district;-himbeere, vr.: (pik.) braambes, braam; -hoheitsrecht, o.: recht om mijndelving toe te staan of te beletten; -höhle, vr.: bergspelonk ;-hol-zer, o. mrv.: (zeew.) barghouten;-huhn, o.: (vog.) korhoen; -kappe, vr.: mijnwer-kers-hoofddeksel; -katze, vr.: wilde;kat; -keiler, m.: in eene rots uitgehouwen kelder; -kette, vr.: (adk.) bergketen; -klee,

m. : (pik.) witte klaver; -kluft, vr.: bergkloof, (fig.) afgrond; -knappe, m.: mijnwerker; -knappschaft, vr.:l) mijnwerkers-gilde, 2) plaats van bijeenkomst der mijnwerkers ; -kohle, vr.: steenkool; -kork, m.: versteende kurk; -kratze, vr,: krab-ijzer der mijnwerkers; -krystall, a.: rotskristal ; -kübel, m.: mijnwerkers-ton; -kunde, vr.: leer van het mijnwezen; -kupfer, o.: gedegen koper; -lachter, o.: mijnwerkers-vadem; -lasur, o.: bergblauw; -laufig, bv.

n.    en bw.: op zijn mijnwerkers; -leder, o. mijnwerkers-schortje ; -lehne, vr.: berghelling; -letten, m.: ertshoudende aarde; -leute, m. mrv.: 1) mijnwerkers, 2) bergbewoners ; -losung, vr.: bergplaats voor het erts; -mann, m.: 1) mijnwerker, 2) bergbewoner ; -mannchen, o.: kaboutermannetje, aardmannetje; -mannisch, bv. n. en

bw. : op zijn mijnwerkers; -manns,in Sam. (-kutte, vr.: mijnwerkers-kiel; -stand, mijnwerkersstand ; -treue, vr.: pik.: kr distel) ; -maus, vr.: bergmuis ; -meister, m.: baas der mijnwerkers; -mönch, m.: kaboutermannetje; -musikant, m.: muzikant bij het korps mineurs; -nachfahrer, m.: inspecteur over de mijnen; -nymphe, vr.: (fab.) bergnimf; -öl, o.: steen-olie: -ordnung, vr.: reglement voor de mijnwerkers; -partei, vr.: (hist.) Bergpartij: -pech, o.: aardpek, asphalt; -pfleger, m.; baas der mijnwerkers; -prediger, m.: predikant voor de mijnwerkers ;-predigt, vr.; preek voor de mijnwerkers, (theo.) bergrede; -pumpe, vr.: pomp om het water uit eene mijn te verwijderen; -rath [t], m.: 1) raad van beheer, 2) lid van den raad van beheer over de mijnen; -ratze, vr.: bergrat; -recht, o.: 1) recht om mijnen te ontginnen, 2) wetten (mrv.) op het mijnwezen; -rechtlich, bv. n. en bw.: overeenkomstig de wetten op het mijnwezen; -rechter, m.: rechter in mijnzaken; -roth [tl, o.: roode oker; -röthe [t], vr.: vermiljoen; -röthel [t], m.: roodaarde; -rücken,

m. : bergrug; -ruthe [t], vr.: wichelroede, wichelaarsroede, (fig ) tooverstaf.

Berg Isabel, m.: mijnwerkers-mes; -sache, vr.: zaak betreffende het mijnwezen; -salz, o.: steenzout; -schlitten, m-: slede (der bergbewoners); -schloss, o.: op een berg gelegen ;kasteel; -schlucht, vr.: bergpas, ravijn; -schmied, m.: smid voor de mijnwerkers; -schotte, m.: Bergschot, Schotsche hooglander; -schottin, vr.:vrouw (of: meisje) uit de Schotsche hooglanden; -schreiber, m«: controleur bij het mijnwezen ; -schule, vr.: instituut voor net mijnwezen; -schiller, m.: leerling-inge-nieur van het mijnwezen; -schüssig, bv.

n. : verspreid liggend, hier en daar aanwezig; -schwaden, m.: stiklucht in eene mijn; -schwefel, m.: onvermengde zwavel, gele vitriool; -segen, m.: opbrengst der

berg gebouwde stad, in o—gene stad, 2) hoofdzake-iinwerkers bewoonde stad; baas der mijnwerkers; -stollen, m.: mijnschacht, mijnput; -strasse,vr.: bergweg; -stufe, vr.: erts-laag; -sturz, m.: bergstorting, aardstorting; -sucht, vr.: (door het mijnwerken ontstane) tering-achtigheid; -süchtig, bv. n.: teringachtig; -theer [t],    m.: asphalt; -theil [t[, m.:

aandeel in eene mijn; -tracht, vr.:

1)    kleederdracht der bergbewoners,

2)    mijnwerkersdracht; -trumm, o.: puin der mijndelving; -üblich, bv. n. enow.:

zijn mijnwerkers; -ulme, vr.: (pik) olmboom; -unschlitt, m.: witte vitriool, zwavelzuur zink; -unter, bw.: berg-af, (fig.) naar de laagte; -urtheil [t],

o.: uitspraak van den rechter in mijnzaken; -verstandige, m.: 1) delfstofkun-dige, 2) ingenieur bij het mijnwezen; -vi-triol, m.: (schk.) zwavelzuur, zuivere vitriool; -vogt, m.: rechter in mijnzaken; -volk, o.: bergvolk; -wand, m.: 1) berghelling, 2) rotswand; -wardein, m.: ertskeurder, erts-onderzoeker; -wasser, o.: 1) water in eene mijn, 2) van de bergen afkomend water ; -wein, m.: op de berghellingen geteelde wijn; -werk, o.: mijn; -werks, in Sam.: (-verstandige, m.: delf-stofkundige; -wissenschaft, vr.: delfstof-kunde); -wesen, o.: mijnwezen; -wetter,

o.: mijnlucht; -wissenschaft, vr.: delfstof-kunde; -ziege, vr.: (drk.) wilde geit, gems; :zinn, o.: zuiver tin; -zögling, m.-.leerling-ingenieur bij het mijnwezen.

Bergamot te, vr.: bergamot-peer.

seinen - ver-beru-

ag, m.: zaai-

Ber ge, in Sam. I -geld, o. (-lohn, o.): bergloon; -recht, o.: strandvonders-recht.

ber'gen, w. b. onr. (birgst, -t; barg; geborgen): bergen, in veiligheid brengen; (fig.) verbergen.

berg’iclit (berg'ig), bv. n.: bergachtig.

Ber’gung, vr.: berging, in veiligheid brenging.

Bericht', m. (-es, -s; mrv. -e): bericht, (fig.) verslag, rapport; - erstatten: verslag doen, een rapport inleveren;

I -erstatter, m.: verslaggever; -erstat-tung, vr.: verslaggeving; -massig, bv. n. en bw.: in den vorm (bij wijze) van een verslag; -zettel, m.: kennisgeving, bekendmaking. Zie Berichts.

berichten, w. b.: berichten, melden; (fig.) inlichten; (ook:) pasmaken ; (kkl.) van de sacramenten der stervenden voorzien.

bericht’igen, w. b.: 1) verbeteren, herstellen; 2) in orde brengen; 3) vereffenen; Berich'tiger, m. (-s ; mrv. -): verbeteraar ; Berich'tigung, vr.: 1) verbetering ; 2) in orde brenging; 3) vereffening (Berich’tigungsbogen, m.: typ.: verbeterblad; ook: proefblad).

Berichts', in Sam. I -brief, m.: (kph.) adviesbrief.

Berich'tung, vr.: (kkl.) toediening van de sacramenten der stervenden aan.

berie'chen, w. b. onr.: 1) beruiken, 2) ruiken aan; berief: Zie berufen; berie'feln, w. b.: groeven, geribd maken; berie’seln, w. b.: besproeien; Berill' m. (-es, -s): (min.) beril; sich berin.'den, w.: een korst krijgen, bast of schors krijgen; berin gen, w. b.: met ringen tooien, (dieren:) ringen; berit'ten, bv. n.: bereden (-machen : bereden maken.)

Berkan, m. (-es, -s): barkan; I -we-ber, m.: barkanwever.

Berlin', o. (-s): (adk.) Berlijn;Berli’ne, vr.: (rijtuig :) berline; Berli'ner, m. (-s; mrv. -): Berlijner; Berli'nerin, vr. (-; mrv. -nen) : Berlijnsche; berli'nerisch (ber-li'nisch), bv. n.: Berlijnsch; Berli'nerblau, bv. n. en z. n. o. (-es): Berlijnsch blauw; Berlock'e, vr.: snuisterij.

Ber me, vr.: (vest.) b

Bern, o. (-s): (adk.) Bern; Ber’ner, m. (-s ; mrv. -): Berner; Ber'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Bernsche.

Bern'hard, m. (-s): Bernardus, Ber-nard ; Bernhardi'ner m. (-s; mrv. -): Ber-nardiner monnik (-kloster, o.: Bernardi-nerklooster; -orden, m.: orde van den Heiligen Bernardus); Bernhardi’nerin, vr. (-; mrv. -nen): Bernardiner non.

Bern'stein, m. (-es, -s): barnsteen, gele amber.

beroh'ren, w. b.: met riet dekken, met riet bekleeden.

beros'ten, w. o. s.: 1) roesten; 2) oxi-deeren.

Bersch'kohl, m.: savoye-kool.

Bersch'ling-, m. (-es, -s; mrv. -e): baars.

Berserkerwuth Lt], vr.: vecht-woede.

ber'sten, w. o. onr. s. (barst, borst; geborsten): bersten: vor Lachen ^bersten van den lach.

Ber'the, vr.:    (mod.,    kim.) hals

kraagje.

Bertram, m.    (-s):    (pik.)    Spaansch

muurkruid; I -baum, m.: stekelige essche-boom.

Ber’trand, m. (-s): Bertram.

herüch tigen,    w.    b.:    in    opspraak

brengen; -berüch'tigt,    bv.    n.:    berucht;

berück’en, w. b.: vangen, (fig.) overvallen, (fig. fam.) beetnemen (sich - lassen: zich laten beetnemen); berück'sichtigen, w. b.: in aanmerking nemen; Berück'sichtigung, vr.: in aanmerking neming (mit - des, un-ter - des: in aanmerking nemende de of het); Berück'ung, vr.: beetneming. (fig.) overvalling.

Beruf, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) roeping, 2) ambt, beroep, vak; fehlen: zijne roeping misloopen); fen, w. b. onr.: oproepen, (hg.) roepen (sich - auf: 1. zich beroepen op; 2. een beroep doen op; 3. rcht.: in hooger beroep komen bij; 4. inroepen).

Berufs' in Sam. I -arbeit, vr.: beroepsbezigheid ; -geschafte, o. mrv. 1) beroepszaken, 2) ambtszaken; -fach, o.: beroepsvak ; -massig, bv. n. en bw.: overeenkomstig met het ambt of beroep (etwas - trei-ben: iets uitoefenen als beroep); -pflicht, vr.: 1) ambtsplicht, 2) beroepsplicht; -treue, vr.: trouwe vervulling van ambts- of beroepsplichten ; -wahl, vr.: keus van een beroep; -widrig, bw n.: in strijd met beroep of ambt.

BeriiTung, vr.: 1) oproeping, bijeen-roeping; 2) beroep (- an: op); 3) (kkl.) beroeping (Beru fungsrecht, o.: recht om een predikant te beroepen, recht van collatie).

heruh'en, w. o. h.: rusten (es dabei - lassen: het daarbij laten); - auf: afhangen van; beruhigen, w. b.: geruststellen, (fig.) sussen, tot bedaren brengen; Beruh'i-gung, vr.: geruststelling,(fig.) troost, (gnk.) kalmeering; sich berüh'men, w. w.: zich beroemen (- 2: op), roem dragen (-2:op)‘ berühmt', bv. n.: beroemd, vermaard; Be-rühmt'heit, vr.: beroemdheid, vermaardheid ; berüh'ren, w. b.: aanraken, (fig.) aanroeren (sich -, w. w,: naast elkander liggen of staan, met elkander in aanraking komen); Berüh’rung, vr.: aanraking (Berüh'rungslinie, vr.: wsk.: raaklijn); berup'fen, w. b.: plukken ; berus'sen, w. b.: met roet bemorsen, (fig.) vuilmaken; Beryll', m.: Zie Berill.

Ibesack'en, w. b.: volladen met zakken, (fig.) de zakken vullen (sich -, w. w.: maken dat men niet te kort komt); be-sa’en, w. b,: bezaaien; besa'ge, bw.: volgens, ingevolge (- dessen: dienvolgens); besa’gen, w. b.: vermelden, (tig.) bewijzen; besagt', bv. n.: bovengezegd, opgemeld, genoemd (besagter Massen: zooals gezegd is); besai'ten, w, b.: besnaren; besal’ben, w. b.: zalven, met zalf insme-rsn, (fig. fam.) vuilmaken (sich -, w. w.: zich vuilmaken; fig.: zich een roes aandrinken) ; besa'men, w. b.: bezaaien (sich -, w. w.: in het zaad loopen, in het zaad schieten); Besa’mungsschl korf.

Besan', m. (-s; mrv. -en): (zeew.) bezaan; I -bramstange, vr.: bezaansbram-steng; -brasse, vr.: bezaansbraszeil;

ms

valk met

vr.:

-ge

-flagge, vr.: bezaansvlag; -mars, m.: bezaansmars; -mast, m.: bezaansmast; -raa, yr.: bezaansra; -schoten, vr. mrv.: be-zaansschooten; -segel,o.:bezaanszeil; -wand, vr.: bezaanswant.

besan'den, w. b.: zanden (sich -, w. w.: verzanden); besanftigen, w. b.: tot bedaren brengen, geruststellen, (gnk.) kalmeeren (sich -, w. w.: bedaren, tot bedaren komen).

Besatz’, m. (-es; mrv. Besatz’e): op-naaisel; gefalteter -: opnaaisel met plooien (-teich, m.: vijver voor de visch-teelt); Besat’zung, vr.: (mil.) bezetting, (mar.) bemanning, (sm.) beslag; besau'en, w. b.: bemorsen, vuilmaken; besau’fen, w. b.: bezuipen; besau'men, w. b.: zoomen, (fig.) omzoomen.

bescha ben, w. b.: afschaven, afkrabben; beschabt', bv. n.: (fig.) versleten, kaalgesleten; bescha digen, w. b.: beschadigen, (fig.) bezeeren, letsel toebrengen; beschaf'fen, bv. n. en bw.: gesteld, gelegen ; Besehaffenheit, vr.: gesteldheid, toestand (nach - der Umstande: naar gelang van omstandigheden); Beschaf'fenheits-wort, o.: (tik.) bijvoeglijk naamwoord; beschaf'ten, w. b.: (geweren:) ineenzetten, (laarzen:) van schaften voorzien;beschaf-tigen, w. b.: bezighouden; beschaftigt, bv. n.: bezig (sehr - sein: het zeer druk hebben); Beschaf'tigung, vr.: bezigheid.

Beschal', in Sam. I -geld, o.: dcx^ geld; -knecht, m.: knecht bij den dekhengst; -verzeichniss [s], o.: register van het dekken; -zeit, vr.: dektijd.

bescha len, w. b.: (messen:) in het heft zetten, (tim.) betingelen; bescha'-len, w. b.: schillen, afschillen, (eene merrie:) dekken, bespringen: Bescha'ler, m. (-s; mrv. -): dekhengst; Bescha'lung, vr.: dekking, bespringing; Bescha'lung, vr.: (van messen:) heft, (tim.) betingeling.

beschamen, w. b.: beschamen; be-schat'ten, w. b.: beschaduwen, overlommeren, (fig.) verduisteren, verdonkeren; Beschat'tung, vr.: (fig.) schaduw, lommer; beschat’zen, w. b.: belasten, belasting vorderen van; Beschat’zung, vr.: belasting; beschau'en, w. b.: beschouwen, bezichtigen, bekijken, (fig.) schouwen, in oogén-schouw nemen, (ook:) beoordeelen, nazien; Beschau'er, m. (-s; mrv. -): beschouwer, bezichtiger, (fig.) naziener; Beschau'e-rin, vr.: beschouwster; beschau’lich, bv.n.: bespiegelend; Beschau'lichkeit, vr.: bespiegeling ; beschau’men, w. b.: met schuim overdekken; Beschau’ung, vr.: beschouwing, bezichtiging, in oogenschouw neming ; bespiegeling.

beschee ren, w. b.: Zie bescheren.

Bescheid', m. (-es, -s; mrv,-e): bescheid, (fig.) bericht, (rent.) uitspraak; einstweiliger -: (rcht.) interlocutoir von-' ‘ ; Einem - thun: (bij ’t drinken :) iemand bescheid doen; Einem - sagen lassen: aan iem. bericht zenden, aan iem. eene boodschap zenden; bis auf weitern -: tot nader order; - wissen um: bekend zijn met; keinen - wissen in: niet bekend zijn in; ich weiss hier keinen -: ik ben niet bekend hier, ik ben vreemd hier.

Ibesclieiden, w. b. onr.: bescheiden, (rcht.) oproepen; Einem etwas -: aan iem. iets toededen of toewijzen (sein beschie-

dener Theil [T]: zijn bescheiden deel); sich -, w. w. onr. h.: genoegen nemen (- 2: met).

Ibesclieiden, bv. n.: bescheiden; I -heit, vr.: bescheidenheid.

bescliei'nen, w. b. onr.: beschijnen; beschei'nigen, w. b.: (schriftelijk) verklaren; Bescheinigung, vr.: verklaring, bewijsschrift; bescheiden, w. b.: met bellen behangen (ein beschel’ter Falke: een bellen aan de pooten); beschen ken, w. b.: begiftigen (Einen mit etwas -; iemand met iets begiftigen, iets aan iemand schenken of ten geschenke geven; ich bin beschenkt worden: ik heb een geschenk ontvangen).

bescheren, w. b. onr.: scheren, afscheren, (tnb.) snoeien; -, w. b. reg.: Einem etwas -: aan iem. iets bescheren of toedeelen; das hat Gott uns beschert: dat heeft God ons beschoren; was haben Sie (zu Weinachten) beschert bekommen:wat hebt gij (voor uwe Kerstmis) gekregen; Bescherung, vr.: beschering, toedeeling, (fig.) presentje; das ist eine saubere - (da haben wir die -): (iron.) dat is wat moois: das war die ganze -: dat was alles.

beschick en, w. b.: zorgen voor, orde stellen op, (mtw.) allooieeren, (fig.) gereedmaken; den Reichstag -: afgevaardigden naar den Rijksdag zenden; beschie'den, bv. n.: Zie w. b. bescheiden; beschie-nen, w. b.: (een rad:) de velg leggen om, (een spoorweg:) de rails leggen op; be-schies'sen, w. b. onr.: beschieten, (een geweer :) probeeren (mit Salpeter beschossen sein: met salpeter overdekt zijn) ;beschiff -bar, bv. n.: bevaarbaar; beschiffen, w, b.: bevaren; beschilft', bv. n.: met riet begroeid of overdekt; beschim'meln, w. o, s.: beschimmelen; beschim'mern, w. b.: hel verlichten; beschim'pfen, w. b.: beschimpen, (fig.) te schande maken ;beschin'deln. w. b.: belatten; beschinden, w. b. onr.: het vel van het lijf bijten, (fig. fam.) villen; beschir'men, w. b.: beschutten, beveiligen, beschermen.

beschla’fen, w. b. onr.: slapen bij, beslapen; (iets:) slapen op (wir wollen es erst -: wij willen er eerst eens op slapen).

Beschlag', m. -es, -s; mrv. Beschla’ge): (fig.) schimmel, (hik.) uitslag; I -bindsel, o.: bindtouw; -leine, beslaglijn, seizing; -nahme, vr.: beslaglegging, 'inbeslagneming; -nehmer, vr.: beslaglegger; -neh-mung, vr.: beslaglegging, inbeslagneming;

- raspel, vr.: hoefsmids-vijl; -tasche, vr.: hoefsmids-gereedschapszak; -zange, hoefsmidstang; -zeug, o.: hoefsmids reedschap.

Beschla’ge, o. (-s; mrv. -): beslag (van ijzer of eenig ander metaal).

beschla'gen, w. b. onr.: beslaan (i. a. b.); (bwk.) vierkant behakken; Schiffe -: embargo leggen op schepen; mit Arrest -: beslag leggen op; ein Pferd scharf -: een paard scherp zetten; I -, w. o. onr. h.: beslaan, dof worden; (fig.) beschimmelen; (hik.) uitslag krijgen; die Wande -: de muren zweeten, de muren slaan uit;

I -, bv. n.: beschlagen (i. a. b.); (fig.) beschimmeld; gut - (wohl -): goed beslagen.

beschlei'chen, w. b. onr.: overvallen,

overrompelen; beschlem'men, w. b.: (akk.)    een schort (voorschoot, sloofje, schootsvel,

met slib overdekken; beschleunigen, w.    enz.) voordoen; beschüt'ten, w. b.: begie-

b.: bespoedigen, versnellen, verhaasten ;    ten, bemorsen; beschüt’zen, w.b.: bescher-

beschlies'sen, w. b. onr.: besluiten, (fig.)    men, beschutten; Beschüt’zer, m. (-s; mrv.

wegsluiten; Beschlies'ser, m.: huishoudbe-    -): beschermer, (fig.) beschermheer ; Be

stuurder; Beschlies’serin, vr.: huishoudster; schüt'zerin, vr (-; mrv.-nen): bescherm-Beschluss’, m. (-es; mrv. Beschlüs’se): be- ster, (fig.) beschermvrouw, sluit, (fig.) sluiting (den - machen: eindi- bescliwa gern (sich), w. w.: door gen; zum -e: ten slotte, ten besluite: den zijn (haar, hun) huwelijk familie worden(-- fassen : het besluit nemen; I -nahme,vr.: mit: van); Beschwa'gerung, vr : aanhuwe-besluit.    lijking* beschwan'gern, w. b.: bezwangeren;

BeschmaiFdien, w. b.: berooken, be-    beschwat'zen, w. b.: bepraten; beschwe'feln,

smoken; beschmau’sen, w. b.: (iem.:) een    w. b.: zwavelen; beschwei'fen, w. b.: een

maal eten oploopen bij; (iets:) met een    staart maken aan (beschweift', bv. n.: met

feestmaal vieren; beschmeis'sen, w. b.    een staart); beschweis’sen, w. b.: zweet-

onr.: (van vliegen:) drek loozen op, be-    droppels laten vallen op, (fig.) bezweet

schijten; - mit: (fig.) werpen op, werpen maken.

tegen; beschmie’ren, w. b.: besmeren,    Beschwerde, vr.: bezwaar, zwarig-

(fig.) vuilmaken; beschmut'zen, w. b.:    heid, (fig.) moeielijkheid, druk, last, (ook:)

vuilmaken; -bescnnau'ben (beschnau'fen),    belasting, (gnk.) drukking, pijnlijkheid,

w. w.: besnuffelen, (fig.) doorsnuf-    pijn, (rent.) klacht, aanklacht (- gegen

felen.    Einen führen: over iemand klagen; eine-

Besclmei'de, in Sam. I -bank, vr.:    anbringen: eene aanklacht doen, eene

snijbank; -brett, o.: snijplank; -hobel,    klacht inleveren; 1 -führung, vr.: uiteen-

m.: snijschaaf; -messer, o.: (tech.) schaaf-    zetting van grieven;-schrift,vr.: bezwaar-

mes, (kkl.) besnijdmes;-presse, vr.: snij-    schrift ; - voll, bv. n.: vol bezwaren en

pers.    moeielijkheden.

beschneiden, w. b. onr: (kkl.) be-    beschwe ren, w. b.: bezwaren, druk-

snijden; (papier:) afsnijden; (geboomte    ken, (fig.) lastig vallen, tot last zijn (sich

en fig. geldstukken:) snoeien; die Haare    -, w. w.: zich bezwaard achten, ook: kla-

-: het haar knippen, het haar afpunten;    gen).

Einem etwas -: iemand iets door den    beschwerlicli, bv. n.: moeielijk;

neus boren; Einem den Lohn -: iemand    (ook:) lastig; bw.: bezwaarlijk; (Einem -

iets van zijn loon afknibbelen; Einem    sein = Einem - fallen [onr.1: 1) aan iem.

die Flügel -: iemand kortwieken; Be-    bezwaarlijk of moeielijk vallen, 2) iemand

schnei’der, m.: (boomen) snoeier, (geld)    lastig vallen, het iemand lastig maken;

snoeier,(haar) snijder,knipper,(tech.) werk-    | -keit, vr.: 1) zwarigheid, 2) moeielijk-

man aan de snijpers, (kkl.) besnijder; Be-    heid.

schneid sel, o.: afsnijdsel; Beschnei'dung, Beschwerhiss [sj vr.: Zie het woord vr. (kkl.) besnijdenis (zie overigens be- Beschwerde. schneiden); beschnei'en, w. b.: be-    Beschwerung, vr.: 1) bezwaring,

sneeuwen; beschnei'teln, w. b.: (tnb.) top- 2) Zie Beschwerde. pen, dunnen, een weinig snoeien; be-    beschwicb'tigen, w. b.: stillen, sus-

schnel'len, w. b.: beetnemen, te gauw (te    sen, (fig.) tot zwijgen brengen; beschwin'-

glad) af zijn; beschnippeln (beschnip-    gen, w. b. onr.: vleugelen geven aan; be-

pen), w. b.: aan de kanten afsnijden;    schwit'zen, w. b.: met zweet overdekken;

Beschnit’tene, m. (-n; mrv. -n): besne-    beschwö’ren, w. b. onr.: bezweren; Be-

dene; beschno’pern (beschnüffeln, be-    schwö’rer, m. (-s; mrv. -): bezweerder;

schnup'pern), w. b.: besnuffelen, (fig.)    Beschwö’rungs, in Sam.: (-buch, o.: too-

doorsnuffelen (Alles -: fig.: zijnen neus    verboek; -formel, vr.: bezweringsformu-

overal insteken).    lier); beschwült’, bv. n.: met gras begroeid,

beschock'eit, w. b.: belasting heffen met gras bedekt, van; beschö’nigen, w. b.: 1) vergoelijken, besee'len, w.b.: bezielen; bese’geln, 2) een mooien glimp geven aan.    w. b.: 1) bezeilen, bevaren, 2) van zeilen

beschran ken, w. b.: beperken (ein    voorzien; beseh'en, w. b. onr.: bezien, be-

beschrankter Kopf: een bekrompen    kijken, bezichtigen (sich -, w. w. onr.: zich

brein); Beschrankt’heit, vr.: beperktheid,    bekijken in den spiegel); beseh'ens, in

(fig.) bekrompenheid ; beschrei ben, w. b.    Sam.: (-werth [tl, -würdig, bv. n.: beziens-

onr.: beschrijven; beschreib'lich, bv. n.:    waardig); beseh'nen, w. b.: eene pees zette beschrijven; Beschrei'bung, vr.: beschrij-    ten op (eenen boog); Beseh'ung, vr.: Zie

ving, (fig.) signalement; beschrei’en, w. b.:    ISesiclitiguiig;; besei’len, w. b.: (zeew.)

uitkrijten, uitmaken, zwartmaken, (fig.)    takelen, optuigen; Besei'lung, vr.: (zeew.)

betooveren, (ook:) beweenen; beschrei'-    touwwerk^ loopend want; besei'tigen, w.

ten, w. b. onr.: betreden (ein Pferd -: een    b.: ter zijde zetten, ter zijde schuiven,

paard bestijgen; dieses Urtheil [tl hat die    (fig.) uit den weg ruimen; bese’ligen,

Rechtskraft beschritten: dit vonnis is uit-    w. b.: (dk.)zaligen, (fig.) gelukkig maken,

voerbaar geworden); beschro'ten, w.b.:    Besen, m. (-s; mrv.-): bezem;-von

aan de kanten afsnijden.    Federn: stoffer; neue - kehren gut: nieu-

bescliuli en, w. b.: schoenen aandoen,    we bezems vegen schoon; alte - kennen

(tech.) van onderen met ijzer beslaan; be-    die Ecken : oude paarden kennen het klap-

schul’digen, w. b.:beschuldigen;beschum'-    pen van de zweep; I -binder, m.: bezem-

meln, w. b.: (fam.) in de luren leggen; be-    binder, bezemmaker; -förmig, bv. n.: be-

schup'pen, w.b.: geschubd maken, (fig.    zemvormig; -heide, vr. (-kraut, o.): hei

fam.) m de luren leggen; beschür'fen, w.    voor bezems; -reisig, o.: bezemrijs ; -stiel,,

b.: (mnw.) blootgraven; beschür'zen, w.b.:    m.: bezemsteel.

vr.:

worden).

Bes serung, vr.: 1) verbetering, 2) beterschap.

Besserungs, in Sam. I verbeterhuis; -fahig, bv. n.: voor ver ring vatbaar; -haus, o.: eorrectioneele gevangenis, huis van verzekering; -mittel,o.: middel ter verbetering; -strafe, vr,: cor-rectioneele straf.

wezen-

besessen, bv. n.: bezeten; Beses’sene,

m. en vr. (mrv. -n): bezetene; Beses’sen-heit, vr.: bezetenheid.

Besetz , in Sam. I -band, m.: garneer-lint; -platte, vr.: tegel; -schlagel(-stossel), m.: straatmakers-stamper.

beset zen, w. b.: bezetten (i. a. b.); (mod. en kim.) garneeren, boorden; mit Baumen met boomen beplanten; einen Teich mit Fischen visch in eenen vijver brengen; besetzt’, bv. n.: bezet (ein be-setzter König: schaakspel: een gedekte koning); beseufzen, w. b.: zuchten over, betreuren; besich'tigen, w. b-: bezichtigen, (fig.) opnemen, schouwen; Besich'ti-ger, m. (-s; mrv. -): schouwer; Besich’ti-gung,- vr.: bezichtiging, (fig.) opneming, schouwing (gerichtliche - eines Ortes: opneming in loco; - einer Leiche: lijkschouwing;- durch Werkverstandige: opneming door deskundigen; besie’benen, w.b.:(iets) door zeven getuigen doen bevestigen, (iemand) ondervragen in het bijzijn van zeven getuigen; besieg'bar, bv. n.: te overwinnen; besie’geln, w. b.: van een zegel voorzien, (rcht.) verzegelen, (fig.) bezegelen; Besie'gelung, vr.: verzegeling; besie'gen, w. b.: overwinnen; Besie'ger, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; Besie'gung, vr.: overwinning.

besin gen, w. b.: bezingen; zich be-sin'nen, w. w. onr.: 1) tot bezinning komen, 2) nadenken, zich bezinnen (sich eines Bessern tot beter inzicht komen, tot inkeer komen; sich - auf: zich herinneren); Besin'nung, vr.: bezinning, (fig.) bewustzijn (ook:) aarzeling, besluiteloosheid; Besin’nungs, in Sam.: (-kraft, vr.: 1) denkvermogen, 2) geheugen; -los, bv. n.:

1)    bewusteloos, 2) onnadenkend); besippt’, bv. n.: verwant, bevriend; Besitz’, o. (-es): bezit (in - setzen: in het bezit stellen);

I -ergreifung, vr. (-nehmung, vr.): inbezitneming ; -recht, o.: recht van bezit.

besitzen, w. b. onr.: bezitten (Eier -: op eieren zitten broeden; sich -, w. w. onr.: zich inhouden, zich goedhouden, zich zelven meester blijven); Besitzer, m. (-s; mrv. -): 1) bezitter, 2) eigenaar; Be-sit’zerin, vr. (-; mrv. -nen): 1) bezitster,

2)    eigenares; Besitz'thum [tj, o. (-s; mrv. -thümer [tl): bezitting; Besifzung,

1) bezitting, 2) bezit.

besocken, w. b.: (iemand:) sokken aantrekken, (kousen:) verzolen; besoffen, bv. n.; bezopen (-heit, vr.: bezopenheid); besoh'len, w. b.: van zolen voorzien (neu-: verzolen, nieuwe zolen zetten op); be-sol’den, w. b.: bezoldigen; besol'det, bv.n.: bezoldigd; Besoldung, vr.: bezoldiging; besöm'mern, w. b.: met zomerkoorn bezaaien; beson'der, bv. n.: bijzonder (die besondern Umstande: de bijzonderheden); Beson’derheit, vr.: bijzonderheid; beson'-ders, bw.: 1) inzonderheid, 2) afzonderlijk; beson'nen, w. b.: (dk.) met zonnestralen koesteren, beschijnen; bv. n. en bw.: bedachtzaam (-heit, vr.: bedachtzaamheid); besor'gen, w. b.: zorgen voor (etwas - für Einen: iets voor iemand doen; um etwas besorgt sein: bezorgd zijn over iets; be-sorgt machen: ongerust maken); besorg’-lich, bv. n.: 1) ongerust, 2) hachelijk (-keit, vr.: 1) bezorgdheid, 2) hachelijkheid); Be-sorg'niss [s], vr.: bezorgdheid; besorgt’, bv. n.: ongerust (zie 4 regels vroeger); Besor’gung, vr,: 1) zorg, goede zorg, 2) bezorgdheid, bespangt’, bv. m : (wpk.) met ringen van eene andere kleur: bespan'nen, w. b.: bespannen; bespei’en, w. b. onr.: bespuwen, bespuigen; bespick’en, w. b.: lardee-ren (sich -, w. w.: zijn zak spekken); sich bespie’geln, w. w.: zich in den spiegel bekijken; bespin’nen, w. b. onr.: met een web omringen of bedekken; sich bespor’-nen, w. w.: sporen aandoen (bespornf, bv,

n.: gespoord); bespöfteln, w. b.: den draak steken met; besprech’en, w. b. onr.: bespreken, (fig.) onderhandelen over (sich mit Einem über etwas -: met iemand een onderhoud hebben over iets); Besprech'ung, vr.: bespreking; besprengen, w. b.: besprenkelen, (fig.) besproeien (mit Blut be-sprengt: met bloed bespat, besmeurd, gedrenkt); bespringen, w. b. onr.: bespringen; besprit’zen, w. b.: bespuiten,(fig.) bespatten; bespuck’en, w. b.: bespuwen, bespuigen; bespü len, w. b.: bespoelen, besproeien; bespun’den, w. b.: 1) een bomgat maken in, 2) met eene spon in het bomgat dichtmaken.

Bess arabien, o. (-s): Bessarabië; Bess'arabier, m. (-s; mrv. -): Bessarabiër; bess'arabisch, bv. n.: Bessarabisch.

bes’ser, bv. n. en bw. (v. tr, van „gut”): beter; - beneidet als bemitleidet: beter benijd dan beklaagd; -hin: verder op; -hinauf: hooger op; bes'sern, w. b.: 1) verbeteren, 2) beter maken, 3) herstellen,

4) verstellen, repareeren (sich -, w- w.: 1. zich beteren, zijn leven beteren; 2. beter

-anstalt, vr.: bete-

best, bv. n. (o. tr. van „gut”): best;

I    -bietende, m. (-n; mrv. -n): meestbiedende ; -möglichst, bw.: zoo goed mogelijk Zie Beste.

bestaïilen, w. b.: verstalen; bestallen, w. b.: aanstellen, benoemen ; Bestal'-lungs, in Sam.: (-brief, m., -urkunde, vr.: schriftelijke aanstelling of benoeming).

bestammt’, bv. n.: (wpk.) met houtwerk van eene andere kleur dan het ijzer. Bestand', m. (-es, -s; mrv. Bestan’de):

II    duurzaamheid; -haben: stand houden; 2) overschot, aanwezig bedrag, 3) bestand-deelen (mrv.), datgene waaruit iets bestaat;,

4) huur, pacht; in - geben (haben, nehmen): in huur of in pacht geven (hebben, nemen);

I -buch, o.: inventaris; -geld, o.: huurgeld, pachtgeld, pachtsom; -gut, o.: gehuurde boerderij, pachthoeve, gepachte hofstede; -herr, m.: landheer, eigenaar; -jagd, gehuurde jachtgrond; -los, bv. n. en bw.: ondegelijk, geen standhoudend; -theil [t], m.: bestanddeel; -vertrag, m.: huur-con-tract, pachtbrief; -Avesen, o.: (het) lijke; -zeit, vr.: pachttijd. Zie Bestands.

Bestan der, m. (-s; mrv. -): pachter,, huurder; bestan’dert, bv. n.: (wpk.) gee-rend; bestan'dig, bv. n.: bestendig, (fig.) duurzaam, standhoudend; Bestan’digkeit,

BESTANDLICH.

92

BETZIMMER.

wr.: bestendigheid, (fig.) duurzaamheid <- eines Amtes: onafzetbaarheid van een ambt); bestand'lich,- bw.: in pacht, in huur.

Bestands', in Sam. I-liste, vr.: inventaris ; -weise, bw.: in pacht, in huur.

bestan gen (sicli), w. w.: (van hoornen:) dik worden.

bestar ken, w. b.: versterken; Besta'-ter, m. (-s; mrv. -): (kph.) commissionair; be-sta'tigen, w. b.: 1) bevestigen, 2) bekrachtigen, 3) (jag.) ongemerkt voorbijgaan; Besta'tigungs, in Sam.: (-jagen, o.: jacht op een stuk wild dat men eerst ongemerkt voorbijgegaan is; -urkunde, vr.: bevestigingsbrief; -urtheil [t], o.: vonnis waarbij dat van een lageren rechter bevestigd of bekrachtigd wordt); bestaften, w. b.: een uitzet geven aan (zur Erde -; ter aarde bestellen; GKiter -: kph.: goederen vereenden); Bestat tung, vr.: 1) uitzet, 2) begrafenis; bestau'ben, w. o. s.: vol stof worden; bestau'ben, w. b.: bestuiven, met stof overdekken, (kkk.) met meel bestrooien; bestaubt' (bestaubt¹), bv. n : bestoven, vol stof, (pik.) met een fijn stof bedekt, (kkk.) met meel bestrooid; sich bestau'den,

(pik.) stengels krijgeu.

Best e, o.: (het) beste, (het) best; gemeine -: het algemeen welzijn;

- bei etwas thun: ’t meest bijdragen tot iets; sein -s thun: zijn best doen; Jeder sucnt sein -s: ieder zoekt zijn voordeel;

deele van de

mich Ihnen -: ik houd mij ten zeerste bij u aanbevolen.

bester nen, w. b.: 1) met sterren als bezaaien; 2) met een sterretje merken; bestemt', bv. n.: 1) met sterren als bezaaid, (fig.) met orde-teekenen behangen, 2) met een sterretje gemerkt; besteu’ern, w. b.: belasting leggen op, belasting heffen van, belasten; Besteu'erung vr.: belasting.

bestia'lisch, bv. n.: beestachtig, beestelijk; Bestialitat', vr.: beestachtigheid, beestélijkheid; Bestich', m.: besteekband; Bes’tie, vr-: beest, redeloos dier; bestie -ben, w. b.: bestuiven, met stof overdekken; bestie'feln, w. b.-.laarzen aantrekken; bestie’felt, bv. n.: gelaarsd; bestie'len, w. b.: van eenen steel (een heft, een hands-vat) voorzien.

bestimm bar, bv. n.: te bepalen; be-im'men, w. b.: 1) bepalen, 2) bestemmen, stim’mend, bv. n.:

stim'men, w. b.: 1) bepalen, 2)

3) (fig.) overhalen; bestim'nr__....

(tik.) bepalend; bestimmt’, bv. n.: bepaald, (tik.) bepalend, (fig.) nauwkeurig (-heit, vr.: bepaaldheid, nauwkeurigheid, juist

w.w.:

das

das

zum -n der Armen: ten vo armen; etwas zum -n geben: iets ten beste geven; nicht viel zum -n haben: niet veel in de melk te brokken hebben; Einen zum -n haben: iemand voor den gek houden.

Bestecli', in Sam. I -naht, vr.: stik-naad, (van schoenen:)binnennaad;-presse, vr.: besteek-pers.

bestecli bar, bv. n.: om te koopen (-heit, vr.: omkoopbaarheid); bestech'en, w. b. onr.: omkoopen, (fig.) bekoren; be-stech'lich, bv. n.: om te koopen (-keit, vr.: omkoopbaarheid; Bestech ung, vr.: omkoo-ping.

Besteck/, o. (-es, -s; ker, doos, foedraal; (fig.) stel vorken, lepels, messen; 2) bestek, berekening; be-steck'en, w. b.: een heft (steel, handsvat) maken aan, (akk. en tnb.) bepoten, beplanten, (fig.) versieren; Besteg’, o. (-es, -s; mrv. -e): (mnw.) kant, buitenkant.

besteken, w. o. onr. h.: bestaan (i. a. b.); (fig.) geldig zijn; (ook:) met glans ten einde brengen; - auf: staau op, volhouden (auf seinem Kopfe -: zijn hoofd doordrijven, op zijn stuk blijven staan); bestellend, bv. n.: bestaande (für sich -: op zich zelf, onafhankelijk; nicht neben einander -: onvereenigbaar); bestehl'bar, bv. n.: te bestelen; besteh'len, w. b. onr.: bestelen, (fig.) plunderen, bestei gen, w. b. onr.: beklimmen, bestel len, w. b.: 1) bestellen, 2) bespreken, 3) aanstellen, benoemen, 4) volbrengen, 5) ein Amt -: eenen post aanvaarden of bekleeden; einen Acker -: eenen akker bewerken; sein Haus -: zijne huiselijke zaken regelen, (fig.) zich op den dood voorbereiden, bestem'peln, w. b.: stempelen, best'ens, bw.: ten beste; ich empfehle

ore

mrv. -e): 1) ko-

heid) ; Bestim'mung, vr.: 1) bepaling, 2) bestemming (seine - erfüllen: aan zijne bestemming beantwoorden); Bestim’mungs-wort, o.: (tik.) ter bepaling dienend woord (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord).

bestock en, w. o. h. (sich -, stengels krijgen.

bestra feu, w. b.: straffen, kastijden (mit Worten -: bestraffen, berispen); Be-strafung, vr.: straf, kastijding; bestrah-len, w. b.: bestralen; sich bestre'ben, w.

W. • tviW vu, UMWIUVI1, i

best doen; Bestre'bung, vr.: poging pogen, (het) streven; bestrei'ch

w. w.):

streven, trachten, zich beijveren, zijn

(het)

l).onr.:

pogen, (net) streven; bestrei enen, w. o.onr.: smeren, insmeren, besmeren, (met de magneet) aanstrijken, (art.) bestrijken,(fig.) ~ 7 blazen, wegmaaien; bestreit bar,bv.n.:betwistbaar; bestrei'ten, w. b. onr. -.bestrijden,

weg-

(fig) betwisten; bestreu'en, w. b.: bestrooien; bestrick’en, w. b.: met touw omwinden, (jag.*) strikken, vangen, (fig.) verschalken; bestrooien, w. b.: besproeien.

bestücken, w. b.: (een schip:)---

geschut wapenen; bestür’men, w. b.: bestormen; bestür'zen, w. b.: volstorten, (fig.) doen ontstellen, doen schrikken; be-stürzt', bv. n.: ontsteld f-machen, doen ontstellen, doen schrikken); Bestür'zung, vr.: ontsteltenis, schrik, verslagenheid (in - gerathen [tl: ontstellen, van zijn stuk raken).

Besuch, m. (-es, -s; mrv. -e): bezoek; einen - abstatten: een bezoek afleggen; (-karte, vr.: visite-kaartje): besu’chen, w. b.: bezoeken; Besu'cher, m. (-s; mrv. -): bezoeker, (adm.) visiteur; besudeln, w. b.: vuilmaken, (fig.) bezoedelen.

Bet, in Sam. I -bruder, m.: schijnvrome, huichelaar, schijnheilige; -fahrt, vr.: bedevaart; -gang, m.: processie; -glocke, vr.: klok voor het gebed, (kkl.) angelus; -balie, vr.: bidkapel: -haus,o.:bedehuis;-kammer, vr.: bidvertrek; -saai,bidkamer,bidvertrek; -schemel, m.: bidstoeltje; -sekwester,

1) bidzusje, vrome ziel, 2) schijnvrome, huichelaarster; -schwesterthum [tl,m.:vertoon van vroomheid; -stuhl, m.: bidstoel; -stunde, vr.: bid-uur, ure des gebeds; -tag, m.: bidstond, bededag; -wache, vr.: (kkl.) kruisweek; -zimmer, o.: bidvertrek.

met

vr.:

BETaFELN.

93

i vv aivmjui.

me.

be

spr

l>eta’feln, w. b.; Zie tafeln; bèta'* gen, w. b.: 1) verdagen, uitstellen tot een anderen dag; 2) dagvaarden; w.

o. s.: (interesten, enz.:) vervallen; betagt', bv. n.: bedaagd, oud, (van interesten:) vervallen, verschenen; beta’keln, w. b.: optuigen, takelen, van loopend want voorzien; betas'ten, w- b.: betasten, bevoelen; betau'ben, w. b.: verdooven, (tig.) versuft maken (vor Schrecken betaubt: door den schrik als wezenloos); betau'bend, bv. n.: verdoovend, (fig.) wezenloos makend.

Be te, vr.: (spl.) beest.

Betel', m. (-s): (pik.) betel.

be ten, w. b.: bidden (zu Gott God bidden).

betlia'tigen, w. b.: met daden toonen; bethau'en [tj, w. b.: bedauwen, met dauw overdekken; bethee’ren [t], w. b.: teren; betheiligen [t], w. b.; deelgenoot maken, (fig.) betrekken (sich- bei: deelnemen aan); Betheiligte [t], m. en vr.: belanghebbende; Betheiligung [t], vr.: deelneming, (het) mede betrokken zijn; betheuern [tl, w. b.: betuigen, bezweren, plechtig verzekeren; bethö'ren, w. b.: 1) gek maken, het hoofd op hol brengen, 2) bedotten, verschalken ; bethu’lich, bv. n.: voldoende, gemakkelijk; beti'teln, w. b.: tituleeren, noemen; betöl'peln, w. b.: bedotten, beetnemen; beto’nen, w. b.: klemtoon geven aan, nadruk leggen op, (tik.) van een toonteeken voorzien, (muz.) aanhouden; Beto'nie, vr.: (pik.) beto

Betracht', m. (-es,-s): aanmerkingen - kommen: in aanmerking komen; in -seiner Dienste: uit aanmerking van zijne diensten; in jedem -: in ieder opzicht; in gewissem -: in zeker opzicht; betrach ten, w. b.: 1) beschouwen, (fig.) in aanmerking nemen, 2) overwegen, overpeinzen; betrachtend, bv. n.: bespiegelend; betrach-tens, in Sam.: (-werth lt], -würdig, bv. n.: .betrachtenswaardig); betrachtlich, bv. n.: aanmerkelijk, aanzienlijk, belangrijk (-keit, vr.: belangrijkheid); Betrach’tung, vr.: beschouwing (in - ziehen: in aanmerking nemen; in - versunken: in gepeins verdiept) ; Betrag, m. (-es, -s, mrv. Betra’ge): bedrag; betra’gen, w. o. onr. h.: bedragen, beloopen (sich -, w. w. onr.: 1. zich gedragen, 2. te werk gaan); Betra’gen, z. n. o.: 1) gedrag, 2) manier van handelen; be-trau’ern, w. b.: betreuren, beweenen, (fig.) rouwen voor, rouw dragen over; betrau erns, in Sam.: (-werth ft], -würdig, betreurenswaardig)' betrau feln, w. b.: bedroppelen, (kkk.) bedruipen; betraut',bv. n.: vertrouwd.

Betreff', bw.: in - (met 2en nmv.): wat betreft, met betrekking tot, ten aanzien van; betref fen, w. o. onr.h.: betreffen, aangaan, raken; w. b. onr.: treffen, overkomen, wedervaren, gebeuren, (fig.) betrappen, overrompelen, snappen (sich -lassen: zich laten snappen); betreffend, bw.: betreffende, rakende; betrei-ben, w. b. onr.: (een vak:) uitoefenen, (eene kunst:) beoefenen, (een proces:) voeren, (fig.) behandelen, ter harte nemen, (vee:) hoeden, laten grazen; betre'ten, w. b onr.: betreden, (fig.) betrappen, overrompelen, snappen, (van haan en kip:) treden; bv. n.: betreden, begaan,gebaand, geëffend, (fig.) ontsteld, verbouwereerd (-heit, vr.: ontsteltenis, verslagenheid,verbouwereerdheid); Betretung, vr.: betreding, (fig.) verschijning (im Betretungs-falle: ingeval hij of zij verschijnt).

Betrieb', m. (-es, -s; mrv. -e): (van vak:) uitoefening, (van kunst:) beoefening, (fig.) doorzetting, voortzetting, (mnw.) bewerking; Betriebs', in Sam.: (-fonds, o.: bedrijfskapitaal; -herr, m.: eigenaar eener mijn; -kapital, m.: bedrijfskapitaal); 0e-trieb’sam, bv* n,: werkzaam, ijverig (-keit, vr.: werkzaamheid, werk-ijver); betrin -ken, w. b. onr.: dronken maken (sich w. w. onr.: zich bedrinken, zich bezuipen).

betroffen, bv. n.: getroffen, ontsteld, verbouwereerd, verslagen (-heit, vr,: ontsteltenis, verslagenheid, verbouwereerdheid); betröp'feln (betrop'fen), w. b.: bedruppelen, bedruipen; betrü’ben, w. b.: ^odroeven; Betrüb'niss [s], vr.: bedroevingr droefenis, droefheid; betrübt', bv. n.: 1) bedroefd, treurig, 2) droevig, bedroevend; Betrug', m. (-es, -s): bedrog; betrü’-gen, w. b. onr.: bedriegen (Einen um etwas -: iemand in iets misleiden of teleurstellen; sich -, w. w. onr.: zich bedriegen, zich vergissen); Betrü'ger, m. (-s; mrv. -): bedrieger; Betrügerei', vr.: bedriegerij,, bedrog; Betrü’gerin, vr (-; mrv. -nen): bedriegster; betrü'gerisch, bv. n.: bedrieglijk; betrüg'lich, bv. n.: bedrieglijk (-er Bankerott: frauduleus bankroet; -keit, vr.: bedrieglijkheid); betrun'ken, bv. n.: dronken, beschonken (-heit, vr.: beschonkenheid, dronkenschap).

Bett, o. (-es; mrv.-en): bed; (van jachtwild:) leger; das - hüten: het bed houden, te bed blijven; das - machen: het bed schudden; I -bank, m.: slaapbank; -bar-chent, m.: beddetijk; -becken, o,: bedde-pan; -behang, in.: ledikantbehangsel, (ook:) bedgordijn; -boden, m.: onderlagen (mrv.); -bretter, o. mrv.: onderlagen; -decke, vr.: deken, beddedeken (abgenahte, gesteppte -: gestikte deken, sprei-deken, ei); -flasche, vr.: beddeflesch, (fig,fam.) warm kruikje; -gang, m.: ruimte tusschen het ledikant en den muur: -gardine, vr.: bedgordijn; -genoss, m.: slaapkameraad, (fig,) bedvriend; -genossin, vr.: slaapkameraad, (fig.) bedvriendin; -gerath' [t], o.: beddegoed; -gesell', m.: Zie Bettgenoss; -gestell', o.: bedstede, slaapplaats, ledikant; -gurt, m.: ledikants-ezel, onderlaags-raam; -himmel, m,: hemel van (een, het) ledikant; -kammer, vr.: kamer voor het beddegoed; -kissen, o.: kussen, oorkussen; -korb m.: wieg, (fig.) bedje; -kranz, m,: gordijnvalletje, losse bovenstrook over de gordijnen; -lagerig, bv n.: bedlegerig (-keit, vr.: bedlegerigheid); -laken, o.: beddelaken; -meister, m.: opzichter over de bedden; -pfanne, vr.: beddepan; -pfosten^ m.; beddepost, poot van een ledikant; -pfühl, m.: peluw; -sack, m.: stroozak^ stroo-matras; -saule, vr.: stijl voor het ledikantbehangsel; -schirm, m,: kraam-schot, kraamschut; -stange, vr.: gordijn- # roede;-stelle, vr.: bedstede, slaapplaats; -stollen, m.: poot van een ledikant; -tisch, m.: dichtslaande krib, dichtslaand ledikant, dichtslaande slaapbank; -tuch, o.: beddelaken; -überzug, m,: 1) beddesloop, 2) kussensloop ; -umhang, m.: ledikantbehangsel; -vorhang, m.: bedgordijn; -warmer, m.: beddeflesch, (fig. fam.) warm kruikje;

beddegoed; -zieche, vr.: bedde-zwillich, m.: tijk voor bedden,

m.:

w. w.:

-zeug, o.: sloop; -z beddetijk.

Bett'clieii, o. (-s; mrv. -): bedje.

Bet'tel, m. (-s): bedel; (fig.) vodderij, lorrenboel; dem - nachhangen: van den bedel leven; das ist der ganze -: dat is de heele lorrenboel; I -arm, bv. n.: dood-arm; -brief, m.: bedelbrief; -brod, o.: brood van de bedeeling, (fig.) genadebrood, (ook:) aalmoes; -bruder, m.; bedelmonnik, (fig.) bedelaar; -frau, vr.: bedelaarster ; -geld, o.: aalmoes (ook fig.); -gesindel, o.: bedelpak, bedelaarsgespuis; -haft, bv. n.: bedelachtig, (fig.) armzalig; -herberge, vr.: 1) bedelaarsgesticht, 2) bedelaarsdoelen; -junge, m.: kleine bedelaar; -kram, m.: lorrenboel; -leute, m. mrv.: bedelaars, bedelvolk; -mann, m.: bedelaar; -monch, bedelmonnik; -münze, vr.: klein geld, (fam.) klein grut; -orden, m.: (kkl.) bedelorde; -pack, o.; bedelvolk, bedelaarsgespuis; -sack, m.: bedelzak, (fig.) bedelstaf; -staat, o.: poovere opschik ; -stab, m.: bedelstaf (an den - gerathen [t]: tot den bedelstaf komen); -stand, m.: bedelstand; -stolz,

m. : bedelaarstrots,^ dwaze hoogmoed; bv.

n. : arm en trotscm; -vogt, m.: politie-be-ambte belast met het toezicht op de bedelaars ; -volk, o.: bedelvolk,

Bettelei', vr.: bedelarij, (fig.) gebedel; bet'teln, w. b.: bedelen (-gehen: loopen bedelen),

bet ten, w. b.: 1) het bed opmaken voor; 2) te bed brengen; sich -, een bed voor zich spreiden; sich gut oder übel -: maken dat men goed of slecht af is; sich zusammen -: bij elkander slapen; sich von einander -: niet bij elkander slapen, elk apart slapen; wie man sich bet-tet so schlaft man: (spr.) zooals men den pot kookt moet men hem eten, wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten.

Bett'ler, m. (-s: mrv. -): bedelaar; I -herberge, vr.: bedelaarsdoelen; -handwerk, o.: bedelaarsberoep; -leben, o.: bedelaarsleven; Bett’lerin, vr. (-; mrv. -nen): bedelaarster; bett’lerisch, bv. n.: bedelachtig.

Bettung;, vr.: (art.) batterij; (vest.) platvorm; (fig.) rollaag.

betu’chen, w. b.: met laken behangen; betün'chen, w. b.: witten ; Bet'ze,vr.: teef.

Beuch, in Sam. I -bütte, vr. (-fass, o.): waschkuip, waschtobbe; Beu'che, vr.: (de) wasch, (het) wasschen; beu'chen, w. b.: wasschen.

Beuge, vr.: bocht, kromming; -fall, m,: (tik.) naamval; -muskei, m.: (ontl.) buigspier.

beu gen, w. b.: buigen, krommen; (fig.) fnuiken (b. v. iemands trots); das Recht-: het recht verdraaien.

beug; sam, bv. n.: buigzaam (-keit,vr.: buigzaamheid).

Beu gung, vr.: buiging; (fig.) bocht; (ook:) buigzaamheid; - des Lichtes: bre-‘king van de lichtstralen.

Beu’le, vr.: bult, knobbel, (hik.) gezwel, buil; Beulen, in Sam.: (-klopfer, m.: bul-tenklopper; -melone, vr.: pik.: cantaloep); beu'licht, bv. n.: knobbelachtig, buitvormig; beu’lig, bv. n.: bultig, vol bulten.

beunrub'igen, w. b.: 1) verontrusten, (fig.) lastig vallen, 2) ongerust maken (sich

w. w.: zich ongerust maken) ;Beunruh-igung, vr.: 1) verontrusting, 2) ongerustheid; beur'kunden, w. b.: met bewijsstukken staven; beur’lauben, w. b.: 1) verlof geven aan, 2) afdanken, wegzenden (sich -, w. w.: 1. verlof nemen, 2. heengaan); Beur’laubte, m. (-n; mrv. -n): (mil.) verlofganger; beur’theilen [t], w. b.: beoordee-len: Beur'theiler [t], m. (-s; mrv. -): be-oordeelaar; Beur'itheilung [tl, vr,: beoor-deeling (Beur’theilungskraft jt], vr.: oordeel, gave des oordeels).

Beu'te, vr.: 1) buit, 2) prooi (- machen: buitmaken; den Feinden zur - werden: in handen van den vijand vallen); 3) (bij bakkers:) kneedtrog; 4) houten bijenkorf.

Keu tel, m. (-s; mrv. -n): 1) beurs, (fig. en drk.) buidel (sich nach seinem - richten: naar zijne beurs te werk gaan, de tering naar de nering zetten; 2) meelbuil; (tim.) steekbeitel, fermoor; I -för-mig, bv. n.: buidelvormig; -kammer, vr.: builkamer; -kasten, m.: builkist; -per-rücke, vr.: staartpruik; -ratze, vr.: buidelrat; -schneider, m.: zakkenroller; -schneiderei', vr.: (het) zakkenrollen (-schneiderei treiben: zakkenrollen); -stolz, m-: geldtrots; -thier [tl, o.: buideldier ; I beuteln, w. b.: (meel:) builen, (hennep:) dorschen (sich -, w. w.: bubbelen, opbubbelen); beu'telig, bv. n.: bubbelig, gebubbeld.

beuten, w. b.: buitmaken, kapen; w. o. h.: eene bijënkorf; met wilde bijën bevolken. I Beuten, in Sam.: -heide, vr. : bosch met veel honig van wilde bijën; -honig, m.: honig van wilde bijën; -salbe, vr.: stopwas.

Beut’ler, m. (-s; mrv. -): beurzenmaker.

Beuther, m. (-s; mrv. -n): bijënboer, bijënhouder, ijmker.

be vólkern, w. b.: bevolken; Bevöl’-kerung, vr.: bevolking; Bevöl kerungs, in Sam.: (-liste, vr.: bevolkingslijst, bevolkingsregister; -stand, m.: staat van bevolking).

bevollmachtigen, w. b.: volmacht geven aan, machtigen: bevollmachtigt, bv. n.: gemachtigd, (dipl.) gevolmachtigd; Bevoll'machtigung, vr.: 4) machtiging, 2) volmacht.

bevor', vgw.: eer, voordat, alvorens; | -munden, w. b.: 1) (aan iemand) een voogd (of: een curator) geven; 2) voogd zijn over (iemand), (fig.) (iem.) behoorlijk onder bedwang houden; -mun-dung, vr.: voogdij; -rechten, w. b.: bevoorrechten; -stehen, w. o. onr. h.: 1) te wachten staan, wachten, ophanden zijn, 2) bedreigen, over het hoofd hangen; -stehend, bv. n.: ophanden zijnde, te wachten staande, over het hoofd hangende ; -theilen [t], w. b.: 1) bevoordeelen, 2) benadeelen; -worten, w. b.: van eene voorrede voorzien, 2) een goed woord doen voor; -zugen, w. b.: 1) bevoorrechten, 2) de voorkeur geven aan.

hewach'en, w. b.: bewaken; bewach'-sen, bv. n.: begroeid; bewaff'nen, w. b.: wapenen (sich -, w. w.: zich wapenen; mit bewaffneter Hand: gewapenderhand); Be-waffnung, vr.: wapening; Bewahr’anstalt, vr.: bewaarschool; bewah'ren, w. b.: bewaren, (fig.) behouden (sich -, w. w.: zich vrijwaren, zich in acht nemen); bewah'ren,

ÏU.UA.

cirkel).

beweh'ren, w. b.: wapenen, in staat van tegenweer brengen; BewehTung, vr.: wapening; sich bewei'ben, w. w.: eene vrouw nemen, trouwen; bewei'nen, w.

beweenen; bewei’nens, in Sam.:

[ (-werth [tl, -würdig, bv. n.: betreurenswaardig).

Beweis', m. (-es; mrv. -e): bewijs;den - führen : bewijzen; I - artikel, m. mrv. bewijsstukken; -führer, m.: bewijsgever; -führung, vr.: bewijslevering; -grund, m.: bewijsgrond; -kraft, vr.: bewijskracht; -mittel, o.: bewijsmiddel; -rede, vr.: be-toogrede; -schluss, m.: betoog, argument; -schrift, vr.: schriftelijk bewijs, document; -stelle, vr.: bewijsplaats; -stück, vr.: bewijsstuk; -urkunde, vr.: schriftelijk bewijsstuk; -zeuge, m.: bijkomend bewijs.

beweisen, w. b. onr.: bewijzen; beweis'lich, bv. n.: bewijsbaar (-keit, vr.: bewijsbaarheid); beweis’sen, w. b.: witten.

bewen’den, w. o. onr. s.: gesteld zijn (zie bewandt); es dabei - lassen: het daarbij laten; I -, z. n. (-s); hierbei hat es sein -: hierbij blijft het, hiermee is het afgedaan.

bewer ben (sich), w. w. onr.: staan

aan w. b.: een

mir

w. b.: bewaarheden, bevestigen, (fig.) bewijzen (sich w. w.: 1. zich bewaarheden, zich bevestigen, 2. bewijzen te zijn, zich overtuigend doen kennen als); Bewah’-rer, m. (-s; mrv. -): bewaarder; bewahrt', bv. n.:    1) echt, 2) beproefd, proef

houdend, deugdelijk, atdoend (-heit,

1. echtheid; 2. deugdelijkheid); Bewah-rung, vr.: bewaring, behoud (Bewah-rungsmittel, o.: voorbehoedmiddel): be-wal’det, bv. n.: boschrijk; met boseb bedekt; oewald’rechten, w. b.: (tim.) kant-rechten; bewallen, w. b.: (akk.) aanaarden; bewal’tigen, w. b.: overweldigen; be-wan’dern, w. b.: bereizen, doortrekken; bewan'dert, bv. n.: knap, ervaren, bedreven; bewandt', bv. n.: gesteld (bei so be-wandten Umstanden: de zaken zoo gesteld zijnde, bij dien staat van zaken); Bewandt'niss [sj, vr.: gesteldheid (was es auch für eine - haben moge mit: hoe het ook gesteld moge wezen met);bewas-sern, w. b.: besproeien.

Beweg', in Sam. I -grund, m.: beweegreden, drijfveer; -muskei, m.: (ontl.) be-weegspier.

beweg'bar, bv. n.: beweegbaar, beweeglijk (-keit, vr.: beweegbaarheid); be-we’gen, w. b.reg.: 1) in beweging brengen, (fig.) in het gemoed grijpeD ,aandoen, 2) verroeren; w. b. onr.: 1) bewegen, nopen, 2) aansporen, overhalen (sich bewogen finden: reden hebben om); bewegend,(fig.) treffend, roerend; beweg'lich, bv. n.: beweeglijk, beweegbaar (-e GKiter: roerende goederen; -keit, m.: beweeglijkheid); be-wegt’, bv. n.: bewogen, aangedaan, geroerd, getroffen; Bewe'gung, vr.: beweging, (fig.) gemoedsbeweging, aandoening (in - setzen: in beweging brengen); Be-we'gungs, in Sam.: (-achse, vr.: omwente-lings-as; -fahigkeit, vr.: beweegvermogen; -grund, m.: beweegreden, drijfveer;-kraft, vr.: beweegkracht; -kunst, -lehre, vr.: leer -der beweegkrachten; -los, bv. n.: bewege-loos; -zirkel, m.: str.: bewegings-

b.:

(- um: naar), dingen (- um: naar); sich um ein Madehen -: aanzoek doen om de hand van een meisje; Bewer'ber, m. (-s; mrv. -): aanzoek-doener, sollicitant; Be-wer’bung, vr.: aanzoek, (fig.) poging; be-wer’fen, w. b. onr.: bewerpen, (mtsl.) berapen; bewerkstelligen, w. b.: bewerkstelligen; bewic’keln, w. b,: omwikkelen ; bewilligen, w. b.: bewilligen in, inwilligen; bewill kommen (bewill'kommnen), wr. b.:    verwelkomen; bewim'peln, w. b.:

(zeew.) met wimpels tooien; bewinden, w. b. onr.: omwinden; Bewind’sel, o. (-s; mrv.

-): omwindsel, (zeew.) woeling; bewirk'bar, bv. n.: uitvoerbaar, doenlijk, te verwezenlijken; bewir'ken, w. b.: 1) bewerken, teweegbrengen, 2) ten uitvoer brengen, verwezenlijken ; bewirth'en [t], w. b.: onthalen; bewirth'schaften [tl, w. b.: beheeren; Bewirth'schaftung [tl, vr.: beheer, (’t) beheeren; Bewirth'ung [tl, vr.: onthaal (die - bei der Tafel übernehmen: de honneurs tafel waarnemen); bewit thumen [tl, weduwgoed (een weduwgeld) vermaken aan; bewitz'eln, w. b.: flauwe kwinkslagen maken op, flauwe geestigheden uitkramen over.

bewolinbar, bv. n.: bewoonbaar; be-woh’nen, w. b.: bewonen; Bewohner, m. (-s; mrv. -): bewoner; Bewoh'nerin, vr. (-; mrv. -nen): bewoonster; Bewoh’nung, vr.: bewoning; sich bewol'ken, w. w.: bewolkt worden (der Himmel bewolkt sich: de lucht betrekt); sich bewol’len, w. w.: wol krijgen; Bewunderer m. (-s; mrv. -): bewonderaar; bewundern, w. b.: bewonderen (es ist nicht zu -: het is niet te verwonderen, het is geen wonder); bewun-derns, in Sam.: (-werth [tl, -würdig, bv.,

n.: bewonderenswaardig); Bewun'derung, vr.: 1) bewondering, 2) verwondering (be-wunderungswürdig, bv. n.: bewonderenswaardig); Bewurf, m. (mtsl.) berapmg, bepleistering: sich bewur’zeln, w. w.-.wortel schieten; bewusst’, bv. n.: bewust (die -e Sache: de bewuste zaak; es ist nicht - dass ..., het is mij niet bewust dat..., ik weet niet dat...; sich seiner nicht mehr - sein: geen bewustzijn meer hebben); bewusst'los, bv. n.: bewusteloos; Bewusst’sein, o. (-s): bewustzijn.

bezah'len, w. b.: betalen, (hg.) betaald zetten, inpeperen; bezahlt', bv. n.: betaald, (onder rekeningen:) voldaan; bezahm'bar, bv. n.: te temmen (-keit, vr.: tembaarheid); bezah'men, w. b.: temmen, (fig.) betoomen, beteugelen; Bezah’mer, m. (-s; mrv. -): temmer; be-zahnt', bv. n.: met tanden; Bezau’berer,

m. (-s; mrv. -): betoovenaar; bezau'bern, w. b.: betooveren; bezau’bernd, bv. n.: betooverend; bezau'bert, bv. n.: betoo-verd; Bezau'berung, vr.: betoovermg; bezaumen, w. b.: toornen, optoome»; bezau'nen, w. b.: omheinen, omtuinen.

bezecli'en (sich), w. w.: zich dronken drinken; bezeich'nen, w. b.: 1) merken, (fig.) aan duiden, (ook:) uitduiden, 2) teekeningen maken op; Bezeich’nung, vr.: aanduiding, uitduiding, (fig.) signalement, (tik.) toonteeken-plaatsmg .(Be-zeich'nungszettel, m.: naambriefje, opschrift, etiquette); bezei’gen, w. b.: betoo-nen, bewijzen (sich -, w. w.: zich betoo-nen, zich gedragen; -, z.. n. o.: gedrag,

'iVE/^iLrUi's i>.

nii'.niiivi i (T ïi.

werping.

Bi'bel, vr.: Bijbel; vielsprachige -: bijbel in verscheidene talen; I -ausleger, m.: bijbelverklaarder, bijbel-uitlegger; -auslegung, vr.: bijbelverklaring; -fest, bv.n.: bijbelvast; -gesellschaft,vr.: bijbelgenootschap; -massig, bv. n.: overeenkomstig den Bijbel; -sprache, vr.: bijbeltaal ; -spruch, m.: bijbelspreuk; -werk, o.: 1) Bijbel met commentaren, 2) Bijbel in verscheidene talen.

Bi ber, m. (-s; mrv. -): bever; I -affe, m.: baviaan; -bau, m.: beverhol; -baum, m.: beverboom; -ente, vr.: duik-eend; -feil, o.: bevervel; -geil, o.: bevergeil; -haar, o.:

bie der, bv. n.: degelijk, braaf; I -herzig, bv.n.: degelijk, braaf; -keit, vr.: degelijkheid, braafheid; -inann, m.: degelijk man, braaf man; -sinn, m.: degelijkheid, braafheid; -weib, o: degelijke vrouw, brave

(-es, -s; mrv. -e): bier; zu -e het bierhuis gaan; I -bank, vr.:

-bank liegen: al-

gehen: naar kroeg (immer auf der tijd in de kroeg zitten); -bottich, m.: bier-

handelwijze); Bezei'gung, vr.: bewijs, betoon; bezet'teln, w. b.: van een opschrift voorzien; bezeu'gen, w. b.: betuigen.

bezich tigen, w. b.: betichten.

bezieh'en, w. b. onr.: 1 betrekken (de wacht, het kamp, eene woning); 2Vrei-zen op (kermissen, enz.), bezoeken;

3)    trekken, krijgen, ontvangen (salaris, koopwaar, enz,); Einen trekken op iemand, een wissel afgeven op iemand;

4)    bespannen (met snaren, een instrument), omspannen (met netten, een bosch); ein Land mit Krieg -: oorlog gaan voeren in een land; I sich -, w. w. onr.: (van de lucht:) betrekken, bewolkt worden; (drk.) drachtig worden; sich - auf: 1) zich beroepen op, aanhalen; 2) slaan op, betrekking hebben op, in verband staan met.

bezieltendlicli, bv. n.: met betrekking tot; Bezieh’er, m. (-s; mrv.-): trekker (van eenen wissel); bezieh'lich, bv. n.: betrekkelijk (-keit, vr.: betrekkelijkheid); Bezieh ung, vr.: betrekking, opzicht (in -auf, met betrekking tot); Bezie’hungs, in Sam.: (-anweisung, vr.: kph.: bestelling; -fürwort, o.: tik.: betrekkelijk voornaamwoord).

bezie len, w. b.: ten doel hebben, be-oogen; bezif’fern, w. b.: met cijfers merken, (bladzijden:) pagineeren; bezim'mern, w.b.: tot timmerhout bewerken; Bezirk', m. (-es, -s; mrv. -e): district, arrondissement, (fig.) omtrek; bezir’ken, w. b.: 1) in districten of arrondissementen afdeelen, 2) de grenslijn van een district vaststellen.

Bezoar', m. (-s): (min.) bezoar (-stein, m:: bezoar-steen; -bock, m.: Indische bok; -ziege, vr.: Indische geit); bezuck’ern, w. b.: suiker strooien op of over.

-Bcziig', m. (-es, -s; mrv. Bezü’ge):

1)    omkleedsel, overtrek (b.v.: kussensloop); 2) snarental (waarmee een mu-ziek-instrument bespannen is); - 3) betrekking (- nehmen auf: betrekking hebben op); | -nahme, vr.: betrekking (mit- auf: met betrekking tot); I bezüglich, bv. n.: betrekkelijk; bezwack'en, w.b.: besnoeien,

van......afknijpen; bezweck’en, w. b.:

pinnen, vastpinnen, (fig.) beoogen; be-zwei'feln, w. b.: betwijfelen; bezwing'bar, bv. n.: 1) te bedwingen, in toom te houden, te beteugelen, 2) tot onderwerping te brengen, (van vestingen:) neembaar, te vermeesteren; bezwin’gen, w.b. onr.: 1) bedwingen, beteugelen, in toom houden,

2)    tot onderwerping brengen (sich -, w. w. onr.: zich bedwingen, zich inhouden); Bezwin'ger, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; bezwing'lich, bv. n.: Zie bezwingbar; Bezwing'ung, vr.: tenonderbrenging, onder-beverhaar; -haaren, bv. n.: kastoren; -haut, m.: beverhuid; -hut, m.: kastoren hoed; -jagd, vr.: beverjacht; -klee, m.: bitterklaver;.-kraut, o.: klein duizendgul-denkruid; -nell, o. (-s): pimpernel; -ratze, vr.: muskusrat; -wurz, vr.: (pik.) haarwortel.

Bibliol^raph', m. (-en; mrv. -en): bibliograaf; -graphie', vr.: bibliographie; -gra'phisch, bv. n.: bibliographisch; -man’,

m. (-en: mrv.-en): bibliomaan, boekengek; -thek’, vr.: bibliotheek, boekerij; -thekar’, m. (-s; mrv. -en): bibliothecaris.

M’bliscli, bv. n.: bijbelsch.

Bicli’beere, vr.: blauwe bes, bosch-bezie; Bick’e, vr.: houweel; Bick’elhaube, vr.: punthelm, piekhelm, stormhoed; bick’-en, w. b.: pikken, (fig. fam.) bikken, pruimen, eten.

vrouw.

Bieg, in Sam. I -bar, bv. n.: buigbaar* -eisen, o.: buig-ijzer; -muskei, m.: buig-spier; -sam, bv. n,: buigzaam, (fig.) handelbaar ; -samkeit, vr.: buigzaamheid, (fig) handelbaarheid ; -scheibe, vr.: hoepbuiger; -zange, vr : buigtang.

Bie ge, vr,: buiging; I -fall, m,: (tik.) naamval.

bie'gen, w.b. onr. (bog, gebo'gen): buigen, krommen. I -, w. o. onr.: (fig.) draaien; um eine Ecke -: eenen hoek omslaan; Bie'gung, vr.: buiging, kromming, (bwk.) welving (eine - machen: zich krommen, met eene kromming loopen).

Bien’clien, o. (-s; mrv. -): bij-tje, kleine bij; Bie’ne, vr.: bij, honigbij.

Bie'lnen, vr. mrv.: bijen; I -bau, m.: bijenteelt; -baum, m.: mastboom, ahorn; -brod, o.: bijenvoedsel; -brut, vr.: bijën-broedsel; -erz, o.: (min.) celvormig erts; -falter, m.: honigvlinder; -fanger (-feind), m.: (ins.) bijënwolf, bijën-eter; -flug, m.: bijënzwerm; -fresser, m.: (ins.) bijën-eter, bijënwolf; -halter, m.: bijënhouder,ijmker; -harz, m.: stopwas; -haube, vr.: ijmkers-kap; -haus, o.: bijën-cel; -kafer, m.: (ins.) bijënwolf, bijën-eter; -kappe, vr.: ijmkers-kap ; -königin, vr.: koningin van een zwerm bijën; -korb, m.: bijënkorf; -mutter, vr.: koningin van een zwerm bijën; -pflege, vr.: bijënteelt; -recht, o.: recht om bijën te houden; -scheibe, vr.: honig-raat;-schwarm, m.: bijënzwerm; -specht, m.: (vog.) bijën-eter; -stachel, m.: bijën-angel; -stand, m.:

1)    plaats waar de bijënkorven staan,

2)    toestand van de bijënteelt (er hat einen guten -: hij heeft eeue goede menigte bijën); -stock, m.: bijënkorf; -vater, m.: ijmker, bijënhouder; -wabe, vr.: honigraat; -warter, m.: ijmker, bijënhouder; -weiser, m.: koningin van een zwerm bijën; -wirth [tl, m.: ijmker, bijënhouder; -wolf, (ins.) bijën-eter; -zelle, vr.: bijën-cel; -zucht, vr.: bijënteelt.

Bie'ner, m. (-s; mrv. -): ijmker, bijënhouder.

Bier, o.

vr.:

: bie-: met

Biez, m. (-es; mrv. -e): (pop.) tiet, tepel.

Bigamie , vr.: bigamie; bigamisch, bv. n.: aan bigamie schuldig; bigott’, bv.

n. : femelig, schijnvroom ; Bigotterie', vr.: femelarij, schijnvroomheid; Bilanz', vr.:

(kph.) balans (die - ziehen: de balans opmaken ; -rechnung, vr.: balansrekening); bilanci'ren [ie], w. b.: de balans opmaken; Bilch'maus, vr.: zizelmuis.

Bilcl, o. (-es; mrv. -er): beeld; beeltenis, portret; schilderij; (fig.) schets; (ook:) zinnebeeld, (op speelkaarten:) prentje;

I -anbetung, vr.: beeldendienst; -arbeit, vr.: gesneden steen, camee (geschnitzte -arbeit: snijwerk in hout); -giesser, m.: beeldengieter; -giesserei’, vr.: beeldengieterij;

-graber, m.: graveur; -graberkunst, vr.: graveerkunst; -hauer, m. (-s; mrv. -); beeldhouwer (-hauerarbeit, vr.: beeldhouwwerk; -hauerkunst, vr.: beeldhouwkunst; -hauerschule, vr.: beeldhouwschool).

bil’den, w,b.: vormen. I - (sich), w, w.: zich vormen.

Mldlicli, bv. n.: afgebeeld,(fig.) zinnebeeldig; bild’los, bv. v.: vormloos; Bild¹-macher, m.: beeldjesmaker; Bild’ner, m. (-s; mrv. -): beeldhouwer; Bild’nerei, vr. (Bild¹-nerkunst, vr.): beeldhouwkunst; Bild’niss,

o.    (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)]: beeltenis; bild’sam, bv. n.: voor alle vormen geschikt, (fig.) handelbaar (-keit, vr.;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandseh. 2e druk.

geschiktheid voor alle vormen, fig.: handelbaarheid).

Bild’lsaule, vr.: een beeld voorstellende zuil, (fig.) standbeeld; -schnitzer, m.: beeldsnijder in hout: -schnitzerei', vr.: beeldsnijkunst in hout; -schön, bv. n,: beeldschoon; -seite, vr.: (mtw.) kopzijde; -stecher, m.: graveur; -stein, m.: beeld-steen: -weber, m. (-wirker, m.): damastwever; -werk, s.: beeldwerk.

Bil'dimg, vr.: vorming; (fig.) opvoeding, beschaving; (ook:) geestbeschaving; Bil'dungs, in Sam.: (-anstalt, vr.: kostschool, leerschool, opleidingsschool; -fa-hig, bv. n.: voor beschaving vatbaar; -feh-ler, m.: 1. organisch gebrek, 2. gebrek in de opvoeding; -kraft, vr.: fig.: scheppende kracht; -stufe. vr.: trap van beschaving; -trieb, m.: fig.': scheppende geest).

Mll. Zie bellen.

Billard’, o. (-es, -s; mrv. -s of -e): biljart; I -ball, m. biljartbal; -beutel, m. bil-jartzak; -kugel, m.: biljartbal; -stock, m.: biljartstok, keu; -tafel, vr.: biljarttafel; -tuch, o.; biljartlaken; -zimmer, o.: biljartkamer: - billardi’ren Lie], w. o. h.: biljar-

m.:

tee-

vr.:

kuip ; -brauer, m.: bierbrouwer; -brauerei, vr.: bierbrouwerij; -bruder, m.: bierbuik, stevig bierdrinker; -essig, m.: bier-azijn; -fass, o.: biervat; -fasschen, o.: biervaatje; -fiedel, m.: ellendige viool; -fiedler, m.: vede-laar, vioolkrasser, speelman; -flasche, vr.: bierflesch;-gascht, schuim van bier; -gast, m.: bierklant; -gelag, o.: biergelag, gezelschap bierdrinkers; -geld, o.: biergeld; -hahn,

m.: bierkraan ; -haus, o.: bierhuis, (fig.) bier-brouwerij; -heber, bierkraan;-hefen, m.: gist van bier; -hold, m.: (vog.) gouden lijster; -kalteschale, vr.; biersoep (vanbier en b rood); -kanne, vr.: -bierkan ; -karren, m. : bierwagen; -keiler, m.: bierkelder; -krug, m.: bierkruik; -mahrte, vr.; biersoep (van bier en brood); -mass, o.: biermaat; -molken, vr.: melk met bier;-probe, bierkeuring; -schank, m.: vergunning om een bierhuis te houden; -schenk, m.: bierhuishouder; -schenke, vr.; bierhuis; -schild, o.: uithangbord van een bierhuis ; -schröter, m.: bierdrager; -steuer, m.: bieraccijns, belasting op het bier; -stube, vr.: gelagkamer, (fig.) bierhuis; -suppe, vr.; biersoep; -trinker, m.: bierdrinker; -wage, vr.: bierkeuring; -wagen, m.: bierwagen; -wirth [t], m.: bierhuishouder;-wirthschaft [tl, vr.: bierhuis; -würze, vr.: mout van bier ; -zapfer, m.: bierhuishouder; -zeichen,

o.: uithangbord van een bierhuis.

Biest'milcli, vr.: biest.

Bies'wind, m, : noordoostenwind.

Me'ten, w. b. onr. (bot, gebo'ten) den; - und wieder - macht Kaufleute loven en bieden komen de kooplieden aan elkander; Einem die Spitze -: aan iemand het hoofd bieden; Einem Trotz -: iemand braveeren; dem Könige Schach -: ;(spl.) schaak geven aan den koning; Einem einen guten Morgen -: iemand goeden morgen wTenschen; Bie'ter, m. (-s; mrv. -): bieder; Bie'tung, vr.: (het) bieden, (fig.) bod.

deeren.

billen, w. b.: (molensteenen) billen Billet’, o. (-es, -s; mrv. -s of -e): biljet; billetti’ren [ie], w. b.: naambriefjes (etiketten) plakken op.

billis, bv. n.: 1) billijk, 2) goedkoop (billiger Massen, bw.: billijkerwijze); bil’-ligen, w. b.: billijken; Bü’liger, m. (-s: mrv. -): billijker; bil’ligerweise, bw.: billijkerwijze; Billigkeit, 1) billijkheid, 2) goedkoopheid; Bil’ligung, vr.: billijking (Bü’ligungsgründe, m. mrv.: verzachtende omstandigheden).

Billion’, vr.: (rek.) billioen.

billst, billt. Zie bellen.

Bil’senkrant, o.: (pik.) bilzenkruid.

Bim’mel. vr.: belletje; bim’meln (bim-peln), w. o.: klingelen; bim’sen, w. b.: met puimsteen gladmaken; Bims’stein, m.: puimsteen.

bin. Zie sein.

. Bind, in Sam. I -ahle, vr.: zeeftenma-kers-els; -axt, vr.: (tim.) hakbijl; -balken, (bwk.) dwarsbalk; -draht, m.: ijzerdraad; -eisen, o.: glasblazerspijp; -faden m.: bindgaren, paktouw; -gerte, nen band, wdlge-teentje; -riemen, m.: bind-riem (es geht auf den -riemen los: het is geen gekscheren meer, het wordt meenens); -stock, m.: pakstok; -weide, vr.: teenen band, wilge-teentje; -werk, o.: vlechtwerk van teen.

Bin’de, vr.: band, (fig.) das, halsdoek, (hik.) zwachtel, (ook:) draagband; I-mes-ser, o.: kuipers-dissel; -mittel, o.: bindmiddel; -sonle, vr.: sandaal; -stein m.: hoeksteen; -stoff*, m. bindmiddel; -strich, m.: (tik.) koppelteeken; -wort, o.: (tik.) voegwoord; -zeichen, o.: (t)k.) koppelteeken, (typ.) divisie.

bin’den, w. b. onr. (band, gebun’den): binden (ook fig.); ein Fass-: een vat kuipen ; Einem etwas auf die Seele -: iemand iets op het hart drukken; Einem Alles auf die Nase -: iemand alles aan zijnen neus hangen; (gebundene Schreibart: gebonden stijl); Binder, m. (-; mrv. -): kuiper; Bindsel, o. (-s; mrv. -) bindsel; Bin'-dungsstrich, m.: (muz.) verbindings-teeken.

ors.

Biii'gelkraut, o.: (pik.) bingelkruid glaskruid.

bin’nen, bw. en vz.: binnen; I -deich, m.: binnendijk; -gewasser, o. mrv.: binnenwateren; -nafen, m.: binnenhaven; -handel, m.: binnenhandel, handel binnenslands; -land, o.: binnenland; -lander,

m. : schip voor de binnenvaart; -werk, o.: binnenwerk.

bino'misch, bv. n.: binominaal.

Binse, vr.: bies.

Binsen, vr. mrv.: biezen; I -blume, vr.: tijloos; -brücke, vr.: van biezen en teen gevlochtene brug; -büschel, pi.: bos biezen; -decke, vr.: biezenmat; -gras, o.: rietgras; -lauch? m.: bieslook; -matte, vr.: biezen mat; -seide, vr.: wolgras; -züge, m. mrv.: (bwk.) biesvormige versieringen.

bin'sig, bv. n.: biesachtig, vol biezen.

Biolgraph', m.(-en; mrv.-en): biograaf; -graphie'., vr.: biographie, levensbeschrijving; -gra’phisch, bv. n.: biographisch.

Bi ([uadrat, o. (-es, -s; mrv.-e): (wsk.) vierde macht; biquadratiseh, bv. n.: van de vierde macht.

birg, birgst, birgt, Zie bergen.

Birk, in Sam. I -hahn, m.: korhaan; -henne (-huhn), vr.: korhoen; -holz, o.: berkhout, berkenhout; -wurzel, m.: (pik.) berkwortel, priemkruid.

Bir'ke, vr.: berkeboom, berk.

bir’ken, bv. n.: berkenhouten, berken; I -baum, m.: berkeboom, berk; -busch, m.: berkenboschje; -holz, o.: berkenhout, berkhout;-meier, m.: ber-kemeier; -reis, o. (-ruthe [t], vr.): berke-rijs, berke-takje; -rinde, vr.: berkebast, berkesch

Bir'ne, vr.: peer.

Birn, in Sam. I -apfel, m.: peervormige appel; -baum, m.: pereboom; -baumen, bv.

n. : pereboomhouten; -baumwanze, vr.: perebpomluis ; -brei, vr.: perenmoes; -för-mig, bv. n.: peervormig; -most, m.: perendrank, perenwijn; -mus, o.: perenmoes; -pflaume, vr.: peervormige pruim; -quitte, vr.: kweepeer; -quittenbaum, m.: kweepereboom; -saft, m.: perensap; -scha-le, vr.: pereschil; -schnitt (-schnitz), m.: schijfje (stukje, vierde partje) van eene peer; -stiel, m.: pere-steel; -walzen, vr. mrv.: (rs.) peervormig mondstuk; -wein, m.: perenwijn, perendrank.

birst, Zie bersten.

birschen, w. b.: Zie biirschen.

Ibis, bw.: 1) tot, totdat (- morgen: tot morgen; - wohin: tot waar; - dahin: tot zoo ver); 2) a, of (drei - vier Jahre: 3 a 4 jaren, 3 of 4 jaren); I - an: tot aan, tot; -auf: 1) tot op, tot (er hat mich - auf morgen vertröstet: hij heeft mij uitgesteld tot morgen), 2) op .... na (er hat mich be-zahlt - auf zwei (ruiden: hij heeft mij betaald op twee gulden na); - zu: tot, I -, vgw.: voordat; - dass, totdat, tot; so lange -: totdat, tot.

Ibis, in Sam. I - her’, bw.: 1) tot hier, 2) tot hiertoe, tot nu toe; - he’rig, bv. n.: tot nu toe, tot hiertoe; - wei’len: somwijlen, somtijds, nu en dan, van tijd tot tijd.

Bi'sam, m. (-s): muskus; I -knopf, m. (-kugel, vr.): muskus-balletje; -körner, o. mrv.: muskuszaad ; -ratze, vr.: muskusrat; -strauch, m.: (pik.) muskusboom;-thier[t],

o. : muskusdier.

Bisanz’, o.: (adk.) Bysantium; Bi-sanz’er, m. (-s; mrv. -): Byzantijn; Bi-sanz’erm, vr.: (mrv. -nen): Bizantijnsche; bisanz’isch, bv. n.: Byzantijnsch.

bis’chen, o. (-s; mrv. -): beetje, weinigje,

Bi’scliof, m. (-es, -s; mrv. Bi’schöfe): (kkl.) bisschop, (zekere drank:) bisschop; Di’schöflich, bv. n.: bisschoppelijk, (Engel-sche kerk:) Episcopaalsch; die Bischöfli-chen: (hist.) de Bisschoppelijken, de aanhangers van den bisschop, (Engelsehe kerk:) de Episcopalen; Bi’schofs ...: (in Sam.) bisschops-; Bi’schofthum [t], o.: 1) episcopaat, 2) bisdom.

Bi’son, m. (-s; mrv. -s): buffel-os. Biss, m. (-es; mrv. -e): 1) beet; 2) hap; Biss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) beetje, weinigje, 2) hapje, brokje (gute -: lekkere brokjes); Bis'sen, m. (-s; mrv. -): bete, (fam.) hapje, brokje (Einem schmale - ge-ben: iemand mondjesmaat geven, iemand mager laten soppen; Einem alle - in den Mund zahlen: iemand de stukken uit den mond kijken); bis’senweise, bw.: bij kleine beetjes te gelijk, stukje voor stukje; bis'sig, bv.n.: bijtachtig, bijterig, (fig.) bits. bist, Zie sein.

Bitt, in Sam. I -brief, m. (-schreiben,

o., -schrift, vr.): verzoekschrift; -steller,

m.    (-s; mrv. -): requestrant, verzoeker; -weise, bv. n.: verzoekend.

Bit’te, vr.: verzoek; bit'ten, w. b.: onr. (bat, gebe'ten): verzoeken: Bit’ter, m. (-s; mrv.-): verzoeker; -, o. (-s): bitter; bit’ter, bv.n.: bitter ; I -bier; o.: bitterbier; -böse, bv.

n. : zeer boos ; -distel, vr.: (pik.) Lieve-Yrouwedistel; -erde, vr.: (schk.) bitter-aarde; -holz. o.: (pik.) bitterhout, quassia-wortel; -holzhaum, m.: quassia; -keit, vr.: bitterheid; -klee, m.: (pik.) bitterklaver; -kraut, o.: (pik.) wilde suikerij, klein duizendguldenkruid.

bit'terlich, bv.n.: bitterachtig,eenigs-zins bitter ; bw.: bitterlijk, bitter.

Bit’terlsalz, o.: (min.) bitterzout; -stoff, m.: (schk.) bitterstof; -süss, bv. n.: bitterzoet, z. n. o.: (pik.) bitterzoet; -wein, m.: (pha.) bitterwijn; -wurz, v.: gentiaan-wortel.

BI ach. in Sam. I -feld, o.: vlakte, (het) vlakke veld; -frost, m.: droge koude.

blah’en, w. b.: opblazen, (gnk.) opgezet maken, winden veroorzaken, (fig.) opgeblazen maken; blah'end, bv.n.: winden-opgevend; Blah'sucht, vr.: (gnk.) opgezetheid, winderigheid; Blah’ung, vr.: (gnk.) wind, in de maag opgehoopt gas, (ook:) opgeving van winden.

blamiren [ie], w. b.: in minachting 'brengen. I - (sich), w. w.: zich te schande maken, zich aan de kaak stellen.

blank, bv. n.: blank; -ziehen: de sabel (den degen) trekken, van leer trekken; in blankem Hemde: in het bloote hemd, met niets anders aan dan een hemd, (fig.) spiernaakt; sich - machen: zich mooi maken; I blanken, w. b.: polijsten, gladmaken; Blan ker, m. (-s; mrv. -): (mil.) tirailleur; blan'kern, w. o.: (mil.) tiraillee-ren; Blankett’, o. (-es, -s; mrv. -e): in blanco onderteekend stuk, blanco-handteekening.

Blanke, o. blanco; in -: in blanco; I -accept, o.: acceptatie in blanco; -kre-dit, o.: blanco-krediet, blanschi’ren [ie], w. b.: (kkk.) af koken.

bleek vr.: bv. n.: ioet, rood.

Blas'se, vr.: bleekheid; (aan ’t voorhoofd van een paard:) bles; (fig.) bles-paard, bles. blast, Zie blasen.

IBlatt, _o. (-es,_-s; mrv. Blatt'er): blad schaar), baard (aan een (van dier en van

vormi

rand van

IBlau, o. (-es; -s): (het) blauw.

Iblau, in Sam. I -augig, bv. n.: blauw van oogen, met blauwe oogen; -bart, m.: Blauwbaard; -drossel, m.: (vog.) blauwe lijster; -ente, vr.: (vog.) wilde eend; -farbe, vr.: saffloer; -farbenwerk, o.: saffloerfa-briek; -farber, nr: blauwverver;-farberei*, vr.: blauwververij; -fuss, m.: (vog.) steenvalk; -holz, o.: blauwhout, Campêche-hout; -kehlchen, o.: (vog.) blauwborstje, blauwkopje; -kopf, m.: (vog.) taling, (visch:) zeebaars, (ins.) blauwrups; -küpe, blauwkuip; -saure, vr.: (schk.) blauw zuur, Pruisisch zuur; -schimmel, m.: (paard:) appelgrauwe schimmel; -schnabel, m.: (vog.) blauwsnavel; -stein, m.: lapis lazuli; -strumpf, m.; 1) geleerde vrouw, blauwkous, 2) spion, verklikker; -sucht, vr.: (gnk.) blauwzucht; -vitriol, m.: (schk.) zwavelzuur koper; -ziemer, m.: (vog.) kramsvogel.

Blftsclien, o. (-s; inrv. -): blaasje, blaartje.

Blasé, vr.: (ontl.) blaas, (hik.) blaar, (fig,) zeepbel, luchtbel, waterbel, (tech.) distilleerkolf, (glasblazerij: ’t) blazen.

Bla'sebalg, m. (-es, -s; mrv. -badge): blaasbalg; I -treter, m.: orgeltrapper.

Bla’selbalken, m.: (zeew.) blaasbalg; -bass, m,: (muz.) fagot; -fisch, m.: blaas-visch; -horn, o.: (muz.) hoorn, (fig.) hoorn-schelp, kinkhoorn; -instrument, o.: (muz.) blaas-instrument; -loch, o.: (muz.) blaasgat, mondstuk; -rohr, o.: blaaspijp; -röhrchen,

o.: blaaspijpje; -werk, o.: blaaswerk; -zeug, o.: (muz.) blaas-instrument,

Ibla’sen, w. o. h. en w. b. onr. (ich bla'se, bla'sest, blasst; blies; gebla'sen): blazen (i. a. b.); mit Einem in ein Horn met iemand ééne lijn trekken.

IBla’sen, in Sam. I -artig, bv. n.: blaas-achtig, blaarachtig; -ausschlag, m.: (hik.) blaarachtig uitslag; -ball, m.:ballon;-ent-zündung, vr.: ontsteking in of aan de blaas ; -gang, m.: (ontl.) piskanaal; -gries, o.: (hik.) graveel; -hals, m.: (ontl.)hals der blaas; -hut, m.: distilleerhelm; -krampf,

m.: kramp in of op de blaas; -kuchen,

m.: (kkk.) luchtige eierkoek; -pflaster, m.: (hik.) trekpleister; -pocken, vr. mrv: (gnk.) windpokken; -raumer, m.: (hik.) instrument om steen of graveel uit de blaas te verwijderen; -salbe, vr.: blaren-trekkende zalf; -schnitt, m.: (hik.) tapping; -stein, m.: steen in de blaas; -stich, m.: (hik,) tapping; -wurm, m.: blaasworm; -ziehend, bv. n.: blaartrekkend.

Bla’ser, m. (-s; mrv. -): blazer.

bias icht, bv. n.: blaasachtig, blaarachtig.

blas’ig, bv. n.: 1) vol blaren, 2) vol bubbels, bubbelig.

blasirt’ [ie], bv. n.: geblazeerd. blass’, bv. n.: (blass'er; blass’est): : I -blau, bv. n.: lichtblauw; -ente, (vo§-.) meerkoet, waterhoen; -grün, ,: lichtgroen; -huhn, o.: (vog.) meer-waterhoen; -roth [t], bv. n.: licht-u. V“cs, -s , mrv. uw

(i, a. b.); (fig.) helft (eener sch (van een sleutel), stootplaat degen), schouderblad (van di^x uu «au mensch), baan (van geweven stof); sich kein - vor den Mund (vor ’s Maul) neh-men: niet op zijn (haar) mondje gevallen zijn; das - hat sich gewendet, het blaadje is omgekeerd, de hekken zijn verhangen ; vom - spielen: (muz.) van het blad spelen.

IBlatt, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: blad-: i:g; -blei, o.: bladlood, lood in bladen; -förmig, bv. n.: bladvormig; -gold, o.: bladgoud; -hüter, m.: (typ.) klapper; -kohl, m.: bladkool; -laus, vr.: bladluis: -los, bv.n.: bladerloos; -rand, m.: een blad; -reich, bv. n.: 1) rijk aan bladeren, 2) rijk aan bladzijden; -reif, m.: ijzeren hoepband; -rippe, vr : ribje van een blad; -salat, m.: jonge salade; -seite, vr.: bladzijde, (pik.) zijde van een blad; -silber, o.: zilver in bladen, bladzilver; -stiel, m.: bladsteel(tje); *-stück, o.: (tim.) dwarsbalk; -weise, bw.: blad voor blad; -wei-ser, m.: (lintje als) bladwijzer; -wender, m.: bladkeerder.; -zeichen, o. (-zeiger, m.): bladwijzer; -zinn, o.: bladtin.

Blatt’cbeu, o. (-s; mrv. -): blaadje (-gold, o.: bladgoud; -silber, o.: bladzilver); blaften, w. b,: van bladeren ontdoen.

Blatter, vr.: 1) blaar, 2) puist, 3)pok; die Blattern: de pokken; I -gift, o.: smetstof der pokken; -grube, vr. (-mase, vr.): pokput; -masig, bv. n.: pokdalig; -narbe, vr.: poknaad; -narbig, bv. n.: pokdalig, van de pokken geschonden;-rosé, vr,: (gnk.) belroos; -schutzmittel, o.: behoedmiddel tegen de pokken; -steppig, bv. n.: pokdalig.

Blat’ter o. mrv.: 1) bladeren, 2) bladen; I -druse, vr. (min.) schilferig erts; -erz, o.: (min.) gedegen zilver in bladen; -fall, m.: (’t) vallen van de blaren; -gebackenes, o.: gebak van bladerdeeg; -gold, o,: bladgoud; -kohl, m.: bladkool; -kuchen, m.: bladerdeeg-ge-bak; -los, bv. n.: bladerloos; -magen. m. (drk.) derde maag; -reich, bv. n.:bladrijk, dichtgebladerd; -stand, m.: bladerdos; -tabak, m.: tabak in bladen; -teig, m.: bladerdeeg; -weise, bw.: 1) in blaadjes, 2) blaadje voor blaadje; -werk, o.: (bhk.) loofwerk.

blatt’erig;, bv. n.: puisterig, vol puisten, vol blaren.

blatt’erig, bv. n.:bladerig, gebladerd; (fig.) schilferig, gesehilferd.

Blatt'em, vr. mrv. (de) pokken; Einem die - einimpfen: iemand in-enten; I -einimpfung. vr.: in-enting.

blattern, w. b.: ontbladeren; (een boek:) doorbladeren (sich -, w. w.: 1. de bladeren verliezen, 2. schilferen, afschilferen).

Iblau, hv. n.: blauw; -e Nebel: (fam.) flousjes; das -e Röcklein: (fig.) het soldatenpakje; ein -es Wunder sehen: verstomd staan; Einem die Augen - schla-gen: iem. een paar blauwe oogen slaan; Einem einen -en Dunst vormachen: iem. iets wijsmaken, iem. zand in de oogen strooien, iem. een rad voor de oogen draaien; -en Montag machen: Maandag houden, schoenlappertjes-Maandag houden.

V f.;

MC

BLICK

sel.

Bliiii’e, vr.: 1) (het) blauw; 2) blauw- -schuur, vr.: paslood, loodlijn, schietlood*..

dieplood; -siegel, o.: plombeerzegel;-stift, Blau'el, m. (-s; mrv. -): slagel, slei; m.: (schrijf-)potlood;-stiftrohr, o.: teeken-klopper, stamper; dorschvlegel; kaatsers- pen; -stufe, vr.: (mnw.) loodlaag;-tafel, palet.    vr.: (een) blad lood; -verschluss, m.: ver-,

blau'en, w. o. h.: blauw worden.    looding,    verzegeling met lood; -wage, vr.:

blau’en, w. b.: 1) blauwen; 2) slaan,    paslood,    schietlood, (fig.) waterpas; -weiss,

kloppen, (fig.) ranselen, afranselen.    o.: loodwit; -weisssalbe, vr.: loodwitzalf,

blau’lich, bv. n.: blauwachtig.    witte brandzalf; -wurf, m. schietlood,

Blau’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): wit-    loodlijn;    -wurz, vr.: (pik.) perzenkruid,

visch (blei, bliek, voorn, enz.).    tandkruid; -zeichen, o.: plombeerzegel;

Blech, o. (-es, -s; mrv.-e): blik; (fig.    -zieher, m.: (glazenmakers-)loodtrekker;

fam.) splint, geld; schwarzes - (Eisen -):    -zucker, m.: loodzuiker; -zug, m.: (gla-

plaat-ijzer; das ist reines -: (fig.) dat is    zenmakers-)loodtrekker.

klinkklaar onzin; I -abschnitt, m.: blik-    blei ben, w. o. onr. s. (blieb; geblie'-

snipper; -arbeiter, m.: blikslager; -ge-    ben): blijven; (fig ) wegblijven, uitblijven

schirr, o.: blikwerk (kan, pot); -hammer,    hangen -: blijven hangen; stehen -: blij-

m.: 1) plethamer, 2) ijzerpletterij; -hand-    ven staan ; liegen -: blijven liggen; - las-

schuh, m.: ijzeren handschoen; -hütte, v.:    sen: laten blijven, laten, ongedaan laten;

ijzerpletterij; -münze, vr.: blikken nood-    bleib mir vom Leibe (vom Halse): blijf

munt; -nagel, m.: breedkop (spijker);    van mijn lijf af; er bleibt lange : hij blijft

-schere, vr.: schaar voor blik of voor    lang weg, het duurt lang eer hij komt. I

plaat-ijzer; -schlager (-schmied), m.: blik-    z. n. o. (’t] blijven; hier ist meines Blei-

slager; -waare, vr.: blikwerk, blikslagers-    bens nicht: hier blijven kan ik niet.

waar; -zinn, o.: bladtin.    blei’bend, bv. n.: blijvend; (fig.) duur-

blech’en, w. b.: afschuiven, afdokken, zaam; -e Statte: vaste woonplaats, betalen.    bleicli, bv. n.: bleek; I -anstalt, vr.:

blech.'ern, bv. n.: blikken, van blik.    bleekerij ; -blau, bv. n.: lichtblauw; -platz,

bleck’en, w. o. h.: blikkeren, zich    m.: bleekveld; -sucht, vr.: (gnk.) bleek

ten zien. I -, w. b.: laten zien; die Zahne zucht; -wand, vr.: muur van klei;. -: de tanden laten zien.    -wassersueht, vr.: (gnk.) bleekwaterzucht.

Blei, o. (-es): lood; (zeew.) dieplood; Blei'che, vr.:1) bleekheid; 2) bleek-gerolltes -: geplet lood, lood in bladen; . veld; 3) bleeking, (het) bleeken.

- in Blöcken: lood in blokken;-im Munde Iblei’chen, w. o. h.: bleeken. I -, w.b.: haben: (fig.) brijën, brouwen, brijënd    bleeken, laten bleeken.

(brouwend) spreken; I -abgang, m.: lood-    Iblei’chen, w. o. s.: bleek worden. -

schuim; -ader, m.: (mnw.) loodader; -ar-    IBlei'cher, m. (-s): roode wijn.

beit, vr.: loodgieterswerk; -arbeiter, m.:    IBlei’cher, m. (-s; mrv. -) bleeker

loodgieter; -artig, bv. n.: loodachtig;    (-lohn, o.: bleekersloon, bleekgeld); Blei-

-arznei, vr.: (pha.) loodhoudend middel;    cherei', vr.: bleekerij; Blei cherin, vr.(mrv.

-asche, vr.: lood-asch; -auflösung, vr.:    -nen): bleekster.

(schk.) lood-oplossing, (inz.) Goulard-wa-    Blei’e, vr.: (visch:) blei, bliek,

ter; -daeh, o.: looden dak; -darragieht,    blei’en, w. b.: verlooden, plombeeren~

o.: (gnk.) loodkoliek; -decker, m.: lood-    blei ern, bv. n.: looden, van lood.

gieter; -erz, o.: looderts; -essig, m.: lood-    Bleih’e, vr.: (visch:) blei, bliek,

oplossing, (inz.( Goulard-water; -falk, m.:    blei'icht, bv. n.: loodachtig’; blei'ig*

(vog.) Sint-Maartensvogel; -farbe, vr.:    bv. n.: loodhoudend,

loodkleur; -farbig, bv. n.: loodkleurig; Blend, in Sam. I -fenster, o.: 1) ven--feder, vr.: (schrijf-)potlood; -feile, vr.:    sterblind, 2) transparant, scherm van ge-

loodvijl; -form, vr.: loodvorm;-gang, m.:    olied papier, 3) blind raam, loos raam;,

(mnw.) lood-ader; -gelb, o.: loodgeel; -ge-    -laterne, vr.: dievenlantaarn; -leder, o.:

wicht, o.: dieplood;-giesser, m.: loodgie-    oogklep (voor paarden); -leuchter, m.:

ter; -giesserei’, vr.: loodgieterij; -glanz,    (vest.) blindeering; -rahmen, m.: (schl.)

m. : loodglans; -glatte, vr. :loodglid;-grau,    met doek bespannen raam; -stein, m.:

bv. n.: vaal, loodkleurig; -grube, vr.:    (mtsl.) dakvorst; -werk,    o.: oogverblinding,

loodmijn; -guss, m.: gesmolten lood;    zinsbegoocheling, zinsbedrog, bedrieglijke

-haken, m.: kromme looden pijp; -haltig,    schijn, (vest.) blindeerwerk.

bv. n.: loodhoudend; -hütte, vr.: -lood- Blen de, vr.: (voor paarden:) oogklep, gieterij; -kalk, m. loodkalk; -kehlchen, oogleder; (bwk.) blind raam, blinde deur, o.: (vog.) blauwborstje; -knecht, m.: gla-    (ook:) nis; (mil.) sappeursmanteltje; (vest.)

zenmakers-mesje ; -kolik, m.: loodkoliek;    blindeering; (zeew.) schanskleed, schans-

-korn, o.: loodkorrel; -krankheit, vr.:    dek; (jag.) valsch spoor; (fig.) dievenlan-

loodziekte, loodkoliek; -kraut, o.: (pik.)    taarn.

perzenkruid, tandkruid; -kugel, vr.: loo- blen'den, w. b.: blinden, blindmaken^ den kogel; -loth [t], o.: dieplood, schiet-    de oogen uitsteken;    (fig.) verblinden;

lood, paslood, loodlijn; - löthung [tl, vr.: (vest.) blindeeren; (mnw., een put:) slui-1) soldeering met lood, 2) loodsoldeersel;    ten; (rs.) oogkleppen    voordoen; blen-

Bletz, m. (-es; mrv. -e): (mnw.) ijzeren wig.

blich. Zie bleichen.

Bliek, m. (-es, -s; mrv. -e): blik, (fig.) oogopslag, (ook:) opflikkering; auf den

-mulde, vr.: blok lood; -ofen, m.: lood- dend, bv. n.: verblindend, (fig.) oog-oven; -platte, vr.: (een) blad lood;-rad, o.: verblindend; Blend'ling, m. (-s; mrv. -e): (glazenmakers-) loodtrekker; -recht, bv. bastaard.

n.    en bw.: loodrecht; -reif, m.: (vv.) lijn met looden kogels:-rohr, o.: teekenpén;

-röhre, vr.: looden pijp; -rolle, vr.: (eene rol lood; -roth [t]; o.: menie; -schaum, m.

(-schlacke, vr,): loodschuim, lood-asch;

ver-

man

tviiu.1t uiv wii V u IV ^ uivi ooi. ui, . ywi v,;

bomketel, mortier; -pfeife, vr.: orgelpijp uit één stuk; -rolle, vr.: hijschblok;-seniff, o.: houtvlot; -stück, o.: blok van gegoten metaal; -taube, vr,: (vog.) boschduif; -wagen, m.: rolwagen (om zware blokken te vervoeren); -zinn, o.: bloktin, tin in blokken.

Blockade, vr.: blokkade; in -zustand erklaren : in staat van blokkade verklaren.

kloeken, w. o. h.: blokken (d. i. hard studeeren); (van vogels:) op een boomta__ gaan zitten. I -, w. b.: op de leest zetten.

blöek’eii, w. b.: - und stöcken: in de boeien sluiten.

blockiren [ie], w. b.: (mar. en bil-met om-: (mar.) blok-

blond, bv. n.: blond; I -kopf,m.:blonde; -lockig, bv. n.: blond van haar, met blond haar; I Blond'chen, o. (-s; mrv.-): blondje; Blon'de, vr.: (kph.) blonde; Blondi'ne, vr.: blondine.

ersten -: op het eerste gezicht, bij den eersten opslag van het oog; I -feuer, o.: blikvuur, (zeew.) signaal.

Blick'e, vr.: (visch:) bliek.

bliek en, w, o. h.: 1) een blik werpen (- auf: op; in die Zukunft: in de toekomst); 2) blikken, staren, zien (zur Erde -: de oogen neerslaan); 3) aanzien; 4) te voorschijn komen, (fig.) doorstralen. I w. b.: (schl.) beter doen uitkomen.

bliek, Zie bleiben.

blies, Zie blasen.

Iblind, bv. n. en bw.: 1) blind (ook fig.); -e Liebe: blinde liefde; -er Kase: kaas zonder oogen (zonder gaten); -Suppe: soep zonder vet-oogjes, soep zonder vleesch; der -e Darm: (ontl.) de blinde darm; -e Klippen: (zeew.) blinde klippen; -e Mauer : blinde muur; -es Schloss: geheim slot; der -e Kuh (das -e Mauslein): blindemannetje (zeker kinderspel); 2) loos, niet echt, schijnbaar; -es Fenster: loos raam, blind raam; -er Kauf: gefingeerde koop; -er Larm: loos alarm; -er Passagier: passagier die geene vracht betaalt; -laden: (mik, art., jag,) met los kruit laden; - liegen: (mar.) buiten den wind liggen; - zufahren: blind (in den blinde) te werk gaan; 3) dof, beslagen; donker; die Spiegel sind -: de spiegels zijn beslagen; die -e Nacht: de donkere nacht.

IBlind, in Sam. I -aal, m.: moeraal; -boden, m.: valsche bodem, dubbele bodem; -boni, m.: 1) overdekte bron, 2) gaarbak; -darm, m.: (ontl.) blinde darm; -fechter, m.: geblinddoekte kampvechter; -fisch, m.: trompetvisch; -geboren, bv. n.: blind geboren; -gewolbe, o.: (vest.) kazemat; -rahmen, m.: met doek bespannen raam; -schlagen, z. n. o.: (spl.) worp die niet zetten kan; -schleiche, vr.: (drk.) blindslang, (fig.) gluiper; -schloss, o.: geheim slot; -schuss, m.: schot in de lucht; -seil, o.: raband, bindtouw;-stenge, vr.: (zeew.) blinde ra.

Blin de, m. (-n; mrv. -n) en vr.: blinde; (fig.) niet-betalende. I -, vr.: boeg-sprietzeil. I -, in Sam.: -kuh, vr.: blindemannetje (zeker kinderspel).

Blinden, m. en vr. mrv.: blinden; -anstalt, vr. (-institut, o.): blinden-insti-tuut.

Blind heit, vr.: blindheid (ook fig.); blind’lings, bw.: blindelings.

Blink, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) heldere piek aan de lucht bij mistig weer; blin’ken. w. o. h.: blinken (mit den Augen et ae oogleden knippen, pink-oogen). Blin zei. in Sam. I -maus, vr.: blinde-netje (zeker kinderspel).

blin zeln (blin zen), w. o. h. : pink-oogen, met de oogleden knippen, de oogen telkens toeknijpen; mit einem Auge -: knip-oogen.

Blitz, m. (-es; mrv. -e): bliksem, weerlicht, (fig.) bliksemstraal; I -ableiter, bliksemafleider; -feuer, o.: bliksemvuur, (fig.) electrieke stof, (jag.) weigering van het geweer; -funken, m.: electrieke vonk; -pulver, o.: (schk.) donderpoeder; -schlag, m.: weerlichtstraal, bliksemstraal, (fig.) donderslag; -schnell, bv. n. en bw.: bliksemsnel; -stoff, m.: electrieke stof; -strahl, m.: bliksemstraal.

Block, m. (-es, -s; mrv. Blöcke): blok,

(art.) stuitklamp (achter de affuit); in den - legen (in den - schliessen): in de boeien sluiten; von grossen Blöcken haut man grosse Spane: van dik hout zaagt men planken; ;l -batterie, vr.: beweegbare batterij; -baum, m.: boom om planken van te zagen; -blei, o.: lood in blokken; -haus,o.: blokhuis; -holz, o.: hout voor balken, hout in blokken; -karren, m.: rolwagen (om zware blokken te vervoeren); -laffette. vr.: (art,) affuit uit één stuk; -mörser, m. : (art,) bomketel, mortier: -pfeife, vr.: orgelpijp

een boomtak

jart:) blokkeeren, (typ.) opvullen gekeerde letters; Blocki'rung [ie], vr.: (mar.) blokkeering, blokkade, (biljart: ’t) blokkeeren, (typ.) opvulling met omgekeerde letters.

Blöd, in Sam. I -auge, o.: bijziende (persoon); -sichtig, bv. n.: bijziende; -sichtigkeit, vr.: bijziendheid; -sinn, m.: onnoozelheid; -sinnig, bv. n.: onnoozel; -sinnigkeit, vr.: onnoozelheid; I blö’de, bv.

n.: bloode,bloo, bleu, verlegen, beschroomd; (fig.) onnoozel, (ook:) zwak; (van kleede-ren:) gesleten; - Augen haben (- auf den Augen sein): zwak van gezicht zijn.

Blödigkeit, vr.: 1) blooheid; 2) onnoozelheid; 3) (van het gezicht:) zwakheid. •

blö'ken, w. o. h.: bulken, loeien; (van schapen:) blaten.

bloss, bv. n.: 1) bloot, (fig.) naakt; mit blossen Augen: met het boote oog; mit blossen Handen: met bloote handen, zonder handschoenen, (fig.) met leege handen; die -e Erde: de naakte grond, de naakte vloer; auf der blossen Haut: op het bloote lijf; im blossen Hemde: in zijn (haar, hun, mijn) hemd; im blossen Kopfe: blootshoofds; 2) (fig.) bloot, louter, enkel; es ist -er Arg-wohn: het is louter achterdocht, (ook:) het is een bloot vermoeden; der -e Ge-danke: de bloote gedachte, de gedachte alleen. I -, bw.: 1) bloot; ein Pferd - rei-ten: een paard berijden zonder zadel of dek; sich - geben: zich blootgeven; sich -stellen: zich blootstellen; 2) slechts, maar, louter; ich habe ihn - berührt: ik heb hem slechts aangeraakt,

Blösse, vr.: naaktheid, blootheid: (in een bosch:) opene plaats, plek zonder boomen; eine - geben: zich blootgeven, (fig.) vat op zich geven.

Blöss'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): geploot vel.

bliih'en, w. o. h.: (pik. en fig.) bloeien;

ste

aan.

umh er wan dein:

(metaalgieterij:) blaasjes op de oppervlakte vormen. I -, z. n. o. (-s): bloei;

I blüh'end, bv. n.: bloeiend; Blüh’ezeit.vr.: bloeitijd.

Blüm dien, o. (-s; mrv. -): bloempje; (jag.) hazestaart.

BIii me, vr.: (pik. en fig.) bloem; (van hazen:) staart; (van paarden:) bles; (van wijn:) boeket; (van meel:) bloem, blom; durch die - sprechen, figuurlijk spreken, in zinnebeelden spreken.

Mü'meln, w. o. h.: bloemen zoeken; (van de bijen:) op bloemen azen.

Iiliimen, w. b.: gebloemd maken.

Blumen, vr. mrv.: bloemen; I -au, vr.: weiland vol bloempjes, (fig.) bloeiende beemd; -bau, m.: 1) bloementeelt, 2) samenstel eener bloem; -becher, m.: bloemkelk ; -beet, o.: (tnb.) bloembed; -biene, vr.: afzonderlijk levende bij;-binde, vr.: lofwerk, festoen; -binderin, vr.: boekettenmaakster, bloemruikermaakster; -blatt, o.: bloemblaadje; -boden, m.: (pik.) zaadhuisje; -bremse, vr.: (ins.) nommelbij; -brett, o.: bloemenrekje; -büschel, m.: bloemruiker; -decke, vr.: bloemscheede, bloemkelk; -duft, m.: bloemengeur; -erde, vr.: tuin-aarde; -fabrik, vr.: fabriek van kunstbloemen, bloemenmakerij; -flor, m.: bloei, (het) bloeien; -flur, vr.: bloemenhof, bloemengaard, (fig.) bloeiende beemd; -freund, m.: minnaar van bloemen;-garten, m.: bloementuin; -gartner, m.:bloemkwee-ker, bloemist; -gefilde, o.: bloeiende beemd, beemd vol bloemen; -gehange, o.: gier-lande; -gewachs, o.: bloemgewas;-gewinde,

o.: gierlande; -göttin, vr.: (fab,) godin der bloemen; -grapp, m.: (pik.) wijfjes-meekrap; -griffel, m.: (pik.) stampertje; -haar, o.: (pik.) vlaskruid; -handler, m.: 1) bloemen-verkooper, 2) bloemist, bloemkweeker; -handlerin, vr.: bloemenverkoopster* -honig, m.: sap der bloemen waaruit de bij honig zuigt; -hülle, vr.: bloemhulsel;-kasten, m.: (tnb.) broeikast;-kelch, m.: bloemkelk ; -kenner, m.: bloemenkenner; -knospe, vr.: bloemknopje; -kohl, m.: (pik.) bloefn-kool; -korb, m.: bloemenmand, bloemenmandje; -kranz, m.: bloemkrans; -krone, vr.: (pik.) bloemkroon, (fig.) bloemkrans; -krug, m.: bloemvaas, bloempot; -lese, vr.: bloemlezing; -liebhaber, m.: minnaar van bloemen; -liebhaberei’, vr.: liefhebberij voor bloemen; -macher, m.: bloemenmaker; -macherin, vr.: bloemenmaakster; -mad-chen, o.: bloemenmeisje; -maler, m.: bloemenschilder; -malerei', vr.: (het) bloemen-schilderen; -markt, m.: bloemmarkt; -monat, m.: bloeimaand; -reich, o.: bloemenrijk (bv. n.: rijk aan bloemen); -schaft, m.: bloemstengel; -scheide, vr.: bloemscheede; -scherbe, vr. (-scherbel, m.): bloempot; -schmuck, m.: bloementooi, (bwk.) lofwerk; -schnur, vr.: gierlande; -seite, vr.: (van leder:) nerfzijde, nerf; -sprache, vr.: bloemenspraak; -stangel (-stengel), m.:bloem-mgel; -sticker, m.: bloemenborduurder; -stiel, m.: bloemstengel; -stock, m.: bloem in een pot; -strauss, m.: ruiker, bloemruiker; -stück, o.: (tnb.) bloembed; -sucht, vr.: verzotheid op bloemen; -thal, o.: bloemrijk dal; -thee, m.: bloempjes-thee; -tisch, m.: bloemtafeitje, bloemenstanderd; -topf, m.: bloempot; -tragend, bv. n.: bloemdragend; -werk, o.: gebloemte,(bwk.)lofwerk;

-zeit, vr.: bloementijd, bloeitijd der bloemen; -zieher, m.: bloemist, bloemkweeker;. -zierrath [-zierat], m.: bloemwerk, (typ.) vignet; -zucht, vr.: bloementeelt;-zwiebel, vr.: bloembol.

Mumicht, bv. n.: bloemachtig, (fig.) vol bloemen; blu'mig, bv. n.: bloemig, bloemrijk, (van stoffen:) gebloemd; Blu-mist’, m. (-en; mrv. -en): bloemist, bloemkweeker; Blümlein, o. (-s; mrv. -): bloempje.

Bluse, vr.: kiel; Blu'senmann, m.:man met een kiel

Blut, o. (-es, -s): bloed (ook fig.); (fig) bloed, schaap, stumperd; bis auf's tot bloedens, (fig.) op de ergste wijze, in de hoogste mate; mit kaltem -e: koelbloedig, in koelen bloede; das macht böses dat zet kwaad bloed; in Fleisch und -(pop.) springlevend zijn.

I -lassen: aderlaten; das - stillen: het bloed stelpen; das - stieg ihm in’s Gtesicht: hij werd ineens bloedrood ; ein junges een schaap van een kind; ein unschuldi-ges -: een onschuldige bloed (stumperd, hals); I -abgang, m.: stoelgang met bloedontlasting; -achat, m.: (min.) bloed-agaat; -acker, m.: (bijb.) bloedakker; -ader, vr.: bloed-ader; -aderehen, o.: bloed-aartje; -ahnlich, bv. n.: bloedaehtig; -andrang,. m,: aandrang van bloed; -arm, bv. n.: te weinig bloed hebbende, (fig.) doodarm; -artig, bv. n.: bloedaehtig; -ausfee-rung, vr.: bloedloozing; -auswurf, m.: (’t) opgeven van bloed; -bad, o.: bloedbad; -befleckt, bv. n.: met bloed bevlekt; -begier, vr.: bloeddorst; -behalter, m.: (ontl.) bloedvat; -bereitung, vr. (-bildung, vr.): bloedvorming, bloedmakmg; -brechen,

o.: ('t) bloedbraken; -bühne, vr.: bloed-schavot; -durst, m.: bloeddorst; -dürstig, bv. n.: bloeddorstig; -egel, m.: bloedzuiger; -eiter, m.: bloederige etter; -erbrechen, o.: (’t) bloedbraken; -ergiessung, vr.: uitstorting van bloed; -erzeugend, bv. n.: bloedmakend; -erzeugung, vr,: bloedmaking; -fahne, vr.: bloedvlag, roode vlag; -farbe, vr.: bloedkleur; -farbig, bv. n.: bloedach-tig rood; -fink, m.: (vog.) goudvink;-flagge, vr.: roode vlag; -fleck, m.: bloedvlek ^ -fleckig, bv. n.: met bloedvlekken; -flosser, m.: visch met roode vinnen; -fluss, m.: bloedvloeiing, bloedstorting; -flüssig, bv.n.: aan vloeiingen lijdende; -fremd, bv. n : wildvreemd; -gefasse, o. mrv.: (ontl.)bloedvaten; -geld, o.: bloedgeld; -gericht, o.: bloedgericht, hoog gerechtshof; -gerüst, o.*, bloedschavot; -geschwür, o.: bloedzweer, bloedvin ; -gier, vr.: bloeddorst, bloeddorstigheid; -gierig, bv. n.: bloeddorstig; -hamen, o.: (’t) bloedwateren, (’t) bloed pissen; -hochzeit, vr.: (hist.) Bloedbruiloft;, -holz, o.: bloedhout; -hund, m.: bloedhond; -husten, o.: (’t) bloed-hoesten, (’t) bloed-opgeven; -igel, m.: bloedzuiger; -jung, bv. n.: piepjong; -klümpchen, o.: bloed-klontertje; -kohl, m.: rooae kool; -koralle, vr.: bloedkoraal; -kuchen, m.: bloedkoek -lassen, o.: (’t) aderlaten; -lauf, m.: bloedvloeiing; -leer, bv. n.: zonder bloed;-lehre, vr.: leer van het bloed; -los, bv. n.: bloedeloos, zonder bloed; -mangel, m.: (gnk.) bloed-armoede, gebrek aan bloed; -masse vr.: bloedmassa; -mensch, m.: bloedhond (fig.), bloedzuiger (fig.); -milchen: (vea.)

m.:

vr.:

BLUTNUSS

103

BODENSCHLuSSEfT

bloederige melk; -miss, v.: lammers-noot, groote hazelnoot; -rache, vr.: bloedwraak; -racher, m.: wreker van vergoten bloed; -rath [tl, m.: bloedraad, hoog gerechtshof; -regen, m.: bloedregen; -regie-rung, vr.: bloedige regeering; -reich, bv.

n.: volbloedig; -reinigend, bv. n.: bloedzuiverend; -reinigungsmittel, o.: bloedzuiverend middel; -richter, m.: raadsheer in (lid van) het hooge gerechtshof, (fig.) bloedrechter ; -roth [tl, bv. n. en z. n. o.: bloedrood; -rünstig, bv. n,: bloedend; -sauer, bv. n.: (fam.) bitter hard (es sich -sauer werden lassen: zwoegen en tobben); -sau-ger, m.: bloedzuiger;-saugerei', vr. bloed-zuigerij; -schande, vr.: bloedschande; -schander, m.: bloedschande-pleger; -schan-derisch, bv. n.: bloedschendig; -scheu, vr.: afkeer van bloed (bv. n.: wars van bloed); -schlecht bv n.: afschuwelijk slecht; -sehöffe (-schöppe), m.: bijzitter in het hooge gerechtshof; -schreier, m,: (rcht.) Openbaar Ministerie, uiteenzetter van de beschuldiging; -schuld, vr.: bloedschuld, moord, doodstraf-eischende misdaad; -schwaren, m.: bloedzweer ; -schweiss, m.: bloedzweet; -schwitzen, o.: (’t) bloedzweeten;-speichel, bloederig speeksel, bloederige fluim; -speien, o. (-spucken. o.): (’t) bloedspuwen; -spur, vr.: bloedig spoor, spoor van bloed; -stein, m.: (min.) bloedsteen; -stillen, o.: (’t) bloedstelpen; -stillend, bv. n.: bloedstelpend; -stockung, vr.: stilstand van het bloed; -strieme, vr.: bloedige striem; -strom, m.: bloedstroom, stroom van bloed; -sturz, m.: bloedstorting; -taufe, vr.: bloeddoop; -treibend, bv. n.: de regels bevorderend; -triefend, bv. n.: druipend van bloed; -trinker, m.: (kkl.-hist.) bloeddrinker; um-lauf. m.: bloeds-omloop; -unterlaufung. vr.: lichte uitstorting van bloed; -urtheil [t], o.: doodvonnis; -vergiessen, o.: (’t) bloedvergieten; -verlust, m.: bloedverlies; -warm, bv. n.: bloedwarm; -warme, vr.: bloedwarmte; -wasser, o,: (ontl.) bloedwater; -wasserig, bv. n.: bloedwaterachtig, met bloedwater vermengd; -wenig, bw.: bitter weinig; -wurst, vr.: bloedworst; -zehent, m.: tiend van den veestapel;-zei-chen, bloedvlek, (fig.) bloedig teeken, (str.) noorderlicht; -zeuge, m.: bloedgetuige, martelaar; -zwang, m.: (gnk.) roodeloop, dyssentrie. Zie ook Bluts.

Blü te, vr. Zie Bliitlie.

binten, w. o. h.: bloeden; zu Tode -: doodbloeden; für das Yaterland -: (fig.) zijn bloed storten voor zijn vaderland; blu'tend, bv. n.: bloedend.

Bliitlie [t], vr.: bloesem, bloempje; (fig.) bloeitijd, bloei.

Blü’then [t], in Sam. I -blatt, o.: 1) bloesemblaadje, 2) bloemblaadje; -kelch, m,: (pik.) bloemkelk; -knospe, vr,: 1) bloesemknop, 2) bloemknop; -stand, m.: bloei, (’t) in bloei staan; -standig, bv. n.: bloeiend; -stengel, m.: 1) bloesemsteeltje, 2) bloemstengel; -zeit, vr.: bloeitijd.

lilu’tig, bv. n.: bloedig.

Bluts, in Sam. I -freund, m. (-freundin, vr.): bloedverwant; -freundschaft, vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking; -tropfen, m.: bloeddroppel, droppel bloeds (es ist kein guter -tropfen an ihm: er is niets aan hem dat deugt); -verwandte, m. en vr.: bloedverwant; -verwandtschaft, vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking.

Bö, vr.: rukwind, windvlaag.

Boa, vr.: (mrv. -s): (drk.) reuzenslang, boa: (mod.) boa.

Boberelle, vr.: (pik.) jodenkers.

Bock, m. (-es, -s; mrv. Böcke): bok (i. a. b.): (mil.) stormram; polniseher -: (muz.) doedelzak; spanischer -: Spaansche laarzen (een marteltuig), scheen schroeven; den - zum Gartner seizen (stellen) : de kat op het spek laten passen; Einen in den -spannen: iemand de dwanglaarzen. aandoen, iemand kromsluiten; I -beinig, bv.

n.: met boks-pooten; -bier, o.: bokbier; -feil, o.: bokkevel; -flöte, vr.: doedelzak; -füssig, bv. n.: met boeks-pooten; -geruch (-gestank), m.: bokkelucht, bokke-stank; -gestell, o.: bok, koetsiersbok; -kalb, o.: reebokje; -kissen, o.: zitting van den koetsiersbok; -lamm, o.: mannetjes-lam; -laf-fette, vr.: (art:) affuit-slede; -leder, o.: bokkenleder, bukskin; -ledern, bv.n.: ook-kenleeren, bukskin; -leiter, vr.: dubbele ladder, stukadoors-ladder, (ook:) trap-leertje; -messer, o.: kammenmakersmes; -mühle, vr.: op eene schraagstelling rustende molen; -pfeife, vr.: doedelzak; -schemel, m.: koetsiersbok; -stein, m.: (min.) stinksteen; -stück, o.: (art.) kanon op eene affuit-slede;-stütze, vr.: stutklamp, (van een koetsiersbok:) onderstuk; -verstellung, vr.: stutbalkenstellagë. Zie Bocks.

Böck’chen, o. (-s; mrv. -): bokje; bock’en, w. o. h.: 1) naar den bok verlangen, 2) stinken als een bok, 3) bokke-sprongen maken, 4) (zeew.) stooten, stampen; bock’ig, bv. n.: 1) verlangend naar den bok, 2) stinkend als een bok.

Boclts, in Sam. I -auge, o.: (ins.) nap-slak, (vea.) glazig oog; -bart, m.: sik (van een bok), (pik.) boksbaard; -beere, wilde moerbezie, braambes, braam; -bee-renstrauch, m.: braamstruik, (ook:) zwarte-aalbesseboom; -beutel, m.: stadsgebruik vanouds (Einem einen -beutel anhangen: iemand belachelijk maken); -beutelei’, vr.: gehechtheid aan oude gewoonten, (de) oude sleur; -bohne, vr.: (pik.) waterklaver; -hom, o.: bokshoorn, (pik.) fenugriek (Einen in’s -horn jagen: iemand bangma-ken); -sprung, m. (mrv. -sprünge): bokke-sprong.

Bo den, m. (-s; mrv. -): 1) grond, (fig.) vloer; 2) bodem; 3) onderste; 4) zolder (Heu-: hooizolder; Korn-: koornzolder); zu - schlagen: (iemand:) neerslaan, ontmoedigen, (hoop:) vernietigen; ein Handwerk Hat einen goldnen -: er is geen ambacht zoo gering of het geeft een stukje brood; auf seinen - ist man Meister: ieder is baas in zijn eigen huis; I -balken, m.:

1) vloerbalk, 2) zolderbalk; -brett, o.: bodemplank; -fenster, o.: zolderraampje; -geschoss, o.: gelijkvloers-verdieping; -he-fen, m,: heffe, droesem, drab, bezinksel; -holz, o.: (kuipers-) bodemhout; -kammer, vr,: zolderkamer; -kohlrübe, m.: (pik.) koolraap; -litzen, vr. mrv.: (wev.) scHeer-lijsten; -loch, o.: zoldergat; -los, bv, n.: bodemloos; -luke, vr.: zolderluik; -matte, vr.: vloermat; -mehl, o.: zetmeel; -riss, m.: zolderverlies (wat er van het gezolderde graan te loor gaat); -satz, m.: bezinksel, droesem, drab, grondsop: -schicht, vr.: grondlaag; -schlüssel, m.: zoldersleutel;

grje

Böhn'chen, o. (-s; mrv. -): boontje. Boh’ne, vr.: (pik.) boon; grüne - (tür-kische -): snijboon.

vr.:

sten,

-stro

m.:

-stange, vr.: boorstang; -stück, o.: boor-stuk, verstaalde punt der boor; -wurm, m.: houtworm, (inz.) paalworm; -zeug, o.: gereedschap.

mrv. -e): (wollen stof:) zeezout.

-schraube, yr.: bodemtrekker; -see, m.: (adk,) Meer van Constans; -stein, m.: ligger (de onderste molensteen); -stück, o.: bodemstuk; -teig, m.: onderkorstdeeg; -thür, yr.: zolderdeur; -treppe,vr,: zoldertrap; -zieher, m.: bodemtrekker; -zins, m.: 1) zolderhuur, 2) grondcijns.

bod men, w. b.: (kamers:) bevloeren; (vaten:) bodemen.

Bodmerei', vr.: (kpy.) bodemerij.

Kolist, m. (-es; mrv. -e): (pik.) wolfs-veest.

bog, Zie biegen.

Bog, m. (-es, -s: mrv. -e): (zeew.)boeg; I -anker, o.: (zeew.) vertui-anker; -spriet,

o.: boegspriet.

bö'geln, w. b.: (den wijnstok:) vast-binden.

Bogen, m. (-s; mrv. - of Bogen): 1) boog (i. a. b.) • 2) strijkstok (eener viool, enz.); 3) (van papier:) vel, blad; I -bohrer,

m.: drilboor ;-decke,vr.: verwulfsel; -fahrt, vr. Zie Bauschkauf; -fenster, o.: boograam; -flache, vr.: boogvlak, bolrond vlak; -form, vr.: folio-formaat; -förmig, bv. n.: boogvormig; -gang, m.: boogswijze overdekte gaanderij (belaubter -gang: laan met een boogswijze gevormd loofdak); -gewölbe, o.: booggewelf; -grosse, vr.: folio-formaat (ein Buch in -grosse: een boek in folio, een foliant); -halle, vr.: 1) portiek, 2) boogvormig overdekte gang; -halter, in.: (typ.) punktuur; -hobel, m.: ronde schaaf; -instrument, o.: (muz.) strijk-instrument; -laube, vr.: boogvormig loofdak, (fig.) prieel; -linie, vr.: kromme lijn; -macher, m.: bogenmaker; -pfeiler, m.: boogpijler; -rolle, vr.: bovenstuk van een kozijn; -rund, bv. n.: boogvormig; -sage, vr.: (tim.) spanzaag; -schluss, m.: sluitsteen, hoeksteen; -schuss, m.: boogschot, (fig.) schot op goed geluk; -schütze, m.: boogschutter; -sehne, vr.: boogpees; -seite, vr.: folio-zijde; -senne, vr.: boogpees; -spanner, m.: boogspanner; -sprung, m.: (rs.) bokkesprong; -strich, m.: (muz.) boo (boven twee of meer noten) ; -thüre, vr.: boogvormige deur; -weise, bw.: 1) boogswijze, 2) blad voor blad; -winde, vr.: boogspanner (werktuig om den boog te spannen); -zahl, vr.: aantal bladen of vellen; -zirkel, m.: (tech.) passer.

Bo'gener,m.(-s; mrv. -): bogenmaker; bo'gig, bv. n.: boogvormig, gebogen,

Bohle, vr.: dikke plank.

IBolilen, vr. mrv.: (van schepen:) buitenhuid ; I -geld, o.: staangeld; -sage, vr.: kraanzaag.

Ibolilen, w.b.: met planken bekleeden.

Böhm, m. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.) Boheemsche groot; Böh’me, m. (-n; mrv. -nj: Bohemer: Böh’men, o. (-s): (adk.) Bo-hemen; Böh’mer, m. (-s; mrv. -):(vog.) Boheemsche meerkol; Böh’min, vr. (mrv. -nen): Beheemsche; böh’misch, bv, n.: Bo-heemsch (böhmische Brüder, m. mrv.: kkl.: Hernhutters; das sind mir böhmische Dörfer: dat is Hebreeuwsch voor mij, daar versta ik niets van).

Bolin, in Sam. ! -axt, vr.: (tim.) dissel; -bürste, vr. (-lappen, m.): boendoek, boen-lap.

Iboh’nen, w.b,: boenen, opwrijven met boenwas.

IBoh’nen, vr. mrv.: boonen; I -acker, m.: boonen-veld, boonen-akker; -baum, m.: booneboom; -feld, o.: boonen-akker; -hülse, vr.: booneschil; -kraut, o.: boonen-kruid; -kuchen, m.: koningskoek; -schelfe, vr. (-schote, vr.): booneschil; -schuss, m.: (vea.) kenteeken van den leeftijd; -stange, boonenstaak; -stengel, m.: boonen-gel; -stroh, o.: boonenstroo (grob wie )h: de grofheid zelve).

Boh'ner, m. (-s; mrv.): boener, op-wrijver.

Bölinliase, m.: beunhaas.

Bolir, in Sam. I -bank, vr.: boorbank; -docke, vr.: kruk van de boor; -eisen,

o.: boor-ijzer; -faustel, m.: boorhamer; -kratzer, m.: boorkrasser; -lade, vr.: boorbank; -loch, o.: boorgat; -maschine, vr.: boormachine; -mehl, o.: boorsel, boor-stof, boorgruis; -mühle, vr.: boormolen; -pfriem, m. boorpriem; -schmied, boorsmid, gereedschapmaker; -spane, m. mrv.: uitboorsel (’t metaal dat de boor wegneemt); -stampfer, m.: boorstamper;

boorgereeasenap.

boliren, w. b.: 1) boren; 2) uitboren;

3) (fig. fam.) peuteren, uitpeuteren; Boh -rer, m. (-s; mrv. -): 1) boor; 2) boorder; Boh'rung, vr.: boring, (van kanonnen:) kaliber.

Boi, m. (-es; baai; I -salz, o.:

Bo’je. vr.: (zeew.) boei, bakenton; Bo'jer, m. (-s; mrv. -): boeier-vaartuig, boeier.

Bolar' er de, vr.: zegel-aarde, bolus.

Boleine, vr.: (zeew.) boelijn.

boll, Zie bellen.

Bolle, vr:: bol (bloembol, ajuinbol).

Bolleisen, o.: breukig (sprokkig) ijzer.

Bollengewaclis, o.: knolgewas, bol-wortelige plant.

Boller, m. (-s; mrv. -): mortier.

bollig(bollicht), bv. n.: bol-, knol-; (van ijzer:) breukig, sprokkig.

Boll’werk, o.: bolwerk.

Bolus, m.: zegel-aarde, bolus.

Bol'zen, m. (-s; mrv. -): 1) bout, ijzeren bout, klinkbout; 2) pijl; der Eine dreht die -, der Andere. verschiesst sie: zij varen in één schuitje, zij zijn twee handen op één buik; 3) stut, schoor; (ook:) wig; I -blech, o.: ringplaat, klinkplaat; -gerade, bw.: zoo recht als. een paal; -schloss, o.: hangslot met een ijzeren bout; -zange, vr.: bouttang.

Bombar’de, vr.: donderbus; Bombar-dier’, m. (-es, -s; mrv. -e): bombardier, artillerie-brigadier; bombardi’ren [ie], w. b.: bombardeeren; Bombardir’galiote [ie], vr.: bombardeergaljoot; Bombardi’rung [ie], vr. bombardement.

Bom’basin, m. (-s): bombazijn.

Bombast’, m. (es): bombast.

Bom’be, vr.: (art.) bom.

Bom’ben, vr. mrv.: bommen; I -brand, m.: kruitloop; -fest (-frei), bv. n.: bomvrij; -kessel, m.: bomketel; -schiff, o.: bombardeergaljoot; -zünder,m.: kruitloop.

m.: Keurs-

Bon'axt, vr.: (tim.) dissel.

Bön'base, m. (-n; mrv. -n): beunhaas.

Bonifaz , m.: Bonifacius.

Bonit’, m.(-es, -s; mrv. -e): bonetvisch.

Boot, o. (-es, -s; mrv. -e): boot; bootje.

Boots, in Sam. I -haken, m.: bootshaak; -knecht, m.: matroos; -leute, m. mrv.: (’t) bootsvolk; -mann, m.: bootsman; -mannsmaat, m.: bootsmansmaat.

Borax, m. (-es): borax.

Bord, rn. (-es, -s; mrv. -e): boord; (fig.) rand, zoom; an - nehmen; aanboord nemen; über - werf en: overboord werpen; I -anker, m.: overboord hangend anker, dat men ieder oogenblik kan laten vallen; -brett, o.: gordijnlat; -voll, bv. n.: boorde

vol.

Bor de, vr.: galon, passement.

Bor’denlmacher, m. (-wirker, m.): passementwerker; -wirkerei', vr.: (’t) pas-sementwerk-maken.

bordiren [ie], w. b.: met galon of passement versieren.

Borg, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) geltvar-ken, geit, gesneden mannetjes-varken; 2) borg, krediet; auf -: op den borg, op krediet; I -frist, vr.: krediet-termijn, (ook:) verlenging van den termijn; -raa, vr.: (zeew.) reserve-ra; -weise, bw.: op den borg, op krediet.

bor’gen, w. b.: borgen (op krediet geven of nemen); (fig.) leenen (te leen geven of nemen); - macht Sorgen: borgen baart zorgen: lang geborgt ist nicht ge-schenkt: lang borgen is geen kwijtschelden.

Bor ger, m. (-s; mrv. -): 1) borger (kredietnemer; kredietgever); 2) leener (die te leen neemt of geeft).

Bor'gis, vr.: (typ.) gaillardletter.

Bor’ke, vr.: boomschors, boombast; Bor'kenwurm, m.: worm in (vermolming van) de schors.

Born, m. (-es, -s; mrv. -e of Börne): put, waterput; (dk.) bron, fontein; (fig.) zoutbron; I -fahrt, vr.: opneming (schouwing) van de bronnen; -knecht, m.: bron-knecht; -magd, vr.: bronmeid; -meister, m.: bronmeester; -raumer, m.: puttenruimer, schoonmaker van waterputten.

bornirt’ [ie], bv. n.: geborneerd, bekrompen; 1 -heit, vr.: geborneerdheid, bekrompenheid.

Borra gen, m. (-s): (pik.) bernagie.

Bor'retsch, m. (-es): Zie Borragen.

Börs, m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars.

Börse, vr.: beurs (i. a. b.).

Bör’sen, in Sam. I -blatt, o.: beursblad, •courant voor het beursnieuws; -diener, m.: beursknecht; -geschafte, o. mrv.: beurszaken (-geschafte machen: beurszaken doen): -kurs, m.: beurskoers, koers van den dag; -makler, m.: makelaar in effecten; -nachrichten, vr. mrv.: beurstijdingen, beursberichten; -ordnung beursreglement; -schliesser, knecht; -schluss, m.: sluiting van de beurs; -spekulant, m.: beurs-speculant; -spiel, o.: beursspel; -spieler, m.: beurs-speculant; -tag, m.: beursdag; -wucherer, in.: effec-ten-schacheraar; -zeetel, m.: koerslijst, koersnoteering.

borst, Zie bersten.

Borst, m. (-es; mrv. -e): barst, berst; 1 -besen, m. tapijt-borstel, stijve schuier;

-pinsel, m.: witkwast; -wisch, m.: stoffer.

Bor’ste, vr.: varkensborstel; (fig.) stekel.

bor sten (sicli), w. w.: (van haren :) recht overeind gaan staan ; die Katze borstet sich: de haren van de kat recht overeind staan op haren rug,

Bor’sten, in Sam. I -artig, uv. u..

1)    borstelachtig, 2) borstelig; -fisch, m.: stekelsnoek; -förmig, bv. n.: borstelvormig; -gras, o.: (pik.) ververskruid; -tragend, bv. n.: met stekels.

bor’stig, bv. n.:    1) borstelachtig,

2)    borstelig.

Bor te, vr Zie Borde.

Bor wisch, m.: stoffer.

bös, bv. n.: Zie böse; I -artig, bv. n.: boosaardig, (fig.) slecht; -artigkeit, vr.: boosaardigheid, (fig.) slechtheid; -willig, bv. n.: 1) kwaadwillig, 2) boosaardig; -willigkeit, vr.: 1) kwaadwilligheid, 2) boosaardigheid.

böschen, w. b.: (vest.) glooiend (hellend) maken.

Bö'scbung, vr.: (vest.) glooiing, helling talud.

bö'se, bv. n.: 1) boos; der - Feind: de Booze, de Duivel; ein -r G-eist: een booze geest; Einen - machen: iemand boosmaken; über etwas auf Einen - sein oder werden: over iets op iem. boos zijn of worden; sich - stellen: zich boos houden, doen alsof men boos is; es ist -s Wetter: het is boos weer; 2) slecht, kwaad; -s W etter: slecht weer; - Gewohnheit: slechte gewoonte; -s Geld: slecht geld, valsch geld; -s von Einem reden: kwaad van iem. spreken; es war nicht - gemeint: het was niet kwaad gemeend; ein -s Ge-wissen: een kwaad geweten; - Augen ha-ben: kwade (zeere) oogen hebben; ein -r Weg: een kwade (slechte, moeielijke) weg ; - Zeiten: kwade (slechte, moeielijke) tijden. I -, z. n. o. (-n): kwaad, (het) kwade; zum -n geneigt: tot het kwade geneigd ; Gutes mit -m vergelten: goed met kwaad vergelden. I -, z. n. m. (-n): (de) Boozé, (de) Duivel; (fig.) slecht mensch, godde-looze.

Bö’sewicht, m. (-es, -s; mrv.-e of-er): booswicht.

bos’lbaft, bv.n.: 1) boosaardig, kwaadaardig; 2) slecht; 3) ondeugend; -haftig-keit (-heit), vr.: boosheid, slechtheid, (fig.)ondeugendheid, ondeugd;-heitssünde, vr-: zonde met voorbedachten rade.

bös'lich., bw.: boosaardiglijk.

Bos’sel, in Sam. I Zie Kegel in Sam.

bosseln, w. o. h. Zie kegeln.

Bossir' [iel, in Sam. I -arbeit, vr.: boetseerwerk; -hölzchen, o.: boetseerhoutje ; -kunst, vr.: boetseerkunst; -wachs, o.: boetseerwas.

bossi'ren [iel, w. b.: boetseeren; Bos-si’rer [iel, m. (-s; mrv. -): boetseerder.

bot. Zie bieten.

Bot, o.: Zie Boot; I -massig, bv. n.: onderhoorig, onderworpen, onderdanig; -massigkeit, vr.: gezag; -schaft, vr.: boodschap; -schafter, m. (-s; mrv. -): boodschapper, (dipl,) gezant (der papstliche -: de nuntius); -schafterin, vr. (mrv. -nen): boodschapster, (fig.) gezantsvrouw.

Bota nik, vr.: botanie, kruidkunde, plantenkunde; Bota’niker, m. (-s; mrv. -):

BOTANISCH.

106

BR ANDPFL ASTER.

botanicus; kruidkundige; bota'nisch, bv. n.: kruidkundig; botanisi’ren [ie], w. o. h.: 1) de kruidkunde beoefenen; 2) kruiden zoeken of verzamelen.

IIo te, m. (-n; mrv. -n): bode, boodschapper; ein eigener een opzettelijk afgezonden boodschapper, een expresse: ein reitender een boodschapper te paard (1. eene estafette; 2. een koerier); der hinkende - kommt nach: (fig.) de hinkende bode (het hinkende paard, de kwade tij-g) komt achteraan; Boten laufen:

1)    boodschappen loopen, 2) voetbode zijn, postbode zijn.

Bo’ten, in Sam. I -amt, o.: betrekking van looper (voetbode of postbode); -büchse, vr.:    1) brievenbus, 2) bode’s-

tasch; -frau, vr.: 1) voetbode’s vrouw,

2)    vrouwelijke voetbode, 3) boodschaploop-ster; -gang, m.: tocht, (fig.) slakkengang; -laufer, m.: 1) boodschaplooper, 2) voetbode; -lohn, m.: bode’s-loon, boodschap-pengeld, vracht, port; -meister, m.: postmeester; -meisterei', vr.: postkantoor; -schiff, o.: postschip, pakketboot; -spiess, m.: voetbode’s-stok (met eene ijzeren punt); -wesen, o.: Zie Botenamt.

Bo’tin, vr. (mrv. -nen): 1) boodschapster, 2) voetbode’s-vrouw, 3) vrouwelijke voetbode.

Bött’cher, m. (-s; mrv. -): kuiper; I -arbeit, vr.: kuiperswerk; -handwerk, o.: kuipers-ambacht; -holz, o.: kuiphout, vaathout; -lohn, m.: kuiploon; -marke, vr.: kuipers-merk; -woche, vr.: voorkermis-week (te Leipzig), de week die aan de eigenlijke Leipziger jaarmarkt voorafgaat; -zange, vr.: hoeptang.

Böttcherei’, vr.: kuiperij (1. het ambacht ; 2. de werkplaats).

liott’icli, m. (-es, -s; mrv. -e): ton, vat, kuip; I -macher, m.: kuiper; -reif, m.: hoepel, hoep.

B oiirbo'nisch, bv. n.: (hist.) 1) de Bourbons; 2) Bourbons-gezind.

Boy, m. (-es; mrv. -e): (wollen stof:) baai.

Boy er, m. (-s; mrv. -): (vaartuig:) boeier.

din

van

Bra'bant, o. (-s): (adk.) Braband; Bra-banter, m. (-s; mrv. -): Brabander (-, bv. n.: Brabandsch); Bra’banterin, vr. (mrv. -nen): Brabandsche; bra’bantisch, bv. n.: Brabandsch.

Ibracli. Zie Breclien.

Ibracli, bw.: (akk.) braak; -liegen: braak liggen; -liegen lassen: braak laten liggen; I -acker, m.: braakveld; -amsel, vr.: (vog.) regenvogel, pluvier; -feld, o.: braakveld; -kaler, m.: drekkever, stront-kever; -korn, o.: op braakland gewonnen koorn; -land, o.: braakland; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -monat, m.: Zomermaand (Juni); -schein, m.: nieuwe maan in Juni; -schnepfe, vr. (-vogel, m.): braak-vogel; -zeit, vr.: (akk.) braaktijd.

Bra'clie, vr.: (akk.) braakveld, braakland ; in die - saen: op braakland zaaien.

Bra’clien, w. b.: (akk.)

bracli’te. Zie 1> ringen.

Ibrack, bv. n.: (ziltig:) brak.

IBrack, m. (-es,-s): uitschot. I -, m. (-es; mrv. -en): Zie Bracke.

IBrack, in Sam. I -deich, m,: doorgebroken dijk; -gut, o.: (kph.) wrakgoed,

braken.

beschadigd goed, uitschot; -perle, vr.: ongave parel; -tisch, m.: keurtafel (om g goed uit wrak goed te schiften); -vieh, o.; vee van geringe qualiteit; -waaren, vr. (kph.) wrak goed; -wasser, o.: brak

aal

mrv.: water.

Brack'e, m. (-n; mrv. -n): brakhondv brak,

bracken, w. b.: schiften, keuren; Brack’er,m.(-s; mrv.-): beëedigd keurmeester.

torali en (briili nen), w. o. h.: (jag.) ritsig worden.

Bram, in Sam. (zeew.) I -fall, m.: gij-touw; -mast, m.: bramsteng; -raa, vr.: bramra; -salingen, vr. mrv.: bramzalingen; -schoten, vr. mrv.: bramschooten; -segel, o.; bramzeil; -stenge, vr.: bramsteng; -stengenstag, m.: bramstengstag; -sten-genwand, vr,: bramstengwant.

Braniar’bas, m. (-): zwetser, pocher; bramarbasi’ren [ie], w. o. h.: zwetsenT pochen.

Bramling, m. (-es, -s;mrv.-e): (vog.) kleine vink.

Brand, m. (-es, -s) 1. (mrv. Bran'de): brand; mit Mord und - verwüsten: te vuur en te zwaard verwoesten; auf den - bet-teln gehen: eene inzameling van liefdegiften doen omdat men have en goed heeft verloren door brand; — 2. (mrv. Bran’der): (fig.) toorts, fakkel. — 3. brand (in graan). — 4. baksel, ovenvol (pannen, tegels, enz.). — 5. brandlucht, brandreuk; der heisse -: (gnk.) de kanker; der kalte - : (gnk.) het koudvuur ; I -ader, vr.: (ontl.) dij-ader; -assekuranz, vr.: brand-assuran-tie, verzekering tegen brandschade; -bal-sara, m.: brandzalf; -bettler, m.: door brand tot den bedelstaf gebrachte; -beule,

1) brandblaar, 2) karbonkel; -blasé, vr.: brandblaar; -bock, m.: vuurrooster, haard-rooster; -brief, m. 1) brandbrief, dreigende brief, 2) certificaat wegens geledene brandschade; -eimer, m.: brand-emmer; -erz, o.: (min.) ontvlambaar erts; -eule, vr.: kat-uil; -fackel, m.: brandfakkel; -fass, o.: ton met ontplofbaar vernielings-tuig; -flecken, m.: brandvlek; -fleckig, bv. n.: vol brandvlekken, (fig.) gevlekt, gespikkeld; -gasse, vr.: steeg, nauw straatje; -gerste, vr.: brandige gerst; -geruch, m.: brandlucht, brandreuk; -geschmack, m.: aangebrande smaak; -geschwür, o.: kankerachtige zweer; -giebel, m.: middelge-vel; -glocke, vr.: brandklok; -hafer, m.: brandige haver; -haken, m.: brandhaak; -hirsch, m.: (jag.) hert der Ardennen;

vr.:

-holz, o.: brandhout; -kasse, vr.; waarborgfonds tegen brandschade (of kortweg: brand-assurantie); -korn, o.: brandig koorn; -kugel, vr.: (art.) gloeiende bom, brandkogel; -lattich, m.: (pik.) hoefblad; -leiter, vr.: brandladder; -loch, o.: buis (eener bom) ;-maal, o.: brandvlek, litteeken eener brandwond of eener heelkundig gebrande

plek, (rcht. en fig.) brandmerk; -maaien (-marken), w. b.: (rcht. en fig.) brandmerken; -maschine, vr.: helsch werktuig; -mauer, vr.: tusschenmuur, (ook:) blinde muur; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -meister, m.: brandmeester; -mittel, o.: (hik.) middel voor brandwonden; -nessel, vr.: brandnetel;-opfer, o.: rook-offer; -ordnung, vr.: brand-reglement; -pfahl, >vr.: brand-staak, brandpaal; -pfeil, m.: vuurpijl; -pflas-

ter, o.: brandpleister; -rakete,vr.: Congre- Ibra'ten, w. b. en o. h. onr. (bra'tesfc vische pijl; ^-roggen, in.: brandige rogge; of pratst,^bra tet of brat ^bra^ete of briet;

(gnk.) ’ netelroos; -rost, m.: vuurrooster;    <?e pan bakken; man wird dir etwas

-salbe, vr.: brandzalf; -satz, m.: (art.) la-    (fam.) lik uwe lippen maar vast af; nach

ding; -schaden, m.: brandschade, (fig.) dem der Mann ist brat man die Wurst i brandwond; -schatzen, w. b.: op brand- (spr.) men geeft ieder schoenen naar zijne schatting stellen; -schatzung, vr.: brand- voeten, men behandelt ieder naar zijnen schatting; -schiff, o.: (mar.) brander; stand.

vr.:

kei.

-schlag, m.: snel ontbrandende lont; IBra’ten, m. (-s; mrv. -): 1) gebraden -schlange, vr.: adder; -schuss, m.; schot vleesch, 2) vleesch om te braden; den -uit een vuil geweer; -schwarz, bv. n.: riechen: (spr.) lont ruiken; I -brühe, koolzwart; -silber, fijn (zuiver) zilver; zjeu (saus van gebraden vleesch); -fett, -sohle, vr.: binnenzool (van laars of schoen); o.: braadvet; -kleid, o.: (fig.) feestgewaad, -sonntag, m.: eerste Zondag in de Yasten; (fam.) Zondags-pak; -meister, m.: Zie -spritze, vr.: brandspuit;-statte, vr.: plaats Bratkocli; -schüssel, vr. vleeschschotel; van den brand;-stein, m.: gebakken steen, -spieker, m.: (kkk.) lardeerder; -wender, klinker; -steuer, vr.: 1) bijdrage tot leni- m.: spitdraaier, (fig.) braadspit, ging van brandschade, 2) brand-tax; -stif- Braterei’, vr.: gebradenvleesch-win-ter, m.: brandstichter; -stifterin, vr.: brand-

stichtster; -stiftung, vr.: brandstichting; Bratling, m. (-es, -s; mrv. -e): (kkk.)

-thüre, vr.: ijzeren deur; -versicherung,    eetbare paddenstoel, champignon.

vr.: brand-assurantie; -wache, vr.: brand- Brat’sclie, vr.: (muz.) altviool; Brat-

wacht, (mar.) wachtschip; -welle, vr,:    schist’, m. (-en; mrv. -en): altist, bespeler

(vuurwerk:) vuurregen;-wunde, vr.: brand- van de altviool.

wond; -zeichen, o.: Zie Brandmaal; bratst. Zie braten.

-zeug, o.: (art.)lont; -ziehe m.: (art.)lont- Brau, m. (-es): 1) brouwsel, 2) (’t)brou-trekker; -ziemer, m.: (vog zwarte lijster.    wen;    I -berechtigt,    bv. n.: gerechtigd om

bran’den, w.o.: (vand zee:) branden,    bier    te brouwen;    -bottich, m.: brouw-

deinen.    kuip;-gerath [t], o.: brouwgereedschap;

Bran der, m. (-s; mrv. -): (art.) lont;    -gerechtigkeit, vr.:    recht (bevoegdheid)om

(mar.) branderschip, brander.    bier    te brouwen;    -haus, o.: brouwerij;

Brandung, vr.: (van de zee:) bran- -herr, m.: brouwer; -hof, m.: brouwerij;, ding, deining.    -kessel, m.: brouwketel; -knecht,m,: brou-

braim’te. Zie brennen.    wersknecht; -krücke, vr.: roerstok; -meis-

-wesen,.

Brannt’wein, m.: brandewijn, (fig ) ter, m.: brouwersbaas, meesterknecht in jenever, (pop.) snaps; I -blasé, vr.: distil- eene brouwerij; -ordnung, vr.: reglement leerkolf;-brenner, m.: brandewijnstoker, voor de bierbrouwers;-pfanne, vr.: brouw-brander; -brennerei’, vr.: branderij, bran- ketel; -recht, o.: recht (bevoegdheid) om dewijnstokerij;-schenk, m.: drankverkoo- bier te brouwen;-reihe, vr.: beurt om te per; -schenke, vr.: kroeg, wijnhuis; -spü- brouwen; -schenke, vr.: bierhuis; licht, m.: spoeling uit de branderij; -stimme    o.: (;t) biérbrouwen.

vr.: (iron.) verroeste stem; -wage, vr.:    Braucli, m. (-es; mrv. Brau'che): ge-

alkohol-meter.    bruik; I -bar, bv. n.: bruikbaar; -barkeit,.

oot.

: (adk.) Brazilië j Pernambuc-hout); Brasi’lier, m. (-s; mrv.-): Braziliaan; Bra-si’lierin, vr. (mrv. -nen): Braziliaansche;

Brau te, vr.: (jag.) berepoot.    vr.: bruikbaarheid.

Brasi’lien, o. (-s): (adk.) Brazilië brau chen, w. b.: 1) gebruiken; 2) be-f-holz, o.: Brazielhout, Pernambuc-hout);    hoeven, noodig hebben. I w. onpers. h.:

-^*    noodig zijn, vereischt worden; es braucht

si’lierin, vr. (mrv. -nen): Braziliaahsche;    viel Zeit: er is veel tijd noodig, er

brasi’lisch, bv. n. Braziliaansch.    wordt veel tijd vereischt; was braucht es

BrasH, m. (-es): ontuig, rommel, vod-    so viel Umstande: waartoe zooveel om-

dengoed, lorrepijperij.    slag?

Bras se, vr.: (zeew.) bras.    braucli’licb, bv. n.: gebruikelijk.

IBras’sen, m. (-s; mrv. -): (visch:) Brau e, vr.: wenkbrauw, brasem.    brau’en, w. b.: brouwen (ook fig.);.

Ibras’sen, w. b.: (zeew.) brassen; auf Essig -: azijn maken, den Wind -: bijdraaien.    Brau’er, m. (-s; mrv. -): brouwer;

brat. Zie braten.    I -gilde, vr. (-innung, vr.): brouwersgilde*^

Brat, inSam. l-aal,m.: bak-aal;-apfel,    -lohn, o.: brouwloon; -zunft, vr.: brouwers-

m.: appel om te braden; -bock, m.: (kkk.) gilde.

braad-ijzer ; -fisch, m.: bakvisch; -haring, Brauerei¹, brouwerij (1. het vak; 2. dein.: panharing; -kachel, vr.: keukenfor- werkplaats.).

nuis, fornuiskachel; -koch, m. (-köchin, vr.):    braun, bv. n.: bruin; - und blau schla-

verkooper (verkoopster) van gebakken    gen: bont en blauw slaan: -e Butter: ge-

visch of van gebraden vleesch; -ofen, m.:    snerkte boter; -es Madchen: brunette

ovenkachel, keukenfornuis; -pfanne. vr.:    | -augig, bv. n.; bruin van oogen, met

koekenpan, (onder het spit:) braadpan;    bruine oogen;-bier, o.: bruinbier;-fisch,.

-röhre, vr.: fornuis, oven (van eene keuleen-    m.: bruinvisch; -geier, m.: (vog.) been-

kachel); -rost, m.: braadrooster; -schaufel,    breker, visch-arend, zee-arend; -gelb, bv.

vr.: sc

hopje (om ’tgeen gebakken of ge-    n.: lichtbruin, geelbruin;-kohle, vr.: (min.)

braden wordt om te keeren of het aan-    bruinkool; -roth [t], bv. n.: roodbruin;

branden te voorkomen);-schirm, m.: vuur-    -schecke, vr.: (paard:) bruine schimmel;

deksel; -spiess, m.: braadspit; -spille, vr.:    -scheckig, bv. n.: bruin gespikkeld; -stein,.

(zeew.) windas, kaapstand, gangspil;    m.: (min.) bruinsteen; -wurz, vr.: (pik.)

-wurst, vr.: braadworst.    klierkruid

wurg.

runs-

aap-

O. :

ontla-

raken,

-stir-

Brau’ne, m. (-n; mrv. -n): bruin gespikkeld paard, bruine schimmel.

Brau’ne, vr.: bruine kleur; (gnk.) keelontsteking, kroep; (vea.) worg, ;

Braunelichen, o. (-s; mrv. -): <plk.) bruin wortel, brunella-kruid; (vog.) grauwtje (schertsende benaming voor alle grauwe vogels, zooals nachtegaal, basterdnachtegaal, leeuwerik, grauwe lijster, enz.).

brHu’nen, w. b.: bruinmaken. I -, w.

o. s.: bruin worden.

braim lich, bv. n.: bruinachtig.

Braun'scli weig-, o. (-s): (adk.) B wijk; Braun'schweiger, m. (-s; mrv. -): Brunswijker; Braun schweigerin, vr. (mrv. -nen): Brunswijksche; braun’schweigisch, bv. n.: Brunswijksch.

Brans, m.: (fam.) lorum, lol, pret; in Saus und - leben: een lollig leven leiden, als God in Frankrijk leven; I -hahn, m.: kemphaan; -kopf, m.: driftkop.

Brauscli clien, o. (-s; mrv. -): ge-zwollene plek.

Brau sclie, vr : (pop.) buil, bult.

Brau se, vr.: opbruising; gisting; kookhitte; (van een tuingieter:) tromp; <pop.) buil, bult, gekneusde plek; der Wein ist in der -: de wijn is aan het gisten; | -beutel, in.: 1) driftkop, 2) wildzang, woelwater; -pulver, o : (pha.) bruispoeder; -wind, m.: Zie Brause-Beutel.

brau’sen, w. o. h.: 1) bruisen; (van de zee, den wind, enz.:) bulderen, loeien; (van vee:) loeien; (van paarden:) snuiven; 2) opbruisen; (van bier:) schuimen; (fig.) opvliegen, in drift ontsteken. I -, w, onpers. h.: suizen (in de ooren).

brau’siclit, bv. n.: (fam.) onbesuisd.

Braut, vr. (mrv. Brau’te): bruid; I-bett, o.: bruidsbed, huwelijksbed; -diener, m. (-führer, m.): bruidsjonker; -führerin, vr.: bruidsmaagd; -gemach, o.: slaapvertrek der pasgehuwden; -gerath |t], o.: huwe-lijks-uitzet; -geschenk, o.: huwelijks-ge-schenk; -gewand, o.: bruidsgewaad, (fam.) trouwjapon; -hemd, o.: bruidshemd:-jung-fer, vr.: bruidsmaagd; -kaminer, vr.: sl vertrek der pasgehuwden; -kind, o.: onecht kind; -kleid, o.: bruidsgewaad, (fam.) trouwjapon; -kranz, m.: bruidskrans; -kuss, m.: bruidskus; -leute, m. mrv,: pasgehuwden; -lied, o.: bruiloftslied; -mahl, o.: bruiloftsmaal; -nacht, vr.: huwelijksnacht; -paar, o.: bruidspaar; -ring, m.: trouwring; -schatz, m.: bruidschat; -schmuck, m.: bruids-tooi; -stand, m.: verloofde staat; -tag, m.: trouwdag; -werber, m.: tusschenpersoon (die voor een ander oen huwelijks-aanzoek doet); -werbung, vr.: huwelijks-aanzoek.

Briiu'tijsam, m. (-s; -e): bruidegom.

Braut’lich, bv. n.: bruidachtig; van de bruid. | -, bw.: als bruid.

brav, bv. n. en bw.: braaf; (fig.) dapper; | -heit, vr.: braafheid; (fig.) dapperheid.

Brecli, in Sam. I -arznei, vr.: (gnk.) braakmiddel; -bank, vr.: (bakkers-) kneed-tafel; -bar, bv. n.: breekbaar; -barkeit vr.: breekbaarheid; -becher, in.: (fig.) braakdrankje; -eisen, o.: breek-ijzer; -falie, vr.: vogelknip, slagknip; -fieber, o.:

(gnk.) asodische koorts, met braking: gepaard gaande koorts; -haare, o. mrv.: slechte haren; -hammer, m.: moker; -hanf, m.: braakhennep; -meissel, m.: (wkt.) koevoet; -mittel, o.: (gnk.) braakmiddel; -nuss, vr.: (pha.) braaknoot; -pille, vr.: (pha.) braakpil; -pulver, o.: braakpoeder; -punkt, straalbrekingspunt; -ruhr, vr.: (gnk.) braakloop; -stange, vr.: 1) breek-ijzer, 2) koevoet; -tanne, vr.: (pik.) lorkeboom; -trank, m.: (gnk.) braakdrank; -vitriol, o.: braakvitriool; -wein, m.: braakwijn;-wein-stein, m.: braakwijnsteen ; -wurz, vr.: (pha.) braakwortel, ipecacuanja; -zeug, o.: breektuig.

Brecli’e, vr.: braak (voor hennep en vlas).

brech'en, w. b. onr. (brichst, bricht; brach; gebrochen): breken; (hennep en vlas:) braken; (fig.) braken, overgeven; (brieven, servetten, enz.:) vouwen; (fruit:) plukken; (mnw.) aanwezig zijn, gevonden worden; die Bahn -: (fig.) den wegbanen; einen Streit vom Zaune -: zonder aanleiding twistzoeken; Noth [Not] bricht Eisen: (spr.) nood breekt wet; in ein Haus -: in een huis inbreken; die Geduld bricht ihm: zijn geduld is uitgeput. I sich -, w. w. onr.: (van golven, van de lucht:) breken; (van het weer:) veranderen, (ook:) ten; (van menschen en dieren:) b overgeven.

Brecli'er, m. (-s; mrv. -): 1) breker; 2) (van hennep en vlas:) braker.

Brech’erlicli, bv. n.: tot braken geneigd; es ist mir -: ik ben misselijk, ik voel neiging tot braken.

Brei, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) brij, 2) moes, 3) pap; den - verschutten: (spr.) de zaak bederven; um den - herumgehen: (spr.) om de kantjes heen praten; I -artig, bv. n.: brijachtig, papachtig; -hahn, m.: witbier; -löffel, m.: paplepel; -maul, o.: (fam.) hakkelaar, stotteraar; -schüssel, m.: papschotel; -umschlag, m.: (hik.) pap; -weich, bv. n.: week als brij.

brei’ig:, bv. n.: brijachtig, papachtig.

breit, bv. n. en bw.: breed; (fig.) plat; -schlagen: platslaan, (fig.)beetnemen; sich - machen mit: pochen op, zich laten voorstaan op; es ist so - als lang: (spr.) het is zoo breed als het lang is; weit und -: 1) wijd en zijd, 2) van haver tot gort; ein Langes und ein Breites von etwas sagen: in het lange en breede over iets uitweiden;

I -axt, vr. (-beil, o.): hakbijl; -blatt, o.: (pik.) ahorn; -blatterig, bv. n.: breed van blad; -brüstig, bv. n.: breed van borst; -eisen, o.: kapbeitel; -fisch, m.: bonet-visch; -flügelig, bv. n.: breed gewiekt; -füssig, bv. n.: 1) breed van voeten, 2) met platvoeten; -gold, o.: bladgoud; -hammer,

m. : plethamer; -kopf, m.: (visch:) pos, post; -maulig, bv. n.: (vog.) breed van snavel, (drk.) breed van bek; -nasig, bv.

n. : plat van neus; -rückig, breed van rug; -schulterig, bv. n.: breedgeschouderd; -schwanzig, bv. n.: breed van staart; -stielig, bv. n.: breed van stengel; nig, bv. n.: breed van voorhoofd; -wege-rich, m.: (pik) weegbree; -züngig, bv. n.: breed van tong.

Brei'te, vr.: breedte; (van geweven goed:) baan; (fig.) omvang; -grad, m.: breedte-graad.

m.:

ranon-

den); auf einem -e bezahlen: ineens (meteen, dadelijk, contant) betalen; hoch -e sein (stehen): hoog aangeschreven staan^ zeer gezien zijn, (ook:) zeer gezocht bei Einem einen Stein im goed aangeschreven

m. :

brïclit. Zie

brich, breclien.

Brick’e, vr.: (visch:) prik.

Brief, m. (-es, -s; mrv. -e): brief (i. a. b.); ein - Stechnadeln: een brief spelden; ein - Tabak: een papieren zak tabak; - und Siegel über etwas haben: iets op schrift hebben, zwart op wit van iets hebben; - und Siegel geben: zwart op wit geven; I -adel, m.: brievenadel; -aufschrift, vr.: adres; -beschwerer, m.: brievendekker ; -bote, m.: postbode; -buch, o.: (kph.) brievenboek; -form, m.; l)brief-2) briefstijl; -geld, o.: briefport; o.: (kph.) bij brief omschreven goed;

1) brievendekker, 2) lias; -kasten, m.: brievenbus, postbus; -marke, postzegeltje, frankeerzegeltje; -papier, o.: postpapier; -porto, o.: briefport; -post, vr.: 1) brievenpost, 2) postkantoor;-presse, vr.: kopiëerpers; -sack, m.: brievenzak;

vorm,

brei’ten, w. b.: uitspreiden; (fig.) ontplooien; das Tischtuch de tafel dekken. I sich w. w.: eene hooge borst zetten.

Brei'ten, in Sam. I -bliek, m.: (mnw.) omvang van eene erts-laag; -grad, m.: (adk.) breedte-graad; -kreis, m.: breedtecirkel.

Bre'me, vr.: (ins.) brems, paardevlieg.

Brem mer, m. (-s; mrv. -): (mnw.) put van geringe diepte en met trappen ; I brem’mern, w. b.: het erts uit zulk eenen put halen; | Brem’merschacht, vr.: Zie Bremmer.

Brem se, vr.: (ins.) brems, paardevlieg; (mnw.) handvatsel, knop, kruk; (wkt.) vang, rem; (zeew.) omwoeld touw; (rs.) neusnijper.

brem’sen, w. b.: remmen, stuiten, tegenhouden; (een paard:) den neusnijper aandoen.

Brenn, in Sam. I -arbeit, vr.: (metaal-) zuivering; -bar, bv. n : brandbaar; -bar-keit, vr.: brandbaarheid ; -bock, m.: haard-ijzer; -docht, m.: lampe-pit; -eisen, o.:

1)    brand-ijzer (om iemand te brandmerken ; om een merk op iets te branden; om wild vleesch uit wonden te branden),

2)    krul-ijzer, frizeer-ijzer; -erde, vr.: veen-aarde, turf; -geld, o.: 1) metaalzuiveraars-loon, 2) brandgeld (loon voor het branden van een merk op varkens, schapen, enz.); -glas, o.: brandglas; -haus, o.: 1) branderij, (drank-)stokerij, 2) metaalzuiverings-werkplaats; -heiss, bv. n.: brandend heet, gloeiend heet; -hitze, vr.: brandende hitte, gloeihitte; -holz, o.: brandhout; -hütte, vr.: metaalzuiveringswerkplaats; -knecht, m.: stoker; -kolben, m.: distilleerkolf; -kraut, o.: (pik.) wilde ranonkel; -linie, vr.: (wsk.) parabool, (nat.) brandlijn; -luft, vr.: gas, ontvlambare lucht; -material, o.: brandstof; -meister, m.: metaalzuiveraar; -mittel, o.: brandmiddel; -nessel, vr.: brandnetel ; -ofen, m.: 1) fornuis, 2) oven; -öl, o.: olie om te branden, lamp-olie; -ort,

(mnw.) plaats der vuren; -pfanne, vr.: smeltkroes; -punkt, m.: brandpunt; -sil-ber, o.: zilverglid; -spiegel, m.: brandspiegel; -stoff, m.: 1) brandstof, 2) ontvlambare stof: -weite, vr.: brandpuntsafstand; -wurzel, vr.: (pik.) wilde * kei; -zeug, o.: distilleergereedschap.

bren'nen, w. b. en o. h. reg. (en onr.: brann’te; gebrannt'): branden (i. a. b.); sengen und -: alles te vuur en te zwaard verwoesten ; er lauft als wenn ihm der Kopf brennte: hij loopt alsof de duivel hem achterna zit; - vor Verlangen : branden van verlangen. | sich -, w. w. reg. en onr.: zich branden; sich weiss-: zich schoonpraten, zich verontschuldigen.

Bren ner, m. (-s; mrv. -): 1) brander (van jenever, enz.); 2) brander (gasbek);

3)    stoker (die het vuur doet branden);

4)    (in graan): brand.

Brennerei', vr.: (jenever-, enz.) branderij.

Brent, in Sam. I -gans, vr.: Zie Baum-

gans.

Bren’te, vr.: bak.

bren’zeln, w. o. h.: aangebrand rieken of smaken.

brenzTich, bv. n.: aangebrand riekend of smakend.

Brescli’batterie, vr.: (art.) bresbatterij.

Brescli’e, vr.: (mil.) bres; -schiessen z bres schieten; die - stürmen: de bres bestormen.

brest haft, bv. n.: gebrekkig, onbruikbaar, niet meer in staat om dienst te doen.

Brett, o. (-es, -s; mrv.-er): plank (spl.) bord; mit -ern belegen: met planwerk bekleeden; die -er besteigen: de planken betreden (d. i. tooneelspeler worden); auf einem -e bezahlen : ineens (met-

(gewild) zijn; oei i - haben: bij iemand staan; ein - vor dem Kopfe haben (oder: mit -ern vernagelt sein): een stommerik zijn; das ist die Welt mit -ern vernagelt: daar loopt men dood, dat is een keerweer; über die -er gehen: op de planken komen, voor het voetlicht komen, gegeven (d. i. ten tooneele gebracht) worden; I -baum, m.: boom om planken van te zagen; -beute, vr.: bijenkorf van planken; -geige, vr.: vedel, (dansmeesters-) viool, (speelmans-)viool; -meister, (schoen- of kleermakers-)meesterknecht; -mühle, vr.: houtzaagmolen; -nagel, m.: vloerspijker ; -sage, vr.: spanzaag; -schnei-der, m.: houtzager, plankenzager; -spiel, m.: bakspel, tiktak-spel; -spieler, m.: tik-takker, tiktakspeler; -spielmacher, m.: (dam-, schaak-, tiktak-) bordenmaker: -stein, m.: (dam- of tiktak-)schijf, (schaak-) stuk; -wand, m.: houten beschot.

Brett’chen, o. (-s; mrv. -): plankje. Bret’ter, o. mrv.: planken; I -decke, vr.: houten plafond; -haft, bv. n.: kome-die-achtig; -verschlag, m. (-wand, vr.): houten beschot; -werk, o.: plankwerk, houtwerk.

bret’tern, bv. n.: houten, planken, van planken. I -, w. b.: met planken bekleeden.

Bretz’el, vr.: Zie Brezel.

Brcu halm, m.: Wit bier.

Bre’ve, o. (-s; mrv.: -n): (pauselijke) breve.

Brevier', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) brevier, getijboek.

Brez’el, vr.: krakeling.

briehst,

-gut, o. -halter,

m.:

er van

m.:

renger.

opper, en Einem die

w. w.:

-sammler, m.: ophaler (lediger) van de hulp-toussen; -schaften, yr.mrv.: papieren, documenten, bescheiden ;-schalter, m.: raampje waar aangeteekende brieven afgehaald of waar brieven aangeteekend worden; -schrank, m.: brievenkast, bewaarplaats voor brieven; -schreiber, m.: 1) briefschrijver, 2) brievenschrijver; -stecher, m.: brievenpriem, (fig.) lias ; -steller, m.: briefsteller, (fig.) brievenboek, handboek voor den briefstijl; -stempel, m.: postmerk; -stil (-styl), m.: briefstijl; -streicher, m.: vouwbeen; -tabak, in.: tabak in papieren pakjes; -tasche, vr.: 1)brieventasch, ^portefeuille; -taube, vr.: postduif; -trager, brievenbesteller, (fig.) overbreng eenen brief, boodschapper; -umschlag, m.: brief-couvert;    -wage, vr.: briefweger,

schaaltje om brieven te wegen; -wechsel, m.: briefwisseling; -wechsier, m.: correspondent.

Brief’clien, o. (-s; mrv. -): briefje.

Ibrief'lich, bv. n. en bw.: 1) bij brief, 2) in brieven: mit Einem - verkehren: met iem. in briefwisseling staan.

Brigade, vr.: (mil.) brigade; I Brigadier’, m. (-s; mrv. -s): 1) brigadier (d. i. korporaal bij het paardenvolk); 2) kom-mandant eener brigade.

Briganti’ne, vr.: (mar.) brigantijn;

Brigg, vr. (mrv. -s): (mar.) brik.

briJkoli’ren [iej, w, b.: (biljart:) bri-koleeren, (fig.) op verkeerde wegen loo-pen.

Brill, in Sam. I -ente, vr.: (vog.) bril-eend; -ofen, m.: (sm.) fornuis met twee gaten.

Bril’le, vr.: bril (i. a. b.); (vest.) brilschans, lunet; Einem eine - aufsetzen (Einem -n verkaufen): (fig.) iemand bedotten, iemand beetnemen.

Brillen, vr. mrv.: brillen; I -bogen, m.: middelstuk (van een bril); -einfas-sung vr.: montoer (van een bril) ; -futter (-futteral, o.): brilledoosje, brillehuisje; -gewölbe, o.: (bwk.) verwulfsel met luchtgaten ; -glas, o : 1) brilleglas, 2) glas voor brillen; -handler, m.: 1) brillenkoopman, 2) winkelier in brillen; -macher, m.: brillenmaker; -nase, vr.: (iron.) neus om te brillen, (vog.) geitenmelker; -schlange,vr.: (drk.) brilslang; -sent, m.: (pik.) brilkruid; -zirkel, m.: krombeenige passer, dikte-meter.

brin’gen, w. b.onr. (brach’te; gebracht'): brengen. | N.B. Slechts in sommige uitdrukkingen kan het Duitsche „bringen” niet met „brengen” vertaald worden, b.v.: etwas in Einen -: iets in iemands brein krijgen; etwas aus Einem -: iets uit iemand krijgen; es über’s Herz -: het over zijn hart krijgen, het van zijn hart verkrijgen; Einen um etwas -: 1) maken dat iemand iets kwijt raakt, 2) aan iem. iets ontfutselen of ontrooven; Einen von Sinnen -: iemand zijn verstand doen verliezen; etwas auf die Seite - : 1) iets ter zijde leggen, 2) iets verdonkeremanen; einen Toast -: een heildronk instellen, een toost slaan; die Zeitumstande - es so mit sich: de tijdsomstandigheden brengen het zoo mede; Einem Ehre (Grlück, Un-glück, Nutzen, Yortheil [tj, Schande) -: iem. eer (geluk, ongeluk, nut, voordeel, schande) aanbrengen; Frucht -: vrucht &nJZeZnf^lüi^nlrNeenii-??etókdebaS

wangunst; Wahrheit bringt Hass : (spr.) de waarheid wil niet altijd gezegd wezen.

Brin’ger, m. (-s: mrv. -): b

Brink, m. j(-es, -s; mrv. -e): 1) weide; 2) heuvel; 3) rand, zoom.

Britaii’nien, o. (-s): (adk.) Britannië; britan’nisch, bv. n.: Britannisch.

Britsche, vr.:    1) brits, veldbed;

2) voorwerp waarmede geslagen wordt (b.v.: stok, stamper, beuker, kl inz. harlekijn’s houten sabel); n - geben : iemand voor zijne broek geven.

Brit’te, m. (-n ; mrv. -n): Brit, En-gelschman; Brittin, vr. (mrv. -nen): Britsche, Engelsche; brit'tisch, bv. n.: Britsch, Engelsch (bw.: op zijn Engelsch).

Brock’ elerb’se, vr.: dop-erwt.

Bröck'clien, o. (-s; mrv. -): brokje, stukje.

broek elig. bv. n.: brokkelig, bros (broos).

bröck’eln, w. b.: brokkelen. I sich -brokkelen.

IBroc ken, m. (-s; mrv. -):brok, stuk; die übrigen -: de overgeschotene brokken; lateinische -: (fig.) een mondje vol Latijn.

I -, m. (-s): (adk.) de Block’sberg,

Ibrock’en, w. b.: brokkelen; nichts zu beissen und zu - haben: 1) niets te bikken hebben, 2) niets in de melk te brokken hebben.

IBrocken, in Sam. I -perle, vr.: onregelmatig gevormde parel; -stahl, o.: best staal; -weise, bw.: brokswijze.

brëcklig, bv. n.: brokkelig, bros (broos).

Brod, o. (-es, -s; mrv. -e): brood (ook fig.); sein gutes - haben: goed zijn brood hebben; I -back, m.: (zeew.) beschuitmand; -backen, o.: (’t) broodbakken; -backer, m.: broodbakker; -bank, vr.: brood-stalletje, brood-kraampje; -bann, m.: belasting op het verkoopen van brood; -baum, m.: (pik.) broodboom; -brechen, o.: (theo.) ’t breken van het brood; -brei, m.: broodpap; -dieb, m.: brooddief (ook fig.); -erwerb, m.: broodwinning, kostwinning: -esser, m.: broodeter (ein unnützer -esser, een noodelooze mond, een mede-eter die tot ballast is); -frucht, vr.: broodvrucht; ein - gelehrter, m.: een geleerde die met zijne geleerdheid den kost moet verdienen; -hange, vr.: brood-rek; -herr, m.-.patroon, heer, meester, baas; -kammer, vr.: broodkamer; -karren, m,: broodwagen; -kasten, in.: broodkist; -korb, m.: broodmand (Einem den -korb höher hangen: iem. korthouden); -korn, o.: graan om brood van te bakken; -krümchen, o.: broodkruimeltje; -krume, vr.: kruim van brood; -kruste, vr.: korst van brood; -kuchen, m.: plaatkoek; -los, bv, n.: broodeloos, (fig.) geen brood verschaffend; -losigkeit, vr,: broodeloosheid; -mangel, m.: gebrek brood; -markt, m.: broodmarkt; -meister,

m.: broodmeester; -messer, o.: broodmes; -musterung, vr.: (mil.) keuring van het brood; -neid, m.: broodnijd; -ranft, m.: korstje (hompje, brokje) brood; -rindchen, o.: broodkorstje; -rinde, vr.: korst van brood (ein Stück -rinde: een stuk korst, een hompje brood); -sack, m : broodzak; -scharren, m.: broodstalletje, broodkraam-

m. (-es, -s; mrv. -e):

en m. (-es, -s; laagland, moe-

IBruch, in Sam. I -arzt, m.: (hik.) breukmeester; -band, m.: breukband (-bandmacher, m.: breukbandenmaker); -beere, vr.: (pik.) boschbezie; -dach, o.: vliering; -gold, o.: gedegen goud; -hafer, m.: wilde haver; -halter, m.: (hik.) tegen-houder (van eene breuk); -kraut, o.: (pik.) duizendkoorn, breukkruid; -pflaster, o.: breukpleister; -rechnung, vr.: (rek.) rekening met breuken; -schiene, vr.: (hik.) breukmeester; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -sohnitt, m.: (hik.) ’t breuksnijden, operatie van eene breuk; -silber, o.: oud zilver voor de smeltkroes; -stein, m,: gehouwen steen; -stück, o.: brokstuk, fragment; -wasser, o.: poelwasser; -weide, (pik.) waterwilg.

Brü’che, m. mrv.: (jag.) afgebrokene takken om den weg, dien men gekomen is, terug te kunnen vinden.

brü’chig, bv. n.:    1) breukig, vol

bersten, vol scheuren, vol vouwen; 2) breekbaar, bros (broos); I 3) moerassig.

Brüch’chen, o. (-s; mrv. -): brugje.

Brüche, vr.: brug; (typ.) galg; flie-gende - (schwimmende -): gierbrug.

Ibrück'en, w. b : overbruggen; ein gebrückter Weg: een weg van boomtakken.

IBrück'en, vr. mrv.: bruggen; I -amt, o.: departement van bruggen en wegen; -balken, m.: brugbalk; -bau, m.: brug-bouw; -baum, m.: brugbalk; -bogen, m.: boog eener brug; -bohle, vr.: dwarslegger; -gelander, o.: brugleuning; -geld, o. (-ge-leit, o.): bruggegeld, brugtol; -glied, o.: vak (gedeelte) eener brug; -knecht, m.: bruggeknecht; -kopf, m.: bruggehoofd; -lehne, vr.: brugleuning; -meister, m,: inspecteur der bruggen, (mil,) kapitein der pontonniers; -pfeiler, m.: brugpijler; -pfennig, m.: bruggegeld, brugtol; -schanze, vr.: (mil.) versterkt bruggehoofd; -wage, wipbrug, ophaalbrug; -zoll, m.: brug-dd, brugtol; -zolleinnehmer, m.: tol-

vr.:

pje; -schau, vr.: keuring’ van het brood in de broodwinkels; -schnitte, vr.: snede brood; -schragen, m.: broodrek; -schrank, vr.: broodkast; -schranne, vr.: broodstal-letje, broodkraampje; -spender, m.: brood-uitdeeler; -suppe, vr.: oroodsoep;-taxe, vr.: broodzetting; -teig, m.: brooddeeg; -torte, vr.: broodtaart; -verdienst. m.: broodwinning, kostwinning; -verwalter, m.: broodmeester; -verwandlung, vr.: (theo.) transsubstantiatie; -wagen, m.: broodwagen; -wandlung, vr.: (theo,) transsubstantiatie; -wasser, o.: broodwater; -wissenschaft, vr.: wetenschap die beoefend wordt als middel van bestaan; -wurzel, vr.: broodwortel, maniok; -zucker, m.: broodsuiker

Bröd’ehen, o. (-s; mrv, -): broodje,

bro’deln, w. o. h.: 1) opborrelen; 2) bruisen.

Bro'dem, m.: heete damp, dwalm.

Broden, m.: 1) suikerbrood; 2) Zie

Brodem.

Broi halm. m. (-s): witbier.

Brokat , m. (-es, -s): 1) goudlaken, zilverlaken, brocade;    2) gebloemde

zijde.

BrokateH',

brocatel.

Brok'kolf, m. (-;s): (tnb.) spruit-kool.

Brom, o. (-es, -s): (schk.) bromium; ] -saure, vr.: bromiumzuur.

Brom beere, vr.: braambes, braam; 1 Brom'beerstrauch, m.: braambessestruik.

Bronze, vr.: brons; I -farben, bv. n.: bronskleurig.

Bro’sam, vr.: 1) kruimeltje, kruimpje; 2) kruim (van brood).

Bröschen, o. (-s; mrv. -): kalfszwezerik.

broschiresi [ie], w. b.: innaaien.

Broschüre, vr.: brochure, vlugschrift.

brö seln, w. b.: kruimelen.

Brösling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) groote witte aardbei.

Brot, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Brod.

IBrucb, m. (-es, -s; mrv. Brü'che): breuk (i. a. b.) ; (fig.) barst, scheur; (ook:) vouw; (van dijken:) doorbraak; (mnw.) instorting, (ook:) steengroeve; in die Brüche gehen (gerathen |t], kommen): (fig.) spaak loopen, misloopen, verkeerd uitkomen, (ook:) zich misrekenen; zie ook Brüche. I -, o. mrv. Brü'che): drasland, rasland.

vr.:

gege gaarder

Brück'ung, vr.: houten vloer in eenen stal.

Bru'del, m, (-s): 1) damp, wasem; 2) opborreling; 3) slijkpoel, modderplas, modderpofel.

hru deln, w. b.: 1) opborrelen; 2)bruisen.

Bru der, m. (-s; mrv. Brüder): broeder ; leiblicher -: eigen vleeschelijke broeder; ein lustiger -: een vroolijke snaak; die niedern Brüder; (kkl.) de Minderbroeders; die barmherzigen Brüder: (kkl.) de Broeders van Barmhartigheid; gleiche Brüder, gleiche Kappen: (spr.) gelijkê monniken, gelijke kappen; I nach -art: op broederlijke wijze;-kind, o.: broederskind; -kuss, m.: broederkus; -liebe, vr.: broederliefde; -mord, m.: broedermoord;-mörder, m.: broedermoordenaar, broedermoorder; -treue, vr.: broedertrouw. Zie ook Bru-ders.

Brüder, in Sam. I -gemeinde, vr.: (kkl.) Broedergemeente (der Hernhutters).

brü’derlich, bv- n,: broederlijk; -keit, vr.: broederlijkheid.

Bru ders, in Sam. 1 -frau, vr.: broe-dersvrouw, schoonzuster; -sohn, m.: broe-derszoon, neef; -tochter, vr.: broeders-dochter, nicht; -weib, o.: broedersvrouw, schoonzuster.

ljrüderschaft, vr.: broederschap; -mit Einem machen: broederlijke vriendschap met iemand sluiten; -trinken: broederlijke vriendschap drinken.

Brüg’ge, o. ( s): (adk.) Brugge ; Brüg-ger, m. (-s; mrv. -): Bruggenaar; Brüg'-gerin, vr. (mrv. -nen): Brugsche; brüg-gisch, bv n.: Brugsch.

Ifrüh, in Sam, I -fass, o.: broeikuip; -futter, o.: slobbervoeder; -heiss, bv. n.: kokend heet, (bw., fam.) heet van den rooster; -kase, vr.: kaas van afgeroomde melk; -kessel, m.: broeiketel; -napfchen, o.: sauspan, sauskom: -siedendheiss (-warm), bv. n. en bw.: Zie brühheiss; -trog,

m,: broeikuip; -wasser, o.: broeiwater.

Brü'he, vr.: broei; (fig.) saus; (kkk.) nat, vleeschnat, bouillon; (tech.) loog; in der - sitzen oder stecken: in de broei (in de knoei) zitten, met de , handen in ’t haar zitten; eine lange - über etwas machen: vele woorden den hals breken over iets.

briilien, w. b.: broeien, in heet water

Rrunn, m. (-es, -s; mrv. -en): bron; I -quelle, vr.: bronwel.

Rrünn'chen, o. (-s; mrv. -): kleine bron.

Brun nen, m. (-s; mrv. -): bron, (fig.) fontein, (ook:) welpomp, (ook:) welput; - trinken: op eene badplaats in de kuur zijn; in den - fallen: 1) in ’t water vallen, zonder gevolg blijven, 2) buiten den waard rekenen; Wasser in den - tragen: water in de zee dragen; I -ader, m.: bron-ader; -anstalt, vr.: inrichting voor het gebruik van het geneeskrachtige bronwater; -arzt, m.: dokter der bron-inrichting; -becken, o.: fontein, bekken; -behalter, m.: gemetselde welput; -bohrer, m.: 1) putboor, welboor, 2) putboorder, welsteker ;-büchse, vr.: metselwerk om de pijpen aan eene bron; -bürste, vr. : borstel om de bronpij-pen schoon te houden; -dach o.: overdekking van eene bron; -deckel, m.: putdeksel ; -eimer, m.: put-emmer; -feger, m.: putruimer, put-schoonhouder ; -gast, m.: (fig.) badgast; -gelander, o.: hek rondom eene bron; -graber, m.: welsteker, welput-graver; -hahn, m. fonteinkraan; -haus, o,:

vr.: seizoen.

m.:

zetten.

Kriill, in Sam. I -affe, m.: brul-aap ; -ochse, m.: stier,

brüi'len, w. o. h.: brullen, loeien.

Brumft, vr.: bronst (paartijd).

Kruin in. in Sam, I -bar, m.: brombeer; -bart, m.: brompot; -bass, m.: (muz.) brompijp, bas; -eisen, o.: mondharmonica; -fliege, vr.: bromvlieg; -ka-fer, m,: bromtor; -kater, m.: brompot; -kreisel.m.: bromtol; -ochs, m.: stier,(fig.) stommerik; -vogel, m.: kolibrietje.

brum meln, w. o. h.: mompelen, pruttelen, prevelen.

lirum men, w. o. h.: brommen; (fig,) gonzen, (ook:) bulderen; in den Bart -: mompelen, pruttelen, prevelen, I -, w. b.: brommen ; (fig.) neuriën.

Brnmmer, m, (-s; mrv, -): 1) brommer, brompot; (muz.) brombas; 2) stier.

brum mig’, bv. n.: brommig.

Brunelle, vr.: (pruimsoort:) pru-nelle ; | -nkraut, o.: brunella-kruid, bruinwortel.

Rrünette, vr.: brunette.

Hranft, vr.: bronst (paarzucht; paartijd); I -birsche, vr. (-bürsche, vr.): jacht op bronstig wild; -hirseh, m.: bronstig hert; -platz, m.: plaats waar het bronstige wild paart; -wildpret, o.: bronstig wild; -zeit, vr.: bronsttijd.

brimften, w, o,: naar paring verlangen, bronstig zijn; brunftig, bv, n.: bronstig.

Rriuiii* [iel, in Sam.: -eisen, o-: brui-neerijzer; -gold, o.: gebruineerd goud; -stahl, m.: bruineerstaal,

bruni'ren [iel, w. b.: bruineeren; Bruni’rer [ie], m. (-s; mrv. -): bruineer-der.

overdekte bron; -haken, m.; puthaak; -kasten, m.: gemetselde waterput; -kur vr.: bronwaterkuur; -loch, o.: putgat; -meister, m.: bronmeester; -ort, m.: plaats met bronnen, (fig) badplaats; -rad, o.: rad om den vollen emmer naar boven te winden, welput-rad; -rand, m.: put-rand; -raumer, m. : put-ruimer, put-scnoonhou-der; -röhre, vr.: fonteinpijp; -salz, o.: bronzout; -schwengel, m.: pompslinger; -seil, o.: touw om water te putten; -stein, m.: deksteen op een put; -stube, vr.: 1) overdekte bron, 2) vergaarbak ; -trog, m.: fonteinbekken; -wasser, o-: 1) bronwater. 2) welwater, putwater; -zeit, tijd voor de bronkuur, (fig.) bad- ‘

ISriinst, vr. (mrv. Brün’ste): bronst (paarzucht; paartijd); (fig.) drift, vuur, warmte, hartstochtelijkheid, brün'stig:, bv. n.: (drk.) bronstig; (fig.) driftig, vurig, hartstochtelijk; I -keit, vr.:    (drk.) bronstigheid, (fig.) warmte,

vuur, hartstochtelijkheid.

Rriissel, o. : (adk.) Brussel; Brüs-seler, m.; (-s; mrv. -): Brusselaar; Brüs-selerin, vr. (mrv. -nen): Brusselsche; brüs'selisch, bv. n.: Brusselsch.

ISrust, vr. (mrv. Brüs'te): borst; (mod.) lijf eener japon; sich in die - werfen: eene hooge borst zetten; I -ader, vr.: borst-ader; -arznei, vr.: borstmiddel, middel voor de borst; -bauchflosser, m.:visch met borstvinnen; -band, o.: (hik,) borst-verband; -baum, m.: (wev.) borsthout, boom; -beerbaum, m.: borstbezieboom, jujube boom; -beere, vr.: borstbezie, jujube ; -bein, o.: borstbeen; -beklemmung, vr. (-beschwerde, vr.): bezetting op dé borst; -bild, o.: borstbeeld; -binder, vr.: (hik.) borstverband; -blatt, o.: borstvlak; -bohrer, m.: (tim.) drilboor; -braune, vr.: belemmerde ademhaling, benauwdheid op de borst; -brett, o.: borstvlak ; -drüse, vr.: borstklier (-drüse vom Kalbe: kalfszwezerik); -eisen, o.: borst-ijzer (in een corset); -entzündung, vr.: borst-ontsteking- -feil, o.: borstvlies; -fieber, o.: asthmatischo koorts;-fleck, m.: borstlap, (bij schoenmakers:) borstleer; -fleisch, o.: borstvleesch; -flosser, m.: visch met borstvinnen ;-gang, borstkanaal; -gegend, vr.: borst-streek; -geschwür, o.: etterzak; -glas, o.: zuigglas, zuigflesch; -harnisch, m.: borstharnas; -haut, vr,: borstvlies; -hecke, vr.: (tnb,) lage heg of haag; -höhle, vr.: borstholte; -holz, o.: (wev.) borsthout, boom, (fig.) borstvlak;-kasten, m.: (ontl.) borstkas, borstgebeente; -kern, vr,: (van slachtvleesch:) borststuk; -knochen, m,: borstbeen ; -krampf, m.: kramp in de borst; -krank, bv. n.: aan de borst lijdend (ein -kranker: iemand die eene borstkwaal heeft); -krankheit, vr,: borstkwaal, borstziekte, (ook:) longtering; -küchlein, o. (-küchelchen, o): borstkoekje; ’-latz, m.: 1) borstlap, 2) borstrok; -leder, o.: (bij schoenmakers:) borstleer; -lehne, vr.: borstwering; -milch, vr.:(pha.)borstdrankje; -mittel, o.: borstmiddel; -muskei, m.: borstspier ;-pfl aster, o.: borstpleister; -pulver, o.: borstpoeder; -reinigend, bv. n.: borst-zuiverend; -riemen, m.: borst-riem; -ring, m.: borst-ring ; -saft, m. : borst-siroop; -schild, o.: (kkl.) borstlap, (ins,) borstschild; -schleier, m.: halsdoek (inz. der nonnen);

bkÜstscMM

WWW

-schleife, yr.: strik op de borst; -schim- -handlung, yr.: 1) boekwinkel, 2) boek-pfen, m.: verkoudheid, hoest van verkoud- handel; -laden, m. boekwinkel; -mast, vr.: heid; -schnur, vr.: rijgveter; -streifen, m.; eikelvoerder; -pilz, m.: (pik.) beukezwam; borststrook, borstplooisel;-stück, o.: borst- -schuld, vr.: (kph.) boekschuld; -stabe, m.: stuk; -thee, m.: aftreksel van borstkruiden;    letter (nach dem -stabe: letterlijk, naar

-trank, m.: borstdrankje;-tuch, o.: 1)hals-    de letter); -stabelei’,    vr.:    letterzifterij;

doek, 2) borstlap; -warze, vr,: (ontl.) tepel;    -stabeln, w. o.: letterziften, aan de letter

-wasser, o.: (gnk.) borstwater, (pha.) borst-    blijven hangen; -staben, in Sam. (-folge,

drankje;-wassersucht,vr.: borstwaterzucht;    vr.: alphabetische volgorde; -grosse, vr.:

-weh, o.: pijn in de borst; -wehr, vr.:    lettergrootheid; -rathsel[tl, o.: letterraadsel,

borstwering; -werk, o.: orgelfront, (fam.)    logogrief; ^rechnung,    vr.:    algebra, stel-

boezem; -winde, vr.: windas-spil; -wurzel, kunst; -spiel, o.: letterspel, anagram; vr.: (pik.) engelwortel, angelica; -zucker, -tafel, vr.: letterlijst; -versetzung, vr.: m.: gerstesuiker.    letterverplaatsing); -stabi'ren [iel, w. b.:

Brüst’chen, s. (-s: mrv. -): borstje; spellen (z. n. o.: ’t spellen); -stabler, m.: (fig.) lijfje.    letterzifter; -stablich,    bv.    n.: letterlijk;

Tbriisten (sich.), w. w.: eene hooge    -stablichkeit, vr.: letterlijkheid; -titel, m.:

borst zetten, zich verhoovaardigen.    titel (van een boek); -weizen, m.: (pik.)

Brüs tung, vr.: borstwering.    boekweit (-weizengrütze, vr.: boekweite-

Brut, vr.: ï) (’t) broeden; 2) broed,    grutten); -winde, vr.: (pik.) wilde boek-

broedsel. (fig.) gebroedsel, gebroed; I -biene, weit. vr.: (ins.) hommelbij; -ei, o.: ei om uit te Bucharer, m. (-s; mrv. -): Bucharijër; broeien; -henne, vr.: kip die zit te broeien; Bucha'rerin, vr.: Bucharijsche; Bucharei’, -kafig, m.: broeikooi (voor vogels); -ofen, vr.: (adk.) Bucharijë; bucha'risch, bv. n.:

P.*.:

broei-oven; -rissig, bv. n.: (eieren:) Bucharijsch. bijna uitgebroeid, vuil;-zeit, vr.: broeitijd; Bucli'e, vr.: (pik.) beukeboom, beuk. -zelle, vr.: broei-cel; -zwiebel, vr.: uitwas Bücli'elclieii, o. (-s; mrv, -): boekje, (aan bloembollen, enz.).    Ibuch'en, w. b.: boeken,

brutal', bv. n.: brutaal.    Ibucb’en, bv. n.: beukenhouten, beu-

brtt’ten, w. h. h.: broeden, broeien. I -, ken; I -hain, m.: beukenboschje; -wald, w. b.: uitbroeien.    m,: beukenbosch.

brii’tig-, bv. n : (van kippen:)broedsch;    . Büclier, o. mrv.: boeken; I -aufseher,

(van eieren:) vuil.    in.: bibliothecaris; -beschreiber, m.:

brutto, bv. n.: bruto, onzuiver.    bibliograaf; -beschreibung, vr.: bibliogra-

Bryo'nïe, vr.: (pik.) brionie.    phie; -brett, o.: boekenplank; -dieb, m.:

bst, tsw.: pst! hoor eens even!    kijk    boekendief, (fig.) letterdief; -diebstahl, m.:

eens hier!    diefstal van boeken, (fig.) letterdieverij;

Büb’chen, o. (-s; mrv. -): jongske,    -freund, m.: minnaar van boeken;-gestell,

ventje, kereltje.    o.: boekenrekje; -handel, m.: handel in

Bu'be, m. (-n; mrv.-n) jongen;    (fig.)    boeken; -handler, m.: boekenkoopman;

snaak; (in ’t kaartspel:) boer.    -kenner, m.: boeken-kenner; -kenntniss

Buben, in Sam. I -streich, m. (-stück,    [s], vr.: kennis van boeken; -kram, m.:

o.):    1) kwajongens-streek, 2) gemeene    1) handel in oude boeken, 2) boekenstal-

streek, fieltenstreek.    letje, 3) (fig.) geleerdheid-uitkramerij ;

Büberei', vr.: fielterij.    -kunde, vr.: 1) kennis van boeken,

Bii'bin, vr.: gemeen schepsel.    2) bibliographie; -liebhaber, m.: minnaar

bii bisch, bv. n.:    1) kwajongens-    van boeken; -liebhaberei', vr.: boeken-

achtig; 2) gemeen, slecht.    liefhebberij; -macher, m.: boekenmaker,

Bucli, o. (-es, -s; mrv. Bü’cher): boek    (iron.) boekensmid; -nachdruck, m.: na-

(i. a. b.);-führen (-halten): boek houden;    druk; -narr, m.: boekengek; -regal, o.:

I -adel, m.: letterkundige wereld;-ampfer,    boekenrekje; -repositorium, o.: bewaar-

m.: (pik.) koekoeksbrood; -binder, m.:    plaats voor boeken, boekerij, bibliotheek;

boekbinder (-binderlohn, m.: bindloon);    -richter, m.: boekbeoordeelaar, recensent;

-drucker, m.: 1) boekdrukker, 2) in Sam.    -saai, m. (-sammlung, vr.): bibliotheek;

(-farbe, vr.: drukinkt; -kunst, vr.: boek-    -schau, vr.: boekbeoordeeling;-schloss, o.:

drukkunst; -presse, vr.:    drukpers;    boekslot; -schrank, m.: boekenkast;

-schwarze, vr.: druk-inkt; -stock, m.:    -schreiber, m.: boekenschrijver, (iron.)

vignet); -druckerei', vr,: boekdrukkerij;    boekensmid; -sprache, vr.: boekentaal,

-eichel, vr.: (-eker, vr.): beukenoot, aker    (fig.) schrijftaal; -sucht, vr.: bibliomanie,

van den beukeboom; -esche, vr.: (pik.)    gebrandheid op boeken; -trödel, m.:

hagebeuk, wilde beuk; -espe, vr.: (pik.)    handel in oude boeken;-trödler, m.: koop-

ahorn; -fink, m.: (vog.) vink; -führer, m.:    man in oude boeken; -verleiher, m.: lees-

boekhoudes; -führung, vr.: (het) boekhou-    bibliotheekhouder; -verzeichniss [sj, o.:

den; -gold, o,: bladgoud; -halter, m.:    boekenlijst, catalogus; -wesen,o.:letter-

boekhouder;-haltérei’, vr.: (’t) boekhouden,    kunde; -wurm, m.: boekwurm (ook fig.);

(fig.) kantoor; -haltung, vr : (’t) boekhou-    -wuth [t], vr.: dolle gebrandheid op boe-

den (doppelte -haltung führen: Itali-    ken, bibliomanie.

aansch boekhouden); -handel, m.: boek- Buclis, m. (-s; mrv. -e): boksboom, handel; -handler, m.: 1) boekhandelaar,    taxisboom; I -baum, m.: boksboom, taxis-

2) boekverkooper (-handler und Verleger:    boom; -baumen, bv. n.: taxishouten;

boekhandelaar-uitgever; -handlermesse,    -dorn, m.: (pik.) taxisdoorn; -maser,

bosch.

Büclis'clien, o. (-s; mrv. -): busje; doosje.

yr.: boekhandelaars-jaarmarkt, Leipziger    m.: taxiswortel; -wald, m.: taxis-

jaarmarkt); -handlerin, vr.: 1) boekhandelaarster, 2) boekverkoopster, 3) boekhandelaars- of boekverkoopers-vrouw;

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

b'Mdhölz.

TÏT

IBüchseii, in Sam. I -bohrer, m.: witboor; -lauf, m.: loop eener buks; -macher, m.: buksenmaker; -pulver, o.: fijn kruit; -ranzen, m.: (jag.) weidtasch; -schaft, m.: houtwerk eener buks; -schafter, m.: buksenmaker alleen voor het houtwerk; -schiessen, z- n. o.: (het) schieten met de buks; -schrank, m.: buksenrek; -schuss, m.: (fig.) geweerschot; -schütze, m.: buksschutter; kara-m.: (jag.) jagers-

van een

Bumbiim, o.: (het) gebombam. biinis. tsw.: pof!, paf !, bom!

IBund, m. (-es, -s; mrv. Bün’de):

1)    band (i. a. b.); roksband; broeksband; der türkische -: de Turksche tulband;

2)    (pik.) pompoen; 3) (spl.) veld, vak, ruit; 4) (fig.) bond, bondgenootschap,

van

Büch'se, yr.: 1) bus; doos; 2) buks, karabijn,

Ibüchsen, w. b.: (fam.) doodschieten.

binier; -spanner, knecht.

Buelit, vr.: (adk. en fig.) bocht, inham; buch'tig, bv, n.: vol bochten,

Buch'ung;, vr.: (kph.) boeking.

IBuek’el m. (-s; mrv. -): bult; (fig.) uitwas; (fig. fam.) pokkel, rug; sich einen

-    lachen: zich een bult lachen; die Mauer macht einen -: (fig.) de muur buikt; der

-    juckt ihm: (spr.) hij moet op zijn pokkel hebben, hij moet ruggesmeer hebben. I -, vr.: knopje.

IBuck'el, in Sam. I -meissel, m. (bhk.) ronde beitel; -ochs, m.: (drk.) bison; -thier [t], o.: bultdragend dier (b. v.: de kameel, de dromedaris).

buck'elig, bv. n.: gebocheld; bultig, bliek en (sich), w. w.: bukken.

buek licht, bv. n.: bochelachtig, bochelvormig.

huch lig, bv. n,: gebocheld; bultig.

Bück'ling, m. (-es, -s; mrv. -e):

1) buiging; 2) bokking; I -macher, m.: (fam.) complimentenmaker.

Bu'de, vr.: kraam, kermiskraam; kraampje, stalletje; (fig.) winkel.

Bu’den, in Sam. I -mann, m.: kramen-man; -tisch, m.: stalletje; -zins, m,: staangeld (op kermis of markt).

Buffel, m. (-s; mrv. -): buffel: | -haut, vr.: buffelhuid; -kalb, o.: buffelkalf; -leder, o.: buffelleder, buffelleer; -ochs, m.: buffel-os.

hüffeln, w. o. h.: (fam.) négeren, zich afmoorden.

Biiffet', o. (-es, -s; mrv. -s): buffet.

Büffer, m. (-s; mrv. -): buffer, stootkussen.

Bug:, m. (-es, -s; mrv. -e): (van schepen:) boeg; (van schapen:) voorbout; (van paarden:) schoft; (van wilde dieren:) schouder; (fig.) buiging, kromming, bocht; I -ader, m.: schoft-ader, schouder-ader; -anker, m.: (zeew.) vertui-anker; -band, m.: (zeew.) boegband; -lahm, bv.: schou-derlam, ontwricht in den schouder; -spriet, o.: (zeew.) boegspriet; -stück, o.: (rund-vleesch:) schinkel, (sehapevleesch :) voorbout, (zeew.) kluishout, boegstuk;-verren-kung, vr.: ontwrichting in den schouder.

Biigel, m. (-s; mrv. -) beugel (inz. stijgbeugel); (van manden, enz.:) hengsel; (van wiegen en wagens:) kap; (aan horloges:) kettingring; l-brett,o.: strijkplank (der waschvrouwen), persplank (der kleermakers); -dohne, vr.: (jag.) strik, patrij-zenstrik; -eisen, o.: strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer; -fest, bv. n : zadelvast; -garn, o.: (vogelaars-) beugelnet, slagnet; -los, bv, n.: zonder stijgbeugels; -riemen, m.

stijgbeugelriem; -ringe, vr. mrv.: beugel-riem-ringen; -stahl, ondervlak strijk- of pers-ijzer; -strümpfe, m. mrv.: sokken; -tasche, vr.: beugeltasch; -trager, m.: stijgbeugelriem; -teppich, m. (-tuch, o.): strijkdeken.

bügeln, w. b.: (waschgoed:) strijken; (kim.) persen; Büg lerin, vr. (mrv. -nen): strijkster.

Bngsir' [ie], in Sam, I -anker, o,: (zeew?) vertui-anker; -boot, o.: sleepboot; -lohn, m.: sleeploon; -tau, o.: sleeptouw;

I bugsi'ren [ie], w. b.: sleepen, op sleeptouw hebben; Bugsi’rer Lie], m. (-s; mrv. -): sleepboot.

Biihel, m. (-s; mrv. -): heuveltje; hoogte.

Buh'le, z. n. m.: (-n; mrv. -n): boeleerder, (vr.:) boeleerster; buh'len, w. o. h.: boeleeren (-mit: met), hunkeren, trachten (-um: naar); Buh’ler, m. (-s; mrv. -): boeleerder; Buhlerei', vr.: (het) boeleeren; Buhl’dirne, vr. (Buh’lerin, vr.): boeleerster; buhlerisch, bv. n,: boeleerend; Buhl’schaft, vr.: (het) boeleeren; Buhl-schwester, vr.: boeleerster.

Btihn, in Sam. I -loch, o.: (mnw.) steigergat.

Biih'ne, vr.: 1) zolder,vliering; 2) kade, kaai, haven, walkant; 3) stelling, stellage, steiger; 4) tooneel.

IBühnen, vr. mrv.: 1) mrv. van Bühne, 2) hal; unter den -: in de hal;

I -dichter, m.: tooneeldichter; -künstler, m.: tooneelspeler; -maler, m.: tooneel-schilder, decoratie-schilder; -malerei', vr.: l)(het) decoratie-schilderen, 2)tooneel-decoratie; -meister, m.: havenmeester; -stück, o.: tooneelstuk, stuk voor het tooneel; -tanz, m.: tooneeldans, (fig.) ballet: -veranderung, vr.: verandering van tooneel; -wand,vr.: tooneelscherm; -werk, o.: (tooneel-lmachinerie; -werkmeister, m.: (tnl.) machinist.

Ibüb'nen, w. b.: (vaatwerk:) dicht laten trekken, dicht laten zuigen; (mnw.) beschoeien, met planken bekleeden.

buk, Zie backen.

Bul'le, m. (-n; mrv. -n): bul, stier (ook: Bull'ochs, m.). I -, vr.: bul; papst-liche -: pauselijke bul; die goldene -: (hist.) de gouden bul.

Bul'len, in Sam. I -beisser, m.: bul-hond; -buch, o.: register der pauselijke buis; -kalb, o.: jonge stier; -sammlung, vr,: verzameling van pauselijke buis; -schreiber, m.: schrijver van de pauselijke buis.

verbond.

IBund, o. (-es, -s; mrv. -e): bos; (fig.) bundel; .(van uien:) rist; (van garen:) streng.

IBund, in Sam. I -axt, m.: stootbeitel; -bruch, m.: verbreking (schending) een aangegaan verbond; -brüchig, bv. n.: ontrouw aan het aangegane verbond; -eisen, o.: ijzer in staven, staaf-ijzer;-holz, o.: 1) takkenbos-hout, 2) hout aan bossen;

BUNDWEISE.

115

BüESuHïr.^

-steg, m.: (typ,) formaathout; -weise, bw.: ;aan bossen, in bundels.

Bünd'chen, o. (-s; mrv, -); bosje; bundeltje-

Bün del, o, (-s; mrv, -): bundel; pak; bos; sein - schnüren: (spr.) zijne biezen pakken.

Bün'delclien, o. (-s; mrv. -): bundeltje; pakje ; bosje.

Bun'des, in Sam. I -akte, vr.: bonds-akte, verdrag van bondgenootschap ; -an-gelegenheit, vr.: bonds-zaak; -feld, o.: veld waar het verbond werd aangegaan; -test, o.: bondsfeest; -festung, vr.: bonds-vesting; -genoss, m.: bondgenoot; -genos-senschaft, vr.: bondgenootschap: -genos-sisch, bv. n.: bondgenootschappelijk; -gericht, o.: bondsgerechtshof; -lade, vr.: (theo.) arke des Yerbonds, Yerbonds-ark; -machte, vr. mrv.: verbondene mogendheden; -mahl, o.: bondsmaal; -massig, bv. n.: 1) met het verbond in overeenstemming zijnde, 2) krachtens het verbond, 3) bij de bonds-akte bepaald; -regierung, vr.: bonds-regeering; -staat, m.: bondsstaat; -staats-werfassung, vr : staatsregeling (constitutie) van den bondsstaat; -stadt, vr.: bonds-stad; -tag, m.: bondsdag; -truppen, vr. mrv.: bonds-troepen; -verfassung, vr.: bonds-constitutie, bondsregeling; -ver-sammlung, vr.:

e, bondsregeli ; bondsvergaderir bün dig, bv. n.: 1) bondig, )rt en zakelijk; 2) bindend; v

ring.

, beknopt, verbindend, vr.: 1) bon-

kort en zakelijk; 2) bindend; verplichtend, geldig; I -keit, digneid, 2) geldigheid, kracht.

Bündniss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv, -se)j: verbond, bondgenootschap.

buut, bv. n.: bont (ook hg.); -es Papier: gemarmerd papier; es zu - machen: het te bont maken; es geht - zu: het gaat er bont toe, het gaat er vreemd toe; I -farbig, bv. n.: bont; -fieckig, bv. n.: gemarmerd; -papier, o.: sitspapier; -scheckig, bv. n.: bont; -specht, m.: (vog.) bonte ekster; -streifig, bv. n.: bontgestreept; -werk, o.: bont (pelterij).

Bün’ze, vr,: graveerstift, steekbeitel, drijfnaald, drevel.

bun'zeln, w. b.: drijfwerk maken op.

hun zen, m. (-s; mrv. -): Zie Biinze;

I -hammer, m.: punt-hamer.

Burat', m. (-es, -s; mrv. -): borat, brat.

Biirde, vr.: last, vracht; (tig. fam.) vrachtje; eine - Stahl: een bos stalen staven; I -stahl, m.: staal in staven.

Burg, vr.: burcht, burg, kasteel; l-bann, m.: rechtsgebied, onderhoorigheid (van den burcht); -flecken, in.: (aan eenen burcht onderhoorig) vlek; -friede, m.: 1) rechtsgebied, 2) openbare veiligheid; -gericht, o.: rechtsmacht van den burchtheer; -graf, m.: burggraaf; -grafin, vr.: burggravin; -grallich, bv.n.: burggrafelijk; -hauptmann, m.: bevelhebber over de bezetting van eenen burcht; -herr, m.: ambachtsheer; -hut, vr.: verdediging van •eenen burcht; -keiler, m.: kelder van den burcht; -lehen, o.: aan den burcht onderhoorig leen ; -mann, m.: leenman van den ambachtsheer; -richter, m.: door den ambachtsheer aangesteld rechter; -stall, m.: hertenkamp ; -verliess, o,: (hist.) gevangenkelder van den burcht; -vogt, m.: (hist,) burchtkastelein, burchtbewaarder; -vogtei',

vr.: burchtbewaarderschap; -warte, vr.: wachttoren op den burcht,

Bürg, in Sam. I -brief, m.: kredietbrief; -schaft, vr,: borgtocht (-schaft leisten:

; die -schaft übernehmen:

-schein,

borg stellen;

zich borg stellen, borg blijven); schriftelijke borgtocht.

Biir'ge, m, (-n; mrv. -n): borg; den -n muss man wurgen: (spr,) wie borg voor iets blijft moet er voor opdraaien; I-meister, m.: burgemeester.

biirgen, w. o.: borg spreken.

Biirger, m. (-s; mrv.-): burger;I-adel, m.: aanzienlijkste deel der burgerij ; -aus-schuss m.: commissie uit de burgerij; -eid, m,: eed als burger; -fest, o.: burger-feest; -freund, m.: vriend van den burgerstand; -garde, vr,: schutterij; -gardist, m.: schutter; -gehorsam, m.: gevangenis voor gezetene burgers; -geld, o.: betaling voor het burgerschap ; -gerechtsame, vr.: burgerschapsrechten en privilegiën; -glocke, vr.: alarmklok; -hauptmann, m.: hoofdman van de burgerwacht; -haus, o.; burgerhuis; -kranz, m.: burgerkroon; -krieg, m.: burgeroorlog ; -krone, vr.: burgerkroon; -lehen, o.: burgerleen; -liebe, vr.: burgerzin; -madchen, o.: burgermeisj e;- meister, m.: burgemeester (-meisteramt, o.: 1. burgemeesterschap 2. kantoor van den burgemeester); -pflicht, vr.: burgerlijke plicht, plicht als burger; -recht, o.: burgerrecht; -rolle, vr.: register der burgerrecht-hebbenden; -schaft, vr.: burgerschap (vr. en o.); -schule, vr.: burgerschool; -sinn, m.: burgerzin; -soldat, m.: dienstdoende schutter; -spital, o.: burgerhospitaal; -stand, m.: burgerstand; -stolz, m.: burgertrots; -tugend, burgerdeugd; -volk, o.: burgervolk; -wache vr. (-wehre, vr.): burgerwacht, schutterij; -weib, o.: burgervrouw. Zie ook Burgers.

Bür’gerin, vr. (mrv. -nen): burgeres; 2) burgervrouw,

bür gerlich, bv. n.: burgerlijk; |-keit, vr.: burgerlijkheid.

Bür'gerliche, m. mensch.

Biir gers, in Sam. I -frau, vr.: burgervrouw; -mann, m.: burgerman.

Burgund’, o. (-es, -s): (adk.) Burgun-dië; Burgun'der, m. (-s; mrv. -): Burgun-diër; Burgun'derin, vr. (mrv, -nen): Bur-gundische; Burgun’derwein, m.: bourgogne-wijn; burgun'disch, bv. n.: Burgundisch (- Heu: Spaansche klaver).

Bursch, m. (-en; mrv. -e of -en): jongen, knaap; (iron,) snaak; (in Duitschland ook inz.:) student; die jungen -e: de jongelieden, de jongelui; du bist mir ein feiner -: gij zijt me een mooie jongen.

Bürsch, in Sam. I -bezirk, m.: jachtdistrict, vrijë jachtgrond, vrij jachtgebied; -büchse, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -geld, o.: geld voor de jacht-akte; -hund, m.: brakhond^ brak; -meister, m.: opzichter over de jachtbenoodigdheden; -pulver, o.: geweerkruit; -rohr, o.: jachtroer, jachtge , weer

Bürsch'chen, o. (-s; mrv. -); borstje, knaapje, jongentje, mannetje, ventje; (iron.) snaakje, guit.

Bur'sche, m. (-n; mrv. -n): Zie

Bursch.

Bür'sche, vr.:l) jacht met het geweer:

m.:

en

blijven, borg

vr.:

vr.: burger

m.:

ril

van

voo

dienen.

Büs'ser, m. (-s; mrv. -): boeteling, boetedoener; I -kleid, o.: boetgewaad;

I Büs'serin, vr. (mrv. -nen): boeteling, boetedoenster; Büs'sung, vr.: boetedoening,, boete.

Biis'te, vr.: borstbeeld.

Biit'te, vr.: 1) (visch:) bot; 2) draagmand, kreel, kriel; 3) kuip, ton, tobbe.

Büt'tel, m. (-s; mrv.: -): 1) gerechtsdienaar; 2) beulsknecht; Büttelei', vr.: gijzeling, gevangenhuis.

Butten, in Sam. I -korb, m.: vracht-mand; -russ, m.: zwartsel, tonnetjeszwart-sel; -trager, m.: manddrager, krieldrager, (fig.) zakkendrager, sjouwer.

But’ter, vr.: boter; mit - machen (mit - bestreichen), boter smeren op, boteren; braune -: bruingesnerkte boter; I -artig, bv. n.: boterachtig; -bamme,vr.: boterham; (pik.) boterboom; -birne -blume, vr.:

mo

2) vrije jachtgrond; 3) recht om te jagen, jacht-akte.

bür'schen, w. b.: jagen (met geweer): schieten op.

Bur sclien, in Sam, I -haft, bv. n.: studentachtig; -leben, o.: studentenleven; -schaft, vr.: studentenkorps, studentenvereniging ; -sitte, studentengebruik, studentenmanier.

burschilios', bv. n.: studentikoos, studentachtig; Burschikositaf, vr.: studenti-kositeit.

Biirsch'ner, m. (-s; mrv. -): jager.

Bürst'clien, o. (-s; mrv, -): borsteltje, schuiertje.

Bür'ste, vr.: borstel, schuier.

Ibürsten, w, b.: borstelen, schuieren: afborstelen, afschuieren; (fig.) doorhalen, uitvegen.

Bür'sten, in Sam. I -binder, m.: borstelmaker; -förmig, bv. n.: borstelvormig; -gras, o.: (pik.) nardus ; -handel, m.: bor-stel-negotie; -kraut, o.: (pik.) verversdistel; -macher, m.: borstelmaker; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups.

bür'tig, bv. n.: geboortig.

Bür’zel, m. (-s; mrv. -): kruis, achterste (jag.) staart.

Bur zel. in Sam. I -baum, m.: duikeling, tuimeling; -dorn, m.: (pik) waterkastanje; -mannchen, o.: duikelaartje.

bur zeln, w. o. h.: duikelen, tuimelen, buitelen.

Buscli, m. (-es; mrv. Bü'sche): l)kreu-pelbosch kreupelhout; 2) boschje, bosschage; 3) groepje boomen, plokje hoornen: 4) struik, heester, boompje; hinter dem -e halten: (fig.) in het geniep te werk gaan; auf den - klopfen (oder schlagen): (fig.) het terrein polsen, een appeltje uitwerpen; I -affe, m.: orang-outang;-ameise, vr.: (ins.) groote mier; -apfel, m.: wilde appel; -ahnlich (-artig), bv. n.: l)kreupel-boschachtig, 2) struikgewasachtig; -baum, heester, struikgewas;-bohne,vr.: kruipertje (eene boomsoort); -dorn, m.: taxis-doorn; -eule, vr.: bosch-uil; -fang, m.: vogelvangst met lijmhoutjes inde boomen; -grün, m.: (schl.) boschgroen; -hahn, m.: gekuifde haan; -holz, o.: kreupelhout, kreupelgewas; -jager, m.: (iron.) jager in zijn hart, onvermoeid jager; -kaninchen, o.: in ’t kreupelhout huizend konijn; -kirsche, vr,: (pik.) kriek, zwarte kers; -klafter, vr.: vaam hout gemeten in het bosch; -klepper, m.: struikroover; -klopfer, m.: (jag.) drijver, wild-opjager; -kohl, m.: krulkool, andijvie ; -leite, vr.: met kreupelhout begroeide heuvel (of berghelling); -maus, vr.: boschmuis; -mensch, m.: 1) bosch-mensch, 2) orang-outang; -rege, vr.: (vogelaars-) lokfluitje; -spinne, vr.: (ins.) monsterspinnekop, monsterspin; -weide, vr.: (pik.) teenwilg; -werk, o.: 1) kreupel-bosch, kreupelhout, 2) boschje (mit -werk versenen: met kreupelhout beplanten).

Büsch'chen, o. (-s; mrv. -): boschje.

Bü'scliel, m. (-s; mrv. -): bosje, handvol; (bloem-)ruiker; (uien-)rist; (van rijshout:) dot, handvol; (op een schako:) pompon (pik.) tros; I -föhre, vr.: Yirgi-nische pijnboom; -förmig, bv. n.: 1) trosvormig, 2) bosvormig; -fransen, vr. mrv.: franje-kwastjes; -weise, bw.: als bosjes, kuifswijze, troswijze.

bü'sclieii (sieli), w. w.: 1) kreupel-bosch beginnen te worden; 2) zich tot trossen zetten; 3) een kuif krijgen.

biiscti'iclit, bv. n.: 1) kreupelbosch-achtig; 2) trosvormig; 3) (van den baard:) dicht, zwaar.

Biiscli'ig, bv. n.: met kreupelhout begroeid.

Bii se, vr.: (vv.) haringbuis.

Ibu'sen, w. b.: (fig.) doen uitzetten, doen buiken.

IBu'sen, m.: boezem, borst; (fig.) hart;, (adk.) golf, zeeboezem; in seinen - greifen: (fig.) de hand in eigen boezem steken,, een blik in zijn eigen hart werpen; in den - lachen: (fig.) in zijn vuistje lach seinen - öffnen: (fig.) zijn hart luchten ;

I -decke, vr.: halsdoek; -freund, m.: boezemvriend; -kind, o.: lieveling, troetelkind; -nadel, vr,: borstspeld, doekspeld; -schleier, m.: halsdoek; -schleife, vr,: (mod.) strik op de borst; -streif, m. (-streif en, m.): (aan mans-overhemden:) geplooide borststrook, jabot, (aan vrouwenhemden:) kantje, strookje; -sünde, vr,: lievelingszonde, (een) zwak; -tuch, o.: halsdoek; -uhr, vr.: dames-horloge.

Buss, in Sam. I -aar, m.: (vog.) buizerd,, muis-arend, muisvalk; -buch, o.: (kkl.) rituaal der boeten; -fertig, bv. n.: boetvaardig, berouwvol; -fertigkeit, vr.: boetvaardigheid; -gebet, o.: (kkl.) akte van berouw; -hard, m,: (vog.) buizerd, muis-arend, muisvalk; -hemd, o.: haren hemd, boete kleed; -liea, o.: boetgezang; -predi-ger, m.: boetprediker; -predigt vr.: boetpredikatie; -psalm, m.: boetpsalm; -stück, o.: inzetstuk; -tag, m.: dag van boetedoening; -text, m.: tekst eener boetpredicatie; -thranen, vr. mrv.: tranen van berouw;, -übung, vr.: boetedoening, boetepleging;. -vermahnung, vr.: vermaning om boete te doen, vermaning tot berouw; -werk, o.: boetedoening, boetepleging; -zeit, vr.:. 1) tijd om boete te doen, 2) tijd boetepleging.

Bus'se, vr,: boete (i. a, b.).

biis'sen, w. o. h.: boeten. I -, w. b.: verstellen, lappen, repareeren; (fig.) herstellen, weder goedmaken; (ook:) boeten >r; die Lücke - müssen: als stoplap eten di

-baum, m.; boterpeer;

-bohrer, m.: boterbóor; -brezel, vr.:boter-krakeling; -brod, o.: boterham;-brödchen,

>m; -Dirne, vr.: boterbloempje ^

vr.:

amer

boter; -teig, m.: ‘boterdeeg; -topf, m.: boterpot; -vogel, m.: (ins.) vlinder, kapel; -weck, m.:    1) opgemaakt stuk boter,

2) boterbroodje; -weich, bv. n.: zoo zacht als boter, (fig.) botergaar; -wurzel, vr.: (pik.) smeerwortel.

o.: 1) geboterd broodje, broodje met boter, •2) boterbroodje; -brühe, vr.: botersaus, gewelde boter; -büchse, vr.: botervlootje; -fass, o.: 1) boterkarn, karnton, 2) boterton, botervaatje; -fladen, m.: roomtaartje; -frau, vr.: botervrouw; -gebackenes, o.: botergebak; -gelb, bv. n.: geel als boter, (fig.) boterversch; -haltig, bv, n.: boter-noudend; -handler, m.: 1) boterkooper,

2) boter-verkooper; -handlerin, vr.: boter-verkoopster; -höke, m.: boter-uitventer; -hökin, vr.: boter-uitventster; -hose, botervlootje; -kammer, vr: boterk -kram, m.: boterkraam; -kramer, m.: markter met boter, boterboer; -kraut, o.: (pik.) smeerwortel; -krebs, m.: (visch:) kreeft die haar vel afgeworpen heeft; -kringel, m.: boterkrakeling; -küchelchen, o.: boterkoekje; -kuchen, m.: boterkoek; -mann, m.: boterman; -markt, m.: botermarkt; -maschine, vr.: karnmolen; -milch, vr.: karnemelk; -sauce, vr.: botersaus; -schnitte, vr.: boterham; -stander, m.: botersteker; -stoff, m.: (schk.) boterstof; -stolle, vr.: boterbroodje; -stössel, m : karnstok; -striezel, m.: kluit (klont, stuk)

Imt'tericli, bv. n,: boterachtig; but'-terig, bv. n.: geboterd, vet van boter; but'tern, w. b.: karnen.

Butt'ner, m.: (-s; mrv. kuiper,

Butz, in Sam. I -kopf, m.: stormvisch, noordkaper.

But'zel, m.: gewoon linnen.

Butzen, m. (-s; mrv. -): (in ooft:) klokhuis; (aan eene kaars:) dief. (ook:) dwalmende pit; (in zweren:) etterprop; (fig.) knubbel, uitwas; da steekt der -: (spr.) daar zit de knoop; I -scheibe, vr.: bolgeslepene vensterruit.

but'zig;, bv. n.: kort en dik, proppig; (fig.) raar.

Bux, in Sam. Zie Buchs...

Byzanti'ner, m. (-; mrv. -): Byzantijn; byzanti'nisch, bv. n.: Byzantijnsch; Byzanz', o. (-): (adk. hist.) Byzantium.

€.

vr.: sjees.

on, o. (-s; mrv. -s): came-

Cacilie, vr.: Cecilia.

Calibat', o, (-es, -s): celibaat, ongehuwde staat.

Cament , o. Zie Cement.

Carreau , o. (-s; mrv. -’s): (in’t kaartspel:) ruiten.

Casur , vr. (dk.) cesuur, vers-snede.

Cedent', m. (-en; mrv. -en): (kph.) •endossant; (rcht.) afstanddoener.

Ce der, vr.: (pik.) cederboom, ceder.

ce dern, bv. n.: cederhouten; I -baum, m.: cederboom, ceder; -harz, o.: ceder-hars; -holz, o.: cederhout; -öl, o.: ceder-olie.    J

cedi’ren [iel, w. b.: (rcht.) afstand doen van, afstaan; (kph.) endosseeren.

Cedrat', o. (-es, -s): cedraat.

celebri'ren [ie], w. b.: vieren; Cele-britat’, vr.: celebriteit.

Cement', o. (-es, -s; mrv. -e): cement; cementi'ren [ie], w. b.: cementeeren,

censiren [ie], w. b.: recenseeren, beoordeelen; Cen'sor, m. (-s; mrv. -so‘-ren): beoordeelaar, (hist.) censor; Censur', vr.: censuur.

Cent ner, m. (-s; mrv. -): (kph.) •centenaar; I -schwer, bv. n.: (fig.) loodzwaar.

central', bv. n.: centraal; centralisi-Ten [ie], w. b.: centraliseeren.

Cerea'lien, vr. mrv.: (akk.) gra-nen.

Ceremoniell', o. (-es, -s): ceremo-

niëel; Ceremo'nienmeister, m.: ceremo-nie-meester.

Cer'tapartei, vr.: (kpv.) certapartij, vrachtcontract.

Certiiïcat', o. (-es, -s; mrv. -e): certificaat.

Cervelat'wurst, vr.: cervelaat-worst.

Cession, vr.: (rcht.) cessie; Cessio-nar', in. (-es, -s; mrv. -e): cessionaris.

Cliagrin', m.(-s): segrijnleder, segrijn.

l liai se, \

Chamale leon.

Champa gner, m. (-s): champagnewijn.

Cliar, in Sam. I -frei'tag, m.: (kkl.) Goede Vrijdag; -woche, vr.: (kkl.) Stille AVeek.

Cliarak'ter, m. (-s; mrv. Charakte’re): karakter; I -buchstabe, m.: (tik.) wortelletter; -fest, bv. n.: vast van karakter: -festigkeit, vr.: vastheid van karakter; -los, bv. n.: karakterloos ; -losigkeit, vr.: karakterloosheid; -schilderung, vr.: karakterschildering; -schwache, vr.: zwakheid van karakter; -starke, vr.: vastheid van karakter; -zug, m.: karaktertrek.

cliarakterisi'ren [ie], w. b.: ka-rakteriseeren; Charakteri'stik, vr.: karakteristiek, (fig.) karakterschets ; charakteri'-stisch, bv. n.: karakteristiek, kenmerkend.

Cha'ritinnen, vr. mrv.: (fab.) Gratiën.

NB. Vele woorden, welker aanvangs-letter in sommige Duitsche boeken eene C is, worden meer algemeen gespeld met K.

LAI

118

CYLINDER.

©haussi'ren [ie], w. b.: (eenen weg:) bestraten.

Chemie’, v.: scheikunde; Che’miker, m. (-s; mrv. -): scheikundige; che’misch, bv. n.: scheikundig.

Chima’re, vr.: hersenschim; chima’-risch, bv. n.: hersenschimmig.

IChi'na, vr.: (pha.) kina; I -rinde, vr.: kinabast; -stoff, m.: quinine; -wurzel, vr.: kina-wortel.

IChi’na, o.: China; Chine’se, m.: (-n; mrv. -n) Chinees; Chine’sin, vr.: Chineescne; chine'sisch, bv. n.: Chineesch (als z. n. o.: das Chine’sische: het Chineesch, de Chi-neesche taal).

Chinin’, in. (-es, *s): (pha.) quinine.

Chirurg’, m. (-en; mrv. -en): heelmeester, chirurgijn; Chirurgie', vr.: heelkunde; chirur’gisch, bv. n.: heelkundig.

Chokola’te, vr.: chocolade.

Chokola’ten, in Sam. I -braun, bv.n.: chocolaadbruin; -kanne, vr.: chocoladekan; -tafel, vr.: chocolade-koekje, koekje chocolade; -tasse, vr.: chocolade-kopje.

Chor, m. en o. (-es, -s; mrv. Chö're): koor (i. a. b.); I -altar, m.: (het) groote outaar; -amt, o.: koorzangerscnap; -buch, o.: koorboek; -büchse, vr,: bus voor de koorknapen; -frau, vr.: kanonikesse; -führer, m.: eerste koorzanger, koorleider, (fig.) hoofdpersoon; -geld, o. koorgeld; -gericht, o.: consistorie; -gesang, m.: koorgezang, koraal-gezang; -hemd, o: (kkl.) koorhemd; -herr, m.: (kkl.) koorheer; -knabe, m.: koorknaap; -mantel, m.: koorkleed, koorkap; -nonne, vr.: 1) koorzuster, tot het koor behoorende non, 2) Augustijner non; -rock, m.: koorkleed, koorkap; -sanger, m.: koorzanger; gerin, vr.: koorzangeres; -schiller, m.: koorzanger; -stuhl, m.: koorstoel, koor-zetel; -stunden, vr. mrv.: (kkl.) breviergebeden; -ton, m.: kerkmuziek-toon; -weise, bw,: in koor.

Chorist’, m. (-en; mrv.-en): koorzanger, korist; Chori’stin, vr.: (mrv. -nen): koorzangeres, korist.

Chrestomathie', vr.: chrestomathie, bloemlezing.

Chri sam, o. (-s): zalf-olie (bij den doop).

Christ, m.

Chris’tian, m. (-s): Christiaan; Chris--tiane, vr.: Christiana. christ'lieh, bv. n.: christelijk; I -keit,-christelijkheid.

Chris'toph, m. (-s): Christoffel. Chris’tus, m. (-): Christus; l-kopf, m.: (schl.) Christuskop; -sinn, m.: christenzin.

Chrom, o. (-es, -s): (schk.) chromium;

I -saure, vr,: (schk.) chromium-zuur.

Chromatik, vr.: kleurenleer; chromatisch, bv. n.: chromatisch, gekleurd.

Chro’nik, vr.: kroniek; Chro'niken-schreiber, m.: kroniekschrijver, chro nisch, bv. n.: (gnk.) chronisch. Chronolog’, m. (-en; mrv. -en): tijdrekenkundige; Chronologie’, vr.: tijdrekenkunde, (fig.) tijdrekening; chronologisch, bv. n.: tijdrekenkundig; Chronometer, m. (-s ; mrv. -): tijdmeter, chronometer., Chrysoilith’, m. (-s; mrv. -e): goudsteen; -pras', m, (-; mrv. -e): chryso-praas, lichtgroene agaat.

vr.:

-san-

Chur...: Zie Kur ...

Chymie', vr.: Zie Chemie.

Cibe'be, vr.: Zie Kubebe.

Cieho’rie, vr.: (pik.) suikerij; Cicho’-rienkaffee, m.: koffie van suikerij.

Cicislbeat', m. (-es; -s): begeleider-schap ; -be’o. m, (-’s; mrv. ’s): begeleider..

Ci der, m. (-s): appeldrank, appelwijn.

Cigar're, vr.: sigaar.

Cigar’ren, in Sam. I -büchse vr. (-dosev vr.; -etui, o.; -futteral, o.): sigarenkoker.

Cika'de, vr.: (ins.) krekel.

Cir kel, m.: Zie Zirkel; Cirkular-schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; Cirkulation’, vr.: omloop; cirku-li’ren [ie], w. o. h.: in omloop zijn; Cirku-lir'ofen [ie], m.: cirkuleerkaehel; Cirkum-flex’, m. (-es: mrv. -e): (tik.) omgebogen, toonteeken; Cirkumvallations'linie, vr. r (mil.) circumvallatie-linie; Cir’kus, m. (-): renbaan, (fig.) paardenspel, (hist.) circus.

ciseli’ren [ie], w. b.: ciseleeren, drijven; Ciseli’rer [ie]; m, (-s; mrv.-): drijfwerksnijder; Ciselir’kunst [ie], vr.: kunst om figuren op metaal te drijven.

Cis'tenröschen, o.: (pik.) wilde roos,.

(jen; mrv. -en): Christen ; I -abend, m.: Kerst-avond; -beere, vr.; kruisbes, doornbes; -bescherung, vr.: Kerstgeschenk; -dorn, m : Christusdoorn: -fest, o.: Kerstfeest, Kerstmis ; -geschenk, o.: Kerstgeschenk; -kindlein, o.: (het)kind. Jezus; -messe (-mette), vr.: (kkl.) mis in den Kerstnacht; -monat, m.: Kerstmaand; -nacht, vr.: Kerstnacht; -orden, m. Chris-tus-orde (van Portugal); -schein, Decembermaan; -stolle, vr.: Kerstkoek; -tag, m.: Kerstdag; -woche, v.: Kerstweek; -wurz, vr.: (pik.) nieswortel.

Chris’tel, vr.: Christina, Krisje.

Chris’ten, m. mrv.: Christenen; I -feind, m.: vijand van de Christenen; -gemeinde, vr.: christengemeente, christelijke gemeente; -heit, vr.: Christendom, Christenheid; -kind, o.: christenkind; -seele, vr.: christenziel (es war keine -seele da: er was geen sterveling); -sinn, m.: christenzin; -thum jt], o.: Christendom; -verfolgung, vr.: christenvervolging.

m.:

hondsroos.

Cister’ne, vr,: waterbak.

Citadel'le, vr.: citadel.

Citat’, o. (-es, -s; mrv. -e): citaat; Ci-tation’, vr.: (let.) aanhaling, (rcht.) dagvaarding; citi’ren [ie], w. b.: (let.) aanhalen, (rcht.) dagvaarden, (geesten:) pen, bezweren.

Citro’ne, vr.: citroen,

Citro’nen, in Sam. I -baum, m.: citroenboom. En in alle samenstellingen r citroen....

Citrul’le, vr.: (pik.) kauwoerde.

ei vil’, bv. n.: 1) civiel, 2) burgerlijk;

I -gericht, o,: arrondissements-rechtbank (burgerlijke kamer); -klage, lijke rechtsvordering; -kleidung, gerkleeding; -liste, vr.: civiele lijst; -pro-zess, m.: (rcht.) gewoon proces; -recht, o.: burgerlijk recht; -sache, vr.: burgerlijke zaak; -tracht, vr.: burgerdracht.

Cölibat’ o.: celibaat, staat.

Cogn’ak, m.: Zie Kognac.

Cyklop’, m. (-en; mrv. -en): (fab.) cycloop.

Cylin’der, m. (-s; mrv. -): cylinder;.

oproe-

vr.: burger-vr.: bur-

ongehuwde

119

CYLINDRISCH.

-förmig, bv. n.: cylindervormig; -presse, vr.: cylinder-pers; -scheibe, vr,: pompzui-ger; -uhr, vr.: cylinder-horloge. cylin'drisch, bv, n.: cylindervormig, <Dym bel, vr.: (muz.) cimbaal, cimbel, bekken; I -blume, vr.: (pik.) wilde nieswortel; -kraut, o.: (pik.) navelkruid; -schlager, m.: (muz.) cimbaalspeler, bekke-nist.

Cy'niker, m. (-s; mrv, -): (hist.) hondsche wijsgeer, (tig.) vertrapper van alle welvoeglijkheids- en wellevendheids-vormen; cy’nisch, bv. n.: plat en onverbloemd, ongemanierd en ruw (-e Philoso-phie’: hondsche wijsbegeerte); Cynis'mus m, (-): terzijdestelling van alle welvoeglijkheids- en wellevendheids-vormen.

Cy per, m. (-s; mrv, -): 1) cypersche

kat, 2) krip, rouwfloers; I -birne, vr.; Cyprus-peer ; -gras, o.: (pik.) cypergras: -holz, o.: rozenhout ; -katze, vr.: cyper-sche kat; -pflaume, vr.: Cyprus-pruim; -wurz, vr.: (pik.) cypergras.

Cypern, o. (-s): (adk.) Cyprus; Cy-pres’se, vr.: (pik.) cypresseboom, cypres; Cypres’sen, in Sam.: (-holz, o.: cypres-senhout; -kraut, o.: cypresse-kruid, heilige bijvoet; -wald, m.: cypressenbosch); Cy’prièr, m. (-s ; mrv. -): Cypriër, Cyprioot ; Cy'prierin, vr. (mrv. -nen): Cyper-sche; Cy prisch, bv. n.: Cypersch, Cypriotisch.

Czar, m. (-en; mrv.-en): tsaar, (Russische) keizer ; Cza'rin, vr. (mrv. -nen): -tsarin, (Russische) keizerin; Cza’rewitscn, m. (-es; mrv. -e): keizerszoon.

D.

en,

• “7

scl.

vgw.:

Ida, bw.: 1) daar; 2) toen; 3) dan. [ -, vgw,: 1) toen; 2) aangezien, naardi daar; 3) doch; ofschoon, alhoewel, tsw.: daar!

Ida, in Sam.: Zie de samenstellingen op hare alphabetische plaats.

dabei’, ow.: 1) daarbij; 2) er bij.

da’bleiben, w. o.: blijven.

Dach, m. (-es, -s; mrv. Dach’er): dak ; unter dem - wohnen: in de hanebalken wonen; ein - decken: een dak op een huis brengen; bei ihm ist gleich Feuer im -e: (spr.) hij is zeer kort aangebonden, hij vliegt dadelijk op als buskruit; Einem auf dem -e sein: iemand op zijn dak zitten, iemand geen oogenblik verademing gunnen; Einem etwas auf das - geben: iemand op zijn dak geven, iem. van de taart geven; Einem - und Fach geben: iemand onder dak brengen; I -balken, m.: hoofdbalk; -decker, m.: leidekker; -ente, vr.: duikelaar; -fahne, vr.: windvaantje; -farbe, vr.: vettig metaalschuim; -fenster, o.: dakvenster, zolderraampje; -firste, vr.: nok; -förmig, bv. n.: dakvormig; -forst, m.: nok; -geschoss, o.: vliering, zolder; -gesims, o.: (bwk.) kroonlijst; -gesperr, spantwerk, (de) hanebalken; -kammer, vr.: zolderkamer; -kehle, vr.: zak (of goot) tusschen twee daken; -latte, vr.: dak-lat; -leiter, m.: dak-ladder, leidekkers-ladder; -loch, o.: luchtgat bij wijze van dakvenster; -leke, vr.: dak-raampje; -nase, vr.: nok-raampje; -pfanne, vr.: dakpan;-recht o.: recht van afwatering; -reiter, m.: torentje; -rinne, vr.: dakgoot;-röhre, vr.: dakgootpijp; -schiefer, m.: leisteen; -schindel, m.: dak-lat; -schwelle, vr.: hoofdbalk, draagbalk (van het dak); -span, m.: dek-lat; -sparren, m.: dakspar; -spitze, vr.: nokpunt, nok; -stein, m,: 1) dak-pan, 2) dak-lei, 3) steen van het dak; -stroh, o.: dakstroo; -stube, vr.: zolderkamertje; -stuhl, m,: dakstoel, bint-werk van het dak; -stuhlsaule. vr.: hoofdbalk; -traufe, vr.: dakdrop, (fig.) dakgoot;

-traufenziegel, m.: dakgoot-pan;-werk, o.: dakwerk ; -ziegel, m.: dakpan.

Daeh'elcheii, o. (-s; mrv. -): dakje; (fig.) kapje.

Dachs, m. (-es; mrv. -e): (drk.) das; (fig.) dashond; schlafen wie ein -: (spr.) slapen als eene roos; I -bau, m.: dassenhol; -beil, o.: kuipers-dissel; -fett, o.: dassenvet; -graben, o.: (jag.) uitgraving van een dassenhol; -grau, bv. n.: vaalgrijs ; -haube, vr.: (jag.) dassennet;-hund, m.: dashond ; -loch, o.: dassenhol; -schlie-fer m.: dashond.

Dach’sel, o. (-s; mrv. -): kuipersdis-

Dachsin (Dach’sin), vr. (mrv.-nen): (drk.) wijfjes-das.

IDacht, m. (-es, -s; mrv. Dach’te): pit (eener kaars).

I dacht. Zie denken.

Dach tel, m. vr.: (pop.) opstopper muilpeer; dach'teln, w. b.: (Einen: aan iemand) een opstopper geven, muilperen geven.

Dach’img, vr.: dakwerk; dak.

Dacien, o. (-s): (adk.) Dacië.

da'durch, bw.: daardoor.

dafern', vgw.: voor zooverre; bijaldien, indien.

dafiir’, bw.: daarvoor, er voor; ich kann nichts -: het is buiten mijn toedoen ; I -halten, z. n. o.: nach meinem -: naar mijn gevoelen.

Dag:, vr. (Daggen; mrv. Daggen): dagge, dolk.

dage'gen, bw.: daartegen, er tegen; - halten : daartegenover stellen, daarmede vergelijken. I -, vgw.: daartegenover.

Dag’ge, vr. (-n; mrv. -n): dagge, dolk.

daheim’, bw.: thuis, tehuis.

daher, bw.: daar vandaan; bis -: tot daartoe, tot zoover. I -, (ook wel: dahe'ro)

1) vandaar, dus, bijgevolg; 2) daarom, om die reden.

dahier', bw.: alhier, hier.

DAtiliE

120

DaNISCH.

daliin', bw.: daarheen, er heen; (fig.) weg; (ook:) daar; bis -: tot daar, tot zoover; eben juist daar; -geben: laten varen; - gehen: 1) daarheen gaan,2) voorbijgaan, omgaan; - raffen (- reissen): wegrukken; - sein: weg zijn, verdwenen zijn; es steht - ob: het is de vraag of, het staat te bezien of; etwas - gestellt sein lassen: iets laten zooals het is, iets laten voor hetgeen het is.

da'hinaus, bw.; 1)- dien kant uit; 2) van dien kant af, daar vandaan, daliinein, bw.: daarin, daliinge gen, vgw.: daarentegen, dahin'ten, bw.: daarachter, achteraan,

daliin'ter, bw. daarachter, er achter ; - kommen: (fig.) er achter komen, het fijne van de zaak te weten komen; - her sein: er op uit zijn; es steekt etwas -: daar steekt iets achter; man sucht Nie-manden hinter der Thür, nicht selbst - gewesen ist: (spr.) zooals de waard is vertrouwt hij zijne gasten.

da'hlnwarts, bw.: daarheen, dien kant op, die richting uit.

DahTbord, o*: (zeew.) dolboord,boordplank.

(lah len, w, o. h.: dollen, gekscheren. I>ali'lie, vr.: (pik.) dahlia.

]>am, in Sam. I -bock, m.: damhert; -brett, o.: (spl.) dambord; -hirsch, m.: damhert ; -geiss, vr. (-hirschkuh, vr.; -thier [tl, o.): wijfjes-damhert; -wildpret, o.: groot wild.

da'matig, bv. n. toenmalig; da'mals, bw.: toentertijd, destijds, toen.

damaseeher..., bv. n. in Sam.; Da-masceener; I -arbeit, vr.: gedamasceerd werk; -klinge, vr.: 1) Damasceener kling, 2) gedamasceerde sabel; -pfiaume, vr.: (pik.) Damasceener pruim; -rohr, o.: gedamasceerde geweerloop; -rosé, vr.: (pik.) Damasceener roos, roos van Damascus; -stahl, m.: 1) Damasceener staal, 2) gedamasceerd staal; -traube, vr.: (pik.) Damasceener druif.

damasciren [ie], w. b.: damasceeren; Damasci’rer [ie], m. (-s; mrv. -): damas-ceerder.

Damast, m. (-es, mrv. -e): damast; I -arbeit, vr.: damastwerk; -art, vr.: trant van damast (auf -art weben: weven in den trant van damast; -fabrik, vr.: da-mastfabriek;-flor, m.: damastkrip;-lein-wand, vr.: damastlinnen; -weber, m.: damastwever.

damasten, bv. n.: damasten, van damast; (fig.) als damast bewerkt.

Dame, vr.: dame: (kaartspel:) vrouw; (damspel:) 1) damschijf, 2) dam; -spielen: (spl.) dammen; in die - ziehen: (spl.) dam halen.

Da men, in Sam. 1 -brett, o,: dambord; -kleid, o.: dames-japon (langes -kleid: sleepjapon, japon met een sleep); -pferd, o.: dames-rijpaard; -spiel, o.: damspel; -stein, m.: damschijf.

da'miscli, bv. n.: 1) gekkelijk, gek; 2) lummelig, lummelachtig, damit', bw.: 1) daarmede ; 2) daardoor. -, vgw.: opdat.

Damm, m. (-es, -s; mrv. Dam'me): dijk; (fig.) dam; (ontl.) bilnaad; I-arbeiten, vr. mrv.: bedijking, (spoorweg:) (’t) leggen

wenn man

van de aarden baan; -bruch, m.: dijkbreuk, doorbraak; -erde vr.: aarde voor of van eenen dijk, (tnb.) tuin-aarde, teelaarde; -grube, vr.: (tech.) kuil, gietkuil; -holz, o.: (art.) stamper; -setzer, m.: straatmaker; -strasse, vr. (-weg, m.:) straatweg, dijkweg.

dam men, w. b.: 1) bedijken; 2) afdammen ; 3) (fig.) een dam opwerpen tegen.

dam ïnerig, bv. n.: schemerig ; -werden: beginnen te schemeren; Dam'-merlicht, o.: schemerlicht, schemerschijn-sel, schemer; dam’mern, w. o. en onpers. h.: schemeren; dammernd, bv. n.: schemerend; Dammerung, vr.: schemering.

Dainon, m. (-s; mrv. Damo’nen): demon; damo'nisch, bv. n.: duivelachtig, helsch, (fig. fam.) verduiveld,

Dampf, m. (-es; mrv. Dampfe):

1)    damp; 2) rook; 3) stoom; 4) (gnk.) kort-ademigheid, (vea.) dempigheid; den -haben: (vea.) dempig zijn; Einem allen Tort und - anthun: iemand alle mogelijke kwaad doen; I -bad, o.: stoombad, dampbad; -behalter, m.: stoomkamer; -boot, o.: stoomboot; -druck, m.: stoomdrukking; -entweichungsrohr, o.: stoomuitlater, ont-laadpijp; -erzeuger, m.: stoomketel; -erzeugung, vr.: voortbeweging door stoom, stoommaking; -fregatte, vr.: stoomfregat; -getriebe, o.: stoomwerktuig, stoommachine; -gitter, o.: (mar.) stoomrooster (op ’t verdek); -kessel, m.: stoomketel; -klappe, vr.: stoomklep; -kohle, vr.: rookende kool, rookende turf;-maschine, vr.: stoommachine; -mühle, vr.: stoommolen; -nudeln, vr. mrv.: (kkk.) gerezen noedels; -packet-boot, o.: stoompakketboot; -pfeife, stoomfluitje; -presse, vr.: (typ.) stoompers; -röhre, vr.: stoompijp; -schiff, o.: stoomschip, stoomboot; -schiflfahrt, vr.: stoomvaart; -ventil, o.: stoomklep; -wagen, m.: stoomwagen, locomotief.

Dampf, in Sam. I -horn, o.: dompertje; -topf, m.: doofpot, dam pfen, w. o. h.: 1) rooken; 2 stoo-n, dampen. I -, w. b. rooken, (fam.) oken, dampen, dam pfen, w. b.: blusschen. uitdooven; (muz. en fig.) dempen; (schl.) temperen, verzachten; (kkk.) smoren, gaar laten uken; (srm.) uitlokken.

(lam pfend, bv. n.: smoorheet, om te stikken; Dam'pfer, m.: (-s; mrv. -): dompertje, (fig.) domper, (muz.) demper, klankbreker, (fig.) temperaar; dam'pfig, bv. n.: (vea.) dempig; Dam'pfigkeit, vr.: (vea.) dempigheid. danacli', bw.: Zie darnacli.

Dane, m. (-n; mrv. -n.): Deen; Da'ne-mark, o. (-s): (adk.) Denemarken; nin,vr. mrv.-nen): Deensche; da'nisch Deensch.

dane ben, bw.: 1) daarnaast, er naast;

2)    tevens, buitendien, bovendien, danleden, bw.: daar beneden;

beneden.

danie der, bw.: 1) daar neder, daar 2) neder, neer; -beugen: neerbui-(fig.) overstelpen; -liegen worpen liggen, (fig.) kwijnen, (ook:) te niet zijn; -schlagen: neerslaan.

Dahin en da nisch. Zie Dane.

vr.:

jut-

sin

me

neer;

gen,

Da-, , bv. n.:

hier

: neerge-

vr.:

<■

Dank, m. (-es, -s): dank; grossen-! dar'legen, w. b.: te kijk leggen; <iron.) hartelijk dank!; - abstatten: dank (fig.) blootleggen, uiteenzetten, betuigen; Einem etwas - wissen: iets aan Ilar’lelien, o. (-s): leening; dar'leihen, iemand dank wijten; Einem etwas zu - w. b. onr.: leenen, te leen verstrekken;

d iets naar den zin maken; Darieiher, m. (-s; mrv. -): leener, te leen gever.

dar liefern, w. b.: leveren.

Darm, m. (-es, -s ; mrv. Dar’me): darm; I -gang, m. (-röhre, vr.): darmkanaal; -strenge, vr. (-weh, o.): koliek; -zwang, hardlijvigheid, moeielijke stoelgang. — NB. Alle overige samenstellingen be-teekenen in het Hollandsch: darm ... (en daarachter de beteekenis van het tweede woord).

darnach', bw.: 1) daarna, er na; 2) daarnaar, er naar; - die Umstande sind: naar gelang van omstandigheden, darne ben, bw.: Zie daneben. darnie der, bw.: Zie danieder. darob, bw.: Zie darüber. l>arr, in Sam. I -balken, m.: eestbalk ; -blech, o.: eestplaat;-brett, o.: eestplank : -fieber, o.: (gnk.) teringkoorts; -gekratz, o.: koperschuim, koperslakken: -geld, o.: moutbelasting; -haus, o.: eesthuis; -horde, vr. (-hürde, vr.): drooghorde; -malz, o.: geëest mout; -ofen, m.: eest, droog-oven, (voor metalen:) smelt-oven; -sucht, vr.: (gnk.) uittering, uitdroging; -wand, vr.: eestplaat.

Dar're, vr.:    1) eest, droog-oven ;

droogplaats; 2) droging, eesting; (gnk.) uitdroging, uittering; (van vogels:) pip.

dar reichen, w. b.: 1) toereiken, aanreiken; 2) toedienen: 3) aanbieden.

dar ren, w. b.: op den eest drogen; (metalen:) smelten.

Darr ling:, m. (-es, -s): koperschuim, koperslakken.

dar'stellbar, bv. n.: voor te stellen ; (tnl.) te spelen.

dar stellen, w. b.: voorstellen; bild-lich -: 1) afbeelden, 2) zinnebeeldig voorstellen. I - (sich), w. w.: zich vertoo-nen, (fig.) zich doen kennen,

I>ar steller, m. (-s; mrv. -): vertoo-

0111

machen: ieman 1 -adresse, vr.: dankadres; -altar, m.: dank-altaar;-beflissen, bv. n.: erkentelijk; -beflissenheit, vr.: erkentelijkheid; -begierde, vr.: verlangen om zich erkentelijk te toonen; -begierig, bv. n.: verlangend om zich erkentelijk te toonen;-bezeigung, vr.: dankbetoon; -brief, m.: dankbrief, brief van dankbetuiging; -fest, o.: dankfeest; -gebet, o.: dankgebed (sein -gebet verrichten nach Tische: na den eten danken); -lied, o.: danklied; -opfer, o.: dank-otfer; -rede, vr.: dankrede; -sagen, w. o. h.: dankzeggen; -sagung, vr.: dankzegging; -sagungs, in Sam.: (-schreiben, o., -schrift, o.: brief van dankbetuiging); -vergessen, bv. n.: ondankbaar.

dank.'bar, bv. n.: dankbaar; I -keit, dankbaarheid (zur -keit: uit dankbaarheid) ; -lich, bw.: dankbaar.

dan ken, w. b.: danken; dan'kenswerth £t], bv. n.: dankenswaardig.

dann, bw.: 1) toen; 2) vervolgens, daarop ; nun -: welnu ; - und wann: nu en dan; | von dan’nen: van daar weg, daar vandaan.

dar, in Sam.: Zie de Samenstellingen op hare alphabetische plaats.

daran, bw.: daaraan, er aan; nahe - sein: 1) op het punt zijn, 2) niet veel schelen; wenn ich recht - bin: als ik het wèl heb, als ik mij niet vergis; Si sind unrecht -: gij vergist u ; ich weiss nicht wie ich - bin: ik weet niet hoe ik het er mee heb ; er mag nicht -: hij heeft er geen trek in; es ist nichts -: 1) er is 'niets aan, 2) er is niets van aan.

darauf, bw.: 1) daarop, er' op;

2)    vervolgens, toen, daarna, daarop; merken Sie -: let wel; es geht viel Zeit -: er gaat veel tijd mee heen; - geben: 1) op hand geven, 2) vooruit geven,

3)    (fig.) geloof hechten aan. daraus’, bw.: daaruit, er uit: ich

mache mir nichts -: (fam.) ik maal er volstrekt niet om, het is mij niets waard; es wird nichts -: daar komt niets van te recht; was wird endlich - werden: wat zal het eind daarvan worden ?

dar’ben, w. o. h.: derven, ontberen.

dar’bieten, w. b. onr,: aanbieden. 1 - (sich), w, w. onr.: zich aanbieden, zich opdoen. I -, z. n. o. (-s): aanbod.

dar'Dringen, w. b. onr.: brengen; (fig.) aanbieden; (ook:) bijbrengen, aanbrengen,

darein', bw.: daarin, er in; - schla-gen: er op slaan; sich nicht - finden können: 1) er zich niet in weten te schikken, 2) er niet wijs uit kunnen worden.

dart*, darfst. Zie dürfen. dargeben, w. b. onr.: 1) geven; aangeven ; 2) opgeven, overgeven; 3) aanbieden; 4) blootstellen.

dar’kalten, w. b. onr.: aangeven, toereiken.

darin’, bw.: daarin, er in; mit - be-griffen: daaronder begrepen. l>ar lage, vr.: betaling, storting.

• m.:

ner.

I>ar'stellungs, in Sam. I -art, vr.: wijze van voorstelling; -gabe, vr.: gaaf na te bootsen.

dar'strecken, w. b.: 1) verstrekken; (fig.) voorschieten, leenen; 2) toereiken, aanbieden.

dar'tlmn, w. b. onr.: bewijzen; Dar-thuung, vr.: bewijslevering.

darü'ber, bw.: 1) daarover, er over; (fig.) daarom, er om; 2) daaroverheen, er overheen; 3) daarbovenop, er bovenop;

4) daarboven, er boven; (fig.) daarenboven, bovendien; 5) daarop, vervolgens, daarna; I ich bin -: ik ben er aan bezig; ich will mich - machen: ik zal er een begin mee maken, ik zal er aan beginnen; ich bin -weg (ich bin - hinaus): ik ben daaroverheen, ik ben daarboven verheven; - geht nichts (es geht nichts -): daar gaat niets boven; es geht Alles darunter und -:

alles gaat onder en over elkander,

2) alles gaat ten onderste boven, 3) alles gaat holderdebolder; nicht - oder darunter: niets meer of minder.

Idar'um, bw. en vgw.: 1) daarom, er om ; 2) daarover, er over.

Idarum', bw.: 1) daaromheen, er om-

geene moeite ontzien, geene moeite sparen. Daum chen, o. (-s;

-): duimpje. duimiEiner

itaiim enen, o. ^-s ; mrv.

Daa men, m. (-s ; mrv.-): den - halten:

het hoofd houden ;______

setzen: den; I

-beuger, m.: (óntl.) duimspier; -breite, vr.: duimsbreedte; -dick, bv. n.: ter dikte een duim. een duim dik; -drücker, m.: drukker (of: lichter) aan de klink eener deur; -eisen, o.: duimijzer ; -klapper, vr. klapper, vr.: klappertjes, klaphoutjes; -leder, o.; duimleder, duimleer; -ring, m.: duimring; -schnur, vr. (-schraube, vr.; -stock, m.): duimschroef (een foltertuig), Daumling, m. (-es, -s; duimring; (fig.) klein duimpje, klein gedrocht. Dau'ne, vr.: dons.

behalen,

et)

vr.:

heen: 2) daarvan, er van; sie weiss zij weet er van, zij is er mee bekend; - brin-gen: doen verliezen, kwijt doen raken; -" ommen: verloren gaan, (fam.) naar de maan gaan.

dar'linten, bw.: daar beneden, daar omlaag, daar onder.

clarunter, bw.: daaronder, er onder; mit - begriffen: daaronder begrepen.

dar'wagen, w, b. reg. en onr.: voorwegen; toewegen, darwi'der, bw.: Zie dawider. «larzalileii, w. b : voortellen; toetellen.

darzu’, bw.: Zie dazu. darzwi'scben, bw,: Zie het bw.:

dazwiscben.

das, onzijdig bepalend lidwoord; het (of: de), I -, vnw.; dat (of: die); - hier: dat hier; - da: dat daar.

da’sein, w. o. onr s.: 1) bestaan, in wezen zijn; 2) daar zijn, daar tegenwoordig zijn, | Da’sein, z, n. o. (-s): 1) bestaan, aanzijn; 2) daar-zijn, tegenwoordigheid, daar.

daselbst', bw,: aldaar, daar, das J enige, vnw.: datgene, da'sig, bv, n,: (fam.) van daar, van die plaats.

dasmal, bw.: dien keer, voor dien keer.

dass, vgw.: dat; opdat; nur -: mits; er hat zuviel, als - er geizig sein sollte: hij heeft te veel, dan dat hij gierig zoude zijn.

dassel'be (dasselbige), Lm.: der-sel'be, dersel'bige; vr.: diesel'be, diesel'-bigel, vnw.: 1) hetzelfde (of: dezelfde); 2) het; 3) hij; hem; 4) zij; haar.

Data, o, mrv.: 1) datums, dagteeke-ningen; 2) gegevens; dati'ren [iel, w. b,: dateeren, dagteekenen Dativ’, m. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) derde naamval.

Dat'tel, vr,: dadel; I -baum, m. (-palme,

m.): dadelboom, dadelpalm; -pflaume, vr.: dadelpruim.

Da tum, o. (-s): datum, dagteekening. Dau'be, vr,: duig; Dau'benholz, o.: duighout.

dauchten, w. onpers. h,; dunken; es daucht mir (es daucht mich. mich daucht): mij dunkt; es dauchte mich (mich dauchte): mij dacht; es hat mich gedaucht (mich hat edaucht): mij heeft gedacht.

Dau'er? vr.: duur; (fig.) duurzaamheid, standhouding; immerwahrende -: einde-looze duur; auf die - gemacht: gemaakt om lang te duren; I-haft, bv.n.: duurzaam, standhoudend, (flg.) sterk, (pik.) den winter over blijvend; -haftigkeit, vr.: duurzaamheid.

dau ern, w o. h.: 1) duren, standhouden, aanhouden; 2) het uitstaan, het harden (es ist so warm hier, dass man nicht - kann: het is zoo warm hier, dat men het niet uitstaan kan. I -, w. o, en onpers. h.: leed doen, spijten; er dauert mich: het doet mij leed van hem, ik heb medelijden met hem; es dauert mich: het doet mij leed, het spijt mij; dieses Geld dauert mich: ik heb spijt van dit geld; sich das Geld nicht - lassen: 1) geen rouw van zijn geld hebben, 2) geen geld ontzien, geen geld sparen; sich keine Mühe - lassen;

.... v ^ ______ ,. duim; Einem

(fig.) iemand de hand boven den; Einem den - auf’s Auge (fig.) iemand onder den duim hou--ballen, m.: muis van den duim;

van

Daus, m. en o.; (-es; mrv. -e en Dau-ser): (spl.) aas; (fig. fam.) drommel; das dich der - : wat drommel!

Da'vids, in Sam. I -harfe, vr.: Davids-harp.

ctavoïi', bw.: 1) daarvan, er van ; 2) daar vandaan, weg; -fliegen: wegvliegen; -ge-hen: weggaan, heengaan; -kommen: wegkomen, er van afkomen; -laufen: wegloo-pen, op den loop gaan; -schleichen: wegsluipen; -tragen: wegdragen,

(fig. fam.) opdoen.

davor', bw.: 1) daarvoor, er voor: 2) daartegen; 3) daarvan, ervan: ich habe einen Ekel -: ik heb er een af keer van.

dawi'der, bw.: daartegen, er tegen; sich - setzen: zich daartegen verzetten.

dazu', bw.: 1) daartoe, er toe: 2)daarbij er bij; -legen: daarbij voegen; -thun: 1) er toe doen, 2) zorgen, zorgdragen; I -kunft, (ïaarbij komen.

da'zuinal, bw.: destijds, toen.

dazwischen, bw.: daartusschen, er tusschen; (fig.) tusschenbeide; I -kunft, vr,: tusschenkomst.

Debat'te, vr.: debat, openbare bespreking; debatti’ren [iel, w. b.: debatteeren, in openbare vergadering bespreken.

Debet, o. (-s; mrv. -s): 1) debet;2)debetpost.

Debit', m. (-s): debiet: debitti'ren [ie], w. b.: debiteeren; De'bitor, m. (-s; mrv. -to'ren): debiteur.

debuti’ren [ie], w. o.; debuteeren.

Declianei', vr.: decanaat; Dechant', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) deken.

Deck er, m. (-s; mrv. -): tiental.

decimal’, bv. n.: (rek.) decimaal, tien-deelig.

decimi’ren [ie], w. b.: decimeeren.

Deck, o. (-es, -s; mrv, -e): (zeew.) dek, verdek; I -balken, m.: dekbalk; -bett, o.: dekbed; -blatt, o.: dekblad; -blattchen, o.: dekblaadje; -bogen, m.: (van papier:) buitenblad, omslag; -farbe, vr.: dekverf; -feder, vr.: dekveder; -fisch, m.: platvisch; -hammer, m.: leidekkershamer; -holz, o.: o.: dekplank, deklat; -mantel, m.: (fig.) dekmantel; rnetz, o.: treknet, slagnet; -platte, vr.: 1) tegel, 2) deksteen, 3) sluitsteen; -rasen, m.: dekzode, graszode; -reisig, o.: dek-rijs; -schiene, vr.: dekstuk; -schild, o.: (ins.) dekschild; -stein, m.: deksteen; -stütze, vr.: dekklamp; -wachs, o.: stop-was ; -werk, o.: (vest. en mar.): blindeer-werk; -ziegel, m,: dektegel, dekpan.

lei-

ek-

deducïren [ie], w. b.: aftrekken, korten^; Deduktion', korting, aftrekking, af-

nd-

vr.:

urn

uwen.

3e nmv. mrv.: aan

m.:

Weck'e, vr.: deken, bedde-deken; paardendek; tafelkleed; (over stoelen en meubelen:) hoesje; (fig.) sluier; (ook:) blinddoek; (bwk.) zoldering, plafond; (zeew.) dek, verdek; (in ’t algemeen:) overdeksel; I abgenahte -: gestikte deken, spreideken, sprei; sie stecken unter einer -: (spr.) zij luizen elkander onder één deken, zij zijn twee handen op één buik; sich nach der - strecken: (spr.) de tering naar de nering zetten.

Weck'el, m. (-s; mrv. -): deksel; (typ.) timpaan; (bwk.) kap; (van bakwerk:) bovenkorst; (in ’t algemeen:) bovengedeelte, overdeksel; I -bander, o. mrv.: scharnieren; -becher, m.: beker (of: glas) met een deksel; -sieb, o.: zeef met dubbelen bodem, dubbele zeef.

deck’eln, w. b.: een deksel op ... . doen; (fig.) Einen -: iemand uitpoetsen, aan iem. zijn vet geven; - w. o. h.: zijnen hoed (zijne pet) afnemen.

deck’en, w. b.: dekken, I - (zich), w, w.: zich dekken.

I Weck'en, in Sam. I -hechter, m.: mat-tenvlechter, mattenmaker; -gemalde, o.: plafond-schilderwerk; plafond met schilderwerk ; -maler, m.: plafond-schilder; -stüek, o.: plafond.

Weck’er, m. (-s; mrv. -): dekker ( dekker, rietdekker); Deck’ung, vr.: d king (i. a. b.).

dedici’ren [ie], w. b.: opdragen (Einem etwas: iets aan iemand); Dedikation’, vr.: opdracht,

defili'ren [ie], w. o.: defileeren. defini’ren [ie], w. b.: omschrijven. Wefinitiv' ur'theil [t], o.: (rcht.) ei vonnis.

Wegen, m. (-s; mrv,-); degen; sich auf den - schlagen: duelleeren met den degen I -band, m.: degenkwast; -fisch, m.: zwaard-visch; -flache, vr.: (het) plat van den degen; -gefass, o.: degengevest; -gehenk, o.: degenriem, degenkoppel; -griff, m.: greep (handvatsel, gevest) van den degen; -knopf, m.: degenknop (ein alter deutscher -knopf: een man uit de oude doos, een man van stavast); -koppel, m.: degenkoppel,degenriem; -quaste, vr.: degenkwast; -scharfe vr.: (het) scherp van den degen; -scheide, vr.: degenscheede; -schleife, vr.: degenkwast; -spitze, vr.: punt van den degen; -stich, m.: degensteek; -stoss, m.: degenstoot; -stutzer, m.; 1) degen dragende straatslijper, 2) ijzervreter, zwetser. Weg'sel, o. (-s; mrv. -): kuipersdissel. delin'bar, bv. n : rekbaar; I -keit, vr.: rekbaarheid.

deh'nen, w. b.: rekken. I -(sich), w.w.: 1) rekken, 2) zich uit-rekken.

Weich, m. (-es, -s; mrv. -e): dijk; einen - aufführen: een dijk aanleggen, een dijk maken; I -acht, vr.: 1) dijkbestuur, heemraadschap, 2) dijk-reglement; -anker, m.: onderlaag van een dijk; -beamter, m.: ambtenaar bij het dijkwezen; -bruch, m.: dijkbreuk, door braak van eenen dijk; -damm, m.: kistdam; -frei, vrij van dijk-lasten; -graf, m.: dijkgraaf; -grafschaft, dijkgraafschap; -holzung, vr.: paalwerk, kribwerk van een dijk; -kamm, m.: kruin

van een dijk; -land, o.: ingedijkt land; -linie, vr.: dijklinie; -lücke, vr.: gat in een dijk; -pflichtig-, bv. n.: dijkplichtig:; -rath [t], m.: adviseur bij het dijkwezen; -richter,

m.: dijkrechter; -schau, vr.: dijkschouw; -schütz, m.: dijkbewaker; -ufer, m.: bedijkte oever; -vogt, m.: dijk-opzichter; -wesen, o.: (het) dijkwezen.

deichen, w. o. h.: 1) dijken maken: 2) dijkwerken; Dei'cher, m. (-s; mrv. dijkwerker.

Weichsel, m. (-s; mrv. -): dissel, dein, vnw.: 1) uw; 2) (de, het) uwe; das ist - Buch: dat is uw boek; das ist -: dat is van u; dieser Hut ist nicht mein,, er ist dit is mijn hoed niet, het is de uwe. I z. n. o.: das Mein und-: het mijn en dijn.

Wei'ne (der, die, das), vnw.: (der het) uwe.

Wei net, in Sam. I - halben ( - wegen, - willen): om uwentwil.

Wei nige (der, die, das), vnw.: (de, het) uwe; die Deinigen: de Weis'sel, vr.: dissel,

Dekan , m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) deken; Dekanat', o. (-es, -s; mrv. -e): decanaat.

dekati'ren [ie], w. b.: decatiseeren. Bekort , m, (-es, -s): (kph.) korting, aftrekking; dekorti'ren [ie], w. b.: korten,, aftrekken.

Wekret', o. (-es, -s; mrv. -e): decreet; dekreti'ren [ie], w. b.: decreteeren.

Welphin, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) dolfijn.

dein, 3e nmv. bepalend lidwoord m. en o,: aan den, aan het. I -, vnw.: aan hem, aan dengene.

Wemagog', m. (-en; mrv. -en): demagoog:; Demagogie', vr.: demagogie; deina-go'gisch bv. n, demagogisch.

We'mant, m, (-es, -s; mrv. -e): diamant.

Wemarkations'-Id'nie, vr.: demar-catie-lijn.

demaskiren [ie], w.b.: ontmaskeren, het masker afrukken; sich -, w. w.: het masker afdoen (of: afleggen).

dem'naeh, vgw.: derhalve, dus, dienvolgens, bijgevolg.

demnachst, bw.: binnenkort, eerlang.

Wemokrat', m. (-en; mrv. -en): democraat; Demokratie', vr.: democratie; demokra'tisch, bv. n.: democratisch, demoli'ren [ie], w. b.: afbreken, We'mutli [t], vr.: deemoed, ootmoed,, nederigheid; de'müthig [tl, bv. n.: deemoedig, ootmoedig, nederig, onderdanig; de'müthigen [t], w. b.: vernederen (sich -, w, w.: zich verootmoedigen).

den, bepalend lidwoord: 1) 4e nmv, 43nk. m.: den (dé, het); 2) 3e nmv. mrv, m., vr. en o.: aan de.

Wenar’, m. (-s; mrv, -e): (mtw.) dena-rius, penning, duit.

de'nen, vnw. degenen; aan wie, aan welke.

Ben gel, in Sam. I -hammer, haarhamer, wethamer; -stock, m.: wef-hout, strekel; -zeug, o.: maaiers-gereed-schap.

den’geln, w. b.: haren (scherpen, wetten).

penning vr. 1) ge

m.:

den:

ui"

Des man, m.

zelfde); 2)

3) zijn (haar; deszelfs).

des’sen, vnw.: diens; zijn (haar, deszelfs); wiens (wier, welks, welker); van (van wie, waarvan), des'sent, in Sam. | -halben (-wegen, - willen): daarom, om die reden, Destillation', vr.: distillatie, destillir’ [ie], in Sam. I -bar, bv. n.: distilleerbaar, te distilleeren; -blasé, yr.: distilleerkolf; -gefass, o.: distilleerkuip; -glas, o.: distilleerglas; -helm, m.: distilleerhelm; -kammer, vr.: branderij, distilleerderij, (schk.) laboratorium; -kolben, m.:    distilleer-kolf; -krug, m.: steenen

retort; -kunst, vr.: distilleerkunst; -ofen, distilleer-oven.

destilli'ren [ie], w. b.: distilleeren, overhalen.

destilli'rer [ie], m. (-s; mrv. -): distillateur, brander.

des’to, bw.: des te; - weniger: des te minder; nichts - weniger: niettemin, desniettemin.

des wegen (um des’willen), bw.: daarom, om die reden, uit dien hoofde; eben -: juist daarom; - weil: omdat.

I -, vgw.: tot dat einde, ten einde.

Detail’, o. (-s; mrv. -s): 1) bijzonderheid; 2) kleinigheid, onderdeel; I -handel, m.: verkoop in het klein; -handler, m. (-s;

van

Denk, in Sam. I -art, yr.: denkwijze; -bar, bv. n.: denkbaar (in der -bar sorg-faltigsten Weise: op de zorgvuldigst denkbare manier); -barkeit, vr.: denkbaarheid; -bild, o.: 1) devies, leus 2) zinnebeeld; -bucn, o.: opschrijfboek; -fanig, bv, n.: in .staat om te denken; -fahigkeit, vr. : denkvermogen ; -freiheit, vr.: vrijheid van denken; -kraft, vr.: denkvermogen; -lehre, vr.: redekunde, logica; -mal, o. (-s; mrv. -e): gedenkteeken; -münze, vr.: gedenk-; -saule, vr.: gedenkzuil; -schrift, denkschrift, 2) opschrift; -spruch, gedenkspreuk; -vermogen, o.: denkvermogen; -würdig, bv. n.: gedenkwaardig ; -würdigkeit, vr.: gedenkwaardigheid; -zeichen, o.: 1) gedenkteeken, 2) aandenken ; -zeit, vr,: gedenkwaardig tijdstip; -zettel, m.: (pop.) agenda (-zettel der Ju-talisman der Joden; Einem einen -zettel anhangen: fig.: iemand zóó bedienen dat het hem lang zal heugen, fam.: iemand een muilpeer geven).

den ken, w. o. h. enw. b. onr. (dach'te; gedacht ): denken (i, a. b.); (fig.) peinzen, nadenken; sich etwas -: zich iets voorstellen, zich iets verbeelden, zich een denkbeeld maken van iets; auf etwas -:

1)    denken over iets, 2) peinzen over iets; der Mensch denkt und Glott lenkt: (spr.) de mensch wikt en God beschikt.

Den ker, m. (-s; mrv. -): denker.

Den kungs, in Sam. I -art, vr.: denkwijze.

denn, vgw.: want. — NB. Staat „denn” niet geheel vooraan in een volzinsgedeelte, dan heeft het eene andere beteekenis, b.v.: lasst uns - fortgehen: laat ons toch heengaan; wie so -?: hoe zoo toch?; es ware -, dass...: tenware..., of het moest wezen dat...; er hatte ihn - schlagen müssen: of hij had hem moeten slaan.

den'nocli, vgw.: niettemin, nochtans, •echter, evenwel.

Depe'sche, vr,: depêche,

Deponent', m. (-en; mrv. -): 1) bewaargever, 2) getuige; deponi'ren [iel, w. b.: deponeeren; Deposi’tengeld, o.: gedeponeerd (in bewaring gegeven) geld; Depo’situm, o. (-s; mrv. Depo'sita): in bewaring gegeven geld of goed.

Deputation', vr.: 1) afvaardiging,

2)    deputatie; deputi'ren [ie],w. b,: afvaardigen; Deputir'te [ie], m. (-n ; mrv.-n): afgevaardigde.

der, bepalend lidwoord 1) mann. enk, le nmv.: de (het); 2) vr, enk. 2e nmv.: der; 3) m., vr. en o. mrv. 2e nmv.: der. I -, vnw.: die (dat); diegene (datgene);

-    und -: die en die.

derb, bv. n.: 1) ferm, stevig; 2) kras, duchtig; I -erz, o.: vast erts; -heit, vr.:

1)    stevigheid, 2) krasheid.

dereinst', bw.: eens, eenmaal.

de'ren, verbogen vnw.: 1) wier, welker ; 2) van wie, van welke; 3) waarvan,

de'rent, in Sam. I -halben, vgw.: deswege; I -halben (-wegen, um - willen), bw.: 1) om hunnentwil, om harentwil;

2)    om wier wil, om welker wil.

de'rer, verbogen vnw.: 1) derzulken,

dergenen; 2) van hen, van haar; es sind

-    sieben: er zijn er zeven, ze zijn met hun zevenen.

der'gestalt, bw.: zoo, derwijze, der

mate, in dier voege. I -, vgw.: zoodat.

derglei'chen, bv. n.: dergelijk, dusdanig, zoodanig.

Derivati'lvum, o. (-; mrv. -va): (tik.) afgeleid woord.

der’je’nige, vnw.: diegene, degene, dermaleinst', bw.: eens, eenmaal, der'Imalen, bw.: thans, tegenwoordig, nu; -malig, bv. n,: tegenwoordig;-massen, bw.: dermate, derwijze, zoo.

de’ro, vnw.: deszelfs, derzelver; uw; I -halben (-wegen), bw,: deswege, daarom, om die reden.

dersel’be (dersel'bige), vnw.: Zie dasselbe.

dersel'ben (dersel'bigen), vnw.: Zie desselben.

derwei'le, bw.: middelerwijl, intus-schen, ondertusschen; I - als: terwijl, des, vnw. (2e nmv. enk. m. en o): des (der).

Descendent', m, (-en; mrv. -en): afstammeling; Descendenz’, vr.: nakomelingschap, afstammelingen, (ook:) afkomst.

desfalls, bw.: 1) ingeval; 2) daarom, om die reden.

desglei chen, bv. n.: dergelijk, dusdanig, zoodanig. I -, bw.: desgelijks, gelijks, vansgelijken. des’halb (des'lialben), bw.: deshalve, derhalve, daarom.

desinlici'ren [ie], w. b.: desinfectee-ren, ontsmetten, van smetstof zuiveren.

(-s; mrv -s): (drk.)

muskus-rat.

desperat', bv. n.: wanhopig, radeloos; Desperation', m.: wanhoop, radeloosheid (Desperations'kur, vr.: geneeskuur er op of er onder).

Despot’, m. (-en; mrv. -en): despoot; despo’tisch, bv. n.: despotiek. dess, vnw.: Zie dessen, desselben (desselbigen), vnw.: 1) van denzelfde (van dezelfde, van het-hem (van haar; daarvan);

wien um

DETAILLIREN.

125

mrv. -): kleinhandelaar, in het klein ver- d. i., verkort voor: das ist = dat is. kooper.    Diadem', m. (-es, -s; mrv.-e): dia-

detailli'ren [ie], w. b,: in het klein deern, verkoopen; (fig.) in al zijne bijzonderhe- Diagnose, vr.: (gnk.) diagnose, kenden uiteenzetten.    merkend verschijnsel; Diagnostik', vr.:

determinirt' [ie], bv.n. st besloten, leer der kenmerkende verschijnselen; beslist.    Diagnos'tiker, m. (-s; mrv. -): beoefenaar

Deu be, vr.: diefstal.    van de diagnostiek; diagnos'tisch, bv. n.:

deucli’ten, w. onpers. e dauch- diagnostisch, ten.    Diakonat', o. (-es, -s ; mrv. -e): dia-

I>eut, m.:    (-es; mrv, -s): (mtw.)    eonaat; Diakonis'sm, vr. (mrv, -nen);

duit.    diaconesse; Diakonus, m. (-; mrv. Dia-

Deute, vr.: papieren zakje, peper- konen): diaken, huisje.    Diakustik’, vr.: klankleer, leer der

Deutelei’. vr.: 1) spitsvondige uitleg- geluidbreking; (fig.) klankleiding. ging; 2) (het) spijkers op laag water    Dialekt’, m. (-es, -s;;mrv. -e): dia-

zoeken, haarklooverij.    lect, tongval; Dialek'tik, vr.: redekunst^

deu teln, w. b.: 1) spitsvondig uitleg-    Dialek'tiker, m. ( s; mrv. -): redekun-

gen; 2) haarklooverig uitleggen.    stenaar; dialek'tisch, bv. n.: (fig.) spits-

deu’ten, w. b.: uitleggen, verklaren ; vondig.

Sterne -: waarzeggen (voorspellingen    Dialog'. vr.: dialoog, samenspraak;,

doen) uit de sterren; etwas auf ’s Beste dialogisi'ren [ie], w. b.: in den vorm van -: het beste denken van. I w. o.: doelen samenspraken behandelen.

(- auf: op), zinspelen (op), betrekking Diamant, m. (-es, -s: mrv.-e): dia-hebben (op); das deutet auf Regen: dat mant;-artig, bv. n.: diamantachtig;-druse, voorspelt regen.    vr.: kwartz-groep; -gewicht, o.: gewicht

Deu’ter, m. (-s; mrv. -): uitlegger, voor edelgesteenten;-grube,vr.: diamant-verklaarder.    mijn; -handler, m.: handelaar in diaman-

Deot'ler, m. (-s; mrv. -): 1) spitsvon- ten; -kugel, vr.: (min.)meloensteen;-mut-digheden-zoeker; 2) spijkers op laag water ter, vr.: (min,) diamant-omsluitende steen ; zoeker.    -nadel, vr.: diamanten-doekspeld; -ring,

deut'lich, bv. n.: duidelijk; I -keit, m.: diamanten-ring; -schleifer, m.: dia-vr.: duidelijkheid.    mantslijper; -schmuck, m.: tooi van dia-

IDeutsch, o. (-): Duitsche taal, (het)    manten; -staub, m.: diamantstof,    diamant-

Duitsch. I deutsch, bv. n.: Duitsch; -er    gruis; -strauss,    m.: roos van    diamanten;

Schlüssel: pijpsleutel, sleutel met een    -werk, o.: diamantmijn,

gaatje. I -, dw.: op zijn Duitsch. I Deut- diamanten, bv. n.: diamanten, sche, m. (-n; mrv. -n): Duitscher; die    dia meter, m, (-s; mrv. -):    diameter.

Deutschen: de Duitschers; ein Deutscher:    Dia    nenfest, o.: (hist.)    feest    van

een Duitscher. | Deut’sche, vr.: Duit-    Diana (de godin    der jacht),

sche.    diaphan', bv. n.: doorschijnend.

IDeutsch, in Sam. I -heit, vr.: 1) Duit- diaphore’tisch, bv. n.: (gnk.) zweet-he oorsprong, Duitsche herkomst,    drijvend.

boek,

Diarrhö e, vr. (mrv. -en): diarrhee. l>iat’, vr,: diëet, leefregel; Dia/teny vr. mrv.: reis- en verblijfkosten; Diate'-tik, vr,: leer van het diëet; diate'tisch, bv. n.: diëtetisch.

diatonisch, bv. n. (muz,) diatonisch.

Deu tung, vr.: uitlegging, verklaring; IMatri'be, vr.: vinnige oordeelvelling ; (fig,) zin, beteekenis ; | deu'tungsvoll, bv. (fig.) hekelschrift, n. veelbeteekenend.    dich, vnw. (4e nmv. van „du”): u.

Devolvation’, vr.: (mtw.) waarde- Idiclit, bv. n. en bw.: dicht; in dich-vermindering van den omloops-koers; ter Nacht: in het holst van den nacht, (ook:) buitenkoers-stelling.    (fig.) in volslagene duisternis; - daneben:

Devi'se, vr : leus.    vlak daarnaast.

Devolntions'recht, o.: (rcht.) aan- IDiclit, in Sam. I -art, vr.: soort van spraak op het kindsgedeelte uit de na-    poëzie; -hammer m.: kalfaathamer ;

latenschap van een der ouders, zoodra    -kunst, vr.: dichtkunst, dichtkunde;-werky

die overleden is.    o.: (dk.) dichtwerk, boek in verzen, (ook:)

Devotion', vr : godsvrucht, vroom- dichtstuk, (zeew.) kalfaatwerk. heid; (fig.) vertoon van vroomheid.    Dichte, vr.: dichtheid.

Dezem'her, m.: December; dezem’ber- dich'ten, w. b.: dicht maken, dichter lich, bv. n.: Decemberachtig.    maken; (zeew.) kalfaten; (dk.) dichten, in

Dezen’nium, o.: (mrv. Dezen’nien):    dichtmaat brengen ; (fig.) verdichten, ver-

decennium, tiental jaren.    zinnen. I -, w. o. h.: 1) dichten,verzenma-

Dezjl..., in Sam.: deci. ..    ken; 2) zinnen, peinzen (- auf: op), den-

clezimal’, bv. n.: Zie decimal,    ken (- auf: over, aan, om); er dichtet und

tiendeelig.    trachtet nach unmöglichen Dingen: hij

dgl., verkort voor: dergleichen.    peinst op en tracht naar onmogelijke din-

d. h., verkort voor: das heisst = dat    gen. I -, z. n. o. (-s); das - und Trachten;

wil zeggen.    het doen en denken.

2) Duitsche eigenaardigheid; -land, o.    Dia rium, o. (-s; mrv. Dia'rien):    dag-

in.:

(-s): (adk.) Duitschland; -meister, grootmeester der Duitsche Orde; -meister-thum [t], o.: grootmeesterschap der Duitsche Orde; -thum [t], o. (-es, -s): Duitsch nationaliteitsgevoel;-thümelei' ft],vr.: gedweep met al wat Duitsch is; -thümler [t] m. (-s; mrv. -): dweper met al wat Duitsch is.

van

aar-

Dichter, m. (-s; mrv. -): diehter;

,1 -ader, vr.: dieht-ader; -feuer, o.: dichtvuur; -freiheit, vr.: dichterlijke vrijheid; -gabe, vr.: gaaf der dichtkunst; -geist, m.: dichterlijke geest; -pferd, o.: (fab. en fig.) Pegasus, dichters-ros; -quelle, vr.: (fab. en dk.) Hengstebron; -sprache, vr.; dichterlijke taal; -werk, o.: dichterswerk, (fig.) dichtwerk, dichtstuk.

IMehterei’, vr.: verzenmakerij, rijmelarij ; Dich'terin, vr. (mrv. -nen): dichteres; dich’terisch, bv. n.: dichterlijk; Dich'-terling, m. (-es, -s; mrv, -e): rijmelaar, pruldichter.

IMchtigkeit, vr.: dichtheid.

Dichtung;, vr.: dichting, (ook:) dichtstuk ; (fig.) verdichting, (ook:) verdichtsel.

Dicht uiigs, in Sam. I -art,vr.:l) soort poëzie, 2) dichttrant; -lehre, vr.: leer der dichtkunst.

dick, bv. n.: dik (i. a. b.); sich - thun: pochen, snoeven, grootspreken; I -armig, bv. n.: dik van armen, met dikke armen; -backig, bv. n.: met dikke koonen, dik van wangen; -bauch, m.: dikbuik; -bau-chig, bv. n.: dik van buik ; -bein, o.: (ontl.) dij; -beinig, bv. n,: dik van beenen, met dikke pooten; -blatt, o.: (pik.) dikblad; -brüstig, bv. n.: dik van borsten, met dikke borsten ; -darm, m.: (ontl.) dikke darm; -fleischig, bv. n.: vleezig; -ïuss, m.: (vog.) pluvier, regenvogel; -haarig, bv. n.: 1) met dik haar, met grof haar, 2) zwaar van haar; -hals, m.: dik-nek, (fam.) speknek; -halsig, bv. n.: met een dikken nek; -hautig, bv. n.: dik van huid, dik van vel; -hülsig, bv. n.: (pik.) dik van bast; -kopf,

m. : dikkop; -köpfig, bv. n.: dik van hoofd, met een dikken kop, (fig.) koppig, stijfhoofdig; -köpfigkeit, vr.: (fig.) koppigheid, stijfhoofdigheid; -laubig bv. n.: dichtge-bladerd, (fig.) lommerrijk ; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig (ein -leibiges Buch: een lijvig boek); -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -lippig, bv n.: dik van lippen, met dikke lippen; -maul, o.: breedbek; -maulig, bv.

n. : breed van bek; -nasig, bv. n.: dik van neus, (fam.) met een dikken kokkerd van een neus; -rübe, vr.: (pik.) raap, knol; -rückig, bv. n.: dik van rug, (fig.) breed geschouderd; -saulig, bv. n.: (bwk.) met dicht bij elkander staande pilaren; -scha-lig, bv. n.: dik van schaal of huid;-schna-bel (-schnabler), m.: (vog.) diksnavel; -schotig, bv. n.: (pik.) dik van peulschil; -stammig, bv. n.: dik van stam; -stein, m.: dikke, alleen aan de bovenzijde geslepene diamant; -thaler, m.: (mtw. hist.) ducaton; -thuerei', vr.: snoeverij, pocherij, grootspraak; -thuerisch, bv. n.: snoevend, pochend, grootsprekend: -tuch, o.: (kv.) molton; -wanst, m,: (fam.) dikbast, dikpens, dikbuik; -zirkel, m.: dikte-passer.

Dick’e, vr.: dikte; Dick'icht, o. (-es, -s; mrv. -e): kreupelbosch, kreupelhout; dick’lich, bv. n.: dikachtig, (fig. fam.) mollig.

Didak’tik, vr.: onderwijskunde, leerkunst, didactiek ; didak’tisch, bv. n.: onderwijzend, leerend (-es Gedicht: leerdicht).

die, vr. lidwoord: de (enk. en mrv.); (ook:) den, het, I -, vnw.: die; (ook:) welke; (ook:) dien, dat.

Dieb, m. (-es.-s; mrv. -e): dief; Gele-genheit macht Diebe : (spr.) de gelegenheid maakt den dief; I -stahl, m. (-es, -s; mrv. -stahle): diefstal.

Dieberei', vr.: dieverij; Die’bin, vr. (mrv. -nen): dievegge; die’bisch, bv. n.: diefachtig (bw.: als een dief).

Diebs, in Sam. I -bande, vr.: dievenbende; -brut, vr.: dievengebroed; -dau-men, m.: duim van een opgehangen dief (er hat einen -daumen: spr,: hij is een gelukskind); -genoss, m.: dievenhelper, (fam.) diefjesmaat, (fig.) medeplichtige; -geschichte, vr.: dievengeschiedenis; -ge-sell, m.: Zie Diebsgenoss; -gesindel,

o.: dievenpak, dievengespuis; -glück, o.: dievengeluk (er hat ein -glück: spr.: hij is een gelukskind); -handwerk, o.: dievenhandwerk; -hehler, m.: heler ; -heh-lerin vr.: heelster; -helfer, m.: Zie Diebsgenoss; -herberge, vr.: (fig.) dievenhol, (ook:) bedelaarsdoelen; -höhle, vr.: dievenhol; -laterne, vr,: dievenlantaarn; -nest, o.: dievennest; -schlüssel,m.: valsche sleutel, (inz.) looper; -sprache, vr.: dieventaal; -streich, m.: dievenstreek.

Die'denhofen, o. (-s): (adk.) Dieden-hoven (Fransch: Thionville).

die "j enige, vnw.: 1) diegene, degene (datgene); 2) die (dat).

Diele, vr.: 1) plank, deel; 2) deel, vloer; 3) voorhuis ; 4) deel, dorschvloer.

die'len, w. b.: met planken beklee-den; van eene plankenvloer voorzien;

I -kopf, m.: (bwk.) vierkante sparrekop; -wand, vr.: houten beschot, planken beschot ; -Werk, o,: plankwerk.

die nen, w. o. h.: dienen; Einem -: iemand diénen; Ihnen zu -: om u te dienen ; lassen Sie sich -: vergun mij u te zeggen; damit ist mir nicht gedient: d mede ben ik niet gediend.

I>ie'ner, m. (-s; mrv. -): 1) dienaar; Ihr -: uw dienaar; Einem einen - machen; eene buiging voor iemand maken: 2) knecht, dienstknecht; wie der Herr, so der -: (spr.) zoo de heer, zoo de knecht; I -schaft, vr.: (het) dienstbare volkje, (de) bedienden, (de) ondergeschikten ; -tracht, vr.: knechtsgewaad, livrei.

Die'nerin, vr. (mrv. -nen): 1) dienares ; Ich bin Ihre -: ik ben uwe dienares; 2) meid, dienstmeid, dienstbode.

dien lich, bv. n.: dienstig, nuttig, goed; der Gesundheit -: goed voor de gezondheid; für - erachten: dienstig oor-deelen, goedvinden; I -keit, vr.: dienstigheid.

Diens, in Sam. I -tag, m. (-es, -s: mrv. -e): Dinsdag.

Dienst, m. (-es; mrv. -e): dienst (i. a. b.); Einem Gute -e leisten: aan iemand goede diensten bewijzen; seinen - wohl versehen: zijnen dienst naar behooren vervullen ; Einem auf den - lauern : 1) iem. nagaan, 2) iemand den voet trachten te lichten ; was steht zu Ihren Diensten (was steht Innen zu Dienste): wat is er van uw dienst? I -alter, m.: diensttijd, tijd van dienst, anciënniteit; -anbietung, vr.: dienst-aanbieding, aanbod van dienst; -an-weisung, vr.: voorschrift (van dienst); -bar, bv. n.: 1) dienstbaar, 2) dienstplichtig, 3) gedienstig (-bare Geister : gedien-

stige geesten); -barkeit, vr.: 1) dienstbaarheid, 2) dienstplichtigheid, 3) gedienstigheid; -befehl, m.: (mil.) dienst-order; -bellissen, bv. n.: dienstvaardig, gedienstig;

sloten open te steken); mit einem - auf-maohen: opensteken.

dieweil’, vgw.: dewijl, omdat, vermits, naardien, aangezien.

diftamato'riseli, bv, n.: onteerend.

Differenz’, vr.: onderscheid, verschil.

Difterential', bv. n.: differentiaal;

I -grosse, vr.: differentiaal-grootheid; -rech-nung, vr.: differentiaal-rekening.

differi'ren [iel, w. o. h.: verschillen.

digeriren [iej, w. b.: verduwen, verteren.

diktando, bw.: onder dictee; Diktat', o. (-es, -s; mrv. -e): dictaat.

Dikta tor, m. (-s; mrv. Diktato'ren): dictator; diktato'risch, bv. n.: dictatoriaal; Diktatur’, vr.: dictatuur, dictatorschap.

Diktion', vr.: dictie, inkleeding, stijl.

dikti'ren [iej, w. b.: dicteeren, woord voorwoord voorzeggen; (fig.) voorschrijven.

DiJLl, m. (-es; mrv. -): (pik.) dille.

Dil’le, vr.: dil, steelgat (van bijlen, enz.), pijp (van kandelaars, lampen, enz.), binnenplaat (van een slot); I (pik.) dille.

Dimiimtiv’, o. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) verkleinwoord.

Di’mity, m. (-’s; mrv. -’s): diemet.

IDing, o. (-es, -s; mrv. -e): ding; aller guten -e sind drei: (spr.) alle goede dingen bestaan in drieën; gut - will Weile haben: (spr.) alles moet zijn tijd hebben; guter-e sein: (fam.) goedgeluimd zijn, in zijn humeur zijn; das geht nicht mit rechten Dingen zu: het gaat daar niet richtig mee; das heilige -: de belroos; das böse -: de fijt; I -bank, vr.:rechtbank, gerechtshof; -flüch-tig werden: uitbreken, uit de gevangenis ontsnappen; -gericht, o.: dorps-vrede-ht.

-beflissenheit; dienstvaardigheid, gedienstigheid ; -bote, m.: dienstbode; -eifer, m.: dienst-ijver; -eifrig, bv. n.: vol dienstijver; -entlassung, vr.: ontslag (uit den dienst); -ergeben, bv. n.: vol dienst-ijver;

-fach, o.: dienstvak, departement;-fahig,

bv.    n.: voor den dienst geschikt ;-fahigkeit, vr.: geschiktheid voor den dienst; -fertig, bv. n.: dienstvaardig, gedienstig; -fertig-keit, vr.: dienstvaardigheid, gedienstigheid; -frei, bv. n.: vrij van dienst ; -fuhre, vr.: (hist.) korvee-vracht; -gefallig, bv. n.: voorkomend; -gefalligkeit, vr.: voorkomendheid; -genoss, m.: kameraad, (fig.) ambtgenoot; -gesinde, o.: (het) dienstbare volkje; -getreide, e.: graan in betaling van dienst; -herr, m.: meester, baas, heer, patroon, (hist.) leenheer; -herrschaft, vr.:

1) meesteres (mevrouw of juffrouw bij wie men in dienst is), 2) zie Dienstherr;

-holz, o.: hout in betaling van dienst;

o. :

-hufe, vr.: met heerendiensten bezwaarde boerderij; -jahr, o.: dienstjaar; -kleid, ambtsgewaad, (mil.) uniform; -knecht, m.: dienstknecht; -kontrakt, m.: overeenkomst (verbintenis) wegens huur en verhuur van dienst; -lehen, o.: (hist.) achterleen ; -leistung, vr.: 1) dienstverrichting, 2) dienstbetoon; -leute, m. mrv.: ondergeschikten, dienstbaren, gedienstige geesten; -lohn, m.: loon (knechtsloon, meidenloon); -los, bv. n.: buitensdienst;

-madchen, o.: dienstmeisje; -rnagd, vr.: dienstmaagd, meid, dienstbode; -mann,m-: kruier, commissionair, (hist.) leenman, vazal ; -mütze, vr. (mil.) politie-muts; -pferd, o.: dienstpaard; -pflicnt, vr.: dienstplicht, gerec

(hist.) leenplicht, (ook:) eed van getrouw- IDing, o. (-es, -s; mrv. -er): ding; ein heid, huldigings-eed; -pflichtig, bv. n.: nettes -: een aardig ding, een aardig dienstplichtig, (hist.) leenplichtig; -rock,    meisje; das arme -: het arme schaap, het

m. : ambtsgewaad, (mil.) uniform, (fig.)    arme schepseltje: die artigen Dinger (die

livrei; -sache, vr.: dienstzaak; -thuend,bv.    netten Dinger): de lieve meisjes.

n. : dienstdoende; -unfahig, bv. n.: onge- Din'ge, in Sam. | -brief, m.: overeen-schikt om dienst te doen; -verlust, m.: komst, contract; -pfennig,m.: godspenning ongevraagd ontslag; -volk, o.: dienstvolk; (fam.: goospenning).

-vorschrift, vr.: reglement van dienst,    Dingel'clien, o, (-s; mrv. -): dingje.

instructie; -willig, bv. n.: dienstwillig,    dingen, w. b. onr. (ding’te en dung;

dienstvaardig; -willigkeit, vr.: dienstwil-    gedun'gen): huren (dienstboden, enz.);

ligheid, dienstvaardigheid; -woche, v.:    afhuren, bespreken (plaatsen, enz.); omweek van dienst; -zeit, vr.: diensttijd    koopen (getuigen, enz.). I -, w. o. onr. h.:

(seine -zeit aushalten: zijnen tijd uitdie-    dingen, knibbelen,

nen); -zwang, m.: recht om heerendiensten Dingerchen, o, (-s; mrv -): dingje. te eischen.    Din’kel, m. (-s): (graansoort:) spelt;

Dienst’chen, o. (-s; mrv.-): dienstje, I -gerste, vr.: Egyptisch koorn; -mehl, kleine dienst; (fig.) postje.    o.: speltmeel; -stroh, o.: spelt-stroo,

dies, vnw.: dit (deze); I -falls, bw.: in Dins’tag, m. (-es, -s; mrv.-e): Dins-dit geval; -fallsig, bv. n.: dit geval betref- dag.

fende; -jahrig, bv. n.: in dit jaar tehuis Din'te, vr,: inkt. Zie Tinte. behoorende, van dit jaar;-mal, bw.: dit- Dioces', vr.: (kkl.) diocees, kerspel; maal, dezen keer;-malig, bv.n.: van dezen DiocesaiPbischof, m.: bisschop van een keer, tegenwoordig; -seitig, bv. n.: dezer- diocees.

zijdsch; -seits, bw.: dezerzijds, aan deze    Diop'ter, m. (-s; mrv. -): mik-ijzer,

zijde (des Flusses: van de rivier).    vizier,

diesel'be, vnw. Zie dasselbe.    Dioskn'ren, m. mrv.: (str.) (de)

die’ser (die'se, die'ses), vnw.: deze Tweelingen; (fab.) Castor en Pollux.

(dit, die, dat); dieser Tage: dezer dagen; Diplithong', m. (-en; mrv. -en): (tik.) vor diesem: voordezen, voorheen;-wegen, tweeklank.

bw. : Zie deswegen.    Diplom', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) di-

diess, vnw. Zie dies.    ploma; 2) brevet,

Dietrich, m. (-s): Diederik, Dirk. I-, Diplomat', m. (-en; mrv.-en): 1) di-(-es, -s; mrv. -e): looper (werktuig om plomaat, 2) kenner van oorkonden;

Diplomatie', vr,: diplomatie; Diploma'tik, vr.: kennis van oorkonden ; Diploma’tiker, m. (-s; mrv. -): diplomaat; diploma'tisch, bv. n.: diplomatiek.

Dip tam, m. (-s): (pik.) wondkruid.

maat-

deeltah

nein -: o

een

op een klu-et dok bren-

(-n; mrv. -n): doge (van

m.

dir, vnw. (3e nmv. van „du”): u, aan u.

Direk 'tor, m. (-s; mrv. Direkto'ren): directeur; Direktorat’, o. (-es, -s; mrv. -e): directeurschap; direktorial', bv. n.: directoriaal; Direk'torin, vr. (mrv. -nen):

1)    bestuurderes, 2) directeursvrouw; Di-rekto'rium, o. (-s; mrv. -ria of -rien): directorium.

Dirigent', m. (-en; mrv. -en): bestuurder, directeur; dirigi'ren [ie], w. b.: dirigeeren, besturen.

Dir'ne, vr.: deerne, deern; dienstmeid; meisje.

Dis, o.: (muz.) d-kruis.

Disciplin', vr.: discipline, tucht; Disciplinar'strafe, vr.: disciplinaire straf; disciplineren [iej, w. b.: aan tucht gewennen.

Diskant’, m, (-s): (muz.) bovenstem, sopraan; I -sanger, m.: sopraanzanger (d. i, een castraat, die de sopraan-partij zingt); -schlüssel, m.: sopraansleutel, rechterhand-sleutel; -stimme, vr.: so-praanstem.

diskonti'ren [iel, w. b.: (kph.) disconteeren.

Diskretions'tage, m. mrv.: (kph.) respijtdagen.

diskuti ren [ie], w. b.: bediscus-siëeren.

Dispensation', vr.: dispensatie.

Disponent', m. (-en; mrv.-en): (kph.) beheervoerder, gemachtigde; disponibel, bv. n.: beschikbaar; Disponibilitat’, vr.: beschikbaarheid, (adm.) non-activiteit disponi’ren [ie], w. b.: beschikken (-über: over; - zu: overhalen tot, geneigd maken tot, gunstig stemmen voor; übel disponirt [ie]: slecht gestemd, weinig gestemd); Disposition', vr.: 1) beschikking, 2) regel, 3) stemming, geneigdheid.

dis’seits, bw.: Zie diesseits.

Dissenter, w. b.: of: Dissident', m.: afgescheidene van de staatskerk.

Dissonanz', vr.: wanklank.

Distanz', vr.: afstand.

Dis’tel, vr.: (pik.) distel; I -acker, m. (-feld, o.): distel-akker, distelveld; -fink,

m.: (vog.) distelvink; -orden, m.: (Schot-sche) Distel-orde (ingesteld in 1540): -saffran, m.: saffloer; -vogel,m.: distelvink; -wolle, vr.: distelwol.

Di stichon, o. (-s; mrv. -cha of-chen): (dk.) koppelvers, tweeregelig vers.

Disziplin’, vr.: tucht, discipline; disziplina'risch, bv. n. en bw.: disciplinair.

divergi’ren [ie], w. o. h.: 1) afwijken;

2)    uiteenloopen.

_ Dividend’, w. (-en; mrv. -en): (rek.)

Dividen’de, vr.: (kph.) dividend, dividi'ren [ie], w. b.: (rek.) deelen. Divis’, m. (-): (typ.) schei-teeken, divisie.

Division', vr.: (mil.) divisie; Divi-sions’general, m.: divisie-generaal.

Divi’sor, m. (-s; mrv. Diviso’ren): (rek.) deeler.

Divisorinm, o.: (typ.) kopij-nijper-tje.

Dö’bel, m. (-s; rmrv. -): (bwk.) ijzeren bout; (tech.) drevel; (pik.) onkruid; (bij kuipers:) plug-, houten pin; dö’beln, \v. b.: pluggen.

rto’berig-, bv. n.; zwoel, drukkend.

doch, vgw. en bw.: 1) toch; 2) doch, maar; ja-: jawel, zeer zeker; neen, toch niet, zeer zeker niet.

Docht, m. (-es, -s; mrv, -e): pit (van kaars of lamp), kousje (eener lamp); er hat keinen - in seiner Lampe: (fig.) hij is leeghoofd. I -messer, o.: katoenmes.

doei ren [ie], w. b.: doceeren, onderwijzen.

Doek, o.: dok, scheepsdok; schwimmen-des - : drijvend dok.

Doclv’e, vr.: 1) pop, speelpop; 2) kluwen; rolletje; strengje; (akk.) bos; 3) dok, havendok, scheepsdok; 4) (aan vijvers:) tap; (aan klavieren:) toets; (aan leuningen:) pilaster.

Idoek en, w. b.: (garen:) wen winden; (schepen:) in h gen. I -, w. o. h.: met de pop spelen.

IDock’en, in Sam. ! -gelander, o.: leuning, balustrade; -kraut, o.: (pik.) kliskruid; -werk, o.: poppen en kinderspeelgoed.

Doge,

Venetië).

Dogge, vr.: doghond, dog.

Dog ma, o. (-s; mrv. Dogmen of Dogmata): dogma; Dogma'tik, vr.: dogmatiek,, (het) leerstellige; Dogma'tiker, in. (-s; mrv. -): 1) beoefenaar van de dogmatiek, 2) geneesheer die naar een vast stelsel te werk gaat; dogma'tisch, bv. n.: leerstellig,

Doh’le, vr.: (bwk.) goot; (vog.) kauw, kraai.

Dohne, vr.: 1) strik, vogelstrik,2) slagnet ; Doh'nenfang, m.: vogelvangst met strikken of met hetslB»§*net j Doh nenstrich^

m.: met strikken bespannen vogelhaan.

dok tern, w. o. dokteren (1. medicijnen gebruiken; 2. voor dokter spelen).

Dok’tor, m. (-s; mrv. Dokto'ren): doctor; (fam. inz.) dokter; I -diplom, o.: doc-tors-diploma ; -hut, m.: doctorshoed; -mantel, m.: doctorsmantel; -massig, bv. n.: doctoraal; -promotion', vr.: examen voor het doctoraat, promotie tot doctor; -würde, vr.: doctorale waardigheid, doctoraat.

Dok’torin, vr. (mrv. -nen: 1) doctors-vrouw; (fam. inz.) doktersvrouw; 2) doctores ; (fam. inz.) dokteres.

Doktrin’, vr.: leerstelsel, leer.

Dokument', o. (-es, -s; mrv. -e): document.

Dolcli, m. (-es, -s; mrv. -e): dolk;

I -messer, o.: dolkmes; -stich, m.: dolksteek ; -stock, m.: dolkstok, stok met een dolk er in; -stoss, m.: dolkstoot.

Dol’de,vr.: bloemkroon; (van boomen:) kruin, top.

Dorden, in Sam. I -förmig, bv. n.: bloemkroonvormig; -gewachse, o. mrv.: bloemkroondragende planten, umbelliferen; -traube, vr.: bloemenbundel, bloementuil; -traubig, bv. n.: bloemtuildragend.

Dollfuss, m. (-es; mrv. -füsse): horrelvoet.

Dol'man, m. (-s; mrv. -s): 1) (mil.) dolman; 2) Turksche tabbaard.

Dolmetsch, m. (-en; mrv. -en): tolk; weersbui, onweder, tsw. en bv. n.: verdui-dol’metschen, w. b.: vertolken; Dol'met- veld:-wolke, vr.: onweerswolk;-wort, o.: scher, m. (-s; mrv. -): tolk, (tig.) vertolker (fig.) verplettend woord. Zie ook Don-(die siebzig -: de Zeventig Overzetters); ners.

ï, w. o. h.: donderen; (gem.) bliksem spelen, vloeken; (fig.)

Dol'metschung, vr.: vertolking, vertaling, Don nerer, m. (-s): (fab.) Donderaar, overzetting.    Dondergod.

vr.: kap, koepelvormig bo-

tel

Dom, ni. (-es, -s; mrv. -e): 1) dom, donnern koepeldak; (fig.) domtoren, dom; 2) dom- donder en kerk, kathedraal ; I -dechant, m.: deken aangaan, razen, tieren, van het kapittel; -frau, vr.: kanonikesse; Don’ners, in Sam. I -tag, m.: Donder--herr, m.: domheer, kanunnik; -herrlich, dag. bv. n.: domheerlijk; -herrnstelle, vr.: dom- I>op'pe, heerschap, canonicaat; -kapitel, o.: kapit- venstuk.

„w, domkapittel; -kirche, vr.: domkerk, I>op'pel, in Sam. I -adler, m.: dnb-kathedraal; -küster, m.: koster van de    bele arend, dubbele adelaar; -atlass, m.:

domkerk; -pfaff, m.: (vog.) bloedvink,    zwaar satijn; -bahn vr.: (spoor-)weg met

(pop.) domheer, kanunnik; -prediger, m.:    dubbel spoor; -band, o.: zwaar lint, (sm.)

prediker van de domkerk; -propst, m.:    kram; -barchent, o.: zwaar bombazijn,

domproost; -propstei', vr.: domproostdij;    (ook:) zwaar voeringkatoen;-becher, m.:

-propstei'lich, bv. n.: van de domproostdij;    dobbelbeker; -bier, o.: zwaar bier, dubbel

-schnepfe, vr.: (vog.) braakvogel; -stift,    bier; -blech, o.: plaatijzer; -büchse, vr.:

o.: sticht, kapittel, domkapittel.    buks met dubbelen loop; -buchstabe, m.:

Doina iie, vr.: domein.    (typ.) dubbele letter, twee aaneengegotene

Doma/nen, in Sam. I -gut, o.: domein-    letters; -dach, o.: dubbel dak; -deutig, bv.

goed; -kammer, vr.: domeinbestuur; -rath    n.: dubbelzinnig; -deutigkeit, vr.: dubbel-

Ltl, m.: lid van het domeinbestuur.    zinnigheid; -drant, m.: dubbele draad;

Donianialgiiter, o. mrv.: domein-    -dukaten, m.: (mtw.) dubbele dukaat ;-ehe,

goederen.    vr.: bigamie, huwelijk met eene tweede

Domicellar', m. (-s; mrv.-e): (kkl.)    vrouw (of een tweeden man) terwijl het

kanunnik die nog geene stem in het ka-    eerste huwelijk nog niet door den dood

pittel heeft.    of door de wet ontbonden is; -fagott, o.:

Domicir, o. (-es, -s; mrv.-e): domi-    (muz.) contra-fagot; -fenster,    o.: dubbel

cilie; domicili'ren [ie], w. b.: (kph.) domi-    raam, tochtraam; -fernrohr,    o.: dubbele

ciliëeren.    kijker, tooneelkijker (of: verrekijker) voor

I>oniinika'iier, m. (-s; mrv. -): (kkl.)    twee oogen ; -test, o.: dubbel feest;-neber,

Dominicaan; I -kloster, o.: Dominicaner    o.: anderendaagsche koorts;    -flinte, vr.:

klooster; -mönch, m.: Dominicaner mon-    geweer met dubbelen loop; -flor, o.:

nik; -nonne, vr.: Dominicaner non;-orden,    zwaar krip;    -flöte, vr.: dubbele fluit;

m.: Orde der Dominicanen.    -flügel, m.:    vleugel-piano, staartstuk;

Dominikaheriii, vr. (mrv. -nen): -fuge, vr.: (muz.) dubbele fuga; -ganger, Dominicaner non.    m.: tweede    ik, andere ik; -garn, o.:

domini ren [ie], w. b.: 1) beheer-    slagnet;-gesang, o.: (muz.) duo;-gespann,

schen; 2) overheerschen.    o.: dubbel span, vierspan; -gliederig. bv.

Do mino, m. (-’s; mrv. -’s): 1) domino, n.: aan de Engelsche ziekte lijdend;-gold, kostuum voor een gemaskerd bal; 2) (of: d.: zwaar bladgoud; -gucker, m.: dubbele Dominospiel, o.): domino-spel, domino.    kijker; -haken, m.: haakbuks; -harfe, vr.:

Don, in Sam. I -brett, o. (-latte, vr.):    groote harp; -haue, vr.: houweel met

(mnw.) plank van een glooienden put;    twee scherpe kanten; -herzig, bv. n.:

-lege, vr.: glooiing; bv. n.: glooiend (-lege    dubbelhartig; -herzigkeit, vr.: dubbelhar-

eines Kohlenflötzes: hellende richting    tigheid ;-kinn, o.: onderkin ;-lauf, ra.: (aan

eener steenkolenlaag); -legig, bv. n.:    geweren:) dubbele loop;-laut, m. (-lauter,

glooiend, hellend.    m.); (tik.) tweeklank ;-linie, vr.: dubbele

Donat', m, (-es, -s; mrv. -e): eerste    streep; -lorgnette, vr.: dubbele kijker;

begin; Donatar’, m. (-s; mrv.-e): (rcht.):    -paarig, bv. n.: dubbel gepaard;-punkt'

begiftigde; Donatist', m. (-en; mrv. -en):    m.: (tik.) dubbele punt; -raffinade, vr.:

(kkl. hist.) Donatist; Dona'tor, m. (-s;    tweemaal geraffineerde suiker;-register,

mrv. Donato’ren): (rcht.) schenkingma-    o.: bovenste register; -salz, o.: (sclik.)

ker, schenker.    dubbelzout;    -sammet, m.: fluweel aan

Don’ner, m. (-s): donder; (fig.) blik-    weerskanten; -satz, m.: (typ.) tweemaal

sem; (van geschut:) gebulder; vom -    gezet woord; -schattige Yölker, o. mrv.:

rührt oder erschlagen werden: door den    tweeschaduwige volken; -schicht, vr.:

bliksem getroffen worden; der - schlug    dubbele laag;-schlag, m.: (muz.) dubbele

in das Haus: de bliksem sloeg in het    maat; -schleicher, m.: (drk.) ringelslang;

huis; I -bart, m.: (pik.) huislook; -büchse,    -schlitz, m.: (bwk.) krolsteen ; -schloss, o.:

vr.: (art.) donderbus; -busch, m.: (pik.)    Fransen slot, aan beide zijden opengaand

mistelboompje; -gott, m.: (fab. en dk.)    slot; -schluss, m.: (red.) dilemma, dubbele

dondergod ; -keil, m.: dondersteen ; -knall,    sluitrede ; -schnepfe, vr.: (vog.) groote snip;

m.: donderslag; -kraut, o.: (pik.) huislook;    -schritt, m.: (mil.) gezwinde pas; -schuss,

-regen, m.: donderbui; -scheu, vr.: bang-    m.: (wev.) dubbele inslagdraad; -sehen, o.:

heid voor den donder; bv. n.: bang voor    (het) dubbelzien; -sinn, m.: dubbele heden donder;-schirm, m.: bliksem-afleider;    teekenis, (fig.) dubbelzinnigheid; -sin-

-schlag, m.: donderslag; -stein, m.: don- , nig, bv. n.: dubbelzinnig; -sinnigkeit, dersteen;-stern, m.: uiteenspattende vuur-    vr.: dubbelzinnigheid; -spiel, o.: (muz.)

pijl; -stimme, vr.: (fig.) bulderende stem;    duet, duo, (spl.) dobbelspel; -stein, m.:

-strahl, m. bliksemstraal; -wetter, o.; on-    (spl.) dobbelsteen; -stück, o.: dubbele;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

BuiSÊnl

1DU

ïmAii irïjai ±£ii\.

-taffet, m,: (kv.) gewaterd taf; -thaler, (mtw.) twee-thalerstuk; -tinte, vr.: beste zwarte inkt; -vers, o.: tweeregelig vers; -wahl, vr.: dubbele verkiezing;-zahn, m.: dubbele tand; -züngig, bv. n.: (drk.) met twee tongen, (fig.) uit twee monden sprekend, onoprecht (sie ist -züngig: zij spreekt uit twee monden) ;-züngigkeit,vr.: (fig.) onoprechtheid; -zwirn, m.: dubbel getwijnd garen.

dop’peln, w. b.: verdubbelen; (zeew.) dubbelen, koperen. I -, w. o. h.: dobbelen.

dop'pelt, bv. n. en bw.: dubbel; -be-zahlen: tweemaal betalen, (fig.) dubbel betaald zetten; -erwiedern: dubbel teruggeven.

Dop’pie, vr.: (mtw.) dubloen.

Dorf, o. (-es, -s; mrv. Dör’fer): dorp; böhmische Dörfer: Zie bohmiscli; l-ben-gel, m.; boerenkinkel; -besitzer, m.: dorpsheer, heer van het dorp; -bewohner, dorpbewoner, dorpeling; -bewohnerin, vr.: dorpbewoonster, dorpeling; -flur, vr.: meentgrond; -gemeinde (-gemeine), vr.: dorpsgemeente; -hochzeit. vr.: boerenbruiloft; -jugend, vr,: dorpsjeugd; -junker, m.: land-edelman, (iron.) piet van een dorp; -kirche, vr.: dorpskerk; -kneipe, vr.: dorpsherberg; -leben, o.: dorpsleven; -leute, m. mrv.: dorpelingen, dorpbewoners; -manier, vr.: dorpsgewoonte, dorpsmanier; -mark, vr.: grensscheiding van (het) een dorj): -massig, bv.n.: dorps-, (fig.) boersch; -musi-kant, m.: dorpsmuzikant; -pfarre, vr.: dorps-pastorie; -pfarrer, m.: dorpsgeestelijke; -richter, m.: dorps-schout; -schaft, vr.: 1) dorpsgemeente, 2) dorp; -schenke, vr.: dorpsherberg; -schöffe (-schöppe), m.: dorps-assessor; -schule, vr.: dorpsschool; -schulmeister. m.: dorpsschoolmeester; -schultheiss (-schulze), m.: dorpsschout; -sprache, vr.: dorpstaal, plattelands-taal.

Dörf dien, o.: (-s; mrv. -): dorpje.

do’riscli, bv. n,: (hist. en bwk.) Dorisch.

Dorment', o. (-es, -s; mrv. -e): slaapzaal.

Dorn, m. (-es, -s; mrv. -en): doorn; (van eene gesp.:) tong; (van een mes:) angel (d. i.: het achtereind, dat in het heft vastzit); I -apfel, m.: doorn-appel; -artig, bv. n.: doornachtig, (fig.) stekelig ; -baum, m.: (pik.) hagedoorn; m.: (visch:) brasem: -busch, i

in.:

m.:

, eng; -brassen,

JLU.. .    \ . iOV/JUL ., VlUDViU. -UUOUU, UI*. ÜO Ofll"

bosch; -fisch, m.: stekelvisch; -flosser, m.: (visch:) stekelvin; -förmig, bv. n.: stekelvormig ;    ¹ "    ¹

m.: zee-

-hai,

met

-gebüsch, o.: doornboschje;

— egel; -handig, bv. n.: (drk.) mv. ruige handen, ruig aan de teenen der pooten; -hecke, vr.: doornhaag; -lilie, vr.: (pik.) doornlelie; -muschel, vr.: stekelige schelp; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups; -spitzig, bv. n.: scherp van punt;-strauch, m.: doornstruik; -zaun, doornhaag, doorn-Jtieg.

Dörii'clien, o. (-s; mrv.-): doorntje, stekeltje.

Dornen, ’m. mrv.: doornen; I -krone, vr.: doornenkroon; -voll, bv. n.: vol dorens, (fig.)‘vol moeielijkheden.

dor’nicht, bv. n.: doornachtig (aan doornen gelijk).

dornig, bv. n.: doornachtig (vol door-

voor

nen), doornig.

Dor'nik, o. (-s): (adk.) Doornik.

Dörn’ling;, m. (-es, -s; mrv. -e):(plk.) stekel-morille.

dor ren, w. o. s.: drogen; opdrogen; uitdrogen; verdrogen.

dorren, w. b,: drogen; laten drogen; (vlas, hennep:) in de reut leggen, laten roten.

Dorsch, m. (-es; mrv. -e): stokvisch.

Dor'sclie, vr.: stronk, koolstronk.

dort, bw.: daar; | -hin, bw.: daarheen; -her, bw.: daar vandaan; -hinaus, bw.: dien kant uit; -hinüber, bw.: daar overheen.

dor’tig, bv. n.: daar tehuis behoorende, daar; das -e Klima: het klimaat daar; der -e Chirurg: de chirurgijn daar ; der -e Lehrer: de schoolmeester daar.

Dös'clien, o. (-s; mrv. -): doosje.

Do’se, vr.: 1) doos; 2) dosis, hoeveelheid.

Do sen, in Sam. I -bild, o. (-stück, o.): schilderwerk (drijfwerk, figuren, portret, enz.) op het deksel eener doos.

Do’sis, vr. (mrv. Do’sen): dosis, hoeveelheid.

Dost, m. (-es; mrv. -en): Zie Dosten,

Dos ten, m. (-s; mrv. -): (pik.) marjolein; I -kraut, o,: (pik.) boelkenskruid, leverkruid.

doti’ren [ie], w. b.: begiftigen, beschenken.

Dötteleisen, o.: (zeew.) deutel-ijzer.

Dot’ter, m. en o. (-s; mrv. -): dooier (van een ei); I -blume, vr.: (pik.) goudsbloem; -brod, o.: eier-koekje; -gelb, bv.n.: zoo geel als net dooier van een ei; -weide, vr.: (pik.) gele wilg.

Dozent’, m.: docent, onderwijzer; Do-zen’tenstelle, vr.: onderwijzersplaats; do-zi’ren [ie], w. b.: doceeren, onderwijzen.

Drach'e, m. (-n; mrv. -n): draak; (fig.) draak, helleveeg; (schk.) kwikzilver; - von Papier: papieren vlieger.

Drach en, in Sam, I -baum, m.: (pik.) drakenbloedboom; -blut, o,: drakenbloed, -fisch, m,: zeedraak; -haupt, o. (-kopf, m.): drakenkop, (str.) kop van den Draak; -schlange, vr.: (wpk.) gevleugelde slang; -stein, m.: (min.) drakensteen; -wurz, vr.: (pik.) zwaardlelie, lisch.

Dracli'me, vr.: (gew.) drachme.

Dragant , m. (-s; mrv. -e): gomdragant.

Dra goman, m. (-s; mrv.-s): drogman, tolk.

jgo'ner, m. (-s; mrv.-): dragonder; I -marsch, m.: (muz.) dragondersmarsch; -massig, bv. n.: dragonderachtig; -offizier, fficier der dragonders.

Dragun, o. (-es, -s)i (pik.) dragon, (fam.) toekruid (bij salade).

Draht, m. (-es,-s; mrv.Drah’te): draad; I -arbeit, vr.: filigraan (d. i. fijn werk van goud- of zilverdraad); -arbeiter, m.: fili-raan-werker ; -bank, vr.: (tech.) trekbank;

auer, o.: kooi van ijzer- of koperdraad; -bogen, m.: (lettergieters-)draadboog; -boh-rer, m.: dunne boor; -bündel, m.: bos draad; -eisen, o.: (tech.) trekplaat; -fenster, o.: raam met traliewerk ; -gitter, ö.: 1) traliewerk, 2) raambordje, (papiermakerij:) vormdraad; -hammer, m.: draadtrekkerij; -kugel, vr.: (art,) kettingkogel; -mass, o.: dikte-maat (voor metaaldraad); -mühle, vr.: draadtrekkerij; -platten, o.: (het) draadpletten; -platter, m.: draadpletter;

Dra

m.: o

-puppe, vr.: draadpop;-rolle, vr.: klos om Dreckerei’, vg.: (pop. fig.) nesterij, metaaldraad op te winden; -saite, vr.: vodderij, lorrenboel.

snaar van metaaldraad;-schere, vr,: draad- dreck’ig;, bv. n.: vuil, bemodderd; schaar; -schleife, vr : haakje; -sieb, o.: (fig. gem.) strontig.

zeef van ijzerdraad;-silber, o.: zilverdraad; I>reg, m. (-es, -s; mrv. -e): dregge; -spinner, m.: (goud- of zilver-) draadspin- I -anker, o : dreg-anker; -haken, m,:dreg-ner; -werk, o.: .1) Zie Drahtarbeit, haak; -tau, o.: dregtouw.

2) werk van ijzer- of koperdraad; -winde,    dreg gen, w. b.: dreggen,

vr.: (tech.) trekbank; -zange, vr : draad-    I>reh, in Sam. I -bahn, vr.: lijnbaan,

trekkerij.

drah’tern, bv. n.: van (ijzer-, koper-, goud-, zilver-)draad.

drako’nisch, bv.n.: (hist.) Draconisch; (fig.) allerstrengst, onverbiddelijk streng.

drall, bv. n.: ferm, stevig.

I>ral’le, vr,: groef; Büchse mit -: buks met gegroefden loop, buks met getrokken loop.

Dra’nia, o. (-’s; mrv. -’s of Dra'men): Drama’tiker, m. (-s; mrv. -): tooneeldichter, schrijver voor het tooneel; dramatisch, bv. n.: dramatisch (- darstellen: dramati-

tang; -zieher, m.: draadtrekker;-zieherei’, touwbaan, touwslagerij; -bank, vr.: (tech.) vr.: (het) draadtrekken; -zug, m.: draad- draaibank;-balken, m.: (vest.)balk;-basse,

v r.:

seeren); Dramaturg’, m. (-en; mrv. -en): dramatisch dichter, drama-schrijver, dramaturg; Dramaturgie', vr.: dramatische kunst.

dran, bw.: Zie daran.

Idrang. Zie dringen.

IDrang, m. (-es, -s): 1) drang; 2) aandrang; 3) gedrang; I -sal, o. (-es, -s; mrv. kwelling, nood, wederwaardigheid.

dran’gen, w. b.: dringen; gedrangt schreiben: dicht ineen schrijven; gedrangte Schreibart: beknopte, bondige schrijfstijl.

I -(sich), w. w.: zien heendringen (- durch: door); zich haasten (- zu: met, om te).

Dran ger, m. (-s; mrv. -): dringer.

I>raperie', vr. (mrv. -rie'en): drape-perie; drapi’ren[iel, w. b.: drapeeren.

Idrasch. Zie dresclien.

IDrasch, m. (-es): (pop.) gehaspel, beslommering.

dras tisch, bv. n.: (gnk.) krachtig, kras,

drau’en, w. b.: Zie drollen.

drauf, bw.: Zie darauf; I -geld, o.:

1)    godspenning (fam.: goospenning):

2)    handgeld, handgift.

drans, bw.: Zie dar aus.

drau’schen, w. onpers. h.: stortregenen, regenen dat het giet.

draus’sen, bw.: buiten.

I>recli’sel, in Sam. I -bank, vr.: (tech.) draaibank.

drecli'seln, w. b.: (tech.) draaien, op de draaibank bewerken.

Dreclis’ler, m. (-s; mrv. -): draaier, kunstdraaier; I -arbeit, vr.: kunstdraaiers-werk; -handwerk, o.: kunstdraaiers-ambacht; -meister, m.: kunstdraaiersbaas.

Dreck, m. (-es, -s): drek;(pop.) stront: (fig.) vuil, slijk, modder, (ook:) vodderij, lorrenboel; das ist -: (fam.) dat is fut; Einem im -e sitzen lassen: iemand in de pekel (pop.: in de stront) laten zitten ; I -haufen, m.: misthoop; -kafer, m.: (ins.) stronttor; -karren, m.: strontkar, (fig.) vuilniskar; -karrner, m.: vuilnisman;-korb, m.: vuilnismand; -kübel, m.: vuilnisvat; -lilie, vr,: (pik.) affodil-lelie, dagbloem ‘. -loch, o.: zinkput; -sau, vr.: (gem.) vuilpoes, vuilik, vuile taddik; -winkel, m.: vuilnishoek.

-e):

(art.) draaibas; -baum, m.: draaispil, (fig.) draaiboom, tolboom, tolhek; -bogen, m.: (tech.) drilboog; -brücke, vr.: draaibrug; -docke, vr.: kruk of handvatsel der groote steenboor; -eisen, o.: ijzeren draaistok; -gelenk, o.: draai-gewricht; -gestell, o.: toestel om draden ineen te draaien; -hals, m.: (vog.) draainek; -kafer, m.: (ins.) draaitor; -krank, bv. n.: draaiziek, kolde-rig; -krankheit, vr.: draaiziekte, kolder; -kreuz, o.: draaimolentje (b.v. aan een tolhek); -lade, vr.: (tech.) draaibank; -na-del, vr.: wijzer van een draaibord; -nagel, schroefspijker; -orgel, vr.: draai-orgel; -puit, o.: draaiende lessenaar, beweegbare lessenaar; -punkt, m.; draaipunt; -rad, o.: draaiwiel; -scheibe, vr.: draaischijf; -schlüs-sel, m.: schroefsleutel; -sprung, m.: (rs.) ronddraaiende bokkesprong; -stahl, m.: ijzeren draaistok; -stuhl, m.: draaistoel, beweegbare stoel; -tisch, m.: tafel met draaiend bovenblad, (fig.) draaiende tafel; -würfel, m.: draaitolletje; -zange, vr.: draaitang.

dreh'en, w. b.: draaien (i. a. b.); Einem den Degen aus der Hand -: den degen aan iemands hand ontwringen; Einem eine Nase -: (fig.) iemand bij den neus nemen, iemand bedotten; den Mantel (oder: sich) nach dem Winde -: (fig.) met alle winden draaien; I -, w. o. h.: draaien (i. a. b.); in de rondte draaien. I - (sich)₅ w. w.: draaien; die Erde dreht sich um ihre Achse: de aarde draait om hare as; der Wind dreht sich: de wind draait, de wind loopt om; sich im Kreise -: in de rondte draaien; sich - und wenden: 1) zich in allerlei bochten wringen, 2) zich keeren en wenden.

drehend, bv. n.: draaiend; -werden: draaierig worden, duizelig worden.

Dreh'er, m. (-s; mrv. -): 1) draaier (i. a. b.); 2) draaistok, draaihout, draaikruk; 3) (fig.) wals.

Drehling, m. (-es, -s; mrv. -e): draaistok; (vea.) schaap dat aan de draai-ziekte lijdt, kolderig schaap.

Idrei, tw.: drie; - und - (je - und -): drie aan drie; ihrer -: met hun drieën; unser -: met ons drieën; nicht - zahlen können: (fig.) geen tien kunnen tellen. I Drei, vr.: drie (het cijfermerk 3; speelkaart, dobbelsteen), domino-steen met drie oogen; enz.). I -, o. (-es): drietal, trio.

om-

|I>rei, in Sam. I -achtel, o.: drie-acht-ste (-aehteltakt, m.: muz.: drie achtste maat); -armig. bv. n.: met drie armen; -arten, w. b.: (akk.) ten derden male ploegen; -augig, bv. n.: met drie oogen; -batzner, m.: (mtw.-hist.) stuk van drie batzen; -beinig, bv. n.: met drie beenen, op drie pooten; -blatt, o.: klaverblad, klaver, (wpk.) drieblad; -blatterig, bv. n.: met drie blaadjes; -blumig, bv. n.: met

lT&£!efl^fJet: ^^SdSSSndM5^,;⁵^f;

ker; -draht, m,: (kv.) dril; -drahtig, bv. n.: bv. n.: (pik.) in drieën getand; -zehn, tw.: driedraads;-eek, m.: driehoek;-eckig, bv. dertien; -zehnte, tw.: dertiende;-zeilig,

n. : driehoekig (-eckiger Hut: driekante bv. n.: drieregelig; -zinkig, bv. n.: met steek; -eckiges Segel: driekant zeil, stag- drie tanden; -zöllig, bv. n.: drieduims-; fok, stormfok); -ecks, in Sam. (-lehre, vr., -züngig. bv. n.: met drie tongen, (tig.) in of: -messung, vr.: driehoeks-meting); -einig, drie talen.

bv. n.: (theo.) drieëenig; -einigkeit, vr.:    Drei'er, m. (-s; mrv. -): drie; (mtw.-

(theo.) Drieëenigheid, Drievuldigheid;-fach, hist.) driepenningstukje.

bv. n.: drievoudig, driedubbel (das -fache,    drei’erlei, bv. n.: drieërlei.

o. : het drievoudige, het driedubbele, het    Dreiling, m, (-es, -s; mrv,-e): l)drie-

drievoud); -fachheit. vr.: drievoudigheid; ling; 2) derde gedeelte, derde; 3) (mtw.) -faltig (-faltig), bv. ri.: drievoudig; -fal'tig- stukje van drie duiten; (fig.) drieduits-keit, vr.: (theo.) Drievuldigheid, Drieëen- broodje; 4) (wev.) driedraads-garen.

heid (Dreifal’tigkeitsblume, vr,: pik.: drie- drein, bw.: Zie darein. kleurig viooltje, penseetje); -farbig, bv. dreissig, tw.: dertig; I-jahrig, bv. n.:

n.: driekleurig; -ielderwirthschaft ft 1, vr.:    dertigjarig, van dertig jaren; -theil [t], o.:

(akk.) bebouwing op drieërlei wijze ; -fuss, dertigste gedeelte.

m. : drievoet; -füssig, bv. n.: met drie Dreis’siger, m. (-s; mrv. -): dertiger; voeten, op drie pooten; -gelappt, bv. n.: dreis'sigste, tw.: dertigste, met drie zaadlobben; -gesang, o.: (muz.) dreist, bv. n, en bw.: driest, driestemmig gezang, trio; -gliederig, bv. Dreistigkeit, vr.: driestheid.

gewevene

n. : 1) uit drie leden bestaande, 2) drieledig; I>rell, m. (-es): dril (zekere

-hauig, bv. n.: driemaal ’s-jaars afgemaaid stof); I -bohrer, m.: drilboor, wordende; -herr, m.: (hist.) drieman,trium- Dresch, in Sam. 1 -flegel, m.: dorsch-vir; -herrschaft, vr.: (hist,) driemanschap, vlegel; -maschine, vr.: dorsch-machine; triumviraat; -hundert, tw.: driehonderd; -tenne, vr.: dorschvloer; -zeit, vr.: -hundertste, tw,: driehonderdste; -jahrig, dorschtijd. bv. n.: driejarig; -jahrlich, bv. n.: drie-    dresch’en, w. b. onr. (drisch’est,

jaarlijksch (bw.: om de drie jaren); -kan-    drischt; drasch of drosch; drisch; ge-

tig, bv. n.: driekant; -kapselig, bv.n.(pik.)    drosch’en): dorschen; (fig. pop.) afrossen,

met drie zaadhuisjes; -klang, m.: (muz.)    afranselen; leeres Stroh -: (spr.) den Mo-

drieklank; -klappig, bv. n.: (pik.) met drie riaan schuren, vergeefsch werk doen. klapvliezen; -königsfest, o.: (kkl.) Drieko- Dresch’er, m. (-s; mrv. -): dorscher; ningen; -köpfig, bv. n.: met drie hoofden;    er frisst wie ein -: (fam.) hij vreet als een

-laufer, m.: (jag.) haas van de eerste    wolf; | -korn, o.: dorschloon in natura,

dracht; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) drie-    koorn als loon voor het dorschen; -lohn,

klank; -löthig [tl, bv. n.: (gew.) drieloods; in.: dorschloon.

rinahdig, bv.n.: driemaal’s-jaars afgemaaid    dressi’ren [ie], w. b.: dresseeren,

wordende;-mal, bw.: driemaal;-malig,bv. africhten; (kv.) de laatste hand leggen n.: herhaald en nog eens herhaald; -mas- aan, opmaken; Dressur’, vr.: (kv.) laatste ter, m.: driemaster; -mastig, bv. n.: met    bewerking, (rs. en fig.) africhting,

drie masten; -monatlich, bv. n.: driemaan- dreust, bv. n. en bw.: Zie dreist. delijksch (bw.: om de drie maanden);    drie’brachen, w. b.: (akk.)ten derden

-pfünder, m.: (art.) drieponder; -pfün-    male omploegen.

dig, bv. n.: van drie pond; -prozentig, Drie'schei, m. (-s; mrv. -): dorsch-bv. n.: (kph.) driepercents-; -reihig, bv.n.: vlegel.

met (of: m) drie rijën; -ruderig, bv. n.:    drie'sein, w. b.: draaien; es drieselt

drieriems-; -saitig, bv. n,: met drie sna- mich: (fam.) mijn hoofd loopt om. ren; -schlag, m.: (rs.) drieslag, korte    I>rill, in Sam. I -bogen, m.: drilboog;

galop; -schneidig, bv. n.: driesnijdend, met    -bohrer, m.: drilboor; -haus, o.: l)drilhuis*

drie snijkanten; -sehürig, bv. n.: driemaal    militaire gevangenis waar soldaten gedrild

’s-jaars afgemaaid wordende; -seitig bv.    worden, 2) schermschool; -hauschen, o.:

n.: driezijdig; -sitzig, bv. n.: met drie    (hist.) ronddraaiende kooi waarin de ver-

zitplaatsen; -spaltig, bv. n.: driespouwig;    oordeelden te pronk gezet werden, dril-

-spannig, bv. n.: met (of: voor) drie paar-    huisje; -kunst, vr.: (mil.) drilkunst; -meis-

den; -spelzig, bv. n.: (pik.) met drie klap-    ter, m.: (mil.) drilmeester,

vliezen; -spiel, o.: (muz.) trio; -spitzig,    Drille, vr.: (hik.) drilboor, trepaan,

bv, n.: met drie punten; -sprachig, bv. n.:    drillen, w. b.: (fig. fam.) drillen;

in drie talen; -silbig, bv. n.: drielettergre- (tech.) boren met de drilboor, pig; -stimmig, bv. n.: (muz.) driestemmig, Drillich, m. (-es, -s; mrv. -e): dril door (of: voor) drie stemmen; -stöckig, (zekere gewevene stof), bv. n.: met drie verdiepingen; -stündig, Drilling, m. (-es, -s; mrv. -e): drie-bv, n.: van drie uren; -tagig, bv. n.: van ling; (wkt.) ronsel.

drie dagen (-tagige Fieber: derdendaag- Drillings, in Sam. I -bruder, m.: sche koorts); -tausend, tw.: drie duizend;    drielingbroeder; -geburt, vr.: bevalling

-tausendste, tw : drieduizendste; -theilig    van drielingen; -schwester, vr.: drieling-

Tt], bv. n.: in drieën gedeeld, (fig.) drie-    zuster,

ledig, (rek.) driedeelig; -theilung [tl, vr,:    drin'gen, w. b. en o. onr. h. (drang;

verdeeling in drie gelijke deelen; -treffer,    gedrun’gen): dringen; auf etwas -: op

m. : drie uitgekomene nommers; -vier'tel-    iets aandringfen; in Einen -: iemand drin-

takt, m.: (muz.) driekwartsmaat;-wöchent-    gen (fig.); in ein Geheimniss |s] een

lich, bw.: om de drie weken; -wöeh g, bv.    geheim doorgronden ; in die Zukunft -:

n. : van drie weken; -zack, m.: drietand;    in de toekomst dringen, de toekomst

ten derde drol), daarboven.

Drogerie', in Sam. I -handlung, vr.: drogist-winkel; -waare, vr.: drogerij ën.

Droguet, m. (-es, -s): droget (zekere stof).

Droli', in Sam, I -rede, vr.: dreigende taal; -wort, o.: dreigwoord.

droh’en, w. o. h.: dreigen; Einem -: iemand dreigen; droh’end, bv. n.: drei-Droh'ung, vr.: 1) bedreiging,2)(het)

o.:

ster-

Drost

saard, drostschap.

drü’ben, bw.: (fam,) aan de overzij, aan de andere zij.    Drudcerei', vr.: drukkerij (de werk-

drii'ber, bw.: Zie darüber.    plaats); (fig.) drukkunst, (het) drukken.

iDruck, m. (-es, -s; mrv.-e): druk druck sen, w. o. h,: (pop.) leuteren, (i. a. b.); (fig.) drukking; (ook:) be-    talmen, dralen, aarzelen, weifelen,

klemming, belemmering (b.v. van de    Drückimg, vr.: drukking; (bwk.)

ademhaling); (ook:) slag, stoot, por; ein ingebogenheid, ingebogene welving.

Buch in den - geben: een boek in druk I>rud, m. (-en; mrv. -en): toovenaar; geven; der zweite -: de tweede druk, Dru de, vr.: tooverheks, tooverkol, (fig.) de tweede editie; wahrend des Druckes: nachtmerrie.

onder het drukken; unter dem -e leben:    Druden, in Sam. I -baum, m.: hek-

onder den druk leven, in de verdruk- senboom (onder welks loofdak de hek-king leven; Einem einen - geben: (fam.) sen bijeenkomen); -fuss, m.: talisman iemand een por geven, (fig.) iemand eene tegen beheksing, (pik.) wolfsvoet; -stück, poets bakken; Einem den letzten - geben: o.: (van slachtvee:) schouderstuk iemand den genadeslag geven.    Drui'de, m. (-n; mrv. -n): druïde.

IDruck, in Sam. | -bar, bv. n.: druk-    drum, bw.: Zie darum.

baar, geschikt of gereed om gedrukt,    drun ten, bw.: Zie darunten.

afgedrukt of bedrukt te worden; -baum,    I>rüs, in Sam, I -wurz, vr.: (pik.) klier-

m.: (typ.) persboom; -berichtiger, m,:    wortel; knol-ranonkel.

corrector; -berichtigung, vr.: correctie; I>rüs’chen, o. (-s; mrv. -): (ontl.) -besorger, m.: redacteur; -besorgung, vr.:    kliertje.

redactie; -bewilligung, vr.: vergunning    I>rüscli'ling, m. (-es, -s; mrv. -e):

om te drukken; -bogen, m.: blad druks, ' (pik.) bladzwam, boomzwam.

om op te

als

waar

mij

loon

; -presse, druk-inkt.

vr.:

doorgronden; es dringt mir durchs Herz: het doet mij zeer aan mijn hart. drin'gend, bv, n.: dringend, dring licli, bv. n.: dringend; I -keit, vr.: dringendheid, (het) dringende, drisch’est, drisclit. Zie dresclien. drit, in Sam. I -halb, tw.: derdhalf; -letzt, bv. n.: op twee na laatst, voor-voorlaatst; -theil [tj, o.: derde deel, derde gedeelte.

drit'te, tw.: derde; I -halb, tw.: derdhalf.

I>rit’tel, o. (-s; mrv. -): derde gedeelte; drit'tens (of: zum Driften), bw.: !, in de derde plaats, bw.: Zie darüber; dro’ben, bw.:

gend; dreigen.

Droh’ne, vr.: (ins.) hommelbij, hommel; (fig.) straatslijper.

dröh’nen, w. o. h.: dreunen; (van den donder:) rommelen.

drol’lig, bv. n.: grappig, koddig; 1 -keit, vr,: grappigheid, koddigheid.

Dromedar', m. (-s; mrv. -e): (drk.) dromedaris.

Dromme te, vr.: Zie Trompete.

Dron’te, vr.: (vog.) walgvogel, struis-casuaris.

droscli. Zie dresclien.

Droscli’ke, vr.: droschke, open (huur-)rijtuig (zooveel als „vigilante”)

Dros'sel, vr.: (vog.) lijster; (ontl.) sleutelbeen, (ook:) keel, gorgel, strot; I -ader, vr.: (ontl.) keel-ader, hals-ader; -beere, vr.: (pik.) lijsterbes; -bein, (ontl.) sleutelbeen; -grau, bv. n.: lijs gra,uw; -lippfisch, m.: grauwe lip vis eh.

it, m. (-es, -en; mrv. -en): dros-drost; Drostei’, vr.: drossaardij,

vel druks; -buchstabe, m.: drukletter; -fehler, vr.: drukfout; -fehlerverzeichniss [s], o.: lijst der drukfouten; -form, vr.: drukvorm,raam; -freiheit, vr.: persvrijheid, vrijheid van drukpers; -genehmigung, vr.: verlof tot drukken; -hebei, m.: platklop-hout; -jahr, o.: jaar waarin het (boek of blad) gedrukt is; -kosten, vr. mrv.: drukkosten; -kraft, vr.: (nat.) drukking; -maschine, vr.: 1) druk-machine, 2) samendrukkend werktuig; -nagel, m.: trekker ; -ort, m.: plaats waar het boek of blad gedrukt is; -papier,o.: drukpapier,papier drukken; -pergament, o.: druk-velijn; -probe, vr.: drukproef; -pumpe, vr.: (wkt.) perspomp; -richtig, bv. n.: zonder fouten gedrukt, accuraat; -richtig-keit, vr.: accurate druk; -scnrift, vr.: 1) gedrukt werk, 2) drukletters (mrv.); -stempel, m.: perspornpzuiger; -tafel, vr.: (spl.) troktafel; -tisch, m.: tafel om gewe-vene stoffen op te drukken; -verbesserer,

m.: corrector; -verbot, o. (-verweigerung, vr.): verbod om te drukken; -waaren, vr. mrv.: gedrukte stoffen, gedrukte goederen; -weise, bw.: bij wijze van drukking; -werk,

o.: (wkt.) perspomp, (mtw.) muntschroef; -zange. vr.: tang voor de smeltkroes.

Druck en, w. b.: (boekdrukkerswerk:) drukken; er lügt wie gedruckt: hij liegt of het gedrukt is. drück'en, w, b.: drukken; (fig.) knellen; er weiss nicht wo mich der Schuh drüokt: (spr.) hij weet niet

de schoen wringt. I -, w. o. h.: drukkend zijn ; (van spijzen:) zwaar liggen (in de maag). I - (sich), w. w.: zich nauw aansluiten; (fig.) neerhurken, zich klein maken, plat op den grond gaan liggen; (rs,) zich blik rijden.

I>rück'er, m. (-s mrv. -): drukker, drukveer; (aan geweren:) trekker; (aan deuren:) klink, kruk.

Druck er, m. (-s; mrv. -): drukker, boekdrukker; (op de drukkerij:) persman, persknecht; (schl.) opwerking, aangebracht licht; - und Verleger: drukker-uitgever ;

I -ballen, m.: inkt-rol; -farbe, vr.: drukinkt; -gehülfe (-gesell), m.: drukkersknecht; -kunst, vr.: drukkunst; -lohn, m.: druk-drukpers; -schwarze,

vr.:

vr.:

bv.

groepswijze ge-

dubloen,

vr.:

deler, m. (-s; mrv. -): doedelzak-blazer; du'deln, w. o. h.: den doedelzak blazen, (fig. fam.) nare geluiden maken ; Dud'ler, m, (-s; mrv. -): doedelzak-blazer.

Du'du, m. (-’s; mrv. -’s): (vog.) walgvogel, struiscasuaris.

Duell’, o. (-es, -s; mrv. -e): duel, tweegevecht; I -mandat, o.: strai-verordening (wet) tegen het duelleeren.

Duellant', m. (-en; mrv. -en): duel-leerder; (fig, fam.) vechtersbaas; sich duelli’ren [ie], w. w.: duelleeren.

Duer ne, vr.: (typ.) dubbel blad.

Duett’, o. (-es, -s; mrv. -e of-s): (muz.) duet, duo.

Duft, m. (-es, -s): geur, (fig.) damp, koude mist; I -bruch, m.: < koude veroorzaakte barst.

duf’ten, w, o. h.:    1) uitwasemen,

2) geur van zich geven; duf’ten, w. b.: (geuren) verspreiden; duftend, bv. n.: welriekend, geur van zich gevend; duf-tig, bv. n.: 1) damjpig, vol dampigheid, 2) mistig, 3) doorschijnend, 4) welriekend, geurig.

as?

van geringe

Dru'se, vr.: (vea.) droes, kwade droes; (min.) gekristalliseerde plek, groep kristallen,

Drü'se, vr.: (ontl.) klier.

Dru'sen, vr, mrv.: heffe, grondsop, bezinksel, drab; I -asche, vr.: weedasch. Drü'sen, in Sam. I -anschwellung, gezwollenheid van de klieren; -artig,

n.: klierachtig; -baum, m.: (pik.) klierboom, condori; -beschreibung, vr-: beschrijving van de klieren; -beule, vr.: kliergezwel; -entzündung, vr.: klier-ont-steking; -förmig, bv. n.: klierachtig; -höhle, vr : klierholte; -lehre, vr.: leer van de klieren ; -schmerz, m.: klierpijn, pijn in de klieren; -zergliederung, vr.: ontleding van de klieren,

driisicht, bv. n.: klierachtig.

dru'sig, bv. n.: (vea.) droezig, door droes aangetast; (min.) kristalliseerd.

Dryade, vr,: (fab.) dryade, bosch-nimf.

du, vnw.: gij.

Dualis, m.: (tik.) dualis. ,

Dualis mus, m. (-): dualismus; Dualist', m. (-en; mrv. -en): dualist; dualis’-tisch, bv. n.: dualistisch.

Du1) hammer, m.: 1) groote smeed-hamer, 2) groote ketelmakershamer.

DuMet’te, vr.: 1) dubbele; 2) valsche dobbelsteen.

dubli’ren [iel, w. b.: verdubbelen; (biljartspel:) doebleeren.

Dublohe, vr.: (mtw.)

Duck, in Sam. I -mauser, m. (-s; mrv. -): 1) smuiger, gluiper, 2) schijnheilige; -mauserei', vr.: 4) smuigerigheid, gluiperigheid, 2) schijnheiligheid; -mausern, w,

o. h.: smuigen; -stein, m.: tufsteen;-taube, (vog.) duikerhoen.

duck en (sich), w. w.: bukken, neerduiken; (fig.) buigen, zich onderwerpen; (jag.) zich klein maken, plat op den buik gaan liggen.

Du del, in Sam. I -dei, o. (-s): 1) kletspraat, beuzelpraat, 2) vodderij, nietigheid; -sack, m. doedelzak; -sackpfeifer,

m.: doedelzak-speler, doedelzak-blazer.

Dudelei’, vr.: doedelzak-muziek; Du’-

koude door de

Duka ten, m. (-s; mrv. -): (mtw.) dukaat; I -gold, o.: dukatengoud.

Dü’kung, in. (-s): duiking, neerdui-king (van den gezicht-einder).

duld bar, bv. n.: 1) uit te staan, te verduren, te harden, te verdragen, 2) te dulden; Duld barkeit, . vr.: uitstaanbaar-heid, 2) duldbaarheid; dul’den, w. b.: 1) uitstaan, verduren, 2) dulden; Duider,

m. (-s; mrv, -): geduldig lijder, (fig.) martelaar; Dul’derin, vr.: geduldige lijderes, (fig.) martelaarster, martelares; duld’sam, bv. n.: lijdzaam, gelaten; Duld’samkeit, vr.: lijdzaamheid, gelatenheid; Dul’dung, vr.: 1) verduring, 2) duiding.

Duit, m. (-es, -s; mrv. -e): kermis, dumin, bv. n. (düm’mer; dümmst);. dom; (fig.) onnoozel; dummes Zeug: gekheid ; eine dumme Geschichte: eene gekke geschiedenis, een gek geval; -bart, m.: domoor, domkop, lummel; -dreist, bv. n.: verregaand vermetel; -dreistigkeit, verregaande vermetelheid; -heit, vr.: domheid,, (fig,) onnoozelheid; -kopf, m.: domkop, domoor, lummel; -kühn, bv. n.: onberedeneerd vermetel; -kühnheit, vr.: onberedeneerde vermetelheid, waaghalzerij.

Dumm rian, m. (-s; mrv. -e): domkop, domoor, lummel; (fam.) stommerik.

Idumpf, bv. n.: dof; (fig.) somber; (ook:) onbestemd; (van eetwaren:) duf; (van kamers, enz.:) bedompt en vochtig;

I -heit, vr.: dofheid; somberheid; onbestemdheid ; dufheid; bedomptheid, vochtigheid; I -lachter, o.: (mnw.) maat van vier ellen.

IDuinpf, m. (-es): vochtigheid, bedomptheid,

Diimp fel, m. (-s; mrv. -): 1) poel;, 2) maalstroom, draaikolk; 3) afgrond.

dump’lig, bv. n.: 1) duf; 2) bedompt,, vochtig; I -keit, vr.: 1) dufheid; 2) bedomptheid, vochtigheid.

Dune, vr. : dons; Du’nenbett, o.: donzen bed, bed van dons; Du’nengras, o.: (pik.) wolgras, katoengras.

Dü’ne, vr,: (adk.) duin; Dü'nenhalm, m.: (pik.) duinhelm, duingras.

Duiig, m, (-es, -s): Zie Diinger.

Diing, in Sam. I -gabel, vr.: (akk.) mestvork; -grube, vr.: mestkuil, mestput.

dün gen, w. b. reg. en onr. (dung): (akk.) bemesten.

Diin ger, m, (-s): (akk.) meststof, mestspecie, mest; I -erde, vr.: teel-aarde.

Diin'gung, vr.: (akk.) bemesting; Dün'gungsmittel, o.: mestspecie, mest.

Dün’kel, m. (-s): eigendunk, eigenwaan, verwaandheid, ingebeeldheid, verbeelding van zich zelven; I -haft, bv. n.: ingebeeld, verwaand; -voll, bv. n.: vol eigenwaan, vol verbeelding van zich zelven.

Idun’kel, bv. n.: donker; (fig.) duister; (ook:) onbestemd; von dunkeler Herkunft:

afkomst. I Dun'kel, o-donker; (fig.) duisternis; im Dunkeln leben und sterben: (fig.) vergeten leven en sterven.

Idun’kel, in Sam. I -blau, bv. n.: donkerblauw; -braun, bv. n.: donkerbruin; -farbig, bv. n.: donker van kleur, (gelaat:) donker van opslag; -gelb, bv. n.: donkergeel; -grau, bv. n.: donkergrijs;-grün,

(van

bv. n.: donkergroen; -roth [t], bv.n.: donkerrood.

Dun kelheit, vr.: donkerheid; (fig.) duisternis; in der - leben : (fig.) vergeten leven, onopgemerkt leven; Einen aus der - hervorziehen: iemand die onbekend was op den voorgrond brengen.

dun keln, w. o. h.: donker worden.

dim'ken, w. o. h.: dunken. I - (sich), w. w.: zich wanen.

Dim kirchen, o- (-s): (adk.) Duinkerken.

Dünkling;, m. (-es, -s; mrv. -e): ingebeelde, laatdunkende, verwaande.

diinn, bv. n. : dun (i. a. b.); (fig.) ijl; dünnes Haar: dun (of: ijl) haar; ein dün-ner Wald : een ijl bosch; dünne Ohren haben: (fig.) fijn (of: scherp) van gehoor zijn; I -bartig, bv. n.: ijl van baard, met een ijlen baard; -bauch,m.: platbuik, (fig.) mes; -beinig, bv. n.: spil van beenen, met spillebeenen ; -bier, o.: dun bier, gering bier; -blatterig, bv. n.: dun van blad; -eisen, o.: dun plaat-ijzer, (fig.) blik; -füs-sig, bv. n.: dun van pooten; -haarig, bv.

n.: dun (of: ijl) van haar; -halsig, bv. n.: dun (of: rank) van hals; -hautig, bv. n.: dun (of: fijn) van vel; -hülsig, bv. n.: dun van schil; -leibig, bv. n.: dun van lijf, (fig.) mager, schraal; -ohrig, bv. n.: fijn (of: scherp) van gehoor; -öl, o.: dunne (of: heldere) olie; -quetsche, vr.: derde blad-goud-boekje; -schalig, bv. n.: dun van schaal; -schenkelig, bv. n.: spil van beenen, met spillebeenen; -schnabelig, bv. n.: dun van snavel, met een dunnen snavel; -schwanz, m.: degenvisch; -stammig, bv.

n.: dun van stam; -tuch, o.: gaas.

IDünne (iMinn'lieit), vr.: dunheid (Sie diinn).

IDünne (Diinhung), vr.: (de) flanken (van een paard).

Duns, m. (-es: mrv. -e): 1) gek, kwast;

2) stoffel, stommerik.

dun nen, w. o. s : zwellen, opzwellen.

Dunst, m. (-es; mrv. Dün'ste): damp; (jag.) fijne hagel; blauer -: (fam.) bonk (grove leugen), ui (verdichtsel om te lachen); Einem einen blauen - vormachen : iemand iets wijsmaken; I -artig, bv. n.: dampachtig, als damp; -bad, o.: dampbad. stoombad; -blaschen, o.: dampblaasje; -flinte, vz.: (jag.) vogelroer; -kreis, m.: dampkring; -kugel, m.: Zie Dampf-kngel.

dun’sten, w. b.: uitdampen; (gnk.) uitwasemen. I -, w. onpers.: es dunstet: er gaat een damp.

dün'sten, w. o. h.: dampen, stoomen. J -, w. b.: (kkk.) stoven, smoren, laten meuken.

dunstig, bv. n.: dampig; (fig.) mistig.

Duodez', o. (-es): duodecimo-iormaat; I -band, m.: boekje in duodecimo; -fürst, m.: (iron.) vorstje in miniatuur.

dup'fen, w. b.: Zie tupfen,

Duplik', vr.: (rcht.) dupliek.

Duplikat’, o. (-es, -s; mrv. -e): duplicaat.

dupli'ren [ie], w. b.: verdubbelen; (biljartspel:) doebleeren; (typ.) dubbelee-ren.

Dur, o.: (muz.) b-duur.

Idurcli, vz. (met 4en nmv.) en bw.: door; (fig.) gedurende; - und -: door en door; er ist noch nicht hij is nog niet voorbij, (fig.) hij is er nog niet doorheen.

Idurcli, in Sam. I -ackern, w. b.:

1)    goed omploegen, 2) doorploegen,

3) (fig.) geheel omwerken; -arbeiten, w. b.: doorwerken (sich -arbeiten, w. w.: zich er doorheen werken); -atzen, w. b.: laten doorbijten, (fig.) doorbijten; -aus', bw.: 1) geheel en al (-aus von Gold: geheel en al van goud), 2) volstrekt (-aus nicht: volstrekt niet; ich will es -aus: ik wil het bepaald, ik wil het met alle geweld).

durch'lbacken, w. b. onr.: doorbakken ; -bauschen, w. b.: met puimsteen gladschuren; -be'ben, w*. b.:doen sidderen van top tot teen, (fig.) doortintelen (v. dw.: -bebf); -beissen, w. b. onr.: doorbijten (sich -beissen. w. w. onr.: zich er doorheen bijten, zich er doorheen slaan); -beizen, w. o. h. en w. b.: 1) door en door wegbijten, 2) laten doorbijten, 3) (geslacht vleesch:) door en door laten besterven; -beten, w. b.: 1) doorbidden (b. v.: een ganschen nacht), 2) afbidden, ten einde bidden (v. dw.: -be'tet); -betteln, w. b.: bedelend afloopen (b. v.: een land, eene stad) (sich -betteln, w. w.: 1. zich bedelend door het leven heen wurmen, met bedelen aan den kost komen, 2. moeielijk-heden doorworstelen met bedelen); -beu-teln, w. b.: (eene hoeveelheid meel:) afbuilen; -bilden, w. b.: eene degelijke opvoeding geven aan; -blasen, w. b. onr.: 11 blazen door (alle hoeken en gaten),

2)    door (iets) heen blazen, 3) (een deuntje blazen van het begin tot het einde; -blattern, w. b.: doorbladeren; -blauen, w. b.: 1) doorhalen, 2) afranselen; -bliek, m.: 1) verschiet, vergezicht, 2) vluchtige doorlooping met de oogen, 3) doorzicht, scherpzichtigheid; -blieken, w. o, h.: door (iets) heen kijken, (fig.) door (de wolken) heen breken; -blick'en, w. b.: doorzien, doorgronden (v. dw.: -blickf); -blinken, w. b.: door (iets) heen blinken; -blitzen, w. b.: doorbliksemen, (fig.) doorklieven, (dk.) stralen uit; -blit’zen, w.o. h.: door (iets) heen flonkeren (v. dw.:-blitzt ); -bohren, w. b.: doorboren; -bohrend, bv.

n.: doorborend, (fig.) doordringend; -braten, w. o. s. en w. b.: door en door gaar braden; -brausen, w. o. s.: door (iets) heen bruisen; w. b.: zich onstuimig eenen weg banen door; -brechen, onr. w. o. s. en w. b.: doorbreken; -brennen, w. b. onr.: doorbranden; w. o. onr. s.: (fam.1 de plaat poetsen; -bringen, w. b. onr.: 1) doorbrengen, verkwisten, 2) door (iets) heen brengen (ein Kind -bringen: een kind grootbrengen; sich -bringen, w. w. onr.: zich er doorheen wurmen); -broch'en, bv. n.: opengewerkt, met gaatjes; -bruch, m,: doorbraak (van dijken), (het) doorbreken (van tanden, van zweren), overloop gal); -brül’len, w. b.: van gebrul (van geloei) doen weergalmen (v. dw.: -brüllt'); -buchstabiren [iel, w. b- (v.dw.: ’-buchsta-birt [iel) : woord voor woord spellen.

durchl dacht', bv. n.: doordacht; -dampfen, w. b.: met rook vervullen (v. dw.: -dampff); -'denken, w. b. onr.: (v. dw.: -gedacht; -dacht'): overdenken, bepeinzen, nadenken over, goed doordenken over; -dienen, w. o. h.: (alle dienst-

w. w :

ma-

-fressen, w. b. onr.:

geeuwen

loo

w.:

weg-

graden) doorloopen; -drangen, w.b.: door .... heen dringen, door .... heen duwen (sich -drangen, w. w.: zich er doorheen dringen); -dringen, w. o. onr. h. en s.: doordringen (mit seiner Meinung -dringen: zijn gevoelen of zijne zienswijze doordrijven);-dringend, bv. n.: doordringend; -dringlich, bv. n.: doordringbaar, te doordringen; -dringlichkeit, vr.: doordringbaarheid; -drücken, w. b.: door .... heen drukken, door .... heen duwen (sich -drücken, w. w.: zich er doorheen dringen); -drun'gen, bv. n.: doordrongen; -düften, w, b.: geur verspreiden door; -dünsten, w. o. h.: uitwasemen, doorzweeten.

durcli'eilen, w. o. s.: (fam.) doorhollen ; durchei'len, w. b.: (v. dw.; durcheilt'): (van het eene tot het andere einde) snel (vlug, haastig of gejaagd) doorloopen; durcheinan’der, bw.: door elkander;durch-eitern, w. o. s.: dooretteren.

diircli'lfaliren, w. o. onr. s.: doorrijden (of: doorvaren); w. b. onr.: 1) ka-potrijden (of: kapotvaren), 2) door.... heen rijden (of: door.... heen varen), (fig.) door .... varen, door.... gaan (ein Schauder durchfuhr seine Grlieder: er voer of er ging eene rilling door zijne leden); -fahrt, vr.: doorvaart, (fig.) doortocht, (ook:) koetspoort, (ook:) doorvoer (-fahrts-zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -fall, m.: diarrhee, buikloop; -fallen, w. o. onr. s.: door.... heen vallen, (fig. fam.) slib vangen, (bij een examen:) druipen, (van tooneelstukken:) vallen; -farben, w. b.: voor de laatste maal verven; -faule, vr.: (vea.) kootzeer, kootverz wering; -faulen, w. o. s.: geheel rot worden, wegrotten; -fechten, w. b. onr.: (fig.) doorworstelen (etwas -fechten: iets verdedigen, iets staande houden; sich -fechten, 1. zich er doorheen slaan,2. zich er uit redden, 3. zich er doorheen worstelen); -feilen, w. b.: doorvijlen; -feuch’ten, w. b. (v, dw.: -feuch'tet): door en door nat ken; -feuern, w. b.: 1) goed verwarmen, 2) door .. heen schieten; -linden (sich), w. w. onr.: den weg vinden, (fig.) er doorheen komen; -flam'men, w. b.: (fig.) met vuur bezielen, doen ontvlammen; -flattern, w. o. s.: door,.,, fladderen, (fig.) rondtrekken door; -flech'ten, w. b. onr.: doorvlechten; -flicken, w. b.: geheel en al verstellen; -fliegen, onr. w, o. s. en w. b.: door.... heen vliegen, doorvliegen, (fig.) vluchtig doorloopen met de oogen, (golven :) doorklieven; -fliehen, onr. w. o. s. en w. b.: door .... vluchten; -flies'sen, onr. w. o. s. en w. b.: door.... vlieten, door-stroomen, (fig.) besproeien; -floch'ten, v. dw. en bv. n.: doorvlochten; -flossen, Wj b.: door .... vlotten; -flüchten, w. o. s. en w, b,: door.... vluchten; -flug, m.: (het) vliegen door, (fig.) vluchtige tocht door; -fluss, m.: (het) stroomen door, doorstroo-ming; -for’schen, w. b. (v. dw.: -forscht’):

1)    doorzoeken, (fam.) doorsnuffelen,2)nauw-keurige nasporingen doen in, 3) uithooren, uitvragen, 4) doorgronden; -for'schung, vr.: l) doorzoeking, (fam.) doorsnuffeling,

2)    nauwkeurige opneming, nauwkeurige nasporing 3) uithooring, uitvraging,

4) doorgronding; -fragen, w. b.: ondervragen (sich -fragen, w, w.: zich met vragen er doorhelpen);

doorvreten (sich -fressen, w. w. onr.: ten koste van anderen leven, leven van op den klap loopen); -’frieren, w. o. onr. s.: door en door bevriezen (-frie'ren, w. o. onr. s. [v, dw.: -fro’ren]: door en door verstijfd zijn van de koude); -fuchteln, w b.: af ranselen; -fuhr, in Sam. (-handel, m.: doorvoerhandel, transito-handel;-zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -fuhre, vr.: doorvoer; -führen, w. b.: doorvoeren, (fig.) doordrijven, volhouden, (ook:) ten uitvoer brengen, volbrengen; - futtern, w. b.: 1) behoorlijk van voeder voorzien, (fig.) vetmesten, 2) door den winter brengen met goed voer (-füftern, w. b.: geheel en al voeren, geheel en al met voering be-kleeden).

durchlgalineii, w. b. (v. dw.: -gahnf): geeuwende doorbrengen, met doorbrengen.

durcli’lgaliren, w. o. onr. s.: behoorlijk gisten; -gang, m.: doorgang, (kph.) doorvoer, (fig.) pad, weg, doortocht; -gangig, bv. n.: gewoon, algemeen; bw.: doorgaans, gemeenlijk; -ganglich, bv. n,: doorgankelijk, (fig.) doordringbaar; -ganglichkeit, vr.: doorgankelijkheid, (fig.) doordringbaarheid; -gangs, in Sam. (-handel, m.: doorvoerhandel, transitohandel; -zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -garben, w. b.: goed gaar looien, (fig.) afranselen; -gehen, w. b. onr.:

1)    doorloopen, kapotloopen, 2) doorloopen, nazien; w. o. onr. s.: 1) doorgaan, op den

p gaan, (van paarden:) op hol gaan,

2)    doorgaan, niet blijven steken, (van wets-ontwerpen:) aangenomen worden,

3)    door .... heen gaan; -gehends, bw.: doorgaande, doorgaans, gemeenlijk; -ger-ben, w. b.: Zie -garben; -geigen, w.o.h. en w. b.: doorviolen, doorspelen (op de viool), voortgaan met op de viool te krassen; -giessen, w. b. onr.: doorgieten, door .... heen gieten; -glanzen, w. o. h.: door .... heen schitteren; - glühen, w. b.: door en door gloeiend maken (-glüh'en, w. b. [v. dw.: -glüht'J: dk.: doortintelen); -graben, w. b. onr.: doorgraven (sich -graben, w. w.: zich al gravende den weg er doorheen banen); -greifen, w o. onr.h.: door .... heen grijpen, (fig.) doortasten; -greifend, bv. n.: (fig.) doortastend; -grübeln' w. b.: peinzen over trachten te doorgronden; -gucken, w. o. h.: (fam.) er doorheen kijken; w. b.: doorkijken; -guss, m.: 1) doorheen-gieting, 2) vergiettest, 3) gootsteen.

<liircli |hack:eii, w. b.: doorhakken; -hallen, w. b.: doen weergalmen, doen weerklinken; -hammern, w. b.: 1) goed hameren, goed kloppen, 2) doorhameren, kapot hameren; -hau, m. (-es, -s ; mrv, -e): (in bosschen:) opening, opene plek (waar de boomen gerooid zijn); -hauen, w. b. onr.: doorhakken (sich -hauen, w. zich er doorheen sabelen); -haus, o.: huis dat doorloopt, huis waarvan het achtergedeelte uitkomt in eene andere straat; -hecheln, w. b.: doorhekelen, goed over den hekel halen, (fig.) doorhalen, veteren; -hei’zen, w. b. (v. dw.: -heizt’): goed warm stoken; -helfen, w. b. onr.: (Einem: iemand) er doorheen helpen, (fig.) helpen, behulpzaam zijn om weg te komen, (ook:) helpen, bijstaan, bijspringen (sich -helfen, w- w. onr.: zich er doorheen slaan,

zich er uit redden); -hellen, w. b. (v. dw.:    ven; -lemen, w. b.: doorleeren, uitleeren.

-hellt ): verlichten, met helder licht ver-    (fig.) goed leeren; -lesen, w. b. onr.:lezen,

vullen; -heulen, w. b. (v. dw.: -heult'):    doorlezen, overlezen;-lesung, vr.: lezing,

van .gehuil doen weergalmen; -hin', bw.:    (het) doorlezen; -leuchten, w. o. h.:door...

door .... heen, door; -hit'zen, w. b.: goed    heen schijnen of blinken, (fig.) doorsche-

warm stoken, (fig.) door en door warm    mereu, doorstralen; w. b. Einem -: iem.

maken; -höh’len, w. b. (v. dw.: -höhlt‘):    door (bv. eene donkere gang)lichten, iem.

geheel uithollen; -höhnen, w. b.: letterlijk    met licht vergezellen door (-leuch'ten, w.

ten spot maken; -holen, w. b.: (fig. fam.)    b. [v. dw.: -leuch'tet]): geheel en al ver-

doorhalen, kapittelen, de les lezen aan,    lichten; -liegen, w. b. onr.: doorliggen,

(ook:) afranselen, (van den wind:) zweepen;    kapotliggen (-sich -liegen, w. w.: doorlig-

-hüp’fen, w. o. s. (v. dw.: -hüpff): door....    gen, zich wondliggen); -loch'en (-löch-

huppelen.    ern), w. b. (v. dw.: -locht'; -löch'ert): een

durdilir'ren, w. b. h. en s. (v. dw.:    gat (of: gaten) maken in,(fig.) doorboren;

-irrt'): doordwalen, ronddwalen door.    -lüften, w. b.: goed laten luenten; -lügen

durcli Jagen, w. b,: door jagen, (sich), w. w.: zich door leugens er doordoor .... heen jagen; w. o. : doorjagen, heen slaan of er uit redden, doorhollen, doorjachten.    durch'imaclien, w. b.: 1) er door-

durclilkürten, w. b. (v. w.: -kal'tet): heen werken, 2) doorloopen, (fig. fam.) door en door koud maken, (fig.) van koude overbrengen, ondervinden, medemaken ; doen verstijven.    -marsch, m.: doortocht; -marschiren [ie],

-kam

durcli'Ikammen, w. b.: goed kammen; w. o. s. (v. dw.: -marschirt [ie]): door-pfen, w. b.: doordrijven, in weerwil trekken; -meisseln, w. b.: doorbeitelen; van alle moeielijkheden doen zegevieren -'mengen, w. b. (-men'gen, w. b.; v. dw.: (sich -kampfen, w. w.: zich er doorheen -mengt'): door elkander mengen, vermen-slaan, zich er doorheen worstelen);-kau'en gen, goed onder elkander mengen; -mes-(-kau'en), w. b. (v. dw.: -kau'et): goed sen, w. b. onr.: meten, opmeten, (fig.) kauwen, (fig.) herkauwen;-klettern, w.o.s.: doorloopen; -messer, m.: doorsnede, mid-door .... klimmen, door .... heen klimmen; dellijn ; -mischen, w. b.: Zie durclimeu--klopfen, w. b.: door .... heen kloppen of gen; -müssen, w. o. onr.h.: doormoeten; slaan, (fig.) goed kloppen, goed slaan, -mustern, w. b : monsteren, in oogen-(fam.) afranselen; -’kneten, w. b. (-kne'ten, schouw nemen, (fig.) over den hekel halen, w. b., v. dw.: -kne'tet): goed kneden; scherp beoordeelen.

-knüpfen, w. b.: een strik leggen in,    durcli'Inagen, w. b.: doorknagen;

laten aoorKOKen; -Kommen, w. o. onr. s.: er door komen, er doorheen komen; -können, w. ,o. onr. h.: er door kunnen, er doorheen kunnen, (fig. fam.) door den beugel kunnen; -kosten, w. b.; 1) doorproeven (van het eerst tot het laatst), 2) goed proeven; -kratzen, w. b.: doorkrabben, kapotkrabben; -kreu'zen (v. dw.:

boomen, tegenwerken, 2) merken (sich -kreu'zen, w. w.: elkander kruisen, elkander voorbijkomen in tegenovergestelde richting; fig.: tegen elkander aanloopen; ein -kreu'zendes Feuer: mil.; een kruisvuur);-kreu'zung, vr.: kruising; -krie'chen, w. b. onr. (v. dw.: -kroch'en):

strikken; -kochen, w. b.: goed koken, -nah'en, w. b, (v. dw.: -naht’): stikken, laten doorkoken; -kommen, w. o. onr. s.: door en door naaien; -nas'sen, w. b.

(v. dw.: -nasst'): goed natten, goed nat maken.

-peitschen, w. b.: afranselen, (fig felen, (ook:) losjes over .... heen

felen, (ook:) losjes over .... heen loopen; -pfeifen, w. b. onr.: 1) afïluiten van het begin tot het einde, 2) (tijd:) fluitende

Durcli'Ipass, m.: enge doortocht; -passiren [iel, w- o. s. (v. dw.: -passirt [ie]): doortrekken, door .... gaan (of: komen) ; -patschen, w. o. s.: door dik en dun kapotkrabben; -kreu'zen, w. b. plassen; w. b.: afrossen, een pak slaag -kreuzt'): 1) kruisen, (fig.) dwars- geven aan; -pauschen, w. o. h.: 1) stoffig tegenwerken, 2) met een kruisje zijn, stof veroorzaken, 2) doorstuiven; (sich -kreu'zen, w. w.: elkander -peitschen, w. b.: afranselen, (fig.) afrof-

-krie'chen, w. b. onr. (v. dw.: -kroch'en): door    heen fluiten; -pflügen, v

doorkruipen, doorwroeten, doorsnuffelen ; goed omploegen, (fig.) doorploegen; -w, o. onr. s.: er doorheen kruipen.    sen, w. b.: door .... heen duwen of <

durclillacli'en, w. b.: (v. dw.:-lacht'): lachende doorbrengen.

durcli Hangen, w. b. aanreiken door .... heen; -langen, w. b.: (mnw.) in de lengte (overlangs) uitgraven; -lass, m.:

(-es): 1) doorlating, 2) doorlaat, (fig.) sluis, kanaal, boog eener brug, beweegbaar gedeelte eener brug, goot, gootsteen, vergiettest (en alle voorwerpen, die dienen om iets door te laten), (tnb.) horde,

(mtw.) pletmolen;-lassen, w.b. onr.:l) doorlaten, 2) door .... laten loopen;-laucht', vr.: Doorluchtige Hoogheid; -lauch'tig,bv. n.: Doorluchtig (-lauch'tigst, bv. n. o. tr.: Allerdoorluchtigst); -lauf, m.: door-

doorbrengen; w. o. s.: door .... fluiten, heen fluiten; -pflügen, w, b.:

pres-

dw.: -probirt [ie]): een voor e ren; -prügeln, ¹

tl    !mi o

ooii, t<. u.. uuui .... uwii viuiivu of drukken of persen (sich-pressen, w. w.: door .... heen dringen, zich dringende eenen weg banen door); -probiren [ie], w. b. (v,

’    ’    en probee-

; w. b.: afranselen.

durcli:quetsclien, w. b.: door...,

heen persen.

durcli jrauclien, w. o. h. en s.:

loop, (gnk.) w. o.

b.), 2) door....loopen, door,... heen loopen (-lau'fen, w. b. onr. [v. dw.: lau'fenl): doorloopen; -lautern, w. b.: behoorlijk louteren, behoorlijk zuiveren; -'leben, w. b. (-le'ben, w, b.; v. dw.: -lebf): doorle-

onr. s. en

rook verspreiden door; -rauchern, w. b.: goed rooken, goed van rook doortrokken laten worden (-rau’chern, w. b. [v. dw.: -rau'chert]: 1. berooken, berookt maken, met rook doortrekken, 2. parfumeeren); -rauschen, w. o. s.: ruisenen (bruisen, suizen) door; -rechnen, w. b.: 1) uitreke-buikloop, diarrhée; -’laufen, nen, berekenen, 2) narekenen (noch ein-Bn w. b.: 1) doorloopen (i. a. mal -rechnen: nog eens over rekenen;

-rechnung, vr.: 1) berekening, 2) nareke-ning; -regnen, w. onpers. h.: doorregenen ; -reiben, w. b. onr.: 1) doorwrijven, kapot wrijven, 2) door .... heen wrijven; -reichen, w. b.: door .. . heen toereiken ;

-reise, yi*. : doortocht, doorreis; -reisen, w.

o. s.: doorreizen, nergens halt houden (-rei'sen, w. b. [v. dw.: reist’]: bereizen, doortrekken); -reisende, m.: doortrekkend reiziger; -reissen, w. o. onr. s, en w. b. onr.: doorscheuren, door midden scheuren, kapotscheuren, aan flarden scheuren ;

drevel, (bij schoenmakers:) holpijpje, (kkk.) vergiettest (-schlaghammer, m.: drevel; -schlagtuch, o.: filtreerdoek); -schla-gen, w. b. onr,: doorslaan, (kkk.) door vergiettest of zeef laten loopen, (fig.) afranselen; w, o. onr. h.: doordringen, (van papier:) doorslaan, vloeien, (fig.) goede uitwerking doen; sich -schlagen, w. w. onr.: zich er doorheen slaan; -schlager, m.: drevel;-schlangeln, w. b.: kronkelen door; -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): doorsluipen; w. b. onr.: door....heen sluipen: -schleifen, w. b. onr.: doorslijpen, kapot-slijpen; w. b. reg.: op eene slede (of: in sleden) vervoeren door .... heen, (fig.) smokkelen, ongemoeid over de grenzen brengen; -schleppen, w. b.: door ....heen sleepen, (fig. fam.) er doorsleepen; -schlie-fen, w. o. onr. h,: doorglippen, door .... heen glippen; -schlin'gen, w. b. onr. (v. dw.:-schlun'gen): doorvlechten ; -schlitzen, w. b.: splijten, spouwen; -schlüpfen, w. o. s.: doorglippen, door .... heen glippen.

durcli'lscïimelzen, w. b. onr. en reg.: door elkander smelten, ineen doen smelten; -schmeftern, w. b. (v. dw.: -schmef tert): doen weergalmen, doen daveren.

durcli'lscïmeiclen, w.b. onr.: 1) doorsnijden, door midden snijden, 2) doorsnijden, (fig.) klieven, doorklieven (das Herz -schneiden:    vlijmend door het hart

gaan); -schneidende Linie, vr.: (wsk.) snij-lijn; -schneien, w. onp. h.:door.... heen sneeuwen.

-reiten, w. o. onr. s.: doorrijden; w. b. onr.: doorrijden, kapotrijden;-rennen, w.

o. onr. s.: doorrennen; w. b. onr.: doorboren ; -riechen, w. b, onr.: doorruiken;

-rieseln, w. o. s.: (met geruisch) stroomen door; -rinnen, w. o. onr. s.: loopen door, stroomen door; -riss, m.: scheur, bres;

-ritt, m.: doorfit, doortocht te paard;

-ritzen, w b.: openrijten, openscheuren;

-rollen, w. o. s.: rollen door, (van den donder:) rommelen door, ratelen door w. b.: goed mangelen; -röschen, w. b.: van afwatering voorzien; -rosten, w. o. s.: roesten, verroesten; -rosten, w. b.: goed braden, (inz.) goed op den rooster braden ;

-rudern, w. o. s.: doorroeien (niet stilhouden ; v. dw.: -gerudert); -ru'dern, w. b.: overroeien, naar de overzijde roeien (v. dw.: -ru'dert), roeiende afleggen (eenen afstand); -rühren, w. b.: doorroeren; -rüt-teln, w. b.: door elkander (dooreen) schudden.

durclilsa'en, w. b. (v. dw.: -sa’et) doorzaaien, onder (of: tusschen) .... zaaien, (fig.) bezaaien; -'sagen, w. b.: doorzagen; -’salben, w. b.: goed zalven, goed smeren; -sal’zen, w. b. (v. dw,:

Diircli'sclinitt, m.: doorsnede, (van cirkels:) middellijn, (fig,) profil, (ook:) snijdings-punt; I im -: gemiddeld, durch sclmittlicli, bv. n. en bw.:

-sal’zen): goed zouten, (fig.) met zout doortrekken; -sau'ern, w. b. (v. dw.:

-saii'ert): met zuur doortrekken, zuur maken, (deeg of meelbeslag:) genoeg zuurdeeg of gist doen in; -’sauern, w. o. s.: (v. dw.: -gesauert): doortrokken zijn van zuur of van zuurdeeg; -sausen, w.b.: gemiddeld, suizen (ruischen, bruisen) door.    Durch'schnitts, in Sam. I -ansicht,

durch'Isclialben, w. b.: doorschaven;    vr.: profil; -graben, m.: (vest.) loopgraaf:

-schaffen, w. b.: er doorheen brengen;    -lehre, vr.: stereotomie; -linie, vr.: mid-

-schallen, w. b.: doen weergalmen; w.    dellijn ; -preis, m.: gemiddelde prijs, mid-

o. s.: weergalmen, weerklinken;-schauen,    delbare prijs; -summe, vr.: gemiddeld

w, b.: door .... heen kijken; -schau'en,    bedrag; -werk, o.: (mtw.) muntschaar,

w. b. (v. dw.: -schaut'): doorzien, geheel    knipschaar; -zanl, vr.: gemiddeld getal,

in oogenschouw nemen, (fig.) doorzien;    durcliIsclmufTeln, w. b. (v. dw.:

-schau’ern, w. b.: doen rillen, doen hui-    -schnüf feit): doorsnuffelen;-'schreien, w.

veren; -schaufeln, w. b.: door elkandor    o. onr. h.: doorschreeuwen; w. b. onr.:

(dooreen) schoffelen, omschoffelen.    met geschreeuw vervullen; -schrei'ten, w.

durch'lscheinen, w o. onr. h.:    b. onr. (v. dw.: -schriften): doorloopen;

door .... heen schijnen, (fig.) doorschij-    -’schuss, m.: (mrv.) inslag, (fig.) hetgeen

nen; -schei’nen, w. b. onr. (v. dw.:-schie'-    waarmede iets anders doorschoten wordt

nen): verlichten; -scheinend, bv. n. :    of is; -’schütteln, w. b.: doorschudden:

doorschijnend; -scher'zen, w. b. (v. dw,:    -'schutten, w. b.: er doorheen storten of

-scherzf):    schertsende doorbrengen ;    gieten ; -schilt'tern, w. b. (v. dw.: -schüf-

-scheuern, w. b.: doorschuren, kapot    tert): doen sidderen, doen beven,

schuren ; -schieben, w. b. onr.: doorschui- durclilschwar men, w. b. (v. dw.: ven, door .... heen schuiven ; -schiessen,    -schwarmf): in losbandigheid doorbrengen;

w. b. onr.: door .... heen schieten, (geld:)    -schwei’fen, w. b. (v, dw.: -schweiff):

aan worpen tellen;-schies sen, w. b. onr. doorloopen, doorkruisen; -’schweissen, (v. dw.: -schos’sen): doorschieten (b.v. een w. o. s.: zweeten, doorzweeten; w. b.: boek met witte bladen), (typ.)het noodige (fig.) bewerken; -schwimmen, w. o. onr. s.: wit tusschen de regels brengen; -schiess- doorzwemmen; w. b. onr.: overzwemmen; linie, vr.: (typ.) interlinie; -schiffen, w. o.    -’schwitzen, w. o. s.: doorzweeten, (fig.)

s. en w. b, (v. dw.: -schifff): 1) door ... . zweeten; w. b.: 1)zweetende doorbrengen, heen varen, 2) bevaren, (fig.) doorklieven; 2) doorzweeten, met zweet doortrekken, -schimmern, w. o. h. en w. b.: doorsche- durcïi'lsegeln, w. o. s.: doorzeilen, meren.    doorstevenen; -se'geln, w. b. (v. dw.:

durclisclila'feii, w. b. onr. (v. dw.:    -se'gelt): bevaren, (fig.) klieven, doorklie-

durchschla'fen): slapende doorbrengen,    ven; -sehen, w. o. onr. h.: door .... heen

Durcli'sclilag;, m.: opening, gat, zien ; w. b, onr.: doorzien, doorkijken, (fig.) bres, (tim.) steekbeitel, fermoor, (ook:) nazien; -seihen, w. b.: doorzijgen, filtree-

en

n

en

b.:

ren; -seiher, m.: filtreer; -sein, w. o. onr. s.: 1) door zijn, kapot zijn, 2) voorbij zijn,

3) er doorheen zijn; -senken, w. b.: horizontaal uitgraven; -setzen, w. o. h. en w. b.; doorzetten; -seuf'zen, w. b. (v. dw.: -seufzt'): zuchtende doorbrengen; -seyn, w. o. onr. Zie -sein.

Durcli'lsiclit, vr.: (het) nazien; -sich-tig, bv. n.: doorschijnend; -sichtigkeit, doorschijnendheid; -sickern, w. o. s.: doorsijpelen; -sieben, w. b.: door de zeef laten gaan, ziften; -sieden, w. b. onr.: doorkoken, laten doorkoken; -singen, w. b. onr.: 1) uitzingen, ten einde zingen, 2) zingende doorbrengen; -sinken, w. o. onr. s.: door .... heen zinken, door .... heen zakken; -sin'nen, w. b. onr.: bepeinzen, nadenken over; -sintern, w. o. s.: doorsijpelen; -sitzen, w. o. onr. h.: door blijven zitten; w. b.; doorzitten, kapotzit-ten (sich -sitzen, w. w. onr.: doorzitten, zich wondzitten); -sollen, w. o. onr.: er door moeten.

durchlspahen, w. b. (v. dw.: -spaht'): uitvorschend doorzien; -'spalten, w. b.: door midden spouwen; -'speien, w. o. onr. h.: door .... heen spuigen; -spick’en, w.b. (v. dw.: -spiekt ): doorspekken, (kkk.) lar-eeren; -’spielen, w. b.: 1) spelende doorbrengen, 2) uitspelen, ten einde spelen, (fig.) afspelen, ten uitvoer brengen, verwezenlijken; -’spiessen, doorsteken; -'sprengen, w. o. s.: door.... draven of hollen; w. b.: goed besproeien, goed besprenkelen; -springen, wr. o. onr. s.: 1) door.... heen springen,2)voorbij springen, 3) vaneen (uiteen) springen; -spü’ren, w. b. (v. dw.: -spürf): doorzoeken, doorsnuffelen.

durdi'lstankern, w. b.: (fig.) verpesten met stank, (fig. pop.) doorzoeken, doorsnuffelen; -stauben, w. b.: vol met stof maken; -stauben, w. o. h.: doorstuiven, zeer stoffig zijn; w. b.: (teekeningen:) met ’t sponszakje over geprikte gaatjes afteekenen, (haar of pruik:) poederen; -staubern, w. b.: doorsnuffelen; -stechen, w. o. onr. h.: door .... heen steken; w. b.: doorsteken, (graan:) verschieten, (fig. fam.) bekonkelen; -stecherei’, vr.: draaierij, konkelwerk, doorgestokene kaart, handelwijze die niet in den haak is; -stecken, w. b.: door.... heen steken; sich -stehlen, w. w. onr.: doorsluipen, wegsluipen; -stei-gen, w. o. onr. s.: door.... heen komen; -stei'gen, w. b. onr. (v. dw.: -stie'gen): al klimmende (al in de hoogte gaande) doorloopen; -step’pen, w. b. (v. dw.: -steppt’]: (kim.) stikken; -stich, m.: 1) doorsteking, (fig.) doorgraving, (van graan:) verschie-ting, (het) verschieten, 2) opening, gat door en door, (mil.) bres, (vest.) loopgraaf; -sticken, w. b.: borduren, (kim.) stikken; -stieben, w. o. s.: doorstuiven, zeer stoffig zijn ; -stinken, w. o. onr. s.: door.... he stinken; -stin’ken, w. b. onr. (v. dw.: -stun ken): verpesten met stank; -stöbern, w. b.: doorsnuffelen, rommelen in; -stoch'ern, w. b. (v. dw.: -stoch'ert): uitpeuteren (tanden en kiezen); -storen, w. b.: doorsnuffelen, nasnuffelen, rommelen in; -stossen, w. b. onr.: door.... heen stooten, door ... heen duwen, (fig.) doorsteken, doorboren.

durchlstrahlen, w. o. s.: doorstralen; w. b.: schitterend verlichten, een zee van

licht uitschieten op; -strecken, w. b.: door.... heen steken; -streichen, w. b. onr.: doorschrappen, doorhalen, uitschrappen, een streep halen door; -strei'chen, w. b. onr. (v. dw.: -strich'en): door.... trekken* rondzwalken, omzwerven, doorkruisen, (van den wind:) zweepen of jagen over, (jag.) afjagen; -streiten, w. b. onr.: Zie -kampfen; -streuen, w. b.: door.... heen strooien; -streu'en, w. b. (v. dw.: -streut'): (fig.) bezaaien,bestrooien; -strich*

m.: doorschrapping-, uitschrapping, (oók:) schrapje of streepje (door iets heen), (van vogels:) doortocht, (het) doortrekken (im -strich: gemiddeld); -striegeln, w. b>: goed roskammen, (fig. fam.) goed op zijn voorman zetten, goed de ooren wasschen; -stro'men, w. o. s. en w. b. (v. dw.: -strömt'): doorstroomen, (fig.) doordringen; -studiren [ie], w. b. (v. dw.: -studirt [ie]): doorstu-deeren; -stürmen, w. o. s. en w. b.:door.... heen stormen, doorstormen; -stür’men, w.

o. s. en w. b. (v. dw.: -stürmt'): stormen door, als een stormwind doordringen in, (fig.) beroeren, doorwoelen, woelen in ; -stürzen, w. o. s.: door.... heen storten of vallen; w. b.: door.... heen storten (werpen, gieten).

durcïilsuclien, w. b. (v.dw.: -sucht'): doorzoeken; -su'cher, m.: naziener, (adm.) visiteur, (mil. en fig.) terrein-verkenner ** -su'chung, vr.: doorzoeking, (rcht.) huiszoeking; -süs'sen, w. b. (v. dw.: -süsst'): zoeten, goed zoet maken.

durcli'ltaiizeii, w. b.: doordansen: kapotdansen; -tan'zen, w. b. (v. dw.: -tanzf): uitdansen, ten einde dansen, 2) met dansen doorbrengen; -taumeln, w. o. s.: door .... heen tuimelen, (fig.) doorhollen, zwieren en zwelgen, een ongebonden leven leiden; -thauen [t], w. onp. h.: doordooien; -tonen, weerklinken, weergalmen; w. b.: doen weergalmen; -traben, w. o. s.: door.... draven; -tragen, w. b. onr.: 1) door.... heen dragen, 2) doordragen; -traumen, w, b.: doordroomen; -treiben, w. b, onr. : door ... heen drijven; (kkk.) door de zeef wrijven, (fig.) doordrijven; -treten. w. b. onr.: doorloopen, kapotloopen, (fig.) open-loopen, opentrappen, (tech.) goed kned (met de bloote voeten): -trichtern, w. 1 door een trechter laten loopen; -trieb, m.:

1)    recht om vee te laten loopen over (of te laten grazen op) eens anders grond,

2)    recht van doortocht: -trie’bend, bv. n.: doortrapt, doorslepen, 'sluw; -trie’benheit, vr.: doortraptheid, doorslepenheid, sluwheid; -triefen (-tröpfeln), w. o. s.: doordruppelen, doordruipen, doorlekken.

durcliwacli'en, w. b. (v. dw.: durch-wacht'): doorwaken, wakende (of*, met waken) doorbrengen; (fam.) wakker liggen.

I>urc!i Iwachs, m. (-es): (pik.) deur-blad;-wachsen, w. o. s.: door.... heen groeien; -wach'sen, w. o. s. en w. b.: (v. dw.: -wach'sen): groeien tusschen.... door (mit Blumen -wachsen: met bloemen doorloopen; -wachsenes Fleisch: doorregen vleesch); sich -wagen, w, w.: zich door .... heen wagen, (rivieren:) overdurven, zich naar de overzij wagen; -walken, w. b.: goed op den volmolen bewerken, (fig.) doorhalen, op zijne huid geven aan; -wallen, w. b.: doorloopen, (fig.) doen koken (het bloed); -wammsen, w. b.: afranselen;;

-wandeln, w. b. h. en s.: doorloopen;-wan'- dar; durfte; gedurft): 1) mogen, 2) be-dern, w. b. (v. dw.: -wan'dert): doorloopen, hoeven, 3) durven, 4) kunnen, doorkruisen, doorzwalken; -wanken, w. o. durf te. Zie diirfen. s.: doorwaggelen, doorstrompelen; -war- dürf'tig, bv. n.: behoeftig, (tig.) men, w. b.: goed warm maken; -waschen,    voldoende; I -keit, vr.: behoeftigheid, ar-

on-

onr. w. o. h. en w. b.: 1) doorwasschen,    moede, (fig.) onvoldoendheid; in -keit ge-

kapot-wasschen, 2) goed wasschen, goed rathen [t]: tot armoede vervallen, door de handen laten gaan, 3) bespoelen, Idürr, bv. n.: dor, droog; (van boom-kabbelen langs, af kabbelen, wegspoelen    takken en hout:) dood, verdord; (van

(schön-gewascnen sein, fam.: lekker nat    menschen:) mager; (fig.) onverbloemd,

geworden zijn); -wassern (of: -was’sern    duidelijk; mit dürren Worten: met ronde

met v. dw.: -was'sert), w. b.: doorwaterd    woorden, zonder er doekjes om te winden;

maken; -waten, w. o. s. en w. b.: door,...    -e Erze: (mnw.) weinig edel metaal bevat-

heen waden, doorwaden.    tende ertsen. I -, bw.: zonder omwegen,

durchweben, w. b. (v. dw.: durch- onverbloemd, webt’): doorweven (ook fig.).    Icliirr, in Sam. I -beinig,bv. n.: spil van

Durcli'lweg-, m.: doortocht, doorloop,    beenen, met spille beenen; -kraut, o.:

pad dat doorloopt (-weg, bw.: gemeenlijk,    (pik.) vlooienkruid; -leibig, bv. n.: mager,

gewoonlijk); -wehen, w. o. h.: door....    schriel;-litze, vr.: (pik.) kornoelje; -lit-

waaien;-we'hen, w- b. (v. dw.: -weht'):    zenbaum, m.: kornoeljeboom; -made, vr.:

doorwaaien;-weichen, w. b.: doorweeken;    (hik.) haarworm; -sucht, vr.: uitdroging,

w. o. s.: doorweekt worden, (fig.) goed    uittering; -süchtig, bv. n.: uitdrogend,

zacht worden; -weinen, w. b.: weenende    uitterend; -wurz, vr.: (pik.) vlooienkruid.

doorbrengen; -werfen, w. b. w. b. onr.:    I>urst, m. (-es): dorst; dur'sten (of:

door.... heen werpen, (fig.) ziften, (koorn:)    dür’sten), w. onp. h.: dorst hebben (nach

wannen; -wetzen, w b.: doorslijpen, ka-    etwas dursten: dorsten naar iets; mich

potslijpén; -wichsen, w. b.: goed oppoetsen,    dürstet [of: es dürstet michl: ik heb dorst);

(fig.) duchtig de ooren wasschen aan,    dur stig, bv. n.: dorstig (durstig sein: dorst

(ook:) ferm afranselen; -winden, w. b.    hebben); Dur’stigkeit, vr.: dorstigheid.

onr.: door.... heen doen kronkelen (sich I>usel, m.: 1) doezeligheid, droome-- winden, w. w. onr.: zich eenen weg banen righeid; 2) duizeling. I -, vr.: wijfjes-door; fig.: zich er doorheen wurmen, zich vogeltje.

er uit redden); -wintern, w. b.: door den Duselei’, vr. Zie I>usel, m.; du'selig, winter heenbrengen; -wir'beln, w. b. (v.    bv. n. en bw.: 1) doezelig, droomerig,

dw.: -wir'belt): dwarrelende opstijgen,    2) duizelig; du’seln, w. o. h.: 1) doezelig

(fig.) doen weergalmen; -wir'ken, w. b. (v.    zijn, dommelig zijn, (fig.) dommelen, half

dw.: -wirkt'): doorweven, (fig,) goed kne-    sluimeren, 2) duizelen,

den; -wischen, w. o. s.: ontsnappen,(fam.) Düs’ter, bv. n,: duister; (fig.) somde plaat poetsen; -wit’tern, w. b. (v. dw.: ber; düs’tern, w. o. h.: duister worden; -wit'tert): (mnw.) vermengen (het erts dat Düs’ternheit, vr.: duisterheid, duisternis, verweerd is); -wollen, w. o. onr. h.: er I>ut, in Sam. I -horn, o.: toethoorn, door willen, door.... heen willen;-wüh'len, Dütclien, o. (-s; mrv. -): peperhuisje, w. b. (v. dw.: -wühlt'): omwoelen, omwroe-    papieren zakje; I -dreher (-kramer), m.:

ten; -wüh’jung, vr.?: omwoeling, omwroe-    (iron.). toonbank-ridder, zakjes-plakker,

ting;-wurf, m.: werping door.... heen,    kruidenier;-weise, bw.: in papieren zakjes,

doorwerping, (tnb.) zandstrooier, (mnw.)    Du'te (of: Diite), vr.: papieren zak.

spoelplaats om erts te zuiveren; -wür'zen,    Iduten (of: düten), w. o. h.: toeten,

w. b. (v. dw.: -würzt’): kruiden, gekruid    toeteren,

maken.    Iduten, in Sam. I -förmig, bv. n.:

durcli'lzalilen, w. b.: nog eens over- peperhuisvormig; -schnecke, vr.: (ins.) tellen, natellen; -zeichnen, w. b.: doortee- huisjesslak.

kenen op doorschijnend papier, calquee-    l>utz [Duz], in Sam. I -bruder, m.:

ren; -zeichnung, vr.: 1) calqueering, 2) ge-    vriend met wien men één en eigen is

calqueerde teekening; -ziehen, w. b. onr.:    (met wien men jij en jou speelt); -schwes-

door.... heen trekken (einen Balken    ter, vr.: vriendin met wie men één en

-ziehen: een dwarsbalk plaatsen; eine    eigen is.

Nadel -ziehen: een draad in eene naald dut'zeu [du'zen], w. b.: jijen en jouën, steken; Einen -ziehen: fig.: iem. bedillen met jij en jou toespreken; (fig.) één en of berispen, ook: den gek met iemand eigen zijn met.

steken); w. o. onr. s.: doortrekken, door- !>utzeiid, o. (-es, -s; mrv. -e): dozijn; reizen;-zie'hen, w.b. onr. (v.dw.:-zo'gen) 1 -weise, bw.: 1) bij het dozijn, 2) bij rijgen, vastrijgen (ein Land -ziehen: een: dozijnen, land doorkruisen, een land bereizen);    I>uz. Zie I>utz.

-zischen, w. b.: sissen door; -zit’tern, w.    duzen, w. b. Zie dutzen.

b. (v. dw.: -zit’tert): doortrillen; -zoll, m.:    Dwall, m. (-es, -s; mrv. -e): zwabber,

doorvoer-belasting, doorvoerrecht; -zu-    scheepsdweil.

eken, w. b. (v. dw. -zuckt’): (met kramp-    Dyadik’, vr.: tweetallige rekenkunst,

►yna'mik, vr.: krachtenleer, dynamiek; dyna’misch, bv. n.: dynamisch; Dyna'mit, o.: dynamiet; Dyna’mometer, krachtmeter.

achtige trilling) gaan door, trillen door; dvadiek.

-zu’ckern, w. b.: goed suikeren; -zug, m.: doortrekking, (fig.) doortocht, (bwk.) dwarsbalk, architraaf, (hik.) trekpleister;

ui. :

Dynast’, m. (-en; mrv. -en): dynast, vorst; Dynastie', vv.: dynastie, vorstelijk stamhuis, regeerend stamhuis.

-zwangen, w. b. reg. (en: -zwingen, w. b. onr.): met geweld duwen of drijven door.... heen.

dür'fen, w. o. onr. h. (ich darf, darfst,

E.

E. o.: E; (muz.) mi.

Ebbe, vr. ebbe, eb; I -anker, m. eb-anker.

eb ben, w. o. h.: ebben; (fig.) afnemen, verminderen.

le’ben, bv. n.: effen, gelijk, vlak; (fig.) juist; zu ebener Erde: gelijkvloers; ein ebenes Land: een vlak land; -machen: gelijkmaken. I -, bw.: juist; - so: even zoo, juist zoo; so -: zoo even, daar juist, daareven; - wie: evenals, juist als; - da ich schreibe: juist terwijl ik schrijf; Sie kommen - recht; gij komt juist van pas; - wollte ich es sagen: ik wilde het juist zeggen; das will ich - nicht sagen : dat wil ik nu juist niet zeggen.

lE’ben, in Sam. I -baum, m. boom; -bild, o.: evenbeeld; -bürtig, bv. n.: van gelijke afkomst; -bürtigkeit, vr.: gelijkheid van afkomst; -daselbst, bw.: daar, aldaar; -drahtig, bv. n.: gelijk van draad; -falls, bw.: eveneens, insgelijks, ook; -gewicht, o.: evenwicht; -holz, o.: ebbenhout; -mass, o.: (juiste) evenredigheid; -massig, bv. n.: evenredig, (fig.) gelijk, dergelijk, dusdanig; -teuer, o.: avontuur; -tischler, m.: meubelmaker (kabinetwerker) in fijne houtsoorten.

Ebene, vr.: vlakte.

e'benen, w. b.: gelijk (effen) maken.

Ebenist’, m. (-en; mrv. -en): meubelmaker (kabinetwerker) in fijne houtsoorten.

E’benung, vr. : gelijkmaking, effening.

Eber, m. (-s; mrv. -): geltvarken, beer, geit; wilder -: wild varken, everzwijn ; er schaumt wie ein -: (spr.) hij schuimbekt van woede; I -esche, vr.: sorbeboom; -eschenbeere, vr.: sorbe-bes; -hard, m. (-s): (mansnaam:) Everardus, Evert; -hirsch, m.: everhert; -raute, vr. (pik., ook: -reiss, o.): averuit; -wurz, vr.: (pik.) everwortel.

Eberswald, m. (-es): (adk.) Arden-nerwoud.

Ebra'er. Zie Hebraer.

Echo, vr.: (fab.) Echo. I echo, weergalm.

echt, bv. n.: echt; I -heit, vr.: echtheid.

Eek, o. (-es, -s; mrv. -en): hoek; über -, bw.: overdwars, (fig.) overhoop (etwas über - bringen: iets wegmaken, iets te zoek maken. I -apfel, m.: (tnb.) kalvijn, rammel-appel; -balken, m.: hoekstijl; -band, o.: hoekband; -beere, vr.: Indische moerbezie; -bogen, m.: hoekpijler; -brett, o.: hoekplank; -brod, o.: puntbrood, (ook:) brood met eene zijkorst: -feile, vr.: kantvijl; -fenster, o.: hoek-raam; -forst, m.: hoekvorst (op daken); -haus, o.: hoekhuis; -kachel, vr.: hoektegel; -kammer, vr.: hoekkamer; -kramer, m.: uitdrager; -laden, m.: 1) winkel op den hoek eener

: -ebbe-

straat, 2) hoekvensterblind; -loch, o.: (biljart:) hoekzak; -pfeiler, m.: hoekstijl, (aan bruggen:) hoekpijler; -saule, vr.: hoekpilaar, hoekzuil; -schaft, m.: (bwk.) hoekmuur; -schrank, m. (-schrankchen, o.): hoekkastje, inham in eenen hoek; -sparren, m.: hoekspar; -stander, m,: hoekstijl; -stein, m.: hoeksteen, (in ’t kaartspel:) ruiten; -stempel, m.: hoekstempel; -stolle, hoekstut; -stübchen,o.: hoekkamertje; -stube, vr.: hoekkamer; -zahn, tand; -zierrath [-zieratl, m.: siering ; -zimmer, o.: hoekkamer.

Eck'chen, o. (-s; mrv. -): hoekje.

Eck e, vr.: hoek;(fig.)uithoek,uiteinde, kant; (van een steekhoed:) punt; eine - Brod: een hompje brood; eine -davon: een eindweegs van daar. Zie Ecken.

Ecken, vr. mrv.: hoeken, kanten; an allen - : overal; von allen - und Enden: van alle kanten, van heinde en verre;

vr.:

m.: hoek-hoëkver-

, Kanten; an und Enden: van heinde en verre;

I -steher, m.: boodschaplooper^ kruier,, ¹ ze in groote en der straten staan), die te lui is om te

sjouwer, wegwijzer (zooals steden op de hoeken der s (fig.) leeglooper, kerel werken.

Eck er, vr.: eikel; Eck’erich, o. (-s): eikelvoeder.

eckig, bv. n.: hoekig, hoekerig; ein -er Hut: een steekhoed.

e’clel, bv. n, en bw.: edel; ein edler Mensch: een .edel mensch; edle Metalle : edele metalen; ein edler Gang: (mnw.) eene rijke erts-laag; die edle Schreibart: de verhevene stijl; I -bürger, m.: edel-burger, patriciër; -bürtig, bv. n.: van goede afkomst; -dame, vr.: vi

o. (-’s):

vrouw van stand, (ook:) Trouw van het dorp (bezitster van eene heerlijkheid); -erz, o.: veel edel metaal bevattend erts; -frau, dame van stand; -geboren, bv. n.: van goede afkomst: -gesinnt, bv. n.: edeldenkend; -gestein, o.: edelgesteente; -herzig, bv. n.: edeldenkend, edelaardig; -hof, m.: 1) aanzienlijk buitenverblijf, familie-kasteel, 2) adellijk landgoed; -jagerei, vr.: jacht op groot wild; -knabe, m.: edelknaap ; -knecht, m.: schildknaap; -leute, m. mrv.: edellieden; -mann, m.: edelman; -mannisch, bv. n.: edelmanachtig, edelmans-, bw.: als een edelman; -marder, m.: Zie Baum-inarder; -muth [t], m.: edele aard; -müthig [t], bv. n. en bw.: edelaardig; -sinn, m.: edele aard.

E'delstein, m.: edelsteen; -e, m. mrv.: edelsteenen, juweelen; I -fasser,m.:j lenzetter, juwelier; -gewicht, o.: k gewicht; -handler, m.: juwelier; der, m.: steensnijder.

E'delltaiiiie, vr.: iepeboom, iep; -that, vr.: edele daad; -wild, o.: groot wild.

Eden, o. (-s): (bijb. en fig.) Eden.

Edikt’, o. (-es, -s; mrv. -e): edict.

uwee-

araat-

-schnei-

huwelijkszegen; -stand, m.:' echtstaat; -steuer, vr.: huwelijksgift, uitzet; -stifter, m.: 1) huwelijk-bewerker, 2) insteller van het ¹    ""    *

vr.:

rig; -segen, m.:

1) huwelijk-bewerker, nu, huwelijK; ’-stitterin, huwelijk-bewerkster; -stiftung, vr.: 1) huwelijks-contract, 2) instelling van het huwelijk; -streitigkeit, vr.: huiselijke twist (tusschen man en vrouw); -teufel, m.: verstoorder (verstoorster) van den huise-lijken vrede; -trennung, vr.: echtscheiding; -verbindung, vr.: echtvereeniging; -verbot, o.: stuiting van (verzet tegen) de huwelijksvoltrekking; -vergleich, m.: contract der huwelijksvoorwaarden; -verkün-digung, vr.: huwelijks-afkondiging; -ver-löbniss [s], o.: verloving, aanteekening ten ondertrouw; -vermachtniss [s], o.: testament ten behoeve van den langstlevende der beide echtgenooten; -versprechen, o.: belofte (iemand) te zullen trouwen; trag, m.: huwelijks-contract; -weib, o.: 1) echtgenoot, vrouw, gade, 2) getrouwde vrouw; -werber, m.: aanzoekdoener om de hand.

vr.:

Edik’tal, in Sam. I -citation, vr. (-ladung, vr.): oproeping in persoon.

Edinburg¹, o. (-s): (adk.) Edin-burg.

edi’ren [ie], w. b.: in druk geven, in het licht geven, uitgeven; Edition’, vr.: druk, editie; E’ditor, m. (-s; mrv. -to’ren): uitgever.

Ed’le, m. (-n; mrv. -n): edele, aanzienlijke. Zie edel.

Ed m n u d, m. (-s): Edmond.

E duard, m. (-s): Eduard.

Edultt’, o. (-es, -s; mrv. -e): (schk.) overblijfsel.

Effekt’, m. (-es, -s; mrv. -e): werking, uitwerking, uitwerksel; (fig.) indruk.

Effek'ten, m. mrv.: 1) goed (enk.); 2) effecten, staatsschuld-brieven; I-handel,

m. : effectenhandel.

eflfektiv’, bv. n.: werkelijk, effectief,    .

Effektui'ren [iel, w. b.: effectu-eeren.

egal’, bv. n. en bw.: egaal, gelijk.

E’ge, vr.: (akk.) egge, eg; I -schiene, vr.: eg-ijzer; -schlitten, m.: eg-slede; -zinken, punt of tand eener egge.

e'gen, w. b.: (akk.) eggen.

E ger, m. (-s; mrv. -): egger.

Eg ge, eg gen, enz. Zie Ege, enz.

Egois’mus, m. (-):    1) zelfzucht,

2) eigenliefde; Egoist', m. (-en; mrv. -en): egoïst, zelfzuchtig mensch; egois’tisch, bv.

n.    en bw.: zelfzuchtig.

leli'e, bw. (v. tr.: eh'er; o. tr.: eh’est): voordat, voor, eer; - ein Monat vergeht: eer wij eene maand verder zijn; je eher je lieber: hoe eer hoe liever.

lEli'e, vr.: huwelijk, echtstaat, echt; die 7 brechen: de huwelijks-trouw schenden ; in der wilden - leben : (pop.) met elkander hokken; ausser der - leben: in den onge-huwden staat leven.

lEli’e, in Sam. I -band, o.: huwelijksband ; -bedingungen, vr. mrv.: huwelijksvoorwaarden ; -beredung, vr.: contract der huwelijks-voorwaarden; -bett, o.: huwelijksbed, (dk.) echtkoets; -brechen, w. o. h.: echtbreken, overspel bedrijven: -brecher, m.: echtbreker;-brecherin, vr.: echtbreekster, overspelige; -brecherisch, bv. n.: overspelig; -bruch, m.: overspel; -bund, m.: echtverbond; -bündniss [sl, o.: echtverbond; -bürde, vr.: huwelijks-last; -dem, bw. (-dessen, bw.): eertijds, voorheen; -fahig, bv. n.: huwbaar; -feind, m.: vijand van trouwen; -frau, vr.: 1) echtgenoot, .2) getrouwde vrouw; -friede, m.: huiselijke vrede, huwelijksvrede; -gatte, m.: echtgenoot, man, eega; -gattin, vr.: echtgenoot, vrouw, gade; -gebühr, vr.: huwelijksplicht; -geld, o.: huwelijksgift, uitzet; -gelübde, o.: huwelijksgelofte; -gemahl, m, (-genoss, m.): echtgenoot, man, eega; -gemahlin, vr. (-genossin, vr.): echtgenoot, vrouw, gade; -gericht,

o. : rechtbank voor huwelijkszaken; -ges’tern, bw.: eergisteren; -gott, m.: huwelijksgod; -haft, vr.: (rcht.) wettige verhindering, wettig beletsel; -halfte, vr. : wederhelft; -herr, m.: echtgenoot en heer, hoofd des gezins; -herrlich, bv. n.: van den man, (fig.) echtelijk, huwelijks-; -joch, o.: huwelijks-juk; -kreuz, o.: huwelijkskruis;

-krone, vr.: huwelijkskroon; -krüppel, m. (pop.: ein alter -krüppel: een oude) pottenschrapper, hofmaker aan getrouwde vrouwen ; -leiblich, bv. n.: uit echten bedde gesproten; -leute, m. mrv.: echtelieden; -lich, enz. Zie hieronder; -liebste, m. en vr.: lieve man, lieve vrouw; -los, enz. Zie hieronder; -lustig, bv. n.: trouwlustig; -malig, bv. n.: voormalig; -mals, bw.: voorheen, eertijds; -mann, m.: getrouwd man; -mannisch, bv. n. en bw.: van den man, (fig.) echtelijk, huwelijks-; -ordnung, vr.: verordening op het huwelijk; -paar, o.: echtpaar; -pakten, m. mrv.: contract der huwelijksvoorwaarden; -pfander, vr. mrv.: huwelijks-panden; -pflicht, m.: hu-welijksplicht; -probe, vr.: bewijs van het mannelijk vermogen; -prozess, m.: huwe-lijks-proces; -recht, o.: huwelijksrecht; -sache, vr.: huwelijkszaak; -schander, m.: echtschender; -scheidung, vr.: echtscheiding (-scheidungsklage. vr.: proces tot echtscheiding); -scheu, vr.: af keer van ’t huwelijk; bv. n.: van net huwelijk afkee-

-ver-

eh'elich, bv. n. en bw.: echtelijk; (rcht.) wettig, echt; eh'elichen, w. b.: trouwen (sich eh’elichen, w. w.: trouwen, in het huwelijk treden); eh’elos, bv. n.: ongetrouwd, ongehuwd; Eh'elosigkeit, vr.: ongehuwde staat, eli’er, Zie bw. elie. eli'ern, bv. n.: ijzeren, stalen, metalen, bronzen.

eh’est. Zie bw. ehe; aufs eheste: zoo spoedig mogelijk ; mit (bei) ehester Ge-legenheit: met (bij) de eerste gelegenheid.

eh’estens, bw.: zoo spoedig mogelijk. Elir, in Sam. I -bar, ,bv. n. en bw.: eerbaar, (als titel:) eerzaam; -barkeit, eerbaarheid, eerzaamheid; -begierde (-begier), vr,: eergierigheid, eerzucht; -begierig, bv. n. en bw.: eergierig, eerzuchtig; -durst, m.: dorst naar eer; -eifer, gevoeligheid op het punt van eer; -erbietig, bv. n. en bw.: eerbiedig; -erbietigkeit, vr.: eerbiedigheid, eerbied; -erbietigung, vr.:

1) betuiging van eerbied, 2) eerbiedigheid, eerbied; -furcht, vr.: ontzag, eerbied (-furchtsbezeigung, vr.: eerbiedsbetoon; -furchtsvoll, bv. n.: diep eerbiedig, bw.:

MWWW'uHL.

Tl?

jiu wjuiyy.

met den diepsten eerbied); -gefühl, o.: eergevoel; -geiz, m.: eerzucht; -geizig, bv. n.: eerzuchtig; -gier, vr.: eergierigheid, onverzadelijke eerzucht; -gierig, bv. n.: eergierig, zeer eerzuchtig; -lich, enz. Zie hiernaast; -liebe, bv. n.: eergevoel, gesteldheid op zijne eer; -liebend, bv. n.: op zijne eer gesteld; -los, enz. Zie hiernaast; -sam, enz. Zie hiernaast; -sucht, vr.: eerzucht; -süchtig, bv n. en bw.: eerzuchtig; -trieb, m.: zucht naar eer, eergevoel; -vergessen, bv.n. en bw.: eervergeten; -vergessenheit, vr.: eervergetenheid;-widrig, bv. n. en bw.: met de eer strijdig, teg alle besef van eer aandruischend; -würden, mrv.: (titel:) eerwaarde; -würdig, bv. n.: eerwaardig, eerbiedwaardig.

Eli're, vr.: eer; - dem - gebührt: (spr.) eere wien eere toekomt; bei meiner -: op mijn woord van eer; auf seine

-    halten: 1) op zijne eer gesteld zijn, 2) op zijn punt van eer staan; Einem

-    machen: iemand eer aandoen. Zie

en

Ehren.

lehren, w. b.: eeren; (kph.) hono-reeren.

IEli ren, vr. mrv.: eeretitels, ambten, onderscheidingen; -halben halve; 'in - halten: in eere houden; nach - streben: naar onderscheidingen trachten; bei - bleiben: zijne eer (zijn goeden naam) redden; Ihr Wort in -: (fam.) met uw welnemen.

lEliren, in Sam. I -acceptant, m.: (kph.) acceptant ter eere; -acceptation', — * (kph.) acceptatie ter eere; -amt, o. : eerepost, -eere-ambt; -bahn, vr.: eervolle loopbaan ; -becher, m.: eerebeker; -besuch, m.: deftig bezoek; -bett, o.: 1) bed van eer, 2) paradebed; -bezeigung, vr.: eerbetoon, (mil.) militaire honneurs (mrv.);-bild, o.: standbeeld ter eere....; -bogen, m.: eereboog; -bürger, m.: eereburger;-dame, vr.: hofdame; -degen, m.: eeredegen; -denkmal, o.: gedenkteeken ter eere....; -dieb, m.: eerdief, eerroover; -dienst verrichten: de honneurs waarnemen; -erkla-rung, vr.: herstelling in eer en goeden naam; -fall, m.: zaak van eer;-fest, o.: feest ter eere (van ...); bv. n: erentfesti; -gebühr, vr.: honorarium; -gebühren, vr. mrv.: eererechten; -gedachtniss [s], o.: gedenkteeken ter eere ....; -gehalt, m.: als eerbewijs toegelegde jaarwedde; -gelag, o.:feestelijke partij ter eere....; -geprange, o.: plechtstatigheid (praalvertoon) ter eere...; -gericht, o.: raad van eer, (hist.) gerechtshof voor de leden van den adelstand; -gesandte, m.: afgevaardigde (van de Zwitsersche kantons); -geschenk, o.: geschenk als huldeblijk; -grabmal, o.:praalgraf; -haft, bv. n. en bw.: eervol; -handel, m.: zaak waarin de eer betrokken is; -hüterin, vr.: duënna, oudere dame als beschermend geleide; -kette, vr.:eere-keten; -klage, vr.: aanklacht wegens laster of eerroof; -kleid, o.: feestdos; -konsul, m.: onbezoldigd consul; -krankung, vr.: eerkrenking; -kranz, m.: eerekrans; -kreuz, o.: eerekruis, ridderkruis; -krone, vr.: eerekroon; -kuss, m.: kus bij wijze van plichtpleging; -legion’, vr.: legioen van eer; -lohn, honorarium; -lüge, vr.: leugen bestwil; -mahl, o.: feestmaal ter eere (van....); -mann, mi: man van eer,degelijk

eere-: eers-

vr.:

om

man; -mitglied, o.: eerelid; -münze, vr.: medaille, eerepenning; -name, m.: 1) eernaam, 2) titel; -pfennig, m.: fooitje, fooi; -pforte, vr.: eere-poort; -pfründe, vr.: (kkl.) eere-prebende; -platz, m.: eereplaats; -preis, m.: (pik.) eereprijs; -punkt, m.: punt van eer; -rath [t],    m.: onbe

zoldigd raadsheer; -raub, m.: eerroof; -rauber, m.: eerroover; -recht, o.: eere-recht; -reich, bv. n.: (titel:) hoogedel; -reihe, vr.: (wpk.) vrij-kwartier; -retter, m.: redder van (iemands) eer, (fig.) verdediger; -rettung, vr.: redding van(iemands) eer, (fig.) verdediging; -rührig, bv. n. en bw.: eerkrenkend; -sabel, m.: eeresabel; -sache, vr.: zaak waarbij de eer betrokken is, (fig.) punt van eer; -saule, vr.: eerzuil; -schander, m.: eerroover; -schanderisch, bv. n. en bw.: eerroovend, lasterlijk; -sehandung, vr.: eerroof, laster; -schild, m.: (wpk.) eereschild; -schmuck^ m.: 1) vereerende versierselen (mrv.), feestelijke tooi, feestdos, feestgewaad, groot gala; -schuld, m.: eereschuld; -schuss, m.: salvo; -sold, m.: honorarium; -staffel, vr.: trap van eer; -stelle, vr.: eerepost, eere-ambt, (wpk.) vrij-kwartier; -strafe, vr.: (rcht.) onteerende straf; -streit, m.: twist over een punt van eer, (rcht.) wegens krenking in eer en goeden naam; -tag, m.: 1) trouwdag, 2) feestdag ter eere van    -tanz, m.: 1) eerste dans met de

pas-gehuwde bruid, 2) wellevendheidsdans; -titel, m.: eeretitel; -trunk, m.: 1) welkomst-dronk, 2) afscheidsdronk; -vest, bv. n.: erentfest; -voll, bv. n.: eervol; -vormund, m.: toeziende voogd; -wache, vr.: 1) eere-wacht, 2) eere-wachtpost; -wein, m.: eerewijn; -werth [t], bv. n. en bw.: eerenswaardig; -wort, o.: woord van eer; -zeichen, o.: eereteeken, onderscheidings-

elir ïich, bv. n. en bw.: eerlijk; -vrahrt am langsten : (spr.) eerlijk duurt het langst; cine -e Haut: (fam.) een brave vent, goede ziel; Einen - machen: iemand ver-eerlijken (ein Kind - machen: een kind echten, een kind als echt erkennen);

kosten: (fam.) vrij wat geld kosten;

I -keit, vr.: eerlijkheid.

ehrlos, bv. n.

I -igkeit, vr.: eerloosheid.

ehrsam, bv. n. en bw.: eerzaam; (fig.) fatsoenlijk, onberispelijk; I -keit, vr.: eerzaamheid; (fig.) fatsoenlijkheid, onberispelijkheid.

lei, tsw.: ei!, hé!, wel!

IEi, o. (-es, -s; mrv. -er): ei; .(bwk.) eierlijst: ein rohes -: een rauw ei; Eier legen: eieren leggen; er ist kaum aus dem - gekrochen: (fam.) hij is npg niet droog achter zijne ooren; sie sind einander ahnlich wie ein - dem andern: ze gelijken op elkander als twee droppels water; man muss mit ihmumgehenwiemitemem rohen -: (fig.) men moet handschoenen met hem aantrekken, hij is zeer kort aangebonden. Zie mrv. Eier.

IEi, in Sam. I -dotter, o. (-s; mrv. -): dooier, ei-dooier; -form, vr.: vorm van een ei; -förmig, bv. n.: ovaal, eivormig; -land, o.: eiland; -lander, m.: eilander; -linicht, bv. n. en bw.: elliptisch; -linie, vr.: ellips; -linig, bv. n.: ovaal; d, bv. n.: eirond, ovaal: -weiss, o.:

proces

ver

een

cm

-t*s

-run

en bw.: eerloos;

mig

Ei'der, m. (-s; mrv. -): eidergans; I -daunen (-dunen), vr. mrv.: eiderdons (enk.); -gans, vr. (-vogel, m.): eidergans.

Eides, in Sam. I -ablehnung, vr.: eeds-weigering, weigerachtigheid om den eed te doen; -formel, vr.: eedsformulier; -leistung, vr.: eedzwering, (het) doen van eenen eed; -pflicht, vr.: bij eede aanvaarde plicht (die -plicht leisten: den eed van trouw zweren); -verweigerung, vr.; eedsweigering, weigerachtigheid om den eed te doen.

eid'lich, bv. n.: bezworen. I -, bw.:

m.:

onder eede.

Ei’er, o. mrv.: eieren; I -apfel, m.: melanzaan-api>el, eivormige ajDpel; -becher, m.: eierdopje: -birne, vr.: eivormige peer; -brod, o.: koningsbrood, pro-fetenbrod, fijn wittebrood ; -brühe, vr.: eiersaus; -dotter, o.: dooier, ei-dooier, (het) geel van een ei; -fladen, m.: eier-vlade, eierkoek, omelet;-gebackenes, o.: eiergebak; -gelb, o.: geel van een ei; -handler, m.: koopman in eieren; -kase, (kkk.) vlade, vla; -klar, o.: wit van een ei; -krebs, m.: wijfjes-kreeft; -kuchen, m.: eierkoek, omelet; -legen, o. (-s): (het) leggen, (het) eieren-leggen; -legend, bv. n. : eieren-leggend;-leiste vr. : (bwk.) eierlijst; -loch, o.: hoendernest, kippen-nest; -löffel, m.: eierlepel; -markt, m.: eierenmarkt; -napfchen, o.: eierdopje; -pflanze, vr.: melanzaan-plant; -pflaume, vr.: eierpruim, eivormige pruim; -schale, vr.: eierschaal, schaal van een ei;-schwamm, m.: eivormige en geelachtige champignon; -stock, m.: eierstok; -suppe, vr.: eiersoep, soep met ei er in.

(Ei’fer, m.

-: met

eiwit; -weissstoff, m.: (schk.) eiwitstof, albumen.

Ei’be, vr. (of: Ei'benbaum, m.): (pik.) taxisboom, taxis.

Ei'bisch, m. (-es): althéa; I -beere, vr.: taxis-bes; -salbe, vr.: althea-zalf;

rurzel, vr.: althea-wortel, althéa.

Eidi', in Sam I -apfel, m.: galnoot; -banm, m.: eikeboom, eik; -elle, vr.: ijk-el; -gebühr, vr.: ijkloon; -herr, m.: ijkmeester, ijker; -horn, o. (-hörnchen, o.) : (drk.) eekhoorntje; -hornaffe, m.: gele aap; -mass, o.: ijkmaat, standaardmaat; -mast, vr.: eikelvoeder; -meister, m.: ijkmeester, ijker; -pfahl, m.: peilschaal; -pfund, o.: ijk-pond, ijkerspond; -pilz, m.: eiken-zwam; -scheffel, m.: standaard-schepel, ijkers-schepel; -schwamm, m.: eiken-zwam; -stab, m.: peilstok; -strich, m.: peil-linie, lijn of streep op de peilschaal; -wald,

m.: eikenbosch.

Ei'che, vr.: 1) eikeboom, eik; uralte Eichen: eeuwenheugende eiken; 2) ijk, (het) ijken, (fig.) ijkmaat; mit der - messen: ijken.

Ei’cliel, vr.: eikel, aker; (kaartspel:) klaveren; (ontl.) eikel, roedehoofd; mit -n masten: met eikelvoeder mesten; -drüsen, vr. mrv.: (ontl.) eikelkliertjes; -ernte, vr.: eikel-oogst, inzameling van eikels; -för-, bv. n. en bw.: eikelvormig; -garten,

m.: kamp (of: plantsoen) met eikeboomen; -hafer, m.: zwarte haver; -kaffee, m.: eikelkoffie; -lese, vr.: (het) eikels-zoeken, (ook:) inzameling van eikels; -mast, vr.: eikelvoeder; -schwein, o.: met eikelvoeder gemest varken; -stein, m.: versteende zee-eikel.

lei'clien, bv’ n.: eikenhouten, eiken.

lei’clien, w. b.: ijken.

lEichen [spreek uit: ajch'enl, o, (-s): (’t) ijken. I verkleinwoord van: Ei [spreek uit aj'chjen], o. (-s; mrv. -) : eitje.

lEichen, in Sam. I -blatt, o.: eikeblad; -bohrer, m.: (ins.) galwesp ; -farn, m.: (pik.) steenvaren ; -holz, o.: eikenhout;-kranz, m.: krans van eikenloof; -krone, vr.: eikenkroon; -mistel, vr.: eikenmistel;-moqs, o.: eikenmos; -rinde, vr.: eikenschors, eikenbast (gemahlene -rinde: looiers-run): -stamm, m.: eikestam, eikeboom; -wald, m.: eikenbosch.

Ei clier, m. (-s; mrv. -): ijker.

Ei<l, m. (-es, -s; mrv. -e): Einem den -zuschieben: (rcht.) iemand den eed opleggen; in - und Pflicht nehmen: den eed van trouw laten zweren; I -brecher, m.: eedbreker; -bruch, m.: schending van den gezworen eed; -brüchig, bv. n.: eedbre-kend, ontrouw aan den gezworen eed (-brüchig werden: den gezworen eed breken); -bürge, m.: beëedigde borg; -bürg-schaft, vr.: borgtocht onder eede ; -genoss, eedgenoot; -genossenschaft, vr.: eedgenootschap, bond, (fig.) eedgespan (die schweizerische -genossenschaft: de Zwit-sersche bond): -genössisch, bv. n.: eedge-nootschappelijk, bonds-; -schwur, nou: eed-zwering, (fig.) eed; -vergessen, bv. n. en bw.: ontrouw aan den gezworen eed. Zie Eides.

Ei dam, m. (-s; mrv. -e): schoonzoon, behuwdzoon, aangetrouwde zoon.

Eidechse, vr.: hagedis; I -nweibchen; o.: wijfjes-hagedis,

ijver; £>1

worden, (fig.) zich warm maken; Ei ferer, m. (-S; mrv. -): ijveraar; ei'ferig, bv. n. en bw.: ijverig, (fig.) driftig (eifrig auf etwas: heet op iets ; Gott ist ein eifriger Gott: God is een ijverig God); ei'fern, w. o. h.: ijveren.

lEi'fer, in Sam. I -sucht, vr.: ijverzucht, naijver, (ook:) jaloerschheid, jaloezie; -süchtelei’, vr.: 1) overdrevene naijver, 2) overdrevene jaloerschheid; -süchteln, w. o. h.: naijverig (ook:ja-loersch) zijn in het overdrevene ; -süch-tig, bv. n. en bw. : ijverzuchtig, naijverig, (ook:) jaloersch.

eif rig, bv. n. en bw. Zie eiferig.

lei gen, bv. n.: eigen (i. a. b.); (fig.) bijzonder; (ook:) zonderling, vreemd; (ook:) stipt, nauwgezet; mit -er Hand: eigenhandig; in -er Person: in eigen persoon, persoonlijk; -er Herd ist Goldes werth [tl : (spr.) eigen haard is goud waard; das ist ihm -: dat is hem eigen; das ist mein -: dat is van mij, dat behoort aan mij ; sich etwas -machen (ook wel: sich etwas zu - machen): zich iets eigen maken; nicht -es besitzen: mets bezitten waarvan men kan zeggen „dat is mijn”, niets van zich zelven bezitten; ein -er Mensch sein: een zonderling mensch zijn; sein -er Herr sein: zijn eigen meester zijn; sehr - sein in.... (etwas -s haben in....): zeer stipt (zeer nauwgezet) zijn in... ; das -e bei dieser Sache: het bijzondere (het eigenaardige,

hot zonderlinge) hierbij; eine der deut- geforceerde marsch; -post, vr.: snelpost, schen Sprache -e Redensart: eene aan diligencedienst; -wagen, m.: snelwagen de Duitsche taal in het bijzonder eigene diligence;-zug, m.: (spoorweg-)sneltrein’ spreekwijze.    Eiland, enz. Zie in Ei.

lEi'gen, in Sam. I -ansicht, vr.: be-    Eile, vr.: haast,

schouwing met eigene oogen;-artigkeit,    ei len, w. o. s.: 1) haast maken, zich

vr.: eigene aard; -dunkei, m.: eigen- haasten, 2) spoeden, snellen, vliegen; zu waan; -dünkler, m.: ingebeelde dwaas; Hülfe-: te hulp snellen; - thut nicht gut: -gericht, o.: (rcht.) eigen    recht, eigene    (spr.) hoe meer haast hoe minder spoed;

rechtsbevoegdheid; -gut,    o.: (hist.) vrij    eile mit Weile: (spr.) haast u langzaam,

een, vrij goed, van alle leenrechten vrijë eilf, tw.: elf.

oezitting; -handel, m.: eigene (handels-)- eilig, bv. n. en bw : haastig, gehaast, zaak, handel voor eigene rekening; -han-    overhaast; ich bin sehr    ik heb groote

dig, bv. n. en bw.: eigenhandig ; -heit, vr.:    haast;    eiligst, bw.: in allerijl, in groote

Zie hieronder; -leidig, bv. n.: (gnk.)    haast.

plaatselijk;-liebe, vr.: eigenliefde;-lob, o.:    Ei mer, m. (-s; mrv. -): 1) lemmer,

eigenlof (-lob stinkt: spr.: eigenlof stinkt);    puts, schep-emmer; (als vochtmaat:) eimer;

-löhner m.: mijnwerker voor eigene re-    I -kette, vr.:    ophaalketting (om water uit

kening; -löhnerschaft, vr.: mijngroeve    put of    bron omhoog te    halen); -weise,

die door iemand voor eigen rekening en    bw.; 1)    met emmersvol, 2)    bij den eimer.

risico bewerkt wordt; -macht, vr.: (fig.) eimerig, bv. n.: 1) een emmervol in-willekeur; -machtig, bv. n.    en bw.: eigen-    houdende, 2) een eimer inhoudende,

machtig, willekeurig (-machtig angemasst:    lein. lidwoord m. en o.: 1) een, eene;

onrechtmatig, geüsurpeerd ; - machtiger sie sind eines Alters: zij zijn van één (en Besitzer: onrechtmatige bezitter, usurpa- denzelfden) leeftijd; sie sind aus einem tor); -mittel, o.: specifiek middel; -name, Lande: zij zijn uit één (en hetzelfde) land.

m. : eigennaam, geslachtsnaam, familie- !Ein, vnw.: men, iemand, een mensch;

naam ; -nutz, m.: eigenbaat, baatzucht; es könnte Einer glauben: men (een mensch) -nützig, bv. n.: baatzuchtig, bw.:uit eigen-    zou kunnen    gelooven; das kömmt Einem

belang; -nützigkeit, vr.: baatzuchtigheid,    fremd vor:    dat komt iemand (dat komt

eigenbelang-zoekerij; -ruhm, m.: eigenlof; een mensch) vreemd voor.

-schaft, vr.: Zie hieronder; -schrift, vr,:    lein, tw.: een; es ist - Uhr: het is een

eigenhandig schrift: -sinn, m.: eigenzin- ure. Zie eins.

nigheid; -sinnig, bv. n. en bw.: eigenzin- lein, bw.: in; ich weiss weder aus noch mg; -thum, o.: Zie hieronder; -tlich, bv.    -: (fig.) ik weet niet waar ik mij wenden

n,    en bw.: Zie hieronder; -wille, vr.:    of keeren zal; Jahr aus, Jahr-:‘jaar in,

eigenzinnigheid; -willig, bv. n. en bw.:    jaar uit; querfeld -: over heggen en strui-

eigenzinnig (-willige Herrschaft: onbe-    ken, (fig.) holdebolder. I -, in Sam. Zie

perkte heerschappij); -willigkeit, vr.: hieronder.

eigenzinnigheid.    ein ackern, w. b.: omploegen.

Ei gener, m. (-s; mrv. -): eigenaar.    einan'der, vnw.: elkander.

Ei genheit, vr.: (bijzondere) eigen-    ein’lankern, w. b.: ten anker bren-

schap, bijzonderheid; (fig.) eigenaardig- gen; w. o. h.: ten anker komen: -ant-heid; (ook:) zonderlingheid.    worten, w. b.: inleveren; sich -arbeiten,

eigens, bw.: opzettelijk, expresselijk.    w. w.: (fig.) zich op de hoogte brengen

Eigenschaft, vr.:    1) eigenschap;    (- in: van), zijn best doen om op de

2) hoedanigheid; I -swort, o.: (tik.) bij-    hoogte te komen; -armig, bv. n.: met één

voeghjk naamwoord, (fig.) bijnaam, toe-    arm; -artig, bv. n.: eenerlei;-aschern,

naam.    w. b.: tot asch verbranden, (fig.) in de asch

Ei’genltlmm [tl, o. (-es, -s; mrv.-thü- leggen, (ook:) met asch bestrooien ; mer [tl): 1) eigendom, 2) bezitting; -thü-    -ascherung, vr.: 1) verbranding tot asch,

mer [t], m. enk. (-s; mrv. -): eigenaar; m.    2) in de asch legging, 3) bestrooiing met

mrv.: bezittingen; -thümerin [tl vr. (mrv.    asch; -athmen [t], w. b.: inademen;

-rinnen): eigenares; -thümlich [t], bv. n.    -athmung [tl, vr.: inademing; -atzen, w.

en bw.: bijzonder, eigenaardig; -thüm-    b.: etsen; -augig, bv. n.: met één oog (der

lichkeit [t], vr.: bijzonderheid, eigenaar-    -augige: de eenoog).

digheid; -thums [tl, in Sam. (-entsetzung, einlballen, w. b.: inpakken; -balliren vr.: onteigening; -herr, m.: eigenaar;-los,    [ie], w. b.: inpakken ; -ballirung [ie] vr.:

bv. n.: nietsbezittend; -recht, o.: eigen-    1) inpakking, (’t) inpakken, 2) ompakking,

domsrecht; -titel, m.: eigendomstitel,    omkleedsel; -ballung, vr.: Zie Einballi-

eigendomsbrief.    rung; -balsamiren [ie], w. b.: balsemen;

eigentlich, bv. n. en bw.: eigen-    -balsamirung [ie], vr.: balseming; -band,

lijk; (fig.) wezenlijk, werkelijk; im -en    m. (es, -s; mrv. -bande): band van een

Verstande: naar de letter, volgens de    boek);-bansen, w. b.: optassen ;-bau, m.:

letterlijke beteekenis.    1) binnenbouw, (’t) inwendige van een

eig nen, w. o. h.: toebehooren; sich -,    gebouw, 2) waterkeering, keerdam; -bau-

w. w.: geschikt zijn, dienstig zijn (-zu,    chen, w. b.: in de loog zetten.

-für: voor); Eig'ner, m. (-s; mrv. -): eige- einbecken, w, b.: den rand van .... naar.    omkloppen; -bedingen, w. b. onr.: bedin-

Eil, in Sam. I -boot, o.: snelboot;-bote,    gen; -beere, vr. (-beerkraut, o.): (pik.)

m.: renbode, expresse, koerier; -fertig,    pariskruid sterrekruid, wolfsbes; -beeren,

bv. n. en bw.: overhaast, gehaast, gejaagd;    w. o. h.: (jag.) de vogelbessen in de strik-

-fertigkeit, vr.: overhaastheid, gehaastheid,    ken hangen; -begreifen, w. b. onr.:

gejaagdheid; -fuhre, vr.: 1) snel vervoer,    mederekenen (mit einbegriffen: medege-

sneldienst, 2) snelwagen; -marsch, m.:    rekend, er mede in begrepen);-behalten,

10

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

w. b. onr.: inhouden, op afrekening korten;    aan stukken    breken, (eene deur:) open-

-beissen, w. o. onr. h. en w. b.: bijten in,    loopen, (een    huis:) af breken; w. o. onr.

(fig.) doorboren; -beisen, w. b.: 1) laten h.: instorten, invallen, (in een huis:) ininbijten, 2) in bijtend vocht laten weeken,    breken, (in    een land:) een vijandelijken

3) etsen in; -bekommen, w. b. onr.:    inval doen    (-brechen über: overvallen,

bekomen, binnenkrijgen, inkrijgen: -be-    treffen; die Nacht bricht ein: 1. de avond

richten, w. b. '• berichten, verslag geven    valt, 2. het wordt nacht; mit einbrechender

van; -berichtung, 1) verslaggeving, 21 ver-    Nacht: 1. met het vallen van den avond,

slag, rapport; -berufen, w. b. onr.: 1) op-    2. tegen den nacht; -brecher, m. (-s; mrv.

roepen, 2) bijeenroepen, beschrijven; -be-    -): inbreker, (fig.) overtreder; -brennen,

rufung, 1) oproeping, 2) bijeenroeping,    w. o. onr. h. en onr. w. b.: branden, (eene

beschrijving (-berufungsschreiben, o.: con-    ton:) uitbranden, (kkk.) bruin laten wor-

vocatie-biljet); -betteln, w. b.: bedelend    den; -bringen, w. b. onr.: 1) inbrengen,

inzamelen, bijeenbedelen (sich -betteln,    opleveren, 2) binnenbrengen, (oogst:)

w. w.: zich door vleien en kruipen indrin-    binnenhalen, (gevankelijk:) opbrengen,

gen); -betten, w. b.: te slapen leggen (sich    3) medebrengen ten huwelijk, (rcht. en

-betten bei: slapen bij); -beuchen, w.    stk.) indienen (wieder-bringen: herstellen,

b.: in de week zetten; -beugen, w. b.:    weder goed maken); -broeken, w. b.: ininbuigen, binnenwaarts buigen (sich-beu-    brokkelen (sich etwas -broeken, w. b.: een

gen, w. w.: binnenwaarts buigen).    flater maken, iets verkeerd doen, ook: de

ein’lbiegeii, w. b. onr.: inbuigen, bin-    lijdende partij zijn; er hat einzubrocken:

nenwaarts buigen (eingebogen, bv. n.: in-    hij heeft wat in de melk te brokken; wer

gebogen, binnenwaarts gebogen; -e Nase:    es eingebrockt hat, mag es auchausessen :

platte neus, stompneus;-e Beine: kromme    spr.: wie zijn achterste brandt moet op de

beenen, bakkersbeenen); w. o. onr. h.:    blaren zitten); -bruch m, (-es, -s): 1) (’t)

(fig.) terugkeeren (in den rechten Weg: op    breken, 2) instorting, 3) inbraak, 4) vijanden rechten weg); sich -biegen, w. w. onr.:    delijke inval, overvalling, overweldiging,

binnenwaarts buigen; -biegung, vr.: bin-    5) inbreuk (Jemanden Einbruch thun in

nenwaartsche buiging,    (fig.) kromming,    seine Rechte: inbreuk maken op iemands

bocht; -bilden, w. b.:    wijsmaken, doen    rechten, iem. krenken in zijne rechten;

gelooven (sich -bilden,    w w.: 1. zich in-    mit Einbruch der Nacht: 1. met het vallen

beelden, 2. zich verbeelden; sich....-bil-    van den avond, 2. tegen den nacht);

den auf: zich.... laten voorstaan op);    -brühen, w. b.: broeien, in heet water

-bilderisch (-bildisch), bv. n.: ingebeeld,    laten weeken; -bürgern, w. b.: 1) als bur-

verwaand, laatdunkend; -bildling, m. (-es,    ger aannemen, het burgerrecht verleenen

-s; mrv. -e): iemand vol verbeelding, ver-    aan, 2) naturaliseeren, 3) (woorden:) in de

waande kwibus, ingebeelde kwast; -bil-    taal opnemen (sich -bürgern, w. w.: zich

dung, vr.: 1) inbeelding, ingebeeldheid,    het burgerrecht verschaffen); -bürgerung,

2) verbeelding (in der    -bildung krank:    vr.: naturalisatie; -bürsten, w. b.: inbor-

ziek in verbeelding, ingebeeld ziek; eine stelen; -busse, vr.: inboeting, schadelijding, grosse -bildung von sich selbst haben; verlies; -büssen, w. b.: er bij inboeten, er eene groote verbeelding van zich zelven bij inschieten, schade lijden, verliezen, hebben) ; -bildungskraft, vr.: verbeeldings- ein'Idammen, w. b.: ter versterking van kracht; -bind, in Sam. (-nadel, vr.: pak-    dijk of dam gebruiken; -dammen, w. b.:

b.: in den donker uvuucii. uuiicii ucii uv/uu mi uu^u, ^decken, w. b.; dekken; -deutig, bv. n.: (tik.) slechts één beteekenis hebbende; -dicken, w. b.: dik laten worden, tot eene zekere dikte

naald, ook: schoenmakers-els; -schiene,    indijken, bedijken; -dampfen, w. b.: be-

vr.: art.: beugel); I -binden, w. b. onr.:    rooken; -dampfen, w. b.: in den

(boeken:) inbinden, (andere dingen:) bin-    houden, buiten het licht houden; -

den in, wikkelen in; in Stroh -binden; in stroo wikkelen, met stroo omwinden; die

Segel -binden: de zeilen reven; Einem    «.„w* „UIUvU, v^v _____________

etwas-binden: iemand iets op het hart laten verkoken; -dingen, w. b. onr.: bedrukken, iemand iets inprenten; seinem    dingen; -dorren, w. o. s.:    indrogen; -dran-

Pathen [t] etwas -binden: een geschenk    gen, w. b.: er induwen,    naar binnen du-

geven aan een petekind; I sich -bitten, w. w. wen (sich -drangen, w. w.: zich indringen); onr.: zich door vleien en kruipen indringen.    z. n. o.: (het) indringen;    -drehen, w. b.:

ein’lblasen, w. b. onr.: 1) blazen in,    1) er indraaien, 2) naar    binnen draaien;

2) omver blazen, neerblazen, wegblazen,, -drillen, w. b.: (een gat:) maken met de ten onderste boven blazen, 3) (fig.) inbla-    drilboor; -dringen, w. o. onr. h.: naar

zen, in het oor blazen; -blaser, m.: inbla-    binnen dringen, er indringen, (fig.) binnen-

zer, in het oor blazer, (fig.) aanbrenger,    dringen, doordringen in, (ook:) doorgron-

overbriever, verklikker, (tnl.) souffleur;    den (auf Einen -dringen: iemand te lijf

-blasung vr.: (fig.) inblazing; -blatr, o.:    gaan, ook: iemand treffen, aan iemand

(pik.) meibloem, leverbloem; -blatten, w.    overkomen); -dringlich, bv. n.: indrukma-

b.: (tim.) insponnen; -blatterig, bv. n.;    kend, klemmend, (fig.) treffend; -dring-

(plk.) slechts één blaadje hebbende;    lichkeit, vr.: klem, nadrukkelijkheid,

-blauen, w, b.: blauw maken (Einem etwas    kracht; -dringling, m. (-es, -s; mrv.-e):

-blauen: iemand iets onzacht aan het ver-    indringer;-druck, m. (-es,-s; mrv.-drücke):

stand brengen, iemand iets inprenten met    indruksel, (fig.) indruk, (ook:) spoor;

klappen); -blocken, w. b.: opsluiten;    -drucken, w. b.: indrukken, een indruksel

-blumig, bv. n : (pik.) met slechts één    van.... teweegbrengen, (fig.) graveeren,

bloem.    griffelen; -drücken, w. b.: 1) induwen,

ein'lbolireii, w. b.: boren in, boren terugduwen, 2) platdrukken, 3) kapotdu-(sich -bohren, w. w.: fig.: zich indringen);    wen, 4) (fig.) inprenten (dem Gedachtnisse

bökeln, w. b.: in de pekel zetten.    -drücken: in het geheugen prenten; dem

- ein'-Iïreelien, w. b. onr.: binnenwaarts Gemüthe [t] -drücken: op het hart druk-

mrnmw

loo

zoc

uit

ken, ook: in het gemoed prenten; einge-drückte Nase: platgedrukte neus; sich -drücken, w, w.: indringen, fig.: indruk maken); -drückung, vr.: i n du win g, in drukking, (fig.) indruksel, indruk; -drucks, in Sam. (-los, bv. n.: geen of weinig indruk makend; -voll, bv. n.: indrukmakend).

Eine (der, die, das), vnw.: de (het) eene. Zie Ein.

ein’lelrenen, w. b.: gelijk (effen) maken; -egen (-eggen), w. b.: in-eggen, door het eggen met aarde overdekken.

ei’nen, w. b.: vereenen ; sich -, w. w.: de zaak eens worden.

ein’engen, w. b.: in het nauw brengen; (fig.) ineen doen krimpen.

Ei'ner, m. (-s; mrv. -): een; (rek.) eenheid.

ei'nerlei, bv. n. en bw. en z. n. o.: eenerlei; es ist -: het doet er niet toe, het is hetzelfde; est ist mir Alles -: het is mij volkomen hetzelfde, het is mij geheel onverschillig; ein ewiges -: altijd koekoek-éénzang; nicht bei - Rede bleiben: van den hak op den tak springen; I -heit, vr.: eenerleiheid, (fig.) eentonigheid.

ein’lernten, w. b.: binnenhalen (den oogst), (fig.) oogsten, inoogsten; -erntung, vr.: binnenhaling (van den oogst), (fig.) inoogsting, inzameling, (ook:) oogst, ein'es, Zie ein.

ein’lfach, bv. n.: eenvoudig, enkelvoudig, enkel, onsamengesteld (die -fache Zahl: tik.: het enkelvoud); bw.: eenvoudig, enkel; -facherig, bv. n.: (pik.) met één enkel zaadhuisje; -fachheit, vr.: eenvoudigheid, eenvoud; -fadeln, w. b.: (fig.) bedrillen (eine Rahnadel -fadeln: een draad in eene naald steken); -fahren, w. o. onr. s. (met „in”): 1) inrijden, binnenrijden, 2) invaren (in den Haf en-fahren: de haven binnenloopen), 3) nederdalen (in einen Schacht -fahren: mnw.: in eenen mijnput afdalen); w. b. onr.: rijdend of varend binnenbrengen, (den oogst:) binnenhalen, (paarden:) dresseeren, in het tuig leeren pen, (fig.) ten onderste boven of aan stukken rijden of varen; -fahrer, m. (-s; mrv. -): (mnw.) inspecteur; -fahrt, vr.: 1) invaart, 2) koetspoort, 3) nederdaling (in eene mijn); -fall, m.: instorting, in-valling, (mil.) inval, overvalling, strooptocht, (fig.) inval, plotseling opwellende gedachte (Einfalle haben wie ein altes Haus: spr.: gekke invallen hebben); -fallen, w. o. onr. s.: invallen (i. a. b.), (huizen, muren, enz.:) instorten, (in eene opening:) inschieten, (in een vijandelijk land:) eenen inval doen; sich den Schadel -fallen: een gat in zijn hoofd vallen; sie fielen mit dem Chore ein: muz.: het koor viel in; es fiel Re-genwetter ein: het begon te regenen; es ist Thauwetter [T] eingefallen: het is beginnen te dooien; eingefallene Backen haben: ingevallene wangen (een ingevallen gezicht) hebben; w. onpers. onr. s.: invallen, in het hoofd komen, te binnen schieten; was fallt Ihnen ein: hoe komt het in u op; so etwas ist mir nie eingefallen: zoo iets is nooit in mij opgekomen; es fallt mir ein, dass ....: ik

herinner mij, dat ....;    _____

der ein: ik herinner het mij, het schiet mij weer te binnen; der Name will mir

nicht wieder -tallen: ik kan niet op den naam komen, de naam wil mij niet te binnen schieten; sich -fallen lassen: op den inval komen; es wird sich niemand -fallen lassen zu....: niemand zal op den inval komen om te .das hatte ich mir nie -fallen lassen: ik zou nooit op den inval gekomen zijn, ik zou er nooit aan gedacht hebben; -fait, vr.: eenvoudigheid, eenvoud, (tig.) onnoozelheid (-fait der Sit-ten: eenvoud van zeden); -falteln, w. b.: vouwen, opvouwen, toevouwen, plooien; -taltig, bv. n.: eenvoudig, (tig.) onnoozel; -faltigkeit, vr.: eenvoudigheid, (tig.) onnoozelheid; -falts, in Sam. (-pinsel, m,: stoffel, onnoozele hals, stommerik);-falzen, w. b.: vouwen, (tim.) voegen, in elkander sponnen; -fangen, w. b. onr.: opvangen, (fig.) omsluiten, afschutten; -farbig, bv. n.: van één kleur, (van kleuren:) effen; -farbigkeit, vr.: effenheid van kleur;-fass, in Sam. (-band, m.: boordlint, passement, galon); -fassen w. b.: 1) in vaten doen, in een vat doen tonnen, in zakken doen,

2)    invatten, omzetten, omsluiten, omheinen, omringen, omzoomen, omranden, boorden,

3)    (een bijënzwerm:) in de korf brengen,

4)    in einen Rahmen -fassen: omlijsten, in eene lijst zetten, 5) (typ.) inslaan, opmaken; -fassung, vf : 1) tonning, 2) om-zooming, enz., 3) zoom, rand, . boordsel,

4) omheining, afsluiting, 5) lijst, raam, rand, 6) kozijn; -faulen, w. ö. s.: rotten; -fehmen [-femenl, w. b.: (varkens:) laten vetmesten, tegen betaling eikelvoeder laten

ken; -feilen, w. b.: er invijlen; -fetten, w. b.: jnsmeren met vet, smeren; -feuch-ten, w. b.: (waschgoed:) invochten, (papier:) natten; -feuern, w. b.: van brandstof voorzien; sich -finden, w. w. onr.: zich bevinden, zich laten vinden, zorgen daar te zijn: -fitzen, w. b.: (naalden:) het oog maken aan.

ein'lflechten, w. b. onr.: vlechten, strengelen, (hg.) in vlechten (sich in eine Sache -hechten, w. w.: zich met iets inlaten); -flicken, w. b.: (een lap, een stuk) inzetten, (fig.) inlasschen (sich -flicken, w. w.: zich indringen); -fliegen, w. o. onr. s.: komen invliegen; -fliessen, w. o. onr. s.: komen invloeien (etwas mit -fliessen lassen : iets er in laten vloeien); -flistern, w. b.: influisteren, inblazen; -flossen, w. b.: (fig.) inboezemen; -flug, m.:(het) invliegen, (fig.) invlieg-opening; -flügelig, bv. n.: met slechts één vleugel, (deuren:) enkel, één stuk; -fluss, m.: (van rivieren.) mond, uitwatering, (fig.) invloed (-flussreich, bv. n,: invloedhebbend, invloedrijk); -flüsterer,

m.: inblazer; -flüstern, w. b.: influisteren, inblazen; -fordern, w. b.: invorderen, innen; -förmig, bv. n.: eenvormig, (fig.) eentonig; -förmigkeit, vr.: eenvormigheid, (fig.) eentonigheid; sich in eine Innung -freien, w. w, : met de weduwe van eenen baas trouwen om zoodoende lid van het gilde te worden; -fressen, w. b. onr.: wegvreten, doen wegrotten, (fig. pop.) slikken, opvreten (sich -fressen, w. w.: invreten); -fressend, bv. n.: (hik,) invretend; -frieden (-friedigen), w. b.: omheinen, omtuinen; -frieren, w. o. onr. s.: vastvriezen; -fruchtig, bv. n.: met één vrucht; -fugen (-fügen), w. b.: invoegen, inlaten, insponnen; -fügung, vr. invoeging, inlating, m-

voer

-han

in Jemands Ideen

. vxux, j vyviuug t ui vivii gietvorm, -guss, in Sam. (-röhre, vr., of: -trichter, gietgat; -thierchen [t], o. mrv.: in--dierties. infusoriën).

:⁽kin:

m.: _ pHMHHHI

fusie-diertjes, infusoriën). einlhacken, w. o. h.: hakken

sponning, (ontl.) beenholte; -fuhr, m.: in-, in Sam. (-artikel, m.: invoer-artikel; del, m.: invoerhandel; -verbot, o.: verbod op den invoer; -zoll, m.: inkomend recht); -fuhrbar, bv.n: in te voeren,geschikt om ingevoerd te worden; -führbarkeit, vr.: geschiktheid om ingevoerd te worden; -füh-ren, w. b.: (koopwaren:) invoeren, (fig., modes, wetten, enz.:) invoeren, in zwang brengen, (iemand:) inleiden, binnenleiden, brengen, introdueeeren,(in ambt of waardigheid:) bevestigen,(dieven:) achter slot brengen, Einen redend -führen: iemand sprekend invoeren (sich -führen, w. w.: zich bekend maken); -führer, m.: 1) invoerder, 2) bin-nenleider, 3) introduceerder, 4) (in ambten :) bevestiger; -führerin, vr.: 1) invoerster, 2) binnenleidster, 3) introduceerster; -füh-rung, vr.: (van wetten, modes, enz.:) invoering, (van koopwaren:) invoer, (van personen:) binnenleiding, introductie, (in ambt of waardigheid:) bevestiging (-tüh-rungspatent, o.: vergunning tot invoer); -füllen, w. b.: inschenken, ingieten (in ein Fass -füllen: op fust brengen; in Flaschen -füllen: bottelen); -füssig, bv. n,: met één been, op één poot; -füttern, w. b.: om-kleeden, omwikkelen (-in: met).

Ein lgabe, vr.: 1) gedenkschrift, memorie, 2) ingediend verzoekschrift; -gang,

m.: (fig.) ingang, (ook:) begin, aanvang, (ook:) aanvaarding, (kph.)aankomst,(muz. en red,) aanhef, inleiding, voorspel;-gangs, bw.: in den aanvang, aanvankelijk (-gangs erwahnt: voormeld, bovengenoemd, vorengezegd); -gangs, in Sam. (-artikel, m.: invoerartikel; -deklaration¹, vr.: aangift-biljet wegens invoer; -zoll, m.: inkomend recht (stadtischer -zoll: stedelijke accijns); -geben, w. b. onr.: ingeven (i. a. b.), (van rekesten, enz.:) indienen, inleveren; -geber,

m. : ingever ; -gebildet, bv. n.: ingebeeld (1. gewaand, vermeend; 2. verwaand,laatdunkend); -gebinde, o.: doopgeschenk (aan een petekind); -gebogen, bv. n.: ingebogen, (fig.) gebogen, krom; -geboren, bv. n.: in het land zelf geboren, (fig.) ingeschapen, aangeboren, (theo.) eenigge-boren (die -gebornen: de inboorlingen) ; -gebrachte, o.: (het) ingebrachte, (bij huwelijken: het) meegebrachte; -gebung, vr.: ingeving, (adm.) indiening, inlevering; -geburt, vr.: inboorlingschap (-geburts-recht, o.: inboorlingsrecht); -gedammt, bv.

n. : ingedijkt; -gedenk, bw. 121, gedachtig (eines Dinges -gedenk sein: om iets denken); -gefleischt, bv. n.: (fig.) vleeschelijk, vleesch-geworden.

ein’gelien, w- o. onr. h.: ingaan, binnengaan ; (fig.) inkomen, binnenkomen (gelden), inkomen (brieven, berichten, enz.), aankomen (goederen, enz.), krimpen (stoffen), in onbruik geraken, te niet gaan (gewoonten, wetten, enz.), sterven (boomen, planten), in dienst treden (ondergeschikten), smelten (metalen); Einem -: bij iemand er ingaan, door iemand geleerd, begrepen of aangenomen worden (dies will mir nicht -: dat wil er bij mij niet in); auf Bedingungen -: in voorwaarden treden, zich met voorwaarden vereenigen; ohne auf die einzelnen Umstande (ohne in das Besondere) einzugehen: zonder in bijzonderheden te treden; in den Sinn eines Schriftstellers -: in de bedoeling van eenen

schrijver doordringen;

zich met iemands denkbeelden gemeenzaam maken; etwas - lassen: iets laten vervallen, laten varen, opgeven; I - w. b. onr.: aangaan (overeenkomsten, een huwelijk, eene weddenschap); aannemen, genoegen nemen met (eene schikking, een voorstel); Alles met alles genoegen: nemen. I -, z. n. o. (-s): 1) (’t) ingaan, (’t) binnenkomen; 2) tenietgang; das - auf: de toetreding tot, het genoegen nemen met.

ein'lgelegt, bv. n.: ingelegd (-gelegte Arbeit: ingelegd werk); -gemacht, bv. n.: ingemaakt; -genommen, bv. n.: ingenomen (-von: met; -für: met, voor), (van gelden;) ontvangen, geïnd; -genommenheit, vr.: ingenomenheid (-genommenheit des Kopfes: bevooroordeeldheid); -gepfarrten, m. en vr. mrv.: parochianen; -gepflanzt, bv. n.: ingeplant, ingeprent, (fig.) ingeschapen, aangeboren; -gerichte, o. (-s; mrv, -): binnenwerk (in een slot); -geschaltet, bv.

n. : ingeschoven, ingelascht;-geschnittene,

o. : (kkk.) ragout, fricassee;-geschrankt, bv. n.: beperkt, bekrompen; -geschrankt-heit, vr.: beperktheid, bekrompenheid; -gesessen, bv. n.: gezeten, woonachtig (ein -gesessener: een ingezetene); -ge-standniss [s], o.: 1) bekentenis, 2) erkenning; -gestehen, w. o. onr. h.: 1) bekennen, 2) erkennen; -geweide, ó. (-s; mrv.-): ingewand (-geweidewurm: ingewandsworm); -gewöhnen, w. o. s.: (fam.) wennen, gewoon worden; -gewöhnen, w. b.: doen wennen (sich -gewöhnen, w. w : wennen); -gewurzelt, bv. n.: ingeworteld, (fig.) ingekankerd, (ook:) verouderd; -gezogen, bv. n.: 1) verbeurd verklaard, 2) stil, afgezonderd; -gezogenheit, vr.: afzondering.

ein'lgiessen, w. b, onr.: ingieten (mit Blei -giessen: verlooden,plombeeren); -graben, w. b. onr.: 1) begraven, 2) uitgraven, 3) graveeren (in Stahl -graben: op staal graveeren; sich -graben, w. w. onr.: zich onder den grond verschuilen, mik: zich verschansen); -greifen, w. o. onr. h.: 1) grijpen in, tasten in, 2) vatten, houvast hebben, 3) (jag.) goed het spoor volgen, 4) (fig.) tusschenbeide komen (in einander -greifen: in elkander grijpen, fig.: aaneengeschakeld volgen; in Jeman-des Rechte -greifen: inbreuk maken op iemands rechten); -griff, m.: greep in, (wkt.) in elkander grijping, (fig.) inbreuk-making, aanranding, krenking (einen -griff in Jemandes Rechte thun: inbreuk maken op iemands rechten); -guss, m. (-es; mrv. -güsse): ingieting, (fig.) opgietsel, (pha.) aftreksel, (vea.) geneesdrank, (teen.) gietvorm, (inz.) opening van den

in); w. b.: 1) omhakken, 2) kapothakken, kleinhakken (Ein'gehacktes, o.: fijngehakt vleesch, gehakt); -hagen, w. b.: omheinen; -hakeln, w. b.: vasthaken; -haken, w. b.: vasthaken; -hallig, bv. n.: eenparig, eenstemmig ; -halligkeit, vr.: eenparigheid, eenstemmigheid; -halt, m. (-es. -s): stuiting, tegenhouding, belemmering, (fig.) schorsing, staking, (muz.) pauze (einer Sache -halt thun: iets tegenhouden, iets

eens

rs bren-

„sem

ein

stuiten; den Begierden -halt thun: de begeerten onderdrukken); -halten, w. b. onr.: tegenhouden, stuiten, doen stilhouden; w. o. onr. h.: ophouden (mitderZah-lung -halten: 1. ophouden met betalen, de betalingen staken, 2. prompt op den vervaldag betalen; mit der Arbeit -halten:

l.    ophouden met werken, 2. het werk staken); -handeln, w. b.: inkoopen, (fig.) inruilen, (wissels:) disconteeren (etwas mit -handeln : iets mede in den koop begrijpen; sein Yermögen -handeln: zijn gansche vermogen in den handel verliezen); w.

o. h.: met verlies verkoopen; -handig, bv. n.: met één hand; -handigen, w. b.: ter hand stellen, overhandigen; -hangen, w. b.: inhangen (die Remkette -hangen: den remketting aanleggen); -hangig, bv.

n.    (ein -hangiges Dach: een afdak); -hau-chen, w. b.: inblazen, (ook:) inademen, (fig.) inboezemen; -hauen, w. b. onr.: inkepen, (eene deur:) openhakken, (vleesch :) afhakken (in Stein -hauen : in steen beitelen) ; w. o. onr. h.: inhakken (auf den Feind -hauen: op den vijand inhakken; er kann wacker -hauen: pop.: hij kan goed schransen); -hauig, vr.: slechts in het jaar af te maaien.

eiii'lhebeii, w. b. onr.: intillen, inhangen (einen Bogen -heben: typ.: een blad inslaan, een blad opmaken; die Form -heben: tvp.: den vorm op de pe gen); -heften, w. b.: innaaien; -hegen, w. b.: omheinen; -heilen, w. b.: in de wond laten zitten en die zóó laten genezen; -heimisch, bv. n.: inheemsch, inlandsch (ein -heimischer Krieg: een binnenland-sche oorlog, een burger-oorlog; die -hei-mischen: de inboorlingen); sich-heirathen [t] in, w. w.: door huwelijk lid worden van; -heit, vr.: eenheid; -heiz, in Sam. (-loch, o.: ovengat); -heizen,w. b,: (ovens;) heeten, (kachels:) aanmaken, (kamers:) verwarmen (man hat ihm brav eingeheizt: fig. pop.: hij heeft zijn vet gehad);-heizer,

m. : stoker; -helfen, w. b. onr. (Einem: iemand de woorden) voorzeggen, toefluisteren, inblazen; -helfer, m,: (tnl.) souffleur; -heilig, bv. n.: eenparig, eenstemmig; -helligkeit, vr.: eenparigheid, eenstemmigheid; -hemmen, w. b.: remmen; -henkelig, bv. n.: met één oor, met één handvatsel; -henken, w. b.: inhangen.

einlier’, bw.: in Sam. I -fliegen, w.

o.    onr.: 1) daarhenen vliegen, 2) komen aanvliegen; -gehen, w. o. onr.: 1) daarhenen gaan, 2) komen aanloopen; -reiten, w. o. onr.: 1) daarhenen rijden (te paard), 2) (te paard) komen aanrijden; -schreiten, w. o. onr.: 1) daarhenen stappen, 2) komen aanstappen; -segeln, w. o.: daarhenen stevenen ot zeilen, 2) komen aanstevenen, komen aanzeilen; -stolziren [iel, w. o.: 1) deftig daarhenen stappen, 2) deftig komen aanstappen; -treten, w. o. onr.: 1) daarhenen stappen, 2) komen aanstappen ; -wanken, w. o.: 1) daarhenen sukkelen, 2) komen aansukkelen; -ziehen, w. o. onr.: 1) daarhenen trekken, 2) komen aanrukken. — NB. Allen vervoegd met

'llierbsten, w. b.: oogsten, inzamelen, binnenhalen; -hetzen, w. b.: dres-seeren, africhten; -heuern, w. b.: inhuren, huren, in huur nemen; -holen, w. b.: in

halen (Nachricht über etwas -holen: inlichtingen omtrent iets inwinnen; die Stimmen -holen: de stemmen opnemen); -horn, o. (-es, -s; mrv. -hörner): eenhoorn (-hornfisch, m.: zee-eenhoorn, walrus); -hörnig, bv, n.: met slechts één hoorn; -hufer, m. (-s; mrv. -): dier met ongespou-wene hoeven; -hufig, bv. n.: met onge-spouwene hoeven; -hüllen, w. b.; hullen (sich -hüllen, w. w.: zich goed instoppen).

ei’nig-, bv. n. en bw.: 1) eenig, 2) eensgezind (- sein: eensgezind zijn; mit sich selbst nicht - sein: het met zich zelven niet ééns zijn; - werden: de zaak ééns worden, het ééns worden; über etwas -werden: het ééns worden over iets); I ei’nigen, w. b,: vereenigen, (fig.) overeenbrengen (sich ei’nigen, w. w.: zich vereenigen, fig,: de zaak ééns worden); ei’-niger (ei'nige, ei’niges), vnw.: 1) eenig, 2) enkel, ettelijk (einigermassen: eeniger-mate; einige zwanzig Meilen davon: ongeveer twintig mijlen er van af; Einige dies, Andere jenes: eenigen dit, anderen dat ; I Ei’nigkeit, vr.: 1) eenheid, 2) eensgezindheid, eendracht, 3) overeenstemming; Ei'nigung, vr.: 1) vereeniging, 2) overeenstemming.

ein’limpfen, w. b.: inenten (Einem die Blattern -impfen: iemand inenten, iemand vaccineeren); -impfer, m. (-s;mrv. -); inënter; -impfung, vr.: inënting, vaccinatie.

ein’ljagen, w. b.: (honden tot de jacht) dresseeren, africhten; Einem Furcht oder Schrecken -jagen: iemand vrees of schrik aanjagen; -jahrig, bv. n.: eenjarig, (pik.) slechts één jaar durend; -jochen, w. b.: in het juk spannen.

ein'lkaclieln, w. b.: Zie einheizen; -kalken, w. b.: kalken;-kassiren [iel, w. b.: incasseeren, innen; -kauen, w. b.: kauwen (Einem etwas -kauen: iemand iets voorkauwen, iemand iets met den paplepel ingeven); -kauf, m.: 1) inkoop, 2) aankoop; -kaufen, w. b.: 1) inkoopen, 2) aankoopen, koopen (sich oder Einen in irgend eine Anstalt -kaufen: zich of iemand in een of ander gesticht koopen); -kaufer, m.: kooper, (in gestichten:) huis-houdbestierder; -kauferin, vr.: koopster, (in gestichten:) huishoudbestierster; -kaufs-preis, m.: inkoopsprijs.

Ein'lkelile, vr.: dakgoot, (vv. en fig.) hals, opening; -kehlen, w. b.: (bwk.) gegroefd maken, sponnen, (twee daken*.) eene goot aanbrengen tusschen; -kehr, vr.: 1) intrek (seine -kehr nehmen bei oder in: zijn intrek nemen bij of in), 2) binnentreding, bezoek (ein Gasthaus, das viel -kehr hat: een drukbezocht logement), 3) logement; (een) onderkomen; wijkplaats; -kehren, w. o. s.: zijnen intrek nemen (im Yorbeigehen bei Einem -kehren: in ’tvoorbijgaan bij iemand aanloopen); -keilen, w. b.; vastpinnen, vastslaan; -kellern, w. b.: kelderen; -ker-ben, w. b.: inkepen; -kerkern, w. b.: kerkeren; -kernig, bv. n.: met één pit.

Hin'lkindschaft, vr.: gelijkstelling (gelijk-op-deeling in de erfenis) van kinderen uit verschillende huwelijken; -kitten, w. b.: stoppen (met stopverf, enz.); -klagen, w. b.: gerechtelijk (langs den weg van rechten) invorderen; -klammern,

da

gen

sin

druk:)

dan men gedacht had; -laugen, w. b.:

w. o. h. en

w.

w. b.: aaneenklampen, vastklampen, (tik.) tusschen parenthesen (tusschen haakjes) zetten; -klang, m.: (muz.) akkoord, (fig.) overeenstemming-; -klappig, bv. n.: (pik.) met één vliesje omkleed; -kleben, w. b.: vastplakken in, er inplakken; -kleiden, w. b.: in ’t kostuum kleeden, (fig.) inkleeden (sich -kleiden lassen: kkl.: het kostuum aannemen); -kleistern, w. b.: er inplakken met stijfsel (die Haare -kleistern: het haar met vet insmeren); -klemmen, w. b.: beklemmen (ein eingeklemmter Bruch: eene beklemde breuk); -klemmung, vr.: beklemming; -klinken, w. b.: (eene deur:) op de klink doen; w. o. h.: dichtdoen op de klink; -klopfen w. b.: inslaan; -knebeln, w. b.: met een sluitboom sluiten;-kneten, w. b.: er doorheen kneden; -knicken, w. b.: een knak geven aan, (fig.) eene vouw leggen in, inslaan, (jag.) gebrokene takken werpen op .... (om den weg terug te kunnen vinden); w. o. s.: buigen; -knüp-fen, w. b.: er in vastknoopen (Einem etwas -knüpfen: iemand iets goed op het hart drukken of aan het verstand brengen).

ein’lkoclieii, w. o. s.: inkoken, verkoken; -koffern, w. b.: in eene kist sluiten, (fig. fam.) in de doos stoppen, achter slot brengen, (geld:) potten; -kommen, w. o. onr. s.: inkomen, binnenkomen (schriftlich -kommen: zich schriftelijk wenden; gegen oder dawider -kommen: er te opkomen; wider Ein en -kommen: teg iemand opkomen, rcht.: iemand in rechten betrekken; sich etwas -kommen lassen: iets in zich laten opkomen); -kommen, z.

n.    o. (-s): 1) indiening, inlevering (van verzoekschrift, aanklacht, enz.), 2) (’t) binnenkomen van uitstaande gelden, (fig.) inkomen (-kommensteuer, vr.: belasting op het inkomen, inkomsten-belasting); -koppeln, w. b.: omheinen; -korben, w. b.: (een bijenzwerm:) in de korf brengen; -korn, o. (-es, -s): (pik.) spelt; -kramen,w. b.: weder-inpakken; -kreisen, w. b.: omgelen, een cirkel of kring om .... heen

trekken; -kriechen, w. o. onr. s.: er inkruipen, (fig.) inkrimpen; -kriegen, w. b.: (fam.) inkrijgen, binnenkrijgen, (fig.) inhalen, achterhalen; -künfte, vr. mrv.: inkomsten, ontvangsten; -kütten, w. b.: stoppen (met stopverf, enz.).

ein’l laden, w. b.: inladen, laden, (fig.) uitnoodigen, nooden, (ook:) lokken, uitlokken (der Eingeladene: de genoodigde); -ladend, bv. n.: (fig.) uitlokkend;-ladungs, in Sam. (-schreiben, o.: schriftelijke uit-noodiging; -schrift, vr.: programma); -lage, vr.: inleg, storting van kapitaal, (spl.) inzet, (rcht. en adm.) bijlage, (brf.) inliggende, (fig.) inlegsel, ingelegd iets; -lager, o. (-s): (mil.) kantonnement (-lager halten: mil.: gekantonneerd zijn, rcht.: gegijzeld zitten voor schuld; -lagern, w. b.: 1) in kantonnement leggen, 2) inlegeren, inkwartieren; w. o. s.: gekantonneerd zijn, (fig.) verblijf houden (sich -lagern w. w.: zijnen intrek nemen); -landisch, bv. n.: inlandsch, inheemsch; -langen, w.

o.    s.: 1) aankomen, 2) inkomen; w. b.: inleveren, indienen; -lappig, bv. n,: (pik.) eenlobbig; -lass, m. (-es): 1) inlating, toelating, 2) ingang, toegang; -lass, in Sam. (-geld, o.: intree-geld, toegangsprijs; -karte, vr.: intree-biljet, bewijs van toe

gang; -öl, o.: verguldersolie; -preis, m.: toegangsprijs); -lassen, w. b. onr.: inlaten, binnenlaten, (tech.) inlaten, voegen, laten inschieten (sich -lassen mit Einem: zich met iemand inlaten; sich -lassen in etwas: zich met iets inlaten; ich kann mich nicht darauf -lassen: 1. ik kan mij niet daarmee inlaten, 2. ik kan mij niet daarover uitlaten; sich mit Einem in ein Giesprach -lassen: een gesprek met iemand hebben; sich in eine Heirath [t] -lassen: trouwbeloften geven; sich auf eine Klage mit Einem -lassen: rcht.: zich partij stellen tegen iemand; sich in einen Process -lassen'. een proces beginnen); -lauf, m.:

1) ingang, invaart, 2) aankomst, binnenkomst, 3) (’t) inloopen (van schrift of druk, minder plaats beslaan dan men dacht),

4) krimping (van laken, enz.); -laufen, w. o, onr. s.: (van schepen:) binnenloopen, (van gelden, brieven, berichten, klachten, enz.:) inkomen, (ook:) aankomen, (van laken, enz.:) krimpen, (van schrift of inloopen, mind.er plaats beslaan in de loog zetten; -lauten,

b.: inluiden (die Messe: de kermis); -lege, in Sam. (-brettchen, o.: inleg-plankje; -gabel, vr.: toeslaande vork; -geld, o.: inleggeld, inlegkapitaal; -holz,

o.: inleghout; -messer, o : knipmes;-stuhl, toeslaande stoel); -legen, w, b.: 1) inleggen (Figuren in Holz oder Elfenbein -legen: ingelegde figuren maken in hout of in ivoor; mit Gold oder Silber -legen: damasceeren, inleggen met goud of zilver; eingelegte Arbeit: ingelegd werk; Ehre oder Schande mit etwas -legen: eer of schande met iets inleggen), 2) inmaken (vleesch, groenten, enz.); Fische in Essig -legen: visch marineeren, visch in het zuur leggen, 3) Besatzung -legen: bezetting (in eene plaats) leggen, 4) Kapitalien -legen : gelden storten, fonds storten, kapitaal aanbrengen,5) Feuer-legen: brandstichten, 6) Bier -legen: bier kelderen; Waaren -legen: goederen weder-inpakken; Yorrath [tj -legen: voorraad opleggen; Haute -legen: huiden in de run leggen, huiden in de looikuip leggen ; Wasche -legen: waschgoed in de week zetten; Tücher -legen: lakens vouwen; einen Pfeil -legen: een pijl op den boog doen,

7)    Nelken -legen: (tnb.) stekken van anjelieren poten; die Reben (den Wein) -legen: stekken van den wijnstok poten,

8)    ein gutes Wort für Einen -legen: een goed woord voor iemand doen; eine Appellation'-legen: (rcht,) hooger beroep aantee-kenen, in hooger beroep komen; Protest -legen: protesteeren, protest doen; w. o. h.: (bij voerlui:) remmen; sich -legen, w. w.: (jag.) goed het spoor volgen; sich an einem Gtebirge -legen: eene mijn openen; -leger, m.: (tnb.) stek, pootstek, (fig.) knipmes; -leimen, w, b.: er in vastlijmen; -leiten, w. b.: (iemand:) binnenleiden, introduceeren, (iets:) inleiden, (ook:) tot een goed einde brengen, (rcht.) instru-eeren; -leitung, vr.: inleiding, (rcht.) instructie, (fig.) introductie; -lenken, w. b.: naar binnen keeren, (hik. en fig.) weder in het lid brengen; w. o. h.: op den goeden weg terugkeeren (wieder -lenken : op den goeden weg terugkeeren; een ge-

van

rui-

hoofd

em:

wordt

er, m.: w. b.: er in wu, ^.: smokkelen, -passen, w. b.: 1) er in 2) pasmaken; -passiren [ie],

gen

vera

ein Iquartiren [ie], w. b.: inkwartie-

sprek: hervatten; op een onderwerp: terugkomen); -lemen, w. b.: instudeeren, van buiten leeren; -lese, in Sam. (-maschine, vr. mrv.: houten kam; -schnüre, vr. mrv.: rektouwen); -lesen, w. b. onr.: inzamelen; -leuchten, w. o. h.: duidelijk zijn; -leuch-tend, bv. n.: duidelijk.

ein'lliefern, w. b.: inleveren, (fig.) overleveren (einen Ausreisser -liefern: een deserteur uitleveren); -liegen, w. o. onr. h. en s.; in kwartier liggen, inge-kwartierd zijn; -liegend, bv. n.: inliggend; -lispeln, w.b.: influisteren; -lochen, w. b.: een gat maken in; -logiren [ie], w. b.: inlegeren, inkwartieren (sich -logiren [iel, zijnen intrek nemen); -lösen, w. b.: lossen (einen Wechsel -lösen: eenen wissel honoreeren); -löthen [t], w. b.: er in soldeeren; -ludeln, w. b.: (art.) kruit in het lontgat doen; -lullen, w. b.: in slaap zingen, (fig.) in slaap wiegen.

ein’lmaclien, w. b.: inpakken, inwikkelen, (vleesch, spek, groenten:) inmaken, (vruchten:) konfijten, (deeg:) kneden, (kalk:) aanmaken; -mahdig, bv. n.: slechts ééns in het jaar te maaien; -mahlen,w.b. onr.: malen, vermalen; -mahnen, w- b.: opvorderen, inmanen; -maischen, w. b.: (mout:) in de broeikuip zetten; -'mal, bw.: eens (i. a. b.) -mal ist kein Mal: spr.: eens is geens; -mal für allemal: eens voor al; -mal über das andere: om den andere; -mal', bw.: 1) eens, 2) eenmaal; -maleins, o. (-): tafel van vermenigvuldiging; -malig, bv. n.: voor ééns ; -mannisch, bv. n.: éénpersoons-; -mariniren [ie], w, b.: mari-neeren; -marsch, m.: binnenrukking, intocht; -marschiren [iel, w. o. s.: binnenrukken ; -mass, o.: inmeting, verlies bij het meten; -master, m. (-s; mrv, -): eenmas-ter, schip (vaartuig) met één mast; -mas-tig, bv. n.: met één mast; -mauern, w. b.: ommuren, (mtsl.) dichtmetselen, (fig.) tus-schen de vier muren zetten of opsluiten; -meischen, w. b.: (mout:) in de broeikuip zetten; -meisseln, w. b,: 1) er in beiteien,

2) openbeitelen; -mengen, w. b.: er in (er onder) mengen (sich -mengen, w. w.: zich er in mengen, zich er mede bemoeien); -messen, w. b. onr,: 1) inmeten, 2) er in meten; -miethen [t], w. b.: eene kamer (of kamers) huren voor, (gem.) kameren (sjch -miethen [t], w. w.: eene woning huren); -mischen, w. b.: er in (er onder) mengen (sich -mischen, w. w.: zich er in mengen, zich er mede bemoeien); -mummen, w. b.: instoppen, inwikkelen, inhullen; -münden, w. o. n.: uitwateren, uitloopen, zich ontlasten ; -mündung, vr.: uitwatering; -mün-zen, w. b.: wisselen tegen specie, (mtw.) vermunten; -münzung, vr.: vermunting; -muth [t], m.: eensgezindheid, eenstemmigheid; -müthig [t], bv. n.: eensgezind, eenstemmig; -müthigkeit [t], vr.: eensgezindheid, eenstemmigheid.

ein Inagehi, w. b.: vastspijkeren; -nahen, w. b.: er in vastnaaien, (kim.) innemen, nauwer maken; -nahme, vr.: (mil.) inneming, bemachtiging, verovering, (van belastingen:) invordering, inning, (fig.) ontvangst (-nahme, in Sam.: -buch, o.: k der ontvangsten; -stube, vr.: ont-gers-kantoor, belasfing-kantoor); -neh-men, w. b. onr.: innemen (i. a. b.), (gelden,

belastingen:) innen, ontvangen, (ontbijt, enz.:) nuttigen (Einen wider Einen -neh-men: iemand tegen iemand stemmen, iemand tegen iemand ingenomen maken; sich -nehmen lassen: zich [gunstig of ongunstig] laten stemmen; einen Geruch -nehmen: eenen reuk [of reukgoed] ken; den Kopf -nehmen : naar net gaan, b.v. wijn; Vorwürfe -nehmen: ver-wijtingen aanhooren of verduwen; etwas genau -nehmen: goed luisteren naar iets iets aandachtig aanhooren; die Segel -nehmen: de zeilen reven; -nehmend, bv.

n.: innemend; -nehmer, m. (-s; mrv. -): ontvanger (van de belastingen); -nehme-rei', vr.: belastingkantoor: -netzen, w. b.: bevochtigen, (waschgoed:) invochten, (tech.) natten; -nicken, w. o. s.: indommelen ; -nieten, w. b.: er in vastklinken ; sich -nisteln (sich -nisten), w. w.: zich er in nestelen; -nöthigen 11], w. b.: (Einern etwas: iemand tot iets) noodzaken, dwingen.

Ein'löde, vr.: woestijn, woestenij, eenzaam oord, doodsche plaats; -öhrig, bv.

n.: met één oor; -ölen, w. b.: oliën, insmeren met olie,

ein'hpacken, w. b.: inpakken, pakken, (fig. fam.) zich wegpakken, zijne biezen pakken (sie packt gewaltig fig. fam.: zij takelt drommels af, zij er alles behalve mooier op); -pack pakker, inpakker; -pappen, vastplakken ; -paschen, w. b. binnensmokkelen; -passen, v passen, z) pasmaden; -passiren uej, w. o. s.: op zijnen tocht aankomen (in eene plaats), er doorheen komen; -peitschen, w. b.: (fam.) er inranselen (Einem etwas -peitschen: iem. iets leeren met slaag) -pelzen, w. b.: (tnb.) oculeeren, in dé spleet enten; -pfahlen, w. b,: ompalen, palissadeeren; -pfarren, w, b.: bij eene parochie voegen, aan eene parochie trekken; -^feffern, w. b.: (kkk.) peperen, (fig.) inpeperen; -pferchen, w. b.: opsluiten, (onbeheerd vee:) schutten; -pflanzen, w. b.: er in planten, (ontl.) doen vastgroeien, (fig.) inboezemen, (ook:) inprenten; -pflastern, w. b.: 1) met bestrating omringen, 2) er als bestrating inbrengen; -pflöcken, w. b.: 1) er in vastpinnen,

2) met paalwerk omringen; -pflügen, w. b.: (akk.) met den ploeg in den grond brengen, [(ook:) omploegen; -pfropfen, w., b.: (tnb.) enten, (hik.) inënten; -pfünder,

m.    (-s; mrv. -): eenponder; -pfündig, bvl

n, : één pond zwaar; -pfützen, w. b.: putten; -pichen, w. b.: 1) pekken, 2) er in vastpekken; -plaudern, w. b.: (Einen: iemand) in slaap praten, (Einem etwas: iemand iets) in net hoofd praten, overreden van; -pökeln, w. b.: inmaken; -pragen, w. b.: er indrukken, (fig.) inprenten; -predigen, w. b.: 1) inprenten, 2) aanpree-ken; -pressen, w. b.: er inpersen, (fig.) opeenpakken (ein'gepresst sitzen: opeengepakt zitten); -proben (-probiren [ie]), w. b.: probeeren, (fig.) er inpassen; -prügeln, w. b.: er inranselen, er inbren-

met slaag; -pudern, w. b.: met poeder bestrooien; -pumpen, w. b.: er inpompen; sich -pupperi, w. w.; (ins.) in eene pop nderen.

gen (-auf:

sam,

met

ete

(mnw.) slechts

ren; -quartirungszettel [ie], m.: biljet van inkwartiering; -quellen, w. b.: in de week zetten, (vaatwerk:) dicht laten trekken (door het vol water te zetten); -querlen, w. b.: tot schuim kloppen of roeren.

ein'lraffen, w.b.: er inrapen; -rahmen, w. b.: omlijsten, (laken, enz-:) op een raam spannen (om het te laten rekken); -rammeln (-rammen), w. b.: inheien; -rathen [t], w. b.: aanraden; -rangiren [ie], w. b.: indeelen; -rauchern, w. b.: rooken, berooken, met rook doortrekken, (tig.) ontsmetten; -raumen, w. b.: opruimen, bergen, wegbergen, (fig.) inruimen, (ook:) toegeven, toestemmen, toestaan, (ook:) afstaan, overgeven; -raunen, w. b.: inblazen, toefluisteren, (fig.) ingeven.

ein jrechen, w. b.: oprijven, opharken; -rechnen, w. b,: mede-rekenen, er bijrekenen (mit eingerechnet: mede-gerekend); -rede, vr.: tegenwerping, (rcht.) exceptie; -reden, w. b.: (Einem etwas: iemand iets) in het hoofd praten, wijsmaken, (Einem Muth [t]: iem. moed) inspreken: w. o. h.: (Einem: iemand) tegenspreken, (ook:) in de rede vallen; -reffen, w. b.: (zeew,) reven; -registriren [ie], w. b.: registreeren, inschrijven; -regnen, w. onp. h.: inregenen; -reiben, w. o. onr.: 1) inwrijven, insmeren, 2) er inwrijven of inraspen, 3) (fig.) betaald zetten; -reichen, w. b,: indienen, inleveren; -reihen, w. b.: rijgen, aanrijgen, (kim.) los meenrijgen; -reihig, bv. n.: 1) op één rij geplaatst, 2) met slechts één rij (knoo-pen, enz.); -reissen, w. b. onr.: 1) inscheuren, 2) af breken; w. o. onr. s.: inscheuren, scheuren, (fig.) vorderingen maken, toenemen ; -reiten, w. o. onr. s.: naar binnen komen rijden (te paard); w. o. onr.:

1)    kapot- (of: ten onderste boven, of: open-) rijden, 2) dresseeren voor onder den man (die eingerittenen Pferde: de paarden, die voor onder den man gedres-®.®erd zijn); -renken, w. b.: weder in het lid brengen of zetten; -rennen, w. b. reg. en onr.: kapot- (of: ten onderste boven, ol: open-) loopen; w. o. reg. en onr. s.: aanrennen (-auf: op), (fig.) invlie tegen).

ein’lrichten, w. b.: inrichten, (fig.) Regelen, (hik.) zetten, weder in het lid brengen (sich -richten, w. w.: zich oprichten, zijne huishouding inrichten; fig. zich regelen); -riegeln, w. b.: 1) grendelen, dichtgrendelen, 2) (fig,) opsluiten, (ook:) wegsluiten; -riss, m.: inscheuring, scheur; -ritt, m.: inrijding (te paard); -ritzen, w. b.: 1) insnijden,

2)    openrijten, 3) er inkrassen, er opkrassen; -rollen, w. b.: 1) er inrollen, 2) oprollen; -rosten, w. o. s.: inroesten ;-rücken, w. b.: invoegen, inschuiven, (in kranten:) plaatsen, zetten, (typ.) insnijden, doen inspringen; w. o. s.: binnenrukken (ins Lager -rücken: het kamp betrekken; m Jemands Stelle -rücken: iemands plaats innemen); -rückungsgebühren, vr. mrv.: kosten van plaatsing (b.v. van eene advertentie in eene krant), advertentie-kos-ten; -rühren, w. b.: 1) aanlengen, aanmengen, aanmaken (b.v. kalk), 2) er in-roeren, er doorheen roeren (b.v. een ei); -runzeln, w. o. s.: krimpen.

lEins, vr. (-; mrv. -en): een; (op speelkaarten:) aas; (fig.) hetzelfde; - um das andere: om den anderen, beurt om beurt; - ins andere (gerechnet): het een door het ander gerekend, dooréén genomen; es kommt auf - heraus : het komt overeen uit; het komt op hetzelfde neer; es ist mir Alles -: het is mij alles hetzelfde, het is mij volmaakt onverschillig.

leins, tw.. en vnw.: een; - von beiden: een van beiden, een van tweeën; es ist halb -: het is half een, leins, bw.: eens; (fig.) eenstemmig, eensgezind; wir wollen - trinken: wij zullen eens drinken; noch -: nog eens; hierüber sind wir -: hierover zijn wij de zaak eens.

Einlsaat, vr.: 1) (’t) zaaien, 2) zaaizaad, 3) zaaisel; -sackeln, w. b.: zakken, in den zak steken, (fig. fam.) opstrijken, inpalmen; -sacken. w. b.: zakken; -saen, w. b.: (zaad:) zaaien, (grond:) bezaajen; -sagen, w. b.: voorzeggen, (fig.) influisteren, inblazen; -sagen. w. b.: inzagen; -saitig, bv. n.: met slechts één snaar; -sal-ben, w. b.: 1) zalven, 2) balsemen; -salzen, w. b.: zouten; -salzer, m.: zouter; -bv. n.: eenzaam; -samig, bv. n.: (pik.) slechts één zaadkorrel; -samkeit, vr.: eenzaamheid: -sammeln, w-b.: inzamelen (für die Armen-sammeln: collecteeren; Steuern -sammeln: belastingen innen; Lorbeern -sammeln; lauweren oogsten; die Stim-men -sammeln: 1. de stemmen opnemen, 2. stemmen jagen, stemmen trachten te winnen); -sammler, m.: inzamelaar, (fig.) collectant; -sammlung, vr.: inzameling, (fig.) collecte; -satz, m.: (spl.) inzet inleg, (rcht.) hypotheek, kusting, verband, (fig.)

nsdrager, kokstrommel, (bij looiers:) in de looikuip zetting, (in vijvers:) broedsel jonge vischjes; -satz, in Sam. (-becher,

m.: stel in elkaar passende bekers; -gewicht, o.: stel in elkaar passende gewichten; -röhre, vr.: verlengpijp, aanzetpijp; -stück, o,: verlengstuk; -teich, vr.: visch-vijver); -sauen, w. b.: bemorsen, bevuilen; -sauern, w. b.: 1) gist (of: zuurdeeg) doen in, 2) in het zuur leggen; -saufen, w. b. onr,: opslobberen, inslobberen; -sauge, in Sam. (-ader, vr.: opslurpende ader; -ge-fasse, o. mrv. ontl.: opslurpende vaten); -saugen, w. b. onr.: opslurpen, (fig.) in-zuig-en (sich -saugen, w. w.: er inzuigen, er intrekken); -saumen, w. b.: zoomen, boorden; -saung, vr,: 1) zaaiing, (’t) zaaien, 2) bezaaiing, 3) zaaizaad, 4) zaaisel.

einlschalig, bv. n.: met slechts één dekschild; -schalten, w. b : 1) inschuiven, inlasschen, bijvoegen, er tusschen invoegen, 2) plaatsen, opnemen; -schaltung,vr.: inlassching; -schalthier [t], o.: dier met slechts één dekschild; -schanzen, w. b.: verschansen; -scharfen, w. b.: inscherpen, inprenten, op het hart drukken; -scharren, w. b.: begraven, onder de aarde stoppen; -schattige YÖlker, o. mrv.: (adk.) éénscha-duwige volken; -schaufeln, w. b. in.... scheppen; -schenken, w. b.; inschenken (klaren Wein -schenken: spr.: klaren wijn schenken, d. i. niet draaien of veinzen, maar dc dingen bij hun waren naam noemen); -scheuern, w. b.: binnenhalen (den oogst), in de schuur brengen ein'lschichtig, bv. n.: (

in

-schla

uit één laag bestaande; -schicken, w. b.: 1) inzenden, 2) naar binnen zenden; -schie-ben, w, b. onr.: inschuiven, (rcht.) onderschuiven (das Brod -schieben: het brood in den oven schieten; sich -schieben, w. w. onr.: leeren kolven of kegelen); -schiebsel,

o. (-s; mrv. -): inschuifsel, tusschenvoegsel, (hg.) insluipsel; -schiessen, w. o. onr. s.: instorten, invallen; w. b. onr.: inschieten, kapot-(neer-, omver-) schieten, (fig.) inschieten (das Brod -schiessen: het brood in den oven schieten; Geld -schiessen: geld schieten, geld storten; ein Gewehr -schiessen: een geweer probeeren; Soldaten -schiessen: soldaten in het vuur leeren exerceeren; sich -schiessen, w, w. onr.: leeren schieten; ein'geschossen sein in: bedreven of knap zijn in); -schiffen, w. o. s.: invaren, instevenen; w. b.: in--schepen (sich-schiffen, w. w.: scheepgaan); -schirren, w. b.: optuigen, inspannen,aan--spannen.

einlschlachten, w. b.: slachten; -schlachtig, bv. n.: (vea.) van dezelfde kleur; -schlafen, w. o. onr. s.: inslapen (ook fig.), in slaap geraken (das Bein ist mir ein'geschlafen: mijn been slaapt), (fig.) verflauwen, verminderen, (pop.) slabakken; —schlaferig, bv. n.: éénpersoons-, voor één persoon; -schlafern, w. b.: in slaap maken, (fig.) in slaap wiegen; -schlafernd, bv. n.: (gnk.) slaapverwekkend, slaap-, verdoo-vend; -schlag, m.: (het) inslaan, (kph.) kandslag, toeslag, (brf.) inliggende, inge-slotene, bijlage, (ook:) omslag, enveloppe, (kim. en wev.) inslag, (fig.) raad, (voor vaatwerk:) zwavel (einem Fasse oder dem Weine den -schlag geben: een vat of den wijn zwavelen) zie 8 regels lager; -schlag, in Sam. (-faden, m.: wev.: inslagdraad; -spane, m. mrv.: gezwavelde spaanders) ; -slagemesser, o.: knipmes; -schlagen, w. b. onr.: inslaan (i. .a. b.), (fig.) wikkelen, pakken, doen (in Kisten -schlagen kisten pakken, in kisten doen; Pflanzen gen: planten met aarde bedekken of aanaarden; den Wein -schlagen, den wijn zwavelen; Eier -schlagen: eieren in.... roeren; die Segel ^schlagen: zeew.: een bijlegger maken; einen Weg -schlagen: eenen weg inslaan); w. o. onr. h.: 1) inslaan (es hat in dieses Haus eingeschlagen : de bliksem is in dit huis ingeslagen; 2) (mnw,) beginnen te graven, ontginnen; -3) (bij koop en verkoop:) toeslaan, handslag geven en top zeggen; 4) beantwoorden aan de verwachting; 5) -schlagen in: behooren tot (das schlagt nicht in mein Fach ein: dat behoort niet tot mijn vak); -schlagend, bv. n.: bevoegd (die-schlagen-den Behörden: de bevoegde autoriteiten); -schlager, m.: mijnontginner; -schlagig, bv. n.: behoorende tot, (van autoriteiten :) bevoegd, wie het aangaat; -schleichen, w.

o. onr. s. (en : sich -schleichen, w. w. onr. h.): insluipen, binnensluipen; -schleiern, w. b.: omsluieren, (kkl.) den sluier omhangen, als non aannemen, (fig.) doen betrekken, versomberen (sich -schleiern lassen: den sluier aannemen, non worden); -schlei-fen, w. b. reg.: insleepen, (fig.) binnensmokkelen; w. b. onr.: op.... (in....) slijpen: -schleppen, w. b.: insleepen, (fig.) binnensmokkelen, (besmetting of eene .ziekte) brengen (in een land, enz.); -schlies-

sen, w. o. onr. s.: sluitend zijn, sluiten; w. b. onr.: insluiten, (fig.) opsluiten, achter slot en grendel brengen, (ook:) omvatten, in zich sluiten (Einen in sein Gebet -schlies-sen: iemand in zijn gebed gedachtig zijn; ein Wort -schliessen: een woord tusschen parenthesen of haakjes zetten); -schliess-lich, bw.: met inbegrip van; bv. n.: daarin (daaronder) begrepen; -schliessungszei-chen, o.: (tik.) parenthese; -schlingen, w. b. onr.: er invlechten, er doorheen vlechten; -schlucken, w. b.: inslikken, inslokken: -schlummern, w. o. s.: insluimeren; -schlüp-fen, w. o. s.: er inglippen, binnenglippen; -schlürfen, w. b.: inslurpen, opslurpen, (pop.) lurken; -schluss, m.: 1) insluiting, (het) insluiten (mit -schluss des: met inbegrip van), 2) (’t) ingeslotene, (brf.) inliggende (als -schluss: als bijlage, ook: ingesloten), 3) parenthese (-schlusszeichen,

o.: parenthese).

ein’lsclimalzen, w. b.: vetten, insmeren, oliën; -schmauchen, w. b.: beroo-ken, met rook doortrekken; sich -schmei-cheln, w. w.: zich een^ wit voetje verschaffen, zich door pluimstrijkerij bemind maken; -schmeichelnd, bv. n,: flikflooiend, pluimstrijkend; -schmeichelung, vr.: flikflooierij, pluimstrijkerij; -schmeissen, w. b. onr.: insmijten, inwerpen, ingooien; -schmelzen, w. b. reg.: 1) smelten, 2) er insmelten; w. o. onr. s.: smelten, (fig.) insmelten; -schmieden, w, b., er in vastsmeden, (fig.) in kluisters klinken, in boeien slaan; -schmieren, w. b.: insmeren (Einem etwas -schmieren; iemand met slaag iets aan het verstand brengen; etwas in ein Buch -schmieren: iets in een boek neerkrabbelen); -schmuggeln, w. b,: binnensmokkelen; -schmutzen, w. b.: vuilmaken; -schnallen, w. b.: er ingespen; -schnarchen, w. o. s.: met gesnork in slaap vallen; -schnauben, w. b.: opsnuiven, insnuiven; -schneide, vr.: insnij-ijzer (-schneidesage, vr.: boekbinderszaagje); -schneiden, w. b. onr,: er insnijden, (fig.) insnijden (gesneden minder uitleveren, dan het ongesneden was), (bij boekbinders:) inzagen; w. o. onr.h.: snijden,insnijden; -schneidig, bv. n.: eensnijdend, met slechts één scherpen kant; -schnitt, m.: insnijding, (fig.) inzameling; -schnitzen, w. b.: er insnijden; -schnupfen, w. b.: insnuiven, opsnuiven; -schnüren, w. b.: rijgen; -schöpfen, w b.: scheppen, er inscheppen.

ein'I schrank en, w. b.: beperken, (fig.) bekrimpen, verminderen (sich-schranken, w. w.: zich bepalen bij, zich bepalen tot); -schrankend, bv. h.: beperkend; -schrauben, w. b.: er in vastschroeyen, (eene schroef:) aanschroeven, vastdraaien; -schrecken, w. b.: bangmaken ; -schreibe, in Sam. (-gebühr, vr., of: -geld, o.: kosten van inschrijving, registratie-kosten); -schrei-ben, w. b. onr : inschrijven, registreeren, (kph.) boeken (sich -schreiben, w. w. onr.: zijnen naam inschrijven); -schreiten, w, o. onr. s.: naar binnen komen stappen, (fig.) tusschenbeide komen; -schroten, w. b.: in den kelder neerlaten; -schrum-pfen, w. o. s.: krimpen, kleiner worden, (fig.) rimpelig worden; -schub, m.: 1) in-schuiving, (fig.) inlassching, 2) inschuifsel; -schüchtern, w. b.: bangmaken; -schu-len, w. b.; dresseeren, africhten: -schüp-

tin

we

w. b.:

zwave-

w. o. w. b.:

pen, w. b.: met de schop er inwerken ; -schürig, bv. n.: (van schapen:) slechts ééns in het jaar geschoren (van land: afgemaaid) wordende; -schuss, m.: (wev.) inslag, (kph.) storting, geldstor-g; -schustern, w. o. h.: (pop.) achteruit rken, de lijdende partij zijn; -schütten,

; instorten (- in: in), (graan:) zakken, (vee:) schutten, opsJuiten ; -schwarzen, w. b.: zwartmaken, (hg¹.) smokkelen, binnensmokkelen; -schwarzer, m. (-s; mrv. -): smokkelaar, sluiker; -schwatzen, w. b.: in het hoofd praten, wijsmaken, op de mouw spelden; -schwefeln, w. b.: len; -schwemmen, w. b.: aanspoelen, er drijvend inbrengen; -schwenken, w. o. h.: binnenwaarts zwenken; sich t-schwingen, w. w. onr.: (van vogels:) komen zitten, eerkomen, (van dieren en menschen:) lug klimmen.

einlseglen, w. o. s.: er inzeilen, er invaren; -segnen, w. b.: inzegenen, (priesters:) wijden, (nieuwe lidmaten:) bevestigen (protestantsch), het vormsel toedienen aan, vormen (katholiek); -sehen, w. b. onr.: inzien (i. a. b.); z. n. o.: inzage (ein -sehen haben in: inzage nemen van, nazien; ook: voorzien in; ook: het oog houden op); -seifen, w. b.: inzee^en; -seitig, bv. n.: eenzijdig (ook fig.); -seitigkeit, vr.: eenzijdigheid; -senden, w. b. onr.: inzenden; -sender, m.: inzender, (kph.) expediteur, verzender; -senken, w. b.: inlaten, neerlaten, (pik.) planten, poten.

Ein'ser, m. (-s; mrv. -): een. . Ein’setz, in Sam. I -eisen, o.:graveerstift om uit te ronden; -rosé, vr.: (bwk.) rozet.

ein’lsetzen, w. b.: 1) zetten, plaatsen ; (fig.) vastzetten, (ook:) opsluiten; 2) ten pand geven, als onderpand stellen; 3) op het spel zetten, wagen, (spl.) inzetten;

4) benoemen, aanstellen (sich -setzen:

1. zijne plaats innemen, 2. plaats nemen); -setzling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) stek.

Ein’lsicht, vr.: inzage, (fig.) inzicht (meiner -sicht nach: naar mijn inzien, naar mijne wijze van zien); -sichtsvoll, bv. n.: oordeelkundig, verstandig, helderziend (fig.); -sickern, w. o. s.: insijpelen ; -siedelei', vr.: hermitage, kluizenaarswoning, kluis, (fig.) afzondering, eenzaamheid; -sieden, w. o. h.: inkoken, verkoken; w. b. onr.: laten verkoken; -siedler, m. (-s; mrv. -): kluizenaar (-siedlerleben, o.: kluizenaarsleven ; -siedlerisch, bv. n.: kluize-naar-achtig, (fig.) eenzaam, stil; -siegeln, w. b.: insluiten en dichtlakken; -silbig, bv. n.: eenlettergrepig, (fig.) weinig sprekend, karig met woorden; -silbigkeit, vr.: eenlettergrepigheid, (fig.) karigheid met woorden; -singen, w. b. onr.: in slaap zingen (sich -singen, w. w. onr.: leeren zingen, zich bekwamen in den zang); -sinken, w. o. onr. s.: inzakken, (fig.) verzakken, (van schepen:) zinken; -sitzen, w. o. onr. h. en s.: plaats nemen ; -sitzig, bv.

n.: met slechts één zitplaats, voor één persoon-

eins mals, bw.: eenmaal, eens. einsolilig, bv. n.: met eene enkele zool (mrv.: met enkele zolen).

ein'Ispannen, w. b.: 1) inspannen,

2) op het raam spannen; -spanner, m. (-s, mrv. -): éénpaards-rijtuig, rijtuig met (of:

rijtuig voor) één paard; -spannig, bv. n.: met één paard bespannen; -speichern, w. b.: in het pakhuis opslaan;-spelzig, bv.

n.: (pik.) met slechts één zaadvliesje; -sperren, w. b. : opsluiten; sich -spielen. w. w.: bedreven in het spelen worden; zich in het spel oefenen; -spinnen, w. b. onr.: er in- (er doorheen) spinnen (sich -spinnen, w. w. onr.: ins.: zich in een omkleedsel spinnen); -sprache, vr.: tegenspraak, (fig.) verzet (-sprache thun: in verzet komen); -sprechen, w. b. onr.: inspreken (Einem Muth [t] -sprechen: iem. moed inspreken; w. o. onr. h.: terloops aankomen (bei Einem -sprechen: bij iem. aanloopen): -sprecher, m.: (rcht.) verweerder; -sprengen, w. b.: 1) besprenkelen, (fig.) bestrooien (den Schnitt eines Buches -sprengen: een boek op snede gespikkeld maken), 2) openloopen (eene deur); onr. s.: komen aanrennen; -spritzen, • inspuiten, (waschgoed:) invochten; -sprosser, m. (-s; mrv. -): (jag.) jong hert; -spruch, m.: Zie -sprache einst, bw.: 1) eens, vroeger; 2) eenmaal, later; I -mals, bw.: eens. eenmaal; -weilen, bw.: 1) middelerwijl, inmiddels, 2) tijdelijk, voorloopig; -weilig, bv. n.: tijdelijk, voorloopig.

ein’lstallen, w. b.: stallen; - stammen, w. b.: boren; -stammig,bv. n.: 1) een-stammig, 2) eenstengelig; -stampfen, w. b.: instampen; -stand, m. (-es, -s): ambtsaanvaarding; -stands, in Sam. (-geld, o.: intree-geld, mil. en mar.: handgeld; -ge-rechtigkeit, vr., en : -recht, o.: recht van naasting; -schmaus, m*: maaltijd bij gelegenheid van de ambtsaanvaarding); -stan-kern, w. b.: met stank verpesten; -stau-ben, w. b.: 1) bestuiven, 2) poederen; -stauen, w. b.: instouwen.

Ein’lsteclibogen, m.: (typ.) insteekblad; -stechen, w. b. onr.: insteken, (spl.) aftroeven (seewarts -stechen: het ruime sop kiezea); -stecken, w. b.: er in vaststeken, (geld:) in den zak steken, opstrijken, (degen:) weer in de scheede steken, (pop.) in de doos stoppen, achter slot zetten, gevangen zetten, (fig. fam.) slikken, verduwen, in den zak steken (b.v. vernederingen); -stehen, w. o. onr. h. en s.; instaan (für etwas oder für Einen-stehen: voor iets of voor iemand instaan; in einen Kauf -stehen: eenen koop overnemen; die Wage steht ein: de evenaar staat in het huisje; -steher, m. (-s; mrv. -): (mil.) plaatsvervanger; sich -stehlen, w. w. onr.: binnensluipen, insluipen, (fig.) zich indringen ; -steigen, w. o. onr. s.: naar binnen klimmen (in das Fenster -steigen: het raam inklimmen); -stellen, w. b.: stellen, plaatsen, zetten, (fig.) staken, doen ophouden (das Wild -stellen: jag.: het wild omsingelen; sich -stellen, w. w.: komen, verschijnen; sich wieder -stellen: terugkeeren).

einst'ens, bw.: Zie einst, ein’lsticken, w. b.: er opstikken, er opborduren; -stielig, bv. n.: (pik.) eenstengelig.

einst'ig, bv. n.: toekomstig, ein Istimmen, w. o. h.: (muz.) ac-compagneeren, (fig.) instemmen (-mit:. met); -stlmmig, bv. n.: (muz.) voor (of: door) één stem, (fig.) eenstemmig, een-

dag; -tags, die slechts

vr.: bloem

verwe-

grij-

parig; -stimmigkeit, vr.: eenstemmigheid, einst'mals, bw,: Zie einst. ein’lstöckig, bv. n.: één verdieping hoog, van één verdieping; -stopfen, w. b.: instoppen, insteken, (eene tabakspijp:) stoppen; -stopfer, m.: stopmesje;-stossen, w. b. onr.: instooten, (hg.) instampen; -streichen, w. b. onr.: instrijken, (mtsl.) aanstrijken, (geld:) opstrijken, (jag.) met het strijknet vangen; w. o. onr. s.: stapvoets gaan; -streuen, w. b.: strooien (den Pferden streuen: de paarden strooien, een stroo-leger onder de paarden spreiden; mit Zucker -streuen: met suiker bestrooien, suiker op .... strooien; etwas mit-streuen: fig.: iets er instrooien, iets er ondermengen ; eine mit Witzen eingestreute Rede: een met geestige zetten gekruid gesprek); -strich, m.: keep, inkeping, (van sleutels:) baard; -stricken, w. b.: er inbreien ; -stromen, w. s. s.: er instroomen, naar binnen stroomen; -stücken, w. b.; er een stuk inzetten, (fig.) verstellen, lappen;-studi-ren [ie], w. b. instudeeren, van buiten leeren; -stürmen, w. o. h. en s.: instormen (auf Einen -sturmen: op iem. losstormen of aanvliegen; auf seine Gesundheit -stürmen, zijne eigene gezondheid vernielen); -sturz, m.: instorting (den -sturz drohen: dreigen in te storten); -stürzen,w. o. s.: instorten; -stützen, w. b,: (tnb.) lager of korter maken; -sudeln, w. b.: vuilmaken; -sylbig, bv. n.: Zie -silfoig;.

ein'ltagig;, bv. n.: van één in Sam. (-blume, één dag bloeit; -pflanze, vr.: plant die slechts één dag leeft; -fliege, vr.: één-dags-vlinder); -tauchen, w. b.: indompelen, indoopen; w. o. s.: duiken, onderduiken; -tauschen, w. b.: inruilen, ruilen; -teigen, w. b.: tot deeg kneden, (schl. en fig.) beklodderen; -theilen [t], w. b.: 1) in-deelen, 2) verdeelen; -theilig [t |, bv. n.: (fig.) ongedeeld, geheel; -thun, w. b. onr.: doen, plaatsen, bergen, enz. (-in: in); -thüren, w. b.: met deklatten bekleeden; -tönig, bv. n.: eentonig ; -tönigkeit, vr.: eentonigheid; -tonnen, w. b.: tonnen, in tonnen doen; -tracht, vr.: eendracht; -trachtig, bv. n.: eendrachtig (bw.: eendrachtelijk); -trachtigkeit, vr.: eendrachtigheid, eendracht; -trag, m. (-es, -s): (kph.) boeking, (wev.) inslag, (fig.) bena-deeling, afbreukdoening, inbreukmaking (einer Sache -trag thun: afbreuk doen aan eene zaak; Einem in seinen Gerechtsamen -trag thun: iemands rechten krenken); -tragen, w. b. onr.: (kph.) boeken, optee-kenen, (wev.) inslaan, (fig.) inbrengen, in (iemands zak) brengen, baten; -traglieh, voordeelig, winstgevend; -traglichkeit, vr.: voordeeligheid; -tranken, w. b.: wee-ken, laten weeken (Einem etwas - tranken: pop.: iemand iets inpeperen); -traufeln, w. b.: er inëruppelen; -treffen: w. o. onr. s.: 1) aankomen, 2) gebeuren, zich zenlijken, 3) uitkomen, juist zijn, overeenstemmen ; -treibbar, bv. n.: invorderbaar ; -treiben, w. b. onr.: (spijkers, enz.) slaan in, er inslaan, (geld:) invorderen, innen, (vee:) naar huis drijven, den stal indrijven, (ook :) in de wei brengen (Einen -treiben : ng.: iem. in het nauw brengen, iemand den mond snoeren); -treiber, m.: belasting-inner, ontvanger; -treten, w. o. onr. s.:

binnentreden, binnenkomen, (adm. en rcht.) in functie treden, (fig.) plaats pen, (van koude, enz.:) invallen; w. b, onr.: intrappen, kapottrappen, neertrappen (sich einen Nagel -treten: een spijker in den voet krijgen); -trichtern, w. b.: ingieten door een trechter, (fig. fam.) inpompen; -tritt, m.: intrede, ingang, toegang, (fig.) begin, (ook:) aanvaarding (freier -tritt: vrijë toegang); -tritts, in Öam. (-billet, o.: bewijs van toegang -fahig, bv. n.: geschikt, bevoegd, bekwaam, gerechtigd om toegelaten te worden; -geld, o.: intree-prijs, intree; -karte, vr.: bewijs van toegang; -zettel, m.: bewijs van toegang; -zimmer, o,: ontvangkamer,, voorkamer); -trocknen, w. o. s.: 1) in drogen, 2) drogen, opdrogen; -tröpfeln (-tropfen), w. b.: indruppelen; -tunken, w. b.: (brood, enz.) soppen, (schrijfpen, enz.) indoopen.

ein’liiben, w. b.: oefenen (sich -üben, w. w.: zich oefenen).

Ei nung:, vr.: vereeniging, vereening.

ein’lverleiben, w. b.: inlijven, (fig.) inlasschen; -verstanden, tsw.: begrepen!, afgesproken!; -verstandniss [s],    o.:

verstandhouding; sich -verstehen, w. w. onr,: de zaak eens zijn; sich -vettern, w. w.: zich weten in te dringen; -vieren, w. b.: vierkant maken.

einlwaclisen. w. o. onr. s.: er ingroeien; -wage, vr.: (kph.) inweging, gewichtsverlies; -wagen, w. b. reg. en onr.:

1)    in .... wegen, 2) toewegen, 3) inwegen

(sich -wagen, w. w.: inwegen, door het afwegen in kleine hoeveelheden aan gewicht verliezen); -walken, w. b.: (laken:) vollen (sich -walken, w. w.: door het vollen krimpen); -walzen, w. b.: met eene rol in .... werken; -wand, m, (-es ; mrv. -wande):    bedenking, tegenbedenking,

tegenwerping, (rcht.) exceptie ; -wanderer,

m. (-s; mrv.-):(aankomend of aangekomen) landverhuizer, immigrant; -wandern, w.o.s.: zich (in een land) komen nederzetten, (fig.) als knecht (op eenen winkel) komen werken; -wanderung, vr.: (van elders komende) landverhuizing, immigratie; -warts, bw.: binnenwaarts (-warts gehen : met de voeten binnenwaarts loopen); -wassern, w. b.: in de week zetten, natten.

ein’lweben, w. b.: inweven, (fig.) invlechten; -wechseln, w. b.: 1) inwisselen,

2)    wisselen; -weichen, w. b.: in de week zetten, laten weeken; -weihen, w. b.: inwijden, (priesters:) wijden, (koningen:) zalven; -weiher, m. (-s; mrv. -): inwijder; -weihung, vr.: inwijding, (van priesters:) wijding, (van koningen:) zalving; -weisen, w. b. onr.: in het bezit of genot stellen van, (hist.-rcht.) beleenen met; -wenden, w. b. reg. en onr.: inbrengen (-gegen: tegen), tegenwerpen (etwas -wenden; rcht: eene exceptie opwerpen; eine Appellation' -wenden: appèl aanteekenen, hooger beroep aanteekenen); -wendung, vr.: bedenking, tegenbedenking, tegenwerping, (rcht.) exceptie (-wendung einer Appellation: aanteekening van appèl); -werfen, w. b. onr.: 1) werpen (in), 2) inwerpen, kapot-gooien, (fig.) omverwerpen, omverhaien,

3)    tegenwerpen, inbrengen (tegen).

ein'lwickeln, w. b.: inwikkelen, (fig.)

«oprollenj (een kind:) bakeren, (krullen:) in papillotten zetten (sich -wickeln, w. w.: zich wikkelen, b.v. in moeielijkheden); -wiegen, w. b. reg.: in slaap wiegen (ook fig.); -wiegen, w, b. onr.: inwegen; -willigen, w. o. h.: bewilligen, toestemmen;-windeln, w. b.: (een kind:) bakeren; -winden, w. b. onr.: Zie einwickeln; -wintern, w. b.: houden tot de winter begint; w. onp. h.: winter worden, beginnen te vriezen; -wirken, w. b.: er inborduren, er inweven, «r invlechten; w. o. h.: van invloed zijn, invloed uitoefenen, werken (-auf: op); -wirkung, vr.: invlechting, (fig.) invloed,

wor

w.

zeer

in ijs veranderen; das - 1 breken (ook fig.); Einen (spr.) iemand op glad ijs brengen; ein Pferd auf - beschlagen: een paard scherpzetten; der Fluss geht mit -: er gaat ijs (er gaat ijsgang) in de rivier, de rivier is vol drijfijs; Fleiss bricht-: (spr.) geduld overwint alles.

IEis, in Sam. I -achat, m.: ijskleurige agaat; -alabaster, m.: ijskleurig albast; -bahn, m.: gebaand baan; -bank.

werking.

ein’lwöchig, bv. n.: slechts één week durend; -wohnen, w. o. h.: wonen, inwonen: -wohnend, bv. n.: inwonend, (theo.) in de ziel aanwezig; -wohner, m. (-s; mrv. -): inwoner; -wohnerin, vr. (mrv. -wohnerinnen): inwoonster; -wohnerschaft, vr.: bevolking, (de) inwoners ; -wollen, w. o. onr. h. [3]: er in willen (das will ihm nicht ein: dat wil er niet bij hem in).

eln'lwüclisig:, bv. n.: zonder geleding, rechtdoor gegroeid; -wühlen, w. b.: wroeten, omwroeten (sich -wühlen, w. w.: zich wentelen); -wurf, vr.: (fig.) tegenbe-denking, tegenwerping; -wurzeln, w. o. s.: tel vatten, wortel schieten.

Ein'lzahl, vr.: (tik.) enkelvoud; -zahlen, b.: (gelden:) storten; -zahlen, w. b.: m .... tellen (mit -zahlen: er bij tellen); -zahlung, vr.: storting, geldstorting; -zan-nen, w. b.: getand maken, uittanden; -zapten, w. b.: tappen, (tim.) voegen, ' voegen, inlasschen; -zaunen, w. b.: omheinen ; -zaunung, vr.: 1) omheining, (’t) omheinen, 2) heining, haag, heg, 3) (vv.) visch weer.

ein'lzeliig, bv. n.: met slechts één teen; -zehren, w. o. s. (en: sich -zehren, w. w.): indrogen, verminderen ; -zeichnen. w. b,: teekenen (in een boek of album), (fig.) aanteekenen, opteekenen (zu etwas -zeichnen: op iets inteekenen).

Ein’zel, in Sam. I -ding, o.: op zich zelf staand ding, (fig.) individu; -heit, vr.: bijzonderheid (in -heiten eingehen : in bijzonderheden treden); -leben, o.: stilleven, afzondering, eenzaamheid; -wesen, o.: individu, (fig.) op zich zelf staand ding.

ein’zelii, bv. n.: enkel, afzonderlijk; -er Band: oncompleet boekdeel; -er Handschuh: handschoen waarvan de tweede weg is -es Ding (-es Wesen): op zich zelf staand ding, individu; -es Geld: los geld (inz.: klein geld). I -, bw.: afzonderlijk; (fig.) stuk voor stnk, een voor een; - hinter einander gehen: een voor een achter elkander loopen; - stehend, bv. n.: alleenstaand; - verkaufen: stuk voor stuk verkoopen, (inz.) in het klein verkoopen.

einziehen, w. b. onr.: 1) intrekken, (fig.) inhalen, innemen, (typ.) insnijden, laten inspringen; den Faden in eine Nadel -: den draad in eene naald steken; die Segel -: de zeilen inhalen; ein Kleid -: eene japon innemen (nauwer maken); die Pfeife -: (pop.) zijne tonen wat lager .stemmen, (ook:) bakzeil halen; seinen Aufwand -: op minder grooten voet gaan leven; 2) innen (geld), invorderen (belasting), inwinnen (inlichtingen), inademen (lucht), opslurpen, tot zich trekken (water, vocht); 3) verbeurd verklaren (goederen), intrekken (bezoldigingen, toelagen), ein Lehen wieder -: een leen weder intrekken; 4) Einen -: iemand verleiden, iemand verlokken, (rcht.) iemand in hechtenis nemen, (pop.) iemand inrekenen. I -, w. o. onr. s.: in eine Stadt -: eene stad binnenrukken; in ein Haus -: een huis betrekken. I - (sich), w. w. onr.: 1) krimpen; 2) zich bekrimpen, (fig.) stil leven (er lebt eingezogen, er führt ein sehr eingezogenes Leben; hij leeft zeer stil); 3) (van vocht:) intrekken, doortrekken, doordringen.

ein'zig,bv. n.: eenig; (fig.) zonderling, vreemd, (ook:) heerlijk, voortreffelijk; - in seiner Art: eenig in zijne soort; kein -er: geen een, geen enkele I -, bw.: eenig-lijk; - und allein: enkel en alleen.

ein'lzingeln, w. b.: omsingelen; -zischeln, w. b.: inblazen, influisteren; -zöllig, bv. n.:eenduims-; -zug, m.: intocht, intrede (der -zug in ein Haus: ’t betrekken van een huis); -zugs, in Sam. (-gebühr, vr.: inningskosten, kosten van incasseering; -schmaus, m.: feestelijk onthaal bij ’t betrekken van een huis, welkomstmaal; seinen -schmaus geben: trakteeren, zijne welkomst geven); -zwangen, w. b.: ineenduwen, ineenpersen (sich -zwangen : zich sterk rijgen); -zwingen, w. b. onr.: met geweld er inwerken (Einem etwas -zwingen: iemand iets opdringen), ei'rund, bv. n.: Zie in Ei.

IEis, o. (-es): ijs; - frieren (zu - frie-ren): vriezen; zu - werden; ijs worden, in ijs veranderen; das - brechen: het ijs breken (ook fig.); Einen aufs - führen:

,    ,    ,    pad op het ijs, (fig.) glij-

baan; -bank, m.: ijsbank; -bar, m.: ijsbeer, witte beer; -becher, m.: ijsbe-ker; -beere, vr.: kamperfoelie van Jamaica; -berg, in.: ijsberg; -bock, m. (-brecher, m.): ijsbreker; -bruch, m.: ijsgang; -dach, o.: winterriet; -ente, vr.: IJslandsche eend; -fahrt, vr.: sledevaart op het ijs; -feld o.: ijsveld; -fisch, m.: walvisch uit de IJszee; -gang, m.: ijsgang; -gebirge, o.: ijsgebergte, berggevaarte van ijs, gletscher; -grau, bv. n.: sneeuwwit van ouderdom; -grube, vr.: ijskelder; -kalt, bv. n.: ijskoud; -kalte, vr.: 1) ijskoudheid, 2) nijpende koude; -kase, vr.: kaas a la Chantilly; -keiler, m.: ijskelder; -kessel, m.: ijsketel; -kluft, vr.: door vorst veroorzaakte scheur of berst; -klüftig, bv. n.: door vorst gebarsten, vol scheuren door vorst veroorzaakt; -Kraut, o.: ijs- * kruid; -kruste, vr.: ijskorst; -lauf, m.: harddraverij op schaatsen; -meer, o.: (adk,) IJszee; -nebel, m.: ijzeljacht; -netz,

o.: net om in eene bijt te visschen;-pfahl,

m.: ijsbreker; -pflug, m.: ijsploeg; -punkt, m.: vriespunt; -rinde, vr.: ijskorst; -riss, m.: door vorst veroorzaakte scheur;-sage, vr.:    ijszaag; -schemel, vr.: ijslaag;

-schlitten, m.: ijsslede; -scholle, vr.: ijs-

het

die

m.:

m.:

n.: zon-

zwere

m.:

schots; -schuh, vr.: schaats; -spitze, vr. (-sporn, m.): scherpe punt (ein Hufeisen mit -spitzen versehen: een hoefijzer scherpzetten); -spriessel, o.: eerste tak aan ’t gewei van een hert; -vogel, m.: ijsvogel; -zacken, m. (-zapfen m.): ijskegel.

lËisen, o. (-s, mrv. -): ijzer; (fig.) hoefijzer, (ook:) boei, kluister; er ist von Stahl und -: (fig.) hij is van ijzer en stpal; Noth [t] bricht -; (spr.) nood breekt wet; das - schmieden, weil es warm ist: (spr.) ijzer smeden terwijl het heet is; in -hauen: (rs,) strijken; in die - legen: in boeien klinken, in boeien slaan.

leisen, w. b.: (paarden, enz.:) beslaan.

I -, w. o. h.: het ijs aan stukken slaan, het ijs breken; w. o. s: ijs worden, in ijs veranderen.

lEisen, in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) ijzer-ader; -arbeit, vr.: ijzerwerk, smids-werk; -arbeiter, m.: smid; -artig, bv. n.: ijzerachtig; -arzenei, vr.: ijzermiddel, ijzer-deelen bevattend geneesmiddel; -auflösung vr.: (schk.) ijzer-oplossing; -bader, o. mrv.: ijzerbaden.

Ei’senbalm, vr.: spoorweg; I -beför-derung, vr.: spoorweg-vervoer; -fahrt, vr.: rit (tocht) per spoorweg; -gesellschaft, vr.: spoorweg-maatschappij; -hauschen,

o.: baanwachters-huisje; -hof, m.: (spoor-weg-)station; -konduktör, m.: (spoortrein-) conducteur; -schiene, vr.: spoorstaaf, rail; -strecke vr.:spoorwegsgedeelte, spoorwegs-afstand; -schwelle, vr.: zij-legger; -tarif, in.: spoorweg-tarief; -transport, m.: spoorweg-vervoer; -wagen, m.: spoorwagen, waggon; -warter, m.: baanwachter; -zug, spoortrein.

Ei’senlbaum, m.: (pik.) ijzerboom; -bergwerk, o.: ijzermijn; -beschlag, m.: ijzeren beslag; -blech, o.: plaat-ijzer (verzinntes -blech: blik); -blumen,vr.mrv. (-blüthe [tl, vr. enk.): bloem van ijzer; -blöcke, m. mrv.: (zeew.) als ballast geladen ijzer;-bohrer, m.: ijzerboor; -brand, m.: zeilsteen, magneet; -bruch, m.: ijzermijn;- -draht, m.: ijzerdraad; -erde, vr.: ijzerhoudende aarde; -erz, o.: ijzer-erts ; -fabrik, vr.: ijzerfabriek; -farbe, vr.: ijzer-kleur; -farbig, bv.n.: ijzergrauw;-feillicht, o.: ijzervijlsel; -fest, bv. n.: ijzervast, (fig.) ijzersterk: -firniss [s], m.: ijzervernis, ijzerverf; -fleck, m.: ijzervlek, ijzersmet, ijzerroest; -fresser, m.: ijzervreter, zwetser, pocher op moed; -funke, vr.: vonk van gloeiend ijzer; -galle, vr.: gal of bladder in ijzer; -gang, m.: (mnw.) ijzerader; -gans, vr.: gans (naam van een blok gegoten ijzer); -gehalt, m.: ijzergehalte; -gerath [t], o.: ijzeren gereedschap, ijzer-gerei; -gewölbe, o.: ijzerwinkel; -giesser, m.: ijzergieter; -giesserei’, vr.: ijzergieterij; -glanz, m.: (min.) ijzerglimmer; -graber, m.: graveur op ijzer; -grau, bv. n.: ijzergrauw ; -graupe, vr.: 1) ijzerkorrel, 2) korrelig ijzer-erts; -grube, vr.: ijzermijn; -haltig, bv, n.: ijzerhoudend; -hammer, m.: 1) voorhamer, groote smeedhamer, 2) ijzerpletterij; -handel, m.: ijzerhandel; -bandier, m.: ijzerkooper; -hart, bv. n.: ijzerhard, zoo hard als ijzer; -holz, o.: ijzerhout; -hut, m.: ijzeren helm, stormhoed ; -hütchen, o.: (pik.) akoniet, monnikskap, (wpk.) zilver en blauw; -hütte, vr.: ijzersmelterij; -kalk, m.: ijzerkalk;

-kasten, m.: oudroest-kist, kist of bergplaats voor oud ijzer; -kies, m.: (rnin.V ijzerkies; -kiesel, m.: (min.) ijzerhoudend kwartz; -kitt. m.: 1) ijzerlijm, 2) possolaan-aarde; -knecnt, m.: aanbeeld-plaat; -kram, m.: 1) ijzerwerk, ijzerwaren, 2) ijzerwinkel,

3) ijzerhandel; -kramer, m.: 1) winkelier in ijzerwerk, 2) koopman in ijzerwaren

3) oudroest-kooper, oudroest; -kraut, o. (pik.) ijzerkruid; -kuchen, m.: oblie, prou-weltje; -kuchenbacker, m.: oblie-bakker, oblie-man, prouweltjes-bakker; -kütt.

Zie -kitt; -laden, m.: ijzerwinkel; -lahn, m.: geplet ijzerdraad; -los, bv der hoefijzers, onbeslagen; -loth [t], o.: ijzer-soldeersel; -mittel, o.: ijzermiddel (ijzerhoudend geneesmiddel); -nieder-schlag, m.: (schk.) precipitaat van ijzer; -ocher, m.: ijzer-oker; -ofen, m.: smids-oven, smidsfornuis; -oxyd, o.: ijzer-oxyde; -platte, vr.: ijzeren plaat (-platten, vr. mrv.: plaat-ijzer, ijzer in bladen); -probe, vr.: ijzerproef, (hist.) vuurproef (met een gloeiend ijzer); -rost, m.: ijzerroest; -salz, o.: (schk.) ijzerzout; -sand, m.: ijzerhoudend zand; -sau, vr.: 1)ijzeren varken, 2) ongezuiverd ijzer, slakkig ijzer ‘r -saure, vr.: (schk.) ijzerzuur; -schiene, vr.:

1)    ijzeren wagenspoor, 2) ijzeren spoorstaaf; -schimmel, m.: 1) schimmel op ijzer,

2)    (paard:) grauwe schimmel; -schlacke, vr.: slak (schuim) van ijzer; -schlag, m.: (sm.) hamerslag, ijzerschilfers; -schmied, m.: smid, grofsmid; -schmiede, vr.: smidse, smederij, smidswinkel; -schrot, m.: schroot; -schuss, m.: 1) ijzer-erts, 2) ijzer-glimmer; -schüssig, bv. n-: ijzerhoudend; -schwarze, vr.: verbinding van koolstof met ijzer; -spane, m. mrv.: ijzervijlsel; -stab, m.: ijzeren staaf; -stein, m.: ijzersteen, ijzer-erts; -stufe, vr.: (mnw.) ijzerlaag; -vitriol, m.: ijzer-vitriool;-waare, vr.: ijzerwaar; -wasser, o.: (pha) ijzer-water; -werk, o.: 1) ijzerwerk, 2) ijzer-pletterij; (-wurz, vr. of:) -wurzel, m.: (pik.) santorie, duizendguldenkruid; -zeug, o,: ijzeren gereedschap, (pop.) ijzer-tuig.

ei'sern, bv. n.: ijzeren (ook fig.); die -e Maske: (hist.) (de Man met) het Ijzeren Masker; das -e Zeitalter: (hist. en fig.) de ijzeren eeuw; ein -er Brief: (hist.) een brief waarbij kwijtschelding of uitstel of bescherming verleend werd; I ei'sig, bv. n.:    1) met ijs bedekt, 2) ijzig,

ijskoud.

ei’tel, bv. n. en bw.: 1) ijdel; 2) louter (das Brod - essen: droogbrood eten; -Brod essen: niets anders dan brood eten;

I -keit, vr.: ijdelheid.

Eiter, m.: etter; - ansetzen: tot etter overgaan, etteren; I -auge, o.: traan-oog, (gem.) soep-oog; -auswurf, m.: (gnk.) ('t) opgeven van etterachtige fluimen; -befördernd, bv. n.: de ettering bevorderend; -beule, vr.: etterbuil; -bildung, vr.: ettervorming; -blatter, vr.: zwerende puist; -blatterig, bv. n.: vol puisten en n; -brust, vr.: (gnk.) etterzak; -fluss, 1) ettering, 2) etterende zweer; -frass, m.: invretende zweer; -machend, bv. n.: ettermakend, ettervormend; -nessel, vr.: (pik.) brandnetel; -pissen, o.: (’t) etter-pissen; -purnpe, vr.: (hik.) etterpomp; -stock, m.: etterprop, dikke etter; -weiss.

renü; ei tern,

bv. n.: etterend; Ei’terung, vr.:

(in Eiterung übergehen: tot ettering overgaan).

lEkel, m, (-s): 1) afkeer, walg, walging, (fig.) aanleg tot misselijkheid; 2) viesheid, kieskeurigheid, ongemakke

cmen

n.: walglijk; (fig.) ongem keurig, (van kleuren:) teer. lE’kel, in Sam. I -nai

naam, spotnaam.

e’kelhaft, bv. n.: walglijk; (fig.) tend, afkeerwekkend; (fam.) akelig-’v , talend; e'kelig, bv. n.: Zie ekelhaft: e'keln, w. onpers. h.: 1) doen walgen, 2) met afkeer vervullen; mir e'kelt vor: 1) ik walg van, 2) ik heb een afkeer van.

Eklek'tik, vr.: electische wijsbegeerte; Eklek'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) eclectisch wijsgeer, 2) aanhanger of beoefenaar de eclectische wijsbegeerte; eklek'tisch, bv. n.: eclectisch.

Eklip’tik, vr.: (str.) zonneweg, ecliptica; eklip'tisch, bv. n.: ecliptisch.

Eklo’ge, vr.: herderszang, herderslied, herdersdicht.

Elasticitat', vr.: elasticiteit; elas’-tisch, bv. n.: elastiek.

Elbe, vr.: (adk.) Elve (de rivier).

Elbogen, m. (-s; mrv. -): elleboog; sich mit dem - auflegen: met den elleboog leunen op; I -gelenk, o.: elleboogs-gewricht; -hoeker, m.: elleboogsknokkel; -polster, o.: leunkussen, kussen om met den elleboog op te leunen; -röhre, vr,:

ure

elpen-

elze-

bv. n.: vol witte puisten; -ziehend, bv. n.: de ettering bevorderend.

eite richt, bv. n.: etterachtig; ei’te-rig, bv. n.: 1) etterig, vol etter, 2) etterend; ei’tern, w. o. h.: etteren; ei’ternd,

ettering

lijkheid; - zum Érbrechen: misselijkheid om te braken; einen - erregen: 1) afkeer wekken, 2) misselijkheid veroorzaken; oinen - vor etwas haben oder bekommen:

1)    een afkeer van iets hebben of krijgen,

2)    van iets walgen of beginnen te walgen; Einem zum - sein oder werden: iemand walgen of beginnen te walgen, iemand een walg zijn of worden ; mir ist -: ik ben

puigen. I -, bv. akkelijk, kies-

, ^ in Sam. j -name, m.: scheld-

i stui-ig-verve-van

elleboogspijp.

Elcli, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) «land.

elegant’, bv. n.: elegant, sierlijk; Eleganz’, vr.: sierlijkheid.

Elegie', vr.: elegie, treurdicht, treurzang, treurlied; ele'gisch, bv. n.: (dk.) elegisch, (fig.) treur-.

Elektoral’, bv- n.: keurvorstelijk;

I -schaf, o.: Saksisch merino-schaap; -wolle, vr.: Saksische merino-wol.

Elektrieitat', vr.: electriciteit.

Elektricitats’, in Sam. I -leiter, m.: electriciteits-leider, (inz.) conductor eener electriseer-machine ; -messer, m.: electri-citeits-meter; -trager, m.: electriciteits-drager.

elek’trisch, bv. n.: electrisch; elek-trisir’bar [ie], bv. n.: te electriseeren; Elektrisir'maschine [ie], vr.: electriseer-machine; elek’tro (in Sam.): electro-.

Element’, o. (-es, -s; mrv. -e): element; Elemen'te, o. mrv.: grondbeginselen, eerste beginselen.

Elemcntar', bv. n.: aanvangs-; I -buch, o.: boek voor eerstbeginnen-

den; -feuer, o.: eerste vuur -lehrer, m.: onderwijzer van de jeugd; -schule, vr.: lagere school; -unterricht, o.: lager onderwijs; -werk, o.: werk over de eerste beginselen.

elementarisch, bv. n.: behoorende tot (of: handelende over) de grondbeginselen.

Ele'miliarz, o. (-es): elemi-hars, elemi-gom.

lE'lend, o. (-es,    -s): ellende; (fig.)

ballingschap. I bv. n.: ellendig.

lE'lend, inSam. I -thier [t], o.: (drk.) of

E'lenn, o. (-s; mrv. -e): (drk.) eland.

Eleono’re, vr.: Eleonora.

Elepliant’, m. (-en; mrv. -en): (drk.) olifant; (schaakspel:) kasteel, toren; aus der Mücke einen Elephanten machen: (spr.) van eene muis een olifant maken, (gem.) van een scheet een donderslag maken.

Eleplian’ten, in Sam. I -aussatz, m.: (hik.) olifantsziekte, knobbelmelaatsch-heid; -führer, m.: olifants-oppasser, kornak; -geschrei, o.: geschreeuw van den olifant; -laus, vr.: (pik.) olifants-luis, acajoe-noot; -orden, m.: Olifants-orde (in Denemarken); -papier, o.: olifants-papier; -rüssel, m.: olifants-snuit; -zahn, oliïants-tand.

lelf, tw.: elf. ! Elf, vr.: 1) (’t) cijfer elf; 2) elftal.

IElf, in Sam. I -eek, o.: elfhoek; -fach, bv. n.: elfvoudig; -jahrig, bv. n.: elfjarig; -mal, bw.: elfmaal; -monatlich, bv. n.: van elf maanden; -stündig, bv. n.: van elf n; -silbig, bv. n.: elflettergrepig, van elf lettergrepen; -tagig, bv. n.: van elf dagen.

El’fe, vr.: (fab.) elf, sylphide.

El’fenbein, o.: ivoor, (dk.) been; I -arbeiter, m.: ivoorwerker; -ar-tig, bv. n.: ivoorachtig; -drechsler, m.: ivoordraaier; -schwarz, o.: ivoorzwart, beenzwart.

el’fenbeinern, bv. n.: ivoren.

el'ferlei, bv. n.: elfderlei.

elf te (der, die, das), tw.: elfde;

I -halb: elfdehalf.

Elf'tel, o. (-s; mrv. -): elfde-gedeelte, elfde-deel.

elf'ten s, bw.: ten elfde, in de elfde plaats.

Eli'as, m. (-): Elias (mansnaam).

Eli’sabetli, vr.: Elizabeth.

Elixir', o. (-es, -s; mrv. -e): elixir.

EH’bogen, m.: Zie Elbogen.

El Ie, vr.: el; nach der - verkaufen: bij de el verkoopen.

El len, vr. mrv.: ellen; I -bogen, m.: Zie Elbogen; -breit, bv. n.: eene el breed; -hoch, bv. n.: eene el hoog; -lang, bv. n.: eene el lang, (fig, fam.) ellen lang, zoo lang als een lintwurm; -mass, o.: 1) ellemaat, 2) el; -waare, vr.: ellewaar, ellegoed; -waarenhandlung, vr.: ellewin-kel; -weise, bw.: bij de el.

El’ler, vr. (of: El’lerbaum, m.): boom, els.

Ellipse, vr.: (tik. en wsk.) ellips; ellip tisch, bv. n.: elliptisch.

Elms’feuer, o.: St.-Elmusvuur.

Elritze, vr.: (visch:) grondeling, grondel,

El’sass, o. (-es): (adk.)Elzas; El'sasser,

ler, vr.:

emancipatie;

vr.:

m.:

empfiehlt'; empfahl'; empfoh'len): aanbevelen (empfehlen Sie mich gütigst Ihrer Frau Gemahlin: wel mijn compliment, asjeblieft, aan mevrouw uwe echtgenoot; sich empfehlen, w. w.: zich aanbevelen; sich Einem te groeten; heb de eer

vr.:

m.    (-s; mrv.-): Elzasser; El'sasserin, vr. (mrv. -nen): Elzassisehe; el'sassisch, bv.

n. : Elzassisch, Elzasser.

El'se, vr.: (viseh:) elft; (pik.) lotusboom; (vrouwennaam:) Elsje, Liza; (zeil-makers-priem:) els; I -beerbaum, m.: lotusboom; -beere, vr.: lotusbes.

El’ster, vr.: (vog.) ekster.

El’tern, enz.: Zie Aeltern, enz.

elysa'isch, bv. n.: of:

ely’siscli, bv. n.: Elyzeesch; -en Fel-dern: Elyzeesche velden.

Ely’sium, o. (-s): elysium; (fig.) paradijs, lust-oord.

Email', o. (-s): brandverf, email; I -ma-m.: schilder met brandverf; -malerei', : (het) schilderen met brandverf.

emailliren [ie], w. b.: emailleeren, met brandverf schilderen.

Emancipation',

emancipi'ren [ie], w. b.: emancipeeren.

Em’beritze, vr.: (vog.) geelvink.

Einblem’, m. (-es, -s; mrv. -e): zinnebeeld; emblema’tisch, bv. n,: zinnebeeldig.

Embryo, o. (-s; mrv. -s): (vlk.) onvol-dragene vrucht; (pik.) vruchtkiem.

emeriti ren [ie], w. b.: het emeritaat verleenen aan; emeritirt’ [ie], bv.n.: emeritus^ rustend; Eme'ritus, m. (-; mrv. Eme’riti): emeritus, rustend predikant.

Emigrant’, m. (-en; mrv,-en): 1) landverhuizer, 2) uitgewekene; emigri’ren [ie], w. o. s.: het vaderland verlaten.

E'mil, m. (-s): Emilius (mansaaam).

Emi’lie, vr.: Emilia (vrouwennaam).

Eininenz , vr.: Eminentie (een titel).

Emissar', m. (-es, -s; mrv. -e): zendeling, verspieder.

Em’merling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) geelvink.

empfah'en, w. b.: ontvangen; em-pfahl': Zie empfelilcn; Empfang', m. (-es, -s): ontvangst (den Empfang beschei-nigen: een bewijs van ontvangst geven, voor de ontvangst teekenen); empfan'gen, w. b. onr.(empfangst', empfangt'; empfing'; empfan'gen): ontvangen; w. o. onr. h.: ontvangen, bevrucht worden; Empfan'ger, m. (-s; mrv. -): ontvanger, in ontvangst nemer; Empfan’gerin, vr. (mrv. -nen): ontvangster, in ontvangst neemster; em-pfang’lich, bv. n.: ontvankelijk, (fig.) vatbaar, (ook:) lichtgevoelig; Empfang'lich-keit, vr.: ontvankelijkheid, (fig.) vatbaarheid, (ook:) lichtgevoeligheid; Empfang’-niss [s], vr.: ontvangenis; Empfang'schein, bewijs van ontvangst.

Emplia’se, vr.: stemverheffing, klem, nadruk: empha'tisch, bv. n.: nadrukkelijk; bw.: met verheffing van stem, met klem, met nadruk.

Empfelil', m. (-es, -s; mrv. -e): aanbeveling; empfehl’bar, bv. n.: aan te bevelen; empfehlen, w. b. onr. (empfiehlsf, empfiehlt'; empfahl'; empfoh'len): aanbe-

empfehien: de eer hebben iem. ich empfehle mich Ihnen: ik de eer uw dienaar te zijn); empfeh’-lend, bv. n.: aanbevelend, (fig.) gunstig (ein empfeh'lendes Aeussere: een gunstig voorkomen); empfeh'lenswerth [t], bv. n.:

aanbevelenswaardig; Empfehlung, vr.: aanbeveling (machen Sie ihm meine Empfeh'lung : maak hem mijne complimenten); Empfeh'lungs, in Sam. (-karte,vr.: kaartje om zich aan te bevelen; -schreiben, o.: aanbevelingsbrief; -werth [t], of: -würdig, bv, n.: aanbevelingswaardig, emplielil' I -st, -t I: Zie empfelilen. empfliul’bar, bv.n.: 1) voelbaar, 2) vatbaar voor gewaarwordingen, gevoelig;

I -keit, vr.: 1) voelbaarheid, 2) vatbaarheid voor gewaarwordingen, gevoeligheid.

Empfindelei', vr,: vertoon van gevoeligheid; empfin’deln, w. o. h.: de(n) senti-menteele spelen, vertoon van gevoeligheid maken.

empfln den, w. o. onr. (empfand', em-pfun’den): gevoelen, gewaarworden; (fig.) ondervinden; etwas übel -: iets kwalijk nemen.

empftnd'licli, bv. n. gevoelig, (fig.) lichtgeraakt; I -keit, vr.: gevoeligheid, (fig.) lichtgeraaktheid

empfiiid’sam, bv. n.: gevoelig, (fig.) sentimenteel; I -keit, vr.: gevoeligheid, (fig.) sentimenteelheid.

Emplin’duiig. vr.: gewaarwording. Emplin'dimgs, in Sam. I -eigenheit, . natuurlijke vatbaarheid; -fahig, bv.h.: voor gewaarwordingen vatbaar; -kraft, vr.: gevoelsvermogen, vatbaarheid voor gewaarwordingen; -laut,m.: (tik.) tusschen-werpsel; -los, bv.n.: gevoelloos; -losigkeit, vr.: gevoelloosheid; -vermogen, o.: gevoelsvermogen, vatbaarheid voor gewaarwordingen; -voll, bv. n.: gevoelvol. empfing'. Zie empfangen. empfoh'len. Zie empféhlen. Empi'riker, m. (-s; mrv.-): empiricus; empi’nsch, bv. n.: empirisch.

empor’, bw.: omhoog, naar omhoog, naar boven, opwaarts; I sich -arbeiten, w.w.: zich in de hoogte werken, zich opwerken: -bringen, w. b. onr.: (fig.) vooruitbrengen in de wereld, (ook:) tot eenen bloeienden staat brengen; -halten, w. b. onr.: omhoog houden, (fig.) staande houden; -helfen, w. b. onr. [3]: ophelpen, (fig.) er bovenop helpen; -kirche, vr.: boven-gaanderij; -kommen, w. o. onr. s.: opkomen; -kömm-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (fig.) paddenstoel, parvenu, van Met tot Iet gekomene; -ragen, w. o. h.: zich verheffen, het hoofd omhoog steken (-ragen über: hoog uitsteken boven); -rechen, w. b.: omhoog steken; -richten, w. b.: oprichten, opheffen, opbeuren; -schauen, w. o. h.: opzien naar boven; -scheune, vr.: zolder of vliering in eene schuur: -schweben, w. o. h.: naar de hoogte zweven; -schwimmen, w. o. onr. h.: bovendrijven, (fig.) alles volop hebben, in de weelde zwemmen; sich -schwingen, w. w. onr.: zich verheffen, eene hooge vlucht nemen; -sehen, w o. onr. h.: opzien naar boven; -stehen, w. o. onr. h.: overeind staan, (fig.) zich verheffen; -steigen w. o. onr. h.: omhoogstijgen, opstijgen; -streben, w. o. h.: naar omhoog (naar hooger) streven; -wachsen, w- o. onr. s.: 1) opgroeien, 2) opkomen (uit den grond); -wallen, w. o. h.: opbruisen, komen opzetten, (fig.) opstijgen; -ziehen, w. b. onr.: naar de hoogte trekken.

empö'ren, w. b.: doen opstuiven, (fig.) in opstand brengen (sich -, w. w.: in op-

ver

eme

aan

vr.: (pik.) andijvie; Endi-andijvie (als salade), krul-

ïjvie.

endlich, bv. n.:l) eindig, niet altijddurend, 2) eindelijk (bw.: eindelijk, ten kiatste, op het laatst); das -e: het ein-

ein

stand komen; mil. en mar.: aan het muiten slaan); I empö’rend, bv. n.: tergend, verbitterend; Empö’rer, m. (-s; mrv. -); opstandeling, oproerling, muiter; empö'-rerisch, bv. n.: oproerig, muitziek; empört', bv. n.: in opstand gekomen, (fig.) verbolgen ; Empö’rung, vr.: opstand, oproer, muiterij ; Empö'rungs, in Sam. (-geist, m.: oproerige geest; -süchtig, bv. n.: oproerig, muitziek).

Empo'rium, o. (-s): emporium, wereldmarkt, stapelplaats.

Empyra'nm, o. (-s): empyreüm, derde hemel, verblijfplaats der gezaligden;l em-pyra'isch, bv n.: hemelsch (der empy-raische Himmel: de hoogste hemel).

Em'se, vr.: (ins.) mier; em'sig, bv. n.: ijverig, vlijtig, bedrijvig; Em’sigkeit, vr.: bedrijvigheid, (fig.) ijver.

Encyklopadie’, vr.: encyclopedie; encyklopa’disch, bv. n.: encyclopedisch; Encyklopadist', m. (-en; mrv. -en): schrij-(samensteller) van eene encyclopedie.

End, in Sam. I -absicht, vr.: einddoel; -bescheid, m.: (rcht.) eindvonnis; -beschluss,

m.: eindbesluit; -buchstabe, m.: eindletter, sluitletter; -glieder, in. mrv.: (ontl. en schl.) armen en beenen; -kürzung, vr.: (tik.) afkorting; -los, bv. n.: eindeloos;-losigkeit, vr.: eindeloosheid; -punkt, m.: eindpunt, uiteinde ; -reim, m.: rijmwoord; -schaft, vr: einde;-spruch, m.: (rcht.) eindvonnis;-ste-hend, bv.n.: onderstaand, hieronder;-sylbe, vr.: eindlettergreep, laatste lettergreep ; -ursache, vr.: eind-oorzaak; -urtheil [t},

o.: (rcht.) eindvonnis; -verkürzung, vr.: (tik.) afkorting; -zeile, vr.: eindregel, laatste regel; -zweck, in.: einddoel.

End ©hen, o. (-s; mrv. -): eindje.

Ende, o. (-s; mrv. -n): einde; am -: eindelijk, ten laatste, op het laatst; Sache am rechten - angreifen: iets het rechte einde aanvatten; an allen Or-ten und Enden: overal; zu dem-: tot dat einde; zu welchem -: tot welk einde: einer Sache ein - machen: een eind aan iets maken; zu - bringen: ten einde brengen; - gut Alles gut: (spr.) einde goed alles goed. Zie ook mrv. Enden.

ende misch, bv. n.: endemisch, aan een land (aan eenen landaard) eigen, inheemsch.

JEn’den o. mrv.: einden (zie Ende); ein Hirsch mit zehn -: een hert met tien takken aan ’t gewei

len den, w. b. onr. o. en w. w.: Zie

endigen.

Endes, 2e nmv. (van Ende), in Sam.

-genannte, m. en vr. (-n; mrv. -n), of: -unterschriebene, m. en vr. (-n; mrv. -n): ondergeteekende,

en’digen, w. b.: eindigen, ten einde brengen, beëindigen, een einde maken aan; w. o. s. en h. (of: sich -, w w.): eindigen, een einde nemen, ten einde loopen; sich an etwas -: uitloopen op iets.

En'digung’, vr.: eindiging, beëindiging.

Endi’vie,

viensalat', m.: and"

dige, het voorbijgaande, het vergankelijke ; I -keit, vr.: eindigheid, (fig.) vergankelijkheid.

En'dimg, vr.: einde, uiteinde; (tik.) uitgang.

Energie’, vr.: energie; ener'gisch, bv. n.: energiek.

engagi ren Lie], w. b : engageeren (sich - zu: zich verbinden tot); engagirt’ [ie), v. dw.: geëngageerd.

eng, in Sam. I -bauchig, bv. n.: dun van buik; -beinig, bv. n.: met binnen-, waarts gebogene achterbeenen;-brüstig; bv. n.: smal van borst, (gnk.) aamborstig; -brüstigkeit, vr.: (gnk.) aamborstigheid; -halsig, bv. n.: (flesschen:) nauw van hals, (menschen:) dun en lang van hals; -herzig, bv. n.: (fig.) kleingeestig;-herzig-keit, vr.: kleingeestigheid; -maschig, bv.

n. : met nauwe mazen; -pass, m.: (berg-of zee-)engte; bergpas, nauwe doortocht, nauwe doorvaart.

len’ge, bv. n,: eng, nauw; (fig.) bang, benauwd, beklemd; - Stiefel: nauwe laarzen; ein -r Kamm: eene fijne kam;.

-r Pass: een nauwe doortocht; im -ren Sinne: in meer bepaalden zin, in minder algemeenen zin ; -r machen: nauwer maken; est ist mir so - ums Herz: mijn hart is zoo beklemd. I -, bw.: eng;-schrei-ben: dicht ineenschrijven; -sitzen oder stehen: dicht op elkander gepakt zitten of staan.

lEn’ge, vr.: engte; in der - sein: in het nauw zitten; Einen in die - treiben: iemand in het nauw brengen.

En’gel, m. (-s; mrv. -): engel; (visch:) zee-engel, engelvisch; I -bett, o.: ledikant^ -blume. vr.: (pik.) wilde ranonkel; -brod,

o. : hemelsche manna; -chor, o.: engelenkoor; -fisch, m.: engelvisch, zee-engel;, -gleich, bv. n.: engelachtig; -rein, bv. n.: engelrein; -roche, m.: engelvisch, haairog; -schaar (.-schar], vr.: engelenschaar, engelenstoet; -schön, bv. n.: engelachtig schoon; -süss, o.: (pik.) engelzoet; -wurz, vr. : (pik.) engelwortel.

Engels, in Sam. I -burg, vr.: (de) Engelenburg (te Rome); -geduld, vr.: engelengeduld; -gesicht, o.: engelachtig gezichtje, engelenkopje; -gestalt, vr.: engelengestalte; -gruss, m.: (theo.) Engelengroet, (kkl.) Ave Maria; -güte, vr.: engelachtige goedheid.

En’gerling, m. (-es, -s; mrv. -e): meelworm; larve eener tor.

Eng’land, o. (-s): (adk.) Engeland; Eng'lander, m. (-s; mrv. -): Engelseh-man (die Englander: de Engelschen); Englanderei’, vr.: (’t) dwepen met al wat Engelsch is; Eng'landerin, vr. (mrv.-nen): Engelsche ; eng'iandern, w. b.: kortstaarten, angliseeren; eng'lisch, bv. n.: 1) Engelsch, (kkl.) Anglicaansch, Episcopaalsch, 2) engelachtig; englisches Salz: Engelsch zout; englisches Pflaster: Engelsche pleister ; die englische Krankheit: de Engelsche ziekte; der englische Gruss: (kkl.) de Engelengroet, het Ave Maria.

en harmonisch, bv. n.: (muz.) onharmonisch; enigma'tisch, bv. n.: raadselachtig; enkaus’tisch, bv. n.: 1) op was geschilderd, 2) op was.

En’ke, m. (-n; mrv. -n): (-boeren-) daggelder.

-aussern:

m.:

w. o.

Enkel, m. (-s; mrv. -): kleinzoon, (fig.) naneef; I -kind, o.: achterkleinkind; -sohn, m.: achterkleinzoon; -tochter, vr.: achterkleindochter.

En kelin, vr. (mrv. -nen): kleindochter.

enorm’, bv. n. en bw.: enorm; I -itat', vr.: enormiteit.

entla deln, w. b.: uit den adelstand schrappen, (fig.) onteeren, verlagen: -ar’ten, w. o. s.: ontaarden, verbasteren; sich -aus'sern, w. w.: zich ontdoen (eines Dinges: van iets); sich eines ïtechtes afstand doen van een recht.

entlbeh'ren, w. b.: ontberen, missen, derven; -behr'lich, bv. n.: onnoodig, overtollig; -behr'lichkeit, vr.: overtolligheid; -bie’ten, w. b. onr.: ontbieden (Einem seinen Gruss -bieten: aan iemand zijne groeten zenden, de groetenis aan iemand laten doen); -bin'den, w, b. onr.: ontbinden, losmaken, (vlk.) verlossen (Einen vom Eide -binden, of: Einen seines Eides -binden: iemand ontslaan van zijnen eed; entbun’den werden von: verlost worden van, bevallen van, in de kraam komen van; sich -binden, w. w. onr.: zich losmaken, zich afscheiden); -bin'dung vr.:

1)    verlossing, bevalling, 2) bevrijding, losmaking, (fig.) ontheffing, (kkl.) ontbinding van zonden, absolutie, (schk.) afscheiding; -bin dungs, in Sam. (-anstalt, vr.: 1) inrichting voor kraam-uitlegging, gasthuis voor kraamvrouwen, 2) kraamzaal; -arzt, m.: verloskundige, vroedmeester; -stuhl, kraamstoel; -wissenschaft, vr.: verloskunde, vroedkunde); -blat’tern, w. b.: ontbladeren, van bladeren ontdoen (sich -blattern w. w.: de bladeren verliezen); sich -blö’den, w. w.: 1) zich vermeten, zich verstouten, het hart hebben, durven, 2) zich schamen (sich nicht -blöden: zich niet schamen, zich niet ontzien); -blös’sen, w. b.: ont-blooten (ook fig.); -blösst', bv.n.: ontbloot (ook fig.); sich -brech’en, w. w. onr. [2]: zich onthouden van (ich kann mich nicht -brechen zu: ik kan niet nalaten te); -bren’-nen, w. o. onr. s.: ontbranden, ontvlammen; -bür'den, w. b.: ontlasten.

Entchen, o. (-s; mrv.-): eendje, jonge eend.

entldeck’eln, w. b.: het deksel afnemen van: -deck’en, w. b.: ontdekken, (fig.) blootleggen, (ook:) bekend maken, openbaren, mededeelen (sich Einem -decken, w. w.: zijn hart luchten aan iemand, zijn geheim aan iemand openbaren); -deck'er, m. (-s; mrv. -): ontdekker;-deck’ungs-reise, vr.: ontdekkingsreis.

Eii'te, vr.: (vog.) eend. Zie mrv. Enten.

entleli’ren, w. b.: onteeren; -eh'rend, bv. n : onteerend; -eh’rer m. (-s ; mrv. -): onteerder; -ehrt’, bv. n.: onteerd; -eh'rung, vr.: onteering; -ei'len, w. o. s.: vlieden, heensnellen, (fig.) voorbijgaan, omgaan.

Enten, vr. mrv.: (vog.) eenden; I -adler, m.: zee-arend; -beize, vr.: eendenjacht, jacht op eendvogels; -dunst, m.: (jag.) eendenhagel; -ei, o.: eenden-ei; -fang, m.: 1) eendenjacht, eendenvangst,

2)    eendenkooi; -flinte, vr.: (jag.) eenden-roer; -flott, o.: eendenkroos ; -flug, m.: (eene) vlucht eenden; -frass, m.: eenden-kroos; -fuss, m.: eendepoot, (pik.) eende-voet; -grün, o. (-grütze, vr.): eendenkroos; -haus, o. (-hütte, vr.): eendenkooi; -jagd, yr.: eendenjacht, jacht op eendvogels; -muschel, vr.: eendmossel, eendschelp; -ruf, m.: lokfluitje (om eenden te lokken); -schlag, m.: eendenjacht, jacht op eendvogels; -schnabel, m.: eendesnavel, een-debek, (hik.) kogeltrekker, kogeltang; -schrot, m.: (jag.) eendenhagel; -stösser,

m.: (vog.) zee-arend.

En'ter, in Sam. I -anker, m.: enter-anker; -beil, o.: enterbijl; -haken, m.: enterhaak.

enter ben, w. b.: onterven.

En’terer, m. (-s; mrv. -): enteraar.

En’terich, m.: (vog.) mannetjes-eend, woerd.

en’tern, w. b.: enteren.

entlfali'ren, w. o. onr. s.: ontglippen, ontsnappen; -fal’len, w. o. onr. s.: ontvallen; -fal'ten, w. b.: ontplooi en, ontvouwen, (fig.) blootleggen; sich -far’ben, w. w.: verschieten, kleur verliezen, verkleuren; -far'bung, vr.: verbl-eeking (of: verlies) van de kleuren, (’t) verschieten,‘fig.) bleekheid; -fer’nen, w. b.: verwijderen (sich -fernen, w. w.: zich verwijderen, heengaan);-fernt’, bv. n.: verwijderd, (fig.) ver,(ook:) afwezig (weit -fernt zu ....: wel verre van te....; nicht die -fernteste Ursache: geene de minste reden, in de verste verte niet; sich -fernt halten: zich op eenen afstand houden); -fer'nung, vr.: verwijdering, (fig.) afstand, (ook:) afwezigheid (in der gehö-rigen -fernung: op een behoorlijken af-afstand); -fes’seln, w. b.: ontketenen, (fig.) losmaken, vrijmaken, (ook:) loslaten; -fet’ten, w. b.: ontvetten, van vet ontdoen, het vet wegmaken uit; -fie'dern, w. b.: van vederen ontdoen, (pluimgedierte:) plukken; -flam'men, w. b.: doen ontvlammen, in vlam zetten; -flei'schen, w. b.: van vleesch ontdoen; -fleischt', bv. n,: ont-vleeschd; -flie'gen, w. o. onr. s.: wegvliegen; -flieh'en, w. o. onr. s.: vlieden, (fig.) voorbijgaan; -flies'sen, w. o. onr. s.: ontloopen; -frem'den w. b.: ontvreemden, stelen (Einen Einem-fremden: iemand van iemand vervreemden); -frem'dung, vr.: 1) ontvreemding, 2) vervreemdmaking, vervreemding; -füh'ren, w. b.: ontvoeren, (eene vrouw, een meisje:) schaken; -füh'rer, ontvoerder, (van vrouw of meisje:) schaker; -füh'rung, vr.: ontvoering, (van vrouw of meisje:) schaking (gewaltsame -führung: gewelddadige ontvoering).

entge’gen, vz. [31 en bw.: 1) te ge-moet, 2) tegen; dem Winde und dem Strome -: tegen den wind en den stroom in; I -arbeiten, w. b.: 1) tegenwerken, 2) tegen .... op- of inwerken; -bellen, w. o. h.: blaffen tegen; -eilen, w. o. s.: te gemoet ijlen, te gemoet snellen; -fahren, w. o. onr. s.: 1) te gemoet varen, 2) te gemoet rijden (in een rijtuig); -fiihren, w. b.: te gemoet voeren; -gehen, w. o. onr.: te gemoet gaan; -gesetzt, bv. n.: tegenovergesteld; -halten, w. b. onr.: 1) tegenover stellen, 2) aanvoeren tegen; -handeln, w. o. h.: handelen in strijd met, handelen tegen; -jauchzen, w. o. h. (-jubeln, h.): met gejuich (gejubel) begroeten; -kommen, w. o. onr. s.: te gemoet komen, (fig.) voorkomen; -laufen, w. o. onr. s.: 1) te

11

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

van

gemoet loopen, 2) inloopen tegen, indrui-schen tegen; -nehmen, w. b. onr.: ontvangen, aannemen; -reisen, w. o. s.: te ge-rnoet reizen; -reiten, w. o. onr. s.: te ge-moet rijden (te paard); -rücken, w. o. s.: 1) te gemoet trekken, 2) oprukken tegen; -segein, w. o. s.: te gemoet zeilen, te gemoet varen; -sehen, w. b. onr.: te gemoet zien, (fig.) afwachten; -sein, w. o. onr.: tegen zijn; -setzen, w. b.: tegenover stel-ien; -stehen, w. o. onr. h.: staan tegenover; -stellen, w, b.: tegenover stellen (sich -stellen, w. w.: zich aankanten tegen) ; -stellung, vr.: tegenstelling; -wir-ken, w. o. h.: tegenwerken.

entlgeg’nen, w. o. h.: antwoorden, hernemen; -geg'nung, vr.: antwoord, bescheid; -gehën, w. o. onr. s.: ontgaan, (fig.) ontvallen, ontzinken, begeven.

Ent’geld, o. (-es): tegemoetkoming, vergoeding; ohne -: gratis, kosteloos.

entlgel’ten,, w. o. onr. h.: ontgelden (wer es verwirkt hat, muss es -geiten: spr.: wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten); -glei'ten, w. o. onr. s.: ontglijden, ontglippen; -glim'men, w. o. onr. s.: (van vuur:) aangaan; -glüh'en, w. o. s.: ontgloeien; -gür'ten, w. b.: ontgorden, van gordelriem (van buikriem) ontdoen.

eiitlliaa’ren, w. b.: ontharen;-half-tern, w. b.: van den halster ontdoen; -halten, w. b. onr.: bevatten, inhouden (sich -halten [21, w. w. onr.: zich onthouden van; sich des Weines-halten: zich van wijn onthouden, geen wijn drinken; ich konnte mich des Lachens nicht -halten: ik kon mijn lach niet houden; sich des Lachens -halten: niet lachen; sich der Thranen -halten: niet weenen, geen traan laten; ich konnte mich der Thranen nicht -halten: de tranen schoten mij in de oogen; sich des Urtheils [t] fiber etwas -halten: zijn oordeel over iets opschorten); -halt-sam, bv. n~: in het geheel geen gebruik makend van, (fig.) matig; -halt'samkeit, vr. (-hal'tung, vr.): algeheele onthouding, (fig.) matigheid; -haup'ten, w. b.: onthoofden; -he'ben, w. b. onr. [21: ontheffen van, ontslaan van, vrijstellen van, (fig.) wegnemen van; -nei’ligen, w. b.: ontheiligen, ontwijden ; -heiliger, m. (-s; mrv. -): ontheiliger, ontwijder; rhül'len, w. b.: onthullen (ook fig.), (fig.) ontmaskeren; -hfil'sen, w. b.: doppen, uit den dop doen (b.v. erwten),

entlmsil asmi ren [ie], w. b.: met geestdrift vervullen, in verrukking brengen; -as’mus, m.: geestdrift: -ast’, m. (-en; mrv. -en): enthusiast, (in goeden :) dweper; -as’tisch, bv. n. en bw.: vol geestdrift.

entljoclien, w. b.: uit het juk (uit het gareel) spannen, (fig.) van het juk bevrijden; -jung'fern, w. b.: ontmaagden.

entlklëi’cleii. w b.: ontkleeden, uit-kleeden, (ook fig.); -kommen, w. o. onr. s.: ontkomen; -kör’pert, bv. n.: van het lichaam gescheiden; -kraften, w. b.; verzwakken; -krö’nen, w. b.: van de kroon berooven; -küs’sen, w. b.: (een traan uit iemands oog) wegkussen.

entIla'den, w. b. onr.: 1) lossen, uitladen, afladen, 2) ontlasten (sich-laden,

w. w onr. [3]: 1. zich ontlasten van,

2. zich ontdoen van); -lang', vz. [4 en 2J: langs; -lar ven, w. b.: ontmaskeren ; -las’sen, w, b. onr.: ontslaan, wegzenden, (troepen:) afdanken, (slaven:) vrijlaten, (ministers:) ontslag verleenen aan, (de Wetgevende Vergadering:) ontbinden, (fig.) ontheffen ([2]: van); -las’sung, vr.: ontslag, (slaven-) vrijlating, (troepen-)afdanking, (Kamer-) ontbinding (seine -lassung eingeben: zijn ontslag indienen, om zijn ontslag verzoeken) ; -las'ten, w. b.: ontlasten (-las’tungs-zeuge, m. en vr.: getuige a décharge, d. i. ten voordeele van den beschuldigde); -lau’ben, w. b.: van bladerdos ontdoen, ontbladeren; -lau’fen, w. o. onr. s.: weg-loopen, gaan drossen; -lau'fene, m. (-n; mrv. -n): gedroste, (mil. en mar.) deserteur; -lau'fung, vr.: weglooping, (het) drossen, (mil. en mar.) desertie; -le’digen, w. b.: ontlasten, ontheffen, ontslaan (Einen einer Sache: iemand van iets; sich -ledigen, w. w.: gem.: zijn gevoeg doen; sich seiner Nothdurft [t] -ledigen: zijn gevoeg doen; sich einer Sache -ledigen: zich ontdoen van iets; sich einer Person -ledigen: zich van eenen persoon afmaken; sich eines Auftrags, einer Schuldigkeit -ledigen: zich van eenen last, van eene verplichting kwijten); -leeren, w. b.: ledigen (sich -leeren, w. w.: fam.: schoonschip maken); -le’gen, bv. n.: afgelegen; -le'genheit, vr.: afgelegenheid; -leh’nen, w. b.: ontleenen, (fig.) leenen, te leen nemen; -leh'ner, m. (-s; mrv. -): leener, (fam. leentjebuur-speler; -lei'Den, w. b.: van kant maken, dooden, vermoorden; -lockën w. b.: ontlokken.

entlmannen, w. b.: ontmannen, lubben, (fig.) verweekelijken (ein -mann'ter, m.: een gesnedene); -mas'ten, w. b.: ontmasten, van masten berooven; -men’schen, w. b.: ontmenscht maken; -mu’thigen [tl, w. b.: ontmoedigen.

entIna'gein, w. b.: ontnagelen (een vernageld stuk geschut); -ne’beln, w. b.:

nevelen ontdoen, (fig.) tot klaarheid brengen; -neh'men, w. b. onr.: l)ontnemen, 2) ontlasten, ontheffen ([3]: van), 3) beschikken over (Yorschuss auf Einen -nehmen: kph.: op iemand trekken), 4) afleiden, opmaken, oordeelen; -nehiner, m. (-s; mrv. -): (kph.) trekker; -ner’ven, w. b.: ontzenuwen.

Entomolog', m. (-en; mrv.-en): entomoloog, insektenkundige; Entomologie’, vr.: insektenkunde, entomologie; entomo-lo’gisch, bv. n.: entomologisch, insekten-kundig.

entlpanzern, w. b.: van harnas ontdoen; -pfrop'fen, w. b.: ontkurken, (eene flesch:) opentrekken; sich -pup'pen, w.w.: (ins.) uit de pop te voorschijn komen.

entquelTen, w. o, s.: ontspringen; (fig.) ontspruiten.

entlra then [t], w. b. onr. [4 of 3]: het zonder .... doen, (fig.) zich spenen van, (fam.) nuchter blijven van; -rath‘-seln [t], w. b.: ontraadselen; -reis’sen, w. b. onr.: ontrukken.

Ent’ricli, m. (-es, -s; mrv. -e): man-netjes-eend, woerd.

ent I richten, w. b,: betalen, voldoen; -rie'geln, w. b.: ontgrendelen; -rin'geln, w. b.: 1) van ringen ontdoen, 2) uit de

doen

met

m.:

nde

seinen : eene

w, o. s.:

krul maken, van krullen ontdoen; -rin'gen, w. b. onr.: ontwringen, ontweldigen, (fig.) ontworstelen; -rin'nen, w. o. onr. s.:

1)    ontloopen, ontgaan, ontsnappen,

2)    wegloopen, (fig.) wegstroomen, 3) (bronnen:) ontspringen, 4) (tijd:) omvliegen, heensnellen; -rollen, w. b.: ontrollen; -ron'nen, bv. n.: ontsnapt, voortvluchtig; -rück'en, w. b.: ontrukken; -run'zeln, w.b.: ontrimpelen, van rimpels ontdoen, (fig.) ontplooien; -rüs’ten, w. b.: boosmaken (sich -rüsten, w. w.: boos worden, zich boosmaken); -rüs'tet, bv. n.: verbolgen, boos, toornig, gramstorig; -rüs'tung, vr.: verbolgenheid, boosheid, toorn, gramsto-righeid, (fig.) verontwaardiging.

entlsagen, w. b. [3]: afstand van, vaarwel zeggen aan, breken met; -sa’gung, vr.: (het) afstand doen van, (het) vaarwel zeggen aan, (het) breken ; -sat'teln, w. b.: (paarden:) afzadelen, (ruiters:) uit den zadel werpen;-satz', m. (-es): ontzet, bevrijding (van eene belegerde plaats); -sau’ern,¹; w. b.: (schk.) desoxydeeren.

eiitlsclia’rtisen, w. b.: schadéloos stellen; -schei’den, w. b. onr.: beslissen, beslechten (über etwas -scheiden: over iets beslissen; sich -scheiden, w. w.: tot een besluit komen); -schei'dend, bv. n.: beslissend; -schei'dung, vr.: beslissing; -schei’dungs, in Sam. (-augenblick, beslissend oogenblik; -eid, m.:beslisse eed; -grund, m.: afdoende reden; -punkt, m.: gnk.: crisis); -schieden, bv. n.: beslist; -schiedenheit, vr.: beslistheid; -schla'fen, w. o. onr. s.: in slaap vallen, inslapen, insluimeren, (fig.) ontslapen, voorgoed insluimeren, sterven ; sich -sehla’gen, w. w. onr. [2]: zich ontslaan van, zich ontdoen van, zich onttrekken aan (sich der Sorgen -schlagen: de zorgen bannen, de zorgen van zich afzetten; eines Falliments entschlagen sein: rcht.: gerehabiliteerd zijn); -schlei’chen, w. o. onr. s.: wegsluipen; -schlei'ern, w. b.: ontsluieren; sich -schlies’sen, w, w. onr.: besluiten, het (of: een) besluit nemen; -schlies’sung, vr.: besluit; -schlos’sen, bv. n. en bw.: besloten, (fig.) vastberaden; -schlos'sen-heit, vr.: vastberadenheid; -schlum’mern, w. o. s.: insluimeren, (fig.) zacht inslapen (voor de eeuwigheid); -schlüp’fen, w. o.s.: ontglippen; -schluss’ m. (-es; mrv. -schlüsse): besluit (seinen -schluss fassen: zijn besluit nemen); -schuld'bar, bv. n.: te verontschuldigen, verschoonbaar; -schuldigen; w. b.: verontschuldigen; -schul'di-gung, vr.: verontschuldiging, verschooning; -schup'pen, w. b.: van schubben ontdoen; -schür’zen, w, b.: van voorschoot (schort, sloof) ontdoen; sich -schüt’ten, w. w.: Zie sich -laden; -schwehen, w. o. s.: (dk.) wegzweven; -schwe'feln, w. b.: ontzwavelen; -schwim'men, w. o. onr. s.: (dk.) wegzwemmen, (aan het gevaar) ontzwemmen* -schwinden, w. o. onr. s.: verdwijnen; sich -schwin’gen, w. w. onr.: (dk,) ontvlieden.

entlseelt', bv. n.: ontzield, levenloos, dood;, -se'geln, w. o. s.: met behulp van alle zeilen ontkomen; sich -seh'en, w. w. onr.: zich wachten (sich nicht -sehen: zich niet ontzien, zich vermeten); -setz'bar, bv. n.: afzetbaar; -setz'barkeit, vr.: afzet-baarheid; -set'zen, w. b.: (eene belegerde

plaats:) ontzetten, bevrijden (Einen eines Amtes -setzen; iemand uit een ambt ontzetten, iemand afzetten; sich über etwas -setzen, w. w.: zich over iets ontzetten, versteld staan over iets; sich vor etwas -setzen: met schrik tegen iets opzien); -set'zen, z. n o. (-s): ontzetting, ontsteltenis, schrik; -setz'lich, bv. n.: ontzettend, (fig.) verbazend; -setzlichkeit, vr.: ontzet-tendheid; -set’zung, vr.: 1) afzetting, verwijdering uit een ambt, 2) ontzetting, schrik, ontsteltenis; -sie’geln, w. b.: (rcht.) ontzegelen, (eenen brief:) openmaken; -sin'ken, w. o. onr. s.: ontzinken; sich -sinnen, w. w. onr.: zich herinneren; -sitt’lichen, w b. onr,: verontzedelijken.

entlspin nen, w. b. onr.: beramen (sich -spinnen, w. w. onr.: zich ontspinnen; -sprech’en, w. o. onr. h. [3]; beantwoorden aan, geëvenredigd zijn aan (eine r ' Kenntnissen entsprechende Stellung betrekking geëvenredigd aan zijne bekwaamheden); -spries'sen, w. o. onr. s.: (pik.) opkomen, uit den grond komen, (ook:) uitloopen, botten (-si>riessen aus : voortspruiten uit, voortvloeien uit; fig.: gesproten zijn uit); -sprin'gen, w. o. onr. s.: ontspringen (i. a. b.); -spros’sen, bv. n.: gesproten; -spru'deln, w. o. s: kokend te voorschijn komen (|31: uit), kokend opborrelen; -sprüh’en, w. o. s.: vonkenspat-tend komen (f31: uit).

entIstam men, w. o. s.: afstammen, gesproten zijn, (fig.) voortspruiten; -steh’-en, w. o, onr. s.: ontstaan, (fig.) voortvloeien; -steh'ung, vr.: (het) ontstaan (-stehungsart, vr.: wijze van wording); -steigen, w. o. onr. s. [31: opstijgen uit, (dk.) verrijzen uit (erentstieg' der dunkien Gruft: hij verrees uit de donkere groeve); -stellen, w. b.: misvormen; -stellt', bv. n.: misvormd, (fig.) ontsteld, ontdaan, verwrongen; -stellung, vr.: 1) misvorming, 2) misvormdheid, verwrongenheid, ontdaan-heid; -strö'men, w. o. s.: 1) wegstroomen, wegloopen, 2) stroomen ([3): uit);-stür'zen, (dk.) neerstorten ([31: uit), met kracht te voorschijn springen (f31: uit).

entsün'digen, w. b.: van zonden zuiveren.

entltau'sclien, w. b.: van een dwaalbegrip genezen, de oogen openen, beter inlichten, uit den droom helpen; -tau-schung, vr.: 1) uit den droom helping, 2) genezing van een dwaalbegrip; -thro-nen, w. b.: onttronen, van den troon stooten ; -thro'nung, vr.: onttroning.

entii'brigeii, w. b.: 1) overhouden, sparen, op zij leggen, 2) Einen einer Sache -: iemand van iets ontheffen (ontslaan, vrijstellen, verschoonen); Sie konnten dieser Mühe entü'brigt sein: die moeite kondt gij sparen

ent'völ'kern, w. b,: ontvolken; Ent-völ'kerung, vr,: ontvolking.

entlwaelisen, w. o. onr. s. [31: ontgroeien aan, ontwassen aan (den Klei-dern -wachsen: uit zijne kleederen groeien; der Ruthe |t] entwachsen sein: aan de roede ontwassen zijn); -waffnen, w. b.: ontwapenen ; -wah'ren, w. b.: (rcht.) uitwmnen; -wah’rung, vr.: (rcht.) uitwinning; -was’sern, w. b.: (akk.) van behoorlijke afwatering voorzien, (schk.) van waterdeelen bevrijden.

w. w. 121: Zie

ver-

ver-

b.:

m.: e

rf-

entwe'cler, vgw.: of, hetzij; - jetzt oder nie: of nu of nooit; - arbeiten oder verhun'gern: hetzij werken hetzij omkomen van honger.

entlweh'ren (sich), erwehren; -wei’chen, w. o. onr. s,: ontsnappen; -weih’en, w. b.: 1) ontwijden, ontheiligen, 2) de wijding ontnemen aan; -weih'er, m. (-s; mrv. -): ontwijder, ont-heiliger; -wen den, w. b. onr.: ontvreemden, verduisteren, verdonkeremanen; -wer '-fen, w. b. onr.: ontwerpen, (schrifturen:) opstellen; -wer'then [tj, w. b.: waardeloos maken, (mtw.) buiten koers stellen (ent-werthet [t] sein: niet meer gangbaar zijn).

ent/wicfc'eln, w b.: losmaken, uitpakken, (fig.) ontwikkelen, (ook:) ontwarren, (ook:) ontrollen (sich -wickeln, w. w.: zich ontwikkelen); -wick'elung, vr.: (fig.) ontwikkeling, (ook:) ontwarring, (tnl.) ontknooping; -wick'elungsperiode, vr.: ontwikkelings-tijdperk, (gnk.) huwbaar-wording; -wil’dern, w. b.: beschaven; -win'den, w. b. onr. [3]: ontwringen aan (sie entwund’ sich seinen Armen: zij wond zich los uit zijne armen); -wip'feln, w. b.: toppen, van top of kruin berooven; -wir¹-ren, w. b.: ontwarren; -wi'schen, w. o. s.: ‘ ontsnappen.

entlwöhnen, w. b.: ontwennen, afwennen, (een zuigeling:) spenen (sich einer Sache -wöhnen: iets afwennen); -wöhnt',

v.    dw.: afgewend, ontwend (einer Sache -wöhnt sein: iets afgewend zijn, aan iets ontwend zijn); -wölk'en, w. b.: doen opklaren, doen ophelderen (sich -wölk'en, w.

w. : opklaren, ophelderen); -wölkt', bv. n,: onbewolkt, helder; -wür'digen, w. b.: verlagen, te schande maken ; -wurf', m.: ontwerp, plan,schets,(ook:) opstel; -wur'zeln, w. b.: ontwortelen.

entlzau’bern, w. b.: onttooveren; -zieh'en, w. b. onr.: onttrekken aan (Einem etwas -ziehen: iemand iets onthouden of ontnemen; sich den Geschaften -ziehen: zich aan de zaken onttrekken; sich einer Sache -ziehen: zich aan iets onttrekken); -zif’ferbar, bv. n.: te ontcijferen; -zifferer, m. (-s; mrv. -): ontcijferaar; -ziffern, w. b.: ontcijferen; -zück'en, w. b.: verrukken, in verrukking brengen (zum -zücken: verrukkelijk ; das -zücken, z, n. o.: het verrukken, de verrukking);-zück'end, bv.n.: rukkend, verrukkelijk; -zückt', bv.n.: rukt, in verrukking gebracht; -zü'geln, w.

¹ aftoomen, (fig.) ontbreidelen;-zünd'bar, bv. n.: ontvlambaar; -zünd'barkeit, vr.: ontvlambaarheid; -zün'den, w. b.: in brand steken, aansteken, (hik.) ontstoken maken (sich -zünden, w. w.: vlam vatten, in brand geraken, hik.: ontstoken worden); -zünd'-lich, bv. n.: ontvlambaar; -zün’dung, vr.: ontsteking (des Blutes: in het bloed); -zün’dungsfieber, o.: met ontsteking gepaard gaande koorts.

entzwei', bw.: aan (in) tweeën, doormidden, (fig.) aan stukken, kapot; ent-zwei'en, w. b.: kwade vrienden maken (sich entzweien, w. w.: kwade vrienden worden); Entzwefiung, vr.: (fig.) vervreemding van elkander, vijandschap.

En zian, m. (-s): (pik.) gentiaan.

Epak ten, vr. mrv.: (tijdr.) Epacta. eplieiner', bv. n.: kortstondig van duur, niet lang standhoudend; Ephemeri’-den, vr. mrv.: sterrenkundige tafelen;, epheme'risch, bv. n.: Zie ephemer.

E'plieu, m. (-s): (pik.) klim-op, eiloof; Erd“ -; aardveil; I -artig, bv. n.: klimopachtig; -ranke, vr.: klimop-rank.

Ephorie’, vr.: (hist.) ephoraat; Epho’-rus, m. (-; mrv. Epho'ren): (hist.) ephore.

Epicyitel, m. (-s): (str.) epicyclus.

Epidemie’, vr.: epidemie, besmettelijke ziekte; epide’misch, bv. n.: epidemisch, besmettelijk.

Epigramm’, o. (-es, -s; mrv. -e): epigram, puntdicht; epigrammatisch, bv.

n.: epigrammatisch; Epigramm'atist (Epi-gramma’tiker), epigrammendichter.

Epik’, vr.: heldendicht; E’piker, vr. heldendichter.

Epikura er, m. (-s; mrv.-): epicurisch wijsgeer, (fig.) minnaar van zingenot, (inz.> lekkerbek; epikura’isch, bv.n.: epicurisch.

Epilepsie’, vr.: (gnk.) vallende ziekte; epileptisch, bv. n.: epileptisch.

Epilog , m. (-es, -s; mrv.-e): naschrift, slotwoord.

Epi rus, o. (-): (hist.-adk.) Epirus.

e’piscli, bv. n.: (dk.) episeh; -es Gedicht: heldendicht.

Episode, vr.: episode, tusschenbedrijf.

Epis'tel, vr.: epistel; Einem die -lesen: (fam.) iemand de les lezen.

Epitheton, o. (-s; mrv. Epitheta): 1) bijnaam, toenaam; 2) scheldnaam, schimpnaam.

Epoche, vr,: tijdstip; (fig.) tijdperk, tijdvak; - machen: époque maken, opgang maken, bijzondere aandaeht trekken.

Epos, m. (mrv.: Epen): heldendicht.

Ep'pieli, m. (-es, -s): (pik.) eppe.

equipi ren [ie], w. b.: uitrusten, toerusten.

er, vnw.: hij. I Er, vnw.: (meerderen tegen eenen mindere sprekende:) jij, je.

erach'ten, w. b.: oordeelen, denken, vermoeden (ich erachte es für rathsam [t]: ik houd het voor raadzaam, ik acht het geraden; z. n. o. (-s): oordeel, gedachte, gevoelen, vermoeden (meines Erachtens: naar mijn oordeel, naar mijn gevoelen); erach'zen, w. b.: met klagen en kermen krijgen of trachten te krijgen; -ack'ern, w. b,: door den land- of akkerbouw winnen; -an'geln, w. b.: (aan den haak) vangen; -ar’beiten, w. b.: met werken verdienen, (fig.) bewerken.

Eras'inisch, bv. n.: Erasmiaansch.

Erb, in Sam. I -acker, m.: geërfde akker, geërfd stuk land; -adel, m.: erfelijke adel; -amt, o.: erfelijk ambt, erfelijke waardigheid ; -anfall, m.: toevallende (aankomende) erfenis; -antheil [t], o.: erfdeel; -bau, m.: (mnw.) mijngraving voor eigene rekening; -beamte, m.: bekleeder van een geërfd ambt; -begrabniss [sj, o.: familie-graf; -besitz, m.: erfelijk bezit; -bestander, m.: inerfpachthebber; -eigen, bv. n.: 1) geërfd, 2) erfelijk; -einigung, vr.: erfelijke vereeniging; -einsetzung, vr.: benoeming tot erfgenaam; -fahig, bv. n.: (rcht.) bekwaam (bevoegd, gerechtigd) om te erven; -fahigkeit, vr.: bekwaamheid (bevoegdheid, recht) om te erven; -fall, m.: erfenis; -fallig, bv.n.: aangekomen (of: aankomend) krachtens erfrecht; -fehler, m.: erfelijk (of: overgeërfd) gebrek; -feind, vijand, gezworen vijand; -folge, vr.: erf-

ric

, -land, -): (rcht.)

mrv.

m.: van azen van

vr.:

verbleeken, bleek worden; (fig.) sterven; Erblas'sung, vr.: 1) verbleeking, 2) bleekheid, 3) (fig.) dood. (Zie ook Erblassung;).

erblei'chen, w, o. onr. s. (erblich’; erbli'chen): verbleeken, bleek worden; (fig.) sterven.

erblich’, onv. verl. tijd van erblei-chen; erb’lich, bv. n. en bw.: erfelijk; I -keit, vr.: erfelijkheid, erblick en, w. b. : gewaar worden

w. o. s.:

recht (-folgegesetz, o.: wet op het erfrecht; -folgekrieg, m.: hist.: successie-oorlog; -folgeordnung, vr.: wet op het erfrecht); -folger, m.: opvolger (krachtens erfrecht); -fürst, m.: erfelijk vorst; -fürstenthum [tl,

o.: erfelijk vorstendom; -geld, o.: geërfd geld; -genoss, mede-erfgenaam; -gerichts-barkeit, vr.: erfelijke rechtsmacht; -ge-’ ihtsherr, m.: bezitter van eene heerlijkheid met erfelijke rechtsmacht; -graf, m.: erfelijk graaf; -grafschaft, vr.: erfelijk graafschap; -grind, m.: hoofdschurft, hoofdzeer; -grund, m.: erfgrond, geërfde grond, (fig. en dk.) vader-erf; -gut, o.: erfgoed, erfelijke bezitting, (fig.) erfenis, nalatenschap ; -herr, m.: 1) erfgenaam van eene heerlijkheid, 2) heer van eene plaats; -herrlich, bv. n.: heerlijkheids-;-herrschaft, vr.: (erfelijke) heerlijkheid; -huldigung, vr.: inhuldiging van (eed van trouw aan) den nieuwen heer (krachtens erfrecht bezitter van de heerlijkheid geworden); -jagd, vr.: erfelijk jacht, erfelijk jachtgebied; -kaiser, m.: erfelijk keizer; -kaiser-thum [tl, o.: 1) erfelijk keizerrijk, 2) erfelijk keizerschap; -könig, m,: erfelijk ko-ning; -königreich, o.: erfelijk koninkrijk; -königthum [tl, o.: erfelijk koningschap; -krankheit, vr.: overgeërfde ziekte of kwaal, familieziekte, familie-kwaal; o.: erfland; -lasser, m. (-s; erflater, testateur; -lasserin, vr. (mrv.-nen): erflaatster, testatrice; -lassung, vr.: erflating (Zie ook Erblas'suiig;); -lassungs-recht, o.: recht van erflating; -lehn, o.: erfelijk leen; -lehngut, o.: erfelijk leengoed; -lehnsherr, m.: (rcht.) suzerein; -lich, bv.

n.: erfelijk; -lichkeit, vr.: erfelijkheid;-los, bv. n.: zonder erfgenamen (-los machen: onterven; -lose Güter: onbeheerde nalatenschap); -losung, vr.: recht van naasting; -mann, in.: eigenaar krachtens erfrecht; -nehmer, in.: erfgenaam (seine Erben und -nehmer: rcht.: zijne erven en rechtverkrijgenden); -pacht, m.: erfpacht; -pachter,

m.: inerfpachthebber ; -pachtlich, bv. n.: in erfpacnt; -prinz, m.: erfprins; -prinzes-sin, vr.: erfprinses; -recess, o.: (rcht.) boedelscheiding; -recht, o,: erfrecht; -register, o.: kadastrale legger; -reich, o.: erfelijk rijk; -richter, m.: 1) door de erfgenamen benoemd scheidsrechter, >2) bezitter van eene heerlijkheid met erfelijke rechtsmacht; -sass, m : Zie -lierr; -schaden, m.: overgeërfde kwaal, aangeboren kwaal, familie-kwaal; -schaft, vr.: Zie blz. 166, kol. 1; -schatzung, vr.: taxatie (schatting) van eene nalatenschap; -schicht, vr. (-schichtung, vr.): boedelscheiding, deeling van eene nalatenschap; -schleicher, (iron.) erfenisjager, (ook:) inpakker eene erfenis; -schleicherei', vr.: (het) op eene erfenis, (ook: het) inpakken eene erfenis; -scnoss, m.: grondrente, erf-rente; -schuld, vr.: erfschuld; -schutz, m.: bescherming (of: hulp) krachtens erfrecht; -schutzherr, m.: erfelijk beschermheer; -sonderung, vr.: boedelscheiding; -staat, m.: erfelijk rijk; -stollen, m.: (mnw.) hoofdgalerij, hoofdgang; -stück, o.: erfstuk: -siinde, vr.: erfzonde ; -theil [ t], o.: erfdeel; -theilung [t], vr.: boedelscheiding, deeling van eene nalatenschap; -unterthan, m. (hist.) vazal; -unterthanigkeit, vr.: onder-daans-plicht; -verbrüderung, vr.: overeenkomst van wederzijdsch erfrecht; -ver-gleich, m. (-vertrag, m.): boedelscheiding, deeling van eene nalatenschap ; -vermacht-niss [s], o.: legaat, schenking bij testament ; -vertreter, m.: vertegenwoordiger van eenen erfgenaam; -zins, m.: erfpacht, erf cijns; -zinsgut, o.: in erfpacht bezeten goed.

erbangen, w. o. s.: bang worden, (dk.) vervuld worden met vrees of met angst; Erbar'men, z. n. o. (-s): erbarming, medelijden, deernis (das ist zum Erbarmen: het is om er zich over te bedroeven; sich erbar'men, w. w.: zich erbarmen, zich ontfermen; sich Eines erbarmen, of: sichüber Einen erbarmen: zich over iem. erbarmen of ontfermen; es erbarmt mich: ik voel deernis, ik heb medelijden, ’t doet mij leed; dass Gott erbarm: God betere ’t!); erbar'menswerth [tl, bv. n.: deerniswaardig, medelijden-verdienend; Erbar’mer, m. (-s ; mrv. -): ontfermer, erbarmer; erbarm-lich, bv. n. en bw.: erbarmelijk;-barm-lichkeit, vr.: erbarmelijkheid; Erbar'mung, vr.: erbarming, medelijden, deernis; Er-bar'mungs, in Sam. (-los, bv. n.: meedoo-genloos; -voll, bv. n.: vol mededoogen; -würdig, bv. n.: deerniswaardig) ; erbau'en, w. b.: bouwen, stichten, (akk.) bouwen, telen, (fig.) stichten, opbouwen (sich er-bau’en, w. w.: fig.: gesticht worden); Erbau'er, m. (-s; mrv. -): bouwer, stichter; Erbau’erin, vr. (mrv. -nen): bouwster, stichteres; erbau’lich, bv. n.: (fig.) stichtend, stichtelijk; Erbau'lichkeit, vr.: stichtelijkheid; Erbau’ung, vr.: stichting (ook fig.); Erbau’ungs, in Sam. (-buch, o.: stichtelijk boek; -prediger, m.: stichtelijk predikant, opwekker tot een streng-god-vruchtig leven; -schrift, vr.: godsdienstig geschrift; -schriftsteller, m.: schrijver van stichtelijke boeken; -stunde, vr.: stichtelijk uur, uur van stichting).

Er be, m. (-n; mrv. -n): erfgenaam, I-,

o. (-s): 1) erfenis, nalatenschap, 2) erfdeel.

erbe'ben, w. o.: beven, sidderen, rillen; erbeis’sen, w. b. onr.: 1) doodbijten, 2) kapotbijten, aan stukken bijten; er ben, w. b.: erven; w. o. (en sich -, w. w.): overerven; erbe'ten, w. b.: afbidden; er-bet'teln, w. b.: afbedelen; erbeu’ten, w.b.: buitmaken, (fig.) behalen; Erbeu'ter, m. (-s; mrv. -): buitmaker; Erbeu’tung,

1)    buitmaking, (fig.) behaling, 2) buit.

erbie’ten (sich), w. w. onr.: 1) aanbieden, 2) zich aanbieden; Erbie’ten, o. (-s): aanbod.

Er’bin., vr. (mrv. -nen): erfgename.

erbit’ten, w. b. onr.: 1) verzoeken om,

2)    afbidden (sich erbitten lassen: zich laten verbidden); erbit’tern, w- b.: verbitteren; erbitt’lich, bv. n.: te verbidden, te bewegen.

erblas'sen,

zien; das Licht der Welt het levenslicht aanschouwen; Erblick'ung, vr.: (het) zien (bei Erblickung [2]: bij het zien van): erblin'den, w. o. s.: blind worden; sich erblö'den, w. w.: zich ontzien; erblüh’en, w. o. s.: ontluiken, erbor’

in.:

gen, w. b.: leenen, te leen nemen; Erbor'ger, m.: leener, te leen nemer; erborgt', bv. n.: (van anderen) geleend; erbo’sen (of: erbo’ssen), w. b.: boosmaken (sich erbo’ssen, w. w.: zich boosmaken, boos worden); erbö'tig, bv. n.: bereid (erbötig sein: bereid zijn, aanbieden, zich aanbieden).

erbracli’, onv. verl, tijd van er-brechen.

erbrecb'en, w. b. onr.: breken, aan stukken breken, openbreken, verbreken (sich erbrech'en, w. w. onr.: overgeven, braken, kotsen),

Erbschaft, vr.: erfenis; eine - be-kommen (eine - thun): eene erfenis krijgen, erven.

Erb'schafts, in Sam. I -annahme, vr.: aanvaarding van eene erfenis; -antheil [t], o.: erfdeel; -klage,vr.:rechtsvordering betreffende eene erfenis; -masse, vr.: geheele (gansche) nalatenschap; -verfü-gung, vr.: uiterste-wilsbeschikking, testament.

Erb'se, vr.: (pik.) erwt. Zie mrv.

Erbsen,

Erbsen, vr. mrv.: erwten; grime -: dop-erwten; durchgeschlagene -: erwten zonder de schillen; I -acker, m.: erwten-veld; -bau, m.: erwtenteelt; -brei, m.: erwtenmoes; -brühe, vr.: erwtensoep; -förmig, bv. n. : erwt-achtig, erwtvormig; -hülse, vr.: erwteschil; -kette, vr.: ketting van aaneengeschakelde erwtvormige bolletjes; -mehl, o.: erwtenmeel; -schale, vr. (-schote, vr.): erwteschil; -stein, erwtsteen; -stroh, o.: erwtenstroo; -suppe, vr.: erwtensoep; -zahler, m.: muggenzifter, krententelier, (ook:) janhen.

erbu'ben, w. b.: door boevenstreken bemachtigen; erbuh’len, w. b.: door geflikflooi bemachtigen.

Erd, in Sam. I -achse, vr.: as der aarde; -ader, vr.: aard-ader; -apfel, vr.: aardappel, (ook:) aardpeer, (ook:) paddenstoel; -arbeit, vr.: aardwerk; -art, vr.: aardsoort; -artig, bv. n.: aardacntig; -bahn, vr.: (str.) baan der aarde;-ball, m.: aardbol; -balsam, m.: nafta; -bank, vr.: (vest.) aarden wal; -bathengel, m.: (pik.) wilde salie; -bau, m.: metselwerk onder den beganen grond, (fig.) kelder-huis, kelder; -beben, o.: aardbeving; -beer, in Sam. (-apfel, m.: kalvijn-appel; -apfelbaum, m,: kalvijn-appelboom; -baum,

m. : haag-appelboom; -blatt, o.: aardbezie-blad; -kraut, o., of: -pflanze, vr.: aard-bezie-plant; -saft, m.: aardbeziesap); -beere, vr.: aardbezie ; -beschreibend, bv.

n. : geographisch; -beschreiber, m.: geograaf; -beschreibung, vr.: geographie; -biber, m.: (drk.) eenzaam levende bever: -biene, vr.: (ins.) hommelbij; -bildungs-lehre, vr.: geologie, leer van de vorming der aarde; -birne, vr.: aardpeer, (ook:) paddenstoel; -boden, m.: aardbodem (dem -boden gleich: met den grond gelijk): -bohrer, m.: aardboor, grondboor, steen-boor* -brand, m.: vuur onder den grond;

-bruch, m.: verzakking van den grond;, -bürger, m.: aardbewoner, sterveling; -damm, m.: dijk, aarden dam; -dünste, vr. mrv.: uit den grond opstijgende dampen; -durchmesser, m.: (adk.) middellijn der aarde; -eichel, m.: aard-aker, aardnoot; -eichhorn, o.: gestreept eekhoorntje; -enge, vr.: (adk.) land-engte; -entste-hungslehre, vr.: leer van het ontstaan (leer van de wording) der aarde; -epheu,

m.: (pik.) aardveil; -erschütterung, vr.: aardbeving; -eule, vr.: (vog.) nacht-uil; -fahl bv. n.: aardkleurig, vaalgrauw; -fall, m.: verzakking van den grond; -farbe, vr.: aardkleur; -farben (-farbig), bv. n.: aardkleurig, vaalgrauw; -fass, o.: vuurpot, zwermpot; -ferne, vr.: (str.) apogeüm, grootste afstand van de aarde; -flache, vr.: oppervlakte der aarde; -flachs, nr: aardvlas, amiant; -floh, m.: aardvloo; -fruchtklee, m.: zaaiklaver: -galle, vr.: (pik.) aardrook; -gange, m. mrv.: (mnw.) mijngangen; -gans, vr.: (vog.) aardgans, tadorna; -geboren, bv. n.; aardsch, (fig.) sterfelijk, (hist.) op den grond van den heer geboren, als lijfeigene geboren; -geflügel, o,: pluimgedierte; -gegend, vr.: landstreek, hemelstreek, oord; -geist, m.: (fab.) aardgeest, aardmannetje; -gelb, o.: oker; bv. n.: okergeel; -geruch, m.: aardreuk, gronderige (duffe) lucht; -geschmack, m.: aard-smaak, gronderige (duffe) smaak; -ge-schoss, o.: gelijkvloers-verdieping, bene-den-verdieping; -grille, vr.: veldkrekeltje; -grün, o.: berggroen; -grund, m.: stuk gronds; -gürtel, m.: aardgordel, zone; -gut, o.: (van tabak:) aardgoed; -haltig, bv. n.: aardachtig, met aarde vermengd; -harz, o.: aardhars, asphalt, jodenlijm; -harzig, bv. n,: 1) asphaltachtig, 2) as-phalthoudend; -hase, vr.: (drk.) bergrat; -haue, vr.: houweel; -haufen, m.: aardhoop; -kafer, m.: (ins.) zwarte tor, schale-bijter; -karte, vr,: landkaart; -kastanier vr.: aardnoot, aardaker; -kiefer, vr.:(pik.) hoe-langer-hoe-liever, veld-cipres; -klos,

m.: kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde ; -kluft, vr.: berst (scheur, kloof, gaping) in den grond, (fig.) diepte; -klumpen, m.:

1)    kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde,

2)    hoop aarde, aardhoop; -kohle, vr.: bruinkool; -körper, m.: aardbol, (de) aarde; -kreis. m. (-kugel, vr.): aardbol, (de) aarde, (fig.) aardglobe, (ook:) wereldkaart; -kunde, vr.: 1) geographie, aardrijkskunde, 2) geologie; -kundige,

1) geograaf, aardrijkskundige, 2) geoloog; -lage, vr-: aardlaag; -lattich, m.: (pik.) veldlatuw, yeldsalade; -lehre, vr.: geologie; -mandei, vr.: aard-aker, aardnoot ; -mannchen, o.: (fab.) aardmannetje; -mast, vr.: (akk.) ongedierte; -maus, vr.: veldmuis; -messkunst, vr.: meetkunst, landmeterij; -messer, m.: landmeter; -meve, vr.: (vog.) meeuw; -milbe, vr.: (ins.) tuinspin; -mittelpunktig, bv. n.: (str,) geocentriek; -moos, o.: aardmos; -morchel, vr.: truffel; -mörser,m,: mortier, bomketel; -motte, vr.: (ins.) suikermot, zilvermot; -nahe, vr.: (str.) perigeüm, dichtste nabijheid van de aarde ; -nuss, vr.: aardnoot, aard-aker; -oberflacne, vr.: oppervlakte der aarde; -öl, o.: i>etroleüm; -pech, o.: aardpek, asphalt, jodenlijm;

vr.:

vr.:

van

die

brengen.

er den, bv. n,: aarden, van aarde; I -bürger, m.: wereldburger, aardbewoner, mensch; -glück, o.: aardsch geluk; -güter, o. mrv.: aardsche (wereldsche) goederen; -kloss, m.: Zie Erdklos; -leben, o.: aardsch leven, (het) leven op aarde; -noth [t], vr.: aardsche nooden (mrv.), wereldsche ellende; -sohn, m.: sterveling, aardbewoner; -wonne, vr.: aardsche zalig

heid, aardsch geluk.

erden ken, w. b.: verzinnen, bedenken; erdenk’lich (erdenk'bar), bv. n.: te te bedenken.

bv, n.: 1) aardsch; 2) aard-

1) opvisschen, 2) erfleh'en. w. bidden, vermurwen; erflie'gen, vliegende inhalen of bereiken.

ver-onr.:

-ralle. vr.: (vog.) riethoen, rietsnip; -ratte, vr.: (de gewone) rat, rot; -ranch, m.: (pik.) aardrook; -raumer, m.: 1) spade, 2) putboor; -raute, vr.: (pik.) aardrook; -reich, o.: 1) aardrijk, 2) grond; -revolu-tion, vr.: omwenteling der aarde ;-rosé, vr.: (pik.) rozeplant, roos; -rücken, m,: bergrug(zie vlak hiernaast erdrück'en); -sack, m.: (vest.) zandzak; -salz, o.: 1) steenzout, 2) salpeter; -schaber, m.: schoffel, schop ; -schanze, vr.: (vest.) schans, van aarde opgeworpene verschansing- -scheibe, vr.: schijf der aarde; -schicht, vr.: aardlaag; -schildkröte, vr.: landschildpad; -schnake, vr.: (ins.) mug, neef; -schnecke, vr.: (ins.) tuinslak, tuin-slek; -scholle, vr,: kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde (die -schollen zerschlagen: de kluiten breken); -schwamm, m,: aardzwam, paddenstoel; -schwarz, o,: (schl.) zwart krijt; -schwein, o.: (ark.) groote miereneter ; -sperling, m.: veldleeuwerik; -spinne, (ins.) hooiwagen; -spinnenkraut, o.: (pik.) haarmos, spinnenkruid; -spitze, (adk.) landtong, voorgebergte, kaap; -stamm, m.: (pik.) wilde boom; -stern, m. (pik.) maankruid; -stoss, m.: aardschok; -strich, m.: zone, hemelstreek; -sucher,

m.:    grondzoeker, peillood, dieplood;

-thier (tl, o.: landdier;-umsegelung, vr.: zeereis rondom de wereld; -umsegler, m.: zeevaarder rondom de wereld; -wall, m.: aarden wal, (fig.) terras; -wand, m.: (mnw.) aardwand, steenwand (langs de erts-ader, (fig.) aarden muur, muur van klei; -wasser, o.. 1) welwater, 2) water de aarde (in tegenstelling van hemelwater) ; -weide, vr,: (pik.) kreupelwilg; -weihrauch, m,: (pik.) veld-cipres, hoe-langer-hoe-liever; -winde, vr.: (pik.) kruipwinde, (wkt.) wind-as; -wurm, m.: aardworm, aardwurm; -zunge, vr.: (adk,) 1) landtong, 2) land-engte.

Er'de, vr.: 1) aarde aardbol, aardrijk ; 2) grond; sich auf die - legen : op den grond gaan liggen; Einen oder et-was auf die - werfen: iemand of iets ter waarde werpen (of: op den grond werpen); auf der - w^ohnen: op aarde wonen; zur - wohnen: (fam.) beneden wonen, op de gelijkvloers-verdieping wonen, in een benedenhuis wonen; Einen unter ■ bringen: iemand in het graf

verzinnen, te oeüenlten.

er'dicht, bv, n.: 1) aardsch; 2) aardachtig, gronderig^.

erdich’ten, w. b.: verdichten, (pop.) uit zijn duim zuigen, (fig.) voorwenden; Erdich’ter m. (-s; mrv. -): verdichter, (pop.) uit zijn duim zuiger; erdich'tet, bv. n.: verdicht, (fig.) voorgewend, erdiehen, w. b.: verdienen.

er'dig:, bv. n.: aardsch; das Er'dige: het aardsche.

erdoi’clien, w. b.: doodsteken, doorboren (doorsteken) met eenen dolk.

erdreis’ten (sich), w. w.: zich vermeten, zich verstouten, erdros’seln, w. b.: wurgen, worgen, erdriick'en, w. b. dooddrukken. Zie blz, 167 kol. 1 Erd riicken.

erdul'den, w. b.: verduren, uitstaan, ondergaan; Erdul'dung, vr.: verduring, lijden.

erdursten, w. o. s.: dorst lijden, vergaan van den dorst.

erei’fern (sich), w. w.: driftig worden, zich driftig (zich warm) maken; Erei'ferung, vr.: drift; sich ereig'nen, w. w.: zich opdoen, zich voordoen, plaats grijpen; Ereigniss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -sej): voorval, gebeurtenis; erei’len, w. b.: inhalen, (fig.) overvallen; Eremit’, m. (-en; mrv. -en): kluizenaar; erer’ben, w. b.: erven; Erer'bung, vr.-.(het) erven.

erfah'ren, w. b. onr.: 1) ervaren, vernemen, 2) ondervinden; bv.n,: ervaren, bedreven, (fam.) knap (ein erfahrener Arzt: een knap dokter, een bekwaam geneesheer) ; Erfah'renheit, vr.: bedrevenheid, knapheid, bekwaamheid; Erfah’rung, vr.:

1)    ervaring, ondervinding, 2) proefneming, proef (Erfahrung ist die beste Lehrmeis-terin: spr.: de ondervinding is de beste leermeesteres; aus Erfahrung wissen: bij ondervinding weten; in Erfahrung bringen : te weten komen, vernemen; Erfahrun-gen anstellen: proeven nemen);Erfah'rungs, in Sam. (-arzt, m.: op de ondervinding afgaand geneesheer, empiricus ; -satz, m.: op ondervinding gegronde stelling; -see-lenkunde, vr.: op de ervaring gegronde zielkunde); erfas’sen, w. b.: vatten (ook fig¹.).

erfand', onv. verl. tijd van erfin-den.

erfech'ten, w. b. onr.: bevechten,met vechten winnen, (fig.) met bedelen krijgen; erfin'den, w. b. onr.: 1) uitvinden, (fig.) ontdekken, bevinden, 2) verzinneu, uitdenken (er hat das Pulver nicht erfun'den: spr.: hij heeft het buskruit niet uitgevonden, hij zal niet barsten aan zijn verstand); Erfin'der, m. (-s; mrv. -): 1) uitvinder,

2)    uitdenker, verzinner; Erfin’derin, vr. (mrv. -nen): 1) uitvindster, 2) uitdenkster, verzinster; erfin’derisch (erfind'sam), bv. n.: vindingrijk, vernuftig; Erfind’samkeit, vr.: vindingrijkheid, vernuftigheid; Erfin’-dung, vr.: 1) uitvinding, (fig.) vinding, 2) uitvindsel, verzinsel, (fig.) verdichtsel; Erfin'dungs, in Sam. (-gabe, vr., of: -geist, m.: vindingrijke geest, scheppend vernuft; -kraft, vr.: scheppende kracnt; -kunst, vr.: scheppende kunst; -patent, o.: brevet van uitvinding, octrooi als uitvinder; -reich, bv. n.: vindingrijk); erfi’schen, w. b.: 1) opvisschen, 2) uitvisschen.

erfleh’eii, w. b.: 1) afsmeeken, 2) m; erflie'gen, w. b.

erfo'dern, w. b.: Zie erfordern;

Erfolg’, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) gevolg, uitvloeisel, 2) uitslag, uitkomst (der Erfolg wird es lehren, ob ....: de uitkomst zal leeren of ....; mit gutem -e: met goed

noo-

genegen, toegenegen, (fig.) onderworpen, gelaten, berustend, (ook:) verslaafd; Er-ge'benheit, vr.: toegenegenheid, (fig.) derwerping, gelatenheid, berusting, (ook :) toewijding; erge'benst, bv. n. en bw.: (brf.) dienstwillig; Ergeb’nis

götzen.

ergfie'big, bv. n.: veel opleverend, (fig.) vruchtbaar; Ergie'bigkeit, vr.: ruime (rijke) opbrengst, (fig.) vruchtbaarheid; ergies'sen, w. b. onr.: uitstorten (sich w.: zich ontlasten); erglü’-ontgloeien, (fig.) branden;

ie Scheune: het vuur

o. s.:

in.:

gevolg; von unberechenbaren Erfolgen: van onberekenbare gevolgen; grossen Erfolg haben: groote gevolgen hebben, fig.: grooten opgang maken; Ierfolg’reich, bv. n,: rijk aan gevolgen); erfol’gen, w. o. s.: volgen, (fig.) voortvloeien, voortspruiten, het gevolg worden; erfor'derlich, bv.

n.: noodig, vereischt (erforderlichen Falies: desnoodig, desnoods); erfor’dern, w. b.: vereischen (das erfordert Zeit: dat vereischt tijd, daartoe is tijd noodig; erfordert werden : vereischt worden, dig zijn); Erforderniss, o. (-es; mrv. -e [nis; mrv. -se]): 1) vereischte, 2) behoefte, odzakelijkheid; Erfor’derung, vr.: 1) eisch, 2) behoefte; erfor’schen, w. b.: 1) navorschen, nasporen, 2) uitvorschen (sich erfor’schen, w. w.: zijn hart onderzoeken); Erfor’scher, m.: 1) navorscher, (fig.) onderzoeker, 2) uitvorscner; erforsch'-lich, bv. n.: 1) na te sporen, 2) uit te vorschen; Erfor'schung,vr.: 1) navorsching, nasporing, (fig.) onderzoek, 2) uitvor-sching.

erf ra'gen, w. b. reg.: 1) met vragen te weten komen, 2) vragen naar (wo ist er zu erfragen: waar is hij te bevragen ?): sich erfrech'en, w. w.: zich vermeten; erfrei'en w. b.: betrouwen, door huwelijk in het bezit komen van; erfreu'en, w. b.:

1)    verheugen ([2]: in, over), verblijden,

2)    opvroolijken; erfreu'lich, bv. n.: verblijdend, heuglijk, aangenaam, genoeglijk; Erfreu'lichkeit, vr.: heuglijkheid, genoeglijkheid, (het) aangename; erfre’veln, w. b.: zich door eene misdaad meester maken van; erfrie’ren, w. o. onr. s.: bevriezen, (fig.) doodvriezen; erfri’schen, w, b.: 1) ver-frisschen, (fig.) verkwikken, 2) verver-schen; Erfri’schungsha'fen, vr.: (zeew.) haven die op de reis aangedaan wordt; erfro’ren, v. dw. en bv. n.: bevroren (ich bin ganz erfroren: fig.: ik ben half bevroren; der Wein ist erfroren: de wijnstok is bevroren).

erfüllen, w. b.: 1) vervullen (ook fig.), 2) verwezenlijken; Erfül'lung, vr.: 1) vervulling, 2) verwezenlijking (in Erfüllung gehen, of: in Erfüllung kommen: in vervulling gaan, vervuld worden, verwezenlijkt worden).

ergan zen, w. b.: 1) aanvullen, 2) voltallig maken; Ergan'zungs, in Sam. (-band, o.: later deel [van een boekwerkl, bijvoegsel, aanhangsel; -blatt, o.: bijblad, bijvoegsel; -mannschaft, vr.: mil.: dépot, manschap ter aanvulling van de gelederen; -pferde, o. mrv.: remonte-paarden; -stück, o.: stuk ter aanvulling; -summe, vr.: som ter aanvulling, nieuwe storting); ergat'tern, w. b.: (fam.) begaffelen.

erge'ben (sich), w. w. onr.: 1) zich overgeven (auf Gnade und Ungnade: op genade en ongenade; dem Spiele: aan het spel), 2) sich - in: berusten in, zich onderwerpen aan, 3) gebeuren, plaats grijpen (hieraus ergiebt sich: hieruit volgt, hieruit blijkt, dit bewijst); erge'ben, bv. n.:

on-

V..VHOUhJLtug , üxmss. o. (—es, miv. -e [nis; -ses; mrv. -se]): gevolg, resultaat,

(fig.) uitslag:, (rek.) uitkomst; Erge'bung, vr.: overgave, (fig.) berusting, onderwerping; Erge'bungsmarsch, m.: signaal dat men in onderhandeling wenscht te komen om zich over te geven; ergeh'en, w. b. onr.: 1) beloopen, afloopen, 2) met loopen verdienen; w. o. onr. s.: 1) gaan (es ist mir wohl. übel ergangen: het is mij goed. slecht gegaan, of: ik ben goed, slecht gevaren), 2) uitgevaardigd worden, bekend gemaakt worden, (vonnis:) uitgesproken worden (ergeh’en lassen: uitvaardigen, bekend maken, vonnis: uitspreken; etwas über sich ergehen lassen: i-ets met onderwerping, met gelatenheid verduren, zich bedaard in iets schikken; sich ergehen, w. w.: eene wandeling doen, wandelen) ; ergei’gen, w. b.: met de viool ophalen, met vioolspel verdienen; ergei’zen, w. b.: bijeenschrapen; erget’zen, w. b.: Zie er-ergiessen, w. hen. w. o. s.: ergöt’zen w. b.: vermaken, vermaak verschaffen aan (sich ergötzen an: zich vermaken met, behagen scheppen in, zich verlustigen in of met); ergöt'zend (ergötz-lich), bv. n.: vermakelijk, (fig.) streelend ; Ergötz'lichkeit, vr: vermakelijkheid, (fig.) streeling.

ergrauen, w. o. s.: (het haar:) grijzen, grijs worden, (dageraad:) gloren, aanschemeren; ergrei'fen, w. b. onr.: grijpen, (fig,) aangrijpen, in ’t gemoed grijpen (die Feder -: de pen opnemen; die Waffen -: de wapenen opvatten; einen Dieb -: eenen dief vatten of pakken; Einen auf frischer That -: iemand op heeterdaad betrappen; die Gelegen-heit -: de gelegenheid aangrijpen; die Flucht -: de vlucht nemen; Massregeln -: maatregelen nemen; eines Partei -: iemands partij kiezen ; Mittel -: zijne toevlucht tot middelen nemen; den Weg Rechtens -: den weg van rechten inslaan; das Feuer ergriff d [de vlam, de brandl tastte de schuur aan; von Schrecken ergriffen werden: door schrik bevangen worden; diese Nachricht hat ihn sehr ergriffen: dat bericht heeft hem zeer aangegrepen); ergrim'men, w.

boos worden; ergrü'beln, w. b *. uitdenken, verzinnen; ergrün'den, w. b.: peilen, (fig.) doorgronden; Ergrün'der,

(fig.) doorgronder; ergründ'lich, bv. n.: te peilen, (fig.) te doorgronden; Ergrün'dung, vr.: (fig.) doorgronding; ergrü'nen, w. o. s.: groen worden.

Erguss', m. (-es; mrv. Ergüs’se): uitstorting, (van rivieren:) uitwatering.

erha'ben, bv. n.: hoog, (fig.) verheven; I -heit, vr.: hoogte, (fig.) verhevenheid.

erhal'ten, w. b. onr.: 1) ontvangen, bekomen, krijgen; 2) houden (aufrecht - : staande houden, fig.: handhaven; in gutem Zustande -: in goeden staat houden; Einen beim Leben -: iemand in het leven houden, ook: iemands leven redden: wenn Gott mir das Leben erhalt: als God mij in het leven spaart; in Ord-

warmte w. w.

op-

op-

V X II ■ «    TT • KJ ■

bv. n.: verhit (erhitzt sein gebrand zijn op); Erhit'zung, vr.: verhittting. erliüli’en, w. b.: verhoogen; sich er-

raa

ms

iiung in orde houden); 3) onderhouden (die Fruchtbarkeit des Bodens -: de vruchtbaarheid van den grond onderhouden ; einen gewissen Grad von Warme in .... -: een zekeren graad van 1 onderhouden in); sich erhal'ten, onr.: 1) in eigen onderhoud voorzien, zich zelven bedruipen, 2) goed blijven, bewaard kunnen worden zonder te bederven,

3)    stand houden, in stand blijven; Erhal-ter, m. (-s; mrv. -): onderhouder; Erhal’-tung, vr.: i) erlanging, bekoming, verwerving, 2) goedhouding, 3) goedblijving,

4)    standhouding, in stand blijving; erhal-tungswerth ftl, bv. n. (erhaltungswürdig, bv. n.): 1) het bewaren waard, 2) waard om in stand gehouden te worden.

erlian'deln, w. b.: 1) door aankoop in het bezit komen van, 2) koopen; sich erhan’gen, w. w.: zich verhangen, zich ophangen; erhar'ren, w. b.: verwachten, afwachten; erhar’schen, w, b.: dichtgaan; erhar’ten, w. o. s.: verharden, hard worden; erhar’ten, w. b.: bevestigen; erhasch’en, w. b.: vangen, snappen, oppakken, happen.

erlieb’bar, bv. n.: (flg.) merkbaar; Erheb'barkeit ,vr.: merkbaarheid; erhe'ben' w. b. onr.: lichten, beuren, tillen; oplichten, opbeuren, optillen, (fig.) verheffen, (ook:) goed doen uitkomen, in het oog doen springen, (geld:) beuren, ontvangen, innen (die Augen erheben: de oogen opslaan; ein Geschrei erheben: een geschreeuw aanheffen; einen Streit erheben: eenen twist beginnen): sich erhe'ben, w w. onr.: zich verheffen (über seinen Stand: bovea zijnen stand; sich von der Tafel erheben: van tafel opstaan, sich wider Einen erheben: tegen iemand opstaan of in verzet komen;v der Wind erhebt sich: de wind komt opzetten; es erhob sich ein Sturm: er kwam een storm opzetten); erheb'lich, bv. n.: belangrijk, aanmerkelijk, aanzienlijk; Erheb'lichkeit, vr.: belangrijkheid, aanmerkelijkheid, aanzienlijkheid; Erhe'-bung, vr.: verheffing, (van gelden:) inning, (stk.) opstand; erhei'rathen |t|, w. b.: betrouwen, door huwelijk in het bezit komen van; erhei'schen, w, b.: vereischen; erhei'tern, w. b.: doen opklaren, (fig.) _ vroolijken (sich erhei'tern, w. w.: opklaren, fig.: vroolijk worden); erhei’zen, w. b.: warm stoken; erhel'len, w. b.: ophelderen, toelichten; w. o. h.: blijken (daraus erhellt: daaruit blijkt); erhen'ken, w. b.: ophangen; erheu’cheln, w. b.: zich door gehuichel meester, maken van; erheu'len, w. b.:zich door gejank meester maken van.

erliit’zen, w. b.: verhitten; erhitzt', auf: heet zijn op,

ho'len, w. w.: 1) op verhaal komen, zich herstellen, 2) zich schadeloos stellen (sich «eines Schadens erholen an: zijne schade verhalen op), 3) sich bei Einem Raths [t] erholen: iem. om raad vragen, iemands raad inwinnen, 4) zich ontspannen, eenige uitspanning nemen; Erho'lung, vr.: herstel, (rcht.) verhaal, (fig.) uitspanning; erhor'chen, w. b.: afluisteren; erhö'ren, w. b.: 1) verhooren, 2) hooren (das ist nicht erhört: dat is ongehoord); erhun'gern, w. o, s.: uithongeren, van honger omkomen.

Erin'nerer, m. (-s: mrv. -): herinne-r, (fig.) vermaner, waarschuwer; erin-nerlicn, bv. n.: voor den geest staande (es ist mir noch -: ik herinner mij nog, net staat mij nog voor den geest; es ist mir nicht -: ik kan mij niet herinneren); erin'-nern, w. b.: herinneren (Einen an etwas -: iemand iets herinneren, iemand aan iets doen denken; etwas -: iets in herinnering brengen, melding van iets maken; sich einer Sache -, of: sich an etwas -: zich iets herinneren, (om, of) aan iets denken); Erinnerung, vr.: 1) herinnering, 2) vermaning, waarschuwing; Erinnerungs, in Sam. (-buch, o.: opschrijfboek, kph.: memoriaal; -kraft, vr.: geheugen; -schrei-ben, o.: brief om het geheugen op te fris-schen, fig.: aanmaning, kph.: beleefde maanbrief; -vermogen, o.: geheugen).

erjagen, w. b.: najagen; (fig. en jag.) door najagen meester worden van; (iem.:) inhalen, achterhalen.

erkal'ten, w. o. s.: koud worden, (fig,) bekoelen; sich erkal'ten, w. w.: 1) eene koude vatten, 2) verkouden worden; Er-kal'tung, vr.: (fig,) verkoeling; Erkal'tung, vr.: 1) (’t) vatten van koude, 2) verkoudheid; erkam'pfen, w. b.: bevechten, veroveren; erkannt', bv. n.: 1) erkend, 2) herkend; erkar'gen, w. b.: bijeenschrapen; erkau'fen, w. b.: 1) koopen, 2) omkoopen; erkauf’lich, bv. n.: 1) te koop, 2) om te koopen, omkoopbaar; Erkauflichkeit, vr.:

1) (het) te bekomen zijn voor geld, 2) omkoopbaarheid.

erkeck’en (sicli), w. w.: zich vermeten, zich verstouten; erkenn’bar, bv. n.;

1) te herkennen, 2) merkbaar, te bespeuren; Erkenn'barkeit, vr.: 1) herkenbaarheid, 2) merkbaarheid; erken'nen, w. b. onr.: 1) herkennen, 2) erkennen, 3) bekennen (fleischlich erkennen: vleeschelijke gemeenschap hebben met, bijb. en rent.: bekennen, beslapen; zu erkennen geben: te kennen geven; sichzu erkennen geben:

1. zich doen kennen, 2. zich bekendmaken); erkennt’lich, bv. n.: 1) kenbaar, te herkennen, 2) erkentelijk, dankbaar; Erkennt-lichkeit, vr.: 1) herkenbaarheid, 2) erkentelijkheid, dankbaarheid; Erkenntniss [sl, z, n. vr.: 1) besef, inzicht, 2) erkenning, bekentenis; z. n. o. (-es; mrv. -e [nis;-ses; mrv. -sej): oordeelvelling, uitspraak, von-(-kraft, vr., of: -vermogen, o.: kenvermogen, begrip, verstand); Erken’nung, vr.:

1) herkenning, 2) erkenning, 3) fleischliche Erkennung: vleeschelijke gemeenschap, bekenning, beslaping; Erken’nungs, m Sam. (-wort, o.: wachtwoord, paswoord, parool; -zeichen, o.: herkennings-teeken).

Er ker, m. (-s; mrv. -): 1) uitstek, balkon, 2) vooruitspringend gedeelte (van een gebouw); I -fenster, o.: vooruitspringend raam; -stube, vr.: vooruitspringend vertrek.

erkiesen, w. b.: kiezen; Erkie'sung, vr.: 1) verkiezing, 2) keus.

erklar'toar, bv. n.: verklaarbaar; Er-klar'barkeit, vr.: verklaarbaarheid; erkla-ren, w. b.: verklaren (i. a. b.) (in die Acht erklaren: in den bandoen); sicherkla'ren, w. w.: zich verklaren; Erkla’rer, m. (-s; mrv. -): verklaarder, uitlegger; erklar'lich, bv. n.: verklaarbaar; Erklar'lichkeit, vr.: verklaarbaarheid; Erkla'rung, vr,: verkla-

erlah’-

ont-

ver-

bewijs van vergunning, mik: verlofpas); erlaubt’, bv. n.: veroorloofd; erlaucht’, bv. n.: doorluchtig (Ihrer Erlaucht: Uwe Doorluchtigheid, Uwe Hoogheid); erlau'ern, loeren op, afloeren, (fig.) afluisteren; er-lau’fen, w. b. onr.: oploopen; Erlau’terer, m. (-s; mrv.-): ophelderaar,toelichter,verklaarder, uitlegger; erlau’tern, w. b.: op-, toelichten, verklaren, uitleggen, (pik.) elzeboom, els (Zie Erlen); erle’ben, w. b.: beleven; erle’-digen w. b.: 1) afdoen, afmaken, ten

o. onr. s.:

ver-ving w. b.: vermanen

ring¹ (i. a. b.) (letzte Erklarung: laatste woord, ultimatum); Erkla'rungs, in Sam. (-kunst, vr.: uitlegkunde; -schrift, vr.: toelichting-, commentaar); erklart’, bv.n.: verklaard.

erklecken, w. o. h.: voldoende zijn, genoeg zijn; erkleck’lich, bv.n.: voldoende, genoegzaam, toereikend; erklet'tern, w. h.: opklauteren tegen, beklimmen; erklim’-men, w. b. onr.: beklimmen; erklin'gen, w. o. onr. s.: 1) klinken, schallen, 2) weerklinken, weergalmen; erklir'ren, :w. o. h.: kletteren; erklop’fen, w. b,: opkloppen; erklü’geln, w. b.: spitsvondig uitdenken; erklun’gen, v. dw. van erlilimgen.

erknausern, w. b.: bijeenschrapen; erko’ren, bv. n.: gekozen, verkozen, (theo.) uitverkoren; erkran'ken, w. o. s.: ziek worden; erkrie'chen, w. b. onr.: zich door kruiperij meester maken van; erkrie’gen, w. b.: veroveren, door geweld van wapenen bemachtigen; erkrum’men, w. o. s.: krom worden, (tim.) krom trekken; sich erküh’nen, w. w.: zich vermeten, zich verstouten; erkun’digen, w. b.: nasporen, opsporen, uitvorschen (sich bei Einem nach etwas erkundigen: inlichtingen aangaande iets bij iemand inwinnen, navraag naar iets doen bij iemand, bij iemand vragen naar iets); Erkun’digung, navraag, nasporing, (rcht. en fig.) onderzoek; erkund-schaften, w. b.: uitvorschen, nasporen, opsporen, verspieden; erkün’steln, w. b.: voorwenden; erkün'stelt, bv. n,: voorgewend, gekunsteld; Erkün'stelung, vr.: voorwending, gekunsteldheid.

erla’bcn, w- b.: verkwikken; men, w. o. s,: lam worden; erlang'bar, bv.

n.: verkrijgbaar, (fig.) bereikbaar; erlangen, w. b.: erlangen, verkrijgen, (fig.) bereiken; Erlangen, o. (-s): (adk.) Erlangen; Erlan'gung, vr.: verkrijging, (fig.) bereiking; Erlass', m. (-es; mrv. -e): 1) kwijtschelding, ontheffing, vrijstelling, (kkl.) dispensatie, (ook:) aflaat, 2) kennisgeving, besluit, verordening, aanschrijving; Erlass’, in Sam. (-geld, o.: kosten van dispensatie; -jahr, o.: jubeljaar, (kkl.) aflaatjaar, bij de Joden: sabbatjaar); erlass’lich (erlass’lich), bv. n.: vergeeflijk, verschoonbaar; erlas-sen, w. b. onr.: 1) kwijtschelden (Einem etwas: iets aan iemand), ontheffen, slaan (Einem des Eides : iem van den eed), 2) uitvaardigen (besluiten, verordeningen, enz.), bekend maken, (kennisgevingen, circulaires:) rondzenden; Erlas’sung. vr.: 1) kwijtschelding, vrijstelling, (kkl.) dispensatie, 2) uitvaardiging, bekendmaking; Erlas’sungssünde, vr.: kleine zonde, schoonbare zonde; erlau’ben, w b.: veroorloven, vergunnen, (fig.) toelaten, ge-doogen; Erlaub niss [s], vr.: vergunning (Erlaub'nissschein, m.: vergunningsbrief,

helderen, Er’le, vr.:

einde brengen, beslechten, 2) vrijstellen, ontlasten, ontheffen, ontslaan (Einen einer Sache erledigen: iemand van iets . . .); erle’digt, bv. n.: opengevallen, onbezet, vacant; erle’gen, w,b.: 1) dooden, ontzielen, 2) voldoen, betalen; erleich’tern, w. b. verlichten, vergemakkelijken, gemakkelijk maken (sich erleichtern, w. w.: 1. zijn gemoed luchten, zijn hart luchten, 2. zijne behoeften doen); Erleich’terung, vr.: verlichting, verlichtenis, (fig.) ontlasting; er-lei’den, w. b. onr.: lijden, dragen, ondergaan (Zie leiden); erleidlich, bv. n.: lijdelijk, draaglijk; Er'len, bv. n.: elzen (in Sam.: -baum, m.: elzeboom; -holz, o.: elzenhout; -hüpfer, m.: bladluis in elzeboo-men; -könig, m.: fab.: boeman, kinderroo-ver;-wald, m. elzenbosch; -wickler, m.: ins.: elzeboomenvlinder); erlern’bar, bv.

n.: te leeren, aan te leeren; erler’nen, w. b,: leeren, aanleeren; Erler'nung, vr.: ahnleering, beoefening; erle’sen, w. b. onr.: uitzoeken, (fam.) uitkippen; bv. n.: uitgezocht, uitgelezen; erleuch’ten, w. b.: verlichten, (fig.) verlicht maken, (ook:) illumineeren; Erleuch’tung, vr.: verlichting.

erlie’gen, w. o. onr. h. en s.: bezwijken, erlisch’ (erlisch'est, erlischt’); Zie erlö-sclien; erlis’ten, w. b.: zich door list of op listige wijze meester maken van; erlit’ten, v. dw.: geleden (der erlittene Schaden: de geledene schade).

Erl kö nig. m.: Zie Erlenk onig;.

erlo'gen, bv. n.: gelogen, leugenachtig, verzonnen, uit den duim gezogen; Erlös’, m. (-es): opbrengst; erlösch’en, w.

uitgaan, uitdooven, (fig.) te niet gaan, (ook:) uitsterven; w. b. onr.: uitdooven, uitblusschen. blusschen, (schuld;) delgen; erlösch'en, v. dw. en bv. n.: uitgegaan, uitgedoofd, (fig,) te niet gegaan, (ook:) uitgestorven, (van schrift:) verbleekt, onleesbaar geworden, (van schuld:) gedelgd, afgelost; erlö'sen w. b.: verlossen, vrijmaken, bevrijden: Erlö’ser, m.: verlosser, bevrijder, (theo.) Verlosser, Heiland; Erlö’sung, vr.: verlossing, bevrijding, (theo.) Verlossing; erlü'gen, w. b.: liegen, verzinnen, uit den duim zuigen; erlus’ti-gen, w b.: verlustigen, vermaken.

ermach’tigen (sich), w. w.: zich meester maken (einer Sache: van iets) ; Ermach’tigung, vr.: 1) bemachtiging, meestering, 2) machtiging, volmachtge ([21: aan); ermah’nen, .

Ermah’ner, m. (-s; mrv. -): vermaner, erma’len, w. b.: met schilderen ophalen, met het penseel verdienen; erman’geln, w. o. s.: ontbreken (ich werde nicht ermangeln: ik zal niet in gebreke blijven, ik zal niet nalaten); ich werde es annichts ermangeln lassen: ik zal het aan niets laten ontbreken, ik zal zorgen dat alles in orde zij); Erman’gelung, vr.: ontstentenis (in Ermangelung dessen: bij gebreke daarvan); sich erman’nen, w. w.: zich vermannen; ermas’sigen, w. b.: matigen,, temperen, (fig.) verminderen; ermat’ten, w. o. s.: moe (afgemat) worden, (fig.) verzwakken, verflauwen; w. b.: afmatten; Ermat’tung, vr.: afmatting.

Er mel, m.: Zie Aermel.

ermes sen, w. b.: meten, afmeten,-(fig.) oordeelen, denken, gelooven; z. n. o.

m.:

vr.:

hooien van

den

erraf'fe

(-s): oordeel, gedachte, gevoelen (nach demem Ermessen: naar uw gevoelen, naar uw oordeel); ermess’lich, bv. n.: meetbaar, af te meten, (fig.) vermoedelijk, waarschijnlijk; Ermess'lichkeit, vr.: meetbaarheid, (fig.) vermoedelijkheid, waarschijnlijkheid; ermit'teln, w. b.: vinden, ontdekken; ermög'licnen, w. b.: mogelijk maken, (fig.) vergemakkelijken ; ermor'den, w. b.: vermoorden; Ermor'dung, vr.: vermoording, moord; ermü’den, w. b.: vermoeien, afmatten; w. o. s.: moe worden; ermü'det, bv. n.: vermoeid; ermun'tern, w. b.: opvroolijken, (fam,) opmonteren, (fig.) aanmoedigen ; ermu’thigen ft], w. b.: aanmoedigen, aansporen (sich ermuthigen Lt], w. w.: moed vatten).

ernah en, w. b.: met naaien verdienen, met de naald ophalen; ernah’ren, w. b.: voeden (ook fig.), onderhouden (sich ernahren, w. w.: zich voeden, in zijn onderhoud voorzien; Friede ernahrt, Un-friede verzehrt: spr.: vrede kweekt, oorlog breekt); Ernah'rer, m, (-s; mrv. -): voeder, onderhouder, (fig.) kostwinner; Ernah'rerin, vr. (mrv. -nen): voedster, onderhoudster; Ernahrung, vr.: voeding, onderhouding, (fig.) onderhoud; Ernann’te,

m. (-n; mrv. -n): benoemde; ernen'nen,w. b. onr.: benoemen; Ernen'ner, m. mrv. -): benoemer; Ernen'nung, vr.: noeming; Ernen’nungs, in Sam. (-briëf, aanstelling; -recht, o.: recht van benoeming; -urkunde, vr.: aanstelling); Ernesti’ne, vr.: Ernestine; erneu’en, w. b.: vernieuwen, (fig. fam.) opknappen; Erneu’erer, m. (-s; mrv. -): vernieuwer, (fig. fam,) opknapper; erneu'ern, w. b.: vernieuwen, (fig.) hervatten, (fig. fam.) opknappen (sich erneuern, w. w.: fig.: zich herhalen); Erneu’erung, vr.: vernieuwing, (fig.) hervatting, (ook:) herhaling, (fig. fam.) opknapping; ernie’drigen, w. b.: vernederen, verlagen; Ernie’drigung, vernedering, verlaging (Ernie"drigungs-zei’chen, o.: muz.: b-mol-teeken); Ernst, m. (-es): ernst, (mansnaam:) Ernst (das ist nicht Ihr Ernst: dat is u geen ernst; aus einer Sache Ernst machen: iets ernstig meenen; eine Sache für Ernst aufneh-men: iets als ernstig gemeend opnemen); ernst'haft, bv. n.: ernstig; Ernst'haftig-keit, vr.: ernstigheid, (fig.) ernst; ernst’-lich, bv. n,: ernstig.

Ern'te, vr.: oogst, inzameling, bouw; I -arbeit, vr.: (het) binnenhah den oogst, (inz.) hooibouw; -arbeiter, m.: hooibouwer; -bier, o.: bier voor hen die oogst binnenhalen; -ferien, vr. mrv.: rustdagen tijdens den oogst; -fest, o.: feest na het binnenhalen van den oogst j -frohne [-frone], vr.: verplichte hulp bij het binnenhalen van den oogst; -kranz, m.: krans van koornaren en bloemen; -lied, o.: 1) lied op den oogst, 2) lied bij het binnenhalen van den oogst; -lohn, m.: loon der arbeiders tijdens den oogst; -monat, m.: oogstmaand; -predigt, vr.: preek na afloop van den oogst; -wagen, m.: hooiwagen; -wetter, o.: weder voor het binnenhalen van den oogst, hooibouw-weder; -zeit, vr.: (tijd van d.en) oogst, (tijd van den) hooibouw.

ern ten, w. b.: oogsten, (fig.) inoogsten; was man saet, erntet man: (spr.)

wat men zaait, zal men maaien^

Ero'berer, m. (-s; mry. -): veroveraar, ero'bern, w. b.: veroveren; Ero'berung, vr.: verovering; Ero'berungs, in Sam. (-krieg, m.: veroverings-oorlog; -sucht,vr.^ veroveringszucht; -siichtig, bv. n.: op verovering belust, (fig.) behaagziek; eröffnen, w. b.: openen, (fig.) beginnen, (ook:) blootleggen (seine Meinung eröffnen : zijn gevoelen kenbaar maken; sich Einem eröffnen: zijn hart aan iemand blootleggen); eröff'nend, bv. n.: openend; erörtern, w. b.: toelichten, bespreken; ero’tisch, bv. n.: erotisch.

erpach'ten, w. b.: pachten, in pacht nemen; Er’pel, m. (-s; mrv. -): mannetjeseend, woerd; erpicht’, bv. n.: (fam.) gebrand (auf etwas: op iets); erplün'dern, w. b,: plunderen, zich plunderend meester maken van; erpoch'en, w. b.: (iemand:) opkloppen, wakker-kloppen, (iets :) er uit kloppen, zich door braveering meester maken van; erpres'sen, w. b.: afpersen; Erpres’ser m. (-s; mrv. -): afperser; Erpres’sung, vr.: afpersing; erpro'ben, w. b.: op de proef stellen; erprobt', bv. n.: beproefd.

erquick'en, w. b.: 1) verkwikken* 2) genoegen schenken aan, opvroolijken, opfleuren; erquick'end (erquicklich), bv.n.: verkwikkend, (fig.) veraangenamend.

n, w. b.: (dk.) wegrapen, wegrukken, (fam.) wegpakken; errang', onv. verl. tijd van erringen; errath'bar [t|, bv. n.: te raden; erra then [t], w. b. onr.: raden; erreg’bar, bv. n.: prikkelbaar; Erreg'barkeit, vr.: prikkelbaarheid; erre'-gen, w. b.: verwekken, gaande maken, veroorzaken, aanrichten, (gnk. en fig.) opwekken, prikkelen, (fig. ook:) opruien, in beweging brengen; Erre'gung, vr.: verwekking, enz., (gnk. en fig.) opwekking, prikkeling, (fig. ook:) opgewondenheid; Er'regungs, in Sam. (-kraft, vr.: opwekkende kracht; -mittel, o.: prikkelend of opwekkend middel); erreich'bar, bv. n.: bereikbaar, te bereiken; errei'chen, w. b.: bereiken; Errei'chung, vr.: bereiking; errei'ten, w. b. onr.: 1) afrijden (te paard), 2) paardrijdend winnen; erren'nen, w. b. onr. en reg.: 1) hard loopende bereiken, 2) zich door hard te loopen meester maken van; erret’ten, w. b.: redden; Erret’ter, m. (-s; mrv. -): redder; Erref-terin, vr. (mrv. -nen): redster; Erret'tung*. vr.: redding.

erricli ten, w. b.: oprichten (Freund-schaft mit Einem errichten: vriendschap met iemand sluiten); errin’gen, w. b. onr.: bevechten, worstelend (of: met veel moeite) verwerven of zich meester maken van; errö’then |t], w. o, s.: rood worden* (fig.) blozen, eene kleur krijgen; z. n. o. (-s):    (het) blozen; erru'dern, w. b.:

1) roeiende bereiken, 2) roeiende winnen ; erru'fen, w. b. onr.: beroepen; errungen, bv. n.: worstelend verworven; Errun’-genschaft, vr.: (rcht.) verworven goed.

ersat’tigen, w, b.: verzadigen, (fig.) bevredigen; ersatt'lich, bv. n.: te verzadigen, (fig.) te bevredigen: Ersatt'lichkeit, vr,: verzadelijkheid, (fig.) bevredigbaar-heid; Ersatz', m. (-es): schadeloosstelling (in Sam.: -mann, m.: plaatsvervanger; -mannschaft, vr.: ruil.; nieuwe lichting;

-mittel, o.: pha.: surrogaat, plaatsvervan-    gen; w. o. s.: beven, trillen,(fig.) ge

schokt

(elek-

gend middel); ersau’fen, w. o. onr. s.:    worden; Erschüt'terung, vr.: schok

verzuipen, verdrinken (in Wollüsten    trische electrieke schok),

ersoffen sein: fig.: in wellust baden); erschwat’zcn, w. b.: met praten ersau'fen, w. b.: verzuipen, verdrinken    krijgen of gedaan krijgen; erschwe’ren,

(sich ersau'fen, w. w.: zich verzuipen, w. b.: verzwaren, (fig.) verbitteren; er-zich verdrinken); Ersau'fung, vr.: verdrin- schwim'men, w. b. onr.: 1) zwemmende king,    bereiken, 2) met zwemmen winnen; er-

crscha’ben, w. b.: bijeenschrapen;    schwin'gen w. b. onr.: (fig.) bereiken,

erschach'ern, w. b.: bijeCnschacheren;    (uitgaven, onkosten:) bestrijden;    er-

Erschaffer, m.: schepper; Erschaf'fung,    schwing'lich, bv. n.: (fig.) bereikbaar,    (van

vr.: schepping; erschal'len, w. o. onr. en    uitgaven, enz.:) te bestrijden,

reg. s. (erseholl'; erschol'len): weergalmen, erse'geln, w. b.: bezeilen; erseh'en, weerklinken, (fig.) zich verspreiden (ein    w. b. onr.: zien, ontwaren, (fig.) kiezen,

lautes Gelachter erschallen lassen: scha-    uitzoeken; ersen’nen, w. o.: verlangen

teren van het lachen); erschar’ren, w. b.:    naar: ersehnt’, bv. n.: gewenscht; erses-

(pop.) bijeenscharrelen; erschau’en, w. b.:    sen, v. dw.: Zie crsitzcn; ersetzbar,

gewaar worden.    # bv. n.: te vervangen, (fig.) te herstellen, te

erschci'ncn, w. o, onr. s.: verschij-    vergoeden, weder goed te maken; ersef-

nen (der Tag der Yergeltung ist er-    zen, w. b.: 1) vervangen, 1) herstellen,

schienen: de dag der vergelding is aan-    vergoeden, weder goedmaken ; ersetz’lich,

gebroken); Erschei'nung, vr,:verschijning,    bv. n.: Zie ersetzbar; Erset’zung, vr.

(fig. en str.) verschijnsel (das Fest der    1) vervanging, 2) herstelling, vergoeding,

Erscheinung Christi: kkl.: het feest van    weder-goedmaking, (fig.) herstel; erseuf-

Drie-koningen); erschies’sen, w. b. onr.:    zen, w. o. h.: een zucht loozen, zuchten

doodschieten (standrechtlich erschiessen:    slaken; w. b.: 1) zuchten om, 2) met

gen.

L CICIH5    VJUL ^

w. w.: zich doodschieten); aowmiuïn, u.. met varen verdienen; erschin'den, w. b. onr.: door anderen te villen (fig.) bijeenschrapen.

erschlaf'fcn, w. o. s.: verslappen; erschla’gen, w. b. onr.: doodslaan; Er-

mil.: den kogel geven aan, fusilleeren; zuchten krijgen of gedaan krijj_ sich erschiessen, w. w.: zich doodschieten); crsicht'lich, bv. n.: blijkbaar (daraus erschiffen, w. b.: met varen verdienen; ist ersichtlich: daaruit blijkt); ersie'gen,

w. b.: vermeesteren, bemachtigen; ersin’-gen, w. b. onr.: met zingen verdienen; er-sin’ken, w, b. onr.: (mnw.) uitgraven; w.

o. onr. s.: (fig.) bezwijken; ersin'nen, w. b. schla’gene, m. en vr. (-n; mrv. -n): ver-    onr.: verzinnen, uitdenken; Ersin’ner, m.

slagene; erschlei'chen, w. b. onr.: zich    (-s; mrv. -): verzinner, uitdenker; ersinn’-

door list of op slinksche wijze meester    lich, bv. n.: te verzinnen, te bedenken,

maken van; Erschlei'chung, vr,: bemachti-    denkbaar; ersit'zen, ïv. b.    onr.: 1) uitzit-

ging door list of    op slinksche wijze;    ten, 2)    met zitten krijgen,    3) (rcht.) door

erschli'chen, bv. n.: door list of op slink-    langdurig bezit (door verjaring) eigen-

sche wijze bemachtigd; erschmei’cheln,    domsrecht verkrijgen op (auf etwas erses-

w. b.: zich door fleemen en flikflooien    sen sein: fig. fam.: verzot op iets zijn;

meester maken van; erschnap’pen, w, b.:    sich ersit’zen, w. w. onr.: stijf of lam van

ophappen, weghappen, (fig. fam.) snap-    het zitten worden); Ersit’zung, vr.: (rcht.)

pen, wegsnappen; erschnüffeln, w. b.:    verjaring van het eigendomsrecht door

-opsnuffelen.    langdurig bezit).

erscholl':    ") v-    erspahen, w. b.: uitspionneeren, af-

erscbol’len: $    /j e    en*    loeren;    erspa'ren, w. b.:    sparen (es an

erschtfp'fcii, w.    b.: uitputten (sich -,    seinem    Munde ersparen:    het uit zijnen

w. w.: zich geheel op maken); erschöpf-    mond sparen); Ersparniss, vr. (mrv. -e

lich, bv. n.: uit te putten; erschöpft',    [nis; mrv. nissel): besparing; Erspar'te,

bv. n.: uitgeput; Erschöpft'heit, vr.: uit-    o. (-n): (het) gespaarde; Erspa'rung, vr.:

geputheid; Erschöp'fung, vr.: uitputting.    besparing; erspie'len, w. b.: met spelen

erscbrak: Zie erschrecken.    winnen; erspies'sen, w. b.: doorsteken;

erschreck en, w. b. reg.: doen schrik-    erspin'nen, w. b. onr.: met spinnen verken, schrik of vrees aanjagen, bangma-    dienen; erspries'sen, w. o. onr. s.: (pik.)

ken; w. o. onr. s.: (erschrickst', er-    uitspruiten, opkomen (uit den grond),

schnckt'; erschrak'; erschrick'; er-    (fig.) Einem erspriessen: iemand nut of

schrock’en): schrikken (-vor: van), bang    voordeel aanbrengen; erspriess'lich, bv.n.:

worden (er erschrickt über nichts: hij    nuttig, voordeelig; Erspriess'liehkeit, vr.:

schrikt nooit, hij wordt nooit bang); z. n.    nut, voordeel; ersprin'gen, w. b. onr.: be-

o. (-s): schrik; erschreck'lich, bv. n.: ver-    springen, zich met eenen sprong meester

schrikkelijk; erschrei'ben, w. b. onr.: met    maken van; erspü’ren, w. b.: uitspionnee-

schrijven verdienen; erschrei'en, w. b.    ren, afloeren, (fig.) uitvorschen.

onr.: 1) door geschreeuw gedaan krijgen, erst, bw. 1) eerst; 2) pas; erst wag’s,

2) beschreeuwen, beroepen; erschrei'ten,    dann wag’s: (spr.) verzin eer gij begint;

w. b. onr.: door eenen stap te doen    hörtest du sie erst singen: gij moest haar

bereiken.    eerst maar eens hooren zingen; er hat

erschrick', erschrickst', er-    erst angefangen: hij is pas begonnen. Zie

schrickt'; Zie erschreckeii.    crste; I -geboren, bv. n.: eerstgeboren;

crschrock'en, bv. n.: verschrikt;    der-geborne: de eerstgeborene, de oudste

I -heit, vr.: verschriktheid, schrik.    zoon; -geburt, vr.: eerstgeboorte; -ge-

erschiir'fen, w, b.: (mnw.) gravende    burtsrecht, o.: recht van eerstgeboorte;

ontdekken, blootgraven; erschüt'teln, w.    -gemeldet (-genannt), bv.n.: eerstgenoemd;

b.: wakkerschudden; erschüt'tern, w. b.: -mals, bw.: voor het eerst.

1) schokken, 2) aan het wankelen bren- erstarb', onv. verl. tijd van erster-

mijne vingers zijn

van

aven,

ben; erstar’ken, w. o. s.: aansterken, sterker worden; erstar’ren, w. o. s.: verstijven (das Blut erstarren maehen: het bloed doen verstijven, het bloed doen stollen in de aderen); erstarrt’, bv. n.: verstijfd (vor Kalte: van koude); Erstar-rung, vr.: verstijving:; erstat'ten, w. b.: teruggeven, vergoeden, weder goedmaken (Bericht erstatten: verslag doen, verslag geven); erstatflich, bv. n.: Zie ersetz-t>ar; Erstattung eines Berichts: verslag-doening, verslag-levering); erstau nen, w.

o. s.: verbaasd staan, zich verbazen; z. n.

o. (-s): verbazing (in Erstaunen setzen: verbazen, met verbazing vervullen); er-staunenswürdig, bv. n.: verbazingwekkend, verbazend; erstaunlich, bv. n.: verbazend; erstaunt', bv. n.: verbaasd, (fig. fam.) verbazend, weergaasch.

er ste (der, die, das), tw.: eerste; für’s in de eerste plaats, ten eerste ;am -n (zum -n): eerstens, ten eerste, in de eerste plaats; im -n Stocke : op de eerste verdieping; der - bestelde eerste de beste.

erstecli en, w. b. onr.: doorsteken, doorboren; ersteh’en, w. o. onr. s.: verrijzen; w. b. onr.: in openbare veiling koopen, (tijd:) uitdienen (straf, enz,:) doorstaan, ondergaan; Erstehung, vr.:

1) weder-opstanding, verrijzenis, 2) koop in openbare veiling; erstei'gen, w. b. onr. h. en s.: beklimmen, (fig.) opklimmen tot; ersteig’lich, bv. n.: te beklimmen.

erst'en: Zie erste. erst’ens, bw. eerstens, in de eerste plaats, ten eerste.

erster'ben, w. o. onr. s.: sterven, (fig.) besterven.

erstick'en, w. b.: verstikken, (fig.) smoren, (ook:) wurgen; w. o, s.: stikken, (fig.) gesmoord worden, (ook:) gewurgd worden; erstick’end, bv. n.: om te stikken; Erstick ung, vr.: stikking.

erst licli, bw.: eerstelijk, eerstens, in de eerste plaats, ten eerste; Erstling, m. (-es, -s; mrv. -e): eersteling (Erst’lings-versuch, o.: eerste proeve) ^ erstop'peln, w. b.: nalezen (op het stoppelveld); erstor’ben, bv. n.: uitgestorven, (fig.) dood, verdoofd (meine Finger sind erstorben: dood).

erstre'ben, w. b.: nastreven, streven naar; erstreck’en, w. b.: uitstrekken, uitsteken; sich erstrecken, w. w.: zich uitstrekken (-bis: tot; sich - auf: beloo-pen, bedragen); erstrei'ten, w. b. onr.: veroveren, vermeesteren, bevechten, (fig.) winnen; erstrick'en, w. b.: met breien verdienen; erstür'men, w. b.: bestormen, stormenderhand bemachtigen; Erstür-mung, vr.: bestorming, verovering stormenderhand; ersu'chen, w. b.: verzoeken; z. n. o. (-s): verzoek.

ertan zen, w. b.: (fam.) met dansen (dansende) verdienen; ertap'pen, w. b.: betrappen (auf frischer That: op heeter-daad); ertau’schen, w. b.: inruilen; er-thei'len [t], w. b.: 1) opdragen, 2) geven; Erthei’ler [tj, m. (- einer Rachricht:) berichtgever, (- eines Amtes): begever een ambt; Erthei’lung [tj,vr.: 1)opdracht,

2) (het) geven, begeving (van een ambt); ertod'ten [ertö’ten], w. b,: dooden (ook fig.); Ertöd’tung [Ertö'.tung], vr.: dooding, (het) dooden; ertö’nen, w. o. s,: klinken (ertö'nen lassen: laten klinken); Ertö-nung, vr.: klank.

Ertrag:’, rn. (-es, -s; mrv. Ertra’ge): opbrengst; ertra'gen, w. b. onr.: dragen, (fig.) verdragen, verduren, uitstaan, (ook:) opbrengen, opleveren, afwerpen; ertrag-lich, bv. n.: te verduren, uit te staan, (fig.) draaglijk, tamelijk; ertran'ken, w. b.: verdrinken; Ertran’kung, vr.: verdrinking; ertrau'men, w. b.: droomen, zich verbeelden; ertraumt', bv. n.: hersenschimmig (ertraumte Dinge : hersenschimmen); er-trin'ken, w. o. s.: verdrinken; ertrot’zen, w, b.: door doordrijverij krijgen of gedaan krijgen; Ertrun'kene, m. en vr. (-n; mrv.. -n): drenkeling.

erü’brigen, w. b.:    1) overhouden,

2) sparen, overleggen; Erü’brigte, o (-n):

1)    (het) overgeblevene, 2) (het) overgeieg-de, (het) gespaarde.

Er ve, vr.: (pik.) zwarte wikke.

erwacJi'en, w. o. s.: ontwaken, wakker worden; erwach’sen, w. o. onr. s.: opgroeien, groot worden, volwassen worden, (fig.) aangroeien, toenemen, (ook:> voortvloeien voortspruiten; bv. n.: volwassen; erwa'gen, w, b. onr. (erwog'; erwo'gen); overwegen (Alles wohl erwo-gen: alles goed overwogen); Erwa'gungy vr.: overweging (in Erwagung ziehen: in overweging nemen); erwah’len, w. b.: kiezen, uitkiezen, verkiezen; Erwah’ler,

m. : kiezer; Erwah'lung, vr,: 1) verkiezing,

2)    keus ; erwah’nen, w. b.: melding maken van, vermelden; erwahnt’, bv. n.: bovenvermeld; Erwah’nung, vr.: melding (einer Sache Erwahnung thun: melding maken van iets); erwar'men, w. o. s.: warm worden; erwar'men, w. b.: warmmaken, verwarmen (wieder erwarmen : opwarmen); Erwar'mung, vr.: verwarming; erwar'ten, w. b,: verwachten; Erwar'tung, vr.: verwachting (erwar'tungsvoll, bv. n.: vol verwachting).

erweck'en, w. b.: wekken, wakker-maken, (fig.) opwekken, (ook:) verwekken, gaande maken (vom Tode erwecken: uit de dooden opwekken); erweck’lich,. bv. n.: opwekkend, stichtelijk; Er-week ung, vr.: (het) wekken, (fig.) opwekking; sich erweh'ren, w. w.: zich verweren, zich te weer stellen (12]: tegen), weerstand bieden ([21: aan), (wir konnten uns der Thranen nicht erwehren: wij konden onze tranenniet bedwingen); erweich-bar, bv n.: te vermurwen; erwei’chen, w. b.: weekmaken, (fig.) vermurwen, vertee-deren; w. o. s.: week worden; erwei'chend, bv. n.: (gnk.) verzachtend; Erwei’chung, vr.: weekmaking, (fig.) vermurwing, ver-teedering (Erwei’chungsmittel, o.: verzachtend middel); erwei’nen, w. b.: met weenen (door tranen) krijgen; Erweis', o. (-es; mrv. -e): bewijs; erwei'sen, w. R onr.: 1) bewijzen, met bewijzen st 2) bewijzen, betoonen (sich erweisen, w. w.: zich doen kennen als); erweis’lich, bv.

n. : bewijsbaar (erweislich maehen: met

bewijzen staven, bewijzen); Erwei'sung, vr.:    1) bewijzing, betooning, 2) bewijs,

staving; erwci'tern, w. b.: verwijden, wijder maken, (fig.) vergrooten, uitbreiden, (grenzen :) verleggen, uitgestrekter maken,

ver-

mate on-

m.:

m.: mineraloog, delf-e; -laffe, m.: groote kwibus,

—    ___ folio; -liederlich, bv, n :aller-

liederlijksU -lügner, m.: aarts-leugenaar; -lümmel, m.; (een) echte lummel; -mar-schall, m.: groot-maarschalk, oppermaarschalk ; -mittel, o.: (mnw.) ophooping van

m.:

(gemoed:) verruimen, luchten, uitstorten, <gnk. van het hart:) uitzetten; Erwei'te-rung, vr.: verwijding, (tig.) vergrooting, uitbreiding, enz. (Erweiterung des Herzens: gnk.: uitzetting van het hart); Erwerb', m. (-es, -s: mrv. -e): verdiensten (mrv.) (von seinem Erwerbe leben: leven van hetgeen men verdient; Erwerb', in Sam.: -fahig, bv. n.: 1. in staat om iets te dienen, bekwaam of bevoegd om te verwerven; -fahigkeit, vi.: geschiktheid of bekwaamheid om zooveel te verdienen dat men er van bestaan kan; -fleiss, vr.: nijverheid, kunstvlijt; -los, bv. n.: waarin niets te verdienen valt; -sam, bv n.: nijver, bedrijvig ; -samkeit, vr.: nijverheid, bedrijvigheid; -schule, vr.: ambachtsschool; -stand, m.: werkende stand; Zie Er-werbs); erwer'ben, w. b. onr.: verwerven, (fig.) verdienen, winnen ; Erwer'ber. m. (-s; mrv, -): verwerver; Erwerb niss,

o. (-es; [nis ; -ses]): verdiensten (mrv.); Erwerbs', in Sam. (-fleiss, m.: nijverheid, kunstvlijt; -mittel, o.: middel van bestaan; -quelle, vr.: bron van bestaan; -trieb, m.: werkzame aard; -zweig, m.: tak van nijverheid); Erwer'bung, vr.: 1) verwerving,

2) verdiensten (mrv.).

erwie’dern, w. b.: 1) beantwoorden (ook fig.), 2) antwoorden; Erwie'derung, vr.: 1) beantwoording, 2) antwoord, 3) (of: Erwiederungsschrift, vr.): (rcht.) dupliek; erwin'den, w. b. onr.: Zie erwerben (sich erwin'den, w. w. onr.: zich onderwinden, zich vermeten); erwir'ken, w. b.: uitwerken, teweegbrengen; erwi'schen, w. b.: snappen (sich erwischen lasseu: zich laten snappen); erwit'tern, w. b.: ruiken, (fam.) uitsnuffelen, opsnuffelen.

erwog , erwo gen: Zie erwagen.

erwor'gen, w. b.: worgen, wurgen; erwu’chern, w, b.: woekerend bijeenschrapen; erwünscht', bv. n.: gewenscht; er-wür’feln, w. b.: met dobbelen winnen; erwür'gen, w. b.: worgen, wurgen; Er-wür'ger, m. (-s; mrv. -): worger, wurger, (fig.) moordenaar; Erwür’gung, vr.: worging, wurging,

lErz, o. (-es; mrv. -e): (mnw.) erts; (fig.) metaal, (ook:) brons,

lErz (als praefix): aarts...., eerste opperste, bovenste.

lErz, in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) erts-ader, metaal-ader; -ahnlich, bv. n.: erts-achtig; -amt, o.: (hist.) aartsambt, rijks-hoogwaardigheid ; -arbeit, vr.: brons-werk; -arbeiter, m.: bronswerker; -art, vr.: soort van erts; -artig, bv. n.: ertsachtig, ertshoudend; -asche, vr.: (schk.) zink-asch; -auge, o.: ertskorrel; -aus-schlager, m.: ertsbreker; -bannerherr, m.: (hist.) aartsbaanderheer; -beamte, m.: aarts-ambtbekleeder, hoogwaardigheids-bekleeder; -beschickung, vr.: zuivering van het erts voor den smelt-oven; -betrü-ger, m.: aartsbedrieger; -bild, o.: bronzen beeld, metalen beeld; -bischof, m.: aartsbisschop ; -bischöflich, bv. n.: aartsbisschoppelijk: -bisthum [t], o.: aartsbisdom; -blume, vr.: (mnw.) blader-erts, met ertslagen doorloopen steen; -böse, bv. n.: 1) aartsslecht. 2) in de hoogste deugend; -bösewicht, m.: doortrapte booswicht; -bruch, m.: mijngroeve; -de-chant, m.: 1) aartsdiaken, 2) aartsdeken ;

-diakonat', o. : 1) aartsdiakenschap 2) aarts-decanaat; -dieb, m.: aartsgauwdief; -druse, vr.: (min.) ophooping van erts in steen; -dumm, bv. n.: aartsdom; -dummkopf, m.: aartsdomkop; -engel, m.: aarts-engel; -farbe, vr.: bronskleur (die -farbe geben [31: bronzen); -farben (-farbig), bv. n.: bronskleurig; -faul, bv. n.: aarts-lui; -faullenzer, rn.: aarts-luiaard; -feind, m.: aartsvijand; -flegel, m.: lompe vlegel, onbeschofte vlegel; -förderung, vr.: ertsdel-ving, mijndelving; -fresser, m.: eerste slok-op, eerste vreetzak; -gang, m.: ertsader, mijn-ader; -gaudieb. m, (-gauner, m.): aartsgauwdief; gebirge, o.: metaal-aders bevattend gebergte, (fig.) mijndistrict, (adk.) Ertsgebergte; -geizhalz, m.: eerste vrek, aartsgierigaard; -graber, m.: ertsgraver, mijnwerker; -grob, bv. n.: allergrofst, lomp en ruw; -grobian. lompe vlegel, onbeschofte vlegel; -grube, vr.: (mnw.) mijngroeve mijn; -gut, bv. n.: 1) door en door goed, 2) puikpuik; -halde, vr.: ertshoop, (een) hoop erts; -haltig, bv. n.: ertshoudend; -harz. o.: aardpek, aardhars; -haus, o.: ertshuis, ertsmagazijn (das -haus Oesterreich: het Doorluchtige Oostenrijksche stamhuis); -herzog. m.: aartshertog; -herzogin, vr.: aartshertogin; -herzoglich, bv. n.: aartshertogelijk; -herzogthum [t], o.: aarts-hertogdom; -heuchler, m.: aartshuiche-laar; -hirt, m.: (bijb.) Opperherder;-höhle, vr.: erts-wagen; -hütte, vr.: ertssmelterij, ijzersmelterij; -jager, m.; (een) jager in zijn hart, (een) echte Nimrod; -jude. m.: (een) echte jood (fig.), (een) woekeraar door en door; -kammerer, m.: opperkamerheer; -kanzier, m.: aartskanselier; -ketzer, m.: aartsketter: -ketzerei', vr.: verregaande ketterij; -knauser, m. (-knic-ker,'m.): eerste vrek, vrek in folio; -kü-bel, m.: erts-emmer, ertsbak, erts-ton; -kunde, vr.: mineralogie, leer van de delfstoffen; -kundige, m.: mineraloog, delf-stofkundige; -laffe, m.: groote kwibus, kwast in folio; -liederlich, bv, n.: aller-wc/iitiiiv . miv» • yxuii TT «ƒ yj ^iivu^Jii^ t cm

erts ; -mundschenk, m.: opperschenker; -mutter, vr.: (min.) ertsomvattende steen; -narr, m.: groote gek, gek in folio; -narrin, vr.: groote gekkin ; -ofen, m.: smelt-oven; -pedant, m.: verwaande kwast; -pfuscher,

m.: bovenste knoeier; -pocher, m.: ertsbreker; -prahler, m.; onuitstaanbare pocher; -priester, m.: aartspriester; -pnes-terlich, bv. n.: aartspriesterlijk; -pries-terschaft, vr.: aartspriesterschap; -pries-terthum [t), o.: 1) aartspriesterschap,

2) aartspriesterlijke jurisdictie ; -probe, vr.: onderzoeking van het erts; -reich, bv. n.: rijk aan erts, veel erts bevattend;-saufer,

m.: aartsdronkaard, onverbeterlijke zuiplap; -schalk, m.: (fig.) slimme vogel; -schatz-meister, m.: 1) bewaarder van de schatkist,

2) opperbetaalmeester; -schaum, m.: slakken (mrv.), metaalschuim; -scheiden, o.: (-scheidekunst, vr.) : erts-scheiding, kunst om erts te zuiveren; -scheider, m.: zuiveraar van erts, erts-scheider; -schelm,

m.: aartsschelm, groote schelm; -schenk, opperschenker; -schiefer, m.: schilfer-

h?

in :

⁽i

te worden;

erzeugen, w. b.: verwekken, voortbrengen, <fig.) kweeken (der Müssiggang erzeugt das Laster: de luiheid is een duivels-oor-

kussen) ; Erzeu’ger, m.: (-s; mrv. -): vertrekker, voortbrenger, (fig.) vader; Erzeu-gerin, vr. (mrv. -nen): voortbrengster, (fig,) moeder; Erzeug’niss, o. (-es; mrv. -e [-nis ; nisses, mrv. -nissel), 1) verwekking, voortbrenging, 2) voortbrengsel, 3) opbrengst; Erzeu’gung, vr.: verwekking, voortbren1 ging (Erzeu’gungskraft, vr.: voorttelings-vermogen); erzieh'en, w. o. onr.: opbrengen, grootbrengen, (fig.) opvoeden, (bloemen, planten, booinen:) telen, kweeken, (dieren, vogels:) fokken; Erzieh'er, m. (-S; mrv. -): opvoeder, leermeester, gou-Erzieh'erin, vr. (wrv. -nen):

es

nen

den

auf

e, vr.: popel-

«erts; -schmeichler, m.: groote vleier, meester in het vleien en flikflooien ;-schul-fuchs, m.: verwaande schoolvos, ingebeelde kwast; -schürfer, m.: 1) ertsschepper, 2) ertswasscher; -schurke, m.: groote schurk; -schwatzer, m.: onuitstaanbare babbelaar; -schwelger, m.: groote lichtmis; -speise, vr.: klokspijs, brons; -spieler, m.: 1) hartstochtelijk speler, speler in zijn hart, 2) speler van beroep, (inz.) valsche speler; -spion, m.: gemeene spion; -spitz-bube, m.: groote spitsboef; -staub, o.: stof van metaalerts; -stift, o.: aartsbisdom; -stufe, vr.: ligging van het erts; -teufe, vr.: diepte der mijn; -trog, m.: bak of kuip om het erts te wasschen; -tropfen, m.: droppelvormig erts; -truchsess, m.: (hist.) opper-hofmeester ; -vater, m.: aartsvader; -vaterlich, bv. n.: aartsvaderlijk; -verschwender, m.: groote doorbrenger, groote geldverkwister; -wage, vr.: weegschaal (ook: waag, weeghuis) voor het erts; -wand, m.: erts-wand; -wasche, vr.: ertswassching ; -wascher, m.: ertswasscher ; -werk, o.: werk van metaal; -windbeutel, roote windzak, groote windbuil; -wucüerer, m.: groote woekeraar, (een) woekeraar door en door; -zauberer, groote heksenmeester; -zauberin, vr.: (eene) ware tooveres.

erzalil'bar, bv. n.: te vertellen, (fig.) te zeggen; erzahlen, w. b.: vertellen, verhalen; Erzah'ler, m. (-s; mrv. -): verteller, verhaler; Erzah'lerin, vr.: (mrv. -nen): vertelster, verhaalster; Erzah'lung, vr.: vertelling, verhaal (erzah’lungsweise: verhalenderwijze); erzei'gen, w. b.: bewijzen, betoonen (sich -: w. w.: zich too-nen; sich - als: zich doen kennen als); Erzei'gung, vr.: bewijzing, betoon; erzeug -bar, bv. n.: te verwekken, voort te brengen ; Erzeug’barkeit, vr.: geschiktheid om -verwekt of voortgebracht verneur;

leermeesteres, gouvernante; Erzieh'ung, vr.: grootbrenging, (fig.) opvoeding, op leiding, (pik.) aankweeking, (drk.) fok king; Erzieh’ungs, in Sam. (-anstalt, vr.: school; -art, vr.: lèerwijze ; -fach, o.: onderwijs, onderwijzers-vak; -geschaft, o.: opvoeding; -kunde, vr. (-kunst, vr.): opvoedkunde; -methode, vr.: leerwijze; -schrift, vr.: boek, geschrift of werk over de opvoeding of over het onderwijs; -we-sen, o.: onderwijs, openbaar onderwijs); erzie'len, w. b.: (fig.) beoogen, (ook:) bereiken ; erzit'tern, w. o. s.: sidderen, beven; erzür nen. w. b.: boosmaken; w. o. s.: boos worden (sich -, w, w,: zich boosma-

ken); erzürnt’, bv.n.: boos; erzweck'en, w. b.: 1) beoogen, 2) bereiken; erzwin'gen, w. b. onr.: 1) dwingen, 2) afdwingen (er will Alles -: hij wil alles dwingen).

les, vnw.: 1) het: 2) er (es giebt Leute: er zijn lieden; es klopft Jemand: er wordt geklopt); 3) (onvertaald blijvende:) lebe der König: de koning leve, lang leve de koning!; es spiele wer da will: spele wie wil, laat spelen wie wil.

IEs, o. (-): (muz.) re kruis, mi mol; (aan de fagot:) mondstuk.

Esaias, m. (-): Jezaias.

E sau, m. (-s): Ezau; (fig.) veinzaard, huichelaar.

eschblau, o. (-s): kobaltblauw, saffloer ; Esch’e, vr.: (pik) esscheboo esch, (visch:) ombervisch; Esch'el, saffloer; Esch'en in Sam. (-holz, o.: es-schcnhout; -wald, m.: esschenbosch); èsch’ern w. b.: aftobben.

lE'sel, m. (-s; mrv. -): (drk. en fig.) ezel, (tech.) schilders-ezel, (ook:) schraag, houten stelling; weiblicher - : ezelin; wie ein - schreien: balken als een ezel; ein - nennt den andern Langohr (oder: ei Sacktrager): (spr.) de pot verwijt ketel dat hij zwart is; vom Pferd den - kommen: (spr.) van den wal in de sloot geraken, hoe langer hoe verder van de wijs af raken.

lE'sel, in Sam. I -grau, bv. n.: grijs of grauw als een ezel; -haft, bv. n,: ezelachtig ; -treiber, m.: ezeldrijver. Zie ook

Esels.

E'selchen, o. (-s; mrv. -): ezeltje; Eselei’, vr.: ezelachtigheid (ookfig.); E'se-lein, o. (-s; mrv. -); ezeltje; E'selin, vr. (mrv. -nen): ezelin; e'seln, w. o. h.: 1) ezelen, négeren, zich afmoorden met werken, 2) domme streken begaan, domme dingen doen; w. b.: (iemand:) voor een ezel uitmaken of als eenen ezel behandelen.

E'sels, in Sam. I -arbeit, vr.: zwaar werk; -bohne, vr.: groote boon, roomsche boon, tuinboon; -brücke, vr.: ezelsbrug; -füllen, o.: jonge ezel, ezeltje; -geschrei, o.: gebalk van den ezel; -gurke, vr.: wilde komkommer;-haupt, o.: (zeew.) ezelshoofd; -haut, vr.: ezelsvel; -huf, m.: ezéls-hoef, ezels-poot, (pik.) hoefblad; -hüter, m.: ezel-drijver; -kopf, m.: ezelskop (ook fig.); -ladung, vr.: ezels-vracht; -lattich, m.: (pik.) hoefblad; -milch, vr.: ezelinne-melk, (pik.) wolfsmelk, euphorbia; -ohr, o.: ezelsoor, (in boeken:) omgekrulde punt van een blad; -rücken, m.: ezels-rug, (bwk.) naar beide zijden schuin afloopend dak; -stall, m.: ezelen-stal; -tracht, vr.: ezels-vracht.

eslionti'ren [ie], w. b.: (kph.) discon-teeren; eskorti'ren [iel, w. b,: escorteeren , geleiden; Escote'riker, m. (-s; mrv. -): ingewijde; escote'risch, bv. n.: geheim; Es-parcet'te, vr.: (pik.) spurrie; Es'p (pik.) esp, bevende populier, (dk.) boom; Es'pen, in Sam. (-baum, m.: populier, espeboom; -blatt, o,: espe-blad;-holz, o.: espenhout; -laub, o.: espenloof [zittern wie -laub: spr.: sidderen als een loover, beven als een riet]; -wald, m.: populieren-bosch; -wanze, vr.: bladluis die de populieren kaalvreet),

Ess, in Sam. I -bar, bv. n.: eetbaar: -gabel, vr.: vork om mee te eten; -gier,

ESSGIERIG.

176

EVER.

vr.: 1) verlangen naar eten, 2) vraatzucht:    Etiket’te, vr.: 1) etiquette, vormelijk-

-gierig, bv. n.: 1) verlangend naar eten, heid; 2) etiket, opschrift, vraatzuchtig; -korb, vr.: etensmand; -löf- et liche, vnw.: ettelijke, eenige, som-fel, eetlepel; -lust, m.: eetlust; -inesser,    mige; - Male: eenige (verscheidene) kee-

m.: tafelmes; - saai, m.: eetzaal; -stunde    ren; -tausend: eenige (ettelijke) duizen-

vr.: etens-uur; -tisch, m.: etens-tafel;    den; - zwanzig: twintig en eenige, ruim

-waare, vr.: eetwaar; -zeit, vr.: etens-tijd; twintig, over de twintig. I Et’liches, o.: -zirnmer, o.: eetkamer.    eenig, wat.

Es’se, vr.: 1) schoorsteen; 2) smederij, Etsch, vr.: (adk.) Etsch (de rivier); smidse.    I -land, o. (-es, -s): (adk.) Tirol.

essen, w. b. onr. (is'sest, isst; ass; iss; et'wa, bw.: 1) ongeveer, omstreeks; geges'sen): eten; Erühstück-: ontbijten; 2) misschien, wellicht; 3) ooit; 4) ergens ; zu Mittag -: middagmalen, dineeren, (fam.)    5) op de eene of andere wijze, eeniger-

eten; zu Abend-:’s-avonds eten, het avond-    mate. eenigszins ; I etwa'ig, bv. n.: 1) ge-

eten gebruiken, soepeeren, (fam.) eten;    beurlijk, mogelijk; 2) onwis, onzeker

mit dem Backer -: brood eten, zijn maal    (seine etwaigen Verdienste: de verdien-

met brood doen; wess Brod ich esse, dess sten die hij misschien heeft).

Lied ich singe: (spr.) wiens brood men et'was, vnw.: iets, (fam.) wat; (fig.) eet, wiens woord men spreekt; wie man eenig; - Geld: wat geld, eenig g'eld. I isst, so arbeitet man: (spr.) graag in den bw.: eenigszins, een weinig, schotel, niet traag in den arbeid; sein    et'welche, vnw.: Zie etlielie.

Brod mit Thranen -: (fig.) zijn brood be-    Etymolog', m. (-en; mrv. -en):    ety-

sproeien met zijne tranen. I -, z. n. o. (-s):    moloog, woordafleidkundige; Etymologie',

(het) eten; vor oder nach dem -: voor of    vr.: etymologie, woordafleidkunde; ety-

na den eten; das - abtragen: de tafel af- molo'gisch, bv. n.: etymologisch, woordaf-nemen; ein - ausrichten: een dinee geven, leidkundig. een maaltijd geven; vor dem - wird kein Et zei, m.: (hist.) Attila.

Tanz: (spr.) de grootste pret komt achter- euch, vnw. mrv.: (4e nmv.:) u; (3e aan. I - (in Sam.)-kehrer, m.: schoorsteen- nmv.:) u, aan u, ulieden; I eu'er, vnw. veger;-klinge, vr.: vuurpoker, pook.    mrv.: (2e nmv.):) uw, uwheder; I eu'ert-

Es'sens, in Sam. I -zeit, vr.: etens-    halben (euertwegen, um eu'ertwillen),

tijd.    bw.: 1) van uwentwege, wat u betreft,

Essenz', v.: essens, geest; (fig.) ziel. 2) om ulieden, om u, om uwentwil. Es’ser, m. (-s; mrv. -): eter; Es’serin,    Eugen', m. (-s): Eugenius.

vr. (mrv. -nén): eetster; es'serlich, bv. n.:    Eulaffe, m. (-n; mrv. -n):    (drk.>

tot eten geneigd (es ist mir nicht esser-    meerkat.

lich: ik heb geen trek in eten.    Eu'le, vr.:    (vog.)    uil;    eine    -    fangen:

Es'sig, m. (-es, -s; mrv. -e): azijn; zu    (zeew.) een    uil    vangen.

- werden: zuur worden; I -artig, bv. n.:    Eulen,    in    Sam.    I -flucht,    vr.:    avondazijnachtig; -ather, m.: (schk.) azijn-ether;    schemering (in der -flucht, tusschen licht

-baum, m.: (pik.) sumakboom; -becher,    en donker); -spiegel, m.: uilespiegel,

m,: bekerzwam; -bereitung, vr.: (’t) azijn-    (fig. fam.) spotvogel (-spiegelstreich, m.:

maken; -braten, m.: gebraden vleeschmet    streek van uilespiegel, guitenstreek);

pikante saus; -dorn, m.: (pik.) berberisse;    -zwitter, m.: (ins.) nachtvlinder.

-fabrik, vr.: azijnmakerij; -flasche, vr.:    Eunuch', m. ( en; mrv. -en): gesne-

azijnflesch; -gahrung, vr.: azijngisting;    dene.

-geist, m.: azijngeest; -gurke, vr.: inge- Euphor’bie, vr.: (pik.) wolfsmelk, eu-maakt agurkje; -handel, m.: azijnhandel; phorbia.    *

-handler, m.: azijnkooper; -hefen, vr. Eu'phrat, m. (-s): (adk.) Eufraat (de mrv.: azijnmoer; -krug, m,: azijnkruik; rivier.)

-meth [tl, m.: honig en azijn; -mücke, vr.:    eu're, vr.: (meervoudsvorm van ener):

(ins.) azijnmug; -mutter, vr.: azijnmoer;    uwe, uwlieder; eu’rethalben, bw.: Zie

-naphta, vr.: (schk.) azijn-ether; -rosé, vr.:    euerthalbeii; eu’rige (der, die, das),

(pik.) roos van Damascus; -salmiak, m.:    vnw. (de, het) uwe (die Eu'rigen: de

(schk.) azijnzure ammoniak; -salz, o.:    uwen),

azijnzout; -sauer, bv. n.: azijnzuur;-saure, Euro pa, o. (-s): (adk.) Europa; Euro-vr.: (schk.) azijnzuur.    pa’er, m. (-s; mrv. -): Europeaan; Euro-

Esth'iland, o. (-s): (adk.) Esthland-;    pa'erin, vr. (mrv. -nen): Europeesche;

-lander, m. (-s; mrv. -): Esthlander; -lan-    europa'isch, bv. n.: Europeesch (bw.: op

derin, vr. (-nen): Esthlandsche.    zijn Europeesch).

Est'rich, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) es- Euse bius, m. (-): Eusebius. trik, 2) pleistervloer; gegossenes -: maca- Eu ter, o. (-s; mrv. -): uier; (fig. fam.) dam-bevloering.    tiet; eu’tern, w. o. h. en s.: melk geven.

etabli'ren [iel, w. b.: vestigen (sich Euxi'nische Meerenge, vr.: (adk.) w. w.: zich vestigen, zich etabliseeren). Bosporus.

Etamin', m. (-s): stamijn, zeefdoek; E va, vr.: Eva.

I -weber, m.: stamijnwever.    evangelisch, bv. n.: evangelisch;

Etappe, vr.: (of: Etap'penplatz, m.):    Evangelist', m. (-en; mrv. -en): evangelist;

E thik, vr.: zedenleer; e'tisch, bv. n.: zedenkundig.

Ethnograph', m. (-en; mrv. -en): ethnograaf; Ethnographie', vr.: ethno-graphie.

haltplaats; etap’penweise, bw.: met be- Evange'lium, o. (-s; mrv. Evange liën): hqqrlijke halten.    Evangelie.

Evelien, o.: Eefje (verkort van Eva). E vens (2e nmvl. van Eva), in Sam.: -töchter, vr. mrv.: Eva’s dochteren.

E ver, m. (-s; mrv. -): (rvv.) lichter-schip, lichter.

UÜHP

onderzoeken,

extempore, bw.: extempore, voor de vuist weg; ex'tra, in Sam.: extra-, buitengewoon; Extrakt', o, (-es, -s; mrv. -e): extract; Extraktiv’stoff, m.: extract; ex-tradi’ren [ie], w. b.: uitleveren; Extradi-tion', vr.: uitlevering; Extrem', o. (-es, -s; mrv. -e): uiterste; Extremitat’, vr.: uiterste (Extremita’ten, vr. mrv.: ontl.: armen en been en, schl.: handen en voeten).

Exulant', m. (-en; mrv. -en): verban-nene, balling.

Eviclenz', vr.: evidentie, klaarblijke-lij kheid,

Evoliition’, vr.: (mil.) evolutie, beweging.

Ew.: (verkort voor:) ener of eure.

e wig, bv. n. en bw.: eeuwig, eeuwigdurend; gleich -: mede-eeuwig; auf -: voor eeuwig, voor immermeer; es ist -Schade: het is eeuwig jammer, het is zeer te bejammeren; der -e Jude: de Joodsche Wandelaar; I E'wigkeit, vr.: eeuwigheid; in - nicht: in der eeuwigheid niet, nooit; i e’wiglich, bw.: eeuwiglijk, eeuwig.

Exa men, o. (-s; mrv. Exa’mina): (frg.) onderzoek; Examina'tor, m. (-s; mrv. Examinatoren): examinator, ((fig.) onderzoeker, (ook:) ondervrager; examini'ren [ie], w. b.: examineeren,(fig.)

(ook:) ondervragen.

Exantliem', o, (-es, -s; mrv. -e): (gnk.) huidvlek, uitslag op de huid.

Excellenz', vr.: Excellentie (een titel); Excentrieitat', vr.: excentriciteit; excen’trisch, bv. n.: excentriek (excentrische Scheibe: excentriek); excerpi’ren [iefi w. o.: uittreksels maken uit, trekken uit; Excerp’ten, o. mrv.: uittreksels; Excess’, o. (-es; mrv. -e): buitensporigheid.

Exege se, vr.> exegese, uitlegkunde, bijbelverklaring; exege'tisch, bv. n.: exegetisch, uitlegkundig ; Exekution’, vr.: tenuitvoerlegging (van een vonnis), terechtstelling (van een persoon); exekutiv’, in Sam. (-gewalt, vr.: uitvoerende macht, uitvoerend bewind; -prozess, m.: rcht.: kort geding; exeku’tor, m, (-s; mrv. -to'ren): tenuitvoerlegger, deurwaarder; exekuto'risch, bv. n.: (rent.) uitvoerbaar, (adm.) executoir; Exem'pel, o. (-s;mrv.-): voorbeeld (ein Exempel statuiren [iej: een voorbeeld stellen); Exemplar', o. (-es, -s; mrv -e): exemplaar; exemplarisch, bv. n.: voorbeeldig; Exe’quien, vr. mrv.: lijkplechtigheden; exequiren [ie], w. b.: (rcht.) executeeren, gerechtelijk beslag leggen op; Exercir’ [ie], in Sam. (-haus, o-: mil.: drilhuis; -kunst, vr.: mil.: dril-kunst, tactiek; -meister, m. : mil.: drilmeester, instructeur; -platz, m.: mil.: drilplaats, drilveld, exercitieveld); exerci’-ren [ie], w. o. h.: exerceeren, in den wapenhandel oefenen; Exerci’tium, o. (-s; mrv. -tien): oefening, (op scholen:)thema.

Exil’, o. (-s): ballingschap; exili'ren [ie], w. b.: bannen, verbannen, in ballingschap zenden; Existenz', vr.: existentie, bestaan; existi'ren [ie], w. o. h.: existee-ren, bestaan.

exkommunci ren [ie], w. b.: excom-municeeren, buiten de kerkelijke gemeenschap sluiten, in den grooten ban doen; Exkrement’, o. (-es, -s; mrv. -e): uitwerpsel.

Exmatrikulation', vr.: schrapping (van eene lijst); exmatrikuli'ren [ie], w. b. (van eene lijst) schrappen.

exote’risch, bv. n.: voor oningewij-den bestemd, op bevattelijke wijze verklaard; exo tisch, bv. n.: uitheemsch, vreemd.

Expediënt', m. (-en; mrv. -en): verzender, (aan ministeriën:) ambtenaar bij de expeditie; expedi’ren [ie], w.b.:l) verzenden, 2) uitgeven, uitvaardigen; expe-dit’, bv. n. en bw.: expediet, vlug; Expe-dition’, vr: expeditie (-s’zimmer, o.: expe-ditie-kamer); Expektant', m. (-en; mrv. -en): langstlevende; Expektanz', vr.: opvolging bij overlijden; sich expektori'ren [ie), w. w.: (fam.) zijn hart ontlasten; Experiment’, o. (-es, -s; mrv. -e): proefneming; Experimental’-physik, vr.: proefondervindelijke natuurkunde; experimen-ti’ren [ie], w. o. h.: proeven nemen; w. b.: proeven nemen met; explici’ren [ie], w. b.: uitleggen, uiteenzetten; Exponent’, m. (-en; mrv. -en): (rek.) exponent; Ex-ponential’grösse, vr.: (rek.) exponentiaal-grootheid; exponi'ren [ie], w. b.: 1) uiteenzetten, 2) blootstellen; express’, bw.: expresselijk, opzettelijk; Expres’se. m. (-n; mrv. -n): expresse; Expropriation’, vr.: onteigening (-s’gesetz, o.: onteigeningswet); exproprii’ren [iie], w. b.: onteigenen.

12

F.

F, o. (muz,) fa.    -sammlung, vr.: fabelen-boek; -schmied,

Fa’bel, vr.: fabel; I -buch, o.: fabelen- m.: uitdenker van fabeltjes; -welt, vr.: boek; -dichter, m.: fabeldichter; -haft, bv. 1) wereld der fabelen, 2) fabelachtige tijd;

n.: fabelachtig; -haftigkeit, vr.: fabelach- -werk, o.: fabelwerk, verdichting, ver-tigheid; -hans, m.: 1) verteller van fabel- dichtsel; -zeit, vr.: fabelachtige tijd. tjes, 2) fabelachtige held, 3) hazelaarFabelei', vr.: verdichtsel, sprookje; -land, o.: fabelachtig land, luilekkerland; fa'beln, w. b.: verdichten; w. o. h.: -lehre, vr.: fabelleer; -lese, vr.: fabelen- 1) sprookjes vertellen, 2) bazelen, boek; -reich, o.: (het) rijk der fabelen; FaMan, m. (-s): Eabianus.

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

verva

ui.:

-gera

neer

efsel

we

zwei

afhalen,

Fa'hier, m. mrv.: (hist.) (de) Fabiussen.

Fa'bler, m. (-s; mrv. -): 1) verteller van fabeltjes; 2) verdichter; 2) hazelaar.

fabrici’ren [ie], w. b.: fabrieeeren, ardigen, maken.

Fabrik’, vr.: fabriek; I -arbeit, vr.: fabriekwerk; -arbeiter, m.: fabriekwerker; -besitzer, m. (-herr, m., -inhaber, m.): eigenaar van (eene, de) fabriek; -preis, fabrieks-prijs; -stadt, vr.: fabriekstad; -waare, vr.: fabriekgoed; -zeichen, o.: fa-brieks-merk.

Fabrikant, m. (-en; mrv. -en): fabrikant; Fabrikat’, o. (-es, -s; mrv, -e): fabrikaat; Fabrikation’, vr. (Fabrikatur', vr.); vervaardiging, bewerking.

Fabulist’, m, (-en; mrv. -en): fabeldichter.

Fach, o. (-es, -s; mrv. Fach’er): vak (i. a. b.); das scnlagt nicht in mein -: dat behoort niet tot mijn vak; I -baum; m.: grondplank; -bogen, m.: (tech.) vlaak-boog; -gerte, vr.: vlecht-rijs, teen voor kribwerk; -holz, o.: vulhout voor kribwerk; -rnann, m.: man van het vak; -ord-nnng, vr.: indeeling, classificatie; -reuse, vr.: (vv.) zaknet; -schule, vr.: school voor een bepaald vak; -sieb, o.: (tech.) vlaak-zeef; -schrank, m.: loketkast, kast met vakken; -weise, bw.: vakswijze; -werk, o.: (tim.) paneelwerk, (fig.) schakel, aaneenschakeling; -wissen, o.: kennis aan een bepaald vak eigen; -wissenschaft,vr.: wetenschap van een bepaald vak.

Fach'e, vr.: gevlaakte wol.

fach’eln, w. b.: waaieren (sich-, w. w.: zich waaieren, wind voor zich maken met een waaier).

fach’en, w. b.: 1) in vakken afdeelen; 2) (fig.) aanblazen, aanwakkeren; 3) (wol:) vlaken.

Fach’er, m, (-s; mrv. -): vlaker, wol-vlaker.

Fach’er, m. (-s; mrv. -): waaier;

I -artig, bv n.: waaierachtig; -falter, m.: (ins.) waaiervlinder; -fisch, m.: waaier-visch; -förmig, bv. n.: waaiervormig; -handler, m.: koopman of winkelier in waaiers;-kaktus, m.: (pik.) waaiervormige cactus; -macher, m.: waaiermaker; -palme, vr.: (pik.) waaierpalm; -stab, m,: waaier-steel,

Fach’ser, m. (-s; mrv. -): (pik.) stek, pootstek.

Fa cit, o. (-s): (rek.) som, bedrag, totaal; das - machen: alles optellen.

Fack’el, vr.: fakkel, toorts, flambouw; I -baum, m.: (pik.) waterdier; -blume, vr.: (pik.) wolkruid, koningskaars; -distel, vr.: (pik.) toortsdistel, fakkeldistel; -jagd, vr.: fakkeljacht, nachtelijke vogelvangst; -kraut, o.: (pik.) wolkruid, koningskaars; -laufer, m.: (hist.) fakkellooper;-musik, vr.: serenade met fakkellicht; -rennen,o.: (hist.) fakkelfeest, wedloop met brandende fakkels; -schein, m.: schijnsel der flambouwen, fakkellicht; -standchen, o.: serenade met fakkellicht; -stuhl, m.: 1) stommeknecht waarop een pekpot brandt, 2) fakkelstok; -tanz, m.: fakkeldans, dans met fakkellicht; -trager, m.: fakkeldrager, flambouwdrager, (ins.) lantaarndrager, glimtor; -zug, m.: fakkeltocht, optocht met flambouwen.

fach’eln, w. o. h.: 1) flabberen, heen en weer zwaaien; 2) talmen, dralen; 3)bedotten, foppen, mystificeeren; herum ronddrentelen.

faconniren [ie], w. b.: fatsoe-neeren.

Fad’chen, o. (-s; mrv. -): draadje, fade, bv. n.: laf, zouteloos; fades Zeug: laf spul, flauwe kost.

fa’deln, w. b,: aan eenen draad rijgen (sich -, w. w.: rafelen, uitrafelen).

Fa den, m. (-s; mrv. Fa'den): draad (i. a. b.), (als maat:) vaam, vadem, (op messen:) braam, draad, (van boonen:) haar, (fig.) rafel; I -bruch, m.: (wev.) glee, ijle plek, breuk in den draad; -dreieck,

o.: (str.) lijnen-driehoek; -flechte,vr.: (pik.) dradig mos; -fliege, vr.: (ins.) strontvlieg; -förmig, bv, n.: draadvormig, (fig.) dradig; de, bw. 1) rechtdraads, recht op en 2) regelrecht; -gewebe, o.: draden--gold, o.: gouddraad;-gras, o.: (pik.) draadgras; -halter, m.: (wev.) draad-houder; -holz, o.: vaamhout; -kafer, m.: (ins.) tor met ruige voelhoornen; -kastellen, o.: (wev.) draadkistje, draadbakje; -kraut, o.: (pik.) katoengras; -leiter, m.: (wev.) draadleider; -muster, o.: (wev.) monstergaren; -nackend, bv. n.: (fam,) spiernaakt, (fig.) naakt en bloot; -nudeln, vr. mrv.: (kkk.) vermicelli; -recht, bv. n. en bw.: Zie -gerade; -saum, m.: franje; -schneinig werden: kaal worden, fig. fam.: de tanden laten zien); -schlag, m.: 1) rijgdraad, 2) los ineengeregen stuk werk; -silber, o.:zilverdraad; -weise, bw.: 1) draad voor draad, 2) bij het vaam; -wurm, m.: (hik.) draadworm, huidworm, haarworm; -zahler, m.: dradenteller.

fa'denig, bv. n.: dradig, vezelig, draderig.

Fad'heit, vr.: laf heit, zouteloosheid, fa’dicht, bv. n.: rafelig, gerafeld, fa’dig (of: fa’dig), in Sam.: fein -: fijn van draad; grob -: grof van draad;

- oder drei -: twee of drie draads. Fad'lein, o. (-s; mrv. -): draadje. Fagott', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) fagot; Fagottist', ’m. (-en ; mrv. -en): fa-gotblazer, fagottist.

Fah’e, vr.: (jag.) wijfje, teef; fah’en, w. b. onr. (gefah'en): vangen.

fali’ig, bv. n.: (met „zu”): 1) bekwaam (tot, voor), geschikt (voor), 2) vatbaar (voor); I -keit, vr.: 1) bekwaamheid, geschiktheid, 2) vatbaarheid (-keitszeugniss fs]: bewijs of certificaat van bekwaamheid.

fahl, bv. n.: vaal, (fig.) bleek (- aus-sehen: bleek zien; Einen auf dem fahlen Pferde ertappen: spr.: iemand op een vergrijp of op een misslag betrappen); I -erz, o.: koper-erts van eene vale kleur; -gelb, bv. n.: bleekgeel; -grau, bv.n.: vaalgrijs;-heit, vr.: vaalheid; -leder, o.: ge-zweld leder; -roth [tl, bv.n.: bleekrood, vaalrood, vaal; -stein, m.: grauwe leisteen.

fah'licht, bv. n.: vaalachtig, fadmen, w. b.: (boonen:) af haren.

Falin, in Sam. I -flüchtig, bv. n.: gedeserteerd; -flüchtige,m.: deserteur; -jun-ker, m.: vaandrig, (zeew.) vlaggejonker; -senmied, m.: regiments-hoefsmid.

bootje.

ngen,

land

roe-

Fahn'chen, o. (-s; mrv. -): vaantje.

fahn den, w. o. h.: auf Einen zich meester maken van iemand, iem. opsporen en in hechtenis nemen.

Fahndrich, m.: Zie Fahnrich.

Fali’ne, vr.: vlag, vaandel, vaan: (fig.) banier; (mil.-hist.) vendel, compagnie; (op torens, enz.:) weerhaan, windvaantje, windwijzer; (aan schrijfpennen:) veer; (van hazen, enz.:) staart; (typ. en muz.) verwijzings-teeken; (in kroegen, enz.:) kerfstok; (fig. fam.) vliesje, loovertje, dun bekleedseltje; zur - schwören: trouw aan het vaandel zweren, (fig.) dienst nemén; die - schwenken : het vaandel doen wapperen; dierothe [tl -aufstecken: de roode vaan opsteken. Zie mrv. Falinen.

Fah'nen, vr. mrv. (Zie Faline); mit fliegenden -; met vliegende vaandels;

I -futter, o.: vaandel-overtrek; -geld, o.: <hist.) vazallengeld; -hafer, m.; (pik.) Engelsche haver; -junker, m.: vaandrig, (zeew.) vlaggejonker; -marsch, m.: vaandelmarsch; -peloton, o.: vaandel-peloton; -schmied, m-: regiments-hoef-smid; -schuh, in.: rust voor den vaan-delstok; -schwingen, o.: (het) vaandel-dragen; -stange, vr. (-stock, m.): 1) vaan-delstok, vlaggestok, 2) windwijzers-spil; -trager, m.: vaandeldrager; -wache, vr,: vaandelwacht; -weihe, vr.: 1) zegening van het vaandel, 2) inwijding van het vaandel; -weise, bw.: aan vendels, aan compagnieën.

Fahn rich, m. (-es, -s; mrv.-e): vaandrig.

IFahr, vr.: gevaar.

IFahr, in Sam. I -bahn, vr.: 1) kanaal, 2) spoorbrug; -bar, bv. n.: (wegen:) begaanbaar met paard en wagen, te berijden, (vaarten:) bevaarbaar, (goederen:) te vervoeren, vervoerbaar; -barkeit, vr.: (van wegen :) bruikbaarheid, (van rivieren:) bevaarbaarheid; -buch, o.: (mnw.) dagboek; -damm, m.: bestrate dijk, straatweg; -geld, o.: 1) vracht, 2) veergeld, 3) tol- of brugge-geld; -geleise (-gleis), o.: rijspoor, wagenspoor; -genoss, m.: mede-passagier, reisgenoot; -kappe, vr.: (mnw) kap, pet; -lassig, bv. n.: 1) achteloos, 2) zorgeloos ; -lassigkeit, vr.: 1) achteloosheid, 2) zorgeloosheid; -leder, o.: (mnw.) slootje, schortje; -lohn, o.: vracht;-los, bv. n.: zonder gevaar, van gevaar vrij ; -niss [sl, vr.: (rcht.) roerend goed; -post,vr.:postwagen; -preis, m.: vracht; -schacht, vr.: mijnput, mijnschacht; -sessel, m.: stoel op rolletjes; -strasse, straatweg; -stuhl, m.: stoel op rolletjes, (mnw.) hijsch-stoel; -wasser, o.: vaarwater: -weg, m.: rijweg, groote weg, heerbaan; -wetter. o.: (zeew.) goed weer; -wind, m.: (zeew.) goede wind; -zeug, o.: vaartuig.

Fahr, in Sam. I -geld, o.: veergeld; -kahn, m.:    1) veerboot, 2) veerpont;

-knecht, m.: veermansknecht; -lohn, o.: veergeld; -mann, m.: veerman; -pachter, m. : pachter van het veer; -seniff, o.: veerpont, veerboot; -seil, o.: overhaaltouw, kabel der veerpont.

führ den, w. b.: in gevaar brengen.

Fah re, vr.: wagenspoor; (akk.) voor, vore, ploegvoor.

Fahre, vr.: 1) veer, overvaartplaats, 2) veerpont, veerboot; kleine -: veer-

fahren, w. o. onr. s. en w. b. onr. (fahrst, fahrt; fuhr; gefah’ren): 1) varen (ook fig.), 2) rijden, 3) (fig.) spri vliegen, enz.; an’s Land -: aan varen, met zijn vaartuig land aandoen; über Land -: een rijtoertje maken; zu Lande -: de reis over land maken met rijtuig; aus dem Bette -: uit bed springen; in die Tasche -: in zijnen zak tasten; das Messer fuhr mir aus der Hand: het mes glipte (viel) uit mijne hand; aus der Haut -: uit zijn vel springen; gen Him-mel -: ten hemel varen; zur Holle -: ter helle varen; in die Höhe -: in de hoogte gaan; in die Schacht -: (mnw.) naar beneden gaan, nederdalen; Einem in die Haare -: iemand in het haar vliegen; Einem durch den Sinn -: iemand op zijn voorman zetten, iemand eene terechtwijzing geven; Einem über’s Maul -: iemand bot opnemen, emand zeggen waar het op staat; wonl oder übel bei etwas oder mit Einem -: wel of kwalijk bij iets of met iemand varen; etwas - lassen: iets laten varen, iets opgeven; ein Wort -lassen: een woord loslaten, zich een woord laten ontvallen; Einen - lassen: een wind laten. I -, w. onpers. onr. h.: 1) rijden,

2)    varen; es fahrt sich gut in diesem Wagen oder auf diesem Wege: het is goed rijden in dezen wagen of op dezen weg. I sich -, w, w. onr.: zelf rijden, zelf mennen.

fah rend, bv. n.: 1) varend, 2) rijdend;

-e Post: diligence; -e Habe: (rcht.) rend goed.

Fali'rer, m. (-s; mrv. -): voerman.

fahrig, bv. n.: ongestadig, onbestendig, * I -keit, ongestadigheid, onbestendigheid.

fahrlich, bv. n.: gevaarlijk.

fahrst, fahrt. Zie fahren.

Fahrt, vr.: 1) (te water:) vaart, (te land:) rit; (fig.) tocht, reis; immer auf der -: (fam.) altijd van honk; eine -machen : eenen tocht doen; 2) weg, koers; die - verfehlen (von der - abkommen): van den weg (van den koers) afraken;

3)    vracht, wagenvracht; eine - Holz: eene wagenvracht hout; 4) (mnw. en fig.) nederdaling; 5) (jag. en fig.) spoor;

6) (akk.) omploeging, bewerking; I -mass, o.: (zeew.) log, vaartmeter.

fahrt, in Sam. I -gerecht, bv. n.: (van jachthonden:) spoorvast, goed.

Fahr'te, vr.: (jag.) spoor; I fahr’-tenlaut, bv. n,: (van jachthonden:) sprekend, geluid gevend, aanslaand (fahr-tenlaut werden: aanslaan, beginnen te blaffen).

Faience (spreek uit: fa-jansj, o.: Zie Fayence.

Faim, enz.: Zie I£ehm.

Faisch, m. (-es): Zie Schweiss.

Fa kir, m. (-s; mrv. -s): fakir.

fak’tisch, bv. n.: werkelijk, wezenlijk.

-, bw.: werkelijk, metterdaad,

IFaktor, m. (-s; mrv. Fakto'ren): (kph.) commissionair, factoor: (rek, en fig.) factor, factoor (samenstellende grootheid).

Faktorei', vr.: (kph.) factorij, bijkantoor.

Faktotum, o. (mrv. Fakto’ta): factotum.

m.:

Fak'tum, o. (-s; mrv. Fak'ta): daadzaak, feit.

Faktur', vr.: ikph.) factuur; I -buch, o.: factuurboek.

Fakultat', vr.: faculteit; Fakultist',

m.    (-en; mrv. -en): lid der faculteit.

falb, bv. n.: vaal, (fig.) bleek; Fal'be,

vr.: vaal paard, vaalrood paard; Fal'bel, vr.: (mod.) falbala, strook; -fal'bicht, bv.

n. : vaalkleurig, rossig; Falkau’ne, vr.: (art.) veldslang, veldstuk, falkonet.

Fal’ke, vr. (-n; mrv. -n): (vog.) valk; (art.) falkonet.

Fal'ken. m. mrv.; (van Falke), in Sam. I -auge, o.: valken-oog, (fig.) arendsoog; -beize, vr,: valkenjacht; -bliek, m.: valkenblik, (fig.) arendsblik; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -haube, vr.: kap (voor een valk); -hof, m.: valkenhof; -jagd, vr.: valkenjacht; -junge, m.: valkeniersjongen; -kappe, vr.: kap (voor een valk); -meister, m.: valkenier; -mist, m.: valkenstront, valkenmest; -recht, o.: valkenrecht; -riemen, m,: (jag.) valkenlijn, lijn waaraan de valk opgelaten wordt; -schlag, m.: neerschieting van den valk op zijne prooi; -schwanz, in.: staart van den valk;-stange, vr.: valkenkruk; -stoss, m.: valkennet; -warter, m.: valkenier.

Falkenier', m. (-; mrv. -e): valkenier; I -kunst, vr.: valkenierskunst, kunst om met valken te jagen, valkerij, valkenjacht; -tasche, vr.: valkenierstasch.

falki'ren [ie], w. o. h.: (rs.) falcaden maken.

Fallt'ner, m. (-s; mrv. -n): valkenier; Falknerei’, vr.: valkerij, valkenierskunst, valkenjacht.

Falkonett’, o. (-es, -s; mrv. -e): (art.) falkonet, veldslang, veldstuk.

IFall, m. (-es, -s; mrv. Fal’le): 1) val, nederstorting, (fig.) vernedering, schande, (ook:) ondergang; zu -e bringen: ten val brengen; Knallund -: plotseling, eensklaps, (fam.) holderdebolder; 2) daling, val, (het) vallen (des Wassers: van het water);

3) (van wegen:) helling, glooiing; 4) geval; den - setzen: het geval stellen; im -e dass ....: ingeval, bijaldien; im -e der Noth [t]: in geval van nood; auf jeden - (auf alle Falie), in elk geval, in allen gevalle; 5) (tik.) naamval; 6) (zeew.) val, kardeel, hijschtouw.

IFall, in Sam. I -baum, m.: (vest.) valdeur, (jag.) vogelroest; -beil,^ o.: valbijl (der guillotine); -biegung, vr.: (tik.) verbuiging; -block, m.: (bwk.) heiblok, (zeew;) valblok; -brett, o.: neerslaande klep,neerslaand zijblad; -brücke, vr.: valbrug, wip-brug, ophaalbrug; -eisen, o.: voet-angel, klem, (jag.) strik, strop; -endung, vr.:(tlk.) naamvals-uitgang; -fenster, o.: schuifraam; -fleck, m.: door eenen val bezeerde plek; -gang, m.: afgeperln; vischwater, visch-weer ; -gatter, o.: (vest. en wpk.) valpoort; -granate, vr.: (art.) uiteenspringende granaat; -grube, vr.: (jag.) valkuil; -gut,

o. : (hist.) bij overlijden van den leenman aan den leenheer terugkeerend leengoed; -haus, vildershuis; -holz, o.: afgewaaid hout; -hut, m.: valhoed; -klappe, vr.: valluik; -klinke, vr.: deurklink; -kloben, (deur-)klopper ; -knecht, m.: vildersknecht; -kraut, o.: (pik.) wilde weegbree; -laden, m.: neerslaand of neerschuivend vensterblind; -lehen, o.: (hist.) Zie-gut;-meister;: m.: vildersbaas; -netz, o.: slagnet; -obst, o.: afgewaaid ooft; -rechen, m.: valpoort, valdeur; -recht, o.: (rcht.) versterfrecht; -reep, m.: (zeew.) valreep; -sack, m.: (vv.) schakelnet; -schloss, o.: deurklink, neervallende sluiting; -silber o.: (schk.)zilver-precipitaat; -stabchen, o.: (wev.) neerval-staafje; -strick, m.: valstrik; -sucht, vi\; (gnk.) vallende ziekte; -süchtig, bv. n.: aau de vallende ziekte lijdend; -thor, o.: (vest.) valpoort; -thür, vr.: valdeur, luik; -tisch, m.: klaptafel, tafel met neerslaande zijbladen; -ton, m.: (muz.) toonval; -treppe, vr.: ophaal-trap; -übel, o.: (gnk.) vallende ziekte; -wildpret, o.: (jag.) wild dat zijn natuurlijken dood gestorven is; -wind, in.: valwind; -wunde, vr.: door eenen val veroorzaakte wond.

fall'bar, bv. n.: geschikt om geveld of omgehakt te worden.

Fal ie, vr.: val, (fig.) strik; (aan deuren:) klink; in die - gerathen [t]: in de val loopen; eine - stellen: eene val opzetten, een strik spannen.

fallen, w. o. onr. s. (fallst, fallt; fiel; gefal'len): vallen (i. a. b.): (fig.) dalen, (ook:) zinken, (ook:) ten val komen; (kph.) failliet gaan, over den kop gaan ; aufden Gedanken -: op de gedachte (op den inval) komen; in eine Krankheit eene ziekte krijgen, door eene ziekte aangetast worden ; Éinem zur Last -: 1) iemand tot last worden, iemand overlast aandoen, 2) iemand lastig vallen, het iemand lastig maken; über den Haufen -: vallen, ten onderste boven tuimelen; nicht auf den Kopf getallen sein: zijne hersens op de rechte plaats hebben; einander in. die Haare -: elkander bij het haar krijgen, handgemeen worden ; Einem in den Kauf -: bieden op iets terwijl een ander in on-derhandeling is om het te koopen; I - in, (van rivieren:) zich ontlasten in, (van kleuren:) vallen in.

fal’len, w. b.: vellen (i. a. b.); (schk.) precipiteeren, neerploffen; (zeew.) laten vallen (het anker).

fal'lend, bv. n.: vallend; die -e Sucht: (gnk.) de vallende ziekte.

fal'lig, bv. n,: vervallen, betaalbaar; - sein: vervallen; I -keit, vr.: vervaltijd, vervaldag.

Falliment', o. (-es, -s; mrv. -e): faillissement, bankroet; falli'ren [iel, w. o. h.: failleeren, failliet (bankroet) gaan.

falls, bw.: ingeval.

Fal'lung-, vr.: veiling, (het) vellen (i. a. b,); (schk.) precipiteering, neerploffing (Fallungsmittel, o.: schk.: neerploffend middel).

falscli, bv. n. en bw.: valsch, (fig.) toornig, boos; Einen - machen: iemand boos maken; Einen - werden (- auf Einen werden): boos (pop: valsch) op iemand worden; -schreiben: verkeerd schrijven, foutschrijven; -schwören: een valschen eed doeii: I -glaubig, bv. n.: onrechtzinnig, kettersch; -glaubigkeit, vr.: onrechtzinnigheid, ketterij: -heit, vr.: valschheid; -her-zig, bv. n.: dubbelhartig, onoprecht; -her-zigkeit, vr.: dubbelhartigheid, onoprechtheid ; -münzer, m.: valsche munter; -münzerei', vr.: (het) valsch geld maken; -namig, bv. n.: een valschen naam

ren

houden, niet verschieten, (fig.) standvastig zijn; die - nicht halten: verschieten, geen kleur houden, (fig.) anderlijk zijn; 3) ververij; I -brett, o-: (typ.) inkt-tafel; -körner, o. mrv.: geel-(om geel te verven); -lappchen, o.: s; -ofen, m.: ververs-fornuis; -stoff,

w- w.: n: ver-

■dragend; -spieler, m.: valsche speler; -werber, m.: ronselaar, zielverkooper.

fal’sclien, w. b.: vervalschen; (fig.) namaken ; Fal'scher, m. (s; mrv. -): verval-scher, (fig.) namaker; Fal’schung, vr.: ver-valsching, (fig.) namaking, (ook:) na-

TTÏ

falsch’licli (of: falsch'licherweise), bw.: valschelijk, op eene valsche manier; (fig.) bedrieglijk.

Falset', o. (-s: (muz.) keelstem, fausset. Falsist', m. (-en; mrv. -en): (muz.) fausset-zanger.

Fait, in Sam. 1 -stock, m.: vouwplankje; -stuhl, m.: vouwstoel, dichtslaande stoel; -tisch, m.: toeslaande tafel.

Faltclien, o. (-s.; mrv. -): vouwtje. Fal'te, vr.: vouw, (ook:) plooi; (fig.) rimpel; -n machen (-n werfen): valsche vouwen krijgen, kreukelen; in -n legen: vouwen, (ook:) plooien, (fig.) kreukelen, (voorhoofd:) fronsen.

fal'teln, w. b.: plooien, geplooid maken.    ,    _ .    _    .

fal’ten, w. b.: vouwen, (ook:) plooien, (fig.) kreukelen, (voorhoofd:) fronsen;

I -artig, bv. n.: gevouwen,(ook:) geplooid, (voorhoofd:) gefronst; -blume, vr.: (pik.) winde; -kleid, o.: japon met strooken; -magen, m.: derde maag (der herkauwende dieren); -reich, bv. n.: vol plooien; -rock, m.: geplooide rok; -schlag, m.; (bhk., schl.) plooival, drapeering; -schwamm, m.: (pik.) trechtervormige paddenstoel; -weise, bw : met vouwen, met plooien, (fig.) met kreukels, (ook:) met rimpels; -wurf, m.: (schl., bhk.) plooival, drapeering.

Falter, m. (-s; mrv. -): (ins.) vlinder, kapel.

fal'tig, bv,n.: vol vouwen, vol plooien, (fig.) kreukelig, gekreukeld; (voorhoofd:) gerimpeld, (ook:) gefronst. iFalz, m. (-es; mrv. -e): sponning, leuf, voeg, naad, keep; omgebogen rand. -, vr.; paartijd.

IFalz, in Sam, I -amboss, m,: aanbeeld om iets daarop om te kloppen of uit te ronden; -bank, vr.; (looiers-)schaafplank; -bein, o.: vouwbeen; -bock, m.: (looiers-) schaafplank; -boden. m.: (horloge-)spil; -brett, o.: vouwplank; -eisen, o,: (tim.) steekbeitel, (bij looiers:) schaafmes; -ho-bel, m.: (tim.) lijsteschaaf, (bij kuipers:) gergelschaaf; -messer, o.: (looiers-)schaaf-mes;-zange, vr,: soldeertang, buigtang; -ziegel, m.: vorstpan.

fal'zen, w. b.: vouwen, (ook:) plooien, (tim.) sponnen, groeven, (bij looiers:) afschaven; Fal'zer, m. (-s; mrv. -): vouwer; fal’zig, bv. n.: gegroefd.

familiar', bv. n.: gemeenzaam, familiaar; Familiaritat’, vr.: gemeenzaamheid, familiariteit.

Familie, vr.: 1) familie, 2) gezin, huisgezin, (fig;.) kroost, kinderen (mrv.); von guter - sein: van goede familie zijn, van goeden huize zijn, van goede afkomst zijn; eine grosse - haben: een groot huisgezin (een gezin met vele kinderen) hebben.

Familien, in Sam. I -angelegenheit, vr.: familie-zaak; -fehler, m.: familie-ge-brek, familie-kwaal; -fest, o.: familie-feest; -gut, o.: familie-goed, erfelijke bezitting, (rcht.) fidei-commis; -krankheit, vr.: fa-milie-ziekte, familie-kwaal; -kreis, m,: hui

selijke kring; -leben, o.: huiselijk leven: -name, m,: geslachtsnaam; -rath [tl, m.; (rcht.) familieraad; -stolz, m.: familie-trots; -stück, o.: familie-stuk; -vater, m.: echtgenoot en vader.

famos , bv. n.: fameus, verbazend; Fa-mositat', vr.: (treurige) vermaardheid.

Fa mulus, m. (-; mrv. Fa’muli): hand-reiker, helper, famulus; (pop.) duivelstoejager.

Fanatiker, m. (-s; mrv. -): dweper, geestdrijver; fana'tisch, bv. n.: dweepziek; Fanatis'mus, m.: dweepzucht.

fand: Zie linden.

Fang, m. (-es; -s): vangst; (vv.) trek (ophaling van het net); (van een hond:) beet, hap; (van eenen degen:) greep, gevest, handvatsel; I -ball, m.: kaatsbal; -brief, m.: bevel tot inhechtenisneming; -eisen, o.: 1) jachtspeer, jachtspies, 2) ijze-knip of val (om dieren te vangen); -garn, o.: net (om vogels te vangen; -heuschrecke, vr.: groote sprinkhaan; -leine, vr.: (zeew.) vanglijn; -messer, o.: hartsvanger, jachtmes; -netz, o.: vogelnet; -wort o.: (typ.) custos, (tnl.) sluitwoord, woord waarop men acht moet geven; -zahne, m. mrv.: slagtanden. I Zie mrv. Fange.

Fan'ge, m. mrv. van Fang): 1) slagtanden, 2) klauwen, grijpklauwen.

fan gen, w. b. onr. (fangst, fangt;fing; gefan'gen): vangen; Feuer -: vuur vatten; mit gefangen. mit gehangen: (spr.) de heler is zoo goed als de steler (sich -. w. w.: blijven haken, blijven hangen; der Wind fangt zich: de wind breekt).

Fan ger, m. (-s; mrv. -): vanger.

Fant, m. (-es, -s; mrv. -e): kwant, (jonge) kwibus, (jonge) kwast.

Fantasie', vr.: fantazie (-stück, o.: fantazie-stuk); fantasi’ren 1 ie], w. o. h.: (muz.) fantazeeren, (gnk.) ijlen, (fig. fam.) raaskallen; Fantast', m. (-en; mrv. -en): wonderlijk mensch; Fantasterei', vr.: wonderlijkheid; fantas'tisch, bv. n.: wonderlijk; Fantom’, o. (-es, -s; mrv. -e): spook, (fig.) schrikbeeld, (tech.) ledepop.

Far be, vr.: 1) verf, (typ.) inkt; die -auftragen: (schl.) de verf op het doek brengen, (typ.) den inkt op den vorm brengen; 2) kleur (i. a. b.), (fig.) livrei; -halten: kleur houden, niet verschieten,

ver-bessen

lakmoes;    -------, -----,

m.: verfstof; -waare,vr.: verfwaar;-wech-selnd, bv. n.: van kleur veranderend.

Far be, in Sam. I -brühe, vr.: verf (in de kuip); -flechte, vr.: (pik ) orseille;-haus, vr.: ververij; -holz, o.: verfhout; -kraut, o.: (pik.) meekrap; -kufe, vr.: verf kuip; -kunst, vr.: ververij (het vak); -moos, o.: (pik.) orseille; -zeit, vr.: (drk.) verhaartijd, (vog.) rui-tijd.

far'ben, w, b.: verven (sich -, kleuren, kleur krijgen; van dierei haren, van vogels; ruien).

Far'ben, in Sam. I -abstufung, vr.: overgang van kleuren; -auftrag, m.; (schl.: ’t) opbrengen van kleuren, (ook:) verf-laagje; -behandlung, vr.: (schl.) penseel-

m.:

van

im -e: voor

mrv.: ar-; worden;

-weise, bw : 1) per vat, per ton, 2) in va-tea, in tonnen; -werk, o.: kuiperswerk.

Fasschen [niet te verwarren met Faschen], o. (-s; mrv. -): vaatje.

fas sen, w. b.: 1) vatten, grijpen, beetpakken, (fig.) vatten, begrijpen; 2) bevatten, inhouden, omvatten, omsluiten; 3) invatten, monteeren, (edelsteenen:) zetten, (schilderijën :) omlijsten; 4) in vaten of tonnen doen, (fig.) in zakken doen ; Muth [t] -: moed vatten; einen Entschluss een besluit nemen; einen Yorsatz -: zich iets voornemen (den Yorsatz -: zich voornemen); etwas kurz -: iets kortelijk samenvatten, (fig.) niet lang over iets praten ; etwas ins Auge -: goed acht slaan op

behandeling; -bezeichnung, vr.: aanwijzing van de kleuren; -bild, o.: (nat.) spectrum; -bogen, m.: regenboog; -brechung, vr.: breking van de kleuren; -brett, o.: (schl.) palet; -erde, vr.: kleurstofhoudende aarde; -fabrik, vr,: verfstoffen-fabriek; -gebung, vr.: (schl.) koloriet; -kasten, m.: verfdoos; -körper, m.: kleurstof, verfstof; -kundige, m.: kleurenmenger; -lage, vr.: (schl.) verflaag; -leiter, vr.: schaal der kleuren; -los, bv. n.: kleurloos; -mischung, vr.: kleuren-menging, (schl.) koloriet; -muschel, vr.: 1) gekleurde schelp, 2) schelp voor de aangelengde verf; -napfchen, o.: verfpotje: -niere, vr.: blauw ijzer; -probe, vr.: proef om te' zien of de kleur stand houdt ; -pulver, o.: fijngestampte verf; -rand, kleurenrand; -reiber, m.: fijnwrijver verfstoffen; -spatel, m.: (schl.) spatel; -strahl, m.: gekleurde straal; -stufe, vr.; kleurschakeering; -tafelchen, o.: stukje verf; -waare, vr.: verfwaar; -wechsel, m.: kleurenwisseling, verscheidenheid van kleuren; -werk, o.: fabriek van verfstoffen (buntes -werk: bonte verscheidenheid van kleuren); -zerstreuung, vr.: verspreiding der lichtstralen.

Far’ber, m. (-s; mrv. -): verver, stoffenverver; I -baum, m.: (pik.) sumakboom; -beere, vr.: kruisdoornbes; -blume, vr.: (pik.) verversbrem; -bursche, m.: ververs-jongen, verversknecht; -flechte, vr.: (pik.) orseille; -geniste, vr.: (pik.) verversbrem; -gesell, m,: verversknecht; -gras, o.: (pik.) wouw; -kessel, m.: verfketel; -knecht, m,: verversknecht; -kraut, o,: (pik.) ossetong; -moos, o.: (pik.) orseille; -röthe [t], vr.: (pik.) meekrap; -scharte, vr.: (pik,) wouw; -waid, m.: (pik.) weede; -zunft, vr.: ver-versgilde,

Farberei’, vr.: ververij, stoffenververij (i. a. b.).

Far’berin, vr. (mrv. -nen): l)ververs-vrouw, 2) eigenares eener stoffenververij.

far’big, bv. n.: gekleurd; blau-:blauw van kleur; Far’bige (der, die): kleurling.

Far'buiig, vr.: (het) verven; (fig.) kleur; (ook:) schakeering.

Farin zueker, m.: ruwe suiker.

Farn, m. (-s): (pik.) varenkruid, varen;

I -kraut, o.: varenkruid.

Far're, m (-n; mrv. -n): (jonge) stier.

Far’se, vr.: jonge koe, vaars; Far’sen-kalb, o.: kuis, wijfjeskalf.

Fasan', m. (-es, -s; mrv. -e, of: -en): fazant; I -hahn, m.: fazant-haan; -huhn, vr.: fazant-hen.

Fasa'nen, m. mrv.: fazanten: I -auge, o.: (pik.) adonisroos; -beize, vr.: fazanten-jacht; -beller, m.: (jag.) fazanthond; -haus, o.: fazantenhok; -hund, m.: (jag.) fazanthond; -jagd,. vr.: fazantenjacht; -jager, m.: fazantenjager; -warter, m.: fazantenoppasser.

Fasanerie', vr.:    1) fazantentuin;

2) fazantenhok.

Fas'ces, m. mrv.: (hist.) bijlbundel.

Fasch, m. (-es): zweet.

Fa'sche (Fascli'e), vr.: lijfje, keurslijfje.

faschen, w. o.: (jag,) bloeden.

Fas chen [niet te verwarren met Fass-chen], o. (-s; mrv. -): draadje.

Faschi'ne, vr.: (vest.) schansbos, takkenbos, rijsbos.

Faschinen, vr. mrv.: takkenbossen., bossen rijshout; I -blendung, vr.: (vest.) schanskorf, mijn-bedekking; -messer, o.: snoeimes ; -werk, o.: (vest.) rijswerk.

Fasching;, m. (-es, -s): vasten-avond (pop.) vastelavond.

Fasci’kel, m. (-s, mrv. -): bundel, bos.

Fa se, vr.: vezel, rafeldraad, rafel.

Fa’sel, vr,: broedsel, (fig.) ras, geslacht ; | -geld, o.: dekgeld (voor stier, hengst, enz.); -haft, bv. n.: dartel, wuft; -haftigkeit, vr.: dartelheid, wuftheid ; -hammel, m.: ram; -hans, m.: 1) wildzang, mensch zonder nadenken, 2) bazelaar; -hengst, m.: dekhengst; -nackt, bv. n. spiernaakt; -vieh, o.: fokvee.

Faselei', vr.: 1) onbezonnenheid, 2) gebazel; fa’selig, bv. n.: dartel, wuft; -fa’-seln, w. o. h.: 1) voorttelen, (van varkens:) biggen, jongen, 2) dartelen, onbezonnen te werk gaan, (fig.) bazelen.

IFa sen, m. (-s; mrv. -): draad, (inz.) rafeldraad, (fig.) vezel; ausgezupfte -(mrv.): rafeldraden, rafels, (hik.) pluksel (enk.); I -nackend, bv. n.: spiernaakt.

Ifa’sen, w. b.: uitrafelen (sich -: w. w.: rafelen).

Faser, vr.: vezel (-n im Fleische: draden in het vleesch; -n an den Hirsch-laufen: vezels aan de pooten der herten); Faserchen, o. (-s; mrv.-): vezeltje ; fa’-serig (fa'sig), bv. n.: vezelig, (fig.) dradig, draderig, (ook:) rafelig, gerafeld, uitgerafeld.

Fass, o. (-es; mrv. Fas'ser): vat, ton, (ook:) fust; nach dem -e schmecken: naar het vat smaken, een vatsmaak hebben; er hat noch etwas bei mir (fig. fam.) er ligt bij mij nog iets hem in het vEt (of: in het zuur), hij heeft nog iets van mij te goed, (ook wei: wat in het vAt ligt, verzuurt niet); l -band, m.: hoepband, hoep, (kuipers-) hoepel; -bar, bv. n.: te vatten, te grijpen; (fig.) begrijpelijk; -barme, vr.: vat-bezinksel, (het) onderste uit het vat; -bauch, m.: buik van een vat; -bier, o.: tonnebier, bier op fust; -binder, m.: kuiper; -boden, m.: bodem (van vat of ton) ; -daube, vr.: duig; -daubenholz, o.: duighout; -faul, bv. n.: naar het vat smakend; -futter, o.: dubbelfust, omkleedsel van vat of ton; -geld, o.: vracht (vervoerloon) per vat; -geschmack, m.: vatsmaak; -hahn, m.: kraan (aan vat of ton); -holz, o.: duighout;. -messkunst, vr.: (het) peilen (van den in-houd van vaten en tonnen); -reif, m.: hoepband, hoepel; -waaren, vr. tikelen die in tonnen gepakt

n wat

erz -:

vr.:

-rs

lin

iets, (ook:) iets goed bekijken; Einen bei seinem Worte - : iemand aan zijn woord houden; etwas mit dem Gedachtnisse iets goed onthouden (sich -, w. w.: zich herstellen, zijne tegenwoordigheid van geest hernemen; sich kurz kort zijn, zonder omhaal van woorden zegge men te zeggen heeft; sich ein H moed vatten; sich in Geduld geduld oefenen, geduld hebben; sich gefasst halten auf: zich voorbereid houden op; gefasst sein auf: verdacht zijn op).

Fass'lein, o. (-); mrv. -): vaatje.

fass’licli, bv. n.: bevattelijk; I -keit, bevattelijkheid.

Fassung, vr.: 1) invatting, omlijsting; 2) tonning, (’t) in vaten (of tonnen of zakken) doen; 3) (fig.) tegenwoordigheid van geest; aus der - bringen: (fig.) uit het veld slaan, van zijn stuk brengen; die - verlieren (aus der - kommen): zijne (hare, hunne) tegenwoordigheid van geest verliezen, van zijn (hun, haar) stuk geraken; I Fassungskraft, vr.: begrip, bevatting, verstand.

Ifast. bw.: bijna, schier,

IFast, in Sam. I -nacht, vr.; vastenavond, (fam.) vastel avond; -nachts, in Sam. (-lu^barkeiten, vr. mrv.: vastel-avondpret; -narr, m.: vastelavondgek, potsenmaker, hansworst; -possen, vr, mrv.: vastelavondkluchten; -spiele, o. mrv.:vas-telavondpret; -zeit, vr.: vastenavond); -nachtschmaus, m.: vastelavond-feestmaal, vastelavondpret; -tag, m.: vastendag.

Ifas’ten, w. o. h.: vasten.

IFas ten, o. (-s): (het) vasten. I -, vr.: (de) Yasten; die - halten: de Yasten houden.

iFas’ten, in Sam. I -abend, m.: vastenavond, (fam.) vastelavond; -brezel, vr.: krakeling; -gebet, o.: gebed inde Yasten; -prediger, m.: prediker voor de Yasten; -predigt, vr.: preek in de Yasten; -sonn-tag, m.: Zondag in de Yasten;-speise, vr.: kost in de Yasten (-speisen essen: de Yasten houden, geene vleeschspijzen eten); -suppe, vr.: soep waarin niets van vleesch is, vastendags-soep; -zeit, vr.: (de) Yasten.

fatal’, bv. n.: fataal; Fatalist’, m. (-en; mrv. -en): fatalist; Fatalitat', vr.: fataliteit; Fa’ta Morga'na, vr.: fata morgana.

Ifaul, bv. n.: rot, bedorven, aangestoken; (fig.) lui; sich auf die -e Seite legen (sich auf die -e Haut legen): (spr.) luieren, den luiaard uithangen; -e Fische: bedorven visch, stinkende visch, (fig,) looze uitvluchten, voorwendsels; Fleisch: bedorven vleesch, (in wonden:) wild vleesch; ein -er Gang: (mnw.) eene ader die niet doorloopt; eine -e See: windstilte.

Ifaul, in Sam. I -bar, bv. n.: aan bederf onderhevig; -barkeit, vr.: onderhe-vigheid aan bederf; -baum. m.: (pik.) vuilboom; -beere, vr,: (pik.) bes van den vuilboom; -bett, o.: rustbed; -brut, vr.: mislukt broeisel; -bütte, vr.: rotkuip (bij papiermakers); -fieber, o.: (gnk.) rotkoorts; -flecken, m.: rotte plek; -fleckig, bv. n.: met rotte plekken; -fuss, m.: (drk.) luiaard, aï ; -heit, vr.: luiheid ; -matte, vr.: vloermat; -spalte, vr.: (tnb.)greppel, goot; -thier [tl, luiaard, aï; -thierane [tl, m.: (drk.) maki, snuit-aap; -weide, vr.: (pik.) wilg met laurierbladeren.

Faule, vr.: 1) rotheid, 2) rotting. Zie

Faulniss.

fau’len, w. o. s.: rotten; (fig.) bederven.

fau’len, w. b.: laten rotten; (fig.) laten bederven.

faul’len’zlen [faur'enz'en], w. o. h.: luieren, (pop.) luilappcn; -er, m. (-s; mrv. -): luiaard, (pop,) luilap; -erei’, vr.: luiheid, (pop.) luilapperij.

fau’liclit (of zonder Umlaut: fau’lig), bv. n.: tot bederf overgaand; (fig.) bedorven, rot.

Faulniss [nis], vr.: 1) rotheid, (fig.) bederf; 2) rotting, (het) rotten ; - der Knochen: (hik.) beenbederf: in - überge-hen: tot rotting (fig.: tot bederf) overgaan, gaan rotten, (ook:) wegrotten; in - bringen: laten rotten.

Fau lung, vr,: rotting, (het) rotten, (fig.) bederf,

Faum, m. (-es, -s; mrv. Fau’me): schuim; Traume sind Faume: (spr.) droo-men zijn bedrog; I -löffel, m.: schuimspaan.

fau'men, w. o, h.: schuimen. I -, w. b.: afschuimen.

Faun, m, (-es, -s; mrv. -e, of: -en): (fab.) faun, boschgod; (fig.) wellusteling.

Fau nen, in Sam. I -bliek, m.: wulp-sche blik; -haft, bv. n.: faunachtig, (fig,) wellustig, wulpsch; -tanz, m.: wulpsche dans.

fauniscli, bv. n.: faunachtig.

Faust, vr. (mrv. Faus’te): vuist; eine

-    machen: (dreigend) eene vuist opsteken; Einen vor die - fordern: (fig.) iem. uitdagen tot een tweegevecht; das Pferd liegt schwer in der - : (rs.) het paard is zwaar op de hand; etwas auf sein e eigene

-    thun: iets op zijne eigene hand doen, iets doen op eigen gezag; das reimt sich wie die - auf’s Auge: (spr.) Zie Auge; I -amboss, m.: klein aanbeeld, speerhaak ; -birne, vr.: groote peer, ponds-peer; -degen, m.: dolk, ponjaard; -dick, bv. n.: zoo dik als eene vuist (es -dick hinter den Ohren haben: spr.: ze erg in de mouw hebben); -gehörn, o.: (van herten:) opstaand gewei (d. i. waarvan de hoornen niet wijd-uitgespreid staan); -gelenk, o.: polsgewricht; -gross, bv. n.: zoo groot als eene vuist; -handschuh, vr.: want (grove handschoen zonder vingers, enkel met een duim); -kampf, m.: vuistgevecht, (fig.) box-partij ; -kampfer, m.: vuistvechter, (fig.) boxer; -kolben, m.: knots; -pin-sel, m.: witkwast; -recht, o.:recht van den sterkste, vuistrecht; -schlag; (-streich), m.: vuistslag, slag met de vuist; -voll, vr.: handvol.

Faustchen, o. (-s; mrv. -): vuistje; in’s - lachen: (fig,) in zijn vuistje lachen; Faustel, m. (-s; mrv. -): klophamer, breekhamer : Faust'ling, m. (-es, -s ; mrv. -e): 1) knots, 21 zakpistool, 3) want, vuisthandschoen, 4) (mnw.) met de hand te hanteeren steen.

Fauffracht, vr.: (kpv.) foutvracht.

Favorit’, m. (-en; mrv. -en): gunste-

ig, beschermeling, lieveling, (fig. fam.) schoothondje; Favori'tin, vr. (mrv. -nen): liefste, liefje, (inz.) bijzit.

men

de

o.:

veer

Ver

m.:

m.:

Fax'en, vr. mrv.: grappen; I -macher, m.: grappenmaker.

Fayen’ce, vr.: Delftsch aardewerk;

I -fabrik, vr.: Delftsch-aardewerkfabriek, plateelbakkerij; -fabrikant, m.: plateelbakker, maker van Delftsch aardewerk; -handler, m.: verkooper van Delftsch aardewerk.

Februar', m. (-s; mrv. -e): Februari.

Fech’er ....: Zie Facher...

Feclit, in Sam. I -boden, m.: scherm-zaal, schermschool; -degen, m.: schermdegen, floret; -handschuh, m.: scherrn-handschoen; -meister, m.: schermmeester; -platz, m.: 1) schermzaal, schermschool, 2) plaats des gevechts, kampplaats; -schule, vr.: schermschool; -stück, o.: stoot, slag (in de schermkunst); -stunde, vr.: schermles (-stunde nehmen; les in het schermen nemen); -übung, vr.: scherm-oefening.

fech’ten, w. o. h. onr. (fichst, ficht: focht; gefoch'ten): 1) vechten, 2) scher-(mit den Handen -: met de handen schermen, gesticuleeren).

Fech'ter, m. (-s; mrv. -): schermer, (hist.) worstelaar, kampvechter; er ist ein guter -: hij schermt goed; I -gang,m.: schermpartij; -spiele, o. mrv.: (hist.) worstelspelen ; -sprung, m.: groote sprong achteruit; -streich, m.: kunstgreep,behendigheid (bij het schermen).

IFe’der, vr.: veder, veer; (fig.) pen, schrijfpen; (wkt.) veer, springveer; (op een hoed:) veer, pluim; (van een wild zwijn:) borstel; (van vossen, enz.:) staart; (in edelsteenen:) berst, scheur; er liegt noch in den -n: hij ligt nog in de veeren (d. i. te bed); die -n ausrupfen: plukken, van veeren ontdoen;-schleissen (-schlies-sen): (bed-) vederen zuiveren of sor-teeren; - ziehen: schrijfpennen (op Hollandsche manier) bereiden; eine -schneiden: eene pen vermaken; I Einem etwas in die - sagen: iemand iets voorzeggen (dat hij schrijven moet), iemand iets dicteeren.

IFeder, in Sam. I -alaun, m.: pluimaluin; -amiant, m.: vezelsteen; -anschuss, m.: kristalliseering in de gedaante van kleine veertjes; -artig, bv. n.: veerachtig, (fig.) elastiek; -asbest, m.: (min.) harde asbest; -ball, m.: pluimbal, raket; -ball-spiel, o.: spel met den pluimbal, raketspel; -besen, m.: veeren stoffer; -bett, o.: veeren bed; -binse, vr.: (pik.) wolgras; -blatt, o.: veerplaat; -büchse, vr,: pennenkoker ; -busch, m.: vederbos, pluim, (van vogels:) kuif; -büschel, m.: kuif, pluim; -eisen, o.: kleine speerhaak, ombuig-aan-beeld; -erz, o.: vedervormig zilver-erts; -fechter, pennestrijdvoerder, (iron.) held met de pen; -förmig, bv. n.: vedervormig; -fuchser, m,: 1) veelschrijver, 2) pennelik-ker; -fuss, m.: (vog.) ruigpoot; -gehause, o,: trommel der veer (in horloges); -gras, (pik.) wilde haver, herik; -haken, m.: 'haak; -halter, m.: penhouder; -handel, 1) handel in vederen, 2) handel in schrijfpennen; -handler, m.: 1) koopman in vederen, 2) koopman in schrijfpennen; -hart, bv. n.: veerkrachtig, met veerkracht toegerust; -harz, o.: vederhars, gomelastiek; -haus, o : trommel der veer (in horloges); -held., m.: held met de pen;-hut, m.: 1) hoed met veeren, 2) hoed met eene

pluim; -kampf, m.: pennestrijd, twistgeschrijf; -kappe, vr.: 1) pet of muts met eene veer of pluim, 2) kuif-eend; -kastellen, o.: pennenlaadje (aan lessenaars), -kiel, m. penneschacht; -kissen, o.: vee ren kussen; -kohl, m.: (pik.) krulkool; -kork, m.: (vog.) kuifduiker, gekuifde ijsvogel; -kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraut, o.: (pik.) heidenswonderkruid; -krieg, m.: pennestrijd, twistgeschrijf; -lappen, m.: vogelverschrikker;-leicht, bv.

n. : vederlicht, zoo licht als een veer; -lesen, z. n. o.: zuivering of sorteering van vederen (nicht viel -lesens machen: fig. fam.: weinig complimenten maken); -los, bv. n.: vederloos, kaal.

IFe’derlmeissel, m.: (hik.) wiekje pluksel; -messer, o.: pennemes; -mutf, m.: veeren mof; -mütze, vr.: pet of muts met eenef veer of pluim; -nelke, vr.: (pik.) pluim-anjelier, pinkster-anjelier; -pfühl, m.: veeren peuluw; -pose, vr.: ganze-pen, schrijfpen; -putz, m.: vederdos, opschik met veeren of pluimen; -rohr,o.: pennenkoker; -salz, o.: (min.) vezelachtig steenzout; -schleissen (-schliessen), z. n. o.: zuivering of sorteering van vederen; -schleisser (-schliesser), m.: zuiveraar of sorteerder van vederen; -schmücker, m.: maker of verkooper van pronkveeren (-schmückerkunst, vr.: kunst om pronkveeren te maken); -schmückerin, vr.: maakster of verkoopster van pronkveeren ; -schnitt, m-: (het) vermaken van eene schrijfpen; -schraube, vr.: veerschroef, rdraaier; -schrift, o.: geschreven schrift; -schütz, m.: jager op klein wild, jager op gevogelte; -spalt, m.: split der (eener) pen; -spanner, m.: verdraaier, veerschroef; -spiel, o.: 1) valkenjacht, 2) lokvogel, 3) vogelverschrikker, 4) gevogelte ; -spitze, vr.: punt der (eener) pen; -spule, vr.: penneschacht; -staub, dons; -stauber, 1) koopman in veeren, 2) veeren stoffer; -stift, m.: stiftje eener horlogeveer; -strauss, m.: vederbos, pluim; -streit, m.: pennestrijd, twistgeschrijf; -strich, m.: pennestreek; -stück,o.: (mnw.) hoek; -stutz, m.: 1) kuif, 2) pluim, vederbos ; -uhr, vr.: uurwerk (horloge) met eene veer; -vieh, o,: pluimgedierte, gevogelte; -wage, vr.: weegtoestel met eene veer; -wildpret, o.: klein wild, gevogelte; -zeich-nung, vr.: teekening met de pen; -zirkel, veerpasser, passer met eene veer; - zug, m.: 1) trek met de pen; 2) pennestreek.

Federclien, o. (-s; mrv. -): veertje fe'dericht, bv. n.: vederachtig, vederlicht: fe'derig, bv. n.: gevederd, vol veeren, (fig.) pluizig; fe’dern, w. o. h.: de veeren verliezen (sich federn, w. w.: ruien).

Fee, vr.: fee, toovergodin; Fe'en, vr. mrv,: feeën (in Sam.: -haft,bv. n.: toover-achtig; toover-; -mahrehen [-marchenl,

o. : tooververtelling, tooversprookje; -palast, m.: tooverpaleis); Feerei', tooverij, tooverwerk.

Fe’ge, vr.: (akk.) koornharp, koorn-zeef; | -feuer, o.: (kkl.) vagevuur; -geld, o.: veegloon, veeggeld; -lappen, m.: veeg-doek, wrijfdoek, stofdoek; -zeit, vr.: tijd om den honig uit de bijënkorven te nemen.

fe'gen, w. b.: vegen; (fig.) schoon-

even, iemand en Beutel -:

den zet doen; loterij: een Niet trekken, er uitkomen met een Niet).

feh'len, w. b.: missen; weit gefehlt: glad mis. I -, w. o. h.: 1) falen; ich habe gefehlt: ik heb gefaald; gegen seine Pflicht -: in zijnen plicht falen; 2) ontbreken, schelen, mankeeren; es fehlen zehn Gulden: er ontbreken tien guldens, er zijn tien guldens te min; was fehlt Ihnen: wat scheelt u, wat mankeert (ontbreekt) u?; es fehlt mir an Geld (dasGeld fehlt mir): het mankeert mij aan geld (ik heb gebrek aan geld); es fehlt mir etwas an der Leber: het mankeert mij (er hapert mij iets, ik heb iets) aan de lever; es fehlt ihm immer etwas: hem scheelt (mankeert, ontbreekt) altijd iets; es fehlt ihm an nichts: het ontbreekt hem aan niets (niets ontbreekt hem); nichts - lassen (es an nichts - lassen): niets laten ontbreken (het aan niets laten ontbreken); es fehlt viel (wenig), dass...: het scheelt veel (weinig) dat...; es fehlte nicht viel, so ware er...: het scheelde niet veel of hij ware...; so viel kann nicht daran -: zooveel kan het niet schelen, zooveel kan er niet aan ontbreken (mankeeren, haperen);

zeer

IFelim

in.:

ken

maken, fkoorn:) zuiveren, ziften, harpen, <grachten:) uitbaggeren, uitdiepen, (staal, enz.:) op wrijven; Einen (pop.) iemand wegen, iemand van laken g zijn vet geven; Einem dc

1)    iemand het geld uit den zak kloppen,

2)    iemands zak rollen; der Hirsch fegt sein Gehörn: het hert schuurt zijn kop.

Feger, m. (-s; miv. -): veger; (fig.) schoonmaker; (van koorn:) zifter, harper; (van grachten:) uitdieper, uitbaggeraar; (van staal, enz.:) opwrijver.

Feg'feuer, o. (-s): (kkl.) vagevuur.

Fegsel, o. (-s): veegsel.

Feli, vr.: Zie Felie.

Fehcle, vr.: twist, oneenigheid, strijd; (fig.) vijandelijkheid, oorlog; offene -: openbare oorlog; ! -brief, m.: oorlogsverklaring, uitdaging; -handschuh, m.: handschoen ten teeken van uitdaging tot den strijd (Einem den -handschuh hinwerfen: iemand den handschoen toewerpen; den -handschuh aufheben: den handschoen oprapen [ten teeken dat men de uitdaging aanneemt]).

Fe lie, vr.: (drk.) Siberisch eekhoorntje; (wpk.) zilver en blauw, (bij bontwerkers:) wit en grijs.

IFelil, m. (-es, -s; mrv. -e): gebrek, feil; ohne -: zonder gebrek. I -, bw.:

1)    mis, verkeerd, 2) vergeefs; -bitten: tevergeefs bidden of verzoeken; -bohren: verkeerd boren; -drucken: verkeerd drukken; -fahren: 1) verkeerd varen, 2) verkeerd rijden; -gebahren: eene miskraam hebben; -gehen: 1) verkeerd loopen,

2)    misloopen; -greifen: misgrijpen, (fig.) zich vergissen; -hauen: misslaan; -laufen: misloopen; -schiessen, misschieten, (fig.) zich vergissen; -schlagen, w. b. onr.: misslaan, w. o. s. onr.: mislukken; -schliessen: verkeerde gevolgtrekkingen maken; -schneiden: verkeerd snijden; -sehen: verkeerd zien, verkeerd kijken, miskijken; -springen: misspringen; -stosSen: misstooten; -treten: misstappen; -werfen: misgooien; -ziehen: verkeerd trekken; -zielen: verkeerd mikken, (fig.) miskijken.

Ifehl, in Sam. I -bar, bv. n.: feilbaar; -barkeit, vr.: feilbaarheid; -bericht, o.: verkeerd (valsch, onjuist) bericht of rapport; -bitte, vr.: bede of verzoek tevergeefs (eine -bitte thun: eene weigering ontvangen); -blatt, o.: (spl.) verkeerde kaart; -druck, m.: (typ.) misdruk; -farbe, vr.: (spl.) ontbrekende kleur, kleur waarop men moet passen; -gang, m.: 1) verkeerde weg, 2) vergeefsche tocht; -geburt, vr.: <ylk.) miskraam; -griff, in.: misgreep, (fig.) vergissing; -hieb, mislukte slag of houw; -jahr; o.: mislukt jaar;-karte, vr.: (spl.) verkeerde kaart; -kauf, m.: verkeerde koop, mislukte koop; -schlag,m,: mislukte slag, (fig.) mislukking; -schluss, m.: verkeerde of onjuiste gevolgtrekking; -schnitt,

m.: verkeerde snede, (grav.) uitglipping, missnede; -schritt, m.: misstap, verkeerde «tap; -schuss, m.: schot dat mist (of miste); -stoss, m.: stoot zonder iets te raken, (biljart en srm.:) misstoot; -tritt, m.: misstap, verkeerde stap; -wurf, m.: mislukte worp of gooi; -zug, m.: verkeerde trek (einen -zug thun: spl.: een verkeer

woran fehlt es denn, dass ...: waaraan ligt (hapert, mankeert, scheelt) het toch, dat...; an mir soll es nicht -: aan mij zal het niet liggen (haperen); daran soll es nicht -: daaraan zal het niet liggen (haperen); 3) mislukken; es kann mir nicht -: het kan mij niet mislukken (misloopen).

Feltler, m. (-s; mrv. -): gebrek, (fig.) feil, tekortkoming, (ook:) vergissing, abuis, (tik.) fout; organischer -: (gnk.) organisch gebrek; I -frei, bv. n.: 1) vrij van gebreken. 2) zonder fouten, 3) alleszins juist; -haft, bv. n.: 1) gebrekkig, 2) met fouten,

3) onjuist, verkeerd; -haftigkeit, vr.: 1) gebrekkigheid, 2) fouten (mrv.), 3) onjuistheid, verkeerdheid; -voll, bv. n.: 1) vol gebreken, 2¹ vol fouten, 3) zeer onjuist, verkeerd.

[Fe'me], vr.: 1) veemgerecht,

2)    veem, gilde, vereeniging, 3) eikeloogst, eikelvoeder; I -geld iFemgeld], o.: 1) veem-dragersloon, 2) geld voor het weiden in bosschen op eikels en beukenoten; -gericht [Fem -], o.: veemgerecht; -graf, voorzitter van het veemgerecht; -recht [Fem -I, o.: veemrecht, recht om vee in het bosch te laten loopen; -richter [Fem -], m.: (hist. -rcht.) veemrechter; -schilling |Fem -1, m.: Zie -geld; -statt [Fem -], vr. (-statte [Fem -], vr.): zetel van het veemgerecht.

IFelim LFe'me], m. (-es; mrv. -e): vaam; (fig.) hoop, stapel.

Feli mei.... Zie Femel.... feli men [fe'menl, w. b.: (menschen:) voor het veemgerecht dagen, (ook:) een vonnis van het veemgerecht voltrekken n; (varkens:) in het bosch eikels laten eken.

Feie, vr.: Zie Fee. feien, w. b.: 1) tooverkracht schen-of bijzetten; 2) onkwetsbaar maken. Fei'er, vr.: 1) viering (van een feestdag, enz.), 2) feest, (fig.) plechtigheid,

3)    rusthouding, rustneming, rust, 4) va-cantie; I -abend, m.: avond vóór eenen feest- of rustdag, (pop.) heiligavond

. I -, o. (-n):

(-abend machen: uitscheiden met werken, den arbeid laten rusten; bei -abend: in den vrijen tijd); -bursche, m.: knecht zonder baas, leegloopende knecht; -gang, m.: plechtige rondgang; -gebrauch, m.: plechtigheid; -gesang, m.: 1) lofzang, 2) feestzang; -gewand, o.: feestgewaad, feestdos; -glocke, vr.: avondklok (die aan-kondigt dat het dagwerk is afgeloopen); -kleid, o.: feestgewaad, feestdos; -stunde, vr.: (van werklieden:) schoft-uur, schaftuur, (fig.) feest-uur, plechtig oogenblik; -tag, m.: 1) feestdag, 2) rustdag, (fig.) va-cantie; -taglich, bv. n.: feestdags-, feest-; -tagskleid, o.: feestgewaad, (de) beste kleeren (mrv.), Zondagskleeren (mrv.); -zug, m.: pleehtige rondgang.

Fei’erer, m. (-s; mrv. -): 1) vierder, 2) rustdaghouder.-

feï’erlich, bv. n.: plechtig; I -keit, vr.: plechtigheid.

feiern, w. b.: vieren (feestdagen, feesten, plechtigheden); Einen -: iemand vieren, aan iemand bijzondere eer bewijzen. I -, w. o. h.: niet werken, rustdag houden.

Feierung;, vr.: 1) viering (van feestdagen, enz.); 2) rustdaghouding, (fig.) va-cantie.

Fei'fel, vr.: (vea.) keelklier; die -n: (vea.) keeldroes, ontsteking van de keel-klieren; I -ader, vr.: ader onder de tong.

Ifeig-, bv. n.: 1) lafhartig, laf, (fig.) bloo, bedeesd; 2) zacht, week, (mnw.) los, broos, onstevig, (van hout:) vermolmd; eine -e Memme: een lafaard, een laffe vent; -erweise: lafhartiglijk.

IFeig;, in Sam. I -blatter, vr.: (hik.) bubo; -bohne, vr.: (pik.) vijgeboon, wolfs-boon, paardeboon; -heit, vr.: lafheid, (fig.) blooheid; -herzig, bv. n.: lafhartig, bang; -herzigkeit, vr.: lafhartigheid, bangheid; -sinn, m.: blooheid; -sinnig, bv. n.: bloo; -warze, vr.: (hik.) vijgwrat, venus-wrat; -warzenkraut, o.: (pik.) 1) klierkruid, 2) speenkruid; -wurz, vr.: (pik.) tormen-tilkruid.

Fei'ge, vr.: (pik.) vijg; (hik.) strontje (aan het ooglid); Einem die - weisen: (spr.) iemand voor het lapje houden, iem. voor den gek houden.

Fei'gen, in Sam. I -apfel, m.: vijgap-pel; -baum, m.: vijgeboom; -birne, vr.: vijgepeer; -blatt, o.: vijgeblad; -bohrer, m.: (ins.) galwesp; -drossel, m.: (vog.) vijgen-eter; -garten, m.: vijgeboomgaard; -korb, m.: vijgenmand; -schnepfe, vr.: (vog.) vijgen-eter; -stecher, m,: ins.) galwesp; -wald, m.: vijgeboomgaard.

Feig'lingr, m. (-es, -s; mrv. -e): lafaard, bloodaard.

Ifeil, bv. n.: te koop, voor geld te bekomen, (fig.) veil; es ist ihm Alles -: hij zou alles verkoopen wat hij maar kon; -bieten (- haben), te koop bieden, te koop hebben, (fig.) veil hebben, ten offer willen brengen; -tragen: rondventen met, uitventen; ein -er Mensch: iemand die voor geld tot alles bereid is, (fig.) een huurling; eine -e Dirne: eene gemeene slet, eene publieke vrouw.

IFeil, in Sam. I -arbeit, vr.: vijl-werk, werk voor (of: met) de vijl; -bank, vr.: vijlbank, werktafel, stavelei; -bar, bv. n.: te vijlen, met de vijl te bewerken; -bietung, vr.: te koop bieding; opveiling, veiling; -bogen, m.: galgvijl; -dirne, vr.: gemeene slet, publieke vrouw; -heit, vr.: .veilheid, bereidheid tot alles voor geld: -kloben, m.: bankschroef, vijl-schroef, staartschroef, klemhaak; -schaftr vr.: veil goed, goed dat te koop is, koopwaar ; -spane, m. mrv. (-staub, m, enk.): vijlsel; -stock, m.: Zie -kloben; -stricn, m.: streek met de vijl; -tuch, o.: wrijf-doek.

Feil'clien, o. (-s; mrv. -): vijltje,

Fei'le, vr.: vijl.

Ifeilen, w. b.: vijlen.

IFei’len, in Sam. I -griff, m.: heft (steel) eener vijl; -halter, m.: bankschroef, vijlschroef, klemhaak; -hammer, m.: vijl-hamer; -hauer, m.: vijlenmaker; -heft, m. (-stiel, m.): steel (heft) eener vijl.

Fei’liclit, o, -es, -s): vijlsel.

feil’schen, w. o. h,: dingen, knibbelen. I -, w. b.: dingen op, een spotprijs bieden voor; voor een spotprijs koopen.

Feil’sclier, m. (s; mrv. -): dinger, afdinger, knibbelaar.

Ifein, bv. n. en bw.: fijn (i. a. b.); (fig.) puik, keurig, mooi, net; lief, aardig; eerlijk; sluw, geslepen, listig, slim;-artig: (van kinderen:) zeer zoet, zeer gehoorzaam, zeer gezegliik; - bald: zeer spoedig; - lustig: goed vroolijk; - machen: verfijnen, raffineeren.

Ifein, in Sam. I -brennen, z. n. o.: raffineering; -brenner, m.: raffinadeur; -erz, o.: ijzerhoudende verkoolzuurdekalk; -fadig, bv. n.: fijn van draad; -gefühl, o.: fijn gevoel, kieschheid; -gehalt, m.: fijn-gehalte; -gespitzt, bv. n.: scherp (spits) van punt: -hechel, vr.: fijne hekel; -heit, vr.: fijnheid (i, a. b.), (fig.) slimheid, geslepenheid, sluw overleg; -körnig, bv. n.: fijn van korrel; -kupfer, o.: rozetkoper; -machen, z. n. o.: raffineering; -maler, m.: fijnschilder, portretschilder; -malerei', vr.: (net) portretschilderen; -maschig, bv. n.: met fijne (met nauwe) mazen; -raspel, m.: fijne rasp; -schmecker, m.: lekkerbek; -schmeckerei', vr.:lekkerbekkerij; -spitzer, m.: puntenmaker (aan naalden); -wollig, bv. n.: fijn van wol; -zucker, m.: geraffineerde suiker, broodsuiker.

Feincl, m. (-es, -s; mrv. -e): vijand; der böse -: de Booze, de duivel. I -, bw.: vijandig; Einem oder einer Sache - sein oder werden: iemand of aan iets vijandig zijn of worden.

Fein'din, vr. (mrv. -nen): vijandin,

feiiul'llich, bv. n.: 1) vijandelijk, 2) vijandig; -schaft, vr.: 1) vijandschap, vijandigheid, 2) vijandelijkheid; ^schaft-lich, bv. n. (-selig, bv. n.): 1) vijandig, 2) vijandelijk; -seligkeit, vr.: 1) vijandigheid, vijandschap, 2) vijandelijkheid.

Fei'ne, vr.: fijnheid, fijnte (het) fijne.

feist, bv. n.: vet; -machen:. vetmesten; -sein, (van jachtwild:) vet zijn, op zijn lekkerst zijn; I -jagen, o.: jacht op vet wild; -zeit, vr.: (jag.) tijd wanneer het _    kerst is,

Feis’te, vr.:"vetheid; feis'ten, w. b. vetmesten; Feis'tigkeit, vr.: vetheid.

Fel’be, vr.: (pik.) witte wilg.

Fel’bel, m. ?-s): 1) trijp; 2) katoen-

fluweel; I -hut, m.: katoenfluweelen hoed.    m.: veldwachter, koddebeier; -hütte, vr.r

IFeld

, o. (-es, -s; mrv. -er): veld;    hut, (mil.) barak; -jager, m.: jager

(fig.) land; (akk,) akker; (tnb.) bed; (mnw.)    op klein wild, (mil.) jager, (ook:) or-

uitgestrektheid; (wpk.) kwartier; (tim.)    donnans, overbrenger van bevelen en be-

paneel; (op schaak-, dam-, trictracbord:) richten.

veld; das - bauen: landbouwen; das- IFeld'Ikamille, v.: (pik.) stinkende ausmessen: landmeten; auf freiem -e: in    kamille; -kanzlei, vr.: militaire kanse-

het open veld; über - gehen: een uitstapje    larij; -kasse, vr.: militaire kas, krijgs-

maken buiten; eine Armee in’s - stellen:    kas; -keiler, m.: 1) in het veld uitge-

een leger in het veld brengen; in’s - rücken    gravene kelder, 2) likeurkeldertje; -kes-

(zu -e ziehen): in het veld rukken, den    sel, m.: (mil.) menage-ketel; -kirch, o.

veldtocht aanvangen; das - rammen: het    (-s):    (adk.) Montfort (eene stad); -kirche,

veld ruimen; das ist (das steht) noch im    vr.:    plattelands-kerk; -klee, in.: (pik.)

weiten -e: (fig.) dat is nog ver-af, het    1) wilde klaver, 2) kruipklaver; -koch,

duurt nog lang eer het zoo ver is.    m.:    1) kok van het leger te velde,

IFeld, in Sam. I -altar, m.: draagbaar    2) zoetelaar, marketenter; -kohl, m.’:

altaar (of: outaar); -ameise, vr.: (ins.)    (pik.) wilde kool; -krankheit, vr.: (mil.)

groote mier; -ampfer, m.: wilde zuring;    ziekte ontstaan uit vermoeienis of ontbe-

-anger, m.: akkerzoom, akkerscheiding;    ring te velde; -kriegskasse, vr,: militaire

-apotheke, vr.: (mil.) veld-apotheek ; -apo-    kas, krijgskas; -küche, vr.: militaire keu-

theker, m.: (mil.) apotheker te velde;    ken;-küinmel, m.: (pik.) veldkomijn.

-arbeit, vr.: veld-arbeid, akkerwerk; -ar- IFeld’llager, o.: (mil.) kamp, leger-beiter, m.: 1) boeren-daggelder, arbeider, kamp;-lattich, m.: veldsalade; -lazareth 2) boerenknecht, 3) landbouwer; -art, vr.:    [tt], o.: (mil.) ambulance, veldhospitaal

soort van akker; -arzt, m.: (mil.) veld-    -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -lilie,

dokter, officier van gezondheid; -backer,    vr.: (pik.) veldlelie; -losung, vr.: (mil.)

m. : militaire bakker; -backerei, vr.: mili-    wapenkreet.

taire bakkerij; -batterie, vr.: (art.) veld- IFeld'Imanöver, o.: (mil,) veldma-.batterij; -bau, m.: akkerbouw, landbouw;    noeuvres (mrv.); -mark, vr.: akkerschei-

-bauer, m.: landbouwer, boer; -baukunst,    ding, (fig.) grensscheiding; -marschall, m.:

vr.: (fort,) kunst om versterkingen aan te    (mil.) veldmaarschalk; -marschallieut’nantr

leggen in het open veld (het tegenover-    m.: (mil.) luitenant-generaal; -maus, vr.:

gestelde van Festungsbaukunst ; -bett,    veldmuis ;-meister, m.: vilder;-messen, z.

o.: (mil.) veldbed, (fig.) kermisbed; -biene,    n. o.: (het) landmeten; -messer, m.: land-

vr.: (ins.) wilde bij; -binde, vr.: (mil.)    meter; -messkunst, vr.: landmeetkunde;

sjerp; -blume, vr.: bloem des velds, in    -mohn, m.: (pik.) kollebloem, klaproos;

’t wild groeiende bloem; -bohne, vr.: -münze, vr.: (pik.) akkermunt, wilde munt‘r groote boon; -breite, vr.: akker;-brust-    -musik, vr.: boerenmuziek, dorpsmuziek,

wehr, vr.: (vest.) glacis ; -dieb, in.: dief    (mil.) militaire muziek, krijgsmuziek,

van te veld staande vruchten; -dienst, m.:    IFeld'Inaclibar, m.: buurman, buur

(hist.) verplichte veld-arbeid voor den    (sie sind -nachbarn: hunne akkers gren-

landheer, (mil.) velddienst; -ein, bw.:    zen aan elkander);-nachtwache, vr. (-nacht-

1) het veld in, 2) den akker over, heb land    lager, o.): (mil.) bivak; -ochs, m.: ploeg-

over; -eintheilung [t], vr.: splitsing in    os, trek-os; -polei, m.: (pik.) wilde tijm,

akkers (voor de teelt van verschillende    kwendel; -post, vr.: brievenpost voor het

producten); -erbse, vr.: gewone erwt.    leger te velde; -postamt, o.: postkantoor

iFeldlflasclie, vr.: (mil.) veldflesch; voor het leger te velde; -posten, m.: (mil.) -flucht, vr.: (mil.) desertie; -flüchtig, bv. voorpost;-postmeister, m.: postmeester bij

n. : (mil.) gedeserteerd (-flüchtig werden: het leger te velde; -prediger,m.: veldpre-deserteeren); ein -flüchtiger: een deser- diker; -propst, m.: groot-aalmoezenier bij teur; -frevel, m.: kwaadwillige vernieling het leger; -quendel, m.: (pik.) wilde tijm, van veldgewas ; -früchte, vr. mrv.: veld- kwendel.

vruchten; -geflügel, o.: gevogelte des IFelcl’lratte, vr. (-ratze, vr.): veldrat velds; -gehage, o.: afgeperkte grond om    (kleine -ratte, kleine -ratze: veldmuis);

vogels te vangen; -geistliche, m.: (mil.)    -rauch, m.: aardrook; -recht, o.: 1, veld-

veldprediker;-gerath [t], o.: 1) landbouw-    recht, 2) wetten (mrv.) betreffende den

gereedschap, 2) (mil.) legertros, (het) noo-    akkerbouw; -regiment, o.: (mil.) regiment

dige voor eenen veldtocht; -gerecht, bv.n.:    op voet van oorlog; -rittersporn, m.: (pik.)

(jag.) ervaren, bedreven, bekwaam; -ge-    wilde ridderspoor; -röschen, o.: (pik.)

schrei, o.: (mil.) wapenkreet; -geschütz,    wilde anemone; -rosé, vr.: (pik.) wilde

o. : veldgeschut; -gestange, o.: (wkt.)    roos; -rübe, vr.: (pik.) knol; -ruf, m.

stangen, zuigerstangen (mrv.); -gewachs,    wapenkreet; -ruthe |t), vr.: landmeters-

o.: veldgewas; -gewaltige, m.: (mil.) ge-    roede.

weldiger (of: provoost) bij het leger te IFeld’Isafran, m.: (pik.) wilde safraan; velde; -götter, m. mrv.: (fab.) veldgoden;    -salat,m.:veldsalade; -schaden, m.: schade

-graben, m.: (akk.) greppel, (ook:) schei-    aan het te veld staande gewas; -schanze,

dingssloot; -grille, vr.: (ins.) veldkrekeltje;    vr.: (mil.) wijkschans, redoute; -scherer,

-hahn, m.: (vog.) patrijs (net mannetje);    m.: (mil.) velddokter, officier van gezond-

-hase, m.: veldhaas ; -herr, m.: (mil.) veld-    heid; -scheuche, vr.: vogelverschrikker,

heer; -herrn, in Sam. (-stab, m.: veldheers-    mosschenverschrikker, molik; -schlacht,

staf, kommando-staf; -würde, vr.: veld-    vr.: veldslag; -schlange, vr.: (art.) veldheerschap, waardigheid van veldheer);    slang; -schmiede, m.: (mil,) smid bij het

-hospital, m.: veldhospitaal, ambulance;    leger te velde;-schnecke, vr.: (ins.) naakte^

-huhn, o.: (vog.) patrijs (het wijfje);    slak (zonder huisje^ -scnön, bv. n.: ver-afi

-hühnerjagd, vr.: patrijzenjacht; -hüter,    mooi, op eenen afstand mooi; -schütz, m.:

m.:

voor

de vel gen o

nogmaals van te kunnen oogsten.

IFel’gen, vr. mrv.: velgen; I -hauer, m.: wagenmaker.

Feil, o. (-es, -s; mrv. -e): vel. huid; (fig.) vacht; (hik.) schil op het oogvlies; er ist ein gutes -: (fig. fam.) hii is een

m.:

mi. :

v on

veldwachter, koddebeier; -schwamm, m.: <plk.) paddenstoel; -seite, vr.: (vest.) veld-zijde, buitenzijde (eener gracht of eener loopgraaf); -soldat, m.: soldaat van de linie-troepen; -spinat, m.: wilde spinazie; -spinne, vr.: (ins.) veldspin, tuinspin; -spi-tal, o.: veldhospitaal, ambulance; -stein, m.: grenssteen, paalsteen; -stück, o.: (art.) veldstuk, (schl.) landschap; -stuhl, veldstoel, toeslaande stoel.

IFeld’ltaube, vr.: (vog.) wilde, duif; -teufel, m.: (fab.) faun, sater; -theilung [tl, vr.: land-opmeting (-theilungskunst Jtl, vr.: landmeetkunde); -thier [tl, o.: op het veld levend dier, (fig.) wild dier; -trup-pen, vr. mrv.: (mil.) troepen te velde, (pok:) voor den veldtocht bestemde troepen. IFeld’lwache, vr.: (mil.) buitenpost, porst; -wachter, m.: veldwachter, koddebeier ; -wachtmeister, m.: cavalerie-ma-joor; -warts, bw.: veldwaarts, naar het veld; -wasser, o.: veldwater; -webel, m. (-s; mrv. -): (mil.) sergeant-majoor; -weg, m.: 1) overpad (over een stuk land), 2) binnenweg (een weg die korter is dan de rijweg), toe-pad; -weges, o.: stadium, stadie (oude wegmaat); -wicke, vr.: (pik.) wikke, paardeboon; -wiese, vr.: (een) stuk grasland, (een) stuk weiland; -winde, vr.: (pik.) winde; -wirthschaft [tl, vr.: 1) landhuishoudkunde, 2) landbouw; -wundarzt, m.: (mil.) velddokter, officier van gezondheid.

(Feld’lzaun, m. : haag, heg, omheinjng; -zehnte, o.: akkertiend; -zeichen, o.: 1)signaal, 2) onderscheidings-teeken (sjerp, epaulet, mouwstreep, kokarde, enz.); -zeug, o.: legertros, ammunitie, (al het) noodige voor eenen veldtocht; -zeugmeister, m.: generaal der artillerie; -zug, m.: veldtocht; -zwiebel, vr.: veldajuin.

Fel'cler, o. mrv.: velden, akkers;

I -decke, vr.: paneelwerk aan de zoldering, in vakken afgedeeld plafond.

fel’dig, bv. n.: (wpk.) in velden afgedeeld (fünf-, bv. n.: met vijf velden); Fel'-dung, vr.: veld, vak, paneel.

Felg, in Sam. I -haue, vr.: (tnb.) •schoffel.

Fel'ge, vr.: velg (van rad of wiel);

kk.) akker waarvan men in éénjaareen tweeden oogst wil hebben.

Ifel’gen, w. b.: (rad of wiel:) velgen, gen leggen om; (akkers:) omploe-f omspitten om er in ’tzelfde jaar

beste vent, (ook:) hij is een Joris-goed-bloed; er hat ein dickes (hartes) -: (fig.) hij heeft eene dikke huid (d. i, alles glijdt af langs zijne koude kleeren); Einem das - über die Ohren ziehen: (spr.) iemand het vel over de ooren halen; I -bereiter, vellenploter, leerlooier; -eisen, o. (-s; mrv. -): valies, koffer (-eisenmacher, m.: koffermaker; -eisenpferd, o.: postpaard); -gar, bv, n.: looigaar; -handel, m.: lederhandel; -hamdier, m.: lederkooper, leer-kooper; -riss, o.: (pik.) witte maluwe; -schmitzer, m.: led<*‘verver; -werk, o.: ^bontwerk, pelterijen (mrv.); -wolle, vr.:

plootwol; -zotte, vr.: ongewasschene scha* pevacht.

fel'liclit, bv. n.: vliezig.

Felonie', vr.: schennis van den eed van getrouwheid, meineedigheid.

Felp, m. (Fel'pel, m.: Felp’er, m.):

Zie Felbel.

Fels, m. (-es; mrv. -en): rots; I -ab-hang, -block, enz.: Zie Felsen; -stein, m.: rotssteen, rotsblok, rotsklomp.

Fel’sen, m. (-s; mrv. -): rots; I -ab-hang, m.: rotshelling; -alaun, m,: rotsaluin; -artig, bv. n.: rotsachtig; -bein, o.: (ontl.) been der hoofdslapen; -berg, m.:

1)    rots, 2) rotsgebergte; -bewohner, m.: rotsbewoner; -block, m.: rotsblok; -bock,

(drk.) gems, berggeit, wilde geit; -fest, bv. n.: 1) hard als eene rots, 2) vast (pal-staande) als eene rots, (fig.) onwrikbaar vast; -fóhre, vr.: (pik.) bergden; -fortsatz, m.: (ontl.) been-uitwas; -gebirge, o.: rotsrund. m.: rotsgrond, voet eener zee:) steenige grond; -halde, >p; -hart, bv, n.: zoo hard als eene rots, (fig.) onwrikbaar; -herz, o.; (fig.) hardvochtig hart; -höhle, vr.: rotsspelonk, grot; -keiler, m.: rots-kelder, in eene rots uitgehouwen kelder; -kette, vr.; keten van rotsen, rotsgebergte; -klippe, vr.: klip (in zee), rots-piek; -kluft, vr.: rotskloof; -krabbé, vr.: stekelkreeft; -lab-kraut, o.: op rotsgrond groeiend walkruid; -masse, vr.: rots-massa; -muschel, vr.: (visch:) mossel; -nessel, vr.: zeenetel; -riff, o.: bank (in zee) van rotsgrond, rif; -rosé, vr.: (pik.) hondsroos, wilde roos; -spitze, vr,: rots-piek; -sturz, m.: 1) berg-storting, neerstorting van eene rots,

2)    steile helling eener rots; -thal, o.: door rotsen omringd dal; -wand, vr.: rots-wand; -ziege, vr.: berggeit, wilde geit, gems.

fels'iclit, bv. n.: rotsachtig; fels'ig, bv. n.: rotsig, vol rotsen.

Feluc ke, vr.: felucca, feloek.

Fe’melwirtliscJiaft [t], vr.: plant-soenkweekerij.

Fencli, m. (-es): (pik.) gierst.

Fen'chel, m. (-s): (pik.) venkel; I -ap-fel, m.: venkcl-appel; -branntwein, m.: venkelwater; -holz, o.: sassefras; -öl, o.: venkel-olie; -thee, m.; venkelthee; -wasser, o.: venkelwater.

Fen'nich, m. (-s): (pik.) gierst.

Fenster, o. (-s; mrv. -): raam, ster, raampje; zum - hinaussehen: uit het raam kijken; zum - hinauswerfen: het raam uitsmijten, door de glazen smijten;

I-austritt, m.: balkon; -band, o.: venster-hengsel; -bank, vr.: vensterbank; -beklei-dung, vr.: raamkozijn; -beschlage, vr.: vensterbeslag; -blei, o.: lood voor glasruiten; -bogen, m.: boogvorm van een raam; -brett. o.: dekplank; -brüstung, vr.: onderkozijn; -fach, o. (-feld,o.): glasruit; -flügel m.: openslaand gedeelte van een raam; -futter, o.: raamkozijn; -gar-dine, vr.: raamgordijn; -geld, o.: venstergeld, belasting op de ramen; -giebel, m.: voorzijde van een raam, bovenstuk van een kozijn; -gitter, o.: traliewerk voor een raam, (fig.) zonneblind, jaloezie; -glas, o.: vensterglas, (fig.) glasruit; -haspen, m.^ (-haspe, vr.): ijzeren duim waarin het yensterhengsel rust; -heber, m.: breekijzer (om ramen uit de hengsels te lichten);

wir-een raam; van een

o.: ver-

en zoo

-ge

keten; (vea.) koot, en-" *    ’    vrij van

schwür’ o.: (vea.) kootzweer; -haar, o.:

n.: van boeien vrij aan; -wund, bv. n.:

Fes'sel, vr.: keten; (vea.) kool kiauw, enkel; I -frei, bv. n.: vrij boeien; -gelenk. o.: kootgewricht;

/ *y (vea.)

knel-

-7

-kissen, ö.: kussen op de vensterbank; -kitt, m.: stopverf; -korb, m.: raambordje; -kreuz, o.: kruis (middelpost) in een raamkozijn; -laden, m.: vensterluik; -lehne, vr,: leuning- voor een raam; -loch, o.: opening (gat) voor het raamkozijn; -los, bv. n.: zonder ramen; -nagel, m.: draadnagel ; -öffnung, vr.: opening (gat) voor het raamkozijn; -pfeiler, m.: (de ruimte tusschen twee raamkozijnen; -pfosten, m.: post (zijstuk) van een raamkozijn; -polster, o.: kussen op de .vensterbank; -rahmen, m.: raamkozijn; -recht, o.: (rcht.) recht om een of meer ramen in een gebouw te hebben; -reiber, m. (-riegel, m.): knip (pin, schuif) op een raam; -scheibe, vr.: glasruit; -schirm, m.: zonneblind, zonnescherm; -schmiege, vr.: 1) kozijn-muur, 2) inham, insprong; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -schweiss, m.: wasem op de ramen; -sparren, m.: sluitboom op een vensterluik; -spiegel, m.: penantspiegel; -stock, m. post (zijstuk) van een raamkozijn; -sturz, m.: (bwk.) bovenstuk van een kozijn ; -vertiefung, vr.: 1) kozijn-muur, 2) inham, insprong; -vorhang, m.: raamgordijn; -wand, vr.: muur met ramen er in; -werk, o.: (de) ramen (mrv.); -bel, m.: knip (pin, schuif) op -zarge, vr.: dorpel (onderstuk) raamkozijn.

Fen'sterchen, o. (-s; mrv. -): raampje.

fen'stern, w. b.: van ramen voorzien; Einen -: (fig. pop.) iemand de ooren was-schen, iemand doorhalen, iemand de les lezen.

Ferch, o. (-es, -s; mrv. -e): (mnw.) damp, uitwaseming.

Fe'rien, vr. mrv.: vacantie (enk.); I -zeit, vr.: vacantie-tijd, vacantie.

Fer'kel, o. (-s; mrv. -): big;- eine Zucht - werfen; biggen ; I -kaninchen, o.: varkenkonijn (in Amerika), agouti.

Ferkelchen, o. (-s; mrv. -): bigje.

fer’keln, w. o. h.: biggen.

Ifern, bv. n. en bw.: ver, *verre, veraf; von -: van verre, op eenen afstand, (fig.) onder de hand ; - von hier: ver van hier; das sei - von mir: het zij verre van mij, God beware mij; in wie -: in hoeverre; in so -: in zooverre.

IFern, in Sam. I -ansicht, vr. .(-dar-stellung, vr.): perspectief; -glas, rekijker ; -her, bw.: van ver-af, van ver-weg; - hin, bw.: ver weg; -lehre, vr. :leer van het perspectief; - liegen, z. n. o.: veraf-gelegenheid, (het) ver-af zijn ; -sau-lig, bv. n.: met ver van elkander afstaande zuilen (pilaren, kolommen); -schein, m.: perspectief; -scheinlehre, vr.: leer van het perspectief; -schön, bv. n.: schoon (mooi) op eenen afstand; -schreibekunst, vr.: telegraphie; -schreibemaschine, vr., (-schreiber, m.): telegraaf; -schrift, vr.: telegraphisch teeken, seinschrift; -sicht, vr.: perspectief, vergezicht, verschiet; -sichtig, bv. n.: slechts op eenen afstand goed kunnende zien (maar niet dichtbij) ; -sichtigkeit, vr.: gezichtsvermogen (gedicht) dat de voorwerpen op eenen afstand moet hebben om ze te kunnen zien; -spiegel, m.: teleskoop.

Fer’namlmk, o. (-s): (adk.) Fernam-buk. I -, m. (-s): (tech.) Fernambukhout, Brazielhout.

feritd, bw.: verleden jaar, in het af-gelooprne jaar; fern'dig, bv. n.: van verleden jaar, van het vorige jaar.

Fer’ne, vr.: verte; (fig.) ver verschiet (schl.) perspectief; in weiter -: zeer veraf, (fig.) zeer onzeker; I -wein, m.: wijn van het vorige jaar.

fer’nen, w. o. h.: ver-af beter er uitzien dan dichtbij. I -, w. b.: verwijderen (sich -: w. w.: zich verwijderen).

Ifer'ner, bv. n. (v. tr.): verder; I bw.: verder, vervolgens, daarna; voorts,, wijders, overigens; und so -: voorts.

Ifer’ner, in Sam. I -hin, bw.: voortaan, in het vervolg; -weitig, bv. n.: later-völgend, later.

fernig;, bv. n.: van verleden jaar, van het vorige jaar.

Fer se, vr.: 1) Zie Farse ; 2) (ontl.) hiel; Einen auf der - sein (Einen auf der - nachfolgen): 1) iemand op den voet volgen, 2) iemand dicht op de hielen zitten. Zie mrv. Fersen.

Fer sen, vr. mrv.: hielen (Zie Ferse);

I -bein, o.: hielbeen; -flechse, vr.: (ontl.) Achillis-pees; -flügel, m. mrv.: (fab.) vleugels aan de hielen (van Mercurius);

ld geben; (spr.) zijne hielen laten zien, het hazenpad kiezen; -leder, o.: (bij schoenmakers :) hielstuk, (bij de Bar-revoeters:) hielriem; -punkt, in.: (str.) nadir, voetpunt; -stoss, m.: trap (achter-waartsche schop met den voet).

fer'tig;, bv. n.: klaar, gereed; (fig.) vlug, vaardig, knap, bedreven;; - sein: klaar zijn; - werden mit: klaarkomen met, (fig.) afkomen van; er ist mit seinem Gelde -: zijn geld is op ; I -keit, vr.: vlugheid, vaardigheid; -macher, m.: afmaker, voltooier (degene die de laatste hand aan iets legt).

fertigen, w. b.: 1) klaarmaken, ge-reedmakèn*; 2) afmaken, voltooien; Fer'-tiger, m. (-s; mrv. -): maker, vervaardiger.

hoefhaar; -los, bv. van boeien ontdaan, -nUuu, aan de koot gewond, (fig.) door het len der boeien gewond.

fesseln, w. b.: boeien (ook fig-). I . z. n. vr. mrv.: ketenen, boeien, banden, kluisters.

Ifest, bv. n. en bw.: vast; (vest.) sterk, versterkt; (fig.) hecht, innig; (ook:) stellig, bepaald; (ook:) stevig, degelijk, krachtig; (ook:) bestendig, vaststaand, onveranderlijk; (ook:) onkreukbaar, onkwetsbaar ; (ook :) bedreven, ervaren, knap; -es Land; stevig land, vaste grond; das -e Land: (adk.) het Vasteland ; ein -er Schlaf: een vaste (diepe, gezonde) slaap; eine feste Gesundheit: eene krachtige gezondheid; ein -er Preis: een vaste i>rijs; die Preisen bleiben - auf....: de prijzen blijven vaststaan op...;    - entschlossen

sein: vast besloten zijn, het vaste voornemen hebben; I -binden, onr. w. b.: vastbinden ; -fahren, onr. w. o. s.: aan den grond varen, vastvaren; w. b.: in het slijk (den modder, het zand, enz.) vastrij-

A YVIlT..

in

eere-

eeren.

2) vet gedeelte.

Fetz, o.: (adk.) Fez.

Fetz'clien, o. (-s; mrv. -): stukje, snippertje, vodje ; Fet'zen, m. (-s ; mrv. -): 1) stuk, snipper, 2) flard, vod, lor (in -reissen: aan flarden scheuren); fet'zen, w. b.: aan flarden scheuren, (een kind:) voor de billen geven; Fet'zer, m. (-s; mrv. -): 1) aan flarden scheurder, 2) voor de billen gever; fet'zig, bv. n.: geplukt en gescheurd, (fig-) haveloos; Fet'zig-keit, vr.: haveloosheid.

felicht, bv. n.: vochtig; I -arsch, m.: (vog.) zee-raaf; -blasé, vr.: met vocht

- jjj ..

den; -gebannt, bv. n. : betooverd; -halten, onr. w. o. h.: vasthouden (-an: aan): w. b,: vasthouden, (dieven:) vatten, arrestee-ren ; -knüpfen, w b.: vastknoopen, vastbinden; -land, o.: (het) Vasteland; -ma-chen, w. b.: vastmaken, (steden:) versterken, tot eene vesting- maken, (dieven:) vastzetten, gevangen zetten (sich -machen, w. w.: zich onkwetsbaar maken); -neh-men, onr. w. b.: in hechtenis nemen, gevangen nemen, arresteeren, vatten; -set-zen, w. b.: vaststellen, bepalen (sich-set-zen, w. w.: zich vastzetten, vast gaan zitten; fig.: zich vestigen, zich nederzetten; mik: zich versterken, eene sterke stelling innemen); -setzung, vr.: vaststelling, bepaling; -sitzend, bv. n.: vastzittend; -stenen, onr. w. o. h.: vaststaan; -stellen, w. b. : vastzetten, maken dat .... stevig staat, (fig.) vaststellen; - werden, onr. w. o. s.: vast (hard, stevig) worden, (fig.) zekerheid worden, zich bevestigen.

IFest, o. (-es; mrv. -e): feest, (fig.) feestmaal, gastmaal; ein - anstellen: een feest geven, (ook :) een dinee (een gastmaal) geven; sein - mit Einem haben: (fig. fam.) een loopje met iemand nemen, iemand in het o’tje nemen, iemand in het zonnetje zetten, iemand voor het lapje (voor den gek) houden; I ;-abend,

m.: voor-avond van een feest; -bruder,

m.: feestgenoot; -einzug, m.: feestelijke intocht; -gabe, vr.: feestgeschenk; -ge-sang, m.: feestzang; -gewand, o. (-kleid, o.): feestdos, feestgewaad, (fig. fam.) beste kleeren, Zondagskleeren; -lied, o.: feestlied; -mahl, o.: feestmaal; -opfer, o.: feest-offer; -ordner, m.: feest-regelaar, commissaris van orde, ceremonie-meester; -prediger, m.: feest-redenaar; -predigt, vr.: feestrede; -rechnung, vr.: berekening van de datums der feestclagen; -schmaus,

m.: feestmaal, feestelijk dinee of soepee ; -tag, m.: feestdag: -taglich, bv. n.: feest-dags-, feest-; -wein, in.: feestwijn, wijn; -zeit, vr.: feesttijd.

Feste, vr.: 1) vesting, sterkte; (fig.) vaste rots; (ook:) kerker, gevangenis; die - des Himmels: het hemelwelf, de hemelbogen (mrv.), het uitspansel.

fes ten, w. b. of:

festigen, w. b.: tot vastheid of stevigheid brengen, onvloeibaar maken; (fig.) samenpersen; einen Wechsel -:(kph.) eenen wissel accept

Festigkeit, vr.: vastheid; stevigheid^ standvastigheid ; (van vestingen :)

Festivitat', vr.: festiviteit, feestelijkheid.

fest’lich, bv. n.: feestelijk, (fig.) plechtig; I -keit, vr.: feestelijkheid, (fig.) plechtigheid.

Feston', m. (-s; mrv. -s): (bwk. en kv.) festoen, lofwerk, bloemwerk, versiering.

Fes’tung, vr.: vesting; (ook:) sterkte, fort; eine - anlegen: eene vesting aanleggen, eene stad van vestingwerken voorzien, (ook:) een fort aanleggen, een fort bouwen.    ’

Fes tuiigs, in Sam. I -arrest, m.: ves-ting-arrest, vestingstraf; -bau, m.: vestingbouw (zum -bau verdammt: tot kruiwagenstraf [dwang-arbeid] veroordeeld);

t~ nyrpT

-baukunst, vr.: vestingbouwkunde, fortifi-catiewezen ; -pfahl, m.: palissade, schanspaal; -strafe, vr.: vestingstraf, vesting-arrest; -wall, m.: wal (eener vesting), ringmuur, schans; -werke, o. mrv.: vestingwerken.

feti ren [ie], w. b.: 1) feestelijk onthalen; 2) met eerbetoon overladen.

Fe'tiscli, m. (-es; mrv. -e): afgodsbeeld, afgod; Fetis'mus, m. (m.): fetis-mus, afgodendienst in den plompsten vorm.

Ifett, bv. n.: vet (ook fig.); das wird die Suppe (das Kraut, den Kohl) nicht - machen : (spr.) dat zal niet veel helpen, dat zal de zaak niet beter maken. I -, o. (-es, -s): vet; ausgelassenes -: uitgesmolten reuzel; - an die Speisen thun: het eten met vet klaarmaken ; - ansetzen:vet worden.

IFett, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) vet-ader; -ammer, vr : (vog.) merel, zwarte lijster, ortolaan; -auge, o.: (hik.)uitzetting van den oogappel, (op soep, chocolade, enz.:) oog (oogje) vet; -bauch, m.: dikbuik, dikzak ; -bauchig, bv. n.: zwaarlijvig; -bruch, m.: (hik.) vetbreuk; -darm, m.: vetdarm, pens; -feder, vr.: stuitveder; -feil, o.: (op het oog:) vetvlies; -flecken, m.: vetvlak; -gang, m.: (ontl.) vetkanaal; -gans, vr.: (vog.) vetgans, pingwin; -ge-schwulst, vr.: (hik.) wen-gezwel; -haut, vr.: (ontl.) vetvlies, (op melk:) laag room; -henne, vr.: (pik.) smeerwortel; -kafer.

m. : (ins.) made in spek ; -klumpen, m.: vetklomp, (eene) klomp vet; -kram, m,: spekslagerswinkel; -kramer, m.: spekslager, spekman; -kramerin, vr.: spekvrouw; -kraut, o.: (pik.) smeerwortel; -leibig, bv.

n. : zwaarlijvig; -loch, o.: (van den d.as :) vetzak; -magen, m.: vetmaag; -markt, vr.: markt voor vette waren; -masse, vr.: vet-massa; -sauer, bv. n.: (schk.) vetzuur; -saure, vr.: (schk.) vetzuur; -schmelzen,

o.    (-schmalzen, o.): (vea.) smelting van het vet; -schwanz, m.: vette, dikke staart; -stein, m.: (min.) vetsteen; -thon, m.: vol-lers-aarde, vol-aarde; -waare, vr.: vette waar; -waarenhandler, m.: vettewariër, koopman (winkelier) in vette waren; -wachs, m.: vetwas; -wanst, dikzak, dikbuik ; -wanstig, bv. n.: zwaarlijvig; -weide, vr,: vetweide ; -wolle, vr.: vette wol, vet-wol; -zelle, vr.: (ontl.) vetvliesje.

Fet’te, vr.: vetheid; (fig.) zwaarlijvigheid ; (bwk.) dwarsbalk.

fet'ten, w. b.: vetten; fet’ticht, bv. n.: vetachtig, vettig; fet’tig, bv. n.: vettig, (fig.) met vet besmeurd; Fet’tigkeit, vr.:

1) vetheid, 2) vettigheid; fett'lich, bv. n.: < vetachtig, vettig; Fet’tung, vr.: 1) vetting,

gevuld blaasje; -brett, o.: vochtplank,    haardrooster, haardhekje; -glocke, vr.:

natplank; -heit, vr.: vochtigheid; -kalt,    brandklok; -gluth [t], vr.: vuurgloed;

bv. n.: 1) waterkoud, 2) klam;-kammer,    -gott, m.: (fab.) god des vuurs (Yulca-

vr.: vochtkamer ; -mulde, vr.: vochtbak ; nus).

-platz, m.: vochtplaats;-warze, vr.: (hik.) IFeu'erHiaKen, m.:    1) brandhaak,

vijgwrat.    2) pook-ijzer, vuurpoker, 3) schoorsteen-

feuch'ten, w. b.: vochtig maken;    ketting;-hemd, o.: (mar.) brandzeil;-herd,

<tech.) vochten, natten. I -, w. o. h.: zwee-    m.: haard, vuurhaard, stookplaats; -herr,

ten, vocht doorlaten; (jag.) pissen.    m.: brandmeester; -himmel, m.: vuurhe-

Feuch'tigfceit, vr.:vochtigheid; - an-    melj hoogste hemel; -holz, o.: brandhout;

.ziehen : vocht aantrekken; IFeuch'tigkeits-    -kater, m.: glimtor, glimworm; -kasse, vr.:

messer, m.: vochtmeter.    brand-assurantie-kantoor; -kasten, m.: Zie

feuclit lich, bv. n.: eenigszins voch-    -Imclise; -katze, vr.: (art.) draaibas;

tig; Feuchfniss [s], vr.: vochtigheid.    -keule, vr.: (art.) vuurknots;-kieke, vr.:

Feuclal', in Sam. I -recht, o.: leenrecht;    stoof (om de voeten te warmen); -kiste,

-system, o.: leenstelsel.    vr.: (mar.) vuurkist; -knauel, vr.: vuur-

ÏFeu’er, o. (-s; mrv. -): 1) vuur (ook    bol; -knecht, m.: (bij brand:) spuitgast, (bij

fig.); 2) brand; 3) vuurbaak; elektrisches,    glasblazers:) stoker; -kröte, vr.: (drk.)

electrisch vuur: griechisches-: Grieksch    roode padde; -kriicke, vr.: rakel-ijzer,

vuur; legen:

- geben: vuur geven, vuren; - an-    roerhaak (om het ovenvuur op te poken);

brand stichten; - machen: vuur    -krug, m.: (vuurwerk:) vuurpot, zwerm-

aanmaken; ein gebranntes Kind fürchtet    pot; -kufe, vr.: Zie -fass; -kugel, vr.:

das -: (spr.) een ezel stoot zich geen twee-    vuurbol, (art.) gloeiende kogel; -kunst,

maal aan denzelfden steen; I -anbeter,    vr.: vuurwerkmakerskunst, pyrotechnie;

m.: vuur-aanbidder; -anstalt, vr.: (het)    -künstler, m.: vuurwerkmaker ;-land, o.:

brandwezen; -anzeiger, m.: brandverklik-    (adk.) Vuurland; -lander, m. (-s; mrv. -) :

ker; -arbeit, vr.: werk in het vuur; -ar-    Vuurlander; -lanze, vr.: vuurpiek; -larm,

beiter, . m.: vuurwerker, (bij branden:)    m.: brandgeroep, geroep van brand, brandspuitgast; -artig, bv. n.: vuuraehtig ;-asse-    alarm (-larm schlagen: brand-alarm ma-

kuranz, vr.: brand-assurantie, verzekering    ken); -lehre, vr.: leer van het vuur; -lei-

tegen brandschade.    ter, vr.: brandladder; -lilic, vr.: (pik.)

Feu’erlbak;e, vr.: vuurbaak, vuur-    roode lelie; -loch, o.: stookgat, oventoren, lichttoren; -ballen, m.: vuurbol;    deur; -löschmann, m.: man van de brand-

-becken, o.: vuurbekken, vuurkomfoor,    weer; -löschmannschaft, vr.: brandweer;

vuurtest; -berg, in.: vuurspuwende    -löschungsanstalt, vr.: (het) brandwezen,

berg ; -bestandig, bv. n. : vuurvast,    (de) brandweer; -luft, vr.: brandbaar gas;

tegen vuur bestand; -bestandigkeit,    -maal, o.: 1) brandvlek, 2) brandmerk;

vr. vuurvastheid, bestandheid tegen    -inann, m.: stoker; -mannehen, o.: dwaal -

vuur; -blattern, vr. mrv.: (hik.) brandbla-    lichtje; -material, o.: brandstof; -materie,

ren; -blech, o.: vuurdeksel; -blume, vr.:    vr.: brandbare stof; -mauer, vr.: 1) tus-

kollebloem, klaproos; -bock, m.: haard-    schenmuur, 2) schoorsteenpijp;-meer, o.:

ijzer, vuurrooster;-bohne, vr.: (tnb.)roode    (dk.) vuurzee; -messer, m.: vuurmeter ;

boon; -brand, m.: brandend stuk hout,    -mörser, m.: mortier.

lichtspaan;-büchse,vr.: tondeldoos; -dienst, IFeuerlnapf, m.: (art.) volle laag;

m.: vuur

dienst, vuur-aanbidding; -dorn,    -nelke, vr.: (pik.) roode anjelier, vuur-

mi. :

(plk.) brandnetel; -drache, m.: vuur-    bloem; -ofen, m.: fornuis, oven, kachel;

bol, vliegende draak (een luchtverschijn-    -ordnung, vr.: reglement (verordening)

sel); -ecke, vr.: (op nieuwe messen:)    op het brandwezen; -pfanne, vr.: 1) kom-

draad, braam; -eifer, m.: drift; -eimer,    foor, 2) vuurtest; -pfeil, m.: vuurpijl;

m. : brandemmer ; -esse, vr.: 1) smidse,    -platte? vr.: vuurplaat, schoorsteenplaat;

2) schoorsteen.    -polizei, vr.: (het)brandwezen; -probe, vr.:

IFeuerlfaclier, m.: vuurwaaier,    vr.: vuurproef; -pyramide, vr.: vuurpyra-

waaier om vuur aan te blazen; -fangend,    mide; -rad, o.: (vuurwerk:) zonnetje;

bv. n.: vuurvattend, vlamvattend, brand- • -regen, m.: vuurregen; -rohr, o.: vuurroer, baar; -farbe, vr.: vuurrood; -farben    geweer, vuurwapen; -rosé, vr. (-röschen,

(-farbig), bv. n.: vuurrood; -fass, o.: ton    o.): (pik.) bruine juffer, vogel-oog, fazan-

met brandbluschmiddelen, (mil.) brandende    ten-oog; -rost, m.: vuurrooster, haard-

pekton; -fest, bv. n.: vuurvast, tegen vuur    rooster; -roth [t], bv. n.: vuurrood (-roth

bestand; -festigkeit, vr.: vuurvastheid,    [tl werden: fig.: sterk blozen, eene erge

bestandheid tegen vuur; -flamme, vr.:    kleur krijgen); -s, 2e nmv.: zie kol. 1 blz.

vlam, vuurvlam; -flasche, vr,: (art.)    192; -saule, vr,: vuurzuil, vuurkolom;

vuurflesch, flesch met ontploffende zelf-    -schaden, m.: brandschade; -schau, vr.:

standigheden; -flecken, m.: brandvlek;    schouwing van de schoorsteenen;-schau-

-funken, m.: vuurvonk; -gabel, vr.: pook,    fel, vr.: haardschop; -schein, m.: schijnsel

vuurpook; -garbe, vr.: (van vuurwerk:)    van het vuur, vuurgloed; -scheu, bv. n.:

pijlbundel ; -gatter, o.: hekje om den    bang voor vuur; z. n. vr.: bangheid voor

haardrooster, haardhekje; das -geben, z.    vuur; -schiff, o.: (mar.) brander: -schirm,

n.    o.: het vuurgeven, het vuren; -gebend,    m.: vuurscherm; -schlange, vr.: (drk.) ad-

bv. n.: vuur-afgevend; -geist, m.: (fab.)    der; -schloss, o.: geweerslot; -schlund, m.:

salamander, (fig.) vurige geest, geest vol    vuurpoel, (fig. dk.) vuurmond, kanon;

vuur; -geld, o.: haardgeld, schoorsteen-    -schnaubend, bv. n.: vurig;-schröter, m.:

geld; -gerath [tl, o.: brandbluschgereed-    (ins.) schalebijter; -schwaden in.: tonder;

schap; -geschrei, o.: brandgeroep, geroep    -schwert, o.: (dk.) vlammend zwaard; -se-

van brand; -gewehr, o.: schietgeweer,    gen, m.: bezwering van brand, bezwe-

wen-

vuurwapen; -gitter, o.: hekje om den    ringsformulier om brandgevaar af te

Ptfl

den; -sonne, vr.: (vuurwerk:) zonnetje; -speiend, bv. n.: vuurspuwend; -spritze, vr.: brandspuit; -stahl, m.: vuurslag; -statte, vr.: 1) stookplaats, haardstede, haard, 2) plaats van den brand; -stein, m.: vuursteen; -stelle, vr.: 1) plaats van den brand, 2) stookplaats, haardstede, haard; -stoff, m.: warmtestof; -straf e, vr.: veroordeeling tot den brandstapel (om levend verbrand te worden); -strahl, m.: bliksemstraal; -strom, m.: vuurstroom; -stübchen, o.: stoof (om de voeten te warmen); -stülpe, vr.: hekje om den haard-rooster, haardhekje.

IFeu’erltaufe, vr.: vuurdoop; -theil-chen [t], o.: vuurdeeltje;-thurm [tj, m.: vuurtoren, vuurbaak; -tod, m.: vuurdood, dood in de vlammen, (fig.) brandstapel; -vergoldung, vr.: (het) vergulden in het vuur; -versicherung, vr.: verzekering tegen brandschade, brand-assurantie; -versiche-rungsgesellschaft, vr.: brand-assurantie-atschappij; -versilberung, vr.: verzilvering in het vuur; -wache, vr.: brandwacht; -wachter, m.: waker tegen brand, torenwachter; -wahrsager, m.: waarzegger uit vuur; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit vuur; -werk, o.: vuurwerk; -werker, m.: 1) vuurwerkmaker, 2) (art.) eerste kanonnier; -werkerkunst, vr.: 1) vuur-werkmakerskunst,2) artillerie; -wolke,vr,: vuurwolk; -zange, vr.: vuurtang;-zeichen, o.: 1) vurig luchtverschijnsel, 2) seinvuur, (fig.) vuurtoren, vuurbaak, 3) brandmerk, 4) teeken van loopschheid (der honden): -zeug, o.: vuurtuig (vuurslag en tondeldoos); -züge, m. mrv.: gaan-derijën eener locomotief; -zunder, tondel; -zunge, vr.: vurige tong, (fig.) welbespraakte tong.

feu erig, bv. n.: Zie feurig.

feuern, w. b.: 1) stoken, branden; Holz -: hout stoken, hout branden; einen Ofen mit Holz -: eenen oven met hout stoken; 2) zwavelen (b. v. wijn); 3) afvuren, afschieten (b. v. een geweer); w. o. h.:

1)    vuur geven, vuren (- auf: op); (fig.) gloeien, in vuur staan.

Feti’ers, 2e nmv. in Sam, I -brunst, m.: brand; -gefahr, vr.: 1) gevaar voor brand, "2) gevaar van den brand; -noth [tl, gevaar van den brand, (fig.) brand.

Feu'erung, vr.: 1) (het) stoken;

2)    brandstof; 3) (het) vuren, (het) schieten.

feu’rig, bv. n.: vurig (ook fig.); I -keit, vr.: vurigheid.

f i, tsw.: foei!

FiacJk’er, m. (-s; mrv. -): 1) vigilante, huurrijtuig, 2) koetsier.

Fi’bel, vr.: abc-boekje; Fi’ber, vr.: vezel.

lichtst, licht: Zie fechten.

Fich'te, vr.: (pik.) pijnboom; hinter die -n führen: (spr.) iemand om den tuin leiden.

lich’ten, bv. n.: pijnboomhouten; I -apfel, m.: pijn-appel; -baum, m.: pijnboom; -hacker, m,: (vog.) kernbijter; -hain, m.: pijnboomenbosenje; -harz, o,: pijnboomhars; -holz, o,: pijnboomhout; -laufer, m.: (vog.) boomkruipertje; -wald, m.: pijnboomenbosch, pijnbosch.

fielt, in Sam. I -facken, w. o.h, intrigeeren, draai er jjën of :

m.:

Einen

: (fam.) strek en ge-

bruïken, met streken omgaan; -facker,

(-s; mry. -): draaier,draaibroer;-fackerei yr.:    draaierij; -mühle, yr.: (fig. fam.)

lkkoetje.

Fich’chen, o. (-s; mrv. -): zakje; Fick’e, vr.: (pop.) zak, zakje (so Einen in die - stecken können: fig.: er zoo een wel uit zijne mouw kunnen schudden, zoo iemand verre de baas zijn); fick'en, w. b.: heen en weer wrijven over, (fig.) afstraffen ; fick'enfaul, bv. n.: (pop.) vasthoudend, taai, niet scheutig.

Fideicommiss’, o. (-es; mrv. -e): (rcht.) fideicommis.

fidel’, bv. n.: fideel.

Fi’dibus, m. (-; mrv. -): fidibus, vlammetje.

Fie’ber, o. (-s; mrv. -): koorts; das gelbe - : de gele koorts; ein hitziges -: eene ijlende koorts; das - bekommen: de koorts krijgen; mit dem - behaftet: aan koortsen lijdende; I -anfall, m.: aanval van koorts; -artig, bv. n.: koortsachtig; -arzenei, vr.: koortsmiddel; -blasse, vr.: bleekheid ten gevolge van koortsen; -frost, m.: koortsige rilligheid, koortsige huivering j -haft, bv. n.: 1) koortsachtig, 2) koortsig; -hitze, vr.: koortsgloeiing, koortshitte; -kalte, vr.: rilligheid (huiverigheid) van de koorts; -klee, m.: (plk.> waterklaver; -krank, bv. n.: de koorts hebbende, aan de koorts lijdende (- krank sein: de koorts hebben); -krankheit, vr.: (de) koorts; -latwerge, vr,: (pha.) likkepot tegen de koorts;-lehre, vr.: leer der koortsen ; -los, bv. n.: zonder koorts, vrij van koorts; -losigkeit, vr.: bevrijdheid van koorts; -mittel, o.: koortsmiddel; -patiënt, m.: koortslijder; -rinde, vr.: (pha.) Koortsbast, kinabast; -schauer, m.: koortsrilling, koortshuivering; -tag, m.: koortsdag; -traum, m.: koortsige droom; -wechsel, m.: tusschenpoozing van de koorts; -wur-zel, vr.: (pha.) koortswortel.

lie berisch, bv.n.: 1) koortsig; 2) koortsachtig.

lie bern, w. o. h.,: 1) de koorts hebben, 2) in eene ijlende koorts liggen, (fig. fam.) raaskallen, ijlen.

Fie del, vr.: (pop.) viool; m.: strijkstok (gerade spr.: zoo recht als een boonenstaak); -bohrer, m.: (tech.) drilboor; -harz, o.: vioolhars.

iie'deln, w. o. h.: op de viool krassen, (pop.) fiedelen.

Fie’dermesser, o.: (bij glazenmakers:) gruis-ijzer.

lie'dern, w. b.: bevederen.

Fied'ler, m. (-s; mrv. s): vioolkrasser, speelman.

fiel; Zie fallen.

Fierant', m. (-en; mrv. -en): kermis-kramer.

Fiest, m. (-es; mrv. -en): (gem.) veest, zachte wind; fies’ten, w. o. h.: veesten.

ligi ren [ie], w. b.: doen stremmen, doen stollen.

Figur’, vr.: figuur, gedaante, gestalte, (in ’t kaartspel:) prentje (in ganzer -len: ten voeten uit portretteeren, levensgroot portretteeren; - machen: vertooning maken); Figural', in Sam. (-gesang, m.. figuraal-gezang; -musik, vr.: figuraal-mu-ziek); Figurant’, m. (-en; mrv. -en): ^gu-

me

wie

-bogen, -bogen:

ma

rant; Figuran’tin, vr. (mry. -nen): figu- m.'.beheerder (administrateur) van de geld-rante; Figür'chen, o.(-s; mrv.-): figuurtje; middelen; -wesen, o.: (de) financiën, (de) Figu ren, in Sam. (-karte, vr.: prentje, geldmiddelen; -wissenschaft, vr.: staat-kaart met een prentje er op); figuri’ren huishoudkunde.

[iej, w. o. h.: figureeren, (in het dansen:) Finaifzen, vr. mrv.: financiën, geld-iiguren maken; Figurist', m. (-en; mrv. middelen; finanziell', bv.n.: financiëel.

-en): beeldhouwer; figürlich, bv. n.: fi- find bar, bv. n.: vindbaar, te vinden, guurlijk.    Fintle, in Sam. I -buch, o.: 1) inven-

Filet', o. (-es, -s; mrv. -e); (bij boek-    taris, 2) repertoire; -geld, o. (-lohn, o.):

binders:) filet; I -stempel, m.: filet-stem-    belooning voor het vinden; -ort, m.: plaats

pel; -stricken: netten breien; -strickerei’, waar.... gevonden is of wordt, vr.: (het) netten-breien.    Fin’del, in Sam. I -geld, o.: gevonden

en»

Filial', o, (-es, -s; mrv. -e): filiaal (d.i. eld, (fig.) buitenkansje; -haus, o.: vonde-kerk, winkelzaak, nijverheids-inrichting ngshuis; -kind, o.: vondeling; -mutter, enz., onderhoorig aan eene andere).    vr.: moeder in het vondelingshuis, (fig.)

Filigranarbeit, vr.: (kv.) filigraan- pleegmoeder; -vater, m.: vader in ’t von-werk.    delingshuis, (fig.) pleegvader,

fil'pen, w. o. h.: (van orgels:) piepen. finden, w. b. onr. (fand; gefun'den): Filtrir' [Filtrier'J, in Sam. I -kanne, 1) vinden; suchet, so werdet Ihr -: zoekt, vr.: filtreerkan; -papier, o.: filtreerpapier; en gij zult vinden; Musse -; tijd vinden; -sack, m.: filtreerzak; -stein, m.: filtreer-    keine Worte -: geene woorden vinden

steen; -tuch, o.: filtreerdoek.    (of: hebben); ich werde ihn schon zu -

liltri'ren [ie], w. b.: filtreeren.    wissen: (fig.) ik z^il hem wel weten te

Filz, m. (-es; mrv. -e): 1) vilt; (fig.)    vinden, ik zal hem wel krijgen; 2)vinden,

vilten hoed, vilthoed; (typ.) blansjet, wol-    aantreffen; man findet Leute: men vindt

len doek tusschen timpaan en bom;    lieden, er zijn lieden; es kann nichts

2) vrek, gierigaard, schraper, (pop.) dui-    Schöneres gefunden werden: er is niets

tendief; 3) berisping, terechtwijzing, (pop.)    schooners te vinden (of: te bedenken);

uitbrander, uitpoetser ; einen - einstecken:    3) vinden, oordeelen, achten : wie finden

(pop.) een uitpoetser slikken; I -arbeit,    Sie das: hoe vindt gij dat? es überflüssig

vr.: (het) vilten; -ballchen, o.: (typ.) inkt-    -; het overbodig (het onnoodig) vinden

bal, robberd;-baum, m.: viltboom;-blech,    (achten, oordeelen); etwas gut - (etwas

o. (-brett, o.): vilt-ijzer; -decke, vr.: vilten    für gut -): iets goedvinden; 4) Yergnügen,

dek;-eisen, o.: vilt-ijzer; -fleck, m.: vilt-    Geschmack - an: behagen, smaak vinden

lap; -geige, vr.: viltstok; -hut, m.: vilten    in; zu tadeln - an: aan te merken (af te

hoed, vilthoed; -kegel, m.: viltlap, zijglap;    keuren) vinden in (of: op); 5) Statt-:

-kraut, o.: (pik.) viltkruid; -lappen, m.:    plaats grijpen, plaats vinden. I - (sich), w,

j viltlap, veeglap; -laus, m.: (ins.) platluis;    w.: es findet sich (es finden sich): er wor-

-macher, m.: viltbereider, vilter; -malz,    den gevonden, men vindt, er zijn; es fand

o.: viltmout; -mantel, m.: vilten mantel;    sich: men vond, men bevond, het bleek;

-mütze, vr.: vilten pet, viltpet; -perrücke,    es wird sich mit der Zeit schon -: dat zal

vr.:

(fam.) vetpruik, (gem.) schurftkop,    mettertijd wel te recht komen; ich werde

kleskop; -schuh, m.: vilten schoen, vilt-    mich schon -: ik zal wel te recht komen,

voelen); met

schoen; -sohle, vr.: vilten zool, viltzool;    ik zal den weg wel vinden; sich beleidigt

-stiefeln, m. mrv.: vilten laarzen, viltlaar- zich beleedigd vinden (achten, zen; -stoss, m.: zeker getal vellen papier    sich in etwas -: 1) te recht komen

met de vilten er tusschen; -tafel, vr.:    iets, wijs worden uit iets, 2) zich schikken

vilttafel ;-werk, o.: vilt;-wolle, vr.: viltwol.    naar iets (ich kann mich darein nicht -:

fil'zen, w. o.: (tech.) vilten; (fig. fam.)    ik kan er niet wijs uit worden, ik begrijp,

doorhalen, uitpoetsen, den mantel uitve-    er niets van; ich kann mich in ihn nicht

gen, kapittelen; w. o. h.: zeer gierig zijn,    -: ik kan het met hem niet rooien; sich

schrapen (sich -, w. w.: 1 in de war ge-    in Zeit und Umstande -: zich schikken

raken, 2. aartsgierig zijn); ein gefilzter    naar de omstandigheden; sich in seinUn-

Narr: een gek in folio; I Fil'zer, m. (-s;    glück -: zich in zijn ongeluk schikken);

mrv. -): vilter, (fig. fam.) vrek, schraper,    er fand sich unterwegs zuuns: hij voegde

gierigaard: fil’zig, bv. n.: 1) schraperig,    zich onderweg bij ons; sich bereit - las-

vrekkig, inhalig, 2) in de war; Fil’zigkeit,    sen: zich bereid toonen, zich bereid ver-

vr.: schraperigheid, schraapzucht, vrekkig-    klaren, bereid zijn.

heid, inhaligheid.    finldenswertli [t], bv. n.: het vinden

Fim'mel, m. (-s): (akk.) zaailing, wijf- (het oprapen) waard; Fin der, m. (-s;mrv. jes-hennep; fim'meln, w. o. h.: (akk.) de -): vinder; Fin'derin, vr. (mrv.-nen): vind-zaailing plukken.    ster; fin'dig, bv. n.: (mnw.) te ontginnen,

final', bv. n.: eind-, slot-, laatste; I -stock, uit te graven, (fig. fam.) sluw, geslepen ; m.: (typ.) vignet aan het einde.    Find'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): vondeling;

Finale, vr.: (muz.) finale.    Fin'dung, vr.: (het) vinden, (fig.) bevind,

Finanz, in Sam. I -departement, o.: (rcht.) uitspraak; Fin'dungsrecht, o.: recht departement van financiën; -gesetz, o.: van den vinder, wet betreffende ’s rijks geldmiddelen; fing; Zie fangen.

-kammer, vr.: rekenkamer; -minister, m.:    IFin'ger, m. (-s ; mrv.*-): vinger; (van

minister van financiën; -ministerium, o.: valken:) klauw; der kleine -: de pink; ministerie van financiën; -pachter, m.: der - Gottes: de hand Gods; wenn man pachter van ’s rijks inkomsten; -plan, m.:    ihm einen - erlaubt,    so    nimmt er die

staat van begrooting, budget; -rath [t],    ganze Hand: (spr.) als    men hem een vin-

m.: 1) rekenkamer, 2) lid der rekenkamer;    ger geeft, neemt hij    de    geheele hand;

-system, o.: financiëel stelsel; -verwalter,    gern krumme (lange)    -    machen: (spr.)

13

Servaas de B \in. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

Wiï&ÊÊË

ni.:

vin

ma

sel,

m.:

spijker.

luitje -vingers hebben, zijne handen niet thuis kunnen houden; Einen auf die

-    klopfen : (fig.) iemand op de vingers tikken; etwas durch die - sehen: (fig.) iets door de vingers zien; Einem auf die

-    sehen: (fig.) iemand op de vingers zien, het oog op iemand houden; sich die -verbrennen: (fig.) zijne handen branden ; den - auf den Mund legen: (fig.) de hand op den mond leggen (d. i.: zwijgen); etwas aus den -n saugen: (fig.) iets uit zijnen duim zuigen; etwas an den -n herzu-sagen wissen: (fig.) iets op zijn duimpje kennen; die - danach lecken: (spr.) vinger en duim er naar likken.

IFin'g;er, in Sam. I -arbeit, vr.: vingerwerk; -bein, o.: vingerlid; -beuger, ;m.: buigspier van den vinger: -brett, o.: (van piano en orgel:) klavier, (van viool,enz.:) hals; -dick, bv. n.: een vinger dik; -ende, o.: vingertop, top van den vinger; -fisch, m.: (visch:) vingervisch ; -förmig, bv. n.: vingervormig, (pik.) gevingerd; -fuss,

(dk.) dactylus; -gang, m.: (muz.) vinger-zetting: -gelenk, o.: vingergewricht; -ge-schwür, o.: zwerende vinger, (inz.) fijt; -glied, o.: vingerlid; -handschuh, m.: handschoen (met vingers); -hut, m.: vingerhoed, (pik.) vingerhoedskruid; -hüter, m.: (-s ; mrv. -): vingerhoedenmaker; -kuppe, vr.: vingertop, top van den vinger; -nagel, m.: nagel (van den vinger); -reehen-kunst, vr.: (het) op de vingers tellen; -ring, m. (-reif, m.): vingerring, handring; -satz, m.: (muz.) vingerzetting ; -setzung, vr.: (muz.) (het) zetten van de vingers; -spiel, o.: vingerspel; -spitze, m.: vingertop, top van den vinger; -sprache, vr.: gerspraak; -stock, m.: (bij handschoen-kers:) vingerstok; -strecker, m.: (ontl.) strekspier (spanspier) van den vinger; -stücke, o. mrv.: vingerstukken (derhandschoenen) ; -wurm, m.: (hik.) fijt; -zahl, vr.: vingergetal (1 tot 10, die men op de vingers kan tellen); -zeig, o.: teeken met de hand, (fig.) vingerwijzing, wenk.

Fingerchen, o. (-s; mrv. -): vingertje; Fin'gerling, m. (-es, -s; mrv. -e): vingerling, duimeling, duimring; fin'gern, w. o. h.: vingeren, met de vingers spelen; av. b.: 1) vingeren, met de vingers bevoelen, 2) van vingers voorzien (gefingert, bv. n.: met vingers ; pik.: vingervormig).

fingi’ren [iel, w. b.: fingeeren.

Fiiike, m. (-n; mrv. -n): (vog.) vink, schildvink; fin’keln, w. o. h.: vinken vangen, vinken (- gehen: uit vinken gaan).

Fin'ken, m. mrv.: vinken, schild-vinken; I -bauer, m.: vinke(n)kooi; -beis-ser, m.: (vog.) vinkenbijter; -falk, m.: (vog.) sperwer; -fang, m.: vinkenvangst, (het) vinken; -garn, o.: vinkennet, slagnet; -herd, m.: vinkenbaan; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -napfehen, o.: drinkens-bakje (in eene vogelkooi); -netz, o.: vinkennet, slagnet; -ritter, m.: pocher, snoever, zwetser; -same, m.: (pik.) vlasdotter; -schlag, m.: (het) slaan (van schildvinken); -sperber, m. (vog.) sperwer; -weibehen,o.: wijfjes-schildvink.

Fink’ler, m. (-s; mrv. -): vogelaar, vinkenvanger: Heinrich der-: (hist.)Hendrik de Yogelaar.

Finn, in Sam. I -aal, m.: kaalrug (visch

zonder rugvinnen); -fisch, in.: vinviscM (soort van walvisch); -hammer, m.: (tech.j klauwhamer, punthamer; -land, o. (-s); (adk.) Finland; -lander, m. (-s; mrv. -): Finlander, Fin; -landerin, vr. (mrv. -nen): Finlandsche, Finsche; -landisch, bv. n.: Finlandsch, Finsch; -mark, vr.: (adk.) Fin-marken.

Finn'clien, o. (-s; mrv. -^verkleinwoord van Finne.

Fin’ne, vr.: (hik.) puist, vin; (van varkens:) vlek van gortigheid; (van vis-schen:) vin; (van bergen:) piek; (van hamers:) kop, boven-eind; (tech.) punthamer, klauwhamer,, (ook:) stiftje, spijkertje. I -, m. (-n; mrv. -n): Finlander, Fin.

finnig, bv. n.: puistig, vol puisten; (van varkens:) gortig.

fin’niscli, bv. n.: Finlandsch, Finsch.

fin’ster, bv. n.: donker, (fig.) somber;

- aussehen: (fig.) zwart kijken; im -n: in den donker (im -n wandeln: fig.: in de duisternis leven); I -kammer, vr. (-kasten, m.): camera obscura.

Finsterling, m. (-es, -s: mrv. -e): duisterling.

Finsterniss [s], vr.: duisternis, donker ; (fig.) verduistering (van zon of maan); geistige -: (fig.) nacht der onkunde.

Fin’stingen, o. (-s): (adk.) Féné-trange.

Fin'te, vr.: (srm.) fint; (fig.) krijgslist, streek, kunstgreep, slenter; I -n machen : (fig.) slenteren, streken gebruiken; -macher, m.: slenterbroer, draaier, sluwerd.

Fips, m. (-es; mrv. -e): knip voor den neus; fip'sen, w. b.: (iemand) een knip voor den neus geven.

Fir'Iefanz, m. (-es; mrv. -e): nesterij, bagatel; (fig.) kwast, kwibus; (in ’t schrijven:) tirelantijntje, strikje, krul; Firlefan-zerei', vr.: gekheid, kwasterij.

Fir’ma, vr. (mrv. Firmen): firma; Firmament’, o, (-es, -s): firmament, uitspan-' (dk.) hemeldak, hemelboog; fir’meln, w, b-: (kkl.) het vormsel toedienen aan, vormen; Fir'melung, vr.: (kkl.) vormsel, (ook:) toediening van het vormsel; firmi’-ren [iel, w. b.: (kph.) met den naam der firma onderteekenen; Firm'ling, m. (-s; mrv. -e): (kkl.) die het vormsel ontvangt; Fir’mung, vr.: Zie Firmelung.

firn, bv. n.: van het vorige jaar:

I -wein, m.: wijn van het vorige jaar.

Fir’ner, m. (-s; mrv. -): (adk.) glet-scher.

Fir'niss, m. (-es; mrv. -e) [Fir’nis: -ses; mrv. -se]: vernis (ook fig.); (op steengoed:) glazuur; I -baum, m.: (pik.) vernisboom; -blasé, vr.: vernisketel; -far-be, vr.: glansverf, vernisverf; -pinsel, m.: penseel om te vernissen, ver-nis-penseel; -sumach, m.: (pik.) vernisboom.

fir'nissen, w. b.: vernissen, (steengoed:) glazuren; Fir'nisser, m. (-s; . mrv. -): vernisser, (van steengoed:) glazuurden

First, vr.: Zie Firste; I -balken, (bwk.) nokbalk; -nagel, m.: nok-

Fir’ste, vr.: (van huizen:) vorst, nok; <fig.) top, punt, bovengedeelte.

Fir'sten, in Sam. I -erz, o.: (mnw.) «rts der bovenlaag; -weise, bw.: (mnw.) zonder de bovenlaag weg te nemen; -zie-gel, m.: vorstpan, nokpan.

Fis, o.: (muz.) f-kruis, fa-kruis.

IFisch, m. (-es; mrv. -e): visch; die -e: (str.) de Yisschen; faule -e: Zie faul;

1 -aar, m. (-adler, m.): (vog.) visch-arend, (pop.) vischdief; -amber, m.: zwarte amber; -angel, vr.: visch-haak; -artig, bv.n.: vischachtig; -ahnlich, bv. n.: vischachtig; visch-; -band, m.: hengselkram; -bar, bv.

n. : 1) te bevisschen, 2) op te visschen; -bar, m.: (drk.) vischvretende beer, visch-beer; -behalter; m.: 1) vischweer, 2) vischkaar, (op visschersbooten:) bun; -bein,

o. : vischgraat, (tech.) balein (weisses -bein: wit vischbeen, ossa sepia;-bein einziehen oder einsetzen: baleinen, van baleinen voorzien; -beinreisser, m.: wal-vischbaarden-snijder; -beinrock, m.: rok met baleinen, hoepelrok; -beinsieder, m.: walvischbaarden-koker): -beinern, bv. n.: baleinen, van balein; -beschreibung, vr.: beschrijving van de visschen; -blasé, vr.: vischblaas; -brett, o.: vischplank (waarop de visch schoongemaakt wordt); -brühe, vr.: vischsaus; -brut, vr.: jonge visch (mit -brut besetzen: met jonge vischjes bevolken); -buch, o.: 1) vischboek, 2) beschrijving van de visschen; -butte, vr.: vischton; -dieb, m.: vischdief; -enzen, w. o. h.: naar visch rieken of smaken; -esser, m.: visch-eter; -fang, m. :vischvangst, vissche-rij; -fass, o.: vischton; -feder, vr. (-flosse, vr.): vin, vischvin; -fresser, m.: vischvre-ter; -frosch, m.: zeepadde; -führer, m,: vischjager (vaartuig dat de gevangen wisch van de in zee blijvende visschers overneemt en naar wal brengt).

IFisch'Igabel, vr.: (vv.) aalvork, aalgeer, (ook:) harpoen; -galle, vr.: visch-gal; -gallerte, vr.: visch-zjelei; -garn, o.: vischnet; -gehage, o.: vischweer; -geier, m.: (vog.) vischgier, (pop.) vischdief;-geld, o.: vischgeld, belasting op zeevisch; -ge-rechtigkeit, vr.: vischrecht, recht om te visschen; -gerippe, o.: (al de) graat van oen visch, geraamte van een visch; -ge-ruch, m.: vischlucht, vischreuk; -ge-schmack, m,: vischsmaak; -glas, o.: visch-glas, glazen vischkom; -graben, m.: visch-vijver, (ook:) vischsloot; -grate, vischgraat; -haher, o.: (vog.) op visch azende reiger; -haken, m.: 1) vischhaak, 2) visschers-haak; -halter, m.: 1) vischweer, 2) visch-kaar, (op visschersbooten:) bun; -hamen, m.: (vv.) totebel, schepnet, kruisnet; -handel, m.: vischhandel; -handler, m.: visch-kooper; -handlerin, vr.: vischvrouw; -haus, o.: vijverkom; -haut, vr.: vissche-vel, (tech.) segrijnleder; -kasten, m.: vischkaar; -kelle, vr.: vischlepel; -kessel, m.: (kkk.) vischketel; -kiefer, m.: (-kieme, vr.): kieuw; -köder, m.: visschers-aas, aas cm visch te vangen; -kopf, m.: vischkop; -korb, m.: vischmand, (fig.) vischkaar; -körner, o. mrv.: Levantijnsche bessen; -kram, m.: visch-negotie; -kunde, vr.: visch-kunde.

IFisch'llager, o.: winterverblijf (een gat dat de visch tot dat einde in den waterbodem maakt); -laich, m.: kuit van visch; -lake, vr.: vischpekel; -leer, bv. n.: zonder visch; -leim, m.: visQnlijm; -markt, m.: vischmarkt; -meister, m.: 1) gezagvoerder op eene visscherspink, 2) vis-schersbaas, 3) opzichter over de visschers; -messer, o.: vischmes, mes om visch schoon te maken; -meve, vr.: (vog.) zee-zwaluw, (pop.) vischdief; -milch, vr.: hom (van visch); -öl, o.: traan; -ohren, o. mrv.: kieuwen; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op de visscherij; -otter,vr.:(drk.) otter; -otterkoth [tl, m.: otterdrek, otter-keutels (mrv.); -pastete, vr.: vischpastei; -pfanne, vr.: vischpan; -pinsel, m.: penseel (kwast) van otterhaar; -recht, o.: vischrecht; -reich, bv. n.: rijk aan visch; -reiher, m.: (vog.) op visch azende reiger; -reuse, vr.: fuik, vischfuik; -rogen, m.: kuit van visch.

IFiscli’lsatz, m.: jonge visch (Zie -brut); -saule, vr.: paal in een vischwa-ter; -schuppe, vr.: schubbe (van visch); -scnwanz, m.: vischstaart; -speise, vr.: uit visch bestaand gerecht, visch;-stechen, o.: (het) vischsteken, (het) harpoenen; -stein, m.: (mm.) vischsteen, vischverstee-ning; -tag, m.: vischdag, (kkl.) vastendag; -teich, m.: vischvijver; -thran, m.: traan, yischtraan; -tbpf, m.: visch-pot; -trampe, vr.: (visschers-)plonsstok; -trog, m.: vischkaar ; -tunke, vr.: vischpekel; -waare, vr.: visch (als koopwaar); -wage, vr.: schaal om visch te wegen; -wanne, vr.: visch-bak, bak voor visch; -wasser, o.: visch-water, water om in te visschen; -wate, vr.: (vv.) sleepnet, treknet; -wehr, o.: vischweer; -weib, o.: vischvrouw; -weide, vr.: vischweer; -weihe, vr.: (vog.) op visch azende valk; -weiher, m.: vischvijver; -werk, o.: (kkk.) visch (kleines -werk: kleine visch); -wirthschaft [tl, vr.: administratie van de visscherij; -zaun, m.:vischweer ; -zehnte, m.: tiend van visch, visch-tiend; -zeug, o.: vischtuig; -zoll, m.: belasting op visch; -zuber, m.: vischton; -zucht, vr.: vischteelt (künstliche -zucht: kunstmatige vischteelt); -züchter, m.: iemand die zich op de kunstmatige vischteelt toelegt; -zug, m.: trek met het vischnet.

Fiscbchen, o. (-s; mrv. -): vischje.

Fi'sclie, vr.: ronde opening; (ook:) kram; (spl.) flesje, speelmerkje; die Fi-schen, (zeew.) de vissingen.

fisch'eln, w. o. h.: naar visch rieken of smaken.

lis ©hen, w b.: visschen; im Trüben - : (spr.) in troebel water visschen; es ist nicht viel zu -: (fig.) er valt niet veel te verdienen; den Anker -: (zeew.) het anker visschen. I -, w. o. h.: (van het scheepsroer:) over den grond slepen, het water troebel maken.

Fiscb’er, m. (-s; mrv. -): visscher; I -barke, vr. (-boot, o.): visschersboot, vischschuit; -büse, vr.: vischpink, (inz.) buis, haringbuis; -dorf, o.: visschersdorp ; -falk, m.: (vog.) op visch azende valk; -garn, o.: vischnet; -gerath [t], o.: vischtuig; -hütte, vr.: visschershut; -innung, vr.: visschersgilde; -kahn, m.: vischschuit, visschersboot; -netz, o.: vischnet; -ring, m.: visschersring (zegelring van den Paus); -zunft, vr.: visschersgilde.

Fischerei’, vr.: visscherij (-frevel, m.:

en

vlakk

met

visscherij-overtreding); fisch’icht, bv. n.: vischachtig; Fisch'ler, m.: vischkooper; Fi’schungen, vr. mrv.: (zeew.) vissingen.

Fiskal, m. (-s; mrv. -e): fiscaal;

I -amt, o.: ambt van fiscaal; -gesetz, o.: fiscale wet.

liska'lisch, bv, n,: fiscaal; Fiskalat’,

o. (-es, -s): ambt van fiscaal; Fis'kus, m. (-): fiscus.

fls'pern, w. b.: fluisteren, (pop.) feziken.

Fistel, vr.: (hik.) fistel; (muz.) fausset, keelstem; durch die - singen: met eene faussetstem zingen, fausset zingen; I -artig bv, n.: fistelachtig; -ar-tigkeit, vr.: fistelachtigheid; -geschwür, o.: fistelzweer; -holz, o.: fustethout, geelhout; -messer, o.: fistelmes; -sanger, m.: faussetzanger; -schneider, m.: 1) fistelzet-ter, 2) fistelmes; -schnitt, m.: fiistelsnede; -stimme, vr.: faussetstem, fluitstem, keelstem.

lis'teln, of:

listuli’ren [ie], w. o, h. en w, b.: fausset zingen, met eene faussetstem zjngen.

listulos', bv. n.: fistelachtig.

llt’scheln, w. b.: kapot wrijven, kapot schaven.

Fit'ticli (Fit'tig), m. (-es, -s; mrv.-e): (dk.) vleugel, wiek; (pop.) vlerk, jaspand; (fig. gem.) arm; Einen beim - erwischen: (pop.) iemand bij zijne kleeren krijgen, iemand te pakken krijgen.

lit’tichen (fit’tigen), w b.: vleugelen, van vleugelen voorzien, gewiekt maken.

Fitz, in Sam. I -band, o.: binddraad om eene streng garen; -feile, vr.: vijltje om het oog eener naald uit te vijlen; -zange, m.: naaldenmakers-tangje.

Fit ze, vr. streng garen; (fig. fam.) plooi, rimpel.

fit'zeiii (fit'zen), w. b.: tot eene streng bijeenbinden; (fig. fam.) slecht naaien, ineenroffelen; (ook:) in de war maken; (ook:) uit de war maken, ontwarren; die Stirn -: het voorhoofd fronsen.

tix, bv. n.: vaststaande, vast; (fig. fam.) flink, vlug; ein -er G-ehalt: een vast salaris, eene vaste bezoldiging; eine -e Idee: een idéé fixe; - und fertig: van zessen klaar; mit etwas - und fertig sein: geheel al klaar (gereed) zijn met iets; I -stern, m.: (str.) vaste ster,

lixi’ren [ie], w. b.: vaststellen ; Einen -: iemand flxeeren, iemand strak aanzien (sich -, w. w.: zich vestigen, zich nederzetten).

Fix'um, o. (-s; mrv. Fix’a): vaste som, vast bedrag.

Flab'be, vr.: diklip, hanglip; (fig. gem.) bek smoel.

flach, bv. n.: vlak, plat; (fig.) oppervlakkig; (van waterstand:) laag, ondiep ; Münz oder -: (spl.) kruis of munt; ein -er Kopf: een leeghoofd ; die -e Hand: de platte hand; das -e Feld: het vlakke veld ein -es Land: een vlak land; die .-e Klinge: het plat van den degen; I -blatterig, bv. n.: (pik.) plat van blad; -bohrer, m.: moerboor; -eisen, o.: aanbeeld ; -feld, o.: vlakte; -fiscli, m.: plat-visch; -fuss, m.: platvoet; -füssig, bv. n.; met platvoeten; - gelehrt, bv. n.; opperdg, schijngeleerd; -handig, bv. n.:(wpk.>

-kopf, in.: leeghoofd, bekrompen brein;, -köpfig, bv. n.: bekrompen van verstand; -land, o.: vlak land; -nase, vr.: platneus; -nasig, bv. n.: plat van neus; -relief, o.: half-relief, bas-relief; -seitig, bv. n.: met vlakke zijden; -teller, m,: plat bord (-tel-lerförmig, bv. n.: schotelvormig; -vertieft, bv. n.: holrond; -hin (-wei§e), bw.: plat-eg; -ziegel, m.: platte dakpan.

Flach’e, vr.: 1) vlakte, 2) (het) plat,

3) vlak, (fig,) oppervlakte; die - des Degens: het plat van den degen; die -der Hand: de platte hand; eine geneigte -: een hellend vlak.

Iflacli’eii, w b.: plat (vlak, gelijk, effen) maken.

IFlach'en, in Sam. I -inhalt, m. (-grosse, vr.): vlakte-inhoud, oppervlakte, grootte; -mass, o.: vlakte-maat; -messung, vr.: vlaktemeting, planimetrie; -raum,

m. : oppervlakte, grootte; -ruthe [t], vr.: vierkante roede, hectare; -schuh, m.: vierkante voet; -zahl, vr.: product van twee met elkander vermenigvuldigde getallen.

Flachs, m. (-es): vlas; I -acker, m.: vlasveld, vlas-akker, vlasland; -artig, bv.

n. : vlasachtig; -bart, m.: vlasbaard; -har

tig, bv. n.: met een vlasbaard (ein -barti-ger Jüngling: een vlasbaard, een melkmuil); -bau, m.: vlas-teelt; -baum, m.: (pik.) slangendoorn; -bereiter, m.: vlas-bereider; -blauel, m.: vlashamer;-blüth-farbe [tl, vr.: vlaskleur; -breche, vr.: vlasbraak; -brechen, o.: (het) vlasbraken; -brecher, m.: vlasbraker; -brecherin, vr.: vlasbraakster; -bündel, m.: (een) bos vlas -darre, vr.: droogplaats voor het vlas; -dotter, m.: (pik.) vlasdotter; -farbe, vr.: vlaskleur; -farben, bv. n.: vlasachtig van kleur; -feld, o.: vlasveld, vlas-akker, vlasland; -fink, m.: (vog.) vlasvink, sijsje; -gras, o.: (pik.) wolgras; -haar, o.: (fig.) vlashaar; -handel, m.: vlashandel; -handler, m,: 1) vlaskooper, 2) vlasverkooper, vlasboer; -handlerin, vr.: vlasverkoopster; -hechel, vr.: vlashekel; -kopf, m,: iemand met vlashaar; -köpfig, bv. n.: met vlashaar; -kraut, o.: (pik.) vlaskruid, (ook:) monniksbaard; -markt, m.: vlasmarkt; -mühle, vr.: vlasmolen; -perrücke, vr.: vlaspruik; -raufe, vr.: 1) vlasrepel, 2) (’t) vlas-repelen; -riffel, vr.: vlasrepel; -roste,* vr.: rootplaats voor vlas; -samen, m.: vlaszaad, lijnzaad; -schwinge, vr.: vlas-zwengel; -seide, vr.: (pik.) monniksbaard, cuscuta; -spinnerei, vr.: vlas-spinnerij ; -spinnmaschipe, vr.: spinmachine voor vlas; -stein, m.: aardvlas, asbest, amiant; -stengel, m.: vlas-stengel; -werrig, o.: werk (afval) van vlas; -zeisig, m.: (vog.) sijsje, vlasvink.    •

liachsen, bv. n.: vlassen, van vlas: flachs'icht, bv. n.: vlasachtig.

Hack, o. (-es; mrv. -e): platboomd vaartuig.

Hack en, w. o. h.: flikkeren. I -, w. b.: (wol.) vlaken, kloppen.

IFlack'er, m. (-s; mrv. -): wolvlaker, wolklopper.

IFlack’er, in Sam. I -binse, vr.: verstrooid riet; -feuer, o.: flikker-vuur.

lïe

Maser.

m.:

metje.

Flam'me, vr.: vlam. Zie mrv. Flam-

m.:

m Feinde de flank

in.:

apte

wasminder van de

w. w.:

ffack'erig, bv. n.: flikkerend; flac'kern, w. o. h.: flikkeren.

Fla’den, m. (-s; mrv. -): vlade; pan-nekoekje, flensje; I -backer, m.: pasteibakker; -krieg, m.: (hist. 1542) paasch-pannekoek-oorlo

Fla’der, m.:

Flag’ge, vr.: (zeew.) vlag.

Iflaggen, w. o. h.: vlaggen.

IFlag gen, in Sam. I -officier, vlag-officier; -schiff, o.: vlaggeschip; -stange, m. (-stock, in.): vlaggestok.

Fla’ke, vr.: (vv.) schakelnet; fla’ken, w. b.: met het schakelnet visschen; Fla -ker, m.: visscher met het schakelnet.

Flamaii'der, m.: Ylaming; Flaman’-derin, vr.: Ylaamsche; flaman’disch, bv. n.: Ylaamsch.

Fla'me, vr.: (vea.) laatvlijm.

Flamingo, m. (-s; mrv. -s): (vog.) flamingo.

fla'misch, bv. n.: Ylaamsch; er kann-trinken: fig.: hij kan ongemanierd veel drinken; -e Thüre: onderdeur,

Flam'llaiider, m. (-s; mrv. -): Ylaming; -landerin, vr. (mrv. -nen): Ylaam-'sche: -landisch, bv. n.: Ylaamsch.

Flanim chen, o. (-s; mrv. -): vlam-

men.

Iflammen, w. o. h.: vlammen; flam-mende Beredsamkeit: fig.: schitterende welsprekendheid. | -, w. b.: vlammen, gevlamd maken.

Flam'men, vr. mrv.; vlammen; Feuer und - speien: vuur en vlam spuwen; in -setzen: in vlam zetten; I -auge, o,: (dk.) vlammend oog; -blume, vr.: (pik.) vlam-bloem; -feuer, o.: vlammend vuur; -flügel, (ins.) gestreepte vlinder, schoenlapper; -meer, o.: (dk.) vuurzee, lichtzee; -schrift, vr.: vlammend schrift; -schütz, m.: (dk.) hartentreffer, Cupido; -schwert, o.: vlammend zwaard; -tod, m.: vuurdood;-zunge, vr.: vurige tong.

flammiclit, bv. n.: gevlamd ;flam’mig, bv. n.: vlammend.

Flan'dern, o. (-s): (adk.) Ylaanderen; flan’drisch, bv. n.: Ylaamsch.

Flanell', m. (-es, -s): flanel; flanel'len, bv. n.: flanellen, van flanel.

Flan’ke, vr.: (mil.) flank; de in die - fallen: den vijand in vallen (van ter zijde aantasten).

Flan ken, in Sam. I -angriff, m.: aanval in de flank, aanval van ter zijde; -batterie, vr.: flank-batterij; -bewegung, vr.: flank-beweging.

flan kircn [ie], w. b.: flankeeren, I -, w. o. s.: (fam,) lanterfanten, rondslenteren.

Flascli’clien, o. (-s; mrv. -): flesehje.

Flaseli'e, vr.: flesch; (wkt.) blokschijf; (vea.) kropgezwel; (visch:) spiegelvisch; die Leyd’ner -: (nat.) de Leidsche flesch; gleich aus der - trinken: (fam.) zoo maar uit de flesch drinken, de flesch voor den mond zetten en drinken. Zie mrv. Fla-schen.

Flasch'en, vr. mrv.: flesschen; auf - ziehen (auf - füllen): bottelen, op flesschen aftappen; I -apfel, m.: flesch-appel; -baum, m.: flesch-appelboom; -bier, o.: flesschenbier, bier op flesschen, afgetapt bier; -birne, vr.: flesch-peer; -büchse..vr.:

windroer; -bürste, yr.: rattestaart, fles-schenborstel; -tutter, o.: 1) likeurkeldertje, flessche-foedraal; -hals, m.: hals eener flesch; -keiler, m.: likeurkeldertje ; -kes-sel, m.: tuitketel (met wijden buik); -korb, m.: flesschenmand; -kürbiss, m.: kalebas; -kürbissbaum, m.; kalebasboom ; -rest, m.: restant (staartje) in (of: uit) eene flesch; -stein, m.: (min.) fleschsteen (steen die den vorm eener flesch heeft); -wein, flesschenwijn, wijn op flesschen, afgets wijn; -zug, m.: hijschblok, hijschtuig.

Flaschinett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) flageolet; I -spieler, m.: flageolet-blazer.

Flascli ner, m. (-s; mrv. -): blikslager.

Flaser, vr.: Zie liaser.

Flatsche, vr., of:

Flat'sclien, m. (-s; mrv. -): 1) brok, stuk, homp, bonk; 2) poel, plas.

Flat'ter, in Sam. 1 -aspe, vr.: (pik.) ratelpopulier, esp; -geist, m.: wuft karakter, lichtzinnige; -haft, bv. n.: wuft, lichtzinnig; -haftigkeit, vr.: wuftheid' lichtzinnigheid; -harig, bv. n.: zach , zijachtig; -kohl, m. (-kraut, o.): (tnb. en kkk.) boerenkool; -mine, vr.: (vest.) floddermijn; -russ, m.: fijn roet; -schönheit, vr.: vergankelijke schoonheid; -sinn, m.: wuftheid, lichtzinnigheid.

Flat’terer, m. (-s; mrv. -): wuft karakter, lichtzinnige.

flat'terig, bv. n.: wuft, lichtzinnig;

I -keit, vr.: wuftheid, lichtzinnigheid.

Flat'terling, m. (-s; mrv. -e): Zie

Flatterer.

flat'tern, w. o. h. en s.: fladderen (ook fig,); mit den Flügeln -: klapwieken; mit den Gedanken herum -: met de gedachten ronddolen.

liau, bv. n.: flauw, slap, zwak; (schl.) zacht, mollig; (kph.) weinig gevraagd; Kaffee ist -: naar koffie is weinig vraag;

I -fass, o.: bak om erts in te wasschen; -heit, vr.: flauwheid, enz.; -trog, m.: Zie -fass.

flau'en, w, b.: (erts:) spoelen, schen, zuiveren. I -, w. o. sft (kph.) r gevraagd worden, minder vlot hand gaan.

Flaum, m. (-s): dons; (jag.) rughaar (van ’t wild zwijn); I -bart, m.: (fig.) vlasbaard; -feder, vr.: donsveder, donsveer; -haar, o.: (fig.) vlasharen (mrv.), windharen (mrv.).

llau'mig, bv. n.: donzig.

Flaus, m. (-es; mrv. -e): ruige bos (wol, haar, enz.); I -rock, m.: ruigharige (langharige) overjas.

Flausch, m. (-es ; mrv. -e): Zie Flans.

Flau'se, vr.: flousje, voorwendsel, draaierij; -n machen: draaien, flousjes verkoopen; I -nmacher, m.: draaibroer; -nmacherei’, vr.: draaierij.

Flaz, m. (-es; mrv. -e): lomperd, lompe vlegel; (pop.) vuilik; sich flat’zen, — zich vlegelachtig gedragen; flaz'ig, bv. n.: vlegelachtig.

Flecli'se, vr.: pees, spier; I -nbeschrei-bung, vr.: beschrijving van de pezen of spieren.

flech'sig:, bv. n.: gespierd.

Fleclit, in Sam. I -band, o.: vlecht-lint, vlechtband; -korb, m.: teenen mand;

een

i, o.: (een)

(vog.) stuk 5 o.: vL

in.:

[hik.) parel op het oog; - in __________________

vlekken in edelsteenen; - bekommen: vlekken krijgen, spikkels krijgen; - in (auf) etwas m&chen: vlekken in (op) iets maken; I -kraut, o.: (pik.) schildkruid; -sehen, o.: (hik.) (’t) vlekkenzien, (’t) zwarte-stippen-zien.

Ifleck'en, w. b.: 1) vlekken, stippelen, 2) gespikkeld maken; (schoenen, enz.:) ac¹^ 1    1 '    ¹

gespikkeld maken; (schoenen, achterlappen, verachterlappen. I -, w. o. h.: 1) vlekken, smetten; 2) (fig.fam.) vlotten, gelukken (die Arbeit fleckt nicht: het werk vlot niet).

eeren

t-veld,

vr.:

-rohr, o.: rotting, Spaansch riet; -weide, vr.: wilgeteen; -werk, o.: vlechtwerk,(aan dijken:) kribwerk; -zaun, m.: haag van ineengevlochtene wilgeteenen.

Fleclite, vr.: vlecht, (fig.) teenen mand, (ook:) gevlochtene horde, (hik.) haarworm, dauwworm, (ook:) vurige puist, (pik.) korstmos, (mtsl.) bikhamer.

Ifiech.'ten, w. b. onr. (flichst, flicht; flocht, flicht; gefloch’ten): vlechten, (fig.) wikkelen; Einen aufs Rad -: iemand radbraken; - mit: omwinden met, omwikkelen met.

Ifleclilten, in Sam. I -artig, bv. n.: 1) puisterig, puistig, 2) dauwwormachtig,

3) korstmosachtig.

Fleck, m. (-es, -s; mrv. -e, of: -en): 1) plek, plaats; es war auf diesem -e: het was op deze plek (plaats); Sie ha-ben den rechten - getroffen: gij hebt de juiste plek getroffen, (fig.) gij hebt den spijker op den kop geslagen; geh' nicht vom -e: verroer u niet; er kommt nicht vom -e: hij komt niet van zijne plaats af, (fig. fam.) hij is hokvast, (ook:) hij vordert niet, er is geen voortgang bij hem; 2) lap, stuk, (bij schoenmakersinz.:) achterlap; einen - auf etwas setzen:

----stuk (een lap) op iets zetten; 3) vlek,

vlak; I -ausmacner, m.: vlekken-verdrij-ver, vlekken-wegmaker; -fieber, o.: (gnk.) scharlakenkoorts, met vlekken gepaard gaande koorts, roodvonk; -kehlchen grauwe lijster; -kugel, zeep; -stein, m.: puimsteen; -wasser, lekkenwater.

Fleck/clien, o. (-s ; mrv. -): 1) plekje, plaatsje; 2) vlekje, vlakje.

fleckeln, w. b.: (schoenen, enz.:) achterlappen, verachterlappen. I , w. o. h.: (jag.) schijfschieten, op de schijf schieten.

IFleck’en, m, (-s; mrv. -): 1) vlek, marktvlek, opene stad; 2) vlek, vlak, plek; blauer -: blauwe plek; - im Auge:

in Edelsteinen: bekommen:

fieck’ig, bv. n.: 1) vol vlekken, gevlekt, (fig.) besmeurd, vuil; 2) gespikkeld.

Fle’der, in Sam. I -fisen, m.: vliegende visch; -maus, vr.: vledermuis, vleermuis; -mausartig, bv. n.: vleermuisachtig; -wisch, m.: 1) boutje, 2) v stoffer;    3) (fig. fam,) spring-in-’t

wildzang.

Flegel, m. (-s; mrv. -): vlegel (i. a. b.:    1. dorschvlegel, 2. lompe vlegel);

I -haft, bv. n.: vlegelachtig, lomp, onbehouwen; -jahre, o. mrv.: jongensjaren, jaren tusschen mal en dwaas.

Flegelei', vr.: vlegelachtigheid, lompheid, onbehouwenheid.

Flegeler (Fleg'ler), m. mrv.: (hist.) met dorschvlegels gewapende boeren.

iieli'en, w. o. h. en w. b.: smeeken fleh’entlich, bv. n.: smeekend, dringend.

Fleiscli, o. (-es): vleesch; (yan vruchten:) vleezig gedeelte; das Wort ward -: (bijb.) het Woord is vleesch geworden; den Weg alles -es gehen : (spr.) den weg van alle vleesch gaan (d. i. sterven); -an-setzen: (gnk.) vleesch maken; wildes -: (hik.) wild vleesch; ins lebendige -schnei-den: (tig.) in het leven snijden; I -ader, vr.: vertakking van de ader onder het sleutelbeen; -auswuchs, m.: vleezig uitwas, vleesch-uitwas; -bank, vr.: vleesch-bank (-banke, mrv. 1. slachterij; 2. vleesch-hal); -baum, m.: stang (ijzer, stok) waaraan vleesch in den rook hangt; -beil, m.: slachters-bijl; -blume, vr.: (pik.) veldviooltje; -bruch, m.: (hik.) vleeschbreuk; -brühe, vr.: 1) vleeschnat, 2) bouillon' (-brühsuppe, vr.: soep van vleesch; -brüh-tafelchen, o.: bouillonkoekje); -darstel-lung, vr,: (schl.) vleeschkleur; -eisen, o-: (looiers-)schaafmes; -erzeugend, bv. n.: vleeschmakend; -essend, bv. n.: vleesch-etend; -esser, m.: vleesch-eter;-farbe, vr.: vleeschkleur; -farben, bv. n.: vleeschkleur- ; -faser, vr.: vleeschvezel; -fass, o.: vleeschton, vleeschkuip; -fliege, vr.: (ins.) bromvlieg; -fressend, bv.n.: vleesch-etend; -fresser, m.: vleesch-etend dier; -gabel, vr.: vleeschvork; -gewachs, o.: vleezig gezwel, vleesch-uitwas; -hacker,

m. (-hauer, m.): vleeschhouwer; -haken, vleeschhaak; -halle, vr.: vleeschnal; -hal-tung, vr.: (schl.) vleeschkleur; -haut, vr. vlies tusschen vel en vleesch; -höker,

m.: vleeschventer ; -kammer, vr.: vleesch-kamer; -klösschen, o.: vleeschballetje, balletje gehak; -klumpen, m.; vleesch-klomp; -koch, m.: gaarkok, kok die mid-dag-eten uitzendt; -korb, m.: vleesch-mand; -kost, m.: vleeschspijs, vleeschkost; -kuchen, m.: vleesch-pastei; -lake, vr.: pekel op ingemaakt vleesch; -lappen, m.: (een) lap vleesch; -lauch, m.: (tnb.) Spaanscne sjalot; -lehre, vr.: leer van do vleezige deelen des lichaams; -leim, m.: vleeschlijm; -los, bv. n.: (fig.) mager; -lo-sigkeit, vr.: (fig.) magerheid; -macnend, bv. n.: (gnk.) vleeschmakend; -made, vr.: (ins ) vleeschworm; -magen, m.: (vog.) derde maag; -mangel, m.: gebrek aan vleesch; -markt, m.: vleeschmarkt; -masse, vr.: hoeveelheid vleesch, (fig.) vleesch-klomp; -maul, m.: (fam.) minnaar van vleesch; -messer, o.: vleeschmes; -mittel, o.: (gnk.) vleeschmakend middel; -mulde, vleeschbak; -naht, vr.: (hik.) vleesch-heelende naad; -pastetchen, o.: vleesch-pasteitje; -pastete, vr.: vleeschpastei; -rolle, vr.: (ins.) vleeschwormpje; -roth [tl, bv. n.: vleeschkleur; -scharren, m.: vleeschbank, (fig.) vleeschhal; -schatzer,

m.: vleeschkeurder, keurmeester van het vleesch; -schnitt, in.: (hik.) insnijding in het vleesch; -schnitte, vr.: lapje vleesch; -schranne, vr.: vleeschbank, (fig.) vleeschhal; -seite, vr.: vleeschkant, vleeschzijde; -sohle, vr.: vleeschzool (onderste gedeelte' van een paardenhoef); -speise, vr.: vleeschspijs, gerecht van vleesch; -stecher,

m.: vleeschpriem; -steuer, vr.: belasting op het vleesch; -suppe, vr.: vleeschsoep, soep van vleesch; -tag, m.: vleeschdag; -taxe, vr.: vaststelling van de vleeschprij-

zaag.

Fleischerin, vr. (-nen): slachters-slachterin.

immen; en-trek-schreeuw-

leelijk; Flennerin, vr. (mrv. -nen): ge-zichten-trekster, (ook:) grimster,huilebalk, schreeuwleelijk.

Flens’locli, o.: luikgat, luik. Flesch'e, vr,: (vest.) spits toeloopen-de schans, bonnet.

fles'sig, bv. n.: (gnk.) zinkingachtig. Fleth [t], o.: geul, eng kanaal; (typ.) dubbel gezet woord.

Fle’the [t], vr.: (tech.) kaardsel. Fletsch, in Sam. I -zahn, uitstekende tand.

fiet schen, w. b.: pletten, platklop-pen, hameren; die Zahne -: tandenknar-

e*

iem.

zen; -theile [tl, vr. mrv.: vleezige deelen; -topf, m.: vleeschpot; -waare, vr.: slaeh-terswaar, vleesch; -wage, vr.: vleesch-schaal, schaal om vleesch te wegen; -warze, vr.: vleesehklier; -werdung, vr.: (bijb.) vleeschwording; -wunde, vr.: vleeschwond ; -wurst, vr.: vleeschworst; -zehent, m.: vleeschtiend; -zeit, vr.: vleeschtijd, tijd dat men vleesch mag eten.

flei'schen, w. b.: (bij looiers:) van het vleesch ontdoen, ontvleezen.

Fleischer, m.: slachter, vleeschhou-wer; I -bursch, m.: slachtersknecht;-gang, . m.: 1) vergeefsche tocht, 2) vergeefsche moeite; -gesell, m.: slachtersknecht; -gewicht, o.: slachtersgewicht; -handwerk, o.: slachters-ambacht, vleeschhouwerij; -hund, m.: slachtershond; -messer, o.: slach-tersmes; -sage, vr.: slachterszaag, been-vrouw,

flei’schern, bv. n.: vleezig, vleesch-achtig, van vleesch.

Flei'scheslust, vr.: vleeschelijke lust, neiging des vleesches.

flei schicht, bv. n.: vleeschachtig.

fleischig, bv. n.: vleezig; I -keit, vr.: vleezigheid.

fleisch'lich, bv. n.: vleeschelijk; I -keit, vr.: vleeschelijke lust, neiging des vleesches.

Fleiss, m. (-es): vlijt; mit -: opzettelijk, met opzet, met voordacht; fleis'sig, bv. n. en bw.: vlijtig, (fig.) druk, dikwijls.

Hennen, w. o. h.: (pop.) gezichten trekken; (ook:) janken, huilen, gr' Flen'ner, m. (-s; mrv. -): gezicht* ker, (ook:) grimmer, huilebalk, leelijk; Flen nerin, vr. (mrv.

m.: voor-

sen.

flench (fleug, fleuss, enz.): somwijlen bij [dichters nog in gebruik voor: fliehe, fliege, fliess, enz. flichst, fliclit: Zie Hechten. Flick, in Sam. I -arbeit, vr.: lapwerk, verstel-werk, (fig.) broddelwerk, Knoeiwerk; -fleck, in.: (een op iets gezette of te zetten) lap, verstelstuk; -gans, vr.: gerookte balve gans; -lappen, m.: Zie -fleck ; -werk, o.: lapwerk, verstel-werk, (fig.) broddelwerk, knoeiwerk.

flick en, w. b.: lappen, verstellen; Flick’er, m. (-s; mrv. -): lapper, versteller, (pop.) ophakker, (fig.) broddelaar, knoeier; Flickerei', vr.: lapwerk, (fig.) broddelwerk, knoeiwerk; Flick'erin, vr. (-nen): lapnaaister, verstel-naaister, dag-naaister; Flick'erlobn, o,: lapgeld, verstel-geld, verstel-loon.

Flie boot, o.: vlieboot.

Flie’der, m. (-s): (pik.) vlier, (ook:) vlierboom; der spanische de seringe-boom; I -baum, m.: vlierboom; -beere, vr.: vlierbes; -blüthe Lt], vr.: vlierbloe-sem; -mus, o.: vlierstroop; -thee, m.: vlierthee, vlierbloesem getrokken als thee.

Flieg, in Sam. I -fiseh, m,: vliegende visch.

Flie’ge, vr,: (ins.) vlieg; (aangeweren, enz.:) mik ; spanische -: Spaansche vlieg; Zie mrv. Fliegen.

Iflie'gen, w. o. onr. s. (flog; geflo'-gen): vliegen; (fig.) wapperen; in die Luft -: in de lucht vliegen, in de lucht springen; ein Wort - lassen: een woord laten vallen.

IFlie'gen, vr. mrv.: vliegen; zwei-mit einem Schlage treffen (tödten Ltöten]): (spr.) twee vliegen in één klap slaan;

1 -baum, m.: (pik.) olmboom, olm;-blume, vr.: (pik.) tweebladerig standelkruid; -dreck, m.: vliegenstront; -eidechse, vr.: (drk.) vliegenvanger; -falie, ; vr.: (pik.) vliegendood;-fanger, m.: vliegenvanger; -flor, m.: vliegengaas; -fressend, bv. n.: vliegen-etend; -fürst, m.: opperste der duivelen, (de) Booze; -garn, o.: vliegengaas; -gift, o.: vliegendoodend vergif, vliegendood; -gott, m.: opperste der duivelen, (de) Booze; -kafer, m.: (ins.) vliegende tor; -klappe, vr. (-klatsche, vr,); vliegenklap; -kopf, m.: vliegekop, (typ,) gekeerde letter, ontbrekende letter; -koth [t], m.: vliegenstront; -netz, o.: vliegennet, vliegengaas; -pflaster, o.: (nik.) Spaansche vlieg, trekpleister (Einem ein spanisches -pflaster auflegen: iemand eene Spaansche vlieg zetten); -pilz, m.: bladzwam; -schimmel, m.: (paard:) grauwe schimmel ; -schnapper, m.: (vog.) vliegenvanger, (pik.) vliegendood; -schrank, m.: vliegenkast (om eten te bewaren); -schwamm, m.: bladzwam; -schwarm, m.: vliegenzwerm, (een) zwerm vliegen; -spiesser, m. (-stecher, m.): (vog.) vliegenvanger; -stein, m.: gesublimeerd rattenkruit; -vogel, m.: (vog.) 1. kolibrie, 2. vliegenvanger; -wanze, vr.: (ins.) drekvlieg, strontvlieg; -wedel, m.: 1) vliegenklap, 2) vliegengaas, (voor paarden:) vliegennet.

flie'gend, bv. n,: vliegend; -es Blatt: vliegend blaadje; -e Brücke: vliegende brug; mit -en Fahnen: met vliegende vaandels; -er Fisch: vliegende visch; -e Haare: loshangende haren; -e Hitze: ontsteking zonder zwelling; -er Hollander: (fab.) Vliegende Hollander; -er Hund: vliegende hond, groote vleermuis; -Korps: (mil.) vliegend korps, vliegend leger; -es Lazareth [tt]: ambulance, veldhospitaal; -er Sommer: nazomer.

Flie’ger, m. (-s; mrv. -): (zeew.) stagzeil.    2

Flieli, in Sam. I -kraft, vr.: middelpuntvliedende kracht, middelpuntschuwende kracht.

flieh'en, w. o. s. en w. b. onr. (floh; gefloh’en): vlieden; (zeew.) vluchten; -vor: ontvluchten, vlieden, ontwijken, mijden; zu Einem -: zijne toevlucht tot nemen.

Flie'se, vr.: tegel, vloertegel; I -form, vr.: tegelvorm.

Fliess, o. (-es; mrv. -e): vlies,(schaaps-) vacht; das goldene het Gulden Ylies; I -artig, bv. n.: vliesachtig; -blattern, vr. mrv.: (hik.) ineenloopende pokken; -garn, o.: (vv.) schakelnet, schakel; -gold, o.: goud uit rivierzand; -harz, m.: terpentijn; -loch, o,: gietgat ;-papier, o.: vloeipapier; -ritter, m.: ridder van het Gulden Ylies;

roer; fusille

Flinten, in Sam. I -bank, m.: geweer-rek; -beschlage, o.: beslag van een geweer; -dolch, m.: bajonet; -kolben, m.: geweerkolf; -kratzer, m.: krasser; -kugel, vr.: geweerkogel; -lauf, m,: (-rohr, o.): geweerloop; -riemen, m.: geweerkoppel; -schaft, houten gedeelte van een -schloss, slotplaat

m. (-s; mrv. -): flentertje, (fig.) klatergoud, bombast; I -amboss, m,: goudslagers-aanbeeld; -erz, o.: loover-erts ; -gedanke, m.: schoonklinkende gedachte, holle fraze; -gelehrsam-

gel.

-wasser, o.: stroomend water.

fliessen, w. o. onr. s (floss; geflos-sen): vlieten, vloeien, stroomen, loopen; (van metaal;) vloeibaar zijn; (van kaarsen:) afloopen; (van den tijd:) voorbijgaan, omgaan; dahin -: daarheen vlieten, (fig.) voorbijgaan, omgaan; - in: (van rivieren:) uitloopen in, zich ontlasten in, zich storten in; - aus: vloeien uit, (fig.) voortvloeien uit, volgen uit; viel Blut ist genossen: er heeft veel bloed gestroomd; das Licht fliesst: de kaars loopt af; das Papier fliesst: het papier vloeit; seine Augen fliessen; zijne oogen loopen (tranen); die Worte fliessen ihm gut; hij spreekt vloeiend.

flies’send, bv. n.: vlietend, vloeiend, stroomend, loopend; - machen: vloeibaar maken, (fig.) smelten: -es Gold: goud in vloeibaren staat, gesmolten goud;-eHitze: witte gloeihitte; -e Augen: loopende (tranende) oogen, druipoogen; eine -e Hand: eene loopende hand, loopend schrift; ein -er Styl: een vloeiende (schrijf-)stijl; -er Sand: drijfzand, door den stroom weggevoerd zand. I -, bw.: vloeiend (spreken of schrijven).

Flies’singen, o. (-s): (adk.) Ylissin-gen.

Flie’te, vr.: (hik.) lancet; (vea.) laatvlijm, laat-ijzer; (wev.) inslag-spoel. dimmen, w. o. h.: Zie flimmerii. Flim'mer, m. (-s; mrv. -): loovertje, schilfertje, vliesje, flentertje ; (min.) glimmer, mica; (fig.) glinstering, schittering, schitterglans, schijnschoon.

flim'mern, w. o. h.: flikkeren, flonkeren, schitteren, glinsteren; (van de oogen:) schemeren; die Augen - ihm (er hat ein -vor den Augen): alles schemert voor zijne oogen.

Flin'der, m. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje; I -gold, o.: bladgoud.

flink, bv. n. en bw.: flink, vlug; macht -: gauw wat!, gezwind!, haast u!; I -heit, vr.: flinkheid, vlugheid.

Flin'kerclien, o. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje.

flin kern, w. o. h.: Zie fliminern. Flint, in Sam. I -glas, o.: flintglas. Flin'te, vr.: geweer, snaphaan, vuur->er; mit der - erschiessen: doodschieten,

eren.

louten gedeelte van een geweer; o.: geweerslot (-schlossblech, o.: slotplaat van een geweer); -schuh, m.: geweerkoker; -schuss, m.: geweerschot; -schütz; m.: scherpschutter, fusilier; -spiess, m.: bajonet; -stein, m.: vuursteen;-trager, m.: geweerdrager, (fig.) soldaat; -zwilling, m.: geweer met dubbelen loop.

Flinter, in. (-s; mrv. -): Zie Flitter. flirren, w. o. h.: Zie flimmern. flis'pern, w. b. (flis'tern, \v. b.): fluisteren, (pop.) feziken.

Flitscli, in Sam. -bogen, m.: handboog (-bogenpfeil, m.: pijl); -gold, o.: bladgoud; -hobel, m.: (tim.) ploegschaaf, veerploeg; -rosé, vr.: (pik.) klaproos, kollebloem.

Flit'ter, m. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje; ffioA Irlfl.tfirei’nnn hnmhn.st*

keit, vr.: schijngeleerdheid; -glanz, m.: schoone schijn, (het) schitterschoon; -gold, o.: klatergoud; -golden, bv. n.: van klatergoud; -haft, bv. n.: klatergoudachtig, (fig.) schoonschijnend; -haube, vr.: met klatergoud versierde muts;-jahr, o.: eerste jaar van het huwelijk; -kram, m.: klatergoud; -macher, m.: goudslager; -madchen, o.: pronkziek meisje; -monat, m,: wittebroodstijd, eerste maand van het huwelijk; -pappel, vr.: (pik.) abeel, bevende populier; -sand, o.: blinkend zand, glimzand; -schlager, m.: goudslager; -schuh, m.: met klatergoud versierde schoen; -silber, o.: bladzilver, zilverloover; -staat, m.: klatergoud, blinkende opschik; -werk, o.: klatergoud; -witz, m.: valsch vernuft; -woche, vr.: wittebroodsdagen (mrv.), eerste week van het huwelijk.

Flit’terclien, o.(-s; mrv.-): flentertje, loovertje.

flitt'erig', bv. n.: Zie flitterliaft.

ftit'tem, w. o, h.: flikkeren, flonkeren, schitteren, glinsteren; (van de oogen:) schemeren; (fig.) zich opschikken, zich opzichtig kleeden.

Flit'ticli, m. (-es, -s; mrv. -e): vleu-wiek: (pop.) vlerk (fig. voor: arm; pand van jas of rok; stuk, lap, flard).

Flitz, in Sam. I Zie Flitsch.

floclit: Zie flecliten.

Flock, in Sam. I -asche, vr.: asch aan (in) vlokken; -feder, vr.: donsveder, dons; -feuer, o.: flikkervuur; -seide, vr,: vlokzijde (vloszijde), floretzijde (-seidenband, o,: floretlint); -teppich, m,: tapijt met opgewerkte figuren; -wolle, vr.: korte wol, afval van scheerwol.

Flöck’clien, o. (-s; mrv. -): vlokje.

Flock'e, vr.: vlok; (fig.) brok, stuk; (in laken:) vouw, plooi.

Iflock'en, w o. h.: in vlokken neervallen, vlokken vormen; (van garen:) krinkelen. I -, w. b.: vlokken.

IFlock'en, m. (-s ; mrv. -): Zie Flocke;

-artig, bv. n,: vlokachtig; -bett, o.: bed van afval van wol; -binse, vr.: biezen mat; -blume, vr. (-kraut, o.): wilde amberbloem; -lesen, o.: (het) aan de dekens plukken (een onheilspellend teeken bij zieken); -tuch, o.: grof laken.

flockicht, bv. n.: vlokachtig; (tig.) wolachtig, wollig.

flock'ig, bv. n.: vlokkig; -es Blei: (schk,) arsenikzuur lood.

flog: Zie fliegen.

Ifloli: Zie flielien.

IFloli, m. (-es, -s: mrv. Flöh’e): vloo; Einem einen - ins Ohr setzen : (flg.) iem. het hoofd warm maken; I -alant, m.: (pik.) vlooienkruid; -biss, m.: vlooiebeet;-braun, bv, n.: glimmend bruin, donkerbruin,

vr. mrv.:

■. VJII. «» V. \ o }    1X11 T • -Vj

Florentiner, m. (-s; mrv. tijner, Florentijn; bv. n.: Florentijnsch (-arbeit, vr.: Florentijnsch inlegwerk; -atlas, m.: Florentijnsch satijn; - lack, m. rood verlaksel; - seide, vr.: Florentijnsche zijde); Florenti’nerin, vr.: (mrv. -nen) Florentijnsche; florenti'nisch, bv. n.: Florentijnsch, Florentijner; Florenz', o. (-) (adk.) Florence; Floren'zer, enz.: Zie Florentiner.

Florett', o. (-es, -s ; mrv. -s): schermdegen, floret; I -band, o.: floretlint; -de, vr.: floretzijde, vlokzijde.

Flo'ribus, (Lat.): in -, bw.: floreerend, in goeden doen.

llori’ren [iel, w, o. h.: floreeren, bloeien.

Florist’, m. (-en; mrv. -en): bloem-kweeker, bloemist.

Floskel, vr.: redekunstige (rhetori-sche) figuur.

Ifloss: Zie ftiessen.

IFloss, o. (-es; mrv. -e): vlot, hout-’ ‘; '    ¹    '    ’' een drij

vend net, (fig.) schakelnet, schakel, drijvend net; I -bauholz, o.: gevlot (als houtvlot vervoerd) timmerhout; -baurn, m : boom van een houtvlot; -bearnte, m. (-be-diente, m.): ambtenaar der houtvlotterij ; -brücke, vr.: drijvende brug; -eis, o.: drijfijs; -feder, vr.: vin (-federn, mrv.: vinnen); -führer, m.: houtvlotter, stuurman op een houtvlot; -garn, o.: drijvend vischnet, schakelnet: -gehau, o.: veiling (het vellen) van te vlotten hout; -ge tigkeit, vr.: recht om het hout te vlc

bers (aan netten).

Floss’e, vr.: (van visschen:) vin; (aan vischnetten:) dobber, kurk, drijfwerk, paternosterwerk.

Flös se, vr.: 1) houtvlotterij, 2) vlothout, 3) vlot, houtvlot, 4) recht om hout te vlotten, 5) (mnw.) ertswasscherij, 6) Zie Flosse.

Flossen, in Sam. I -bett, o.: giet-gleuf, gietgeul; -reif, m.: (aan vischnetten:) bovenrand met drijvende dobbers.

mrv. -en): fluitist,

vloo-kleur; -fang, in.: vlooienvangst; -farbe, vr.: vloo-kleur, donkerbruin, glimmend bruin; -farben (-farbig), bv.

n.: Zie -braun; -jagd, vr.: vlooien-jacht, vlooien vangst; -kafer, m.: (ins.) aardvloo; -kette, vr.: dunne (fijne) ketting; -knöterich, m.: (pik.) vlooienkruid; -kraut, o.; (pik.) vlooienkruid; -krebs, m.: (ins.) watervloo ; -pfeffer, m.: (pik.) water-peper; -same, m.: vlooienzaad; -stich, m.: vlooiepik, vlooiebeet.

flö’hen, w. b. en o.: vlooien (sich -, w. w.: 1. zich vlooien, 2. elkander vlooien); flöh'ig, bv. n.: vol vlooien.

Flor, m. (-es, -s): 1) bloei; (fig.) fleur; (ook:) bloeiende staat, (pik. en fig.) Flora; im -e sein (im -e stehen): in bloei staan, bloeien, (fig.) bloeien, floreeren; 2) krip; (fig.) rouwfloers; dünner -: gaas; Einem den - von den Augen ziehen: (fig.) iem. de oogen openen; I -amor, m.: (pik.) flu-weelbloem; -band, o.: 1)rouwlint,2) rouwband; -binde, vr.: 1) rouwstrik, 2) rouw-* band; -fliege, vr.: (ins.) stinkvlieg; -haube, vr.: 1) krippen muts, 2) rouwmuts; -hut, m.: rouwhoed; -kappe, vr.: 1) krippen muts, 2) rouwmuts; -kleid, o.: 1) krippen japon, 2) rouwjapon; -schleier, m.: krippen sluier; -tuch, o.: krippen doekje; -weber, m.: kripwever; -zeug, o.: krip.

Flora, vr.: Flora; Flora'liën,

(hist.) floraliën, bloemen-spelen.

Ho ren, bv. n.: krippen.

Floren', o. (-s; mrv.-e): gulden, florijn. ----—- '    -): Ftoren-

sei-

IJL'    V    5    1U1 * •

vlot; (vv.) dobber (of kurk)

rech-otten;

-grabeh, m.: gracht (kanaal) om hout te vlotten; -handel, m.: handel in gevlot wordend hout; -herr, m.: eigenaar van een houtvlot; -holz, o.: vlothout; -hüter,

m.: gezagvoerder op een houtvlot; -klaf-ter, vr.: houtvaam; -knecht, m.: houtvlot-tersknecht; -leute, m. mrv.: houtvlotters, lieden op een houtvlot; -loch, o.: gietgat; -meister, m.: 1) opzichter der houtvlotte-rij, 2) opzichter eener tingieterij, 3) zout-zieder; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op het houtvlotten; -platz, m.: werf voor vlothout; -rechen, m.: vlot, houtvlot; -recht, o.: recht om hout te vlotten;-scheit,

o.: stapel vlothout; -schreiber, m.: schrijver der houtvlotterij ; -teich, m.: vijver om hout te vlotten; -verwalter, m.: opzichter der houtvlotterij; -wasser, o.: water om hout te vlotten;-wehr, m.: keerdam; -wesen, o.: houtvlotterij; -zeit, vr.: tijd om hout te vlotten; -zoll, m.: belasting op het houtvlotten.

Flöss, in Sam. I -amt, o.: bestuur (ook: kantoor) der houtvlotterij; -bach, in.: beek (rivier) geschikt om hout te vlotten; -bar, bv. n.: voor een houtvlot bevaarbaar ; -barkeit, vr.: geschiktheid om hout te vlotten, bevaarbaarheid voor een houtvlot; -butter, vr.: gesmolten boter.

Flöss’chen, o. mrv.: (vv.) kurken dobflossen, w. b.: (hout:) vlotten; (melk:) afroomen; (fig.) spoelen, afspoelen; Einem etwas in den Mund -: iets zacht in iemands mond gieten. I -, w. o. h.: drijven; (vv.) met het drijvend net (met den schakel) visschen.

Flösser, m. (-s; mrv. -): vlotter, houtvlotter.

flos sig, bv. n.: met vinnen.

Flöt'clien, o. (-s; mrv. -): fluitje.

Flö'te, vr.: (muz.) fluit; (zeew.) fluitschip ; (wev.) inslagspoel; (ook:) kaardsel.

Zie Floten.

lliö'ten, w. o. h.: de fluit blazen, op de fluit spelen; (fig.) fluiten,zingen; (lig.fam.) hijschen (d. i. drinken); Einen in den Schlaf -: iemand in slaap fluiten; - gehen: (fig. fam.) gaan fluiten, naar de maan gaan.

IFlë’ten, in Sam. I -blaser, m.: fluitspeler, fluitist; -bohrer, m.: fluitmaker; -futter, o.: fl uitkas, fluitfoedraal; -loch, o.: fluitgat; -macher, m.: fluitmaker;-solo, o.: 1) solo op de fluit, 2) solo voor de fluit; -spiek o.: fluitspel; -spieler, m.: fluitspeler, fluitist, (fig. fam.) hijscher (d. i. drinker); -stimme, vr.: fluitstem; -stück, o.: stuk van eene fluit, (muz.) stuk voor de fluit; -ton, m.: fluit-toon; -uhr, vr.: spelende pendule, spelende klok; -werk, o.: (aan orgels:) fluitwerk; -zug, m.: (aan orgels :) fluitregister.

Flötist', m. (-en; fluitspeler.

Iflott, bv. n. en bw.: vlot; - machen, (een vastgevaren schip:) vlot maken; - werden: vlot worden; - leben: (fig. fam.)

em -: er

kele

s set

ter-

FLOTT.

202

FLUGS.

niet zuinig leven, het er goed van nemen.

IFlott, o. (-es, -s): schapenmelk; I -milch, vr.: schapenmelk; -gras, o.: (pik.) drijvende dolik; -seide, vr.: zijde op den haspel; -stahl, m.: gegoten staal.

Flot'te, vr.: vloot; kleine -: flottielje;

I -nführer, m.: admiraal.

Flottil'le, vr.: flottielje, kleine vloot.

flotti'ren [ie], w. o. h.: op het water drijven; (fig.) van de rechte lijn afwijken; (pok:) wijken, terugdeinzen.

flotti'rend [iej, bv. n.: vlottend; -e Schuld: vlottende schuld.

Flötz, o. (-es; mrv. -e): (min.) horizontaal loopende dunne steenlaag; -bau, m.: ertsdelving uit eene mijn die met een of meer dunne steenlagen horizontaal doorsneden wordt; -gebirge, o.: ertsgebergte met een of meer dunne steenlagen horizontaal doorloopen; -schicht, vr.: horizontaal loopende dunne steenlaag; -treppe, vr.: in halten afgedeelde trap; -weise, bw.: in horizontaal loopende dunne lagen.

Fluch, m. (-es, -s; mrv. Flü’che): vloek (i a. b.); auf diesem Hause ruht ligt een vloek op dit huis; I -beladen, bv.

n.: vervloekt; -maul, o.: (pop.) vloekbeest, vloeker ; -würdig, bv. n.: vloekwaardig, doemwaardig.

fiu'clien, w. b.: vloeken uitbraken, vloeken; auf Einen -: op iemand vloeken; Einem -: iemand vervloeken, iem. ver-wenschen.

flu'clienswerth [t], bv. n.: vloekwaardig, doemwaardig.

Flu’clier, m. (-s; mrv. -): vloeker, (pop.) vloekbeest.

Flucht, vr.: vlucht; (wkt.) speelruimte, speling; die - der Zeit: het snelle voorbijgaan van den tijd; die - ergreifen: de vlucht nemen; in die - jagen: op de vlucht jagen; in der - sein: in eene haast zijn, gejaagd zijn; auf der - sein: op de vlucht zijn; I -bau, m. (-röhre, vr.): wijkplaats, schuilplaats.

flücli’ten, w. b.: in veiligheid brengen; w. o. h. (en: sich -, w, w.): vluchten.

flüch'tis, by. n.: voortvluchtig; (fig.) vluchtig (bw.: terloops); (schk.) vlug, snel vervliegend, (fig.) vlug ter been, (ook:) onbestendig, (van herinneringen:) flauw, onbestemd; (min.) broos, los, brok-nd; - werden (sich auf -en Fus zen): op de vlucht gaan, (van paarden:) op hol gaan; ein -es Pferd: een vurig paard, een vlug paard; ein -er Bliek: een vluchtige blik; I -keit, vr.: 1) (fig. en schk.) vlugheid; 2) vluchtigheid, (van herinneringen:) flauwheid, onbestemdheid; 3) onbestendigheid.

Fliicht ling;, m. (-es, -s; mrv. -e):

1) vluchteling, 2) voortvluchtige.

fliiek, bv. n.: (van vogels:) vlugs; (fig. pop.) huwbaar, manbaar.

Fluder, m. (-s; mrv. -): 1) goot, riool, greppel; 2) gracht, kanaal; I -holz, o.: vlothout.

Flü’der, m.: Zie Fluder; flü'dern (flu’dern), w. b.: vlotten, laten drijven.

Fine, m. (-es, -s; mrv. Flü’ge):

1) vlucht, vliegende beweging, (het) vliegen, (fig.) vlucht, vaart; im -e: in de vlucht; 2) vlucht, troep, zwerm; I -bahn, vr.: (art.) dracht, baan (die de kogel doorloopt); -bett, o.: (in molens:) bak voor het stuifmeel; -beule, vr.: (hik.) netelzucht; -biene, vr.: (ins.) werkbij; -blatt, o.: vlugschrift, brochure; -brand, m.: brand (in graan); -fertig, bv. n.: op het punt om te gaan vliegen; -feuer, o.: brandende stroo-wisch, stroofakkel; -geld, o.: zwermgeld (door bijënhouders op te brengen belasting) ; -hafer, m.: (akk.) wilde haver, vlog-haver; -linie, vr.: Zie -halm; -loch, o.: invlieg-gat (opening van duiventil, vogelkooi, bijënkorf, enz.); -maschine, vr.: vlieg-machine, vlieg-toestel, toestel om te vliegen; -mehl, o.: stuifmeel; -sand, m.: vlugzand; -schnell, bv. n.: (fig.) vliegend, snelgewiekt; -schrift, vr.: vlugschrift, brochure; -schütze, m.: zeer geoefend jager, jager die raak schiet terwijl de vogel vliegt; -wildpret, o.: gevleugeld wild;-zeit, vr.: (dk.) snelgewiekte tijd.

Flü'gel, m. (-s; mrv. -): vleugel, wiek, 4 (pop.) vlerk; (fig.) vleugel-piano, staartstuk; (van eene armee:) vleugel; (van den neus:) vleugel; (van openslaande deuren en ramen:) vleugel, helft; (van sluizen:) sluisdeur; (van eene muts:) strook;Einem die - beschneiden: (fig.) iemand kortwieken ; Einen beim - nehmen: (pop.) iemand bij een vlerk vatten (d. i. bij eenen arm nemen); die - hangen lassen: (fig.) den moed opgeven, den moed laten zinken; er hat sich die - verbrannt: (fig.) hij heeft zijne handen gebrand; I -adjutant, m.: vleugel-adjudant; -artig, bv. n.: vleugelvormig; -decke, vr.: (ins.) vleugelschild (-decken, vr, mrv.: schildvleugelige insek-ten); -ende, o.: vleugeleinde; -farn, vr.: (pik.) wijfjes-varenkruid; -förmig, bv. n.: vleugelvormig; -füsser, m. mrv.: (vog.) vogels met vleugels aan de pooten; -hau-be,vr.: koonmuts; -hora,o.: 1) jachthoorn,

2) vleugelvormige schelp; -kleid, o.: los gewaad; -kölbchen, o.: onrust; -lahm, bv.

n.: met neerhangende vleugelen, (fig.) in de wiek geschoten; -lauf, m.: vliegende loop; -los, bv, n.: zonder vleugels, ongewiekt; -mann, m.: (mill.) flankeur, vleugelman; -meister, m.: (jag.) leider van de jacht; -muskei, vr.: (ontl.) vleugelvormige spier; -pferd, o.: (fab.) gevleugeld paard (Pegasus); -schlag, m.:    1) vleugelslag,

vlucht, 2) (het) klapwieken; -schnell, bv.

n. en bw : vliegend, met eene vliegende vaart, als op vleugelen gedragen; -schnelle, vr.: vliegende snelheid, vliegende haast; -schraube, vr.: vleugel vormige schroef; -spill, o.: (zeew.) spil van een windvleu-gel; -spitze,vr.: vleugelspits; -thier [tl, o.: gevleugeld dier; -thüre, vr.: 1) openslaande deur, 2) kastdeur; -tücher, o. mrv.: wieken (eigenlijk: zeilen der wieken) van een windmolen; -welle, vr.: as der wieken (van een molen); -werk, o.: gevleugelte, gevogelte.

ftü’gelig, bv. n.: gevleugeld, gewiekt.

flii geln, w. b.: vleugelen, van vleugels voorzien; (jag.) in den vleugel raken, in de wiek schieten; (fig.) vleugels geven aan.

fliig ge, bv. n.: vlugs.

flugs, bw.: (fam.) fluks, dadelijk, stond, gauw, gezwind.

mii

o.:

o.:

m. (-s ; mrv. -): ertswas-

van

pende wind; (fig.) storm.

Foli're, vr.: (visch:) forel; I Foh'ren-bach, m.: forellen-beek; Foh'rensalat, m.: forellen-salade. I Zie ook Föhre. Föh’re, vr.: pijnboom, denneboom. föh ren, bv. n.: dennen, (inz.) vuren ; I -holz, o.: vurenhout; -wald, m.: dennen-bosch.

Fluh'e, vr.: (zeew.) kiel (van een schip), gedeelte beneden de waterlijn.

Fliih’e, vr.: (min.) laag, schicht; (fig.) rotswand.

Fluli'me, vr.: trijp, fulp, felp.

Flün'der, m* (-s; mrv. -): (visch:) bot.

Flunkerei’, vr.: snoeverij, gezwets, blufferij, geblaaskaak; Flun'kerer, m. : snoever, zwetser, bluffer, blaaskaak; flun-kerhaft, bv. n.: bluffend, snoevend, zwetsend.

Ilun'kern, w. o. h.: flonkeren, glinsteren, schitteren; (fig.) dralen, snoeven, grootspreken, bluffen.

Flunsch (Fluntsch), m.: groote (scheeve) mond; einen - machen: een scheef gezicht trekken.

Flu or, m. (-s): (schk.) vloeispaath.

Flur, vr.: 1) veld, beemd, vlakte, uitgestrektheid; 2) gebied, grondgebied, grond; 3) vloer, (in schuren:) deel, (fig.) voorhuis, 4) (fig.) groep, verzameling, menigte ; I -buch, o.: kadaster, kadastrale legger; -decke, vr.; vloerkleed; -gang, m.: rondgang, schouwing, schouw, (in huizen:) gang (van de voordeur af of uit het voorhuis beginnende); -grenze, vr.: grensscheiding (grenspaal) van een grondgebied; -hüter, m.: veldwachter, koddebeier ; -reent, o.: meentrecht; -register, o.: kadastrale legger; -schütz, m.: veldwachter, koddebeier; -stein, m.: grenssteen, grenspaal, (bwk.) hoeksteen.

Hu ren (flü'ren), w. b.: 1) afpalen, de grenzen bepalen van; 2) in oogen-schouw nemen, schouwen.

Fluss, m. (-es; mrv. Flüs’se): 1) rivier: 2) vloed, stroom, loop; 3) (gnk.) vloeiing, (ook:) zinking, (ook:) verkoudheid; 4) vloeibare staat (in - bringen: doen smelten; in - kommen: smelten, vloeibaar worden);

5) (spl.) volgkaart, roem; 6) (min.) spaath; weisse -: (gnk.) witte vloed; I -adler, m.: (vog.) zeearend; -anwohner m.: oeverbewoner; -bad, o.: rivierbad; -barbe, vr.: (visch :) barbeel; -barsch, vr.: riyierbaars ; ;bett, o.: rivierbed; -eisen, o.: gesmolten ijzer; -essenz, vr.: (gnk.) zinkingwatertje; -fall, m.: verval (eener rivier); -fieber, o.: zinkingkoorts; -fisch, m.: riviervisch; -fischerei, vr.: rivier-visscherij ; -galle, vr.: (yea.) watergal; -gebiet, o.: stroomgebied; -gold, o.: riviergoud; -gott, m.: (fab.) riviergod; -göttin, vr.: riviergodin, riviernimf; -hecht, m.: riviersnoek; -insel, vr.: rivier-eilandje; -kahn, m.: rivierboot; -karpfen, m.: rivierkarper; -krebs, m.: rivierkreeft; -messer, o.: schaafmes; -mit-tel, o.: (gnk.) middel voor zinkings, (schk.) smelting bevorderend middel; -ofen, m.: elt-oven; -otter, vr.: rivier-otter; -pferd, (drk.) rivierpaard, nijlpaard ; -pfiaster. (gnk.) zinkingpleister; -pulver, o.: (gnk.) zinkingpoeder, (schk.) smelting bevorderend poeder; -recht, o.: rivierrecht; -sand, m.: rivierzand; -schiff, o.: rivierschip (-schifffahrt, vr.: riviervaart);-spath [t], m.: vloeispaath; -stein,m.:riviersteen, (schk.) smelting bevorderende steen ; -stoff,

m.: (gnk.) zinkingstof; -tabak, m.: zin-kingsnuif; -ufer, m.: rivier-oever;-wasser,

o.: rivierwater.

Flüss'chen, o. (-s; mrv. -): riviertje.

liüssis, bv. n.: vloeibaar; (gnk.) rheumatisch, met zinkings geplaagd; ein -er Buchstabe: eene vloeiende letter;

I -keit, vr.: 1) vloeibaarheid, 2) vloeistof.

Flüs terer, m. (-s; mrv. -): fluisteraar; Flüs’tererin, vr. (mrv. -nen): fluisteraarster; flüs'tern, w. b.: fluisteren.

Flü'te, vr.: fluitschip.

Fluth 11], vr.: (fig.) stroom, golf; (ook:) overstrooming; Ebbe und -: eb en vloed; die Roachische -: de Zondvloed ; mit d.er - fahren : met den vloed (met hoog water) afvaren; I -anker, m,: vloedanker; -bett, o.: stroombed, (bij molens:) duiker; -deich, m.: binnendijk; -gang, m.: (bij molens:) duiker; -gatter, o. : sluis* deur, vloeddeur; -gerinne, o. (-graben, m.): (bij molens:) duiker; -hafen, m.; vloedha-ven, tijhaven, droge haven; -höhe, vr.: hoogwater-peil; -knecht, m.: (in zoutkee* ten:) bronknecht; -thür, vr.: vloeddeur, sluisdeur; -werk, o.: 1) bak waarin erts wordt gewasschen, 2) gezuiverd erts; -zeichen, o.: hoogwater-peil; -zeit, vr.: tijd van den vloed, tij.

fluthen [t], w. onpers. h.: vloed worden, hoogwater worden; (fig.) stroomen ; (ook:) aan wisseling onderhevig zijn; es fluthet [tl: de vloed komt opzetten; es fluthet [tl Menschen: het stroomt menschen; die Meinungen fluthen LtJ: de gevoelens zijn weifelend.

Flutli’ner [tl, scher.

Fluxionen, vr. mrv.: (wsk.) integralen.

focht: Zie fechten.

Fock, (zeew.) in Sam. I -mars, m.: fokkemars ; -mast, m.: fokkemast; -raa, vr,: fokke-ra; -reep, o.: fokke-reep; -segel,

o.: fokkezeil; -stag, m.: fokke-stag ;-stange, w- (-stenge, vr.): fokke-steng; -tau, o.: fokkenhals; -wand, m.: fokkewant.

Focke, vr.: (zeew.) fok, fokzeil.

föderal’, bv. n.: federaal, bondgenootschappelijk, bonds-; föderalisi’ren [ie], w. b.: tot eenen statenbond vereenigen; Fö-deralis'mus, m. (-): stelsel van eenen statenbond; Föderalist’, m. (-en; mrv. -en):

1)    voorstander van het statenbond-stelsel,

2)    soldaat van het bondsleger (die Föde-ralisten: de bondstroepen); föderalis'tisch, bv. n.: bondgenootschappelijk, bonds-.

föderativ’, bv. n.: bondgenootschappelijk, bonds-; I -staat, m.: 1) bond-staat, statenbond, 2) bondsstaat, tot den bond behoorende staat; -system, o.: statenbond-stelsel; -verfassung, vr.: bonds-con-stitutie, staatsregeling van den bond.

Föderir'te [iel, m. (-n; mrv. -n): verbondene, bondgenoot, lid van den bond.

fo dern, w. b.: Zie fordern.

fohlen, w. o. h.: yeulenen, een veulen werpen. I Foh'len, z. n. o. (-s; mrv. -): veulen.

Föhn, m. (-es, -s ; mrv. -): eensklaps het noorden naar het zuiden omloo-

sei-

tl

mg.

folglich,

dus, derhalve, daarom.

folgsam, bv. n.: gedwee; I d weeheid.

ren.

vr. mrv.: tuig.

Fol’terer, m. (-s; mrv. -): pijniger, beul; (fig.) kwelduivel.

fol tern, w. b.: (hist.-rcht.) pijnigen; (fig.) martelen, folteren.

Fomeiit’, o. (-es; mrv. -e): (gnk.) pap, warme pap; Fomentation’,

vr.: vorm

Fölchen, o.: (yisch:) bontgeylekte zalmforel.

Fol'ge, yr.: 1) opeenvolging-, rij, reeks ; opvolging; eine - von Karten: (spl.) eene volgkaart; 2) gevolg, uitvloeisel; die traurigen -n: de treurige gevolgen ; zu -des: ten gevolge van, (ook:) ingevolge, overeenkomstig; -leisten [met 3] : gevolg geven aan, voldoen aan, (fig.) volbrengen, nakomen, gehoorzamen; 3) vervolg; in der : in het vervolg, voortaan, (ook:) vervolgens; in der - der Zeit: in yeryolg van tijd, in den loop der tijden; 4) ge-houdenheid, verplichting; I -brief, m.: bevelschrift; -diener, m: lakei; -jagd, vr.: (jag.) vervolging van het wild; -jahr,

o.: volgjaar, eerstvolgend jaar; -leistung, vr.: gevolggeving, voldoening ([3J: aan); -recht (-richtig), bv. n.: juist; -richtigkeit, vr.: juistheid; -satz, m.: gevolgtrekking; -schluss, m.: gevolg, uitvloeisel;-schnur, vr.: (jag.) lijn, jagers-lijn; -stern, m.: <str.) bijplaneet, maan; -trumpf, m.: voornaamste troef eener volgkaart; -welt, vr.: (fig.) nakomelingschap; -widrig, bv. n.: strijdig, onbestaanbaar, onvereenigbaar; -widrigkeit, vr.: strijdigheid, onbestaanbaarheid, onverenigbaarheid; -zeiger, m.: 4.typ*) vervolgteeken, custos; -zeit, vr.: toekomst.

Ifolgen, w. o. s. [3]: volgen, navolgen ; es folgt daraus: daaruit volgt; nem Kopfe -: zijn (eigen) hoofd volgen.

IFol'gen, vr. mrv.: gevolgen; I -los, bv. n.: zonder gevolgen; -reich, bv, n.: rijk aan gevolgen; -reihe, vr.: volg-rij, reeks.

fol'geiid, bv. n.: volgend; -ergestalt (-ermassen), bw.: als volgt, volgender-wijze; -es, z. n. o.: hetgeen volgt, het volgende.

folgern, w, b.: afleiden, (uit....)

smaken; Fol’gerung, vr.: gevolgtrek-

bw.: gevolglijk, bijgevolg,

! -keit, ge-

Foliant’, m. (ren; mrv. -en): foliant.

Folie, vr.: 1) verfoeliesel, foelie;

2) vertinsel; (fig.) middel om (iets anders) goed te doen uitkomen.

foliiren [foliie’renj, w. b.: foliëe-

Fo'lio, o. (-s; mrv. Fo'lien): folio, bladzijde ; in - : in folio, in groot formaat; ein Narr in -: een gek infolio, een groote gek.

Fol’ter, vr.: (hist.-rcht.) pijnbank; (fig.) marteling, foltering ; Einen auf die -spannen (bringen, legen): iemand op de pijnbank brengen of houden; I -bank, vr.: pijnbank; -bein, o.: folterbeen, kne-velhout; -gerath [t], o.: foltertuig; -kam-mer, vr.: folterkamer, (fig. iron.) knijpka-mer; -knecht, m.: beulsknecht; -pein, vr. (-qual, vr.): foltering, marteling; -schnüre, folterkoorden; -zeug, o.: folter-vr.: papping; fomenti’ren [ie], w. b.: pappen.

Fond, m. (-s; mrv. -s): (fig.) schat, groote voorraad.

Fonds, m. mrv.: fondsen; i -besitzer, m.: effecten-houder.

Fontahe, vr.: fontein, springbron.

Fontaneir, o. (-es, -s; mrv. -e): fon-tenel, fistel; ein - setzen: een fontenel zetten; I -eisen, o.: fistel-ijzer; -kügel-chen, o.: fistel-erwt; -papier, o.: fonte-nel-papier; -pflaster, o.: fontenelpleister ; -setzung, vr.: fontenel-zetting, fistelzet-ting; -stein, m:: (hik.) helsche steen.

fop’pen, w. b.: foppen ; Fop'per, m. (-s; mrv. -): fopper: Fopperei’, vr.: fopperij.

Forch’clis’tel, vr.: (pik.)Onzer-Lieve Yrouwedistel.

Förcli ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) paddenstoel.

forci’ren [ie], w. b.: forceeren.

för’der, bv. n. en bw.: verder.

För’derer, m. (-s; mrv. -): bevor-dorftftr

förderlicli, bv. n.: bevorderlijk ([3]: aan),

for'dern, w. b.: vorderen, verlangen, eischen; Einen vor sich - (Einen zu sich -): iemand bij zich ontbieden; Einen vor” Gericht -: iemand voor de rechtbank roepen, iemand dagvaarden; Einen vor die Klinge -: iemand op den degen eischen.

for’dern, w. o. h: vorderen, vorderingen maken. I -, w. b.: bespoedigen, bevorderen; die Erze -: erts delven.

Förderniss [s], vr.: Zie Förde-rung.

för dersamst, bw.: ten spoedigste.

Forderschacht, m.: (mnw.) put, mijnput.

For’deruiig, vr.: vordering, eisch, verlangen; (fig.) schuldvordering, pretensie; gewaltsame . -: afpersing; - zum Zweikampf: uitdaging tot een tweegevecht; - vor Gericht: 1) eisch in rechten, 2) dagvaarding; I For’derungssatz’, m.: (uit de lucht gegrepene) stelling.

Förderiing, vr.: bevordering, bespoediging; (fig.) spoed, haast; (mnw.) delving, opdelving,uitdelving, (ook:) vervoer, transport ; I För’derungs, in Sam. (-kasten, m. of: -kübel, m.: transportbak, vervoerbak; -tonne, vr.: ton om het erts uit de mijn te brengen),

Forelle, vr.: forel.

Forel len, in Sam. I -bach, m:: beek waarin torellen zijn; -radieschen, o.: roodgespikkelde radijs; -salat, m.: forellensalade; -teich, m.: forellen-vijver.

foren sisch, bv. n.: (Lat.) wettig.

For ke, vr.: vork, gaffel.

for keln, w. b.: (jag,) met de hoornen doorsteken; (ook:) op de horens nemen en in de hoogte werpen.

Form, vr.: vorm; der - wegen: voor den vorm; aus der - kommen [onr ]: ver-fomfooid worden, (fig.) van streek geraken; an -en klebend: (fig.) aan vormen hechtend; I -arbeit, vr.: gietwerk; -bar, bv n.: te vormen, in den vorm te gieten; -erde, -aarde; -giesser, m.: metaalgie-ter; -los, bv. n.: vormeloos; -losigkeit, vr.: vormeloosheid; -rahmen, m.: vorm;

FORMSAND.

205

vor

m.:

er, m.

bosch afwerpt; in het bosch-

-sand, m.: vormzand; -schneidekunst, vr.: houtgraveerkunst; -schneider, m.: hout-graveur; -span, m.: (typ.) kooihoutje; -steg, m.: (typ.) formaatwit;-stempel, m.: formaat-stempel; -stein, m.: vormsteen; -tisch, m.: vormtafel; -wachs, m.: vorm-was; -wechsel, in.: (kph.) schoorsteenwissel; -zacken, m.: vormplaat; -zange, vr.: vormtang; -zeug, o.: vormersgereed-schap.

For'ma, vr.: vorm; pro -: pro forma, voor den vorm.

formal', bv. n.: formeel; Forma'lien, vr. mrv.: formaliteiten; formaliseren [iej, w. b.: formaliseeren (sich -, w. w.: zich boosmaken, zich ergeren); Formalist’, m. (-en; mrv. -en): man van vormen; Formalitat', vr.: formaliteit; Format', o. (-es, -s; mrv. -e): formaat (-bilder, m.: typ.: opkooier; -buch, o.: formaatboek); Formation’, vr.: formatie.

For mel, vr.: formulier, formule; l-buch, o.: formulierboek; -wesen, o-: vormen (mrv.), formaliteiten (mrv.), ceremonieel,

formell’, bv. n.: formeel.

for meln, w. b.: vormen.

for men, w. b.: vormen; I -lehre, vr.: (tik.) vormleer; -schneider, m.: houtgra-veur; -stabe, m. mrv. (-stege, m. mrv.): mhouten.

For'mer, m. (-s; mrv. -): vormer.

formiren [ie), w. b.: formeeren, vormen.

förm'licli, bv. n,: vormelijk, formeel; I -keit, vr.: formaliteit.

Formnlar , o, (-es, -s; mrv. -e, of: -la'ren): formulier, formule.

Forsch, in Sam. I -begier, vr. {-begierde, vr.): lust (zucht) tot onderzoek, geest van navorsching;-begierig, bv. n.: onderzoekend, navorsehend; -eisen, o.: sondeer-ijzer, tent-ijzer.

for schen, w. b.: vorschen, onderzoeken, navorschen, naspeuren.

For seher, m.: vorscher, onderzoeker, navorscher, naspeurder; I -bliek, m.: uit-vorschende blik, (tig.) kennersoog; -geist, m.: geest van navorsching.

For’scliung, vr.: navorsching, onderzoek.

IForst, m. (-es; mrv. -e): 1) vorstpan, vorst; 2) bosch; 3) houtvesterij.

IForst, in Sam. I -akademie, vr.: school voor het boschwezen, academie ter opleiding voor de houtvesterij; -amt, o,: houtvesterij; -angelegenheit, vr.: hout-vesterij-zaak; -anschlag, m.: schatting (taxatie.) van een bosch; -aufseher, m.: houtvester; -bann, m.: boschreeht; -baum, boschboom (-baumzucht, vr.: boschteelt); -beamte, m.: ambtenaar bij de houtvesterij; -bediente, m.: bosch-opzich-ter ; :begang, m.: boschdistrict; -besitzer, m,: eigenaar van het (een) bosch;-bezirk, m.: bosch-district; -botanik, vr.: bosch-plantengroei; -buch, o.: 1) boek der houtvesterij, 2) boschboek; -diener, m.: bosch-knecht; -dienst, m.: 1) boschdienst,2) dienst der houtvesterij; -direktion', vr.: houtvesterij; -etat, m.: bosch-budget, staat van geraamde ontvangsten en uitgaven betreffende een bosch (of: betreffende het boschwezen); -frevel, m.: 1) overtreding van de wetten op de houtvesterij, 2) moedwillige boschbeschadiging; -frevl

1) overtreder van de wetten op de houtvesterij, 2) moedwillige beschadiger van een bosch; -frohne [-frone], vr.: (hist.) verplichte bosch-arbeid; -garbe, vr.: bosch-tiend; -gefalle, o. mrv.: inkomsten van een bosch, voordeelen die een ’

-gerecht, by. n.: 1) knap wezen, 2) overeenkomstig de wetten op de houtvesterij; -gerechtigkeit, vr.: domeinrecht op een bosch, recht op houtgewas; -gericht, o.: rechtbank van bosch-zaken; -gesetz, o,: wet op het boschwezen, wet op de houtvesterij ; -graf, m.: mede-gerechtigde tot het gebruik van een bosch; -hafer, m.: havertiend aan den houtvester; -haus, o.: 1) houtvesterswo-ning, 2) boschhuis; -herr, m.: 1) bosch-eigenaar, 2) gerechtigde tot het weghalen van houtgewas uit een bosch; -hufe, vr.: grootte van een bosch; -hut, vr.: bosch-schouw, opzicht over een bosch; -hüter, m.: boschwachter; -kultur, vr.: boschteelt; -kunde, vr.: leer van het boschwezen; -kundig, bv. n.: knap in het boschwezen; -lagerbuch, o.: kadaster van het boschwezen; -lehen, o.: boschleen, als leengoed bezeten bosch; -lehranstalt, vr.: school voor het boschwezen; -mann, m,: 1) houtvester, 2) ambtenaar bij de houtvesterij; -massig, bv. n.; 1) overeenkomstig het ware belang van de boschteelt, 2) overeenkomstig de wetten op het boschwezen; -meister, m.: houtvester; -nutzung, vr.: exploitatie van een bosch, verkoop van hakhout; -ordnung, vr.: reglement op het boschwezen; -rath [tl, m.: lid van de kamer der houtvesterij; -rechnung, vr.: boschrekening; -recht, o : wetgeving op het boschwezen; -regal, o.: (hist.) boschregaal; -revier, o.: rechtsgebied van een houtvester, boschdistrict; -richter, m.: lid van de rechtbank van boschzaken; -sache, vr.: boschzaak;-saule, vr.: boschpaal (grenspaal van een bosch); -schreiber, m.: schrijver of griffier bij het boschwezen; -schule, vr.: school voor het boschwezen; -stein, m.: grenssteen van een bosch; -verwalter, m.: beheeryoerder over een bosch of over bosschen; -wesen, o.: boschwezen, houtvesterij; -wirthschaft [t), vr.: boschteelt; -wissenschaft, vr.: leer van het boschwezen; -ziegel, m.: vorstpan, nokpan; -zögling, m.: leerling bij de houtvesterij of op de school voor het boschwezen.

forsteilich, bv. n.: houtvesters-, bosch-; För’ster, m. (-s; mrv. -): houtvester; Försterei’, vr.: houtvesterij; först-lich, bv. n.: houtvesters-, bosch-; For-stung, vr.: 1) bosch, 2) houtvesterij.

IFort, o. (-es, -s; mrv. -s): (vest.) fort, sterkte.

Ifort, bw.: 1) weg, heen, 2) voort, verder, voorts; er ist -: hij is weg; meine Uhr ist -: mijn horloge is weg; lesen Sie -: lees verder; und so -: en zoo voorts; in Einem -: onafgebroken voort, zonder ophouden. I -, tsw: 1) voort!, gauw!, gezwind; 2) ga weg!, ga heen!, voort (pop.: vort)!

Ifort’ackern, w. o. h.: voortploegen; -an', bw.: 1) voortaan, 2) van dat oogen-blik afaan; -arbeiten, w. o. h.: voortwerken, doorwerken; w. b: wegwerken: -arten, w, o. h.: voorttellen.

sta

w. o. h.:

-bla-

Ifort'Ibannen, w. b.: bannen, verbannen, (fig.) uitdrijven; -bau, m.: voortgang, met het bouwen; -bauen, w. o. h.: voortgaan met bouwen, (mnw.) voortgaan met uitgraven; -baumen, w, o. h.: van den een en boom op den anderen springen.

Ifort begeben (sich), w. w. onr.: heengaan, vertrekken, zich op weg begeven; -begehren, w. b.: blijven verlangen; w. o. h.: weg willen; -beissen, w. b. onr.: afbijten, met bijten op eenen af-nd houden; -bellen, w. b.: wegblaffen; voortblaffen, doorblaffen; -bestellen, w. o. onr. h.: 1) voortbestaan, blijven bestaan, 2) blijven staan, blijven aandringen (-auf: op); -betteln, w. o. h.: voortbedelen, blijven bedelen (sich -betteln, w. w.: met bedelen weg of verder komen); -bewegen, w. b.: 1) voortstuwen 2) wegduwen, (fig.) verplaatsen (sich -bewegen, w. w.: zich voortbewegen); -bewegung, vr.: 1) voortgaande beweging, 2) voortstuwing, (fig.) verplaatsin sen, w. b. onr.: 1) voortblazen, z» wegblazen; w. o. h.: 1) voortgaan met blazen, 2) voortgaan met waaien ; -bluten, w. o. h.: doorbloeden, blijven bloeden: w. b.: wegbloeden, verbloeden; -brauchen, w. b.: doorgebruiken, blijven gebruiken; -brin-gen, w. b. onr.: wegbrengen, (pik.) doen groeien (sich -, w. w. onr.: aan den kost komen, door de wereld komen); -bringlich, bv. n.: vervoerbaar; -bringung, vr.: vervoer.

IFort’ldauer, vr.: voortduring, (fig.: het) blijven bestaan (der Seele: van de ziel; dus: onsterfelijkheid); -dauern, w. o. h.: voortduren, aanhouden, (fig.) blijven bestaan; -dauernd, bv. n.: voortdurend, aanhoudend; -dehnen, w. b.: (muz.) aanhouden; -drangen, w. o. h.: blijven dringen, blijven duwen ; w. b.: voortdringen, voortduwen; -dürfen, w. o. onr. h.: 1) (fam.) wegmogen, 2) durven heengaan.

Ifort’eilen, w. o. s.: 1) maken dat men weg komt, 2) voortspoeden.

Fortepiano, o. (-s; mrv. -s): fortepiano, piano; I -spiel, o.: piano-spel; -spieler, m.: piano-speler, pianist; -spie-lerin, vr.: piano-speelster, pianiste.

Ifort lerben, w. o. h.: overerfelijk zijn, erfelijk overgaan (-auf: op) (sich -erben in einer Familie: in eene familie erfelijk zijn); -erzahlen, w. o. h. en w. b.: voortvertellen.

Ifort'Ifahren, w. o. onr. s.: 1) wegrijden (ook: wegvaren), vertrekken,2) doorrijden (ook: doorvaren); w. o. onr. h. en s.: voortgaan; w. b. onr.: wegbrengen (rijdende of varende); -faulen, w. o. h.: voort-rotten; -fegen, w. b.: wegvegen, (fam., iemand:) wegpoeieren; w. o. h.: doorvegen, voortgaan met vegen; -flackern, w. o. h.: voortflikkeren; -flattern, w. o. s.: wegfladderen; w. o. h.: voortgaan met fladderen; -fliegen, w. o. onr. s.: 1) wegvliegen, 2) voortvliegen, doorvliegen, blijven vliegen; -fliehen, w. o. onr. s.: vlieden, wegvlieden; -fliessen, w.o. onr. s.: 1) voortloopen, voortstroomen, (fig. van den tijd:) voortgaan, 2) wegloopen, wegvloeien ;-fliessend, t. dw.: 1) voortvloeiend, 2) „(fig.) voortdurend, aanhoudend; -fluehen, w b.: wegvloeken; w. o. h.: voortvloeken, doorgaan met vloeken;

-fluthen [t], w. onpers. h.: voortgaan met wassen (b.v. het water); wTb.: wegstroo-men, medevoeren in den stroom, wegspoelen; -frieren, w. onpers. onr. h.: voortgaan met vriezen; w. o. onr. s.: wegvriezen; -fiihren, w. b.: wegbrengen, (fig.) voortzetten, vervolgen; -führer, m, (-s; mrv. -): voortzetter; -führung, vr.: weg-brenging, (fig.) voortzetting.

IFort lgang, m.: voortgang, (fig.) vordering (einen guten -gang haben: goed vooruitgaan); -geben, w. b. onr.: weggeven; w. o. onr. h.: doorgeven, blijven geven, voortgaan met geven; -gehen, w. o. onr. s.: 1) heengaan, weggaan, 2) voortgaan, vervolgen; w. b. onr.: vervolgen, voortzetten; -gehend, bv. n.: voortschrijdend, (fig.) geleidelijk; -giessen, w. b. onr.: weggieten; w. o. onr. h.: blijven gieten, w. onpers. onr. h.: blijven stortregenen; -gleiten, w. o. onr. s.: 1) voortglijden, 2) wegglijden; -glimmen, w. o. onr. h.: voortglimmen (unter der Asche -glimmen: liggen te smeulen onder de asch); -graben, w. b. onr.: weggraven, wegspitten; w. o, onr. h.: voortgraven, voortspitten.

Ifortlhaben, w. b. onr.: 1) (iets:) beethebben, reeds genoten hebben, 2) er möchte ihn gerne von hier -haben: hij zou hem wel gaarne van hier weg willen hebben; -hakeln, w. b.: weghaken; w. o. h.: voortgaan met haken; -halten, w. b, onr.: (fig.) vasthouden ; -heben, w. b. onr.: wegtillen (sich -heben, w. w.: zich wegpakken, maken dat men wegkomt); -hellen, w. b. onr. [3]: voorthelpen, 2) weghelpen (sich -helfen, w. w. onr.: zich helpen, zich redden, er doorheen zien te komen); -helfung, vr.: voorthelping, hulp; -hetzen, w. b.: jacht maken op; -hin', bw.: voortaan, in het vervolg; -hinken, w. o. s.: 1) weghompelen, 2) voorthompelen; -hungern, w. o. h.: voorthongeren, honger blijven lijden; -humpeln, w. o. s.: 1) weghompelen, 2) voorthompelen; -hüpfen, w. o. s,: 1) weghuppelen, vlug wegloopen, 2) voortgaan met huppelen en springen.

fortiiici ren [ie], w. b.: (vest.) versterken, van fortifieatie-werken voorzien; Fortifikation', vr.: (vest.) fortificatie

Ifort'irren, w. o. s. en h.: 1) doordwalen, voortdolen, blijven ronddolen, 2) afdwalen.

Ifort Jagen, w. b. wegjagen; w. o. h.: voortjagen, doorjagen.

ifort Ikarren, w. b.: 1) wegrijden (op eene kar), 2) wegkruien (op een kruiwa-wagen); w. o. h.: 1) doorrijden, 2) doorkruien; -kommen, w. o, onr. s.: 1) voortkomen, vooruitkomen, vooruitgaan, vorderen, 2) wegkomen, zich wegpakken, (fig.) ontkomen, ontsnappen; z. n. o. (-s): voortkomen, welslagen (er wird schon sein -kommen finden: hij zal wel door de wereld komen); -können, w. o. onr. h.: 1) voortkunnen, 2) wegkunnen; -kriechen, w. o. onr. s. en h.: voortkruipen; -kriegen, w. o. h.: voortgaan met oorlog voeren, de vijandelijkheden niet staken; w. b.: (fam.) wegkrijgen; -kutschiren [ie], w. o;> s,: (fam.) wegrijden, (ook:) doorrijden, blijven rijden.

Ifort'liassen, w. b. onr.: laten gaan, laten vertrekken, (fig.) loslaten; -laufen, w. o. onr. s.: 1) wegloopen, 2) voortloopen,

-rennen, w. o. onr. s.: 1) wegrennen, hard wegloopen, 2) doorrennen, hard blijven loopen; -rinnen, w. o. onr. s.: wegloopen; -rollen, w. b.: wegrollen; w. o. s.: 1) wegrollen, 2) blijven rollen, (van den donder:) aanhouden; -rücken, w. b.: weghalen,van zijne plaats halen; w. o. s.: voortrukken, (fig.) vorderen, vooruitkomen, naderen? in aantocht zijn; -rudern, w. o.h.: doorroeien, voortgaan met roeien; w. o. s.: wegroeien; -rufen, w. b. onr.: wegroepen; w. o. onr. h.: doorroepen, blijven roepen.

IFort'lsatz, m.: voorzetting, (ontl.) uitwas; -schaffen, w b.: 1) wegbrengen, vervoeren, 2) wegzenden, wegsturen, 3) wegruimen, opruimen; -schaffung, vr.: 1) voer, 2) wegzending, 3) wegruiming, ruiming (-schaffungsmittel, o.: vervoermiddel); sich -scheren, w. w. onr.: (fam.) zich wegpakken, zich uit de voeten maken; -scheuchen, w. b.: bangmaken, (fig.) wegjagen; -schicken, w. b,: wegzenden, wegsturen; -schieben, w. b. onr.: 1) wegschuiven, wegduwen, 2) voortschuiven, voortduwen; w. o. onr.h.: voortgaan met schui-

er mor

ver-

blijven loopen; -laufend, bv. n.: doorloo-pend, onafgebroken; -leben, w. o. h.: voortleven; -leiten, w. b.: wegbrengen, (fig.) afbrengen, 2) afleiden; -lemen, w. b.: doorleeren, voortgaan met leeren; -lesen, w. o. onr. h.: doorlezen, voortgaan met lezen.

ifort’lmaclien, w. o. h.: voortmaken, spoed maken; w. b.: wegmaken (sich -machen, w. w.: maken dat men wegkomt); -malen, w. b.: voortschilderen; -marschi-ren [iej, w. o. s.: 1) wegmarcheeren, oprukken, 2) doormarcheeren, den marsch vervolgen; -mogen, w. o. onr. h.: weg willen (er möchte gernfort: hij zou gaarne weg willen): -müssen, w. o. onr. h.: 1) weg moeten. 2) voort moeten.

Ifort'lnehmen, w. b. onr.: 1) wegnemen, wegpakken, 2) medenemen; -nöthi-gen [t], w. b.: noodzaken om heen te gaan.

Ifort Ipacken, w. o. h.: doorpakken, voortgaan met pakken (sich -packen, w. w.: zich wegpakken, maken dat men wegkomt); -peitschen, w. b.: 1) voortzweepen, 2) wegzweepen; -pflanzen, w. b.: 1) voort-planten, 2) verplanten, verpoten (sich -pflanzen, w. w.: zich voortplanten, fig.: voorttelen, zich vermenigvuldigen); -pflan-zung, vr.: 1) voortplanting, (fig.) voortteling, vermenigvuldiging, 2) verplanting, verpoting; -pflanzungs, in Sam. (-anstalt, vr.: propaganda; -fahigkeit, vr.: vermogen om zich voort te planten of om voort te telen); -prügeln, w. b.: wegranselen; w. o. h.: doorranselen, blijven ranselen.

Ifort'l rasen, w. o. h.: doorrazen, blijven razen; w. o. s.: als een razende wegloopen; -rasseln, w. o. s.: 1) zich ratelend verwijderen; w. o. h.: doorratelen, voortgaan met ratelen; -rauchen, w. o. h.: doorrooken, blijven rooken ; -rauschen, w. o. h.: doorruischen, blijven ruischen: w. o. s.: zich ruischend verwijderen;-reise, vr.: afreis, vertrek; -reisen, w. o. s.: 1) afreizen, vertrekken, 2) doorreizen, de reis vervolgen of voortzetten; -reissen, w. b. onr.: wegrukken, (fig.) afrukken, (ook:) medesleepen; -reiten, w. o. onr. s.: 1) wegrijden (te paard), 2) doorrijden (te paard);

ver-op-ven of duwen, (fig.) voortkolven; -schies-sen, w. b. onr.: wegschieten, afschieten; w. o. onr, h.: voortschieten, voortgaan met schieten; w. o. onr. s.: te voorschijn komen schieten; -schiffen, w. b.: 1) verschepen, per scheepsgelegenheid verzenden, 2) per schip vervoeren, te water vervoeren; w. o. s.: 1) wegvaren, 2) doorvaren, zijnen koers vervolgen; -schlagen, w. b. onr.: 1) wegslaan, (fig.) met klappen verdrijven, 2) voortslaan, (van nachtegaal, schildvink, enz.:) doorslaan; sich -schlan-geln, w. w.: zich voortkronkelen; -schlei-chen, w. o. onr. s.: 1) voortsluipen, 2) wegsluipen (sich-schleichen, w. w.: wegsluipen); -schleifen, w. b. reg,: 1) voortsleepen, (fig.) voortsleden, 2) wegsleepen, (fig.) wegsleden, w. b. onr.: wegslijpen, afslijpen, w. o. reg. h.: voortgaan met slijpen; -schlendern, w. o. s.: (fam.) 1) voorslenteren, voortlanterfanten, 2) zich dood op zijn gemak verwijderen, heengaan kom ik er vandaag niet dan kom ik -schleppen, w. b.: voortsleepen -schleppen, w. w.: zich met moeite op de been houden); -schleudern, w. b,: 1) voortslingeren, 2) wegslingeren; -schlummern, w. o. s.: doorslapen, blijven slapen: -schlü-pfen, w. o. s.: 1) voortglippen, 2) wegglippen, (fig.) wegsluipen; -schrecken, w. b.: door bangmaken wegjagen, (fig.) afschrikken; -schreiben, onr. w. o. h. en w. b.: voortschrijven, doorschrijven; -schreiten, w, o. onr. s.: voortschrijden; -schritt, in.: vordering, vooruitgang (-schrittspartei, vr.: partij van vooruitgang, progressis-tische partij); -schwarmen, w. o. s.: zich in zwermen (of: zich als een zwerm) wijderen; w. o. h.: voortgaan in zwermen, (fig.) voortdwepen, (ook: pop.) aan den rol blijven, voortgaan met doordraaien; -schwatzen, w. o. h.: voortpraten, doorkakelen; -schwelgen, w. o. n.: voortgaan een ongebonden leven te leiden; -schwem-men, w. b,: wegspoelen;-schwimmen, w.o. onr, s.: 1) wegdrijven, 2) wegzwemmen; w. o. onr. h.: doorzwemmen, blijven zwemmen.

Ifort'lsegelii, w. o. s.: wegzeilen, wegvaren; -sein, w. o. onr. s.: weg zijn; -sen-den, w. b. onr.: wegzenden, wegsturen; -setzen, w. b.: voortzetten, vervolgen; -setzer, m. (-s; mrv. -): voortzetter, (fig.) opvolger; -setzung, vr.; 1) voortzetting, 2) vervolg; -seyn, w. o. onr. s.: weg zijn; -singen, w. o. onr. h.: voortzingen, doorzingen; -sollen, w. o. h.: weg moeten; -spielen, w. o. h. en w. b.: voortspelen, doorspelen; -spinnen, w b. onr.: voortspinnen, (fig.) verder ontwikkelen; -spre-chen, w. o. onr. h.: voortspreken, doorpraten; -sprengen, w. o. s.: wegrennen; w. b.: blijven besproeien; -springen, w. o. s.: 1) wegspringen, (fig.) ontsnappen, 2) voortgaan met springen; sich -stehlen, w. w. onr.: zich uit de voeten maken; -stellen, w. b.: wegzetten, ter zijde zetten; -sterben, w. o. onr. s.: wegsterven; -steuern, w. o. s.: 1) voortstevenen, doorstevenen, 2) wegstevenen; w. o. h.: voortgaan belasting te betalen; -stossen, w.b.: 1) voort-stooten, voortduwen, (fig.) voortschoppen, 2) wegstooten, wegduwen; - streiten, w. o. onr. h.: 1) doorstrijden, blijven strijden, 2) yoortgaan met twisten; -stromen, w. o. s.: wegstroomen; -stürmen, w. o. h.:

WWW

1) voortgraan met stormen, blijven doorstormen, 2) voortgaan de stormklok (de brandklok) te luiden; w. o. s.: zich als een razende verwijderen.

Ifort’itanzen, w. o. h.: voortdansen, doordansen; -taumeln, w. o. s.: zich waggelend (of: telkens struikelend) verwijderen; -toben, w. o. h.: 1) voortrazen, doorrazen, 2) voortwoeden, blijven woeden; -tonen, w, o. h.: blijven klinken, blijven weergalmèn; -traben, w. o. h.: voortdraven, doordraven; w. o. s.: wegdraven, wegrennen; -tragen, w. b. onr.: wegdragen, wegbrengen; -trauern, w. o. h.: in den rouw blijven, (tig.) blijven treuren; -treiben, w. b. onr.: voortdrijven, (fig.) weg-k., ,vervolgen, door-;rieb, m.: (mnw.) voortzetting, ►rtgang; -trippeln, w. o. h.:

weg-

zijne

Forum, o. (-): (hist.) forum; das gehort nicht vor mein -: dat is niet van mijn departement (niet van mijne bevoegdheid), (ook:) dat gaat mij niet

RBiIl»

FSrzel, m. (-s; mrv. -): (van hert of reebok:) staart.

fosch, bv. n.: voos; -es Holz: voos hout.

fossil', bv. n.: fossiel, opgegraven. I -, z;> n. o. (-es, -s): Zie het mrv. Fos-

Fossi'lien, o. mrv.: fossiliën; I -kunde, vr.: fossiliënkunde; -lehre, vr.: leer der fossihën.

Fö’tus, m. (-s): (vlk.) onvoldragene vrucht, foetus.

Fourage (spreek uit: foe-raazj’), vr.: fourage; fouragi'ren [ie; spreek uit: zjie], w. o. h.: fourageeren.

Fourier', m.: Zie Furier.

Fournier’, o.: Zie Furnier.

Fraclit, vr.: vracht (i. a. b.); (kpv.) lading; | -aufseher, m.: opzichter over de vracht of lading; -bar, bv. n.: als vrachtgoed te laden; -bedingung, vr.: voorwaarde bij de aanneming van net vrachtgoed; -besorger, m.: (kph.) expediteur; -brief, m.: vrachtbrief; -fahrt, vr.: vrachtvaart; -fuhrmann, m.: vrachtrijder; -geld, o.: vracht, vervoerloon, transportkosten (mrv.); -gut, o.: vrachtgoed; -handel, m.: (kph.) expeditiehandel; -kutsche, vr.: huurrijtuig; -preis, m.: vrachtloon, vracht; -schein, vrachtbrief; -schiff, o.: vrachtschip; -ver-sender, m,: (kph.) expediteur; -wagen, m.: vrachtwagen; -zettel, m.: vrachtbrief.

fracli’ten, w. b.: 1) bevrachten, huren om vrachtgoed te laden, 2) vervrachten, enden.

Frach’ter, m.: 1) bevrachter, 2) afzender.

Frack, m. (-es, -s; mrv. Frack'e): frak, zwarte rok; - mit breiten Schössen: rok met lange panden.

Frag;, in Sam.: Zie Frage.

jagen, (ook:) voortzetten, verv zetten; -trieb, m.:

(fig.) voortgang; -trippeln, w. o. h.: 1) voorttrippelen, 2) wegtrippelen; -trollen, wl o. s. (en: sich -trollen, w. w.'; heengaan, zich verwijderen, (fig.) strompelen, (fam.) wegsukkelen.

Ifort’lwachsen, w. o. onr. s.: voortgaan met groeien, (fig.) welig opgroeien, goed groeien; -wahren, w. o. h.: voortduren, aanhouden; -wahrend, bv. n.: voortdurend, aanhoudend; -walzen, w. b.:

1)    voortrollen, 2) wegrollen (sich -walzen, w. w.: zich voortbewegen); -wandeln, w. o.: zijnen weg (zijn pad) vervolgen;-wan-dern, w. o. s.: 1) zijnen weg (zijn pad) vervolgen, 2) zich verder begeven, verder gaan, heengaan, weggaan; -wedeln, w. b.: (vliegen:) kwispelend wegjagen; w. o. h. (van eenen hond:) voortgaan met kwispelstaarten; -wehen, w. b.: wegwaaien, (fig.) wegblazen; w. o. s.: wegwaaien; w. o. h.: voortgaan met waaien, blijven waaien; -weisen, w. b. onr.: 1) terugwijzen, afwijzen, (fig.) van zich afstooten,

2)    den weg wijzen om weg te komen; -winken, w. b, (iemand) wenken om heen te. gaan; -wirken, w. o. h.: voortwerken,

taak voortzetten; w. b.: ten uitvoer brengen, tot stand brengen; -wischen, w. b.: 1) wegwisschen, wegvegen, 2) uitvegen, uitvlakken; w. o. s.: (fam.) wegsluipen, zich stilletjes uit de voeten maken; -wollen, w. o. onr. h.: 1) voortwillen, (fig.) willen vorderen, 2) weg willen; -wurzeln, w. o. h. en s.: meer en meer wortel schieten, (fig.) verder om zich heen grijpen.

Ifort'lzaubern, w. b.: wegtooveren; -zeigen, w. b.: Zie -weisen; -zerren, w. b.: ruw wegtrekken, met geweld voorttrekken; -ziehen, w. b. onr.: wegtrekken (mit sich -ziehen: met zich voorttrekken); w. o. onr. s.: wegtrekken, optrekken, heengaan; -zug, m.: 1) vertrek,(het)heengaan, 2) oprukking, wegvervolging, voortzetting van den tocht.

m.:

verz

Frage,^yr.: vraag; (rcht.) ondervraging

pijnbank; ich^ habé eine^ -: (spl.) ik vraag, ik heb eene vraag; die - verlieren: (spl.) hangen; in - sein: (kph.) gevraagd worden; in - stellen: in twijfel trekken; nicht zur - gehören (nicht bei der - stehen [onr.1): geheel buiten de quaestie zijn; I -amt, o.: adreskantoor; -buch, o.: vragenboek; -lehre, vr.: catechisatie; -lehrer, m.: catechiseermeester; -lehrig, bv. n.: catechetisch, in vragen en antwoorden; -punkt, m.: punt waarop het aankomt, (fig.) groote vraag (die -punkte: de punten waarover het verhoor loopt); -schüler, m.: catechisant; -selig, bv. n.: vragerig, nieuwsgierig; -seligkeit, vr.: vragerigheid, nieuwsgierigheid; -spiel, o.: vraagspel; -stück, o.: vraag (Zie ook -punkt); -weise, bv. n. en bw.: 1) vragenderwijze, 2) in vragen en antwoorden; -wort, o.: (tik.) vraagwoordje: -zeichen, o.: (tik.) vraagteeken.

fra’gen, w. b. reg. (ook onr.: fragst, fragt; frug): vragen; Einen -: iemand vragen, (fig.) iemand ondervragen; nach et-was -: naar iets vragen (ook fig., b. v.: ich frage nichts darnach, of: ich frage den Henker darnach: daar vraag ik niet naar, daar maal ik niet om, dat gaat me niet aan); mit - kommt man durch die Welt: (spr.) met vragen komt men waar men wezen wil.

fra’genswertli [tl, bv. n.: het vragen waard.

Fra ger, m. (-s; mrv. -): vrager; (fig.) ondervrager; Fra'gerin, vr. (mrv. -nen): vraagster.

frag’licli, bv. n.: 1) onderwerpelijk, waarvan sprake is; 2) twijfelachtig, onzeker.

ziekte; -öl, o.: pokhout-olie; -sucht, vr.: gedweep met al wat Fransch is): Fran-zö’sin, vr. (mrv. -nen): Fransche, Fran-gaise; franzósi’ren [ie], w. b.: verfran-schen; franzö'sisch, bv. n.: Fransch (das -e: het Fransch; die -e Sprache: de Fransche taal; -e Jagd: moorddadige jacht; -e Kirche: Gallicaansche Kerk; -es Schloss: Fransch slot); bw.: 1) in het Fransch, 2) op zijn Fransch.

frappant’, bv, n.: frappant, treffend, frappi'ren [ie], w. b.: frappeeren, treffen.

Ifrass: Zie fressen.

IFrass, m. (-es): 1) vreet, vreterij;

2)    gulzigheid, vreetzucht, vraatzucht;

3)    (fig.) wegvreting; 4) vraat, vreter, frass’ig, bv. n.: vreterig, vratig,

vom

Fragment', o. (-es; mrv. -e): frag-ment, brokstuk; fragmentarisch, bv. n.: stukswijze, aan (in) brokstukken, fragst, fragt: Zie fragen. Fraisch (Fraiss), vr.: schrik; (gnk,) vallende ziekte.

Fraktion’, vr.: (rek.) breuk. Fraktur, vr.: (hik,) breuk; I -schrift, vr.: staand schrift, (typ.) Duitsche letter. Francis’ka, vr.: Francisca, Fransje. Franciska’ner, m. (-s; mrv. -): Franciscaner monnik; I -nonne, vr.: Franciscaner non.

Francis kus, m. (-): Franeiscus, Frans, fran co, bw.: Zie franko. frank, bw.: rondweg, onverholen; -und frei: frank en vrij. I m. (-en; mrv. -en): (mtw.) franc.

Frankatur', vr.: frankeering.

Fran ke, m. (-n; mrv. -n): (hist.) Frank; (thans:) Frankenlander.

Franken, o. (-s): (adk,) Frankenland; I -berg, o. (-s): (adk.) Frankenberg (in ’t Fransch: Frammont); -land, o.: Frankenland; -wein, m.: Frankenlander wijn.

Frank furt, o. ( s): Frankfort (1. am Main: aan den Main; 2. an der Oder: aan de Oder).

Fran kin, vr. (mrv. -nen): (hist.) Frankische ; 2) (thans:) Frankenlandsche. franki ren [ie], w. b.: frankeeren. fran'kisch, bv. n.: hist.) Frankisch; (thans:) Frankenlandsch.

franko, bw.: franco; I -marke, vr.: frankeerzegeltje.

Frankomanie', vr.: francomanie, dwaze ingenomenheid met al wat Fransch is.

Frank’reich, o. (-s): Frankrijk. Fransclien, o. (-s; mrv, -): kleine franje.

Franse, vr.: franje; mit -n besetzen: met franje omzoomen; I -nmacher; m.; franje-maker, vervaardiger van franje.

fran'siclit, bv. n.: franjeachtig; fran'-sig, bv. n.: met franje.

Franz, m. (-ens): Frans, Franeiscus; I -apfel, m.: leiboom-appel; -band, z. n. m.; Fransche band (om een boek), kalfs-leeren band; z. n. o.: Fransch lint; -baum, m.: (tnb.) leiboom ; -birne, vr.: leiboom-peer; -branntwein, m.: Fransche brandewijn ; -brod, o.: Fransch brood (ein -brödchen: een fransje); -geld, o.: Fransch geld; -gold, o.: boekbmdersgoud; -mann, m.: Fransenman; -obst, o.: ooft van lei-boomen; -perle, vr.: valsche (nagemaakte) parel; -thaler, m.: (in orgels:) Fransche toon; -wein, m.: Fransche wijn; -weizen, m.: boekweit.

Fran’ze, vr.: Zie Franse. Franzo'se, m. (-n; mrv. -n): Fransch-man, (minachtend:) Fransoos; Franzö-selei’, vr.: gedweep met al wat Fransch is; franzö’seln, w. o. h.: dwepen met al wat Fransch is; Franzo'sen, m, mrv.: Franschen (-baum, m.: guajacboom, pok-houtboom; -blattern, vr. mrv.: Spaansche pokken, slechte ziekte; -feind, m.: vijand van al wat Fransch is; -feindschaft, vr.: afkeer van al wat Fransch is; -fresser,m,: verdelger van Franschen, iron.: zwetser, snoever, held met den mond; -freund, m.: vriend der Franschen; -holz, o.: guajac-hout, pokhout; -krankheit, vr.: slechte

gulzig.

Fratz, m. (-en; mrv. -en): potsierlijk beeldje; (fig.) leelijk ventje, misselijk klein gedrocht; I -bohrer m.: (tim.) zwikboor.

Frat'ze, vr.: frats; (fig.) caricatuur; (ook:) sprookje.

Fratzen, vr. mrv,: fratsen; (fig.) sprookjes; I -bild, caricatuur; -gesicht, o.: mal bakkes; -haft, bv. n.: potsierlijk; -macher (-schneider), m.: fratsenmaker, gezichtentrekker.

Fran, vr.: vrouw; (als titel:) 1) vrouw, 2) juffrouw, 3) mevrouw (b.v.: - Braun [wier man ketellapper is]: vrouw Braun;

-    Weiss Iwier man blikslagersbaas is]: juffrouw Weiss; die - Grafin: mevrouw de gravin; Herr und - Spindel: mijnheer en mevrouw of juffrouw Spindel); die

-    Rathin [t]: de raadsheersvrouw; die

Bürgermeisterin: de burgemeestersvrouw; die - Aebtissin: mevrouw de abdis; gnadige -: hooggeëerde mevrouw (of beter kortweg: mevrouw); die -Hause: de vrouw des huizes; unsere liebe -: (kkl.) Onze Lieve Yrouw; die schone -: de schoone vrouw, (pik,) de belladonna, de wolfskers; die weise -: de wijze vrouw, (fig.) de kaartlegster, de waarzegster; I -base, vr.: 1) tante, 2) nicht; -basengeschwatz, o.: kletspraat, buur-vrouwen-geklets, oudewijven-praat.

Frau’clien, o. (-; mrv. -): vrouwtje, wijfje.

Frau'en (mrv. van Frau), in Sam.

I -ader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -anwalt, m.: pleiter voor de emancipatie der vrouw; -anzug, m.: vrouwenkleeding, vrouwenkostuum; -bad, o.: (schk.) Maria-bad, kokend-waterbad; -balsam, m.: (pik.) reinvaren, wormkruid ; -beere, vr.: haag-doorn-bes; -bild, o.: 1) vrouwebeeld, portret eener vrouw, 2) (schl.) Madonna; -birke, vr.: berkeboom (berk) met neerhangende takken;-blume, vr.: (plk.)guich-heil; -bruder, (kkl.) Carmelieter monnik ; -brust, vr.: vrouweborst; -distel, vr.: (pik.) Onzer-Lieve-Vrouwe-distel; -eis, o.: (min.) spiegelsteen; -faden, m. mrv.: zo-merdraden; -feind, m.: vrouwenhater; -fest, o.: Vrouwendag, (kkl.) Maria Lichtmis; -gemach, o.: vertrek (kamer, zaal) der vrouwen, (fig.) serail, harem; -glas, o.: (min.) spiegelsteen; -gut, o.: eigen goed der vrouw; -haar, o.: (pik.) vrouwenhaar, (ook:) monniksbaard; -handschuh, m.: vrouwenhandschoen; -heim, o.: tehuis

14

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

m.: vrou-

vr. mrv.: -person,

vr.:

Fregat'te, vr.: (zeew.) fregatschip, fregat; I Fregatt'vogel, m.: fregatvogel.

Ifrei, bv. n.: vrij (i. a. b.); der-e Staat: de republiek; die -en Künste: de

de vrijë lucht, 2) in ? -er Strasse: op de us -en Stücken: uit

voor vrouwen (d. i. gesticht waar aan vrouwen tijdelijk huisvesting verleend wordt); -hemd, o.: vrouwenhemd; -herr-schaft, vr.: vrouwen-regeering; -kleid, o.: japon (-kleider, o. mrv.: vrouwenkleeren); -kloster, o.: (kkl.) vrouwenklooster, nonnenklooster; -knecht, m.: 1) saletjonker, fatje, 2) vrouwengek; -krankheit, vr.: vrouwenziekte; -lehen, o.: (hist.) vrouwelijk leen; -liebe, vr.: vrouwenliefde; -list, vr.: vrouwenlist; -manschetten, vr. mrv.: vrouwen-mansjetten; -mantel, m.: vrouwenmantel, (pik.) leeuwevoet; -mantel-chen, o.: mantielje; -milch vr,: 1) zog (eener vrouw), 2) Lieb -milch: (eene fijne soort) rijnwijn; -münze, vr.: (pik.) reinva-ren, wormkruid; -nabel, m.: (pik.) navel-kruid; -orden, vr,: vrouwen-orde; -putz, m.: vrouwentooi; -regierung, vr. (-regiment, o.): vrouwenregeering; -raub, m.: vrouwenroof, (inz.-hist.) maagdenroof; -rock, m.: vrouwenrok; -s, in Sam.: Zie Fraitens; -salbei, vr.: (pik.) reinvaren, wormkruid; -sattel, m.: dameszadel; -schmuck, m.: vrouwentooi; -schneider, m.:    dames-kleedermaker;    -schuh, m.:

vrouwenschoen; -schuhmacher (-schuster), m.: schoenmaker voor vrouwen; -staat, m.: vrouwentooi; -stand, m.: vrouwschap, staat van gehuwde vrouw, (in kerken:) Trouwenplaats, vrouwenbank; -stift, o.: vrouwenklooster, nonnenklooster ;-stimme, vr.: vrouwe-stem; -tag, m.: Yrouwen-dag, (kkl.) Maria Lichtmis; -tanz, wendans, dans voor (of: van) vrouwen; -taube, vr.: tortelduif; -theil|t], m.: (rcht.) vrouws-gedeelte, aandeel der vrouw; -thum [tJ, o.: vrouwschap, staat van gehuwde vrouw; -tracht, vr.: vrouwendracht; -tuch, o.: lakenstof voor vrouwen, (inz,) dames-laken; -volk, o.: (pop.) vrouwvolk; -zeit, vr.: (gnk.) tijd van de regels; -zim-mer, o.: 1) vrouwenvertrek, (fig.) serail, harem, 2) vrouw, meisje, (fig.) (het) schoone geslacht, (de) sekse; -zwinger, m.: harem.

Frauens, in Sam. I -leute,

(fam.) vrouwlieden, vrouwlui;

(fam.) vrouwspersoon.

Frau’lein, o. (-s; mrv. -): jong meisje, jonge dochter, jonge dame, ongehuwde, (als titel en als toespraak:) juffrouw; Ihre - Tochter: mejuffrouw uwe dochter; I -steuer, vr.: uitzet (der bruid); -stift, o.: klooster voor adellijke jonge dames.

frau'licli, bv. n,: vrouwelijk, vrouwachtig.

frecli, bv. n.: stout, vermetel; (fig.) verwaten; (ook:) onbeschaamd, brutaal; I -heit, vr.: stoutheid, vermetelheid; (fig.) verwatenheid; (ook:) onbeschaamdheid, brutaliteit.

\ bv. n : vrij (i.

«iaat: de republiek; die vrijë kunsten; ein -es Feld: een ruim veld; auf -em Felde: in het open veld;

in -er Luft: 1) in ■......... *

de open lucht; auf openbare straat; aus eigen beweging, vanzelf, (fig.) onwillekeurig; - Schiff, - Gut: (spr.) de vlag dekt de lading; I -, bw.: vrij (i. a. b.), vrijëlijk; - heraus: rondweg, zonder omwegen; -

sprechen: vrij-uit spreken (Zie ook Frei in Sam.); - leben: vrij leven, (fig.) een los (ongebonden) leven leiden.

Ifrei, in Sam. I -acker, m.: vrijë akker, vrijë grond; -altar, m.: vrij-altaar; -amt, o.: vrij baljuwschap; -backer, m.: bakker wien het vergund was vrijëlijk te bakken; -ball, m.: bal met vrij intree; -bank, vr.: (in de vleeschhal:) algemeene bank; -ba-taillon, o.: vrijwilligers-bataljon, vrijkorps ; -bauer, m.: (hist.) vrijboer, tot geene hee-rendiensten verplichte boer; -beuter, m.: vrijbuiter; -beuterei', vr.: vrijbuiterij; -beuterisch, bv. n.: op zijn vrijbuiters; -bier, o.: 1) vrij bier, bier voor niet, 2) bier dat vrij is van de belasting; -brauer, m.: brouwer wien het vergund was vrijëlijk bier te brouwen; -brief, m.: vrijbrief; -burg, o.: (adk.) Freiburg(stad) ; -bürger, m.: vrij burger, (fig.) republikein (-bürgerlich, bv. n.: republikeinsch; -bür-gersinn, m.: gemeenebestgezindheid, re-publikeinschgezindheid; -bürsche, vr.: jachtrecht, vrijë jacht; -denker, m.: vrijdenker; -denkerei’, vr.: vrijdenkerij;-den-kerisch, bv. n.: vrijdenkers-; bw.: op zijn vrijdenkers; -ding, o.: veemgerecht; -dingshof, m.: (hist.) vrij leen; -eigen, bv.

n.: allodiaal; -fleischer, m.: Zie -schlacli-ter; -frau, vr.: vrijvrouw, barones; -frau-lein, o : barons-dochter.

Ifrei’lgeben, w. b.: de vrijheid schenken aan, (slaven:) vrijlaten ; -gebig, bv. n.: liberaal, onbekrompen, (fig.) mild; -gebig-keit, vr.: liberaliteit, onbekrompenheid, (fig.) mildheid; -geboren, bv. n.: vrij geboren; -geist, m.: vrijgeest; -geisterei’, vr.: vrijgeesterij; -geisterisch, bv. n.:vrijgeesterijachtig ; -gelassene, m. en vr.: (slaaf:) vrijgelatene, (gevangene:) op vrijë voeten gestelde; -gericht, o.: veemgerecht; -gerinne, o.: (in molens:) goot; -gesinnt, bv. n,: liberaal; -graf, m.: vrij-graaf, president van het veemgerecht; -gut, o.: vrij goed.

Ifrei'lliafen, m.: vrijhaven; -halten, w. tb.: vrijhouden, betalen voor; -haltung, vr.: vrijhouding ; -handels, in Sam. (-System, o.: stelsel van den vrijën handel, vrijhandels-stelsel); -haus, o.: (van de gewone lasten) vrijgesteld huis; -heit, vr.: 1) vrijheid (sich die -heit nehmen: de vrijheid nemen, zich veroorloven), 2) vrijdom, vrijstelling. Zie Freilieits.

Freilieits, in Sam. I -baum, m.: vrijheidsboom; -brief, m.: vrijbrief;-freund, m.: vriend van vrijheid; -krieg, m.: vrijheidsoorlog, onafhankelijkheidsoorlog; -liebe, vr.: vrijheidsliefde; -mörder, m.: vermoorder van de vrijheid; -mörderisch, bv. n.: vrijheid-doodend, de vrijheid vermoordend; -mütze, vr.: vrijheids-muts, vrijheidshoed; -prediger, m.: vrijheids-prediker, volks-opruier; -schwarmer, m.: dweper met (voor) vrijheid; -schwindel, m.: vrijheidsroes -sinn, m.: vrijheidszin ; -wuth [tl, vr.: vrijheids woede.

IFrei'llierr, m. (-n; mrv. -en): vrijheer, baron; -herrlich, bv. n.: vrijheerlijk, vrijheerachtig, baronachtig, baro-niaal; -herrschaft, vr.: vrijë heerlijkheid, baronie; -herrschend, bv. n.: souverein ; -hof, m.: (van leendienst) vrijë boerderij; -hufe, vr.: (van leendienst) vrijë pachthoeve.

gaan

w. o.

IFrei’jahr, o.: vrij jaar, (fig.) jaar der ijheid.

IFrei'lkarte, vr.: (spl.) vrijkaart; -knecht, m.: viller, vilder, (fig.) beulsknecht; -kompagnie, vr.: compagnie vrijwilligers; -korps, o.: vrij-korps; -kugel, vr.: betooverde kogel; -lassen, w. b. onr.: (gevangenen:) op vrije voeten stellen, (slaven:) vrijlaten; -lassung, vr.: 1) invrijheidstelling, 2) vrijlating; -lehen, o.:(hist.) vrij leen; -machen, w. b.: 1) vrijmaken, (brieven, enz.:) t'rankeeren, 2) vrijstellen; -machung, vr.: 1) vrijmaking, (fig.) fran-keering, 2) vrijstelling ; -mann, m.: bezitter van een vrij leen, vrijman; -markt, vr.: vrijë markt, -maurer, m.: vrijmetselaar (-maurerloge, vr.: vrijmetselaars-loge; -maurerorden, m.: vrijmetselaars-orde); -maurerei', vr.: vrijmetselarij ; -messe, vr.: vrijë jaarmarkt; -muth [tj, m.: vrijmoedigheid; -müthig [t], bv. n.: vrijmoedig;-mü-thigkeit [t], vr.: vrijmoedigheid; -ort, m.: vrijplaats ; -partei, vr.: vrijwilligers (mrv.), vrijkorps; -pass, m.: vrijë pas;-reiter, m.: vrijwilliger te paard.

IFrei’lsass, m. (-en; mrv. -en): bezitter van een vrij leen, vrijman ; -schar, vr.: vrijschaar, vrijkorps; -schein, m.: vrijdom, vrijbiliet, bewijs van erlangde vrijstelling; -schiessen, z. n. o.: (het) pa-pegaal-schieten, schuttersfeest; -schlach-ter, m.: slachter die vergunning had om te slachten ; -schöppe, m.: veemrechter ; -schule, vr.: kostelooze school;-schiller m.: leerling eener kostelooze school, -schuss, m.: vrij schot, (fig.) wis (zeker) schot; -schütz, m.: vrijschutter; -sinn, m.: warsheid van dwang, (fig.) verdraagzaamheid; -sinnig, bv. n.: vrijzinnig, (fig.) verdraagzaam; -sinnigkeit, vr,: vrijzinnigheid, (fig.) verdraagzaamheid; -sprechen, w, b. onr.: vrijspreken, (fig.) ontheffen, ontslaan, vrijstellen (einen Ünmündigen -sprechen: eenen onmondige mondig verklaren, eenen minderjarige meerderjarig verklaren); -sprechung, vr.: vrijspreking, vrijspraak, ^kkl,) absolutie; -staat m.: republiek; -stadt, vr.: vrijë stad, rijksstad; -statt, vr. (-statte, vr.): vrijplaats; -stehen, w. o. onr. h.: 1) vrij staan, alleen staan, op zich zelf staan, 2) vrijstaan (es steht Ihnen -: het staat u vrij, gij hebt de vrijheid): -stelle, vr.: 1) vrijë plaats, 2) kostelooze plaats; -stellen, w. b.: van alles (of: van allen) afgezonderd plaatsen, geïsoleerd zetten (Einem etwas -stellen: fig.:iemand vrijlaten in iets, iets geheel aan iemand overlaten); -stunde, vr.: 1) onbezet uur, 2) uur vrij-af.

IFrei'ltag, m.: Yrijdag (stiller -tag: kkl.: Stille Yrijdag, Goede Yrijdag); -tisch, m.: vrijë tafel, vrij eten en drinken; -treppe, vr.: hooge stoep, bordes; -wasser, o.: vrij vischwater; -werber, m. (-werberin, vr.): tusschenpersoon om een huwelijk tot stand te brengen; -werbe-rei’, vr.: (het) moeite doen om een huwelijk tusschen twee andere personen tot stand te brengen; -willig, bv. n.: vrijwillig iein -williger: een vrijwilliger; die -willigen: de vrijwilligers); -willigkeit, vr.: vrijwilligheid, vrijë wil, eigen beweging; -zettel, m.: vrij-biljet; zügig, bv. n.: vrijgesteld van de belasting op landverhuizing; -zügigkeit, vr.: vrijstel

ling van de belasting op landverhuizing, (fig.) vrijheid om te gaan waarheen men wil.

Frei'e, o. (-n): open lucht, (fig.) vrijë natuur, buiten; ins - gehen: naar buiten (d. i. buiten ’t stadsgewoel).

frei’en, w. b.: 1) vrijmaken, vrijstellen (der Gefrei'te: de korporaal der infanterie), 2) trouwen, tot vrouw nemen;

onr. h.: vrijën (- um: om, naar), (fig.) dingen naar, staan naar.

Frei’er, m. (-s; mrv. -): (fam,) vrijër, minnaar. Zie Freiers; I -dings, bw.: vrijwillig, uit eigen beweging.

Freierei', vr.: (fam.) 1) vrijërij, ver-keering, 2) gevrij.

Frei'ers, in Sam. I auf -füssen gehen: van plan zijn om te gaan vrijën, ver-keering zoeken; -mann, m.: vrijër, minnaar.

frei’licli, bw,: 1) natuurlijk, zeer zeker, ongetwijfeld; 2) wel is waar;3)o ja.

Frei'sam, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) vergeet-me-nietje; pensee-bloempje; -rosé, vr.: (pik.) penningkruid, stuiverskruid.

Frei’ung;, vr.: I) vrijmaking; vrijstelling; 2) vrijplaats; 3) open lucht, (fig.) vrijë natuur, buiten.

IfremdL, bv. n.: vreemd (i. a. b.); uitheemsch (inz. pik.); sich-gegen Jeman-den stellen (gegen Einen - thun): doen alsof men iemand niet kent; das ist mir -: (fig.) dat komt mij vreemd voor, daar begrijp ik niets van; sich in -e Handel mischen: (fig.) zich met andermans zaken inlaten.

Ifremd, in Sam. I -artig, bv. n.: vreemdsoortig, vreemd, (fig.) vreemd, wonderlijk, zonderling; -artigkeit, vr.: vreemdsoortigheid, (fig.) wonderlijkheid, zonderlingheid; -geboren, bv. n.: in een ander land geboren; -heit, vr.: vreemdheid (i. a. b.), (fig.) onbekendheid; -namig, bv. n.: een vreemden naam voerend, pseudoniem; -sucht, vr.: voorliefde voor al wat uit den vreemde komt; -süchtig, bv. n.: met al wat uit den vreemde komt ingenomen; -thümelei' [tl, vr.: gedweep met al wat uit den vreemde komt; -wort, o.: vreemd woord, aan eene andere taal ontleend woord; -wörterbuch, o.: woordenboek van benamingen en uitdrukkingen ontleend aan andere talen, lexicon van vreemde woorden.

Fremde, vr.: buitenland; in die -ziehen (gehen): naar buitenslands gaan, naar den vreemde gaan; aus der - kommen: uit den vreemde (van buitenslands) komen, I -, m. en vr.: vreemde, vreemdeling.

Frem den, in Sam. I -amt, o.: vreem-delingen-bureau; -buch o.: vreemdelin-gen-boek, register der vreemdelingen; -führer, m.: wegwijzer, gids; -gesetz, o.: vreemdelingen-wet; -legion, vr.: (mil.) vreemden-legioen ; -zimmer, o.: kamer der vreemdelingen, (fig.) logeerkamer.

Fremd'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): vreemdeling; I Fremd'lingsrecht, o,: recht van naasting (om de nalatenschap in bezit te nemen van iemand, die niet genaturaliseerd is).

frequent', bv. n.: druk, veelvuldig (bw.: dikwijls), (fig.) druk bezocht; fre-quentativ’, bv. n.: (tik.) eene herhaling

m.:

, Frett, o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) fret; I -jager, m.: jager met het fret; -wiesel, o. (-s; mrv. -) fret.

Frett’chen, o. (-s; mrv, -): (drk.) fret; -jagen: met het fret jagen.

fretti'ren [iel, w. o. h. en w. b.: met het fret jagen.

Freude, vr.: vreugde, genoegen, pleizier, blijdschap; seine - haben an: pleizier hebben in; - erleben an: vreugde beleven van ; -empfinden über: verheugd zijn over; es macht mir -: het doet mij genoegen; ich mache mir eine - daraus: ik maak er mij een genoegen van; Einem eine - machen: iemand pleizier doen; ich bin vor - ausser mir: ik ben uitgelaten van blijdschap; vor - hüpfen: dansen van blijdschap; voller - sein: in de hoogste mate verheugd zijn, zeer blijde zijn, (ook:) dolveel pleizier hebben; mit -: met genoegen, met pleizier. Zie Freuden; | -trunken, bv. n.: vreugdedronken, dronken van blijdschap.

Freuden, vr.mrv.: genoegens, pret, pleizier; mit -: met genoegen, met pleizier; die - der Jugend: de genoegens der jeugd; herrlich und in - leben: (fam.) in de lorum leven, in een soes van pleizier leven; I -arm, bv. n.: vreugdeloos; -becher, m.: vreugde-beker; -bezeigung, vr.: vreugdbetoon (mrv.: vreugde-bedrij-ven); -bliek, m.: 1) blijde blik, 2) korte

vreugd; -bote, vreugde-bode: -botschaft, vr.: blijde boodschap, blijde tijding;-fahne, vr.: vreugde-vlag; -feier, vr.: vreugde-viering, vreugde-feest; -leind m.: vijand van vroolijkheid; -fest, o.: vreugde-feest; -feuer, o.: vreugdevuur; -gesang, m.: 1) (het) vroolijke zingen, 2) vreugde-lied; -geschrei, o.: vreugde-gejuich (ein drei-maliges -geschrei erheben; een driewerf herhaald gejuich aanheffen); -haus, o.:

1)    huis van pret, 2) woning der blijdschap,

3) slecht huis; -leben, o.: genoeglijk leven; -leer, bv.n.: vreugdeloos;-lied, vreugdelied; -los, bv. n.: vreugdeloos; -madchen, o.: meisje van pleizier; -mahl, o.: vreugdemaal, feestmaal; -meer, o.: (dk.) zee van genoegens; -opfer. o.: vreugde-offer, dank-ofter; -j)ferd, o.: parade-paard; -post, vr.: blijde tijding; -reich, bv. n.: van vreugde opgetogen; -saai, m.: (fig.) rijk der hemelen, (de) hemelzalen (mrv.); -schiessen.o.: (het) lossen van vreugdeschoten; -schuss, m.: vreugde-schot; -spiel, o.: blijspel; -sprung, m.: sprong van blijdschap; -störer, m.: spelbreker; -tag, m.:    1) vreugde-dag,

2)    vroolijke dag; -tanz, m.: 1) dans van blijdschap, 2) vroolijke dans; -taumel, o.: 1) overmaat van blijdschap, 2) vreugderoes; -thrane, vr.: vreugde-traan; -ton, m.: vreugde-toon; -traum, m.: blijde droom, aangename droom ; -trunk, m.: feestdronk; -wein, m.: feestwijn : -zeichen, o.: vreugde-teeken; -zeit, o.: tijd van genoegens, prettige tijd.

g, bv. n.: genoeglijk; I -keit, glijkheid.

Sache -:

aanduidend; Frequentati'vum, o. (-s ; mrv. -ti'va): (tik.) werkwoord van herhaling:; frequenteren Lie], w. b.: 1) bezoeken, 2) omgang houden met; Frequenz’, vr.: toevloed van menschen, druk bezoek, drukke loop.

Fres'ko, o. (-s; mrv. -s); fresco; I -gemalde, o.: fresco-schilderij; -maler, m.: fresco-schilder; -malerei', vr.: (het) fresco-schilderen, (het) schilderen al fresco.

Fress, in Sam, | -bauch, m.: (pop.) vreetzak, gulsbrok; -begieng, bv. n.: vraatzuchtig, gulzig, vreterig; -fieber,

o.: vreetkoorts, (fig,) onverzadelijke honger; -gierde, vr.: vraatzucht, gulzigheid; -gierig, bv. n.: vraatzuchtig, gulzig, vreterig; -glocke, vr.: (fam.) etensklokje, etensuur ; -haftigkeit, vr.: vreterigheid ; -krank-heit, vr.: vreetziekte, (fig.) onverzadelijk-heid; -lust, vr.: trek om te vreten;-lustig, bv. n.: verlangend naar vreten;-napfchen, o.: vretensbakje; -rehe, vr.: (vea.) maagpijn, (het) zuur; -sack, m.: 1) voederzak, 2) vreetzak, gulsbrok; -spitze, vr.: (ins.) voelhoorn, voelspriet; -sucht, vr.: vreetziekte; -trog, m.: voederbak; -wanst, vreetzak, gulsbrok.

Fress’e, vr.: (pop.) bek.

fress en, w. o. h. onr. en w. b. onr. (friss¹ est, frisst; frass; friss; gefress'en): vreten, opvreten; in sich -: verslinden, verzwelgen; um sich -: invrelen, meer en meer om zich heen vreten; sein Leid zijn leed verkroppen; einen Narren an etwas gefressen haben: (spr.) verzot zijn op iets. I -, z. n. o. (-s): (het) vreten; Fresser, m. (-s; mrv. -): vreter; Fresserei’, vr.: (pop.) vreten, brassen, overdaad; Fresserin, vr. (mrv. -nen): vreetster; fress'ig, bv. n.: vreterig, gulzig; Fress'igkeit, vr.: vreterigheid, gulzigheid.

freudi,

vr.: genoeg freu en, w. b.: verheugen, verblijden. I -, w. onpers. h.: verheugen, genoegen doen; es freuet mich: het verheugt mij, het doet mij genoegen (pleizier), ik ben blij. | sich -, w. w.: zich verheugen, blijde zijn; sich - auf etwas: zich blij maken met de gedachte van iets; sich - über *_ zich verheugen over; sich einer zich over iets verheugen; sich im Yoraus -: zich bij voorbaat verheugen.

Freund, m. (-es, -s; mrv. -e): vriend, (fi§r.) bloedverwant; ein - sein von: een vriend zijn van, (fig.) houden van, gaarne mogen; kein - einer Sache sein (kein -von einer Sache sein): niet van iets houden, iets niet mogen; er hat vornehme -e: 1) hij heeft voorname vrienden, 2) hij heeft goede familie; I -brüderlich, bv. n.: echt broederlijk; -los, bv. n.: zonder vrienden, van vrienden verstoken; -nach’barlich, bv. n.: echt buurschappelijk; -recht, o.: 1) recht der vriendschap, 2) recht van familie-betrekking; -vet’terlich, bv. n.: 1) echt neefschappelijk, 2) echt familieachtig.

Freun'din, vr. (mrv. -nen): vriendin, freund lich, bv. n.: vriendelijk; (fig.) lief; I -keit, vr.: vriendelijkheid*, (fig.) liefheid, (het) lieve.

Freund'scliaft, vr.: vriendschap; (fig.) bloedverwantschap, familie-betrekking; (ook:) vriendschapsbetoon, vriendelijkheid: richtige Rechnung erhalt lange -: (spr.) korte rekeningen maken de beste vrienden. Zie Freundschafts.

freundscliaftlicli, bv. n.: vriendschappelijk.

Freund scliafts, in Sam. I -beweis, m.: bewijs van vriendschap; -bezeigung,

'vr.: bewijs van vriendschap (mrv. -bezei-gungen: enk. vriendschapsbetoon);-bünd-niss |s], o.: verbond van vriendschap; -dienst, m.: vriendschapsdienst; -insein, vr. mrv.: (adk.) Yriendschapséilanden;; -stückchen, o.: staaltje van vriendschap; -trieb, m.: behoefte aan vriendschap; -versicherung, vr.: verzekering van vriend-schelp»

Frê'vel, m.® (-s; mrv. -): 1) vergrijp, 2) misdrijf, euveldaad, gewelddaad; ein - begehen (verüben) an: zich vergrijpen aan (tegen), zondigen tegen; ein - sein an (ein - sein gegen): een vergrijp zijn tegen; I -haft, bv. n.: (fig.) beleedigend, kwetsend, krenkend; -haftigkeit, vr.: <het) kwetsende, (het) krenkende; -that, vr.: 1) vergrijp, 2) misdrijf, euveldaad, gewelddaad, (fig.) misdaad; -vogt, m.: (rcht.) officier van justitie; -wort, o.: kwetsend (krenkend, beleedigend) woord;

(fig.) kwade tong, booze

m.: v

des

m.:

-zunge, vr.: tong.

fre'ventlich, bv. n.: beleedigend, kwetsend, krenkend.

Frev'ler, m. (-s; mrv. -): vergrijp-pleger, overtreder; krenker, kwetser; schuldige; frev'lerisch, bv, n.: Zie fr e vel-haft.

Fri'aul, o. (-s): (adk.) Friuli.

Fried. in Sam. I -brüchig, bv. n.: den vrede schendend; -fertig, bv. n.: vreedzaam, vredelievend; -fertigkeit, vr,: vreedzaamheid, vredelievendheid; -hag, m.:

1)    heining, haag, heg, 2) omheinde plaats ; -hof, m.: kerkhof, Godsakker, rustplaats der dooden; -liebend, bv.n,: vredelievend; -los, bv. n.: 1) zonder vrede, twistziek,

2)    vogelvrij, nergens veilig; -sam, bv. n.: vreedzaam, rustig; -samkeit, vr.: vreedzaamheid, rustigheid; -selig (-voll), bv.n.: Zie -sam; -zaun, m.: Zie -liagr-

Friedclien, o. (-s; mrv.-): Godfriedje.

Frie’de, m.: (-ns): vrede; (fig.) rust, kalmte; - ernahrt,Unfriede verzehrt: (spr.) eendracht kweekt, tweedracht breekt; 1 -bann, m.: bevel om zich rustig te houden; -feuer, o.: Helena-vuur, Sint-Elmus-vuur; -fürst, m-: vredevorst; -gebot,o.: bevel om zich rustig te houden; -kauf, m.: koop voetstoots.

Frie’del, m. (-s): Fritsje, Freekje.

IFrie’den, m. (-s): vrede; Einen mit (Einen in) - lassen: iemand met vrede (met rust, ongemoeid) laten.

Ifrie'den, w. b.: omheinen.

Frie’dens, in Sam. ! -abschluss, m.: (het) sluiten van den vrede, vredesverdrag; -absicht, vr.: vredelievende bedoeling; -anerbieten, o. ( antrag, m.): vredesvoorstel (-antrage machen: vredesvoorstellen doen); -artikel, m. (-bedingung, vr.): vredesvoorwaarde; -bote, m.: vrede-bode; -botschaft, vr.: 1) vredelievende boodschap of tijding, 2) bericht van het sluiten van ■den vrede; -brefeher, m.: verbreker (schender) van den vrede; -bruch, m.: 1) vredebreuk, 2) verbreking (schending) van den vrede; -brüchig werden: den vrede schenden; -buch, o.: boek des vredes; -bund, m. (-bündniss [s], o.): verbond van vrede; -einleitungen, vr. mrv.: preliminariën van den vrede; -engel, m.: engel des vredes; -fahne, vr.: vredevlag; -feier, m.: viering van den gesloten vrede; -feind, m.: vijand

van (den) vrede; -fest, o.: vrede-feest, feest van den vrede; -feuer, o.: vreugdevuur over het sluiten van den vrede; -flagge, vr.: vredevlag, witte vlag; -fürst, redevorst; -fuss, voet van vrede; -gedanken, m. mrv.: vredelievende gedachten; -gericht, o.: vredegerecht; -gesandte, m.: vredebode; -geschaft, o.: 1) onderhan-deling over (totstandbrenging van) den vrede, 2) werk des vredes; -gesinnungen, vr. mrv.: vredelievende bedoelingen; -göt-tin, vr.: godin des vredes; -handel, m.:

1)    onderhandeling over den vrede, 2) vredesverdrag; -herold, m.: banierdrager vredes; -instrument, o.: vredesverdrag; -kongress, m.: vredescongres; -kuss, m.: vrede-kus; -medaille, vr.: gedenkpenning als aandenken van den gesloten vrede; -mediation’, vr.: bemiddeling (tusschen-komst) om den vrede tot stand te brengen; -münze, vr.: Zie -medaille; -nachricht, vr.: -botschaft; -pfeife, vr: vredes-pijp; -post, vr.: Zie -botschaft; -pralimina-nen, Vr. mrv.: preliminariën van den vrede; -punkt, m.: voorwaarde (beding) van het vredesverdrag; -rath [t], m.: vredes-con-gres: -richter, m.: vrederechter; -schluss,

(het) sluiten van den vrede, vredesverdrag; -schuss, m.: (zeew.) schot als verzekering dat het schip geene valsche vlag voert; -stab, m.: staf des vredes (staf der vredesgezanten); -stifter. m.: vredestichter; -stiftung, vr.: vrede-stichting, (het) vrede-stichten; -störer, m.: rustverstoorder, (fam.) roervink, (fig. fam.) spelbreker ; -störung, vr.: verstoring van den vrede; -tag, m.: dag van vrede, vrededag; -trak-tat, o.: vredes tractaat, tractaat van vrede, vredes-verdrag; -unterhandler, m.: onderhandelaar over den vrede; -unterhandlung, vr.: onderhandeling over den vrede; -ur-kunde, vr.: vredesverdrag, vredes-tractaat; -vermittler, m.: totstandbrenger van den vrede; -verein, m.: 1) vrede-bond, 2) vredescongres; -vermittlung, vr.: (het) totstand-brengen van den vrede; -versammlung, vredes-congres; -vertrag, m.: vredesverdrag, vredes-tractaat; -voll, bv. n.: vreed-m, vredelievend; -vorschlag, m.: vredes-voorstel, voorstel van vrede; -zeit,vr.: tijd van vrede, vredes-tijd.

Friederi'ke, vr.: Frederica.

fried'lich, bv. n.: vreedzaam, rustig; [ -keit, vr.: vreedzaamheid, rustigheid.

Fried'rich, m. (-s): Frederik; IFried-richsd'or’, m. (-) (of: Friedrichspistole, vr.): (mtw.) Frederikd'or.

fried'sam, bv. n.: Zie friedlich.

Frier', in Sam. I -punkt, m.: vriespunt.

frie'ren, w. o. onr. h. en s. en w. onpers. onr. h. (fror; gefro'ren): 1) vriezen,

2)    bevriezen, dichtvriezen; es friert: het vriest; es friert Stein und Bein: (spr.) het vriest dat het kraakt; es hat gefroren: het heeft gevroren; der Fluss istgefroren: de rivier is dichtgevroren; 3) mich friert: ik heb het koud, ik ben koud. / Frie'ren, z. n. o. (-s): 1) (het) vriezen; 2) gewaarwording van koude; das - haben: door en door koud zijn, verstijfd zijn van de kou, bibberen van de kou.

Fries, m. (-es; mrv. -e): (kleedingstof:) vries, duffel; (bwk.) fries, kroonlijst; (aan geschut:) band, rand; I -land, o.(-s): (adk.) Friesland; -lander, m. (-s; mrv. -): Fries

e me-o.: vuur van een

, vr.

vr.:

(mrv.: Friezen); -landerin, vr. (mry.-nen): Friezin; -landisch, bv.n.: Friesch; -macher,

m, : duffelwever; -rock, m.: duffelsche jas.

Friese, m. (-n; mry. -n): Fries (inboorling van Friesland); die -n: de Friezen.

Frie’sel, m. en o. (-s): (gnk.) derrothe [tj -: het roodvonk; der weisse -: de mazelen.

friesiscli, bv. n.: Friesch; -er Reiter: (mil.) Spaansche ruiter.

frikassi'ren LieJ, w. b, (kkk.) een fricassee maken van, fruiten en opstoven.

Friktion', vr.: wrijving; friktioni’ren [ie], w. b.: wrijven; Friktions’, in Sam. (-feuerzeug, o.: vuurslag; -zündhölzchen, o.: lucifertje).

Fring;, in Sam. I -eisen, o.: wring-ijzer, wringstok.

fring'en, w. b.: wringen.

Ifrisch, bv. n.: friseh; (fig.) versch; (van waschgoed:) schoon; (van metalen:) gezuiverd, zuiver; (van steen:) vast, hard; es ist heute etwas -: het is vandaag min of meer friseh; - und gesund: friseh en gezond; eine-eFarbe: eenefrissche kleur; -e Butter: versche boter; - Brod: versch brood; ein -es Ei: een versch ei; -e Luft schopten: versche lucht scheppen; -es Wasser: versch water; -e Pferde: versche paarden; - Truppen: versche troepen; -e Zufuhr: versche toevoer; es liegt mir noch im -en Andenken: het ligt mij nog versch in het geheugen; auf -er That: op heeter-daad; -e Wasche; schoon goed, schoon linnen; ein -es Hemd: een schoon hemd; -es Blei: gezuiverd lood; -machen: Zié frischen. I -, bw.: 1) friseh; 2) versch;

-    gewagt ist halb gewonnen: (spr.) friseh gewaagd is half gewonnen, een goed begin is het halve werk; von-em: opnieuw, nog eens; - darauf los: friseh er op los;

-    auf: (tsw.) wakker op!

IFrisck, in Sam. | -arbeit, vr.: ertssmelting, metaal-zuivering; -backen, bv.

n. : verschbakken, versch; -hacker, m.: bakker die zelf eene bakkerij heeft (in tegenstelling van „koude bakker”, die brood verkoopt, dat bij een ander gebakken is): -balg, m.: kleine blaasbalg (in smelt-ovens); -blei, o.: gezuiverd lood; -eisen, o.: 1) gezuiverd ijzer, 2) 'gehard ijzer; -esse, vr.: smelt-oven (voor d taal-zuivering); -feuer. smelt-oven; -gestein, o.: vaste rotssteen; -herd, m.: Zie -esse; -knecht, m.: knecht in eene erts-smelterij; ^das) -machen, z.

n. o.: ertssmelting, metaal-zuivering; -maler, m.: fresco-schilder; -malerei, vr.: (het) schilderen al fresco; -melk (-milchend), bv.

n.: pas melk gevend; -ofen, m.: Zie-esse; -semaeke, vr.: metaal-slak; -stück, o.: (een) stuk metaal na de eerste smelting.

Friscli’e, vr.: 1) frischheid; 2) versch-heid; 3) (jag.) plaats waar het wild gaat drinken.

friscli'en, w. b.: (metaal:) zuiveren door smelting; (geweren:) van eene nieuwe getrokkene loop voorzien; (jachthonden:) laten purgeeren. I -, w. o. h.: (jag.) jongen werpen, jongen.

Friscker, m. (-s; mrv. -): smelter (in metaal-smelterijën); frisch’erdings, bw.: onlangs, kort geleden; Friseh’ling, m. (-s; mrv. -e): jong everzwijn.

Friseur’, m. (-s; mrv. -s): kapper.

Frisir' Lie], in Sam. I -bohrer, m.: fijne drilboor; -eisen, o.: (kappers-) krul-ijzerv friseer-ij^er; -kamm, m.: friseer-kam; -mühle, vr.: kras-molen, nop-molen (machine om laken te noppen); -scheibe kras tafel.

frisi’ren [ie], w. b.: (haar:) friseeren, in (op) de krul zetten; (laken:) noppen, opkrassen; (zeew.) met poortlaken voeren, (de poorten).

friss, frissest, frisst: Zie fressen-

Frist, vr.: termijn, tijd, uitstel, verdaging, opschorting; in Jahres -: binnen een jaar; I -befehl, m.: (rcht.) vonnis waarbij een vroeger gestelde termijn verlengd wordt; -gesuch, o.: (rcht.) verzoek om uitstel; -verlangerung, vr.: verlenging van den termijn.

frist’en, w. b.: eenen termijn bepalen voor, verdagen, tot later verscliuiven, uitstellen ; (fig., iets) op de lange baan schuiven; das Leben -: zijn leven rekken; Einem das Leben -: iem. in het leven houden, (fig,) iemand het leven redden; l-weiser bw.: in termijnen.

Frisur', vr.: gekapt haar, kapsel;, (mod.) falbala, strook.

Fritt, m. (-es; mrv. -e): fretboor, fret;

I -bohrer, m.: fretboor; -ofen, m.: calci-neer-oven, glassmelters-oven; Frit'te, vr.: glasspijs, mengsel voor eene smelting glas; Frit’tenpfanne, vr.: smeltkroes.

Fritz, m.: Frits, Frederik.

froli, bv n.: blij, blijde, opgeruimd; -e-Botschaft: blijde boodschap, goede tijding; eines Dinges - werden: zeer in zijn schik zijn met iets; immer -en Muthes [tj sein: altijd opgeruimd van humeur zijn; I -ge-fühl, o.: vergenoegdheid, gevoel van tevredenheid; locken, w. o. h.: juichen, jubelen (frohlocket dem Herrn: bijb.: juicht den Heer); -müthig [t], bv. n.: blijmoedig, opgeruimd; -sinn, m.: blijmoedigheid, opgeruimdheid; -sinnig, bv, n.: blijmoedig, opgeruimd.

fröli lick, bv.n.: vroolijk, goedgeluimd;

I -keit, vr.: vroolijkheid, vroolijke stemming, goede luim.

Frohn [Fron], m. (-es, -s ; mrv. -e): (door den leenheer aangestelde) deurwaarder; I -acker, m.: akker waaraan de verplichting tot heerendiensten verbonden was; -altar, m.: hoog-altaar; -amt, o.: (kkl.) hoogmis; -arbeit, vr.: Zie Frohne: -bar, bv. n.: tot heerendiensten verplicht; -bauer, m.: tot het verrichten van heerendiensten verplichte boer; -dienst, m.: heerendienst, leendienst; -fasten, o.: (kkl.) Quatertemper (driedaag-sche Vasten bij den aanvang van elk vierendeeljaars); -feste, vr.: gijzeling; -frei, bv. n.: van heerendiensten vrij; -freiheit, vr.: bevrijdheid van de verplichting tot heerendiensten; -fuhre, vr.: verplichte wagenvrachtdienst; -geld, o.: belasting in geld in plaats van heerendiensten; -gut, o.: grond waaraan de verplichting tot het doen van heerendiensten verbonden was; -herr, m.: leenheer; -hof, m.: boerderij waaraan de verplichting tot heerendiensten verbonden was; -hufe,

Zie -acker; -knecht, m.: knecht van des leenheers deurwaarder; -korn, o.: koorn voor hen die heerendiensten verrichten;

ver-

Zie

fromm, bv. n.: vroom, (fig.) goed, braaf, deugdzaam; (ook:) mak, gehoorzaam, gedwee; sich - stellen: zich vroom houden, den vrome uithangen; -e Wün-sche: (fig.) vrome wenschen (wenschen die nimmer vervuld zullen worden); - wie ein Lamm: spr.) zoo mak als een schaap; ein -es Pferd: een mak paard; I -erz, o.: zilverhoudend lood-erts; -herzig, bv. n.: vroom en goed, braaf; -sinn, m.: vroomheid.

Frömmelei', vr.: 1) schijnheiligheid, 2) kwezelarij; frÖmm’eln, w. o. h.: 1) den vrome uithangen, 2) kwezelen.

fromm'en, w. o. h.: baten, goed (nuttig, dienstig) zijn voor, tot nut (tot voordeel) strekken. | -, z. n. o. (-s): nut, voordeel ; das dient zu Eurem -: dat is voor bestwil.

Frömmigkeit, vr.:    vroomheid,

godsvrucht; (fig.) vromigheid, schijnvroomheid.

uw

om

voer

-lehen (-lehn), o.: leengoed waarop de verplichting tot het doen van heerendiensten rustte; -leich'nam, o.: (kkl.) Corpus Christi (het Heilige Lichaam van Christus, het Heilige Sacrament); -leich’namsfest,

o.: Heilige Sacramentsdag; -leich’nams-woche, vr.: octaaf van den Heiligen Sacramentsdag ; -pferd, o.: korvee-paard, paard waarmee de verplichte heerendienst verricht werd; -pflichtig, bv. n.: tot heeren-diensten verplicht; -pflichtigkeit, vr.: ge-houdenheid tot het verrichten vanheeren-diensten; -recht, o.: recht om van de on-derhoorigen heerendiensten te vorderen, (fig.) gemeente-wet, gemeente-verordening; -register, o.: korvee-boek, register der heerendiensten; -tag, m.: korvee-dag, dag waarop de verplichte heerendienst verricht werd of moest worden ; -vogt, m.: opzichter over de heerendienstplichtigen, taakgever; -weise, bw.: als verplichte heerendienst.

Froli’ne [Fro'ne], vr.: (hist.) heerendienst, leendienst; zur - arbeiten: werk als verplichte heerendienst doen.

frohnen [fro’nen!, w. o. h.: (hist.) plichte heerendiensten verrichten, (fig.) slaven, zwoegen, zich afslooven; Einem -: (fig.) het werk voor iemand doen zonder er voor betaald te worden, (ook:) zich voor iemand afslooven; Jemands Launen -: (fig.) zich schikken naar iemands luimen, iemands nukken ontzien; seinen Lüsten -: (fig.) de slaaf wezen van zijne eigene hartstochten; der Sünde -: (fig.) willens en wetens de zonde dienen.

frÖli’nen [frö’nenl, w. o. h.: frohnen.

Fröh’ner [Frö’ner], m. (-s; mrv. -): heerendienstplichtige, verrichter van verplichte heerendiensten.

Frömm’ler, m. (-s; mrv. -): 1) schijnheilige, huichelaar, 2) kwezelaar, fijne; Frömm'lerin, vr. (mrv. -neni: 1) schijnvrome, huichelaarster, .2) kwezel, fijn zusje; Frömm'ling, m. (-s; mrv. -e): Zie Frömmler.

Fron’de, vr.: (hist.) Fronde.

Front, in Sam. I -marsch, m.: front-marsch.

Fron te, vr.: front (i. a. b.); - ma-chen: front maken; I -linie, vr.: frontlinie.

fror, fröre: Zie frieren.

Frosclt, m. (-es; mrv. Frösch’e): kik-vorsch, kikker; (hik. en vea.) kikvorsch-gezwel; (vuurwerk:) voetzoeker, zwermer; (van een slot:) kom, plaat; (bij kuipers:) werk, uitgeplozen touw; (akk.) zwade, zwad; (tim.) ladder; (fig.) haak; I -ader, vr.: (ontl.) kikvorsch-ader; -biss, m.: (hik.) kikvorschenbeet; -braten, m.: (kkk.) kik-vorschenbilletjes (mrv.); -eisen, o.: mes het kikvorschgezwel uit te snijden; -fisch, vr.: (visch:) zeewolf, zeeduivel;-ge-quak, o.: kikvorschen-gekwaak; -geschwulst,

o.: kikvorschgezwel; -lache, vr.: kikvor-schen-poel, (fig.) stinksloot; -laich, o.: kik-vorschen-schot, kikvorschen-zaad; -löffel,

m.: (pik.) water-weegbree; -öl, o.: kikvor-schen-olie; -quappe, vr.: donderpadde; -pfeffer, m.: (pik.) water-eppe; -sattel, m.: zadel zonder rugsteun; -schnapper, m.: boog om kikvorschen te schieten; -stein,

m. : (min.) paddesteen; -teich, m.: kik-vorschen-vijver; -wurm, m.: kikvorschen-larve.

Frösch’chen, o. (-s; mrv. -): kik-vorschje, kikkertje.

Frösclt'el, o. (-s; mrv. -): (mnw.) ladder-stut.

frösclt'en, w. o. h.: kikvorschen vangen.

Frösciilein, o. (-s; mrv. -): kik-vorschje, kikkertje; I -geschwulst, o.: kikvorschgezwel.

Frost, m. (-es): 1) vorst, vriezend weder; 2) koortsrilling, koortshuivering; (fig.) doodstrijd, stuiptrekkingen (mrv.) des doods, (ook:) gebrelc aan bloed op den ouden dag; (fig. ook:) ijskoudheidf; - in den Füssen; wintervoeten; I -beule, vr.: winterbult, winter (aan handen of voeten); -bohrer, m.: boor om een bevroren grond te boren ; -brand, m.: brandblaar; -mittel,

o.: middel voor winterhanden en wintervoeten; -monat, m.: wintermaand ; -nacht, v.: vriezende nacht; -pflaster, o.: pleister voor winterhanden en wintervoeten; -rauch, m.: rijm, rijp; -salbe, vr.: zalf voor winterhanden en wintervoeten; -wetter, o.: vriezend weder.

fröst’eln, w. onpers. h.: 1) min of meer vriezen; es fröstelt: het vriest een weinig; 2) huivering veroorzaken; mich fröstelt: ik heb koude huiveringen; fröst’elnd, bv.

n, : rillig, huiverig.

frost'en. w. onpers. h.: Zie het w. onpers. frösteln.

frost'ig, bv. n.: vriezend, koud; (van menschen:) rillig, huiverig, (ook:) kouë-lijk; (fig.) ijskoud. I-, bw.: ijskoud, op eene ijskoude manier.

Frostling, m. (-s; mrv. -e): kouëlijk mensch.

frotti’ren [ie], w. b.: wrijven; inwrijven.

IFruclit, vr. (mrv. Früch’te): vrucht (i. a. b.), (inz.) boomvrucht, ooft, fruit, (ook:) veldgewas, (inz.) graan, koorn; (vlk.) lijfsvrucht; (fig.) vrucht, gevolg, uitvloeisel; I -abgabe, vr.: 1) belasting op graan, 2) als belasting van het gewas op te brengen graan; -acker, m.: graanakker, koornveld; -ansetzen, z. n. o.: vruchtzet-ting; -ast, m.: vruchtdragende (boom-)tak; -auge, o.: vruchtknop; -ausfuhr, vr.: uit-van graan; -balg, m.: vruchtdop,

m.:

m.:

natura op te

vru

vrucht-omkleedsel; -bar, by. n.: vruchtbaar; -barkeit, vr.: vruchtbaarheid; -bau, graanteelt; -baum, m.: vruchtboom (-baumzucht, vr.: teelt van vruchtboomen); -beet, o.: (tuin-)bed om vruchten te telen; -behaltniss [s], o.:vrucht-omkleedsel; -bil-dung, vr.: vorming van de vrucht; -blüthe Ltl, vr.: vruchtzettende bloesem; -boden, graanzolder, koornzolder, (fig.) graanschuur, koornschuur, (pik.) zaadbodem; -brand, m.: bederf (brand) in het koorn; -branntwein, m.: koornbrandewijn; -brin-gend, bv. n.: vruchtdragend, (fig.) voordeelig, (ook:) nut-stichtend; -buche, vr.: eikels dragende beukeboom; -darre, vr.: eest; -decke, vr.: vliesje (velletje, schil, omkleedsel) van de vrucht; -dieb, m.: dief van te veld staand gewas of van boomvruchten; -eiche, vr.: eikels dragende eike-boom; -entwickelungsperiode, vr.: tijdperk waarin de vrucht zich ontwikkelt; -erde, vr.: teel-aarde, tuin-aarde; -ertrag,

m.: beschot (van graan), opbrengst (van veldgewas of van boomvruchten); -essend, bv. n.: veldgewas-etend; -essig, m. :vruch-ten-azijn.

IFruclit'lfaule, vr.: bederf in het koorn; -feld, o.: koornveld, graan-akker; -fressend, bv, n.: veldgewas-vretend; -för-mig, bv. n.: vruchtvormig ; -garten, m.: boomgaard (pop.: boogerd); -getilde, o.: koornveld, graan-akker; -gehange, o.: (bwk.) lofwerk, festoen; -gehause, o.: vrucht-omkleedsel; -gelander, o : spalier (latwerk) voor leiboomen; -geniesser, m.: (rcht.) vrucht-gebruiker; -genuss, m.: (rcht.) vrucht-gebruik; -gewinde, o.: (bwk.) lofwerk, festoen; -gott, m.: (fab.) god van den oogst (Yertumnus); -göttin, vr.: (fab,)^ godin van den oogst (Ceres), (ook:) godin' der ooftboomen (Pomona); -gülte, vr.: in brengen belasting (van het veldgewas of van de boomvruchten), (inz.) koorn-tiend;-hain, m.: (kleine)boomgaard (pop.: boogerd); -halle, vr.: koornbeurs; -halter, m.: (ontl.) baarmoeder; -handel,

m.: graanhandel; -handler, m.: graankoo-per; -handlerin, vr.: koopvrouw in granen; -haus, o.: koornhuis, graanzolder, (fig.) graanschuur, koornschuur, (tnb.) wintertuin, overdekte tuin met broeikassen; -haut, vr.: (pik.) vrucht-omkleedsel; -hautchen, o.: (ontl.) netvlies (van het oog), (vlk.) vlies van het foetus; -hora, o. (fab. en dk.) hoorn des ovefvloeds; -hülle, vr.: Zie -decke; -hülse, vr.: peul, schil, dop, bast (van vruchten).

IFruchtlkammer, vr.: koornzolder, (fig.) koornschuur, graanschuur; -kapsel, vr.: vrucht-omkleedsel, vliesje (schilletje) om de vrucht; -keim, vr.: vruchtkiem; -knospe, vr.: vruchtknop; -knoten, m.:

chtkiem; -korb, m.: fruitmand; -körb-chen, o.: fruitmandje; -korn, o.: 1) graankorrel, 2) zaadkorrel; -kranz, m.: (bwk.) lofwerk, festoen; -kunde, vr.: vruchten-kunde, beschrijving van (verhandeling over) vruchten; -kundige, m.: vruchtenkenner, vruchtenkundige; -los, bv. n.: onvruchtbaar, (fig.) vruchteloos; -losigkeit, vr.: onvruchtbaarheid, (fig.) vruchteloosheid; -makler, m.: koornmakelaar; -maler,

m.: vruchtenschilder; -malerei, vr.: (het) schilderen van vruchten; -mangel, m.:gebrek (schaarschte) aan vruchten (inz. aan koorn);

-mark, o.: vleezig deel van fruit; -markt, m.: koornmarkt; -mass, o.: koornmaat; -mes-ser, (m.) koornmeter, (o.) fruitmes ; -mo-nat, m.: (hist.) fructidor; -mus, o.: (kkk.) vruchtenmoes ; -niesser, m.: vruchtgebruiker; -niessung, vr.: vruchtgebruik; -preis, m.: graanprijs ; -reich, bv. n.: rijk aan graan, (fig.) rijk aan vruchten, (ook:) voordeelig; -schnur, vr.: (bwk.) lofwerk, festoen; -schrumpf, m.: indroging van vruchten of graan; -speicher, m.: koornzolder, graanzolder, (fig.) graanschuur; -sperre vr.: verbod op den uitvoer (of op den invoer) van graan; -staude, vr. (-strauch, m,): vruchtendragende struik; -stein, m. (min.) vruchtvormige steen; -stiel, m,: vruchtsteeltje ; -stück, o.:(schl.) fruitstuk; -tragend, bv n.: vruchtdragend, (fig.) voordeelig (-tragender Baum: vruchtboom) ; -wechsel, m.: (akk.) afwisseling van gewas; -wein, m.: vruchtenwijn; -wolle, vr.: (pik.) vederkroon, wolkroon; -zehnte, m.: veldgewas-tiend, (inz.1 koorn-tiend; -zins, m.: akkercijns, (inz.) akker-tiend ;-zinsherr, m : tiendheffer.

Früciit'clien, o. (-s; mrv. -): vruchtje, kleine vrucht; (fig.) kleine deugniet.

frucliten, w. o. h.: vrucht dragen, tot nut gedijën, baat geven; nicht -: niet baten.

frug: Zie fragen.

frugal’, bv. n.: matig, sober; Fruga-Iltat', vr,: matigheid, soberheid.

früh, bv. n. en bw.: vroeg; Ihre Uhr geht zu -: uw horloge gaat voor (loopt voor); I -apfel, m.: vroege appel; apri-kose, vr.: vroege abrikoos; -arbeit, vr.: ochtendwerk, werk in den vroegen morgen; -auf, m.: ontijdig ter wereld gekomen kind; -beet, o.: (tnb.) broeibed; -birke, vr.: vroeg uitloopende berkeboom; -birne, vr.: vroege peer; -eiche,vr.: steeneik; -erbse, vr.: vroege erwt, jonge doperwt; -gebaren, z. n. o.: ontijdige bevalling, miskraam; -gebet, o.: ochtendgebed, morgengebed; -geburt, vr.: 1) ontijdige bevalling, miskraam, 2) ontijdig geboren kind; -gerste, vr.: vroege gerst; -gewand, o,: ochtendgewaad, ochtendkleeding; -got-tesdienst, m.: (kkl.) vroegdienst; -jahr, o.: voorjaar, lente; -kartoffeln, vr. mrv.: vroege aardappelen; -kirche, vr.: (kkl.) vroegkerk, vroegdienst; -kirsche, vr.: vroege kers; -klug, bv. n.: vroeg-wijs, te vroeg wijs; -kohl, m.: vroege kool; -kost, vr.: ontbijt; -kosten, w. o. h. en w. b.: ontbijten; -messe, vr.: (kkl.) vroegmis; -mette, vr.: (kkl.[ vroegmetten (mrv.); -mor'gendlich, bv. n.: zeer vroegtijdig; -mor'gens, bw.: des morgens in de vroegte; -nebel, m.: ochtendnevel, ochtendmist; -obst, o.: vroege fruit; -pfir'-siche, vr.: vroege perzik; -prediger, m.: vroegpreek-doener; -predigt, vr.: vroegpreek; -regen,m.: 1) ochtendregen, 2) voor-jaarsregen; -reif, bv. n.: vroeg-rijp; -reife, vr.: vroege rijpheid; -rosé, vr.: vroege roos; -roth [t], o.: morgenrood; -saat, vr.: voorjaars-gewas, (het) vroege zaaisel; -schlaf, m.: ochtenddutje; -sonne, vr.: ochtendzon; -standchen, o.: muziek of zang als ochtendhulde; -stück, o.: ontbijt; -stücken, w. o. h. en w. b.: ontbijten; -stunde, vr.: ochtend-uur, morgen-uur; -thau Ltl, m.: ochtenddauw ; -traube, vr.:

FRüHTRUNK.

217

vroege druif; -trunk, m.: ochtenddronk; -zeit, vr.: vroegte; -zeitig, bv. n.: vroegtijdig, vroeg; -zeitigkeit,vr.:vroegtijdigheid, vroegheid.

Früh'e, vr.: vroegte; in aller zeer in de vroegte.

Frühling, m. (-es,    -s; mrv. -e):

1) lente, voorjaar; (fig.) lente-tijd des levens, vroege jeugd; 2) ontijdig ter wereld gekomen kind of dier,

Früli’lings, in Sam. I -blume, vr.: lente-bloem, primula veris; -farbe, vr.: voorjaars-tint; -feier, vr.: lente-feest; -fieber, o.: voorjaars-koorts; -fliege, vr.: (ins.) voorjaars-vlieg; -gerste, vr.: voor-jaars-gerst, vroege gerst; -haft, bv. n.:als in het voorjaar; -himmel, m.: voorjaarslucht, lente-hemel; -holzung,vr.: voorjaars-houthak; -jahr, o.: (fig.) lente-jaar, jaar uit den lente-tijd des levens ; -kleid, o.: voorjaars-kleeding, (fig.) voorjaars-dos, lente-dos; -luft, vr.: voorjaars-lucht;-lüft-chen, o. : voorjaarswindje; -markt, m. (-messe, vr.): voorjaars-markt; -monat, lente-maand (Maart); -morgen, m.: lentemorgen; -nacht, vr.: voorjaars-nacht, lente-nacht; -nacht'gleiche, vr.: lente-nachtevening; -pflanze, vr.: voorjaars-plant; -sonne, vr.: lente-zon;-tag, m.: lente-dag, voorjaarsdag; -wetter, o.: lente-weder, voorjaarsweer; -zeit, vr.: voorjaar, lente.

IFuchs, m. (-es ; mrv. Füch'se): l)(drk.) (fig.) vaalgeel paard, vospaard, vos; roode vos (d. i. iemand met rood

m.:

vos; '

<pok:)

haar); (ook:) sluwe vos, geslepen vogel, uitgeslapen snuiter; (in de studentenwereld:) groen; (in biljartspel:) beest; (schertsend:) geelvinkje, goudstukje, stuk goudgeld (er hat Füchse: hij heeft moppen, hij heeft geld, hij is rijk).

IFuchs, in Sam. I -affe, m.: vosroode aap; -amber, m.: zwarte amber; -artig, bv. n.: vosachtig; -balg, m.: vosse-vel (den -balg streichen: fig. fam.: pluimstrij--bart, m.: (pik.) kleine boksdoorh, rossige baard; -bau, m.: vossenhol; e, vr.: (pik.) braambes, braam; -bel->.: (het) keffen; -eisen, o. (-falie, vr.): vossenval; -feil, o.: vossevel; -fett, o.: vossenvet; -gans, vr.: (vog.) tadorna; -gebrame, o.: garneersel (boordsel) van vosse-bont; -geschoss, o.: (jag.) vossen-knip, vossenstrik ; -grube, vr.: 1) vossen-kuil (om er vossen in te vangen), 2) vossenhol; -haar, o.: vossenhaar, (fig.) rossig (roodachtig) haar; -höhle, vr.: Zie -grube; -hund, m.: vossenjagers-hond; -hütte, vr.; (jag.) huisje (hut) waar men op den vos loert; -insein, vr. mrv.: (adk.) Yossen-ilanden; -jagd, vr.: vossenjacht; -jager, m. : vossenjager ; -kaninchen, o.: Brazi-liaansch stinkdier; -kopf, m.: vosse-kop, (fig.) hoofd met rood naar, (ook:) sluwe vos, geslepen vogel, uitgeslapen snuiter; -koth ltj, m.: vossendrek, vossenkeutels (mrv.); -lehm, m.: gele mergel; -loch, o.: vossenhol; -mist, m.: Zie -koth; -monat, m,: sprokkelmaand (Februari); -mütze, vr.: pet van vosse-vel; -pelz. m.: ^vosse-vel, 2) bont van vosse-vel (den -pelz an-ziehen: fig.: met sluwheid te werk gaan) ; -perrücke, vr.: staartpruik; -prellen, o.: Jonas in den walvisch (een spel, waarbij «ene deken aan de vier hoeken, dus door

ken);

(fiflr.)

-beer

len, o.

vier personen, vastgehouden wordt, terwijl iemand daarin ligt, die telkens in de hoogte geworpen en dan weder in de deken opgevangen wordt; -raude, vr.. vossenschurft, (het) uitvallen van het haar; -röhre, vr.: vossenhol; -roth [t], bv. n.: zoo rood als een vos, rossig; -schecke, vr.: roodbont paard (wit met roode plekken); -schiessen, o.: vossenjacht; -schrot, o.: (jag.) vossen-hagel, grove hagel; -schwanz, staart, (pik.) vosse-staart (den -schwanz streichen: fig.: pluimstrijken; den -schwanz machen, of: einen -schwanz abgeben: kwaadspreken achter iemands rug); -schwanzen, w. o. h.: pluimstrijken; -schwanzer, m.: pluimstrijker; -schwanze-rei’, vr.: pluimstrijkerij ; -schwanzerin, vr. (mrv. -nen): pluimstrijkster; -schwanze-risch, bv. n.: pluimstrijkerig; -schwanzig, bv. n.: met een staart; -schweif, m.: vosse staart, (fig.) staartpruik; -stute, vr.: rosachtige (vaalroode) merrie, vos-paard; -sucht, vr.: Zie -raude; -traube, vr.: vossendruif; -übel, o.: Zie -raude; -wild, bv. n.: (gem.) manziek; -ziemer, m.: teellid van den vos.

Füchs'chen, o. (-s; mrv. -): vosje.

füchselu, w. o. h.: 1) stinken als een vos; 2) op de vossenjacht gaan: w. b,: 1) plagen, 2) voor den gek houden.

fuch’seu, w. b. en o. h.: 1) plagen, kwellen; 2) bedriegen, misleiden; 3) valsch spelen: 4) (biljart:) een beest maken.

füch'sen, w. o. h.: stinken als een vos. I füchs'en (fuchs'en), bv. n.: van vossevel.

Fuchser (Füchs’er), m.: (kph.) beunhaas in den effectenhandel; (biljart:) beestenmaker.

füchsicht, bv. n.: 1) vosachtig, (inz.) stinkend als een vos; 2) vaalrood, rossig.

Füchsin, vr. (mrv. -nen): (drk.) wijfjes-vos; (fig. pop.) geslepen kat, listig vrouwmensen.

Fuch’tel, vr.: platte sabel, blanke sabel: die - bekommen: klappen met de platte sabel krijgen; Einem die -geben: iemand met het plat van de sabel slaan, (fig.) iemand afranselen; Einen un-' der - halten (Einen unter die - neh-): iemand onder den duim houden;

m.: vosse-

ter

men)

I -klinge, vr.: sabelplat, degenplat (zonder scherpe snij-kant).

fucli'teln, w. o. h.: zwaaien (met sabel, degen, stok, enz.); w. b.: met de platte sabel slaan, (fig.) afranselen; sich herum - (einander herum -): met de blanke sabel aan den gang zijn.

Fu'der, o.: voer, wagenvracht, wagenvol; (wijnmaat:) aam; ein - Heu: een voer hooi; I -weise, bw.: 1) met wagens-vol, 2) bij het aam

Fug, m. (-es, -s): recht, reden, bevoegdheid; mit - und Recht: met het volste recht; mit gutem - (mit allem -): zeer gevoeglijk,

Fu’ge, vr.: voeg, sponning; verbin-dings-naad, lasch; (muz.) fuga; aus den -n gehen oder weichen: (tim.) uit de voegen gaan; die -n verstreichen : (mtsl,) de voegen aanstrijken. Zie mrv. Fugen.

Fü'ge, in Sam. I -bank, vr.: schaafbank; -eisen, o.: (bij glazenmakers:) gruis-ijzer; -hobel, m.:(tim,) ploegschaaf, ploeg; -wort, o.: (tik.) voegwoord.

mm

fü'gen, w. b.: voegen (i. a. b.); (fig.) paard, karre-paard; -sattel, schikken, regelen, beschikken; hinzu zadel; -strasse, vr.: rijweg; -wagen, m.: er bijvoegen, er aan toevoegen; w. o. h.:    vrachtwagen; -winde, vr.: dommekracht);

schikken, gelegen komen; Einem -: aan    -sattel, m.: voermanszadel; -schlitten, m.:

iemand gelegen komen; w. onpers.: ge-    vrachtslede ; -strasse, vr.: rijweg; -wagen,

beuren; zoo uitkomen; wenn es sich    m.: vrachtwagen; -weg, m.: rijweg;-werk,

fügt: als het zoo uitkomt, als het voeg-    o.: 1) vervoer, 2) middel van vervoer,

zaam kan; sich -, w. w.: zich voegen, zich    voertuig; -wesen, o.: vervoer,

schikken (-in: in).    füliren, w. b.: 1) leiden, brengen;

Fu’gen, mrv. (van Fug), in Sam.    Einen bei der Hand -: iemand aan de

I -gelenk, o.: (ontl.) geleding, gewricht;    hand leiden; Einen in Yersuchung -:

-komponist, m. (-spieler, m.): (muz.) fuga’s-    iemand in verzoeking leiden, iemand in

maker.    de verzoeking brengen; führen Sie mich

hin : breng mij er naartoe, breng er mij; dieser Weg führt Sie in die Stadt: deze weg brengt u in de stad (als w. o. h.: dieser Weg führt in die Stadt: deze weg fttg'los, bv. n.: onbevoegd, ongerech-    loopt naar de stad); ein sitzendes (ein-

tigd; (fig.) onbillijk, onwettig; Fug’losig-    sames, elendes) Leben -: een zittend

keit, vr.: onbevoegdheid,ongerechtigheid; (eenzaam, ellendig) leven leiden; irre (fig.) onbillijkheid; onwettigheid.    doen verdwalen, (fig.) op een dwaalspoor

fiig’sam, bv. n.: lenig; (fig.) plooi-    brengen; Einen auf das Eis-:(fig.) iemand

baar, handelbaar; I -keit, vr.: lenigheid;    op glad ijs brengen, iemand van den weg

(fig.) plooibaarheid, handelbaarheid.    ai brengen; Einen hinter das Licht -:

Fü gung, vr.: samenvoeging, saam-    (fig.) iemand om den tuin leiden; Einen

verbinding; (fig.) beschikking, bestiering;    am Narrenseile -: (fig.) iemand bij den

durch Gottes - (durch göttliche -): door    neus leiden; das wird ihn zum Yerderben

eene bestiering Gods.

ftigirt’, bv. n.: (muz.) met fuga’s, fïig’licli, bv. n.: gevoeglijk, voegzaam; I-keit, vr.: gevoeglijkheid, voeg-mneid.

m,: voermans-

Narrenseile -: (fig.)

neus leiden; das wird ihn zum verderDen dat zal hem ten verderve leiden, dat Fülil, in Sam. I -bar, bv. n.: voelbaar,    zal tot zijn verderf leiden; 2) besturen,

(fig.) merkbaar; -barkeit,    vr.:    voel-    richten; Einem die Handiemands hand

baarheid, (fig.) merkbaarheid; -faden, sturen (d. i. besturen bij het schrijven van m.: (van visschen:) baard,    (ins.)    voel-    letters); die Haushaltung (das Hauswesen,

hoorn, voelspriet; -farn,    m.:    (pik.)    das Haus)-: de huishouding (het huishouden)

osse-tong, orcanet; -horn, o.: (ins.) voel- . besturen; einen Bau -: het bouwen van hoorn, voelspriet; -kraft, vr.: gevoelsver- iets besturen, opzicht voeren over een en mogen; -kraut, o.: (pik.) kruidje-roer-me- bouw: ein Schiff -: 1) een schip sturen, ' ; -los, bv. n.: gevoelloos; -losigkeit, 2) ’ gevoelloosheid; -pflanze, vr.: kruidje- W roer-me-niet; -spitze, vr.: (van visschen:) baard, (ins.) voelhoorn, voelspriet, füh'len, w. b.: voelen; Einem den ils - (Einem an den Puls -): iemand den pols voelen, iemands pols voelen;

Einem auf den Zahn (fig.) iemand aan

zijnen (haren) pols voelen, iemand polsen; schepter) voeren; einen Sp sich -, w. w.: zich voelen; sich verletzt spade hanteeren; die Fed»

(schuldig, getroffen)

met;

TT.:

Puls

bevel voeren over een schip; einen agen -: een wagen (een rijtuig) besturen (mennen); die Bücher -: de boeken in orde houden, boekhouden; einen Streich -: eenen slag (een klap; richten, (iemand) eenen slag toebrengen; 3) voeren, hanteeren; Krieg -: oorlog voeren; das Schwert (den Scepter) -: den degen (d

'    *    '" aten -: eene

spade hanteeren; die Feder -: de pen voeren; die Regierung (das Regiment, das

en

zich gekrenkt (schuldig^ getroffen) voelen; sich wohin -: op het gevoel (op den tast) ergens heen gaan (der Blinde fühlt sich nach dem Bette; de blinde gaat op het gevoel (op den tast) naar bed.

füli’lend, bv. n.: gevoelig.

Füli’ler, m. (-s; mrv. -): voeler; (van visschen:) baard; (van insecten:) voelhoorn, voelspriet.

Füli’nen, o^ (-s): (adk.) Funen.

Fiihr, in Sam. I -band, o.: leiband (voor kinderen);

(fig.) te beheeren, te'besturen; -tanz menuët.

fulir, fiilire: Zie faliren.

IFuhr, in Sam. I -frohne [-frone], vr.:    —nu . hv-v.w.

(hist.) wagenvracht (of: vervoer met    in het land invoeren; verbotene Waffen-:

paard en wagen) als heerendienst; -ge-    verbodene wapenen dragen; 5) uitoefe-

legenheit, vr.: middel van vervoer, gele-    nen, bekleeden; ein Amt -: een ambt

genheid tot vervoer; -gerath [t], o.:    (eenen post) bekleeden; ein Geschaft -:

vervoermiddel; -knecht, m.: 1) voermans-    eene zaak uitoefenen, (ook:) het beheer

knecht, 2) boerenknecht; -lohn, m.: vracht (loon voor het vervoer van goederen of

Ruder) -: het bewind voeren; ein Wappen (einen Titel, einen Namen) -: een wapen (eenen titel, eenen naam) voeren; ein Kreuz im Wappen een kruis in zijn wapen voeren; etwas im Schilde -: (fig.) iets in zijn schild voeren/, einen Prozess -: een proces voeren; Einem zu Gemüthe [t] -: iemand te gemoet voeren; das Wort für Einen -: net woord voor iemand voeren; 4) vervoeren; dragen, bij Li-.. ,    v,..    . zich dragen, met zich voeren; Geld - (Geld

-bar, bv. n.: vervoerbaar, mit oder bei sich -): geld bij zich hebben; ï, te besturen; -tanz, m.: Ströme die Goldsand mit sich -: rivieren die goudzand met zich voeren; Waare aus dem Lande goederen uit het land uitvoeren; Waare ins Land -: goederen

over eene zaak voeren, eene zaak besturen; 6) doen in, verkoopen; seidene van personen); -mann, m.: voerman, (str.)    Waaren -: in zijdestoffen doen; er führt

Wagenaar; -manns, in Sam. (-binde, vr.:    diese Waare nicht: in die waar (in dat

hik.: zij- of dij-verband; -kittel, m.: voer-    goed) doet hij niet; er führt keinen Tabak:

manskiel, blauwe kiel; -peitsche, vr.:    tabak verkoopt hij niet, tabak houdt hij

voermanszweep; -pferd, o.: voermans-    er niet op na.

FüHRER.

219

vullen,

emen

bv. n.; v

Fült'rer, m. (-s; mrv. -): 1) leidsman, begeleider, (inz.) gids, wegwijzer (den -machen: als gids dienen): 2) aanvoerder, bevelhebber; - eines Schiffes: stuurman, (ook:) loods; 3) beheervoerder, beheerder; Füh’rerin, vr. (mrv. -nen), leidsvrouw, begeleidster; füh’rig, bv. n.: (jag.) aan den koppelriem afgericht; Füh’rung, vr.:

1)    leiding, 2) aanvoering, 3) beheer.

Füll, in Sam. I -band, m. : paneellijst;

-baum, m.: (mnw.) eerste rand (van een put); -bier, o.: vulbier (bier om de vaten, die nog niet vol zijn, vol te maken);-blatt,

o.: schutblad (der goudslagers); -brett, o.: paneel; -erde, vr.: vol aarde, vollers-aarde; -haar, o.: vulhaar (haar om kussens, enz., op te vullen); -hals, m.: wijde trechter; -horn, o.: (hg.)'hoorn des over-vloeds; -keil, m.: wig; -kelle, vr.: lepel, scheplepel; -kraut, o.: (kkk.) (met gehak of saucijsjes) gevulde kool; -lager, o.: vul-kuip; -mund, m.: (mtsl.) fundeering; -opfer, o.: vul-offer (der Joden); -pfosten, m.: (bwk.) tusschenstijl; -span, m.: vulhout, vulstuk; -sparren, m.: hoofdspar; -stein, m.: vul-steen; -stück, o.: vul-stuk; -trichter,

m.: wijde trechter; -wein, m.: vulwijn (wijn om de niet geheel vol zijnde vaten vol te maken); -wort, o.: woord ter aanvulling, (fig.) stopwoord; -wörtchen, o.: stopwoordje.

Fül'le, vr.: volheid; (fig.) overvloed; (kkk.) vulsel, vulling; die Hülle und -haben: (spr.) alles volop hebben; aus der - des Herzens: uit de volheid des harten.

Ifül’len, w. b.: vullen; (kkk.) farceeren; in ein Fass -: op fust brengen; auf Flaschen -: aftappen, bottelen; eine Pfeife -: eene pijp stoppen; sich -, w. w,: (fam.) zich volstoppen.

IFül’len, o.: veulen.

Ifürien, w. o.: veulenen; I -stute, vr.: merrie die pas geveulend heeft; -zahn, m.: melktand.

Füller, m (-s; mrv. -): 1) vuiler;

2)    (laken-)voller.

Fül’sel, o. (-s; mrv. -): vulsel, vulling.

Fül’lung, vr,: vulling, (het) vullen; die - einer Pfeife: het stoppen van eene pijp.

Fulmination', vr.: ontploffing; knal.

fulmini’ren [ie], w. o. h.: (fig.) fulmineeren.

Fummel, in Sam. I -holz, ö.: (schoenmakers-) likhout.

fum’meln, w, b.: gladwrijven.

Fund, m. (-es; mrv. -e en Fün'de): vond, vondst; (fig.) uitvinding; thun: eene vondst doen; ein guter -: eene goede vondst, een buitenkansje; I -buch, o.: inventaris, boedellijst, (tnl.) repertoire; -gebühr, vr. (-geld, o.): vindloon, belooning voor het vinden; grube, vr.: (mnw.) mijn, (fig.) goudmijn, rijke bron; -grübner, m.:

1) mijnwerker, mijngraver, 2) mijn eigenaar; -lohn. m.: Zie -gebültr; -ort, m.: ( punkt,

m. ): plaats waar de vondst gedaan is; -recht, o.: recht van den vinder;-register, o.: Zie -bucli; -schoss, m,: verponding, grondbelasting.

Fundament’, o. (-es, -s; mrv. -e): fundament, grondslag; I fundamental’, bv.

n. : grond- (-gesetz, o.: grondwet; -linie,

vr.: grondlijn; -philosophie, vr.: grondslag der wijsbegeerte; -satz, m.: grondstelling).

fün dig;, bv. n.: (mnw.) het vinden waard; -machen: vinden, ontdekken.

fundi’ren [ie], w. b.: grondvesten, stichten; (fig.) vestigen, oprichten; (staatsschuld:) consolideeren.

Fünd'ling, m.: Zie Findlïiig.

Ifünf, tw.: vijf; - gerade sein lassen : (spr.) niet al te nauw kijken; keine -zahlen können: (spr.) geene tien kunnen tellen, te dom zijn om alleen te loopen.

I -, z. n. vr.: vijf; (fig.) vijftal; alle Fünfen: (spl.) al de vijven.

IFünf, in Sam. I -achteltakt, m. : (muz.) vijfachtste maat; -armig, bv. n : met vijf armen, (rivieren:) in vijf takken gesplitst; -beinig bv. n.: met vijf beenen, (ook:) met (of: op) vijf pooten; -blatt, o.: (pik.) ..jx^.ad, vijfvingerkruid; -blatterig, bv. n.: vijfbladcrig; -blumig, bv. n.: met vijf bloemen; -bund, m.: vijfvoudig verbond; -doppelt, bv. n.: vijfdubbel; -eek, o.: vijfhoek; -eckig, bv. n.: vijfhoekig; -fach, bv.n,: vijfvoudig (bw. vijfmaal; z. n, o. [het 1 vijfvoud); -farbig, bv. n.: met (of: in) vij'f kleuren; -finger, in Sam. (-fisch vijfvingervisch; -kraut, o.: pik.: vij..... gerkruid); -fingerig, bv. n.: met vijf vingers ; -flach, o.: (wsk.) vijfvlak;-flüglig, bv. n.: vijfvleugelig; -fuss, m. (-füssler, m.): (dk.) vers van vijf voeten; -füssig. bv. n.: 1) met vijf voeten of pooten, 2) vijf voet lang of hoog, (dk.) van vijf voeten;-gesang,

m. : (muz.) quintet; -getheilt [t], bv. n.: in vijven gesplitst, (pik.) vijfspouwig; -guldenstück, o.: (mtw.) vijfguldenstuk; -herr, m.: 1) \ ijfman (lid van een vijfhoofdig bewind), 2) vijfvorst (lid van eenen vijfvorstenbond); -herrnamt, o.: (hist.) vijfmanschap; -hundert, tw.: vijfhonderd; -hundertel, o.: vijfhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: vijfhonderdste; -jahr,

o.: vijfjarig tijdvak, lustrum; -jahrig, bv.n.: vijfjarig; -jahrlich, bv. n.: vijfjaarlijksch (bw.: om de vijf jaren); -kantig, bv. n.: vijfkantig; -kapselig, bv. n.: (pik.) met vijf zaadhuisjes; -kirchen, o. (-s): (adk.) Vijfkerken; -klang, m. : (muz, quint; -klappig, bv. n.: (pik.) met vijf klapvliezen; -klauig, bv. n.: met vijf klauwen;-lappig, bv. n.: (pik.) met vijf zaadlobben.

Ifünf’lmal, bw.: vijfmaal; -malig, bv.

n. : tot vijfmaal herhaald; mann, m.: (hist.) vijfman; -markstück, o.: (mtw.) vijf-markstuk; -monatig, bv. n.: vijfmaands-; -monatlich, bv. n-: vijfmaandelijksch (bw.: om de vijf maanden); -pfünder, m.: vjjf-ponder; -pfündig, b v.n.: vijfponds (-pfündige Kanone : art.: vijfponder); -reihig, b'.n.: van vijf rijën; -ruderig, bv. n.: vijfriems -saitig, bv. n.: met vijf snaren; -samig, bv.

n.: (pik.) met vijf zaadkorrels; -satz, m.: (rek.) samengestelde evenredigheid; -sau-lig, bv. n.: met vijf pilaren; -schalig, bv.

n.: met vijf schalen; -schichtig bv. n.: in vijf lagen of schichten verdeeld; -seitig, bv. n.: vijfzijdig, met vijf zijden ; -silbig,

ijflettergrepig, van vijf lettergrepen; -spaltig, bv n.: (pik.) vijfspouwig; -spiel, o.: (spl.) spel met vijf personen, (muz.) quintet; -sprachig, bv. n.: in vijf talen; -stimmig, bv. n.: (muz.) vijfstemmig (voor of door vijf stemmen); -stöckig, bv.

n.: vijf verdiepingen hoog; -stündig, bv.

aasje.

w. o. h.: Zie fun'keln.

zie

es:

het

: wat

f 9 • vu

n. : vijfuurs-; -stündlich, bv. n.: om de vijf uren plaats grijpend (bw.: om de vijf uren); -tag, m.: Donderdag; -tagig, bv.n.: vijfdaagsch; -taglich, bv. n.: om de vijf dagen plaats grijpend (bw.: om de vijf dagen); -tausend, tw.: vijf duizend; -tau-sendste, bv.n.: vijfduizendste; -thalerstück,

o. : (mtw.) stuk van vijf daalders; -theilig {tl, dv. n.: vijfdeelig; -winkelig, bv. n.: vijfhoekig; -wöchentlich bv. n.: vijfweke-lijksch (bw.: om de vijf weken); -wöchig, bv. n.: vijf-weeks-, vijf weken oud; -zack,

m.: vijftand; -zackig, bv. n.: vijftandig; -zahlig, bv. n.: vijfvoudig; -zahnig, bv, n.: vijftandig; -zehig, bv. n.: met vijf teenen; -zehn: Zie 12 regels lager; -zeilig, bv. n.: vijfregelig; -zöllig, bv. n.: vijfduims-.

Fünf’er, m. (-s; mrv. -): 1) vijf; 2) een der vijf, (hist.) vijfman; I -gericht, o.: rechtbank van vijf leden; -lei, bv. n.: vijf-derlei.

fünf’te, bv. n.: vijfde; zum -n: ten vijfde. I vr.: (muz.) vijfde.

fünf'telialb (fünft’halb), bv. n.:

vijfdehalf; Fünf'tel, o. (-s: mrv. -): vijfde gedeelte, vijfde; fünftens, bw.: ten vijfde, in de vijfde plaats.

fünf zehn (funf’zelm), tw.: vijftien <NB. in al zijne samenstellingen juist als bij fünf hierboven): Fünf'zehner, m. (-s; mrv. -): 1) vijftienman (een van den raad der vijftien), 2) vijftienjarige, 3 (mtw.) vijftienkreutzer-stuk (gelijk aan een Ne-derl. kwartgulden); -fünfzehnte, bv. n,: vijftiende (zum -n: ten vijftiende); fünf-zehntehalb, bv. n.: veertien en een half; Fünf’zehntel, o. (-s; mrv. -): vijftiende gedeelte: fünf'zehntens, bw.: in de vijftiende plaats.

fünfzig, tw.: vijftig; etwa -: omstreeks de vijftig, ongeveer vijftig; sie ist in den -: zij is in de vijftig; I NB. In al zijne samenstellingen juist als bij fünf hierboven.

Fünf'ziger, m. (-s; mrv. -): vijftiger; Fünfzigerin, vr. (mrv. -nen): vijftiger; 1 -lei, bv. n.: vijftigerlei, vijftigerhande.

fünfzigste, bv. n.: vijftigste; zum -n in de vijftigste plaats; Fünf'zigstel, o (-s mrv.): vijftigste gedeelte.

Fungin', o. (-s): (schk.) fungine.

fungi'ren [ie], w. o. h.: fungeeren.

Fungit', m. (-en; mrv. -en): sponsver-«teening.

Fun gussanre, vr.: (schk.) sponszuur.

Füirk'clien, o. (-s; mrv, -): vonkje; (fig.) greintje, .*

Fun’ke, m. (-n; mrv. -n): Zie z. n. m.

Funk en.

funkel, in Sam. I -neu' (nagelneu’); bv. n.: (fam.) fonkelnieuw, splinternieuw, spiksplinternieuw.

fnn’keln, w. o. h : vonkelen; (fig.) fonkelen.

Ifun'ken,

IFun ken, m. (-s; mrv. -): vonk; (fig.) greintje (keinen - Ehrgefühl haben: geen greintje eergevoel hebben; es ist kein -Hoffnung mehr: er is geen zweem van hoop meer; I holz, o.: zwam, eikenzwam; -leiter, m.: werktuig om de kracht der electrieke vonken te meten; -sprühend, bv. n.: vonken-spattend.

Ifür, vz. [4]: 1) voor (1. ten behoeve van, ten voordeele van, in het belang van,

2. in plaats van, ter vervanging van): et-was - Jemanden thun: iets voor iemand doen (1. in zijn belang; 2. in zijne plaats);

-    Einen reden: voor iemand spreken; ein Soldat der - seinen Bruder dient: een soldaat die voor zijnen broeder dient; etwas

-    Jemanden kaufen: iets voor iemand koo-pen; das ist gut - ihn: dat is goed voor hem: Eins - alle Mal: eens voor al; 2) voor, tegen (ter bestrijding van); die Chinarinde is gut - das Fieber: de kina-bast is goed voor (tegen) de koorts; 3) voor (tegen betaling, vergelding of vergoeding van); etwas kaufen - fünf Gulden : iets koopen voor vijf gulden; arbeiten - Geld: werken voor geld; 4) (spreekwijzen:) etwas - Be-zahlung annehmen: iets in betaling nemen; etwas - gut finden: iets goedvinden; etwas

-    wahr halten: iets voor waar houden; etwas - überflüssig halten: iets voor overbodig houden, iets als overbodig beschouwen; ich - meine Person: ik voor mij; einen Gulden - die Person : een gulden per persoon; - sein Leben gern: dolgraag; -s Erste: in de eerste plaats; - und -: voor en na, aanhoudend; Tag - Tag: dag voor dag, dag aan dag; Schritt - Schritt: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje ; Stück

-    Stück: stuk voor stuk; Zeile - Zeile: regel voor regel; Mann - Mann: man voor man; - einen Mann seines Standes ist er

' mlich ehrlich: voor iemand van zijnen stand is hij vrij eerlijk; 5) - was: voor wat, waarvoor, (ook:) waarom: 6) was -: wat voor; was - dummes Zeug: wat voor gekheid, wat voor onzin; was - ein Mann ist voor een man (wat voor man) is —v., was - ein sonderbarer Mann : wat (welk) een zonderlinge man! 7) - sich: voor zich; (ook:) bij zich zelven, in zich zelven; (ook:) half binnensmonds, (in too-neelstukken:) ter zijde; (ook:) op zich zelf; die Arbeit an und - sich: het werk op zich zelf; er kann - sich bestehen: hij kan leven (hij heeft eigene inkomsten of verdiensten genoeg om in zijn onderhoud te voorzien), (ook:) hij alleen kan bestaan van hetgeen hij bezit of verdient (maar vrouw en kinderen kan hij er niet van onderhouden); - sich bleiben: ongetrouwd blijven, vrijgezel blijven; - sich leben: voor zich zelven leven, (fig.) met geen mensch om

Ifür, in Sam. I fürbass, bw.: verder (-gehen: zijnen weg vervolgen); Für’bitte, vr.: 1) voorbede (der heiligen bij God),

2) (het) bidden voor iemand (in de kerk, b. v. voor vorstelijke personen, voor zieken, enz.), 3) voorspraak, (een) goed woord (eine - einlegen für: een goed woord doen voor); Für'bitter, m. (-s; mrv. -) en Für‘-bitterin, vr. (mrv. -nen): voorspraak; Für"-bittschrei'ben, z. n. o.: brief ten gunste (-für: van); fürlieb’, bw.: voor lief (mit etwas - nehmen: iets voor lief nemen); Für'sehung, vr.: 1) Voorzienigheid,2) voorziening, voorzorg; Für’sorge, vr.: Zie Vor-sorge; Für’sprache, vr.: voorspraak; Für sprecher, m. en Für'sprecherin, vr.: (fig.) voorspraak (voorspreker, voorspreekster); fürwahr', bw.: voorwaar, waarlijk, inderdaad; Für'wort, o.: woord tot voorspraak, (een) goed woord, (tik.) voornaamwoord; für’wörtlich, bv. n.: (tik.) voornaamwoordelijk.

met

rep-

van

voor op-

waa

vr.: waadbare plaats*

Fur che, vr.: (akk.) vore, voor, ploeg-voor, (ook:) greppel; (fig.) groef, gleuf, sponning; (op voorhoofd en gelaat:) rimpel; (in de hand:) lijn.

Ifur’clien, w. b.: doorploegen, ploegvoren doortrekken; (ook:) vang pels voorzien; (fig.) groeven (gleuven, sponningen) maken in ; (voorhoofd en gelaat:) gerimpeld maken, met rimpels doorploegen; (voorhoofd en wenkbrauwen:) fronsen.

Ifurclien, in Sam. I -artig, bv. n.: gestreept; -rain, m.: (akk.) opgeploegde aarde eener voor; -schrift, vr.: schrijfwijs waarbij de regels in afwisselende richting loopen, de eerste van de rechter- naar de linkerhand, de tweede van de linker- naar de rechterhand, enz.; -weise, bw.: in ploegvoren, bij wijze van voren (greppels, gleuven, sponningen, rimpels); das -ziehen: het voren-trekken, (ook:) net maken greppels.

furcli ig, bv. n.: gevoord; doorploegd; gegroefd, gegleufd; rimpelig,

Furclit, vr.: vrees; - haben vor: bang zijn voor; in - gerathen [tj: bang worden; Einem - machen: iemand bangmaken; Einem - einjagen: iemand vrees aanjagen; Einen in - erhalten: iemand in ontzag houden; I -bar, bv. n.: vreeselijk (sich -bar machen: zich gevreesd maken); -barkeit, vr.: vreeselijkheid; -los, bv.n.: onbevreesd, onvervaard, onverschrokken; -losigkeit, vr.: onbevreesdheid, onvervaardheid, onverschrokkenheid; -sam, bv. n.: vreesachtig, bang; -samkeit, vr.: vreesachtigheid, bangheid.

fiirch'ten, w. b.: vreezen; Gott -: God vreezen (sich -, w. w.: bang zijn; er fürchtet sich vor seinem Schatten: hij is bang voor zijne eigene schim).

fürcli terlich, bv.n.: vreeselijk; |-keit, vr.: vreeselijkheid.

flir der, bw,: Zie fürl>ass.

Furie, vr.: furie (i. a. b.).

Fu’rien, vr. mrv.: furiën; I -ahnlich (-artig), bv. n.: furieachtig (bw.: als eene furie).

Furier’, m. (-s; mrv. -e): (mil.) fourier; I -schütz, m.: fouriers-oppasser.

Furnier', o. (-es, -s; mrv. -e): forneer; I -hobel, m.: forneerschaaf; -holz, o.: forneer (fijn hout in dunne bladen legwerk).

furuie ’ren, w. b.: met forneer beklee-den; furnierte Arbeit: opgelegd werk.

furrage, vr. (spreek uit: foer-raazj'): fourage.

furragiren [ie], w. o. h.: fourageeren.

IFürst, m. (-en; mrv. -en): 1) (als regeerder:) vorst; 2) (als titel volgende in rang op den hoogeren hertogs-titel:) prins; regierender -: regeerend vorst; - derFin-sterniss [sl: (theo.) vorst der duisternis; wie ein - leben: leven als een prins, op eenen vorstelijken voet leven; den - machen (den - spielen): voor prins spelen.

IFürst, in Sam. I -abt, m.: prins-abt* -bischof, m.: prins-bisschop.

Fürst’chen, o. (-s; mrv. -): 1) vorstje; 2) prinsje.

Ifürst'en, w. b.: 1) den titel van prins verleenen aan; 2) tot de vorstelijke waardigheid verheffen; 3) tot een vorstendom verheffen; -gefürst’et, bv. n.: 1) tot den

rang van prins verheven, 2) tot een vorstendom verheven.

IFürsten, m. mrv.: 1) vorsten;2) prinsen; I -bank, vr.: (hist.) bank der vorsten* bank der prinsen; -birne, vr.: bergamotpeer; -brief, m.: benoeming tot prins * -bund, m.: vorstenbond; -geschlecnt, o.: vorsten-geslacht, vorstelijk stamhuis; -glanz, m.: vorstelijke luister; -grosse, vr.: vorstelijke grootheid; -gruft, vr.: vorstelijke grafkelder; -gunst, vr.: vorsten-gunst; -gut, o.: kroondomein;-haus,o.: vorstelijk huis; -hut, m.: vorstelijke kroon, (fig.) prin-sen-titel; -knecht, m.: slaafsche vorstendienaar, oogendienaar van eenen vorst: -krone, vr.: vorsten-kroon, vorstelijke kroon; -leben, o.: vorsten-leven (ein -leben führen: als een prins leven, op eenen vorstelijken voet leven); -lehen, o.: vorstelijk leen; -mantel, m.: vorstelijke mantel; -massig, bv. n.: vorstelijk (bw. als een vorst); -rath [tl, m.: (hist.) raad der vorsten (op den Rijksdag); -recht, o.: vorstelijk recht, (rcht.) rijkswet voor de vorsten (van het Heilige Roomsche rijk);, -schule, vr.: vorstenschool, leerschool voor vorsten, (fig.) vorstelijke (koninklijke, enz.) school; -sitz, m.: vorstelijke zetel, (fig.) residentie;-staat,m.: vorstendom; -stamm, m.: vorstelijk stamhuis, vorstelijk geslacht; -stand, m.: vorstenstand (in den -stand erheben: tot den prinsenstand verheffen); -stuhl, m.: vorstenzetel, (fig.) vorstelijke rdigheid; -tag, m.: (hist.) vorstendag* vergadering der vorsten (van het Heilige Roomsche rijk); -thum [tl,o.: vorstendom; -titel, m.: 1) vorstelijke titel, 2) prinselijke titel; -verein, m.: 1) vorstenbond, 2) ver-eeniging van vorsten; -würde, vr.: vorstelijke waardigheid.

Fürst'in, vr. (mrv. -nen): 1) vorstin; 2) prinses.

Fürstlein, o. (-s; mrv. -): 1) vorstje;

^fftrstlicli, bv. n.:    1) vorstelijk;

2) prinselijk.

Fur tli    [t],

wad, ondiepte.

Ftirunkel, m. (-s; mrv. -n): (hik.) bloedvin.

Furz, m. (-es; mrv. Für'ze): (gem.) poep, scheet, wind; einen - lassen: een wind laten; I fur'zen, w. o. h.: winden laten; Furzer, m. (-s; mrv. -) winden-

Fuschelei’, vr.: (pop.) hoetelarij, knoeierij.

Fusel, m.: foezelbrandewijn (uit aardappelen gestookte brandewijn), slechte brandewijn; (fig.) snaps, sterke drank.

Füselier', m. (-s; mrv -e): (mil.) fusilier.

fusilliren [ie], w. b.: fusilleeren, den kogel geven aan,

fu'seln, w. o. h.: 1) sterkendrank drinken, aan den drank zijn; 2) een dranklucht van zich afgeven.

IFuss, m. (-es; mrv. Füs’se): (ontl. en fig.) voet; (drk, en van stoelen en tafels:) poot; (fig.) been; mit einem -e im Grabe stehen: met zijn eene been in het graf staan; auf den letzten Füssen gehen: op zijne laatste beenen loopen; die Füsse unter Jemandes Tische haben: zijne beenen

vr!

vr. mrv.:

onder andermans tafel steken; test auf den Füssen sein: vast op zijne beenen staan, (ook:) vast in zijne schoenen staan; auf schwachen Füssen stehen: zwak op zijne beenen staan, (fig.) wankelend staan; festen -es: ferm; trocknen -es: droogvoets ; stehenden -es: op staande voet, terstond; auf einem vertraulichen-e leben mit: vertrouwelijk omgaan met; auf gutem -e leben (stehen) mit: op eenen goeden voet staan met; auf einem grossen -e leben: op eenen grooten voet leven; mit Einem über den - gespannt sein: met iemand op een gespannen voet staan; Einem etwas unter den - geben: iemand eenen wenk geven van iets; etwas unter die Füsse treten (etwas mit Füssen treten): iets met voeten treden; Einem einen Stoss mit dem Fusse geben: 1) iemand eenen schop geven, 2) iemand aanstooten met den voet; Einem Füsse machen : iemand op den loop jagen; sieh auf die Füsse machen: beenen maken, zich uit de voeten maken; Einem auf dem -e folgen (nach-gehen): iemand op den voet volgen; Einem auf dem -e nachsetzen: iemand dicht (of: kort) op de hielen zitten; gut zu -e sein: goed ter been zijn, goede beenen hebben, goed voeteeren kunnen; Soldat zu -e: soldaat te voet, infanterist (Soldaten zu -e: infanterie, voetvolk); die Sache hat Hand und -: die zaak heeft handen en voeten; zehn - lang und sechs - breit: tien voet lang en zes voet breed.

IFuss, in Sam. I -angel, m.: voetangel; -arterie, vr.: ader op den voet; -artillerie, vr.: vesting-artillerie; -bad, o.: voetbad; -ballen, m.: (ontl.) bal van den voet; -bank, vr.: voetenbank, voetbankje; -batterie, vr.: (art.) batterij vesting-geschut; -becken,

o.:    voetwaschkom; -bedeckung,

(-bekleidung, vr.): voetbekleeding; -bett,

o.: (hik.) spalk; -beuge, vr. ( biege, vr.): (ontl.) wreef; -binde, vr.: voetzwachtel -blatt, o.: (ontl,) voetzool; -boden, m.. vloer; -bote, m.: voetbode, looper; -brett,

o.: trede (van een rijtuig); -decke, vr.:

1) voetenkleed, 2) vloertapijt; -dienst, in.: (mil.) dienst te voet, dienst bij de infanterie, (hist.) heerendienst te voet: -eisen, o.:

1) voetboei, 2) voet-angel, 3) hoef-ijzer ; -ende, o.: voeten-einde (am -ende des Bettes: aan het voeten-einde van het bed); -fall, m.: voetval (einen -fall thun: een voetval doen); -fallig, bw.: in geknielde houding, geknield; -federn, vr. mrv.: (vog.) vederen aan de pooten; -fesseln, voetboeien; -fest, bv. n.: stevig; -flasche, vr.: bedde-flesch; -förmig, bv. n.: voetvormig; -frohne [-fronel, vr.: (hist.) heerendienst te voet; -galle, vr.: (vea.) steengal; -gang, m.: voetpad; -gangér,

m. : voetganger, voeteerder; -gangerin-, vr.: voeteerster; -garde, vr.: garde te voet; -gelenk, o.: voetgewricht; -gesims,

o.: (bwk.) lijst of rand aan den voet eener kolom; -gestell, o.: voetstuk, voet; -getafel, o.: ingelegde vloer; -getast, o.: (muz.) pedaal; -gicht, vr.: podagra, voet-euvel, voetjicht, (pop., het) pootje (-gichtig, bv.

n. : aan podagra lijdend; -gichtisch, bv.

n.: podagra-achtig); -hafen, m.: stoof, voetenwarmer; -hammer, m.: klophamer; -kissen, o.: voetkussen;-klavier,o.: (muz.) pedaal; -knecht, m.: soldaat te voet, voetknecht; -knöchel, m.: (ontl.) enkel; -knochen, m.: been (gebeente) van den voet; -knorren, m.: (ontl.) enkel; -kuss,

m.: voetkus; -küsser, m. (-lecker, m.): pluimstrijker, (gem.) gatlikker ;-mass, o,: voetmaat; -matte, vr.: vloermat; -muskei,

m.: voetspier: -nerv, vr.: voetzenuw; -pfad, m.: voetpad; -post, m.: voetbode; -punkt, m.: (str.) voetpunt, nadir; -register,

m.: (muz.) pedaal werk; -reise, vr.: voetreis; -reisende, m. en vr.: (een, eene) te voet reizende ; -reiss, o.: vogelroest (in eene kooi); -rücken, m.: rug (bovendeel) van den voet; -sack, m.: zak voor de voeten (om ze warm te houden); -schelle, vr.: voetboei; -schemel, m.: voetbankje; -schwinden, o.: (vea.) hoef-tering; -seuche, vr.: (vea.) klauwzeer: -socke, vr.: sok, halve kous; -sohle, vr,: voetzool, (fig.) sandaal; -soldat, m.: soldaat te voet, infanterist; -spur, m.: voetspoor; -stab,

m.: maatstok, meetstok; -standbild, o.: standbeeld te voet; -stapfe, vr.: voetstap, schrede, (fig.) voetspoor (in Eines -stapfen treten: iemands voetstappen drukken); -steig, m.: voetpad; stock, m.: stuthout; -stoss, m.: schop met den voet; -strick,

m.: touw om de pooten of om een poot; -stück, o.: voetstuk; -tapfe, vr.: Zie -stapfe; -taste, vr.: (muz.) pedaal; -teppich, m.: vloerkleed, vloertapijt; -tritt, m.: 1) schop met den voet, 2) trede, schrede, voetstap,

3) trede (om er den voet op te zetten bij het instappen in een rijtuig), 4) voetstuk, voet; -unterlage, vr.: plint; -volk, o.: voetvolk, infanterie; -wanne, vr.: voetwaschkom, voetwaschkuip; -warmer, m.: stoof, voetenwarmer; (das) -waschen, o.: voetwassching; -wasser, o.: voeten-water (waarin voeten te wasschen of gewasschen zijn); -weg, m.: voetpad; -werk, o.: (fam.) schoenen en kousen (mrv.); -winde, vr.: kelderwinde, dommekracht; -wurzel, vr.: (ontl.) achtervoet, voetwortel; -zehe, vr.: teen, toon (die grosse -zehe: de groote teen).

Füssdien, o. (-s; mrv. -): voetje.

füs'seln, w. o. h.: met de voeten spelen; 2) schoppen en trappen, met de voeten spartelen.

füs sen, w. o. h.: vasten grond onder de voeten krijgen, (in’t zwemmen:) grond voelen, (van vogels:) zich nederzetten; auf etwas -: (fig.) op iets steunen, op iets bouwen.

füssig, bv. n.: met voeten.

Füss’ling;, m. (-es, -s; mrv, -e): voet eener kous; Strümpfe mit -e versehen: voeten aan kousen breien.

Fuste, vr.: fust.

Fnstet’, m. (-s): (pik.) fustethout, geelhout.

Fus’ti, o. (-): (kph.) verlies (aan gewicht of hoeveelheid of waarde).

fntscli, bv. n.: (pop.) verdwenen, happa, weg, verloren.

IFnt'ter, o. (-s):    1) voering, (typ.)

ophoogsel, onderlegsel; 2) koker, schee-de, overtrek, omkleedsel, (van een bril:) huisje, (van deuren en ramen:) kozijn;

3) voeder, voer, beesten voeder; - einholen: (mil.) fourageeren; das - sticht ihn: (spr.) de broodkruimels steken hem.

IFut'ter, in Sam. I -amt, o.: kantoor

van den fourage-meester; -arm, bv. n.:    schaarschte aan voer; -pflanze, vr.: als vee-

arm aan voeder;-band, o.: pruike-netje;    voeder dienende plant; (das)-pressen, o.:

-bank, vr.: hakselkist, snij-trog; -barchent,    (het) fourageeren; -presser, m.: fourage-

m.: voeringbombazijn ; -beutel, m,: voe-    haler; -raufe, vr.: ruif; -rehe, vr.: (vea.)

derzak; -blech, o.: dun blik;-boden, m.:    bevangenheid; -reich, bv. n.: rijk aan

voerzolder, hooizolder; -bohne, vr.: wikke,    veevoeder; -rübe, vr.: knol of wortel (als

paardenboon, duivenboon, (ook:) groote    veevoeder); -sack, m.: haverzak, voeder-

boon, tuinboon, Roomsche boon; -brei,m.:    zak; (das) -sammeln, o.: (het) fouragee-

voersap (voor de jonge bijën) ;-brett, o.:    ren;-sammler, m.:fourage-haler ;-schneide,

bekleedingsplank, (in scheeps-bouw:)    vr.:-bault; -schneider, m., 1) hakselsnij-

wegering; -dielen, vr. mrv.: bekleedings-    der, 2) fourage-haler; -schreiber, m.:

aan-

planken; -erbse, vr.: als veevoeder die- schrijver bij denfouragemeester;-schwinge, nende erwt; -fisch, o.: klein grut; -flanell, vr.: haverwan; -statte, vr.: plaats waar m,: voeringflanel; -geld, o.: voergeld, gevoederd wordt, (fig.) pleisterplaats, voedergeld, voederloon; -gerste, vr.:    legplaats;-stroh, o.: 1) voederstroo, 2) stal-

voergarst, voergerst; -gewachs, o.: voe-    stroo ; -taffet, m.: voering-taf; -trepse, vr.:

dergewas, beesten voer; -haber (-hafer),    dolik (als veevoeder); -trog, m.: voeder-

m.: haver als veevoeder; -hemd, o.:    bak, voedertrog; -tuch, o.: voeringstof,

hemdrok, borstrok; (das) -holen, o.: (het) voeringgoed; -wanne, vr.: haverwan ; fourageeren; -holer, m,: fourage-haler: -wicke, vr.: paardenboon, duivenboon; -holz, o.: hout dat tot bekleeding dient; -zeug, o.: voeringgoed, voeringstof.

-honig, m.: honig om de bijën in het Futteral', o. (-es, -s; mrv. -e): foe-vóorjaar te voederen; -kammer, vr.:    draal (doos, scheede, koker).

1) hooizolder, 2) fourage-magazijn, voor- Fut’terer, m. (-s: mrv. -): 1) voede-raadschuur; -kasten, m.: haverkist; -klee, raar, voerder; 2) voeder-verkooper. m.: spurrie, voerklaver; -klinge, vr.: hak- futteru (füt’tern), w. b.: 1) voede-sel-mes, hakselsnijder; -kloben, m.: (bij ren, voeren, voeder (voer) geven aan; glazenmakers:) aanstrijk-houtje; -knecht, 2) voeren, met voering bekleeden, (fig.) m.: stalknecht die over het voeder gaat; bekleeden, (typ.) ophoogen met een on--korb, m.: voedermand; -korn, o.: voe- derlegsel; w. o. h.: 1) voeder gebruiken, dergraan (voor paarden en vee); -kraut, 2) goed voer zijn, voeden, o.: groen voer; -lade, vr.: Zie -bank; Fut’terung (Füt'teruug), vr.: -leinwand, vr.: voeringlinnen; -mangel,    1) voedering, (het) voederen; 2) voer,

m.: gebrek (schaarschte) aan voer; -man-    voeder, (mil.) fourage (auf - ausgehen:

tel, m. ( mauer, vr.): bekleedings-muur,    gaan fourageeren); 3) voering, beklee-

(vest.) muurmantel;-messer,o.: hakselmes,    ding; (typ.) ophoogsel, onderlegsel.

hakselsnijder; -metze, vr.: voedermaat; Futurum, o. (-s ; mrv. Futu'ra): (tik.) -netz, o.: voedernet; -noth [tj, vr.:    toekomende tijd,

o.

en wa

gab; Zie gebeu. gaaliscb, bv. n.: Gaëlisch.

Oaba re (Oabar’re), vr.: (kpv.) platboomde lichter.

Gu'be, vr.: 1) gift, geschenk, gave, (fig.) aalmoes; 2) (fig.) gaaf, talent; die - der Beredsamkeit: de gaaf der welsprekendheid; 3) (gnk.) gift, dosis, keer (om medicijn in te nemen); eine - Rhabarber: eene dosis rabarber; in drei -n: in drie keeren in te nemen; 4) belasting; Steuern und -n zahlen: schot en lot betalen. Zie babcn.

ga be: Zie gebeu, lOa'bel. vr.: vork; (akk.) gaffel; (wpk.) vork; (fab.) drietand (van Neptunus): (zeew.) bosseklamp, mik (van den mast); (bwk.) gaffelvormige stut; (van eene pomp:) mik; (aan wagens en karren:) lamoen; (aan ’t gewei van een hert:) gaf-felspriet; (vea.) kikvorschgezwel.

IGa’bel, in Sam. I -anker m.: (zeew.) vertui-anker, (bwk.) muur-anker; -baum, m. (-deichsel, vr.): lamoenboom; -för-mig, bv. n.: gaffel vormig (sich -förmig

theilen (t] oder spatten: zich in twee armen deelen of splitsen); -frühstück, o.: warm ontbijt, ontbijt met de vork; -ge-hörn, o,: (van een hert:) gaffelvormig gewei; -geier, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -hirsch, m.: hert met gaffelvormig gewei; -holz, o.: gaffel vormig hout (van karren gens:) lamoen, (zeew.) kromhout, knie; -klinge, vr.: gaffelvormige sabel; -kraut, o.: (pik.) zaaddragend leverkruid, gaffelkruid; -kreuz, o.: gaffelvormig kruis ; -mast, m.: -gaffelvormige mast; -nadel, vr.: haarspeld; -pferd, o.: lamoenpaard; -richter, m.: ijzer op hetwelk de tanden van vorken of gaffels gesmeed worden ; -schwanz, m.: (vog., ins. en visch:) gaffel-staart, gevorkte of dubbele staart; -spal-tig, bv. n.: gaffelvormig; -spitze, vr.: punt van een der tanden van gaffel of vork; -standig, bv. n,: (pik.) met gaffelvormigen stengel of stam; -stange, vr.: gaffelvormige paal; -stich, m.: steek (prik) met eene vork of gaffel; -stiel, m : steel eener vork, steel eener gaffel; -stück, o.: (tim.) gaffelvormig stuk hout, gaffelstuk, (art.)

z. n. ; -wa-

vr.:

van

met post.

Gabrie’le, vr.: Gabriëlle (vrouwen

ah.

van

van

ga-

draaibas, (wpk.) vork; -stütze, vr.: (aan wagens:) stuthout van het lamoen; -thei-lig [t], bv. n.: gaffelvormig; -voll, (eene) vorkvol, (eene) gaffelvol; gen, m.: lamoenwagen, lamoen-kar: -zacke, vr. (-zinke, vr.): vorktand, gaffeltand; -zahn, in.: kammosselschelp.

Gabelcben, o. (-s; mrv. -); 1)vorkje;

2) gaffeltje; (aan wijnstok of druivenwingerd, enz.:) rankje, rank.

ga'belicht, bv. n.: vorkachtig, gaffelvormig.

ga beln, w. b.: aan de vork steken; (jag,) op de hoornen nemen; (vv.) har-poeneeren; w. o. h.: de vork hanteeren, (fig. fam.) schransen; nach etwas -: (fig. fam.) pikken (prikken, steken) naar iets (om het beet te krijgen); sich -, w. w.: zich gaffelvormig in tweeën splitsen.

Ga’ben, in Sam. 1 -fresser, m.: (fam.) iemand die zich laat omkoopen, giften-en-gaven-slikker; -herr, m.: opzichter van de zoutkeet; -sammlung, vr.: 1) inzameling van liefdegiften, 2) inning belastingen.

Ga’bler, m. (-s; mrv. -): (jag.) hert gaffelvormig gewei; (visch:) pos,

naam).

gackelig, bv. n.: kakelend.

gaekeln (gack ern), w. o. h.: kakelen (ook fig.); Hühner, i welche viel -, legen wenig Eier: (spr.) veel geschreeuw en weinig wol.

Gad'de, m. (-n; mrv. -n): witvisch, bliek, blei.

Ga’den, m. (-s; mrv. -): huisje; (ook:) schuur, stal; (ook:) verdieping van een huis; I -maus, vr.; (de gewone huis-)muis.

gaelisch, bv. n.: Gaëlisch.

Gaffel, vr.: 1) (zeew.) gaffel; (pop.) vork; 2) gilde, vereeniging; 3) impost, accijns, belasting; I -fall, m.: (zeew.) gaf-felval; -segel, o.: gaffelzeil.

gaf Ten, w. o. h.: gapen; Gaf’fer, m. (-s; mrv. -): gaper; Gaf’ferin, vr. (mrv. (-nen): gaapster.

Gagat’, o. (-es, -s; mrv. -e): (min.) git, zwarte barnsteen.

Gage (spreek uit: gaazj), vr.: bezoldiging, Loon.

gah, bv. n. (ook in Sam.): Zie j

Galm, in Sam. I -affe, in.: lummel; -laut. m.: (tik.) botsing van twee vocaalklanken, hiatus; -sucht, vr.: geeuwerigheid.

gah'nen, w. o. h.: geeuwen; afgronden, wonden, enz.:) gapen; deuren, enz.:) op een har staan, op een kier staan; nach Reichthümer [t] -: (fig.) naar rijkdom haken; I Gah’ner, m. (-; mrv. -): geeuwer; Gah’nerin, vr. (-nen): geeuwster.

Galir |Gar], in Sam. I -bottich, m.: (brouwers-)gijlkuip; -kammer, vr.: gijl-kamer.

Gah’re [Ga’re], vr.: 1) gijling, gisting ;

2) giststof

gah ren fga’renl, w. o. onr. h. (gohr Lgor]; gegoh’ren [gego’renl): (van brouwsel :) gijlen, gisten; (van deeg en meelbeslag:) rijzen; (fig.) gisten, in gisting zijn, (ook:) opbruisen; sein Kopf gahrt [gart): het woelt in zijn hoofd; ein -der Kopf:

een woelziek hoofd; die Gemüther [t] de gemoederen zijn aan het gristen, er heerscht gristingr in de gemoederen.

Gahrung [Ga'rungl, vr.: gisting (ook fig-); (van brouwsel:)gijling, gisting; (van deeg en meelbeslag:) rijzing.

Gah'rungs [Ga’rungs], in Sam. I -fahigr by. n.: voor gisting vatbaar; -kraft. vr.: gisting teweegbrengend vermogen; -lehrer vr.: (schk.) leer der gisting; -luft, vr.: stiklucht; -messer, m.: gistingmeter (werktuig om den graad van gisting te bepalen) ; -mittel, o.: (-stoff, m.): middel om gisting teweeg te brengen (ook fig.); -prozess, m.: gistingsproces, gisting.

gak'sen, w. o. h.: kakelen.

Gala, vr.: gala-kleeding, gala-kostuum, gala; I -hut, m.: klak, platte steekhoed; -kleid, o.: Zie Gala; -tag, m.: gala-dag.

Galaktit'm. (-es, -s): (min.) melksteen.

Galan’, m. (-es; mrv. -e): galant, minnaar.

Galan der, m. (-s; mrv. -): (ins.)koorn-worm, klander; (vog.) kuifleeuwerik.

galant', bv. n.: galant; kdie -e Krank-heit: de slechte ziekte.

Galanterie’, vr.: galanterie (i. a. b.); I -arbeit, vr.: gralanterie-waar, artikelen (mrv.) die als sieraad gedragen worden; -arbeiter, m.: juwelier; -degen, m.: pronk-degen, staatsie-degen; -handel, m.: handel in artikelen die als sieraad gedragen wordtm; -handler, m.: handelaar (ook: winkelier) in artikelen die als sieraad gedragen worden; -handlerin, vr.: winkelierster in mode-waren; -kram, m. ( kramer, m.; -kramerin, vr.): Zie -handel, enz.; -krankheit, vr,: slechte ziekte; -waa-ren, vr. mrv.: Zie -arbeit,

Gala’ter, m. (-s; mrv. -) Galater. Galaat.

Gala'tien, o. (-s): (adk.) Galatië..

Galhan’ (Galba num), o. (-s): moederhars.

Galeas’se, vr.: (zeew.) galjas.

Galee're, vr.: galei, roeisloep. Zie

Galeeren.

Galee’ren, vr. mrv.: galeien; zu den - verurtheilt [tj: tot de galeien veroordeeld, tot dwang-arbeid veroordeeld; j -anker, m.: enterdregge, enterhaak; -bediente, m.: bottelier op eene galei; -bursche, m.: lei-slaaf, (thans :) galei-boef, (hist) triërach; -ruder, o.: roeispaan (roeiriem) eener galei ; -segel o.: galei-zeil; -sklave, m.: galeislaaf, (thans:) galei-boef;-stock, m.: meerpaal; -vogt, m.: opzichter over de roeiers eener galei, (thans:) bewaker van de galeiboeven.

Galeo'ne, vr.: (zeew.) galjas.

Galeo'te, vr.: (zeew.) galjoot.

Galerie', vr.: Zie Gallerie.

Galgant’, m. (-s): (pik.) galgant; l-wur-zel, vr.: galgantwortel.

Galgen, m. (-s; mrv. -): galg; (typ.) galg; (boven eenen waterput:) ophaalbalk; geh’ an den -: (gem.) loop naar de galg, (fam.) loop naar de pomp!; I -amboss, m.: tweearms-aanbeeld; -berg, m.: galgenberg, galgenveld; -bube, m. (-dieb, m.): galgenaas, galgebrok, galgestrop, spitsboef; -feld,

o.: galgenveld; -förmig, bv.n.: galgvormig, krukvormig; -frist, vr.: kort uitstel; -gebiss,

o.: scherp (paarde-)bit; -holz,o.: galghout,

(de) galg (so falsch wie -holz: fam.: zoo valseh als schuim); -kette, vr.: galg-kettfng; -leiter, vr.: galg-ladder; -mann-chen, o.: (pik.) alruin; -massig, bv. n.: goed voor de galg; -mundstück, o.: scherp (paarde-)bit; -pfeiler, m.: galg-paal; -rekel, in,: (vog.) mantelkraai;

-strafe, vr.: (de) galg, (de) strop (die -strafe verdienend: waard om opgehangen te worden); -strick, m.: strop (om iemand aan de galg op te hangen), (fig.) galgebrok, galge-strop, galgen-aas, spitsboef; -schwengel, m. (-vogel, m.): Zie -foiibe.

G*ali cien, o. (-s): (adk.). Zie Glali-zien.

<;alila a. o. (-s): (adk.) Galilea; Ga-lila'er, m. (-s; mrv. -): Galileeër; Galila-erin, vr. (mrv. -nen): Galileesche.

Gcalimatlii as, m.: wartaal, onzin.

Gralisch, bv. n.: Gaëlisch,

Gcalis'tenstein (Glalitzenstein), zwavelzuur zink; blauer -‘.zwavelzuur koper.

Gcali’zien, o. (-s): (adk.) Galicië;

Gati'zier, m. (-s; mrv. -): Galiciër; Gali-zierin, vr. (mrv. -nen): Galicische ; gali -zisch, bv. n.: Galicisch.

Giall, in Sam. I -apfel m.: galnoot (-apfelsaure, vr.: galnotenzuur); -insekt, o.: galwesp; -kraut, o.: moederhars;

-sucht, vr.: (gnk.) geelzucht; -süchtig, bv. n.: aan de geelzucht lijdend, (fig.) zwartgallig; -wespe, vr.: galwesp.

Glal'la, vr.: Zie Glala.

Gal'le, vr.: (ontl. en fig.) gal; (vea.) steengal; (jag.) teellid (van wild); (in gegoten metaal:) gal, onvolkomenheid;

- ausschütten: (fig.) zijne gal uitbraken; Gift und - speien: (fig.) gal venijn spuwen; es lauft ihm die - über:

(fig.) zijn bloed kookt.

gallen, w. b.: vergallen, verbitteren.

I -, w. o. h.: 1) gillen; 2) schel (scherp; wild, woest) klinken; (van steenen:) blinken. Zie gallend.

Igal'len, w. b.: (tech.) met galnoten verven; (visch:) van de gal ontdoen; w. o. h.: (jag.) pissen.

gallen, in Sam. I -ader, vr.: galader;

-artig, bv. n.: galachtig; -behaltniss [s|, o.:

(ontl.) galblaas; -bitter, bv. n.: galbitter, als gal zoo bitter; -blasé, vr.: (ontl.) galblaas; -fieber, o.: galkoorts; -fliege, vr.:

(ins.) galwesp ; -gang, m.: (ontl.) galkanaal, galleider; -gefasse, o. mrv.: (ontl.) galvaten; -krankheit, vr.: galziekte; -pulver, o.:

(pha.) jalappe; -stein, m.: (gnk.) steen in de galblaas; -sucht, vr.: (gnk.) geelzucht;

-süchtig, bv. n.: aan de geelzucht lijdend,

(fig.) zwartgallig, gallend, bv. n.: (stem:) schel.

Gcallerie’, vr.: gallerij. gallert’, in Sam. I -artig, bv. n.: zj eleiachtig.

Grallert e, vr.: zjelei; (fig.) kleefstof, gal'licht, bv. n.: gallig, galachtig, (iallicismus, m. (-; mrv. -cis'men):

(tik.) gallicismus; Gal'lien, o. (-s): (adk. hist.) Gallië; Gallier, m. (-s; mrv. -):

Galliër; Gal'lierin, vr. (mrv. -nen): Gallische; gal'lisch, bv. n.: Gallisch.

gal lig, bv. n.: gallig; (fig.) vol gal bitterheid.

gal lig, bv. n.: (mnw.) hard, vast.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e,druk.

m.:

en

gallika niscli, bv. n.: Gallicaansch.

Grallimatliias, m.: wartaal, onzin.

Grallion', o. (-s; mrv. -e): (zeew.) galjoen.

Grallio'ne, vr.: (zeew.) galjas.

Gcallio’te, vr.: (zeew.) galjoot.

Gall'mei, m.: (min.) kalamijnsteen.

Gallo'sclie, v.: overschoen.

gallus, in Sam. I -sauer, bv. n.: galnotenzuur; -saure, vr.: galnotenzuur,

Galmei, in.: Zie Gallmei.

Glalo’ne, vr.: galon; galonni'ren [ie], w. b,: galonneeren.

Glalopp’, m. (-es, -s): galop (in - set-zen: in galop brengen; im - reiten: galoppeeren; im gestreckten -: in vollen galop); galoppi'ren [iej, w. o. s.: galoppeeren.

galt: Zie geiten.

galvanisch, bv. n.: galvanisch; galvanisi'ren [ie], w.b.: galvaniseeren; Gal-vanis’mus, m.: galvanismus; Galvanopla-stik, vr.: galvano-plastiek; galvano-pla’stisch, bv. n.: galvano-plastisch.

Gramander, m. (-s): (pik.) mander-kruid.

Gama sche, vr.: slobkous.

Gram'hit, m.: (schaakspel, in Sam.:) -bauer, m.: pion van den raadsheer.

Grams, vr.: harde rotssteen.

Glan, in Sam. I -erbe, m.: mede-eigenaar (of: mede-erfgenaam) van eene heerlijkheid; -erbenhaus, m. (-erbenschloss,m.): in gemeenschap bezeten kasteel; -erbschaft, vr.: 1) gemeenschappelijk erfgoed, 2) (de) gezamenlijke erfgenamen van eene heerlijkheid; -erbschaftlich, bv. n. en bw.: gemeenschappelijk, in gemeenschap.

Grana'sclie, vr.: (vea.) onderkaak.

Grang, m. (-es, -s; mrv. Gange): gang (i. a. b.); (ontl.) kanaal; (kkk., aan tafel:) gerecht; (mrv.) ader, erts-ader; (bij kappers:) haar-strengel; (in molens:) molensteen; in - bringen (kommen): in gang brengen (komen); im -e sein: in gang zijn, (fig.) aan den gang zijn; ein unterir-discher -: eene onderaardsche gang; ein stolzer -: een trotsche gang (tred, loop); einen - zu Einem thun: eenen tocht naar iemand doen (maken); Jeder geht seinen -: ieder gaat zijnen gang; das Recht muss seinen - gehen: het recht moet zijnen loop hebben. I -art, vr.: (min.) erts-ader, (rs.) gang, loop; -bar, bv. n.: 1) gangbaar, 2) begaanbaar, 3) (van koopwaar:) verkoopbaar, gevraagd, gewild, gezocht; -barkeit, vr.: 1) gangbaarheid, 2) begaanbaarheid, 3) (van koopwaar:) gewildheid, gezochtheid, verkoopbaarheid; -erz, o.: (mnw.) in lagen of scnichten liggend erts; -fisch, m.: zalmforel; -gebirge, o.: aan ertslagen rijk gebergte; -haft, bv. n.: (mnw.) in doorloopende aders of lagen; -pfoste, vr.: (bwk.) baluster; -rad, o.: ron-selrad, ronselwiel; -saule, vr.: (bwk.) pilaar (kolom) eener portiek; -schüssel, m.: rondgaande schotel (waarop een gerecht rondgediend wordt); -spill, o.: (zeew.) gangspil, kaapstand; -stein, m.: (mnw.) erts-omkleedsël, ertshoudende steen; -weise, bv. n.: (mnw.) in aders, laagswijze; -woche,vr.: (kkl.) Kruisweek, Hemelvaarts-week.

güiig’e, bv. n. en bw.: (jag.) vlug; - und Gabe (Gebe); gangbaar, algemeen

15

eene

^    WUCUJLV gCOUO } k/X UOI/j VI*.

ganzeborst (gerookt); -distel, vr,: (pik.) ganzendistel; -dreck, m.: ganzendrek, ganzenstront (-dreckfarbe, vr.: schijtgroen, ganzenstrontkleur); -feder,vr.: ganze-pen, ganze-schacht; -fett, o.: ganzenvet; -fliege, vr.:

of:

gans-

o.: vonnis

: een

bv.

e-

in zwang, (fig.) schering en inslag; das ist ihm - und Gebe: (fam.) dat kan hij wel droomend.

Ong el, in Sam. I -band, o.: leiband; -fleisch, o.: fijngehakt vleesch, gehak:

I -wagen, m.: loopstoel (waarin een kind leert loopen).

Oiigelei , vr.: (fam.) aan den leiband houderij.

gaiig eln, w. b.: aan den leiband houden; die Wiege -: (fam.) aan het wiege-touw zitten; Fleisch -: (kkk.) vleesch fijnhakken. I -, w. o.: waggelend loopen (als een klein kind).

On ger, m. (-s; mrv. -): looper, voeteerder, voetganger.

Gan ges, m. (-): (adk.) Ganges.

€rans, vr. (mrv. Gan'se): (vog. en tech.) gans; (in molens:) molensteen; (mnw.) harde rotssteen; eine dumme -: (fig.) domme eend; I -taucher, m.: duiker-

gans.

€cSns'©lien, o. (-s; mrv. -): gansje; (fig.) gekje,ionverstandig meisje.

Onse, vr. mrv.: ganzen; I -aar, m. (-adler, m.): (vog.) wouw, kiekendief; -augen, o. mrv.: (typ.) aanhalings-teekens; -backe, vr.: gerookte halve gans; -bauch,

m.: uitgehaalde (van ingewand ontdane} gans, (fig.) platbuik; -baum, m.: (pik.) plataanboom, plataan; -blume, vr. (-blüm-chen, o.): ganzenbloempje, madeliefje; -braten, m.: gebradene gans ; -brust, vr.: ganzeborst (gerookt); ganzendistel; -dreck,

ganzenvlieg; -flügel, m.: ganzevleu-gel; -fuss, m.: ganzepoot, (pik.) ganze-voet; -füsschen, o. mrv.: (typ.)aanhalings-teekens ; -gekrose (-geschneide), o.: (kkk.) afval (omloop) van eene gans, (ook:) ganze-peper; -grim, bv. n.: schijtgroen; -habicht, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -handler, m.: ganzenkooper, koopman in ganzen; -handlerin, vr.: koopvrouw in ganzen; -haut, vr.: ganzevel, (fig.) kippevel; -hirt, m,: ganzenhoeder, ganzendrijver; -kiel, m.: ganzepen, ganze-schacht; -klein, o.: (kkk.) ganze-peper, Zie -gekrose; -kohl, m.: (pik.) ganzendistel; -kopf, in.: ganzekop, (fig. fam.) ezelskop, stommerik, (pik.) stinkende kamille; -koth. [tj, m.: ganzendrek, ganzenstront;-kothig [t],bv.n.: schijtgroen; -kraut, o.: (pik.) ganzerik, zilverkruid, (ook:) ganzenbloempje, madeliefje;-küch-lein, o.: ganzenkuiken; -laus, vr.: ganzenluis; -leber, vr.: ganzelever (-leberpastete vr.: ganzenleverpasteitje); -löffel, m.: (hik.) steentang, steenlepel; -malve, vr.: (pik.) kaasjeskruid; -nadel, vr.: stopnaald; -nudel, vr.: ganze-prop, deegbal; -pappel; vr.: (pik.) kaasjeskrnid; -pfeffer, m.: (-schwarz, o.): ganze-peper;-seuche, vr.: ganzenziekte; -spiel, o.: ganzenspel, ganzenbord; -stall, m. (-steige, vr., -stiege, vr.): ganzenhok; -wein, in.: (iron.) wijn voor de ganzen (d. i. water); -witz, m.: laffe aardigheid, mislukte geestigheid; -zehpte, m.: ganzentiend; -zucht, vr.: ganzenfokkerij.

gauseln, w. o. h.: kakelen, snateren.

dan ser, m. (-s; mrv. -), of:

Cran'serich, m. (-s; mrv.

{'Hii sern, w o. h.: Zie g- vm*

Gan'sert, m. (-s; mrv. -e): (vog.) ganzerik, mannetj esgans; (pik.) ganzerik.

gan sicht (gün sig), bv. n.:

achtig.

Gant, m.: 1) openbare verkooping (op rechterlijk gezag), openbare veiling;

2) staat van bankroet; der - ist über ihn ausgebrochen: zijn boel is aan de Kamer (is verkocht voor schuld, moet verkocht worden voor schuld); I -buch, o.:

1) inventaris der verkooping, 2) register der verkoopingen; -haus, o.: boelhuis, verkoophuis; -mann, m.: gefailleerde; -masse, vr.: failliete boedel; -massig, bv.n. en bw.: voor schuld, ten behoeve van de schuldeischers; -meister, m. (-verkaufer,

m.): vendumeester; -recht, o.: wet op den publieken verkoop van eens schuldenaars goederen; -rodel, vr.: Zie -buch; -urtel, ten behoeve van een bevoorrecht schuldeischer; -zeit, vr.: tijd van verkoop.

gan’ten, w. b.: verkoopen op rechterlijk gezag.

(lianymeed , m.: (fab.) Ganymedes.

Iganz, bv. n. en bw.: geheel, gansch, volkomen; (fig.) heel; - und gar: geheel en al; - und gar nicht: in het geheel niet, volstrekt niet; - wohl: heel goed, zeer goed; - wenig: heel weinig, zeer weinig;

- Auge: geheel oog; - Ohr: geheel oor; -machen: heel maken, volledig maken, voltallig maken; die Sache ist noch -: het ding is nog in zijn geheel; ein -es Pferd: een dekhengst; Sie sind ein -er Mann: gij zijt in alle opzichten een man, (iron.) gij zijt een heele man (een heele spekkooper, een heele piet); der -e Tag: de geheele dag, de gansene dag; ein -es Jahr geheel jaar, een rond jaar; die -e Summe: de geheele som; eine -e Zahl: een geheel getal (d. i. geene breuk); ein -es Brod:

1) een geheel hrood (d. i. niet slechts een gedeelte er van, maar alles, hetzij dan aan stukken en brokken, hetzij in zijn ongeschonden geheel), 2) een heel brood (d. i. een ongeschonden brood); -er Pfeffer: heele peper (aan korrels, niet fijn); -es Geld: groot geld (geene pasmunt); -Frankreich: geheel Frankrijk; | -heit, vr.: (het) geheel, (de) algeheelheid; -hufig, „ n: met ongespouwene (ongespletene) ho ven; -hufner, m. (-lehner, m.): hoevenaar (landbouwer, boer) die er vier ploegpaarden of ploeg-ossen op nahouden moet; -pacht, vr.: pacht die geheel in geld betaald moet worden (dus niet gedeeltelijk in natura of in dienstverrichting); (das) -sein, o.: (het) heel-zijn; -vogel, m.: kramsvogel, lijster.

€>faii'ze, o.: (het) geheel; im -n: in het geheel.

ganz'licli, bv. n.: geheel (bw.: geheel en al).

Igar, bv. n.: (kkk. en bij looiers:) gaar; (van metalen:) gezweld, gezuiverd. I -, bw.: 1) geheel en al; 2) zeer, heel; - viel: heel veel, zeer veel; -wenig: heel weinig, zeer weinig; - nicht: in het geheel niet, volstrekt niet; - nichts: niets hoegenaamd, volstrekt niets; warum nicht -: och kom!; so -: zelfs.

o.: gezwel g-

verheid, genoegzame gezweldheid; 2) looi-sel, kuipvöl.

garen, w. o. onr. h.: Zie gdliren.

IGar in Sam. I -arbeit, vr.: zuivering* <van m talen), loutering*, zwelling; -aus,

m. (en o,): (aan iemand:) genadeslag, ge-nadestoot, (aan iets:) laatste hand, voltooiing (Jemandem den -aus machen: er een einde met iemand aan maken, iemand totaal ongelukkig maken; einer Sache den -aus machen: een einde aan iets maken); -brühe, vr.: (bij looiers:) laatste runsop; -eisen, o,: gezweld (gezuiverd) ijzer; -erz, zweld erts; -1'ass, o.: (bij looiers:) kuip, gaarkuip; -feuer,o.: zwelvuur;-herd,

m.; louter-oven, zwelling-oven; -knecht,

m.: knecht van den zwelder (van den metaal- of erts-zuiveraar); -koch, m.: gaarkok, etenshuis-houder; -köchin, vr.: etens-huis-houdster:; -könig, m,: metaal (inz. koper) van zoodanige zuiverheid, dat het tot maatstaf van zuiverheid dient; -küche, vr.: gaarkeuken, etenshuis; -kupfer, o.: gezweld (zuiver) koper, rozetkoper; -lauge, vr.: loog dat den tijd heeft gehad om te bezinken; -leder, o.: gaargelooid leder; (das) -machen, 1) (het) gaar-looien (vari leder), 2) (van metalen: het) zwellen (zuiveren, louteren); -macher, m.: zwelder, (metaal-) zuiveraar; -ofen, m.: groote smeltkroes; -probe, vr.: zuiverheids-proef, proefneming aangaande (onderzoek naar) den graad van \zuiverheid; -salz, vr.: gezuiverd zout; -schlacken, vr.: mrv.: slakken van de metaalsmelting; -stück, o.: stuk gezuiverd zout.

GarafTel, vr.: (pik.) Benedictuskruid.

Garant', m. (-en; mrv. -en): borg; Garantie', vr.: waarborg; garanti'ren Li©], w. b.: waarborgen.

Garb'clieii, o. (-s; mrv, -): garfje, schoofje.

Gar be, vr.: garf (garve), schoof; (fig.) bos, bundel; (pik.) duizendblad; (van een rund:) halsstuk.

IGar'ben, in Sam. I -band, o.: schoof-band; -binder, m.: schoovenbinder; -bin-derin, vr.: schoovenbindster; -feuer, o.: (vuurwerk:) Chineesche boom, vuurpijlenbundel; -förmig, bv. n.: schoofvormig; -haufen, m.: gast (d, i. een hoop naast elkaar te drogen staande schooven) ; -krahe, vr.: (vog.) mantelkraai, bonte kraai; -kraut, o.: (pik.) duizendblad; -schichter, m.: tas-legger (optasser van koornschooven); -zehente, m.: garventiend, koorntiend.

Igar'ben, w. o. h.: schooven-binden.

gar ben, enz.: Zie gerben.

Gar’de, vr.: garde; I -officier, m.: officier van de garde; -regiment, o.: regiment van de garde; -reiter, m.: garde te paard, ruiter van de garde; -uhlan, m.*. lansier van de garde.

Gardian', m. (-s; mrv. -): gardiaan (van een klooster).

Gardi’ne, vr.: gordijn.

Gardinen, in Sam. I -arm, m.: gor-dijnroede-kram; -franse, vr.: gordijnfranje; -haken, m.: gordijnroede-kram; -predigt, vr.: bedsermoen; -ring, m.: gordijnring; -stange, vr.: gordijnroede; -zug, m.: gordijnkoord.

Gardist’, m. (-en; mrv, -en): garde, soldaat van de garde.

Gard'seer, bv. n.: van het Gardameer;

I -öl, o.: fijne boom-olie, Yeroneser-olie.

Gare, vr.: 1) (van leder:) gaarheid: (van metaal:) behoorlijke graad van zui

IGarn, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) garen;

2) net; ins - gehen: in het net (in den strik, in de val) loopen; ins - gelockt: (fig.) in de val gelokt; Einen in sein -ziehen : 1) (fig. fam.) iemand in zijn schuitje weten te krijgen (d. i. maken dat iemand zich uwe belangen aantrekt), 2) maken dat iemand in uwe strikken verward geraakt.

IGarn, in [Sam. I -baum, m.: weversboom;-enden, o. mrv.: (wev.) dreumels, eindjes garen; -gabel, vr.: (jag.) netten-staak; -handel, m.: garenhandel, handel in garens; -handler m.: garenverkooper; -handlerin, vr,: garen-verkoopster; -haspel, m.: garenhaspel; -klotz, m.: (kaarsen-makers-)blok; -knauel, m.: garenkluwen ; -masche, vr.: maas (van een net); -reuse,vr.: (vv.) garen-fuik; -sack, m. (-schlauch, m.): (vv.) zak-net; -spule, vr.: garenspoel; -stock, m.: stok waarop de strengen garen gehangen worden; -strahne, vr.: (eene) streng garen; -stricker, in.: nettenbreier; -strickerin, vr.: nettenbreister; -stück, o.: (eene) streng garen; -weber, m.: garenwever; -winde, vr.: garenwinder (’t werktuig); -winder, m.: garenwinder (de persoon); -zug, m.: 1) (het) visschen met netten (of: met een net), (het) ophalen van het net.

Garne le, vr.: garnaal; I Garne’len-krebs, m,: krabbe.

garni ren Lie], w. b.: garneeren ; Gar-ni'rung [ie], vr.: 1) garneering, 2) garneersel.

Gariiison', vr.: garnizoen, bezetting;!-s, in Sam. (-kirche, vr.: garnizoenskerk; -stadt, vr.: garnizoensstad, garnizoensplaats).

garnisoni ren [ie], w. o. h,: in garnizoen liggen.

Garnitur', vr.: garnituur.

garstig* bv. n.: garstig, ransig; (fig.) vuil, smerig, gemeen; -e Reden (mrv.): vuile taal; ein -er Streich: een gemene streek; I -keit, vr.: garstigheid, ransigheid, (fig.) vuilheid, smerigheid, gemeenheid.

Gart’chen, o. (-s; mrv. -): tuintje.

gar teln, w. o. h.: tuinieren, hovenieren.

Gar ten, m. (-s; mrv. Gar’ten): tuin;

I -ampfer, m.: (pik.) patiëntie-kruid; -an-lage, vr.: (het) aanleggen van eenen tuin, (fig.) plantsoen; -arbeit, vr.: tuinarbeid, tuinierswerk; -bank, vr.: tuinbank; -bau, m.: tuinbouw, hovenierskunst; -beet, o.: tuinbed; -biene, vr.: honigbij; -blume, vr.: tuinbloem; -buch, o.: tuinboek, boek over de hovenierskunst; -distel, vr.: artisjok; -erbse, vr.: tuin-erwt; -erdbeere, vr.: tuinaardbezie; -erde, vr.: tuinaarde; -feld, o.: tuin ; -fenchel, m.: tuin-venkel; -freund, m.: minnaar van den tuin of van tuinen of van het tuinieren; -frucht, vr.: tuinvrucht; -gelander, o.: spalier (voor lei-boomen); -gemüse, o. mrv.: tuingroenten, moesgroenten, keukengroenten; -gerath [t], o.: tuingereedschap, tuiniersgereed-schap ; -gewachs, o.: tuingewas (-gewachse, mrv.: tuingewassen, inz.: moesgroenten); -gott, m.: (fab.) tuingod (Vertumnus); -göttin, vr.: tuingodin (Flora voor de bloemen, Pomona voor de vruchten); -gras, o.: tuingras; -haue, vr.: tuinkrabber, wied-

vr.:

knec

iii.:

(dichfröh

waar men aufen: loo-

ijzer; -haus, o : tuinhuis (-hauschen, o.: tuinhuisje, priëel); -hccke, vr.: tuinheg, tuinhaag; -himbeere, vr.: groote aardbezie; -huhn, o.: (met gehakt vleesch) gevulde kool; -hüter, m.: tuinbewaarder; -kalender, m.: tuinmans- (hoveniers-)kalender; -kelle, (tnb.) schoffel; -knecht, m.: 1) tuin-int (ook wel: tuinbaas), 2) tuiniers-knecht; -kneif, m.: tuinmes, snoeimes -kraut, o.: (pik.) averuit (-krauter, o. mrv.: tuingroenten, moesgroenten, keuken groenten); -kresse, vr.: tuinkers; -kunst, vr.: hovenierskunst, tuinierderij, tuinderij; -künstler m.: hovenier; -land, o.: tuinland, tuingrond; -laube, vr.: prieel; -leiter, vr.: tuinladder, dubbele ladder; -lerche, vr.: (vog.) tuinleeuwerik; -linse, vr.: tuinlinze; -lust, vr.: vermaak (genoegens, mrv.) der tuinierderij; -mark, o.: (pik.) selderie; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -meister,

(in kloosters:) broeder-hovenier (of kortweg : tuinman); -messer, o.: tuinmes, snoeimes; -mohn, in.: (pik.) slaapbol, papaver; -recht, o.: recht van omheining, recht van afschutting; -rosé, vr.: (gewone) roos,pro-vincie-roos; -saai, in.: tuinkamer (fig.) tuinhuis; -sage, vr.; tuinzaag; -salat, m.: tuinsalade; -saturei, vr.: boonenkruid; -scharlach, m. (-scharlei, m.): scharlei ; -schaufel, vr.: tuinschoffel, tuinschop; -schere, vr.: tuinschaar; -schnecke, vr.: (ins.) tuinslak, tuin-slek; -schnur, vr.: tuiniers-richtlijn; -schütze, m.: tuinbewaarder; -senf, m.: witte mosterd; -spargel, m.: tuinsperzie; -spinne, vr.: (ins.) tuinspin; -stuhl, m.: tuinstoel; -thor, o,: tuinpoort, tuindeur (in eene houten heining of in een tuinmuur); -thüre vr.: tuindeur; -walze, vr.: tuiniersrol, tuinrol; -wanze, vr.: boomluis, bladluis; -wegewarte, vr.: tuin-cichorei (suikerij); -werk, o.: tuinwerk, tuinierswerk, (fig.) als tuin aangelegde grond; -wesen, o.: tuinierderij, hovenier-derij; [tl -wirthschaft, vr.: tuinbouw; -zaun, m.: tuinheg, tuinhaag, (fig.) tuinheining; -zehnte, m.: tuintiend; -zins, m.; tuinhuur.

Gart ner, m. (-s; mrv.-): tuinier (tuinder). hovenier, tuinman; den Bock zum -machen oder setzen: (spr.) den vos op de kippen (de kat op het sjiek) laten passen;

I -bursche, m.: tuinmansjongen, tuinmansknecht; -kunst, vr.: hovenierskunst, tuin-mansvak; -regel, vr.: tuiniersregel, regel (vaste gewoonte, ook: voorschrift) der tuinierderij ; -waaren, vr. mrv.: tuingoed (enk.)

Grartnerei’, vr.: tuinierderij, hovenier-derij; Gart'nerin, vr. (mrv. -nen): 1) tuinierster, hovenierster, 2) tuinmansvrouw.

Glas, o. (-es; mrv. -e): gas; mit - be leuchten: met gas verlichten, (ook:) met gas illumineeren; I -art, vr.: soort van gas; -artig, bv. n.: gasachtig; -be-leuchtung. vr.: gasverlichting, (ook:) gasilluminatie (-beleuchtungsgesellschaft, vr,: gas-maatschappij); -bereitung, vr.: gasbereiding; -entwickelung, vr.: gas-ontwikke-ling; -explosion, vr. : gas-ontploffing; -förmig, bv. n.: gasvormig, gasachtig; -haltig, bv. n:: gashoudend;-lampe, vr.:

; -laterne, vr.: gaslantaarn ; -leiter, eider, gaspijp; -licht, o.: gaslicht re, vr.: gasbrander); -messer, m.: gas-meter; -rohr, o. (-röhre, vr.): gaspijp ; -volum, o.: hoeveelheid gas.

gasclien, w. o. h.: gisten; (van bier:> schuimen; vor Wuth [tl -: (fig.) schuimbekken van woede.

Glasclit, m. (-es): gist; (van bier:> schuim.

Gaskona de, vr.: gasconade, zwetserij, pocherij; Gasko'nien, o. (-s): (adk.) Gasconje: Gasko’nier, m. (-s; mrv. -):. Gasconjer; Gasko'nierin, vr. (mrv.-nen) : Gasconsche; gasko'nisch, bv. n.: Gas-consch.

(ilasoine'ter, m. (-s; mrv. -): gasmeter.

Cwas'pe, vr.: gaps (twee handenvol).

Güss’chen, o. ( s; mrv. -): straatje,, steegje.

Cwas’se, vr.: straat, steeg; - ohne Aus-gang: keerweer (straat of steeg doodloopt); auf der - herum la pen straatslijpen, loopen rondslenteren; -n laufen: (mil.) door de spitsroeden (door de cordons) loopen; die Truppen bildeten eine -: de troepen, in twee rijen geschaard,, vormden als eenen weg tusschen twee heggen. Zie mrv. Gassen.

bassen, vr. mrv.: straten, stegen; - in Bienenstöcken: afscheidingen tusschen de cellen in eene bijënkorf; Hans in allen -: (fam.) Jantje overal; I -bettel, m. (-bet-telei, vr., -betteln, o.): straatbedelarij % -bettler, m.: straatbedelaar;-bettlerin, vr.: straatbedelaarster; -bube, m.: straatjongen (bubenstreich, m.: kwajongensstreek); -dieb, m.: zakkenroller; -dirne, vr.: straatslet; -dreck, m.: straatvuil, slijk van de straat; -ecke, vr.: hoek der (eener) straat; -hauer, m.: straatdeuntje, straatliedje; -hauptmann, m.: diender, agent van politie; -hure, vr.: straathoer, baan-hoer; -junge, m.: straatjongen; -kehrer, m.: straatveger; -kehrerin, vr.: straat-veegster; -koth [tl, m.: straatvuil, slijk van de straat (-koth [t] führer, m.: vuilnisman); -laterne, vr.: straatlantaarn; -laufen, o.: (het) door de spitsroeden of cordons loopen; -lied, o.: straatdeun, straatliedje; -madchen, o.: 1) straatmadelief, meisje dat veel op straat is, 2) straatslet, baanhoer; -mensch, o.: straathoer, baanhoer; -ordnung, vr.: straat-politie-verordening; -pöbel, m.: straatgemeen; -raub, m.: straatroof; -rinne, vr.: straat-goot; -singer, m.: liedjeszanger;-singe-rin, vr.: straatzangeres;-treter, m.:straatslijper; -tross, m.: straatgemeen, straat-gespuis; -vogt, m.: diender, agent van politie; -wirth [t], m.: kroeghouder; -wirthschaft [tl, vr.: kroeg; -witz, m.: platte aardigheid, platte scherts, platte kwinkslag.

lOast, m. (-es; mrv. Gast’e): gast, genoodigde; (fig.) gast, klant, kwant; ein ungebetener -: een ongenoode gast; Gaste setzen (Gaste halten): 1) een ordi-naris (een etenshuis) houden, 2) gelagen zetten, een wijnhuis (bierhuis, koffiehuis, kroeg) houden; ein loser (schlauer, grober, lustiger) -: een looze (slimme, grove, vroo-lijke) gast (kwant, snaphaan); zu -e bei Einem sein : bij iemand te gast zijn.

IGlast, in Sam. I -becner, m.: welkomstbeker, welkomstglas; -bett, o.: logeerbed; -frei, bv. n,: gastvrij; -freiheit, vr.: gastvrijheid; -freund, m.: 1) gast,

2) gastheer; -freundlichkeit, vr. (-freund-

enoote e, vr.:

n, ech-huwe-

ren

m.:

vr.:

en

schaft, vr.): gastvrijheid; freundschaftlich,

bv.    n.: gastvrij ; -geber, m.: 1) ordinaris-houder, 2) logementhouder; -geberin, vr.: 1) ordinarishoudster, 2) logementhoudster ; -gebot, o.: gastmaal, feestelijke maaltijd ; -halter, m.: Zie -geber; -balterin, vr.: .Zie -geberin; -haus, o.:logement;-herr, m.: gastheer; -hof, m,: logement; -kam-mer, vr.: logeerkamer; -kleid, o.: feestgewaad; -mahl, o.: gastmaal, feestelijke maaltijd; -meister, in*: (in kloosters:) huismeester, (fig.) Zie -geber; -mutter, vr.: gasthuismoeder, (in kloosters:) zuster die de vreemden ontvangt; -ordnung, vr.: reglement voor de logementhouders; -pre-digt, vr.: preek door een dominee (of pastoor) van elders; -recht, o.: gastrecht, plichten (mrv.) der gastvrijheid, (fig.) recht om een logement te houden; -rolle, vr.: (tnl.) gast-rol (-rollen geben: gastrollen geven, slechts in eenige voorstellingen optreden); -stube, vr.: gastenkamer, koffiekamer; -tag, m.: dag waarop men gasten ten eten heeft; -tafel, vr. (-tisch, in.): gastentafel (table d’höte); -weise,

bw. : als gast; -wirth [tl, m.: 1) logementhouder, 2) herbergier; -wirthin [t], vr.: 1) logementhoudster, 2) herbergierster; -wirthschaft [t], vr.: 1) logement, 2) herberg (-wirthschaft [tJ treiben: een logement doen); -zimmer, o.: gastenkamer, koffiekamer.

m. (-es): Zie Crascbt.

gast en, w. o. h.: Zie gastiren.

brasterei', vr.: gastmaal, feestelijke maaltijd, feestmaal; (fig.) smulpartij.

gasti ren [ie], w. o. h.: 1) feestelijk onthalen^ een gastmaal (een maaltijd) geven; 2) gasten ontvangen (hetzij als genoodigden, hetzij voor geld); 3) te gast zijn, (fig.) te gast gaan, smullen, brassen, gastereeren; 4) (tnl.) gastrollen geven, nis gast in eenige voorstellingen optreden.

Gnsti rung [ie], vr.: Zie Oasterei.

gast lich, bv. n.: gastvrij; I -keit, vr.: gastvrijheid.

gast’risch, bv. n.: (gnk.) gastrisch.

tias tung, vr.: Zie (ïasterei; I Gas-tungsrecht, o.: 1) recht om open-tafel (om •een ordinaris) te houden, 2) recht om .gelagen te zetten.

brat, o, (-es; mrv. -e): (zeew. en fig.) gat.

brat, in Sam. I -gabel, vr.: wiedvork; -gras, o.: onkruid, wiedsel;-hacke(-haue), vr.: krabber, hak (om mee te wieden); -messer, o.; wiedmes(je); -zange, vr.: wiedtang.

ga ten, w. b.: wieden; Ga’ter, m. (-s; mrv. -): wieder; Ga'terin, vr. (mrv. -nen): wiedster ; gat'lich, bv. n. en bw.: (fam.) gemakkelijk, goed, geschikt (- gross: tamelijk groot).

bratt’e, m. (-n; mrv. -n): man (gade, echtgenoot); (drk. en vog.) mannetje. Zie mrv. bratten.

Igatt en, w. b.: paren (sich -, w. w.: paren).

Ibratt'en, m. mrv.: echtgi telingen, echtelieden; I -lieb lijksliefde.

bratt’er, o. (-s; mrv. -): tralie; (fig.) traliewerk, (ook:) hekwerk, hek; (schl.) raam (waarop het doek gespannen wordt

of is); (zeew.) roer; | -fenster, o.: getralied venster, tralié-venster; -geld, o.: extra-pachtpenningen (mrv.); -haube, vr.: haarnetje, mutsje van netwerk; -thor, o.: hek; -thüre, vr.: getraliede deur, deur met traliewerk; -werk, o.: traliewerk; -zins, m.: Zie -geld.

gatt’ern, w. b.: traliën; w. o. h.: loe-(-auf: op).

Gattin, vr. (mrv. -nen): vrouw (gade, echtgenoote); (drk.) wijfje; (vog.) gaaike.

gatti’ren[ie]; w. b.: sorteeren; classi-ficeeren.

Gatt’ung, vr.: soort.

bratt'ungs, in Sam. I -begriff, soortbegrip ; -rail, m.: (tik.) tweede naamval ; -maler, m.: schilder van genrestukken; -name, m. (-wort, o.): (tik.) gemeen zelfstandig naamwoord.

Gau, in. en o. (-es, -s; mrv. -e): gouwe, gouw, landschap, streek; (fig.) kanton; I -dieb, m-: gauwdief;-ding, o. (-gericht, o.): kantongerecht; -graf, m.: kantonrechter; -grafschaft, vr.: 1) kantonrechter-schap, 2) rechtsgebied van het kanton; -wort, o.: woord uit eene bepaalde streek, provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen.

IGaucli, m. (-es, -s of: -en; mrv. -e of Gauch'e): 1) kwibus, kwast, gek; (ook:) onnoozele dwaas, stumperd, lummel; 2) lafbek, melkmuil; (fig.) vlasbaard, eerste baardhaartjes (mrv.); 3) spookverschijning, spook, geest; (fig.) hersenschim; 4) (ins.) Spaansche vlieg; 5) (vog.) koekoek;(ook:) kauw, kraai.

Ibraucli, in Sam. I -bart, m.: vlasbaard, (fig.) melkmuil, (pik.) boksbaard; -blume, vr.: (pik.) koekoeks-bloem;-brod, o.: (pik.) boksbaard; -hafer, m.: (pik.) vloghnver, wilde haver; -heil, o.: (pik.) guichheil, muurkruid; -klee, m.: (pik.) koekoeks-brood; -nelke, vr.: (pik.) maskerbloem.

Gauch’e, vr.: misthoop-water; beer-put-water; vuil slootwater.

Gau'kel, m. (-s): begoocheling; l-bild, o.: zinsbedrog, begoocheling, hersenschim, droombeeld; -blume, vr.: (pik.) maskerbloem; -kunst, vr.: goochelkunst; -licht, o.: 1) nachtkaars, nachtlichtje, 2) dwaallichtje; -mannchen, o.: duikelaartje, tui-melaartje; -possen, vr. mrv.: goocheltoeren (mrv.), goochelwerk (enk,); -puppe, draadpop; -schwung, m: goocheltoer; -spiegel, m.: tooverspiegel; -spiel, o.: goochelspel, goochelwerk; -sprung, m.: bok-kesprong; -tanz; m.: mommendans, kluch-tenmakers-dans; -tasche, vr.: goochel-tasch; -werk, o.: goochelwerk, goochelspel.

Gaukelei', vr.: goochelarij, goochelspel, goochelwerk; (fig.) boerenbedrog, begoocheling.

gau kelkaft, bv. n., of:

gaukeliclit, bv. n.: 1) goochelach-tig; 2) begoochelend; 3) potsenmakersachtig, potsierlijk, kluchtig.

gau'keln, w. o. h. en w. b.: goochelen; (van dwaallichtjes en spoken:) zweven, heen en weer zweven; mit dem Lichte herum -: (fam.) met het licht loop goochelen.

Gauk’ler, m. (-s; mrv. -): goochelaar, boerenbedrieger, (fig.) verrichter van sterke

toeren, kunstenmaker, (ins.) stronttor, (pik,) maskerbloem; Gauk'lerin, vr. (mrv. -nen): goochelaarster; gauk’leriseh, bv.n.-

Zie gaukelicht.

iwanl, m. (-es, -s; mrv. Gau'le): (fam.) paard; ein schlechter een oude knol; sich auf den grossen - setzen: (fig.) op zijn paardje komen, op zijne achterste pooten gaan staan; einem geschenkten -sieht man nicht in’s Maul: (spr.) een gegeven paard kijkt men niet in den bek; wer den - miethet [tj, muss ihn auch füt-tern: (spr.) wie de lusten wil moet ook de lasten dragen.

Gaumen, m. (-s; mrv. -): (ontl.) verhemelte; (fig.) smaak; den - kitzeln: het verhemelte streelen, lekker smaken;

I -beine, o. mrv.: (ontl.) beenderen van het verhemelte; -buchstabe, m.: (tik.) verhemelteletter ; -drüse, vr.: verhemelte-klier; -kitzel, m.: streeling van het verhemelte; -laut, m.: verhemelte-klank; -lüstelei, vr.: lekkerbekkerij; -lüstling, m.: lekkerbek; -reiz, m.: streeling van het verhemelte; -selig, bv. n.: lekker, kieskeurig, fijn van smaak; -sucht, vr.: (gnk.) onverzadelijke honger.

Gauher, m. (-s; mrv. -): gauwdief; I -bande, vr.: gauwdieven-bende; -leben, o.: gauwdieven-leven;-spraehe, vr.: dieventaal; -streich, m.: gauwdievenstreek.

Gaunerei, vr.: gauwdieverij, schelmerij, schurkerij.

aderen (mrv.); gea'dert, bv. met aderen; Geaf’ter, o. ' terklauwen (mrv.) aan sommige dieren); gearmt’,

(fig.) bek (van een grazend dier), (ook:> lokaas; geaugt’, bv. n.: met oogen.

Grebacfc’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gebak, 2) baksel; Geback'ne, o. (-n): gebak; Gebahn’, o. (-es, -s): (jag.) keutels (mrv.)¹. drek; Gebalg’, o. (-es, -s): (de) blaasbalgen (mrv.); Gebal’ge, o. (-s): vechtpartij, ge-plukhaar, (fig.) gestoei; Gebalk’, o. (-es, -s)t balkwerk, bintwerk.

Gebar’, in Sam, I -liaus, o.: kraam-vrouwen-gasthuis; -mutter, vr.: (ontl.> baarmoeder; -schmerzen, m. mrv.: barensweeën; -stuhl, m.: kraamstoel; -zeit, vr.: tijd der bevalling, (drk.) tijd van het jongen.

Gebau'

spraakwending is niet weer te geven in het Duitsch; das giebt die gesunde Yer-nunft: dat leert (dat zegt) het gezond verstand; die Sache selbst giebt es: dat ~ " ¹ _¹ ’ es: het t in) uwen brief. I -, w. giebt (es gibt): 1) er is,

(rcht.)

ever.

schurkerij.

gaunerisch, bv. n.: gauwdiefachtig, schelmachtig schurkachtig;gau'nern, w.o.h.: gauwdieven, den schurk spelen.

Gaupe, vr.: zolderraampje, dakvenster.

Gaut'sch, in Sam. I -brett, o.: (bij papiermakers:) koets-plank.

gaut'sclien, w. b.: (in papiermakerij:) koetsen; Gaut'scher, m. (-s; mrv. -): koetser.

Gavott’e, v. :(dans:) gavotte.

Ga ze, vr.: gaas.

Gazell'e, vr.: (drk.) gazelle.

Gazett’e, vr.: krant, nieuwsblad.

ge.....(¹)

geacht, bv. n,: der -e Schein: (str.) stand van twee sterren 45 graden van elkander af.

geaclit'et, bv. n.: geacht; ein -er Mann: een geacht man.

geaclit’et, bv. n.: gebannen, vogelvrij verklaard; ein -er: een gebannene, een vogelvrij-verklaarde.

Geach’ze, o. (-s): gesteun, gekreun; (fig.) geklaag, gelamenteer, gejammer.

gea’delt, bv. n.: geadeld, tot den adelstand verheven; Gea’der, o. (-s): (de)

n.: geaderd, (-s; mrv. -): ach-de pooten (van , bv. n.: met armen; gear’tet, bv. n.: geaard, gesteld, geschapen; Geass', o. (-es): (het) weiden, (ook:) plaats waar het wild gaat grazen,

gebar’, gebare: Zie gebaren; gebaren, w. b. onr. (gebierst', gebiert¹ gebar’; geba’re; geboren): baren, ter wereld brengen (zur Unzeit gebaren: ontijdig bevallen van); Geba’ren, z. n. o. (-s): (het) bevallen, (het) in de kraam komen, (van dieren:) (het) jongen; leben-dig gebarend: levende jongen ter wereld brengend.

Geba’reriii, vr. (mrv. -nen): vrouw in arbeid, kraamvrouw; (drk.) jongende ¹ (fig.) moeder.

,u, o. (-es; mrv. -e): Zie het z. n. o. Gehande.

Gebau’de, o. (-s; mrv. -): gebouw;, (fig.) bouwtrant, bouwstijl; (mnw.) toegang tot de mijn; (van dieren:) verblijfplaats.

Gebau’mel, o. (-s): geslinger, heen en weer geschommel; (fig.) gebengel,. gebombam.

Gebe: Zie Gange; I -fall, m.: (tik.) derde naamval.

Gebein’, o. (-es, -s; mrv.-e): gebeente; Gebel’fer, o. (-s): gekef, geblaf; Gebell’, o. (-s): geblaf.

ge'ben, w. b. onr. (giebst of gibst, giebt of gibt; gab; ga'be; gege’ben): geven; Gott gebe es: God geve het!; Stunden -: lesgeven; Privatstunden -:les aan huis geven; Steuern -: belastingen betalen; darauf gebe ich wenig: daaraan hecht ik weinig waarde, daar geef ik niet veel om; eine Sache kurz -: iets zeggen met weinig woorden; diese Wendung lasst sich im Deutschen nicht -: deze spraakwending is niet weer te ge het Duitsch: das g-iebt die sresund

spreekt vanzelf; Ihr Brief giebt blijkt uit (het staat in) uwen brie onpers. onr. h.: es giebt (es gibt): 1) er is, 2) er zijn; es gab: 1) er was, 2) er waren; es hat ...gegeben: 1) er is ...geweest,, 2) er zijn . . .geweest; es wird (wurde) ...geben: 1) er zal (zou) ...zijn, 2) er zullen (zouden) ...zijn. I -(sich), w. w. onr.: zich ...geven; (fig.) meegeven, rekbaar of handelbaar zijn; sich bloss -: zich blootgeven; sich gefangen -: zich gevangen geven; sich zufrieden -: zich tevreden stellen, tevreden zijn; es giebt (gibt) sich von selbst: het spreekt vanzelf; es wird sich schon -: het zal wel komen, (fig.) het zal wel blijken.

Geber, m. (-s; mrv. -): gever; (i schenker; (van wissels:) trekker, afg

Greber'cle, v.: 1) bewegingmetde hand, gesticulatie; 2) gelaats-uitdrukking, ge-

uir-

m.:

gebra'ten, bv. n.: 1) gebraden, 2) (in } pan) gebakken; Gebra’tenes, o.: 1) gebraden vleesch (of wild of gevogelte), 2) gebakken visch.

Gebrau', o. (-es): brouwsel. Grebraueb’, m. (-es,    -s;

brau che): gebruik (i. a. b.);

mrv. Ge-

vuuy. 8u„xuiiv v.    nach - des

Landes: naar landsgebruik; wie es der -mit sich bringt: zooals het gebruik medebrengt ; ausser dem

laats-vertrekking;    3) houding. Zie het

mrv. Gteberden.

IGeber'den, yr. mrv.: gebaren (NB. In het Hollandsch heeft dit woord geen enkelvoud); I -kunst, vr.: gebarenkunst, mimiek, (het) gesticuleeren; -macher, m.: gebarenmaker; -spiel, o.: gebarenspel; -spieler, m.: pantomimist; -sprache, vr.; pantomime, gebarenspel.

Igeber'den (sich), w. w.: zich aanstellen.

Geber dung, vr.: Zie Geberde. Gre’berin, vr.: geefster; (rcht.)schenkster.

debet’, o. (-es, -s; mrv. -e): gebed; im -e begriffen sein: in het gebed (in den gebede) zijn; sein - verrichten: zijn gebed doen, bidden; I -buch, o.: gebedenboek; -bücnlein, o.: gebedenboekje; -formel, vr.: gebeds-formulier; -zeit, vr.: bidtijd, tijd voor het gebed.

debet'chen, o. (-s; mrv. -): gebedje, gebe ten, v. dw. van bitten, gebe'tet, v. dw. van beten, debett’, o. (-es, -s): beddegoed, bed met toebehooren.

debett'el, o. (-s): gebedel, bedelarij, gebeugt, v. dw. van beugen, gebierst, gebiert: Zie gebaren, debiet', o. (-es, -s; mrv. -e): gebied; (fig.) sfeer.

gebie ten, (onr.) w. o. h. en w. b.: gebieden, bevelen; (fig.) beheerschen, bedwingen.

gebie'tend, bv. n.: gebiedend; die -e Art: (tik.) de gebiedende wijs;-e Macht-vollkommenheit: onbeperkte macht, (rcht.) onbeperkte volmacht.

debie’ter, m. (-s; mrv. -): gebieder; (fig.) meester, heer; Gebie’terin, vr. (mrv. -nen): gebiedster, (fig.) meesteres; gebie'terisch, bv. n.: gebiedend, meesterachtig.

debil'de, o.: (fig.) schepping (d. i. niet de daad, maar het ding); (fig.) voorstelling; (tech.) weefsel met bloemen of figuren er in.

gebil'det, bv. n.: gevormd; (fig.) beschaafd.

debin’de, o.: bindsel; (hik.) zwachtel, (ook:) verband; (tim.) bintwerk; (bij kuipers :) hoepwerk, (ook:) vaatwerk, (ook: de) hoepels, hoepbanden (mrv.); (van garen:) streng; (bij leidekkers:) rij, lat; (fig.) bos, bundel, (ook:) festoen, g lande.

debirge, o. (-s; mrv. -): gebergte; (mnw.) steenlaag, waarin de metaal-ader besloten zit. Zie Óehirgs.

GreMr’ger, m. (-s; mrv. -): bergbewoner; gebir'gig, bv. n.: bergachtig; ge-bir’gisch, bv. n.: berg-, uit of in het gebergte,

Glehirgs , in Sam. I -art, vr.: rotssoort; -artillerie, vr.: berg-geschut; -bewohner, m.: bergbewoner; -entstehung, vr.: rotsvorming; -gegend, vr,: bergstreek, bergachtig land; -joch, o.: voorloopers (mrv.) van een gebergte; -kette, vr.: bergketen;-kunde, vr.: leer der aardlagen of aardkorstfor-matiën, orologie, bergkunde; -kundige, m.: bergkundige, oroloog ; -land, o.: bergland, bergachtig land; -lehre, vr.: Zie -kunde; -ort, m.: in eene bergstreek gelegene plaats; -pass, m.: berg-engte, bergpas; -pflanze, vr.: bergplant; -rücken, berg-rug; -schlucht, vr.: ravijn;- stadt, vr.: in eene bergstreek gelegene stad; -wand, vr.: rots-wand; -weg, m.: bergweg ; -zug, m.: bergketen; -zweig, m.: zijtak van een gebergte.

Grebiss', o. (-es; mrv. -e): 1) gebit (tanden om mede te bijten); 2) bit, gebit (teugel om op te bijten); einem rferde das - anlegen: een paard het bit aandoen; seinen Begierden Zaum und - anlegen: zijne begeerten beteugelen; I -kettchen,

o.: gebit-kettinkje. gebis sen: Zie beissen.

Glebla'se, o. (-s): geblaas.

Grebla’se, o. (-s): blaasbalgwerk (de blaasbalgen).

geblatt’ert, bv. n.: gebladerd, gebli'chen : Zie bleichen. g;eblie'ben: Zie bleiben.

Greblök', o. (-es, -s): geblaat, gebalk, gebliimt', bv. n.: gebloemd, met bloemen; Geblüm'te, o. (-n): gebloemte (de bloemen),

Greblüt', o. (-es, -s): bloed (ook fig.); Prinz vom -e: prins van den bloede; es steekt im -e: dat zit in het bloed.

gebo gen, bv.n. gebogen (Zie biegen); eine -e Nase: een kromme neus.

geboren, bv. n,: geboren; - werden: geboren worden; er ist dazu -: hij is daarvoor geboren; ein -er Berliner: een geboren Berlijner.

geborgen, bv. n.: geborgen (ook fig.).

Zie bergen.

geborgt’, bv. n.: geborgd; geleend.

Zie borgen.

gebor sten: Zie bersten.

Gcebot’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gebod, voorschrift; die Zehn -e Gottes: de Tien Geboden Gods; Einem zu -e stehen: iem. ten dienste staan, tot iemands dienst zijn; Noth [tl kennt kein -: (spr.) nood breekt wet; 2) bod; ein - thun: een bod doen; ein höheres - thun: een hoogerbod doen; I Gebots'brief, m.: lastbrief, gebo’ten, v. dw.: Zie bieten, gebracht', v. dw.: Zie bringen. Grebra’me, o. (-s): rand, zoom. gebrannt', v. dw.: Zie brennen.

de

brengt; ausser dem - (ausser dem -e) kommen [onr.] : in onbruik geraken; ausser - sein: in onbruik geraakt zijn, niet meer gebruikt worden.

gebrauchen, w. o, h. en w. b.: gebruiken.

gebrauch'iich, bv. n.: gebruikelijk; - werden: in gebruik (in zwang, in de mode) komen; I -keit, vr.: gebruikelijkheid.

Giebrau'de, o. (-s; mrv. -): brouwsel.

Glebrause, o. (-s): gebruis (der golven); gesuis (der ooren).

GJebrecIi'e, o. (-s; mrv. -): misselijkheid, neiging om te braken, (ook:) bra-kingen (mrv.), aanhoudend braken; (min.)

eene

gebrokkel-

verbrokkeld

staal

m.:

vr.:

brokkelige (of: gebrokkelde) delfstof; (jag.) leger van het wilde varken, (ook:) snoet van het wilde varken.

lOebrech'en, o. (-s; mrv. -): gebrek (i. a. b.); - leiden an: gebrek lijden aan; mancherlei - haben: velerlei gebreken hebben; das schwere -: (gnk.) de vallende ziekte.

Igebrecli'en, w. onpers. onr. h.: ontbreken, mankeeren; es gebricht mir an Geld: het ontbreekt mij aan geld.

gebrech’lich, bv. n.: gebrekkelijk; (fig.) broos; I -keit, vr.: gebrekkelijkheid; (fig.) broosheid.

Oebrei’te, o. (-s): vlakte, uitgestrektheid; (dk.) veld.

Crebrest’en, o. (-s): hartbrekend leed, hartzeer.

gebrocli’en, bv. n.: gebroken (Zie brechen); - sein: (hik.) gebroken zijn, breuk hebben; ein -es Bein : een gebroken been; -es deutsch: gebroken Duitsch; eine -e Stimme: eene gebro-kene stem; eine -e Zahl: een gebroken getal, een breukgetal, eene breuk; ein -es Dach: eene vliering; eine -e Treppe: eene trap met eene rustplaats halverwege.

Oebröck'el, o. (-s): (het) de; (het) gekruimelde; (fig.) overschot.

Oebro'del (Grebrudel), o. (-s): ge-borrel, borreling.

Oebrii’der, m. mrv.: gebroeders.

Ccebrüir, o. (-es, -s): gebrul (van dieren en woeste menschen); gebulder, geloei, geratel (van den donder).

Gebrum’me, o. (-s): gebrom; (fig.) gegrom, geknorrepot.

Gebühr, vr.:    1) (het) behoorlijke,

(het) verplichte; 2) loon, (het) verdiende, salaris, honorarium; nach -: naar behoo-ren, naar verdienste; nach Standes -: naar (overeenkomstig) iemands stand; seine -leisten: doen wat men te doen verplicht is; über -: meer dan behoorde; über -(über die -) arbeiten: meer werken dan men moest, zich overwerken.

IGrebüh'ren, vr. mrv.: emolumenten, sehrijfloonen, bureau-kosten.

Igebüh'ren, w. o. h. en w. onpers. h. (en: sich gebüh'ren, w. w.): 1) toekomen;

2) betamen, passen, betamelijk zijn, be-hooren; einem Arbeiter gebührt sein Lohn: aan een werkman komt zijn loon toe, (spr.) een arbeider is zijn loon waard; Enre dem Ehre gebührt: (spr.) eere wien eere toekomt; es gebührt Ihnen: 1) het betaamt u, 2) gij behoort, gij zijt verplicht; es gebührt sich: het is betamelijk, het is zooals het behoort; wie es sich gebührt: zooals het behoort.

gebüli’rend, bv. n.: betamelijk; behoorlijk; -er Richter: bevoegde rechter; -er Weise, behoorlijkerwijze, naar behoo-ren.

gebülirTieli, bv. n.: behoorlijk; betamelijk ; I -keit, vr.: behoorlijkheid; betamelijkheid.

Geblind , o. (-es; mrv. -e, -en: Ge-bün'de): bos; (van garen:) streng, brebünd’clien, o. (-s; mrv. -): bosje Greimit’de, in Sam. | -stahl, in staven,

gebimden, bv, n. (v. dw. van bin-

den): gebonden; -e Schreibart: gebonden stijl; -e Rede: redevoering in dichtmaat; -e Noten: (muz.) verbondene noten; -e Zeit: besloten tijd.

Creburt’, vr.: geboorte (ook fig.); in der - begriffen: op het punt van geboren te worden, (fig.) in zijn ontstaan, in zijne wording; unzeitige -: ontijdige geboorte, (vlk.) miskraam ; etwas in seiner - erstic-ken: (fig.) iets in zijne geboorte smoren; ein Mann von een man van geboorte; von vornehmer -: van aanzienlijke ge-„v,v,.vvj, van aanzienlijke afkomst; von niedriger -: van geringe afkomst. Zie Geburts.

gebürtig;, bv. n.: geboortig (- aus: uit).

Cceburts’, in Sam. I-adel, m.: geboorte-adel, adellijke afkomst; -arbeit, vr.: (vlk.) arbeid, barensnood; -brief, m.: geboorteakte, (kkl.) doopceel; -fehler, m.: aangeboren gebrek; -feier, vr. (-fest, o.): ge-boorte-feest, verjaardag (Ode auf das -fest: verjaar-vers); -geile, vr.: (ontl.) 1) teelbal,

2) eierstok; -glied, o.: teellid; -göttin, vr.: (fab.) godin der geboorten (Lucina); -haus, o.: gasthuis voor kraamvrouwen; -haut-chen, o.: netvlies der nageboorte; -helfer,

m.: vroedmeester, verloskundige; -helferin, vr.: vroedvrouw; -helm, m.: (vlk.) helm; -hülfe, vr.: 1) verloskunde, 2) verloskundige hulp (-hülfe leisten: verlossen, in de verlossing bijstaan); -jahr, o.: geboortejaar; -land, o.: geboorteland; -lied,o.: ge-boorte-lied; -liste, vr.: lijst (register) der geboorten; -maal [-mail, o.: moedervlekje; -nacht, vr.: geboorte-nacht; -ort, m.: geboorteplaats; -recht, o.: geboorte-recht; -register, o.: register der geboorten, (fig.) stamregister, stamboom; -schein, m.: geboorte-akte,(kkl.) doopceel; -schmerzen, vr. mrv.: barensweeën; (in -schmerzen liegen: in den arbeid zijn);-stadt, vr.: geboorte-stad; -stern, m.: geboorte-ster, geboorte-teeken, gesternte waaronder men geboren is; -stuhl, m.: kraamstoel; -stunde, geboorte*uur (-stundendeuterei', vr., of: -stundendeutekunst, vr.: horoscoop-trekkerij, planeetlezerij); -tag, m.: 1) geboortedag, 2) verjaardag; -tags, in Sam. (-feier, m.: verjaarfeest; -gedicht, o.: verjaar-vers; -geschenk, o.: verjaargeschenk); -theile [t],o. mrv-: geslachtsdeelen; -zange, vr.: (hik.) verlos-tang; -zeit, vr.: tijd der bevalling.

¹

Yele met ge aanvangende woorden behoeven hier niet vermeld, omdat men hunne beteekenis (hetzij dan als adjectief of als deelwoord), evenals bij vele met ge ... aanvangende Hollandsche woorden, gemakkelijk kan opmaken uit het werk-wroord, waarvan ze zijn afgeleid.

Crebüscli’, o. (-es; mrv. -e): 1) boschje;

2) kreupelbosch.

gebüschelt, bv. n.: opgebost; (pik.) bosvormig.

Geck, m. (-en; mrv. -en): gek, kwast, kwibus; Einem den - stechen: den gek met iemand steken; I -haft, bv. n.: gekkelijk; -haftigkeit, vr.: gekkelijkheid; -stock, m.: ophaal-stok, wip.

Greck’elkraut, o. (pik.) papenkulle-kenskruid.

geck en, w. o. h.: voor gek spelen, zich gek aanstellen; w. b.: voor den gek houden. I -, m. mrv.: gekken; -haft, bv. n.

Zie geckbaft.

Creckerei', vr.: gekkigheid, gekkelijkheid, gekheid.

gedacht’, bv. n.: 1) gedacht; 2) bovengezegd, bovengenoemd (v. dw. van denken en van gedenken).

vr.: ge

|€redaclit'niss [sj, o.: 1) gedachtenis, aandenken; zu meinem -e: ter mijner gedachtenis; ein - stiften: een aandenken stichten; 2) geheugen; ein gutes oder schlechtes een goed of slecht geheugen; im -e behalten: in het geheugen houden; das - vertieren: het geheugen verliezen.

lOedacht’niss [s], in Sam. I -arbeit, vr.: geheugenwerk, memorie-werk; -bein, o.: (ontl.) achterhoofdsbeen; -buch, o.:

1)    memorie-boekje, opschrijfboekje,

2)    album, 3) agenda; -fehler, m.: 1) vergissing van het geheugen, 2) vergeet; -feier, vr. (-fest, o.): plechtige (of: feestelijke) herdenking (van eene gebeurtenis), viering van den naamdag (van heiligen); -kraft, vr.: mnemoniek, (de) kunst om het geheugen te scherpen; -mangel, m.: slecht geheugen; -münze, vr.: gedenkpenning; -predigt, vr.: 1) preek ter herdenking van een of ander, 2) preek aan de nagedachtenis van iemand gewijd; -rede, vr.: lijkrede; -sache, vr.: zaak van het geheugen; -stein, m.: gedenksteen; -tag, m.: dag ter herdenking, verjaardag (van een of ander); -werk, o.: geheugenwerk, memorie-werk; -zeichen, o.: gedenk-teeken.

gedampft’, bv. n.: (kkk.) gestoofd, gesmoord. I -, v. dw. van dampfen.

Gedan'ke, m. (-n; mrv. -n): 1) gedachte; 2) denkbeeld; -n sind zollfrei: (spr.) de gedachten zijn tolvrij; böse -n von Einem haben: kwaad van iemand denken; in -n sein: in gedachten zijn; sich etwas aus den -n schlagen: iets uit zijne gedachten (uit zijn hoofd) zetten.

lOedan’ken, m. (-s; mrv, -): 1) gedachte; 2) denkbeeld; auf den - verfallen: op de gedachte komen, op het denkbeeld komen. Zie overigens het z. n. m. Oe-danke.

lOedan'ken, in Sam. I -arm, bv. n.: arm aan gedachten, arm aan denkbeelden; -beine, o. mrv.: (ontl.) hersenwand-been-deren; -bild, o.: denkbeeld; -dieb, m,: (fig.) letterdief, plagiaatpleger; -folge, vr.: gedachten-gang; -freiheit, vr.: vrijheid van denken; -gang, m.: gedachten-gang; -kreis, m.: cirkel van denkbeelden; -leer, bv. n.: (hoofd:) leeg, breinloos, (rede, geschrift :) zonder ziel of degelijkheid; -los, bv. n.: 1) gedachteloos, 2) Zie -leer; -losigkeit, vr.: gedachteloosheid;-ordnung, regelde gedachtengang; -raub, m.: letterdieverij, plagiaat; -reich, bv. n.: rijk aan gedachten, rijk aan denkbeelden; -reichthum [tl, m.: rijkdom van gedachten of denkbeelden; -schnell, bv. n. en bw.: met de snelheid eener gedachte; -schwer, bv. n.: van gedachten vervuld; -spane, m. mrv.: losse gedachten;-spiel, o.: speling van het vernuft, geestigheid; -stille, vr.: gepeins; -strich, m.: (tik.) streepje, ge-dachten-streep; -voll, bv. n.: in gepeins verdiept; -weite, vr.: omvang der gedachten; -welt, vr.: denkbeeldige wereld; -wesen, o,: denkbeeldig wezen,

Credarm', o. (-es, -s; mrv. -e): ge-darmte; (van dieren:) ingewand; das dicke -: (ontl.) de dikke darm.

Cledeck', o. (-es, -s; mrv. -e): dek; (fig.) tafellaken; (bwk.) dak, bedekking; (aan orgels:) register van gedekte pijpen.

smmm m tipsis»! * « mm *

siillisfisi;g’S4Ct1ls    fl L3|§4i|l| 1

gillisIJj’&Fifk    ||l^f Sr.<as!ï

iSff®I'g|fli'|ïl^,llü!!fv!§i!|l!P

* iiigiati    i Piiiifi “iiiüil!! 15-1.1 m n ra in 11 ui sïm **

Gedrang’e, o. (-s): gedrang; im - sein:    Gefall', in Sam. -sucht, vr.: beliaag-

- danach:

in het gedrang zijn, (fig. fam.) in de knijp zucht, coquetterie; -süchtig, bv.n.: behaag-(in de knoei, in den nood) zitten ; es istviel ziek, coquet.

(fig. fam.) het loopt er storm om. Gefliir, o.: (van wegen:) helling, glooi-gedrangt', bv. n.: ineen- (opeen-) ge- ing; (van rivieren:) verval; ein gutes -drongen; (fig.) beknopt; -er Stil: korte    haben: (iron.) drinken als eene spons,

stijl, bondige stijl; I - heit, vr.: ineen-    veel kunnen drinken; I -einnehmer, m.

(opeen-)gedrongenheid; (fig,)beknoptheid;    (-verweser, in.): ontvanger der domeinen;

(van stijl:) kortheid, bondigheid.    -wesen, o.: staat van de ontvangsten der

gedritt’, bv. n.: gederdendeeld, in domeinen, drieën gedeeld; 2) uit drie eenheden be- Gefalle, o. (-s ; mrv, -): verval (van staande; -e Zahl: drietal; -e Wechselbriefe den waterstand). I -, o. mrv.: inkomsten, (mrv.): (kph.) in triplo afgegevene wissel- ontvangsten, opbrengst, brieven; -er Schild: (wpk.) in drie velden IGefallen, m. (-s; mrv. -): 1) genoe-afgedeeld schild; -er Schein: (str.) geder-    gen; thun Sie mir den -: doe mij het ge-

dendeeld aspect (stand van twee planeten    noegen; 2) behagen; - an etwas finden

120 graden van elkander af): I Gedritt-    (haben), behagen in iets vinden (hebben);

spiel, o.: kleuren (zeker spel met de kaart,    3) welgevallen, goedvinden, goeddunken’

waarbij ieder speler slechts drie kaarten    believen; nach - handeln : naar welgevallen

krijgt; I ein Gedritt'es: (spl.) een derde    (naar goedvinden) handelen; nach Ihrem

(drie roemkaarten),    -: naar uw goeddunken, zooals gij wilt;

gedruckt', bv. n.: ineengedoken.    Einem zu - leben (Einem zu - sein): ieni.

gedrung en, bv. n.: gedrongen; (fig.)    believen, het iemand naar den zin maken;

genoodzaakt, verplicht (Zie ook gedrangt    Einem zu - reden; iemand naar den mond

en v. dw. van dringen); I -heit, vr.: Zie praten.

Gedrangtlieit.    Igefallen, w. o. onr. h, (gefiel’; ge-

Geduld’, vr.: geduld; die - geht mir    falren) en w. onpers. onr. h.: bevallen,

aus: ik verlies mijn geduld; dieser Baum    naar den zin zijn; wie gefallt es Ihnen:

steht in der -: (fam.) deze boom staat be-    hoe bevalt het u?; gefallt Ihnen das: beschut voor den wind; - überwindet Alles:    valt u dat ?; das gefallt mir gar nicht: dat

(spr.) geduld overwint alles (-faden, m.:    bevalt mij in het geheel niet; wie es Ihnen

fam-: geduld; -los, bv. n.: ongeduldig;    gefallt: zoo als gij verkiest; Ihre Antwort

-losigkeit, vr.: ongeduldigheid, ongeduld);    gefiel mir nicht: uw antwoord beviel mij

I gedul'den (sich), w. w.: geduld hebben,    niet; es hat ihm in dieser Stadt nicht ge-

geduld oefenen; gedul'dig,bv.n.: geduldig,    fallen: het is hem in deze stad niet beval-

(fig.) gedwee, gelaten.    len; I sich -, w. w. onr.: behagen vinden;

gedung'en, bv.n.: gehuurd; afgehuurd,    er gefallt sich in Allem was er thut: hij

besproken; (fig.) omgekocht; veil,omkoop-    vindt behagen in alles wat hij doet; sich

baar. I -, v. dw.: Zie dingen.    etwas - lassen: zich iets laten welgevallen;

gedüngt', bv. n.: (akk.) bemest.    das kann ich mir unmöglich - lassen:

gedun'sen, bv. ,n.: opgeblazen, ge-    dat kan ik mij onmogelijk laten welge-

zwollen.    vallen,

gedurft': Zie dürfen.    gefall'ig, bv.n.: 1) aangenaam;2) voor-

geeckt’, bv. n.: hoekig.    komend, believend; sich Einem - erweisen:

voor).

geeig'net, bv. n.: geschikt (- zu: tot, iemand met voorkomendheid behandelen,

iemand believen; was ist Ihnen -: wat bedeest, vr. (Geestland, o.): geest,    lieft u?; wenn es .Ihnen - ist: als het u

zandgrond.    belieft; I -keit, vr.: 1) voorkomendheid;

Gefalir', vr.: gevaar; (kph. en fig.) 2) goedheid, vriendelijkheid, risico; auf Ihre -: (kph.) voor uwe risico; gefall’igst, bw.: asjeblieft; nehmen mit - meines (Ihres, seines, enz.) Lebens:    Sie - Platz: ga zitten asjeblieft, wees zoo

met levensgevaar; jeder Aufschub droht    goed plaats te nemen; was -: wat belieft

Gefalt'el, o. (-s): plooisel, gefang'en, bv. n.: gevangen; I -brod, o.: gevangenis-brood, brood voor de gevangenen; -haltung, vr.: gevangenhouding; -nehmung, vr.: gevangenneming; -warter, m.: 1) cipier, directeur eener gevangenis, 2) cipiersknecht. gevangenbewaarder; -warterin, vr.: 1) cipiersvrouw, 2) gevan-genbewaardersvrouw.

Gefang'ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: gevangene.

Gefang ’ enscliaft,

-: alle uitstel is gevaarlijk, de nood dringt; (u) ?

Gefalir'de. vr.: gevaar: (kph. en fig.) risico; (rcht.) bedrog, misleiding, kwade trouw; I gefahr'den, w. b.: 1) aan gevaar of risico blootstellen, 2) schade of nadeel toebrengen; ich bin dabei nicht gefahrdet:

1) ik waag er niets bij, ik heb er g risico bij, 2) ik verlies er niets bij, ik er geene schade bij.    schap.

Gefali’re, o.: gerij en geros.    gefang'licli, bv. n. en bw.: gevanke-

gefalirlich, bv.n.: gevaarlijk; I-keit, lijk; Einen - einziehen: iemand gevangen vr.: gevaarlijkheid.    zetten; -e Haft: hechtenis (in -er Haft

Gefahrt', o. (-es; mrv. -e): voertuig, sitzen: gevangen zitten; zu -er Haft brin-rijtuig, wagen; (jag.) spoor; (mnw.) sporen gen: gevangen zetten).

(mrv.) van de richting eener erts-ader; Gefang niss, o. (-es; mrv. -e) [nis; Gefahr'te, m. (-n; mrv. -n): makker, ka- -ses; mrv.-sel: gevangenis; I -fieber, o.: meraad, metgezel, tochtgenoot; Gefahr tin, gevangenis-koorts; -strafe, vr.: gevange-vr. (mrv. -nen): gezellin.    nisstraf, (dk.) kerkerstraf; -schliesser, m,:

I -los, bv. n. en bw.: zonder gevaar (ein -loser Mensch: fig.: een onschadelijk persoon); die -losigkeit, vr.: het niets-gevaar-lijke; -voll, bv. n.: gevaarvol, zeer gevaarlijk.

een

heb

vr.: gevangen-

ge-

bv. n.: gevlekt, gespikkeld;

rins

gevangenbewaarder, cipiersknecht; -zucht, vr.: tucht in de gevangenis.

Gtefarze, o. (-s): (het) winden-laten, (gem.) geschijt.

Grefass’, o. (-es; mrv. -e): 1) inhouds-lichaam (vat, ton, vaas, pot, pan, enz.), (ontl.) vaatje (b. v. bloedvaatje, mrv.: bloedvaten); 2) handvatsel, (van degens en sabels:) gevest; I -entzündung, vr,: ontsteking van de bloedvaten; -lehre, vr.: leer der bloedvaten; -reich, bv. n.: rijk aan bloedvaten; -system, o.: bloedvatenstelsel.

Grefasschen, o. (-s; mrv. -): vaatje. Zie Oefass.

gefasst’, bv. n.: 1) gevat, verdacht, voorbereid; sich - macnen auf: zich voorbereiden o ; sich - halten auf; verdacht zijn op; 2) edaard, kalm, gelaten; sieist sehr - gestorben: zij is zeer kalm (met groote gelatenheid) gestorven; I -heit, vr.: gevatheid, verdachtheid.

Grefecht’, o. (-es, -s; mrv. -e): gevecht ; I -flagge, vr.: roode vlag.

Grefeclits’, in Sam. I -flagge, vr. roode vlag; -lehre, vr.: (mil.) tactiek.

Crefe'ge, o. (-s): geveeg; (jag.) af-schuursel (van de hoornen), (ook:) schuur (met de hoornen).

Grefeil'sclie, o. (-s): geknibbel. gefeilt’, bv. n.: gevijld, afgevijld; -es Gold: goudvijlsel.

Giefie'del, o. (-s): gevedel, vioolgekras, (fam.) gefiedel.

Grelie’der, o. (-s): 1) gevederte, (de) vederen (mrv.); 2) pluimgedierte, gevogelte ; 3) das - eines Schlosses: de veeren van een slot; I gefie’dert, bv. n,: gevederd.

Grefilde, o. (-s; mrv. -): (dk.) beemd, veld, (de) dreven (mrv.).

gefing'ert, bv. n.: gevingerd, met vingers.

Gefit’scliel, o. (-s): (pop.) gefutsel, gefrutsel, gewrijf.

Creflamm e, o. (-s): gevlam, (het) vlammen.

geflammt', bv. n.: gevlamd. Greflatt'er, o. (-s): gefladder (ook figr.).

Greflecht’, o. (-es, -s; mrv. -e): vlechtsel, vlechtwerk; (ontl.) weefsel; (hik.) dauwwurm.

gefleckt',

(fig.) getijgerd.

Geflen ne, o. (-s): gejank, getjengel. Greflicke, o. (-s): (pop.) opknapperij, (het) verstellen; (fig.) verstelwerk, lapwerk.

Geflim nier, o. (-s): geflikker, geflonker.

gefliss'entlicli, bv. n.: opzettelijk, voorbedachtelijk.

Gteflister, o. (-s): gefluister, gefezik. gefloch ten, bv. n.: gevlochten, geflo gen, v. dw.: Zie fliegen. gefloh en, v. dw.: Zie fliehen. gefloss’en, v. dw.: Zie fliessen. Grefluclie, o. (-s): gevloek. Oetflu’der, o. (-s): Zie Fluder. Gceflü’gel, o. (-s): gevogelte; pluimgedierte.

geflü gelt, bv. n.: gevleugeld, gewiekt.

Gceflüs’ter, o. (-s): gefluister, gefezik ; (fig.) geruisch, gesuis.

gefocli ten, v. dw.: Zie fechten. Grefolge, o. (-s): gevolg, tjtefra’ge, o. (-s): gevraag, gefrans'et, bv: n.: met franje. Glefrass', o. (-es): (pop.) vreterij, vreten, kost; (fig. gem.) vreet-machine,bek, muil, smoel.

gefrass'ig, bv. n.: vreterig, vraat-ziek, gulzig; I -keit, vr.: vraatzucht, gulzigheid.

Grefrei'te, m. (-n; mrv. -n): vrijgemaakte. Zie freien.

Grefress'e, o. (-s): gevreet. gefrenn'det, bv. n.: bevriend, gefricr', in Sam. I -bar, bv. n.: be-vriesbaar; -punkt, m.: vriespunt, gefrie ren, w. o. onr. s.: bevriezen, gefro'ren, v. dw.: gevroren (Zie frieren). I -, bv. n.: bevroren (als v. dw. van gefrieren).

Gefro rene (Gefror ne), o. (-n) (en zonder lidwoord Gtefro renes of Ge-fror'nes): ijs (de lekkernij).

Grefti'ge, o. (-s): voegwerk, (de) voegen (mrv.); (ook:) samenvoeging, verbinding; (fig.) samenstel; (mnw.) laag, schicht.

I -, bv. n.: Zie gefügig.

gefü'gig, bv. n.: lenig, meegevend; (fig.) handelbaar, meegaand; I -keit, vr.: lenigheid; (fig.) handelbaarheid.

Grefühl’, o, (-es, -s; mrv. -e): gevoel (i. a. b.); I -los, bv. n.: gevoelloos, (fig.) ongevoelig; -losigkeit, vr.: gevoelloosheid, (fig.) ongevoeligheid; -voll, bv. n.: gevoelvol, vol gevoel, (fig.) roerend, aandoénlijk.

Greftihls', in Sam. I -sinn, m.: zintuig des gevoels; -tödter [-töterl, m. (-todte [-tote], m.): (kkl.-hist.) quiëtist; -tödtung [-tötung], vr.: dooding van het gevoel, (kkl.-hist.) quiëtismus.

Grefüllsel, o. (-s): vulsel, jgefüllt', bv. n.: gevuld, gefunden: Zie linden, gefiinft', bv. n.: yijfdeelig, uit vijf eenheden bestaande, gevijfdeeld; -er Schein: (str.) gevijfdeeld aspect (stand van twee planeten op 72 graden afstands van elkander); I ein Gefünftes, o.: (spl.) een vijfde (vijf op elkander volgende roemkaarten).

Grefun’kel, o. (-s): gefonkel. gefnrclit', bv. n.: gevoord, doorploegd met voren of lijnen of rimpels, gefurclit'et, bv. n.: gevreesd, gefïirst’et, bv. n.: 1) tot den rang van verheven; 2) tot een prinsdom vereven.

Grefnrz', o. (-es): Zie Grefarz. Grefïis'se, o, (-s): (jag.) lijn waaraan men den valk houdt.

gegang en, v. dw,: gegaan (Zie geilen) ; - kommen : komen loopen. gege'ben, v. dw.: gegeven.

Ige'gen, vz. [41: tegen (i. a. b.); voor, op, onder; aan; omstreeks; naar; jegens, ten aanzien van; bij, in vergelijking bij: Y oorbeelden: 1) drei - Einen: drie tegen één; ich wette zehn - eins: ik wed tien tegen een; - den Strom schwimmen; tegen den stroom inzwemmen (fig.: oproeien) : er behauptete diesen Posten - die feindliche Reiterei: hij verdedigde met goed gevolg dien post tegen de vijandelijke cavalerie; das heisst mit dem Kopfe

m.: (grav.)

such, m.: statten:

-    die Wand rennen: dat heet met zijn hoofd tegen den muur loopen; 2) ein Mittel

-    Zahnschmerzen: een middel teg-en (een middel voor) kiespijn; Waare - Waare: waar teg-en waar, de eene waar (in ruil) voor de andere; - baare Bezahlung-:teg-en contante betaling-, a contant, voor contant g-eld; - Wechsel: tegen (of: op) wissels;

Bürgschaft: tegen (of: onder) borgtocht;

-    Quittung: tegen (of: op) quitantie;

3)    erwahnen Sie nichts davon - ihn: zeg er niets van tegen hem (of: aan hem);

4)    - Abend: tegen den avond, omstreeks den avond; - das Ende: tegen het einde, op het laatst; - das Ende der Woche: tegen (of: in) het laatst van de week;

-    sechs Uhr: tegen (omstreeks) zes uren;

5)    die Augen - den Himmel aufschlagen: de oogen opslaan ten hemel (of: naar den hemel); - Osten, borden, Westen oder Süden: naar het oosten, noorden, westen of zuiden; - die Stadt zu: naar de stad toe aan, op de stad aan; 6) undankbar

-    seinen Wohlthater: ondankbaar jegens zijnen weldoener; 7) er ist nur ein Kind

-    ihn: hij is slechts een kind in vergelijking bij hem; Ihr Verlust is nichts - das meinige: uw verlies is niets bij het mijne (in vergelijking bij het mijne).

ICre'gen, in Sam. I-abdruck,

Overdruk; -absicht, vr.: tegenoogmerk; -abweichen, w. o. s.: (srm.) den degen insgelijks terugtrekken; -abweichung, vr.: (srm.) terugtrekking van den degen terwijl de andere dezelfde beweging maakt; -abzug, m.: (grav.) overdruk; -admiral, m.: (mar.) schout-bij-nacht; -anklage, vr.: tegen-beschuldiging; -anscnlag, m.: tegen-aanslag, tegenlist; -anstalt, vr.: (fig.) te-genmijn,tegen-maatregel(-anstalten treffen oder machen: tegen-maatregelen nemen); -antwort, vr.: weder-antwoord, (rcht.) repliek; -anzeige, vr.: (gnk.) verschijnsel van anderen aard; -artikel, m.: tegen-artikel, tegen-opstel, weerlegging, bestrijding; -assekuranz, vr.: (kph.) tegenverzekering, her-verzekering; -aufforderung, vr.: (rent.) tegen-dagvaarding, weerkeerige dagvaarding; -auftrag, m.: (kph.) afbe-stelling, (fig.) tegenbevel; -aussage, vr.: (rcht.) geneel andere verklaring, tegenverklaring, getuigenis ter wederlegging van eene andere.

I<üe’g;en|l>atterie, vr.: tegenbatterij; -bedingung, vr.: tegenbeding (wir haben zur-bedingunggemacht, dass ....: weder-keerig hebben wij bedongen, dat ....); -befehl, m.: tegenbevel; -begrüssung, vr.: wedergroet, (mar.) weerkeerig saluut, saluut in antwoord; -bekenntniss InisJ, o.: tegen-bekentenis; -beklagte, m. en vr.: weerkeerig beschuldigde; -beleidigung, vr.: wederkeerige beleediging; -bericht, m.: 1) tegenbericht, weersprekend bericht, 2) tegen-rapport, rapport ter wederlegging; -bescheinigung, vr.: tegen-verkla-ring; -beschuldigung, vr.: tegenbeschuldi-ging; -besichtigung, vr.: herschouwing, nadere opneming, tegen-inspectie; -be-tegenbezoek (einen -besuch ab-een tegenbezoek afleggen); ybet-tungen, vr. mrv.: (mil.) tegenbatterijën; -beurtheilung [t], vr.: tegenbeoordeeling, (let.) anti-kritiek; -bewegung, vr.: tegenbeweging; -beweis, in.: tegenbewijs (den

-beweis führen: het tegendeel bewijzen -bezauberung, vr.: tegen-betoovering: -beziehung, vr. (-bezug, m.): onderling verband.

ICregenlbild, o.: tegenbeeld, tegenhanger, (fig.) contrast; -billet, o.: (tnl.) contermerkje, bewijs om weder in de zaal te komen; -bitte, vr.: tegen-verzoek; -bliek, m.: weerkeerige blik; -bohren, w. b. en o.: in tegenovergestelde richting boren; -böschung, vr.: (vest.) contrescarp ; -brief, m.: tegen-bewijsstuk, document als tegenbewijs; -bruch, m.: (hik.)tegenbreuk, andere breuk; -bucli, o.: contra-boek; -bürge, m.: tweede borg; -bürgschaft, vr.: aansprakelijkheid van eenen tweeden borg.

IGe'genchrist, m.: (theo,) antichrist.

IGre'genldienst, m.: wederdienst; -druck, m.: weerstand, (typ.) weerdruk.

I€re'geneinan”der, bw.:    1) tegen

elkander, (ook:) naar elkander, 2) tegenover elkander; - halten, w. b. : tegen elkander houden, met elkander vergelijken; - stellen, w. b.: met elkander vergelijken, (rcht.) tegenover elkander hooren; - stenen, w. o. onr. h.: tegenover elkander staan; I -haltung, vr.: onderlinge vergelijking; -stellifng, vr.: onderlinge vergelijking, (rcht.) verhoor tegenover elkander.

IGre'genleinbring-en, o.: (rcht.) repliek ; -entwurf, m,: tegen-ontwerp; -er-bieten, o.: tegen-aanbod, weerkeerig aanbod; -erkenntlichkeit, vr.: wederkeerig blijk van erkentelijkheid; -erklarung, vr.: tegenverklaring.

IG-e'genlfahrt, vr.: vaart naar boven (de rivier opwaarts, tegen den stroom op); -falls, bw.: in het tegenovergestelde geval; -fehster, o.: dubbel raam; -finte, vr.: (srm.) tegenfint; -fluth [t], vr.: tegenstroom, tegentij; -forderung, vr.: tegenvor-dering; -frage, vr.: wedervraag; -freund-schaft, vr.: wederkeerige vriendschap; -fuge, vr.: (muz.) dubbele fuga; -füsser (-füssler), m.: tegenvoeter; -füsslerisch, bv. n,: zich aan het andere einde der aarde bevindende, (fig,) juist tegenovergesteld.

ICre'genlgabe, vr.: tegengeschenk, wederkeerig geschenk; -gebiihr, vr.: wederkeerige vergelding; -gefalligkeit, vr.: wederkeerige vriendelijkheid, wederdienst; -gefühl, o.: tegenovergestelde gewaarwording; -gelander, o.: tegenlatwerk; -gesang, m.: beurtzang; -geschenk, o.: tegengeschenk, weerkeerig geschenk; -ge-walt, vr.: geweld om geweld te keeren (-gewalt gegen Einen gebrauchen: geweld met geweld keeren; ook: weerwraak op iemand nemen); -gewicht, o.: tegenwicht, (das -gewicht halten [3j: opwegen tegen); -gewogenheit, vr.: weerkeerige genegenheid; -gift, o.: tegengif; -gitter, o.: dubbel traliewerk; -graben, m.: (vest.) buitengracht; -grund, m.: tegen-argument; -gruss, m.: wedergroet, (mar.) weerkeerig saluut; -gunst, vr.: wederkeerige gunst; -gurt, m.: riem tot steun van den buikriem.

ICre'genlliall, m.: weergalm, weerklank, echo; -halt, m.: tegenhouding, stuiting; -handschrift, vr.: tegenbewijs; -hang, m.; plaats (in eene waterleiding) die het water ophoudt; -hass, m.: weerkeerige haat;

wfmrnr

-haut, vr.: onderhuid, onderlegsel; -hieb, slag terug, houw terug; -hölzer, o. mrv.: (zeew.) dwarszalingen; -hülfe, vr.: voorzorg.

ICJe'geiilkaiser, m.: tegenkeizer; -kiel, m.: (zeew.) kolsem, zaadhout; -klage, vr.: (rcht.) tegen-eisch, eisch in reconventie; -klager, in.: (rcht.) eischer in reconventie; -klagerin, vr.: (rcht.) eischeres in reconventie; -kompliment, o.: weerkeerig compliment, weerkeerige plichtpleging; -könig, m.: tegenkoning; -kreis, m,: binnenrand (van het oor); -kritik, vr.: anti-critiek.

ICJe’genllatte, vr.: dwarslat, onderlat, dwarsklamp; -laufgraben, m.: tegenloopgraaf; -licht, o.: valsch licht, ongunstig licht; -liebe, vr.: wederliefde; -list, vr.: tegenlist.

IGe genlmacht, vr.: tegenovergestelde macht, (tig.) tegenstander; -mann, m.: tegenstander; -marke, vr.: (tnl.) conter-merkje, bewijs om weder in de zaal te komen; -marsch, m.: tegenmarsch, conter-marsch; -masche, vr.: (van netten:) dubbele maas; -mauer, vr.: stutmuur; -mei-nung, vr.: tegenovergesteld gevoelen; -mine, vr.: tegenmijn; -miniren Lie], w. o. h.: tegenmijnen aanleggen; -minirer [ie], aanlegger van tegenmijnen; -mittel, o.: middel ter bestrijding, (tig.) tegengif; -mond, m.: bij-maan; -muskei, m.: (ontl.) tegenwerkende spier,

lOe’genlneigung;, vr.: tegenovergestelde neiging; -nieten, w. b.: (tech.) dubbel omklinken; -nothdurft [t], vr.: (rcht.) repliek.

lOe’genöffnuiig, vr.: (hik.) tegenope-ning, tweede opening (van eene wond).

ICJe’geiilpabst (-papst), m.: tegenpaus; -part, m.: tegenstander, (rcht.) tegenpartij (- halten: het tegendeel beweren); -partei, vr.: tegenpartij; -patrize, vr,: letter-stempel; -pfahl, m.: (wpk.) paal van eene andere kleur; -pfand, o.: tegen-pand; -pfeiler, m.: steunpilaar, schoorbalk, stutmuur (mit -pfeilern versehen: schoorbalken of steunpilaren stutten); -pfiicht, vr.: wederkeerige plicht of verplichting; -plan, m.: .tegenplan; -probe, vr.: overdruk; -projekt, o.: tegenplan; -protest, m.: tegenprotest; -punkt, m.: (muz.) contra-punt, (het) componeeren voor meer dan ééne stem.

ICre'genquittiiiig, vr.: 1) tegenbewijs, wederkeerig bewijs van kwijting; 2) du-plicaat-quitantie.

lOe'genlrechiier, m.: na-rekenaar, controleur, verificateur; -rechnung, vr.: 1) tegenrekening, liquidatie (in -rechnung bringen: verrekenen, in mindering van rekening brengen; Rechnung und -rechnung: debet en credit), 2) narekening, controle, verificatie; -rede, vr.: 1) tegenspraak, tegenwerping, 2) bestrijding, wederlegging, 3) (rcht,) tegenplcidooi, (ook:) exceptie; -register, o.: tegenregister, con-trole-boek (das -register führen über: controle houden over); -reiz, m.: (gnk.) tegenprikkel; -revolution, vr.: tegen-om-wenteling; -revolutionar, bv. n.: tegen omwenteling gezind, anti revolutionair ; -richtung’, vr.: tegenovergestelde richting; -riss, m.: 1) schets (of: plan) ter vergelijking, 2) overdruk; -runde, vr.: (mil.)

m.:

m.:

met

tegen-patrouille, ronde eener andere patrouille, tweede ronde.

ICre'genlsatz, m.: tegenstelling, (fig., het) tegenovergestelde, (ook:) contrast, (rent.) tegenbewering, repliek (als -satz für: kph.: voor, in betaling voor, in ruil voor; im -satze von: in tegenstelling van; im -satze steheif mit: strijden tegen, aan-druischen tegen, niet overeenstemmen met; in -satz bringen: tegenover elkander stellen; einen -satz bilden : een contrast vormen); -schall, m.: weergalm, weerklank, echo ; (die) -schattigen, m. mrv.: (adk,,de) tegenschaduwigen; -schein, m.:l)weerschijn, 2) tegenbewijs, 3) duplicaat; -schenkung, vr.: wederkeerige schenking; -schlag, 1) weerslag, weeromstuit, 2) slag terug ; -schmahung, vr.: wederkeerige beleediging, wederkeerig scheldwoord; -schnitt, m.: snede in tegenovergestelde richting; -schraftiren [iel, w. b.: kruisstrepen maken op; -schraffirung [ie], vr.: kruisstrepen (mrv.) op ; -schreiber, m.: controleur;-schreiberei', vr.: controle;-schrift, vr.: (schriftelijke) wederlegging, (fig.) verdediging; -schritt, m.: stap in tegenover-elde richting, (fig.) tegen-maatregel; -schuld, vr.: tegenschuld (Schuld und -schuld: in- en uitschulden);-schuss, m.; weerkeerig schot; -schwaher, m.: vader van (mijn, uw, zijn of haar) schoonzoon of schoondochter ; -seite, vr.: 1) andere zijde, tegenovergestelde zijde, 2) keerzijde; -sei-tig, bv. n.: wederkeerig, wederzijdsch (sich -seitig beziehen: kph.: over en weer op elkander trekken); -seitigkeit, vr.: wederkeerigheid; -seits, bw.: wederzijds, van weerszijden; -sicherheit, vr.: 1) we-derzijdsche waarborg, 2) wederkeerige waarborg (seine -sicherheit nehmen: zich behoorlijk waarborgen, den noodigen waarborg nemen); -siegel, o.: contrasig-neerings-zegel (das -siegel aufdrücken: het contrasigneerings-zegel er op zetten); -signal, o.: 1) tegensignaal, 2) weerkeerig signaal; -sinn, m.: verkeerde zin, verkeerde beteekenis (etwas im -sinne nehmen: iets in een verkeerden zin opvatten); -sinnig, bv. n.: ongerijmd; -sonne, vr.: (str,) bij--spalier, o.: tegen-latwerk; -spalt, (hik.) andere berst; -sparren, m.: (wpk.) tegenkeper; -spie], o.: (spl.) tegenspel, (fig.) tegendeel, (het) tegenovergestelde; -spieler, m.: tegenspeler, tegenpartij ; -sprache, vr.: ruggespraak;-spruch, m.: tegenspraak; -spur, vr.: (jag.) keerd spoor, verkeerde richting; -stand, m.: 1) voorwerp, 2) onderwerp, 3) ding, zaak, punt; -stands, in Sam. (-glas, o: objectief glas, naar het voorwerp gericht glas; -punkt, m.: gezichtspunt);-standig, bv. n.: tegenovergesteld; -standlich, bv.n.: objectief; -standlichkeit, vr,: objectiviteit; -steigerung, vr.: (red.) anti-climax; -stel-lung, vr.: tegenstelling, (schl.) contrast, (rcht.) vergelijkend verhoor, verhoor tegen elkander; -steuer, m.: (rcht.) wederkeerige erfstelling;-stich, m.:(srm.) weerkeerige steek of stoot; -stimme, vr.: (muz.) tegenstem, partij; -stimmig, bv. n.: wanklank gevend, wanluidend, valsch; -stolz, m.: weerkeerige trots; -stoss, m.: (srm.) weerkeerige stoot, (fig.) weerslag, terugslag, terugwerking; -strahl, m.: weerschijn, terugkaatsing; -streekung, vr.:

gest

zon; vr.:

ver-

wauws.--

um

um

(nik.) tegenspanning; -streich, m.: slag terug, (fig.) weerkeerige poets (Einem einen -streich spielen: iemand weerkee-rig eene poets bakken, iemand met gelijke munt betalen); -strich, m.: streek (strij-king, wrijving) tegen den draad in; -strömung, vr.: benedenstroom, strooming in tegenovergestelde richting;-stück, o.: tegenbeeld, tegendeel, (ook:) equivalent, (red.) tegenstelling, (fig.) contrast, (schl.) tegenhanger, wedergade; -stufe, vr.: (mnw.) herkenningsteeken, aanduidend kentee-ken; -stütze, vr.: schoorbalk, stutmuur, steunstuk; -supplik, vr.: tegen-petitie, tegen-adres, tegen-verzoekschrift.

IGre'genltaiiscli, m.: wederkeerige ruil, onderlinge ruiling; -thatlichkeit, vr.: gewelddadig verzet, wederkeerig geweld; -theil [t], z. n, m.: tegenpartij, z. n. o.: tegendeel (im -theil [tl: integendeel); -theilig [t], bv. n.: tegenovergesteld;-theils [t], bw.: daarentegen, integendeel; -thür, vr,: dubbele deur; -treue, vr.: weerkeerige trouw; im -triebe, bw.: tegen den stroom in.

iGegenü’ber, vr. [3]: tegenover; er wohnt mir - (er wohnt gegen mir über): hij woont (ook: hij logeert) tegenover mij (vlak over mij); dem Schlosse -: over (tegenover, vlak over) het kasteel; der Kirche -: over de kerk, tegenover (vlak over) de kerk; einander -: over (vlak tegenover) elkander; Text mit -stehender TJebersetzung: tekst met de vertaling er naast; -gestellt (-gelegt, -gesetzt): tegenover geplaatst.

lOegeiiiumwalzimg, vr.: tegenomwenteling; -unterlage, vr,: Zie -haut; -unterschreiben, w. b.: contrasigneeren; -unterschrift, vr.: contraseing; -unter-suchung, vr.: door de tegenpartij ingesteld onderzoek, nader onderzoek; -unterzeich-nung, vr.: 1) contrasigneering, 2) contraseing.

Itüe'genivergeltung, vr.: wedervergelding; -verheissung, vr.: tegenbelofte, wederkeerige belofte; -verhör, o.: (rcht.) tegenverhoor; -vermachtniss [s],    o.:

1) wederkeerige schenking, wederkeerig legaat, 2) huwelijks-geschenk (van den bruidegom aan de bruid); -verpflichtung, vr.: wederkeerige verplichting;-verschan-zung, vr.: tegenverschansing; -verschrei-bung, vr.: tegenbewijs, wederkeerig bewijs van ontvangst, tegenverklaring; -versiche-rung,vr,:tegen-verzekering,her-verzekering; -versprechen, o. (-versprechung, vr.): tegenbelofte, wederkeerige belofte; -verweis, o.: wederkeerig verwijt; -visite, vr,: tegenbezoek, wederkeerig bezoek; -vorschlag, m.: tegenvoorstel; -vorstellung, vr.: 1) vermaning, 2) tegenwerping, tegenbedenking; -vorwurf, m.: wederkeerig verwijt (-vor-würfe machen: wederkeerig verwijten doen).

lOe'genlwall, m. (vest.) contrescarp ; -wart, vr.: 1) (het) tegenwoordige, (tik.) tegenwoordige tijd, 2) tegenwoordigheid, bijzijn (in unserer -wart: in onze tegenwoordigheid, in ons bijzijn; -wart des Geistes:    fig.: tegenwoordigheid van

geest); -wartig, bv. n.: tegenwoordig (- sein bei etwas: bij iets tegenwoordig zijn, iets bijwonen; Einem - sein: iemand in de gedachten liggen, iemand voor den

geest zweven; es ist mir -: ik denk er om, ik denk er aan; durch -es: brf.: door dezen, bij dezen, hiermede); -war-tigkeit, vr.: tegenwoordigheid; -wechsel, m.: (kph.) herwissel; -wehr, vr.: tegenweer (sich zur -wehr stellen: zich te weer stellen; -wehr thun: tegenweer bieden); -werth [t], vr.: equivalent, tegenwaarde; -wetten, w. b.: er tegen wedden; -wind, m.: tegenwind; -wirken, w. o.: terugwerken; -wirkung, vr.: terugwerking; -woh-ner, m. mrv.: (adk.) tegenvoeters; -wurf,

m. . terugwerping, worp terug. ICire'genlzartliclilteit, vr.: wederkeerige teederheid; -zauber, m.: toover-middel dat de werking van een ander toovermiddel verlamt; -zeichen, o.: 1) wederkeerig sein, sein (signaal) in antwoord, 2) bij-teeken, tegenmerk; -zeichnen, w. b.: contra-signeeren; -zeichnung, vr.: contraseing; -zeuge, m. en vr.: getuige tegen de beschuldiging, getuige a décharge; -zinne, vr.: (wpk.) tegen-kanteeling.

Cregend, Yr#. streek, (inz.) landstreek; die umliegende -: de omstreken (mrv.), de omtrek; die - um Haag: de omstreken van ’s-Gravenhage; hier in der -: hier in den omtrek, in deze omstreken; die -das Herz: (ontl.) de hartstreek; die -den Nabel: (ontl.) de navelstreek; auch eine schone -: (iron.) óók wat moois!, óók wat liefs!, óók wat lekkers! enz.

gegessen, v. dw.: gegeten. Zie essen.

gegipfelt, bv. n-: (pik.) spits toe-loopend.

gegitt’ert, bv. n.: getralied; tralievormig.

gegli'elien, v. dw.: Zie gleicben. geglie'dert, bv. n.: geleed, met geledingen.

geglit ten, v. dw.: Zie gleiten. geglomm en, v. dw.: Zie glimmen.

Oreg'ner, m. (-s; mrv.-): tegenstander, tegenpartij, bestrijder; Geg'nerin, vr. (mrv. -nen): tegenstanderes, bestrijdster; geg’nerisch, bv, n.: tegen-, bestrijdend,

gegohreii, v, dw.: Zie gahren. gegol’ten, v. dw.: Zie geiten, gegoss en, v. dw.: Zie giessen. gegra'ben, v. dw.: Zie graben. gegrif fen, v, dw.: Zie greifen. Oegröle, o. (-s): verward geschreeuw, rumoer, leven, lawaai; Gegrun'ze, o. (-s): geknor (van varkens).

Geh, in Sam. I -werk, o.: Zie het woord Gehwerk:.

gelia’be, bv. n.: goed dicht; geha'ben (sich), w. w. onr.: zich houden (gehabt Euch wohl: houdt u goed!); geha’big, bv.

n. : 1) welgesteld, 2) welvarend, voorspoedig; Gehack’e, o. (-s): gehak, hakkerij, (het) hakken; Gehack'sel, o. (-s): mengelmoes, allegaartje, hutspot; Gehackte, o. (-s): gehak (fijn gehakt vleesch); Geha’der,

o.    (-s): getwist, gekrakeel.

Geha ge, o. (-s; mrv. -): 1) haag, heg, omheining, schutting; 2) omheinde (afgeschutte) ruimte; (fig.) park; (jag.) wildbaan ; auf dem Pferde über ein - setzen: met zijn paard over eene heg springen; Einem in's - kommen: (fam.) inbreuk op iemands rechten maken, (ook:) iemand afbreuk doen, onder iemands duiven schieten; I -aufseher, m. (-reiter, m.)

1)    boschwachter, park-opzichter, 2) pluimgraaf.

Crehalf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) in-houd; der körperliche de kubieke in-houd; 2) gehalte (b. v. van goud en zilver), innerlijke waarde, (fig.) degelijkheid;

3) bezoldiging, jaarwedde, traktement, salaris, loon; ein stehender - (ein fixer -): een vast traktement; bei Einem in -stehen: loontrekkend bij iemand zijn, door iemand bezoldigd worden; I -leer (-los), ondegelijk, oppervlakkig, onbeduidend; -losigkeit, vr.: ondegelijkheid, oppervlakkigheid, onbeduidendheid; -reien (-voll), bv. n.: rijk aan gehalte, (fig.) rijk inhoud, vol degelijkheid. Zie Oelialts.

gehalten, bv. n.: gehouden, verplicht. I -, v. dw.: Zie lialten.

gehalt'ig, bv. n.: 1) van gehalte;

2)    van inhoud, inhoudende.

Oehalts', in Sam. I -verbesserung, vr.

(-vermehrung, vr., -zulage, vr.): verbetering (vermeerdering, verhooging) van traktement of salaris, loonsverhooging.

Crehamm er, o. (-s): gehamer, geklop.

Gehang'e, o. (-s): 1) gehang, (het) hangen; 2) hangend ding (hangende dingen); (fig. en jag.) hang-ooren, (van den jachthond:) ooren; 3) (van dieren, inz. slachtvee en wild:) ingewand, omloop, afval; 4) (van bergen en hoogten:) helling; 5) (mnw.) rechtop staande ertsader;

6) (wpk,) balk; 7) draagband, draagriem, uitgespannen touw (om er iets op te hangen), enz.

gehang en, v. dw.: Zie hangen.

gehar'nischt, bv. n.: geharnast; Geha'se, o. (-s): (jag.) achterste (of ook wel: voorste) gedeelte van een haas; ge-hass’ig, bv. n.: hatelijk (Einem gehassig sein: hatelijk voor iemand zijn, ook: iemand eenen haat toedragen); Gehass'ig-keit, vr.: ï) hatelijkheid, 2) haat, wrok; Gehau', o. (-es; mrv. -e): 1) hakhout, hak-bosch, 2) (de) houthak, (fig., het) boomen-rooien; Gehau'fe, o. (-s; mrv. -): ophoo-ping; gehauft’, bv. n.: opgehoopt; Gehau'se, o. (-s; mrv. -): (brille-)huisje, doosje, koker, foedraal, (horloge-)kas, (orgel-)kas, (zeew., kompas-)huisje, (ins., slakkenhuisje, (van zijwormen:) tonnetje, pop, (pik., zaad-)huisje, (van appels, enz.) klokhuis, (van noten:) middelschot.

geli'bar, bv. n.: begaanbaar, bruikbaar; I -keit, vr.: begaanbaarheid, bruikbaarheid.

Oeheck', o. (-es; mrv. -e), of:

Oehecke, o. (-s; mrv. -): 1) broedsel, nestvol; (fig.) vlucht, troep, zwerm; 2) broeiing, (het) broeien.

Oehe'ge, o. (-s; mrv. -): Zie Cre-hage.

geheim', bv. n.: 1) geheim, 2) heimelijk ; in -: in het geheim, heimelijk; I -bote, m.: met eene geheime zending belaste bode; -brief, m.: steekbrief (geheim bevel tot inhechtenisneming); -buch, o.: (ki>h.) geheimboek; -buchkonto, o.: (kph.) geheim-boek-rekening; -bund, m.: geheim bondgenootschap, (fig.) komplot; -haltung, vr.: geheimhouding; -kraft, vr.: 1) verborgene

kracht, 2) geheimzinnige kracht; -künst-ler, m.: duivelskunstenaar, toovenaar; -lehre, vr.: mysticismus; -mittel, o,: geheim middel; -rath |t], m.: 1) geheime raad, 2) geheimraad (lid van den geheimen raad, of eenvoudig een titel); -rathin [t], vr.: geheimraads-vrouw; -schreibekunst, vr.: kunst om geheimschrift te schrijven, (fig.) stenographie; -schreiber, m.: 1) geheimschrijver, secretaris, 2) geheimschnft-schrijver, (fig.) stenograaf; -schreiberei', vr.: secretarie; -schrift, vr.: geheimschrift; -sinn, m.: verborgen zin, geheimzinnige beteekenis; -sinnig, bv. n.: geheimzinnig; -sprache, vr.: cijferschrift; -treppe, vr.: geheime trap; -verstandniss [s],    o.:

heimelijke verstandhouding; -wirkend, bv. n.: op geheimzinnige wijze werkzaam; -zimmer, o.: (van vorsten, enz.): kabinet.

Oeheim’niss, o. (-es; mrv. -e) [nis; -ses; mrv. -se]: 1) geheim; 2) geheimenis, mysterie; I -deuter, m.: uitlegger (ver-laarder) van gewijde geheimen; -kramer, m. (-kramerin, vr.): iemand vol geheimzinnigheid; -kramerei, vr.: geheimzinnigheid, geheimzinnig gedrag; -voll, bv. n.: geheimzinnig (-voll thun: doen alsof men groote geheimen heeft).

Creheiss’, o. (*es): bevel.

geh’en, w.o. onr. s. (ging; gegang’en): gaan (i. a. b.); (fig.) loopen; davon - : heengaan; von Einem -: van iemand afgaan; in sich -: in zich zelven keeren; in die Kirche -: naar de kerk gaan; in’s siebzehnte Jahr -: in zijn zeventiende jaar gaan; das Kind lernt -: het kind leert loopen; müssig -: ledig loopen; im Schritte -: stapvoets loopen, stapvoets gaan; schwanger -: zwanger gaan; bet-teln -: gaan bedelen; spazieren -: gaan wandelen; zu Tische -: aan tafel gaan; essen -: gaan eten; schlafen -: gaan slapen; an die Arbeit -: aan het werk gaan; dieser Mantel geht ihm bis auf die Hacken: deze mantel hangt tot op zijne hielen; das Wasser ging ihm bis an den Gürtel: het water kwam (reikte) tot aan zijn middel; wenn die Noth [t] an den Mann geht: als de nood aan den man komt; Gewalt geht über Recht: (spr.) macht gaat boven recht; x meine Uhr geht nicht richtig: mijn horloge gaat niet goed; meine Uhr geht zu früh: mijn horloge gaat voor; dieses Geld geht nicht: dit geld gaat niet (is niet gangbaar); das geht nicht: dat gaat niet; in diese Flasche geht nur eine Kanne: in deze flesch gaat slechts eene kan; auf ein Reiss Papier gehen zwanzig Buch: in een riem papier gaan twintig boek; dieses Zimmer geht auf die Gasse: deze kamer ziet op de straat uit, deze kamer ligt aan de straat; der Teig fangt an zu -: het deeg begint te rijzen; den Teig - machen: het deeg laten rijzen; die Haare - lassen: zijn haar verliezen; die Farbe - lassen: verschieten, de kleur verliezen; lassen Sie mich-: laat mij maar eens begaan; nach etwas -:

1) iets achterna gaan, 2) achtgeven op iets; an etwas -: aan iets gaan, aan iets beginnen (er geht schwer daran: het kost hem moeite er toe te besluiten; er geht ordentlich daran: hij pakt het flink aan).

I -, w. onpers. s.: gaan; es geht: 1) het gaat, 2) er gaat; es geht auf zwei Uhr:

GRIES.

240

crq crq «

vr.:

gehorch en, w. o. h. [31 : gehoorzamen.

gebo ren, w. o. h. en w. w. onpers. h.: behooren (i. a. b.); zusammen -: bijeen- (bij elkander) behooren ; das gehort nicht vor meinen Richterstuhl (das gehort nicht in mein Fach): dat behoort niet tot mijne bevoegdheid, (fam.) dat is buiten mijn boekje; zu den Gelehrten -: tot (onder) de geleerden behooren; es gehort viel dazu: er behoort veel toe; es gehort sich: het is niet meer dan behoorlijk; das gehijrt sich: dat behoort zoo; wie es sich gehort und gebührt: zooals behoort.

gehorig, bv. n.: 1) behoorende; nicht zur Sache -: niet tot de zaak behoorende, geheel van de zaak afgescheiden ; 2) behoorlijk; -e Yerdauung: behoorlijke spijsvertering; die -e Wirkung thun: de behoorlijke uitwerking doen; zu -er Zeit: zijner tijd; 3) (rcht.) bevoegd; I -keit, behoorlijkheid; (van rechtbanken:)

het loopt naar twee uren, het is dicht bij tweeën; es geht in die dritte Woche: het gaat in de derde week; es geht Schleim yon ihm: hij geeft slijm op; es geht ein Gerücht: er gaat (er loopt) een gerucht (een praatje); es geht die Rede: het praatje gaat, er is sprake; es geht mir nahe: het doet mij zeer, het treft mij gevoelig; lass’ es - wie es geht: laat het gaan hoe het wil.

geli’end, t.dw.: gaande; dieGehenden und Kommenden: de gaanden en komenden, (fam,) de gaande en komende man,

Gehenk’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1)hengsel, hengel, handvatsel, oor; koppelriem, gordelriem, degenriem; haak; 2) (bloe-men-)guirlande; 3) (oor-)hanger, oorbel;

I gehen'kelt, bv. n.: 1) met een hengsel,

2) met ooren; Gehenk'te, m, (-n; mrv. -n): gehangene, opgehangene, (pop.) opgeknoopte ; geheu’er, bv. n. en dw.: richtig, pluis, in den haak (es ist hier nicht -: het is hier niet pluis; die Sache ist gar nicht -: de zaak is alles behalve in den haak); Geheul', o. (-es, -s): gehuil.

gehiessen, v. dw.: van heissen: geheeten, gekommandeerd.

Geliil’fe, m. (-n; mrv. -n): Zie Gehülfe.

Geliirn’, o. (-es, -s): hersenen (mrv.), hersens (mrv.); (tig.) brein; oordeel, begrip, verstand; (ook:) breinkas; das kleine -: (ontl.) de kleine hersens; Einem das - einschlagen: iemand de hersens inslaan; im -e nicht richtig sein: niet wel bij het hoofd zijn; das konimt nicht aus seinem -e: dat komt niet uit zijne breinkas, (pop.) dat komt niet uit zijn koker; kein - mi Kopfe haben: geen greintje verstand hebben; ein leeres - haben: eene leege breinkas hebben; ein verbranntes -haben: in zijne hersens gekrenkt zijn, (fam.) een slag van den molen beethebben;

I -balken, m.: Zie -kern; -behalter, m.: hersenpan, (tig.) breinkas; -bruch, m.: krenking in de hersens; -entzündung, vr.: hersen ontsteking; -gefasse, o. mrv.: her-sen-vaten; -haut, vr. (-hautchen, o.): hersenvlies ; -kammer, vr.: hersenholte; -kern, m.: (ontl.) corpus callosum; -koralle, vr.: sterkoraal; -krankheit, vr.: hersenziekte; -lehre, vr.: hersenschedelleer; -los, bv. n.: hersenloos, (tig.) onverstandig, dom; -puls-ader, vr.: slag-ader der hersenen, grelioben, v. dw.: Zie heben. Gehöft', o. (-es, -s; mrv. -e), of: dehöfte, o. (-s; mrv. -): 1) boerderij; 2) boeren-erf.

gehoklkelilt, bv. n.: gegroefd. Gehöhn', o. (-es, -s): gespot, spotternij, geliolf’en, v. dw.: Zie helfen. Gehölz , o. (-es; mrv. -): 1) bosch, bosschage; 2) wandelpark.

Geliör', o. (-es, -s): gehoor (i. a. b.); der Sinn des -s: het zintuig van het gehoor; nach dem -e spielen: (muz.) op het gehoor spelen; Einem - geben: 1) aan iemand het oor leenen, naar iem. luisteren, 2) aan iemand gehoor (audiëntie) verlee-nen; einer Bitte - geben: gehoor geven aan een verzoek, een verzoek inwilligen; finden: gehoor vinden; | -fehler, m.: in het gehoor; -gang, m,: (ontl.) :ang; -hammer, m.: (ontl.) gehoor-hamer(tje); -höhle, vr.: (ontl.) oorholt^ -knochen, m.: (ontl.) gehoorbeen(tje); -kunst, vr. (-lehre, vr.): klankleer; -lah-mung, vr.: doofheid, doovigheid; -loch, o,: gat (opening) van het oor; -los, bv. n.; doof, (tig.) zonder gehoor; -losigkeit, vr.: doofheid, (tig.) volslagen gemis van gehoor; -mangel, m.: doofheid, doovigheid, (tig.) gemis van gehoor; -nerve, vr.: (ontl.) gehoorzenuw; -organ, o.: orgaan van het gehoor, gehoor-orgaan; -rohr, o.: 1) hoorntje (voor dooven), oorhoorntje, 2) spreekbuis, spreektrompet, roeper; -saai, m.: gehoorzaal, audiëntie-zaal, (inkloosters:) spreekvertrek, spreekkamer; -schnecke,

(ontl.) slakgang (in het oor); -sinn, m.: zintuig van het gehoor; -starkend, bv. n.: gehoor-versterkend; -tag, m.: audiëntie-dag; -trichter, m.: Zie -rolir; -trommel, vr.: (ontl.) trommelvlies; -vorhof, m.: oorholte.

ter vr.:

bevoegdheid.

Gebörn', o. (-es; mrv. -e): (de) hoornen .(mrv.), (de) horens (mrv:); (van herten:) gewei; I gehörnt', bv. n.: gehoornd, hoorndragend.

gehor sam, bv. n.; gehoorzaam; Ge-hor’sam, m. (-es, -s): gehoorzaamheid (- gegen: jegens, aan; I - leisten: gehoorzamen) ; gehor'samen, w. o. h.: gehoorzamen; gehor’samst, bv. n. en bw.: brf.: zeer gehoorzaam, onderdanig.

Gehr, in Sam. I -hobel, m.: geerschaat; -holz, o. (-mass, o.): (tim.) zwei.

Gehre, vr.: schuinte, (kim.) geer, schuine baan, (ook:) pand; geh'ren, w. b.: schuin bijwerken, schuin voegen; geh’ng, bv. n.: schuin; Geh'rung, vr.: geering, schuinte inach der - bauen: in eene schuine richting bouwen.

Gelui dei, o. (-s): 1 gehaspel, geharrewar, gemaal, gezeur; 2) knoeiwerk, oplapperij.

gehuft, bv. n.: gespouwen van hoel, met gespouwene hoeven.

Gehülfe, m. (-n; mrv. -n): helper; (tig.) medewerker; (ook:) bediende; Ge-hül'fin, vr. (mrv. -nen): helpster.

Geh’werk, o. (in uurwerken:) raderwerk.

Gei, in Sam. I -tau, o.: Zie Geitau.

gei’en, w. b.: (zeew.) gijën en gorden, optuiën (die Segel: de zeilen).

WM'uwm.

IBP

Geier, m. (-s; mry. -): (vog. en fig.) gier; der -! : (fam.) verduiveld!; dass dich der (fam.) loop naar den drommel!; I -adler, m.: gier-arend; -eule, vr.: kat-uil; -falk, m.: 1) giervalk, 2) duiker-eend, dompelaar; -könig, m.: konings-arend; -schlag, m.: zeezwaluwen-jacht.

Gei'fer, m. (-s):    1) kwijl, zeever,

spog, speeksel, 2) schuim, bruis, (fig.) verwroedheid, venijn; den - im Reden von sich spritzen: zoo rad of driftig spreken dat het spog telkens uit den mond vliegt, spuigen onder het spreken;

I -hart, m.: kwijlbaard; -lappenen, o.: (-latzchen, o.): kwijl-lapje, slabbe-tie, kwijl-doek; -maul, o.: kwijlbaard; -thierchen [t], o.: speekseldiertje; -tuch, o.: kwijldoek, kwijl-lap; -tüchlein, o.: Zie -Hippellen;

-wurz, vr.: (pik.) zeep kruid.

geiTern, w. o. h.: kwijlen (vor Zorn -: fig.: schuimbekken van woede); Gei’-ferer, m. (-s; mrv. -): kwijler. kwijlbaard; gei’fericht, bv. n.: kwijlachtig, speeksel-achtig; gei’ferig, bv. n.: 1) kwijlend, 2) be-kwijld.

Geige, vr.: (muz.) viool; (rcht.) kaak, schandpaal, schavotpaal; (tech.) gladma-ker, glansgever; die - spielen (auf der -spielen): de viool spelen (op de viool spelen); der Himmel hangt ihm voll Gei-gen : (fig, fam.) hij ziet alles in. Zie mrv. Geigen.

Igei’gen, w. o. h. en w. b.: op de viool spelen; elend - (schlecht -): op de viool krassen, (pop.) fiedelen; Einem etwas (fam.) iemand laten fluiten, niet doen wat iemand gaarne gedaan zag;

Einem die Wahrheit (fam.) iemand de waarheid onder het oog brengen, iemand duchtig de waarheid zeggen.

IGeigen, vr. mrv. (Zie_ Geige);

I -blatt, o.: claviatuur; -bogen, m.: strijkstok; -bohrer, m.: drilboor; -förmig, bv.

n. : viool- (of: gitaar-)vormig; -futteral,

o. : vioolkas; -hals, m.: hals eener (der) viool; -harz, o.: vioolhars; -holz, o.: viool-hout (-holzbaum, m.: pik.: vioolboom);

-macher, m.: violenmaker; -regal, o. (-register, o.): (in orgels): viool-register;

-saite, vr.: viool-snaar; -sattel, m.: kam eener (der) viool; -schlüssel, m.: viool-sleutel; -solo, o.: 1) solo op de viool,

2) solo voor de viool; -spiel, o.: vioolspel; -spieler, m.: vioolspeler, violist;

-steg, m.: kam eener (der) viool; -stimme, vr.: viool-partij; -strich, m.: streek op de viool, streek met den strijkstok; -stück, o : (muz.) stuk voor de viool; -stunde.vr.: viool-les, les op de viool; -ton, m.:

1) viool-toon, 2) vioolklank, vioolgeluid; -unterricht, m.: les op de viool; -werk, o.:

(in orgels:) vioolregister; -wirbel, m.: snaarschroef (eener viool) ;-zug, m.: l)(de) viool-snaren, 2) (in orgels:) viool-register.

Gei’ger, m. (-s: mrv. -): viool-speler, violist; Geigerei', vr.: gevedel, vioolspel,

(iron.) gefiedel.

geil, bv. n.: (fig.) geil, wulpsch, ontuchtig ; (akk.) vet, welig, vruchtbaar;

(pik.) weelderig, welig; (van vleesch:) garstig, sterk (geiles Fleisch: hik.: wild vleesch); eine -e Yegetation: een weelderige plantengroei; - riechen: sterk rieken; -wachsen: te weelderig groeien;

I -heit, vr.: 1) geilheid, wulpschheid,

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

even mooi

vr.:

ontuchtigheid; 2) Zie Geile; -horst, vr.: (akk.) dicht plokje houtgewas; -wurz, (pik.) knaapjeskruid.

Gei le, vr.: te groote vetheid of weligheid (van den grond); (fig.) meststof, mestspecie, mest. I Geilen, vr. mrv.: (van sommige dieren:) teelballen.

gei len, w. o. h.: geil zijn. I -, w. b.: (dieren:) lubben; (boomen:) toppen, uitdunnen, snoeien: (grond:) bemesten.

Gei’sel, m.: Zie Geissel, m.

Geiss, vr.: geit; (jag.) ree; (van sommige dieren ook het) wijfje; I -auge, o.: (pik.) vloghaver, wilde haver; -bart, m.: (pik.) geitebaard; -baum, m.: witte ahornboom, witte ahorn; -blatt,o.: kamperfoelie; -bock, m.: (drk.) bok, geitebok, (jag.) reebok; -bohne, vr.: geitekeutel; -brassen, m.: (visch:) zee-brasem; -dreck, m.: gei-tendrek, geitenstront; -feil, o.: geite-vel; -fuss, m.: (wkt.) koevoet, (pik.) wilde angelica; -haar, o.: geitenhaar; -heerde, vr.: kudde (troep) geiten; -hirt, m.: geitenhoeder; -hirtlein, o.: (pik.) suikerpeer; -hülsen, vr. mrv.: (pik.) keelkruid, mondhout, liguster; -kase, m.: geitenkaas; -laube, vr.: priëel van kamperfoelie;-lilie, vr.: kamperfoelie; -melker, m.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -milch, vr.: geitenmelk; -raute, vr.: pestilentie-wortel; -vogel, m.: braakvogel.

Geis'se, vr.: Zie Geiss.

IGeis’sel, m. (-s; mrv. -n.): gijzelaar.

IGeis’sel, vr,: 1) gijzelaarster; 2) gee-sel; Einem die - geben: iemand geeselen: Attila, die - Gottes: Attila, de geesel Gods; -bruder, m.: (kkl.) geeselbroeder; -fahrt, vr.: omgang (processie) der geeselbroeders; -hieb, m.: geeselslag, geeselstriem; -mönch, m.: (kkl.) geeselmonnik; -ruthe [tl, vr.: geeselroede; -schnur, vr.: geeselriem; -stiel, m.: handvatsel van de geeselroeden.

geis sein, w. b.: geeselen; (fig.) kastijden (sich -, w. w.: zichzelven kastijden); Geis'seler, m. (-s; mrv. -): geeselaar, (fig.) kastijder, (kkl.) geeselbroeder, geeselmonnik; Geis’selung, vr.: geeseling; Geissler, m.: Zie Geisseler.

IGeist, m.: (-es; mrv. -er): geest (i. a. b.); den - aufgeben: den geest geven; im -e: in zijnen (haren, uwen, mijnen, onzen, hunnen) geest, in (....) gedachten; der - ist willig, aber das Fleisch ist schwach: de geest is gewillig, maar het vleesch is zwak; der - des Christenthums [tj: de geest van het Christendom: der französi-sche -: de Fransche geest; der böse -:

1) de Booze geest, de duivel, 2) de geest van verdorvenheid; ein unreiner -: een onreine geest; der heilige -: de Heilige Geest; ein Mann von -: 1) een man van talent, een groote geest, 2) een vrijgeest, een vrijdenker; man weiss nicht welch-es Kind er ist: men kent den geest niet die hem bezielt; es geht ein - in diesem Hause: er doolt een geest (eene schim, een spook) rond in dit huis, het spookt in dit huis; -er beschwören: geesten bezweren, geesten (schimmen) opbannen; dieses Getrank hat viel -: deze drank bevat veel spiritus, dit is een zeer geestrijke drank. Zie Geister en Geistes.

Igeist, in Sam. I -anstrengend, bv. n.: den geest inspannend; -arm, bv. n.: arm aan geest; -lahmend, bv. n.: den geest

16

eene

öekamp’el, o. (-s): geharrewar; Ge-kamp’fe, o. (-s): (het) strijden, (het) vechten; gekannt’, v. dw.: gekend (Zie kennen); Gekau’der, o. (-s): (fam.) gekoeter, getatewaal; Gekei’fe, o. (-s): gekijf, gekibbel; gekelcht’, bv. n,: (pik.) met kelkjes; Gekelt’er, o. (-s): (het) uitpersen van wijndruiven; gekerht’, bv. n.: gekerfd; gekett -elt, bv. n.: geschakeld; Geki’cher, o. (-s): gegichel, geginnegap; gekiff'en, v. dw.: gekeven (Zie keifen); Gekitz'el, o. (-s): gekittel; Geklaff, o. (-es): gekef, (fig.) gebrom, gegrom; Geklapp er, o. (-s): geklap-per, geklepper, fig.) rumoer, geraas, gekletter; Geklat'sche, o. (-s): geklap, (fig. ;pop.) geklets; Geklim'per, o. (-s): 1) getingel, getjingei, 2) gerammel; Gekling’el, o. (-s): gebel, gebengel; Geklirr', o. (-s): gekletter (van wapenen), (het) klinken (met drinkglazen), gerammel; geklomm’en, v.

dw. : Zie klimmen; Geklop’fe, o. (-s): geklop; geklung'en, v. dw.: Zie klingen; Geknatt’er, o. (-s); geknetter, geknapper; gekniffen, v. dw.: Zie kneifen; geknipp-

en,    v. dw.: Zie kneipen; Geknir'scfie, o.'(-s): gekners, geknars; Geknist'er, o.

verlammend; -leer, bv. n. (-los, bv. n.): zonder geest, zonder pit of degelijkheid (ein -loses Gfesicht: een gezicht zonder uitdrukking, een onbeduidend gezicht); -losigkeit, vr.: (fig.) onbeduidendheid; -reich, bv. n.: (van dranken:) geestrijk,(fig.) geestig, (ook:) vernuftig, (ook:) kernachtig (-reiche Züge: verstandelijke gelaats-trek-ken); -tödtend [-tötend], bv. n.: geest-doodend; -voll, bv. n.: vol vernuft, vol geest, kernachtig, (ook:) levendig.

Oeister, m. mrv.: geesten (i. a. b.); |-ahnlich, bv. n.: 1) spookachtig, 2) aan schim gelijk; -bann, m.: geestenbezwering, (theo.) uitdrijving van den duivel; -banner, m.: duivelbanner, toovenaar; -bannerei’, vr.: duivelbannerij, tooverij ; -beherrscher, m,: vorst (opperste) der duivelen; -beschwörer, m.: geestenbezweerder, (theo.) uitdrijver van den duivel; -beschwörung, vr.: Zie -bann; -bild, o.; spook, schim, (fig.) schrikbeeld; -erschei-nung, vr.: geestverschijning, vizioen; -furcht, vr.: bangheid (vrees) voor spoken; -geschichte, vr.: spookgeschiedenis; -haft, bv. n.: 1) spookachtig, 2) aan eeue schim gelijk, 3) bovennatuurlijk; -lehre, vr.: (theo.) geestenleer; -marchen, o.: spookhistorie, spookgeschiedenis; -massig, bv.

n. : spookachtig; -reich, o.: (het) rijk der geesten, (de) geestenwereld; -schaar [-scharl

o. : geestendrom, menigte spoken; -schatz, m.: door eene spookverschijning aangeduide verborgene schat; -seher, m.: geestenziener; -seherei', vr.: (het) zien van spoken; -seherin, vr.: geestenzieneres; -seherisch, bv. n.: hersenschimmig; -stunde, vr.; spook-uur, spoken-uur (d. i. middernacht, twaalf uren ’s-nachts); -welt, vr.: geestenwereld, onzichtbare wereld.

Cü-eis’tes, in Sam. I -abwesend, bv. n.: afgetrokken (van geest), met zijne gedachten elders; -abwesenheit, vr.: afgetrokkenheid (van geest), verstrooidheid (van gedachten); anstrengung, vr.: inspanning van den geest; -arbeit, vr.: hersenwerk; -armuth [t], vr.: armoede van geest; -bil-dung, vr.: geestbeschaving, ontwikkeling van den geest; -drang, m.: aandrift des geestes; -entwickelung, vr,: ontwikkeling van den geest; -fahigkeit, vr.: verstandelijke begaafdheid; -freiheit, vr,: vrijheid van den menschelijken geest, (fig.) vrijmoedigheid; -frucht, vr.: vrucht (voortbrengsel) van den geest; -gabe, vr.: aange-borene gaaf, talent; -geburt, vr.: voortbrengsel van den geest; -gegenwart, vr.: tegenwoordigheid van geest; -grosse, vr.: grootheid van ziel; -kraft, vr.: 1) geestkracht, 2) vermogen van de ziel; -krank, bv. n.:

1)    zwak van geestvermogens, in de geestvermogens gekrenkt, 2) aan eene zielsziekte lijdende; -krankheit, vr.: l) zwakheid van (gekrenktheid in de) geestvermogens,

2)    zielsziekte; -leere, vr.: (fig.)bekrompenheid van geest; -produkt, o.: voortbrengsel van den geest; -richtung, vr.: richting van den geest; -ruhe, vr.: gemoedsrust,kalmte van geest; -schwach, bv. n.: 1) bekrompen van geestvermogens, 2) zwak van geestvermogens, (fig.) kindsch; -schwache, vr.:

1)    bekrompenheid van geestvermogens,

2)    zwakheid van geestvermogens, (fig.) kindschheid; -schwung, vr.: (hooge) vlucht van den geest, (fig.) geestvervoering, geest-

drift; -spannung, vr.: 1) inspanning van den geest, 2) (fig.) opgewondenheid; -starke, vr.: geestkracht; -verstörung, vr.: geestverwarring, (fig.) verstandsverbijstering ; -verwandt, bv. n.: geestverwant (wir sind -verwandt: wij zijn geestverwanten); -verwandtschaft, vr.: geestverwantschap; -verwirrung (-zerrüttung), vr.: geestverwarring, (fig.) verstandsverbijstering; -werk, o.: 1) werk (voortbrengsel)van den geest, 2) hersenwerk.

geis'tig, bv. n.: 1) geestrijk, alcoholhoudend, (van wijn:) zwaar, krachtig;

2) geestig; 3) bovenzinnelijk, boven het stoffelijke verheven (-e Liebe : Platonische liefde); I -keit, vr.: 1) geestrijkheid, alcoholgehalte, (van wijn:) kracht; 2)geestigheid; 3) bovenzinnelijkheid, verhevenheid boven het stoffelijke.

geistisch, bv. n.: boven het stoffelijke verheven.

geist lick, bv. n.: geestelijk; das -e Recht: het canonieke recht; der -e Stand: de geestelijke stand; I -keit, vr.: geestelijkheid (i. a. b.).

Creist'liclie, m. (-n; mrv. -n): geestelijke.

Oei’tau, o. (-es): (zeew,) gij-touw. IGleiz, m. (-es): 1) gierigheid; 2) hebzucht, inhaligheid, begeerigneid, schraapzucht ; - nach ....: (fig.) dorst • naar....; -hals (-drache, -hund, -kragen, -teufel, -wurm), m.: gierigaard, vrek.

lOeiz, m. (-es: mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, rankje, rank.

gei'zen, w. o,: schrapen, gierig zijn, een vrek zijn; - mit....: gierig zijn op...: - nach....: begeerig zijn naar, (fig.) dor-ten naar. I -, w. b.: 1) schrapen; zusam-men -: bijeenschrapen ; 2) (pik.) van overtollige uitspruitsels, loten of ranken ontdoen, uitdunnen met het snoeimes.

gei'zig, bv. n.: 1) gierig, vrekkig; 2) inhalig, schraapzuchtig; - mit: gierig op, overdreven zuinig op; - nach: begeerig naar, (fig.) dorstend naar.

Crejamm er, o. (-s): gejammer; Ge-jauch'ze, o. (-s); gejuich; Geju’bel, o. (-s): gejubel.

GELD.

243

<-s) en: Geknitt'er o. (-s): geknapper,(van eene zijden japon:) geritsel; Gekol'ler, o.: •(van kalkoenen:) geklok, (van de ingewanden:) gerommel, (van razende drift:) gebulder; gekonnt’, v. dw.: Zie köimen; gekö’pert, bv. n.: gekeperd; Gekrach’e o. (-s): gekraak; Gekrach'ze, o. (-s): 1) ge-krijsch, 2) gekras; Gekratz’, o. (-es): vijlsel, afval, snippers (mry.), schilfers (mrv.), (na de metaalsmelting:) slakken (mrv.); Ge-krau’sel, o. (-s): 1) plooisel, (van golven:) dwarrelend schuim, 2) (het) krullen (b. v.

---hoofdhaar); Gekraut', o. (-es): kruid-

gewas, moeskruid; Gekreisch', o. (-es): gekrijsch, geschreeuw; Gekrit’zel, o, (-s): gekrabbel, gekriebel, geknoei; gekroch’en, v. dw.: Zie kriechen; Gekrös', in Sam. (-ader, vr.: darmscheil-ader; -artig, bv.n.: darmscheils-; -drüse, vr.: darmscheil-klier); Gekrö'se. o. (-s); (ontl.) darmscheil, (van een geslacht kalf, enz.:) omloop, (mod.) plooisel, geplooide strook; gekrüpft' (ge-kruppf), bv. n.: neergehurkt, zittend; Ge-kün’stel, o. (-s): Zie Kimstelei; gekün'-stelt, hv. n.: gekunsteld, (fig.) vervalscht; gekürzt’, bv. n.: ingekort, korter gemaakt; gekup'pelt, bv. n.: gekoppeld; Geküs’se, o. (-s): gekus.

Crelacli e, o. (-s): gelach; Gelach'el, o. (-s): geglimlach; Gelach’ter, o. (-s): gelach ‘(ein schallendes -: een schaterend gelach; sich zum-machen: zich belachelijk maken; Einen zum - machen: iemand belachelijk

aan

geelbessen, ververs-bessen; -kupfer, o.: geel koper; -nase, vr.: (vog.) roodborstje: -reif, bv. n.: geel van rijpheid; -roth [t], bv. n.: geelrood; -röthlich [t], bv. n.: roodachtig geel; -schecke, m.: geelspikke-lige schimmel (een wit paard met gele spikkels of vlekjes); -schnabel, m.: (vog.) geelsnavel, (ook:) ijsvogel, (fig.) melkmuil, jonge lafbek; -schopf, m,: (vog.) pimpelmees, (ook:) geelkuif, geelgekuifde eend: -schwanz, m.: (visch:) geelstaart; -specht, (vog.) gele speent; -sucht, vr.: (gnk.)' geelzucht, geling; -süchtig, bv. n.: dooide geelzucht aangetast; -wurz, vr.: (pik.) kurkuma, geelwortel. lOelb, o. (-en): (het) geel.

C^elb'e, o. (-n): (het) geel; das -Ei: het geel (het dooier) van een ei.

gel ben, w. o. h.: geel worden; w. b.: geel maken, geel verven (sich -, w. w.: geel worden).

Crelb’ing-, ra. (-es; mrv. -e): (zeew.) stuurstoel, galerij boven het roer; gelb’-lich, bv. n.: geelachtig ; Gelb'ling, m. (-es; -e): (vog.) geelvink.

Ideld, o. (-es; mrv. -er): geld; baares -: contant geld, klinkende munt; das ist so gut als baares -: dat is zoo goed als geld in de hand; ernimmt Alles für baares -: (fig.) hij neemt alles voor goede munt aan; baar - lacht: (spr.) geld verzoet den arbeid; leicht -, leichte Waare: (spr.) alle waar is naar zijn geld, (of:) kopergeld, koperen zielmissen; er hat - wie Heu: (spr.) hij heeft geld als water; nicht bei

van

maken); Gela'dene, m. en vr. (-n; mrv. -n): genoodigde; Gelag', o. (-es; mrv. -e): gelag, (fig.) feestelijke partij, maaltijd, feestmaal, (mnw.) laag, schicht (-e halten: in de lorum zijn, pret maken en eten en drinken; das - bezahlen müssen: het gelag moeten betalen; in’s - hinein: in het wild, in het honderd); Gela'ger, o. (-s): (mil.) kampement; -lahmt', bv. n.: verlamd, (fig.) lam; gelahrt’, bv.n.: geleerd (Gelahrt'heit, vr.: geleerdheid); Gelall'e, o. (-s): (fam.) getatel; Gelan’de, o. (-s): strook lands, streek, landschap; Gelan'der, o. (-s):

1)    leuning, balustrade, hek, (tnb.) spalier, latwerk voor leiboomen (-baum, m.: leiboom; -docke, vr.: bwk.: pilaster, ook: balustrade, leuning; -fenster, o.: balkonraam; -saule, vr.: bwk.: pilaster); gelan-dert, bv. n.: met eene leuning, met een hek, (tnb.) gespalieM, met latwerk; gelang': Zie gelingen; Gelang'e, o. (-s): (akk,) lange smalle strook gronds; gelang'en, w. o. s.: geraken, (fig.) komen (zur Reife -: tot rijpheid komen; zu seinem Zwecke -: lot zijn doel geraken, zijn doel bereiken, zijn oogmerk bereiken; auf die Nachwelt -: overgaan op de nakomelingschap, aan of tot de nakomelingschap komen; -lassen: doen toekomen, doen geworden); Gelang'-ung, vr.: geraking (- zu: tot), bereiking (die - zum Throne: de komst tot den troon); Gelapp’, o. (-es); (jag., de) ooren (mrv.); Gelarm',o. (-es): leven, lawaai,rumoer, geschreeuw, getier, geraas; Gelass’, o. (-es; mrv. -e): ruimte, plaatsruimte, (fig.) gemak, (rcht.) nalatenschap, vermaking, (ook:) overgang in de doode hand; Gelass'e, o. mrv.: (wev.) draad-ringen; gelass’en, bv. n.: 1) gelaten, bedaard,

2)    gelaten, gedwee, onderworpen; Gelass'-«nheit, vr.: gelatenheid; Gelau’fe (Gelau’fe), o. (-s): geloop, (fam.) geloop en gedraaf;

gelau'fig, bv. n.: vlug, vlot, vloeiend, geoefend (eine -e Hand: eene geoefende hand, fig., van schrift sprekende: eene loopendehand; eine -eZunge: eene gladde tong, eene welbespraakte tong; diese Sprache ist ihm hij spreekt deze taal vlot, vlug, vloeiend, hij drukt zich gemakkelijk in deze taal uit); Gelau'fig-keit. vr.: vlugheid, vlotheid, vloeiendheid, gemakkelijkheid; gelaunt', bv. n.: geluimd, (pop.) gemutst; Gélaut', o. (-es): (jag.) geblaf, (het) aanslaan; Ge-laut', o. (-es) of: Gelaut’e, o. (-s): gelui, klokgelui, klokkengelui, (van bellen een paardenhoofdstel, enz.:) geklingel.

gelau'tert, bv. n.: gezuiverd, gelouterd; (van suiker:) geraffineerd.

Igelb, bv. n.: geel; -e Rübe: gele wortel, gele peen; -e Sucht, (gnk.) geelzucht, geling; I -ammer, (vog.) geelvink; -beere, vr.: geelbes, ververs-bes; -bein-chen, o.: waterhoen met gele pooten; -blatterig, bv. n.: geel van blad, met gele bladeren; -braun, bv.n.: geelbruin; -braun-lich, bv. n.: bruinachtig geel; -brüstchen, o.: (vog.) geelborstje, basterd-nachtegaal; -bunt, bv. n.: geelbont; -erde, vr.: geel-aarde, oker; -farbig, bv. n.: geel van kleur, geel; -fink, m.: (vog.) geelvink; -flosser, m.: zee-baars met gele vinnen; -gans, vr.: (vog.) geelvink; -gar, bv. n.: zeemgaar; -geblümt, bv. n.: met gele Jdoemen; -gestreift, bv. n.: met gele strepen; -giesser, m.: geelgieter; -giesserei', vr.: geelgieterij; -grün, bv. n.: geelgroen ; -grünlich, bv. n.: groenachtig geel; -haarig, bv. n.: met geel haar, geel van haar; -harz, o.: guttegom, geelhars; -holz, o.: geelhout, fustethout; -kopf, m.: (vog.) geelkopje, Canadeesche kwikstaart; -körner, o. mrv.:

m.:

vom

mrv.

m.:

-e sein: niet bij kas zijn, geen geld beschikbaar hebben ; etwas zu -e machen: iets te gelde maken; Einen an - strafen : iemand beboeten, iemand eene geldboete opleggen; sich’s viel - kosten lassen: groote kosten maken; nicht mit - zu be-zahlen: met geen geld te betalen; Gelder stehen haben bei: gelden (of: geld) hebben uitstaan bij; es ist kein - unter den Leuten: er is geen geld onder de men-schen.

IGeld, in Sam. I -adel, m.: geldadel: -angelegenheit, vr.: geldzaak; -anleihe, vr.: geldleening; -aristokratie, vr.: geldaristocratie; -arm, bv. n.: arm aan geld: -auflage, vr.: belasting; -ausgabe, vr.: uitgaaf, (het) geld-uitgeven; -ausleiher, m.: geldschieter; -bedarf. m.: 1) behoefte aan geld, geldgebrek, 2) (het) benoodigde geld; -bedürftig, bv. n.: om geld verlegen; -begierde, vr.: geldzucht; -begierig, bv. n.: geldzuchtig; -beitrag, m.: bijdrage in geld; -belohnung, vr,: geldelijke belooning; -beschneider, m.: geldsnoeier ; -beschnei-dung, vr.: geldsnoeierij, (het) geldsnoeien; -besitz, m.: geldbezit; -beutel, m.: 1) geldzak, 2) geldbeurs; -brief, m.: brief met geld; -büchse, vr.: (fig.) spaarpot; -busse, vr.: geldboete; -dieb, m.: gelddief; -dieb-stahl, m.: diefstal van geld; -durst, m.: gelddorst; -durstig, bv. n.: geldzuchtig, begeerig naar geld; -einnahme, vr.: geld-inning; -einnehmer, m.: geld-ontvanger,-(fig.) kashouder, kassier; -erwerb, m.: verwerving van geld; -erwerbend, bv. n.: 1) geldkrijgend, 2) geldwinnend; -fass, o. (-fassehen, o.): geldvaatje, vaatje met geld; -forderung, vr.: geldvordering, schuldvordering; -freier, m,: vrijër om het geld, fortuinjager, gelukzoeker; -fressend, bv. n.: geld-verslindend; das -geben, o.: het geld-verstrekken; -gefalle, o mrv.: 1) emolumenten, 2) buitenkansjes, meevallertjes; -gehalt, m.: zuiver gehalte van het geld; -geiz, m.: gelddorst, hebzucht; inhaligheid; -geizig, bv. n.: geldzuchtig; hebzuchtig, inhalig; -geschaft, o.: geldzaak, -geschenk, o.: geschenk in geld; -gier, vr.: Zie -geiz; -gierig, bv.n.: Zie -geizig; -gülte, vr.: pachtsom in geld; -gürtel, m.: geldgordel, geldriem; -handel, m.: geldhandel; -handler, m.: 1) geldhandelaar, geldwisselaar, 2) bankier; -haufen, m.: (een) hoop geld, (een) stapel geld;-heirath [t], vr.: geld-huwelijk, huwelijk om het geld; -hülfe, vr.: geldelijke hulp; -hun-ger, m.: Zie -geiz; -hungerig, bv. n.: Zie -geizig; -jude, m.: (fig.) woekeraar; -kasse, vr.: kas, geldkas; -kastchen, o.: geldkistje; -kasten, m.: geldkist; -katze, vr,: geldriem; -kipper, m,: geldsnoeier; -kistchen, o.: geldkistje; -kiste, vr.: geldkist; -klemm, bv. n.: slecht bij kas; -klemme, vr.: geldverlegenheid, verlegenheid om geld; -klumpen, m.: (een) hoop geld; -korb, m,: geldmand; -körbchen, o.: geldmandje; -kurs, m.: geldkoers (-kurs-zettel, m.: beursnoteering, koerslijst); -lade, vr.: geldlade; -liebe, vr.: 1) gehechtheid aan geld, 2) geldzucht; -lieferung, vr.: geldstorting; -los, bv. n.: geldeloos; -losigkeit, vr.: geldeloosheid; -macher, m.: geldmaker; -makelei’, vr.: wissel vak; -makler, m.: wissel-makelaar; -mangel, m.: geldgebrek, geldschaarschte; -mann, m.:

geldman; -mannchen, o.: (pik.) alruinwor-tel; -marnier, m. mry,: geldmannen;, -markt, m.: geldmarkt, effecten-beurs -mittel, o. mrv.: geldmiddelen; -muschel, yr.: als geld gangbare schelp, kauri;-noth [t], yr.: 1) geldnood, geld-crisis, 2) geldverlegenheid, geldgebrek; -packet, o.: paket met geld, geldpaket, (ng.) geldrol-letje; -placker, m.: geld-afperser;-posten, m.: (kph.) post, bedrag; das -pragen, o.: het geldslaan, het geldmunten; -preis, m.: (kph.) geldkoers, wisselkoers (-preisbe-rechnung, yr.: kph.: wisselkoers-berekening, arbitrage); -rechnung, vr.: (kph.) arbitrage; -reich, bv. n.: rijk aan geld; -reichthum [t); m.: geldbezit; -rente, yr.: 1) rente (interest) van geld, 2) rente (interest) die betaald moet worden in klinkende munt; -rolle, vr.: geld-rolletje; (nicht aus) -rücksichten, yr. mrv.: (niet uit) baatzuchtige berekeningen; -sache, vr.: geldzaak; -sack, m,: geldzak; -sammler, m.: 1) geld-inner, 2) (fam.) potter, geld-opzouter; -schachtel, m.: (fig.) spaarpot; -schaden,, m.: geldelijk nadeel, geldelijk verlies; -schinder, m. (-schneider, m.): (fig. fam.) geldwolf, (ook:) afzetter; -schneiderei', vr.: (fig. fam.) afzetterij; -schrank, m.: geldkast, (fig.) geldkist, (ook;) geldlade; -schublade, vr.: geldlade; -schuld, vr.: geldschuld; -sendung, vr.: geldzending, (kph,) overmaking van geld, remise; -sorte, vr.: geldsoort, geldspecie; -steuer, vr.: 1) belasting die voldaan moet worden in geld, 2) belasting op het geldbezit,

3) geldheffing; -stock, m.: 1) fondskapitaal,. 2) geldbus; -stolz, m.: geld-trots (-stolz, bv. n.: trotsch op het bezit van geld); -strafe, vr.: geldboete; -stück, o.:geldstuk, (een) stuk geld; -sucht, vr.: geldzucht; -süchtig, bv. n.: geldzuchtig; -summe, vr.: geldsom, (eene) som gelds; -tasche, vr.: geld-taschje, porte-monnaie; -tisch, m.: geld-tafel, geldkantoor-toonbank; -urnlauf, m.; geldsomloop; -verlegenheit, vr.: geldverlegenheid; -verleiher, m.: geldschieter; -verlust, m.: geldelijk verlies, geldverlies; -verprasser, m. (-verschwender, m.): geldverkwister; -verprassung, vr. (-verschwen-dung, vr.): geldverkwisting; -vorrath Lt], m.: geld-voorraad; -vorschuss, m.: geldelijk voorschot, voorschot in geld; -vortheil [tl, m.: geldelijk voordeel; -wage, vr.: geldschaaltje (schaaltje om geldstukken te wegen), (inz.) goudschaaltje; -wechsel, m.: 1) wisselvak,2) bankiersvak;-wechsler, 1) geldwisselaar, 2)bankier(-wechsler-geschaft, o.: 1. wisselaars-kantoor, 2. bankierskantoor): -werth [tl, m.: gelds-waarde (-werth [tj, bv. n.: gelds-waardig (Zie €reldes); -wucher, m. (-wucherei’, vr.):

1)    woekerhandel met geld, 2) geschacher met geld; -wucherer, m.: 1) woekeraar,

2)    geld-schacheraar; -zins, m.: interest van (of: voor) geld.

Oel'der, o. mrv, (van Creld): gelden: - stehen haben bei: geld hebben staan bij.

Oel'dern, o. (-s): (adk.) Gelderland.

Oel'derrose, vr.: (pik.) Geldersehe roos.

Grel’des, in Sam. I -werth [t], m.: geldswaarde; bv. n.: gelds-waardig.

Cüeleck'e, o. (-s): gelik.

€rele'g;e, o. (-s): (de) gepote wijnstokken of stekken van den wijnstok.

gele’gen, bv. n. en bw,: gelegen;

en ;

ver-

verge-

«dieses Haus ist gut dit huis is goed gelegen; zu -er Zeit: ter gelegener tijd; eine -e Zeit: een geschikte tijd, een geschikt oogenblik; es ist mir heute nicht -, zu ....: het komt mij vandaag niet gelegen, om te es ist viel (nichts) daran er is veel (niets) aan gelegen; es ist mir mit daran -: ook mij is daaraan gelegen, ook ik heb daar belang bij.

Cüele'genheit, vr.: gelegenheid; bei bij gelegenheid; bei der ersten besten --: bij de eerste gelegenheid de beste; hach - der Umstande: naar gelang van omstandigheden; die - beim Schopfe -fassen: (fam.) van de gelegenheid gebruik maken of partij trekken; eine - vom Zaune brechen: (fam.) eene gelegenheid maken, eene gelegenheid uitbreken; -macht Diebe: (spr.) de gelegenheid maakt ■den dief; ich kenne alle Gelegenheiten dieses Hauses: ik weet precies hoe de zaken in dit huis gesteld zijn. Zie Gte-legenlieits.

gele genlieitlicli, bv. n. en bw.: Zie gelegentlicli.

Oele'genlieits, in Sam. I -dichter, m.: gelegenheids-dichter; -gedicht, o.:gelegen-heids-vers; -macher, m.: gelegenheid-ver-schaffer, koppelaar; -macherin, vr.: ge-legenheid-bezorgster, koppelaarster; -mit-tel, o.: vervoermiddel, gelegenheid tot vervoer; -predigt, vr.: gelegenheids-preek; -rede, vr.: gelegenheids-rede; -schrift, vr.: vlugschrift, brochure; -ursache, vr.: kennelijke oorzaak.

gelegentlicli, bv. n.:    1) voor

komend, 2) geschikt, gelegen-komend; bw.: bij gelegenheid.

geleli’rig, bv. n.: leerzaam, (fam.) goed leers, gezeglijk; I -keit, vr.: leerzaamheid, gezeglijkheid.

Oelelir'samkeit, vr.: geleerdheid, gelelirt', bv. n.: geleerd; (van dieren:) geleerd, gedresseerd, afgericht; die -e Welt: de geleerde wereld; die -e Krank-heit: de ziekte der geleerden (d. i. de hypocondrie); ein -er Eid: (rcht.) een for-mulier-eed; je -er, je verkehrter: (spr,) hoe geleerder, hoe gekker; I -heit, vr.: geleerdheid.

Oelelir'te, m. (-n; mrv. -n): geleerde; eine -: eene geleerde dame.

Oelelirten, m. mrv.: geleerden; den - ist gut predigen: (spr.) een goed verstaander heeft maar een half woord noo-dig; I -dünkel, m.: eigenwaan van geleerdheid; -krankheit, vr.: ziekte der geleerden (d. i. hypocondrie); -leben, o.: aan de studie gewijd leven; -republik, vr.: republiek (gemeenebest) der letteren; -stand, m.: geleerde stand; -verein, m.: vereeniging (genootschap) van geleerden, geleerd genootschap; -zeitung, vr.: wetenschappelijk tijdschrift.

Grelei’er, o. (s-): gespeel op de lier, gedraaiorgel; das ist immer das alte -: (fig.) dat is altijd het oude liedje (het oude geleuter, het oude gezeur).

Crelei’se, o. (-s; mrv. -): spoor (wagenspoor, het rechte spoor; op spoorwegen: rails, mrv.); aus dem - kommen: uit het spoor loopen. (op spoorwegen:) ontsporen; aus dem - fahren : niet in het spoor blijven; im - bleiben: in het spoor blijven, (fig.) het rechte spoor houd

etwas wieder ins rechte - bringen: (fig.) het been weder in het lid brengen. Zie

Oleis.

Oeleit', o. (-es, -s; mrv. -e): geleide, begeleiding, (inz.) beschermend geleide, bedekking, escorte, convooi; das sichere -: het vrijgeleide: Einem das - geben: iemand begeleiden, met iemand medegaan; Einem das - bis an die Thür geben: iemand uitlaten tot aan de deur; das -bei einer Leiche: de lijkstoet; das -fahren: smokkelen. Zie Cceleits.

gelei'ten, w. b.: begeleiden, ~ zeilen; (kpv.) escorteeren, convoyeeren; Gelei'ter, m. (-s; mrv. -): begeleider; Gelei’terin, vr. (mrv. -nen): begeleidster; geleit'lich, 1) begeleidend, 2) recht hebbende op een geleide; Geleit'scnaft, vr.: gevolg, begeleidende stoet; Gelei’tung, vr.: begeleiding, escorteering, convoyeering.

Greleits’, in Sam. I -amt, o.: kantoor der convooien en licenten, (thans:) kantoor der in- en uitgaande rechten, kantoor van in- en uitklaring; -brief, m.: (adm.) convooi-biljet (thans: gelei-biljet), (fig.) vrijgeleide; -einnahme, vr.: inning (ontvangst) van de convooi-rechten; -einneh-mer, m.: ontvanger der convooien en licenten, (thans:) ontvanger der in- en uitgaande rechten; -frei, bv. n.: vrij van rechten; -geld, o.: convooi-geld; -gerech-tigkeit, vr.: recht van het geleide; -leute, m. mrv.: (het) geleide; -mann, m.: gids; -ordnung, vr.: reglement op het geleide ; -reiter, m,: ruiter van het geleide te paard; -saule, vr.: grenspaal voor het geleide; -schiff, o.: convooi-schip; -stein, m.: grenssteen voor het geleide; -strasse, vr.: weg dien men gaat onder geleide; -tafel, vr,: tarief der convooi-gelden, tarief der kosten van een geleide; -zeichen, o. (-zettel, m,): quitantie van betaalde convooi-gelden (of: gelei-gelden).

Greleit'schaft, vr.: gevolg, volg-stoet.

Grelei'tung;, vr.: begeleiding.

Igelenh', bv. n.: buigzaam; (fig.) vlug; (ook:) handelb

IC^elenk', o. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.) geleding, gewricht; (van een ketting:) schalm; (van een deksel:) scharnier; sich den Arm aus dem -e fallen : zijnen arm uit het lid vallen; er hat weder Geschick noch -: (fig.) hij is de onhandigheid zelve; I -amboss, m.: rond aanbeeldje; -band, in.: gewrichtsband; -bau, m.: geleding; -bein, o.: gewrichtsbeen; -drüse, vr.: gewrichtsklier; -ende, o.: gewrichts-einde; -fortsatz, m.: gewrichts-verlenging; -gang, m.: gewrichtsgang; -grube, vr. (-höhle, vr.): gewrichtsholte; -knocnen, m.: gewrichtsbeen; -knopf, m.: gewrichtsknoop; -pfanne, vr.: gewrichtsholte; -ring, m.: oog van een scharnier; -sam, bv. n.: buigzaam, lenig, (fig.) vlug; -samkeit, buigzaamheid, (fig.) vlugheid; -saft, gewrichtssap; -schalig, bv. n.: met eene gelede schaal bedekt, met schubben bedekt; -schmiere, vr.: gewrichtssap; -steifheid, vr.: stijfheid in de gewrichten; -stück, o.: gewrichtsstuk; -theil [tl, m.: gewrichtsknoop; -wasser, o.: gewrichts-water; -wirbel, m.: gewrichtswervel -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) Salomonszegel.

uit-

bv. n.: zacht; *e Saiten auf-zoete broodjes bakken; vr.: zachtheid.

ge-

-ses; mrv. gelofte.

Gelock', o. (-es, -s): 1) gelok, (het) lokken; (fig.) lokvogel; 2) gekrul, (het) krullen; (fig.) krulhaar, krullend haar.

gelogen, v. dw.: gen.

Gelos', o. (-es): (jag.) keutels (mrv.), drek, stront.

gelöscht', bv. n.: (van scheepsladingen':) gelost; (van kalk:) gebluscht.

Gelö'the [t], o. (-s): gesoldeer; (fig.) soldeersel.

Igelt, tsw.: is het zoo?, is het niet?; (als aanvangswoord van eenen volzin ter bevestiging:) zeer zeker, ongetwijfeld.

Igelt, bv. n.: (van koeien, enz.:) geit, gust, niet drachtig, onvruchtbaar; diese Kuh geht -: deze koe moet niet kalven van ’t jaar; I -kuh, vr.: gelte koe; -schaf, o.: schaap dat niet moet lammeren, niet-drachtig schaap, geit schaap; -thier [tl, o.: niet-drachtig dier; -vien, o.: 1) niet-drachtig vee, 2) niet-drachtig stuk vee.

Gelte. vr.: (fam.) bak, trog, kuip.

Igel'ten, w. b. reg,: lubben; (wijfjesdieren:) onvruchtbaar maken.

Igel'ten, w. o. onr. h. en w. onpers. onr. h. (giltst, gilt: galt; gegol'ten): gelden; geldig zijn; (fig.)in prijs doen, waard zijn; (ook:) gezien (geacht, in tel, in

voor,

gelding; (fig. en tik.)» waarde ; (van dieren:)

gelenk'ig, bv. n.: buigzaam, lenig; (fig.) vlug; I -keit, vr.: buigzaamheid, lenigheid, (fig.) vlugheid.

gelernig, bv. n,: leerzaam, leergraag.

Oele’se, o. (-s): gelees; (fig.) x zoekerij; (wev.) schering, (het) scheren, gele sen, bv. n.: gelezen.

Cjreleudit', o. (-es): verlichting, lichten (mrv.).

gelf'ern, w. o. h.: keffen, blaffen. I z. ’n. o.: gekef, geblaf.

Crelicli'ter, o. (-s): slag, soort, bent, kliek; Leuten eines -s: lieden van één allooi, lieden van hetzelfde slag; ich kenne das ik ken dat volkje.

geliebt', bv. n.: bemind; Gelieb'te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: beminde.

geile’fern, w. o. h.: stremmen, stollen.

gelieli'en, v. dw.: geleend. Zie leihen.

geUnd', ziehen: (spr.)

Gelin’digkeit, geling en, w. o. onr. s. (gelang'; ge-lung'en): 1) gelukken; das gelingt mir: dat gelukt mij; 2) slagen, welslagen; das Unternehmen ist nicht gelungen: de onderneming is niet geslaagd.

Crelis’pel, o. (-s): gelispel; (fig.) fluister, gefez” gelit’ten, v. dw.: (Zie leiden); wohl - sein: welgezien zijn, iemand zijn dien men wel mag lijden.

Geil, in Sam. I -flöte, vr.: klarinet; -kraut, o.: (pik.) tandkruid; -schuss m.: ricochet-schot.

geil en, w. b.: Zie gallen.

Gelo be, o. (-s): geprijs, geloftuit. gelo ben, w. b.: beloven; das gelobte Land: (bijb.) het Beloofde Land. I -, w. o. h.: de gelofte doen.

Gelöb'niss, o. (-es; mrv. -e; [s];

-se): gelofte; Gelo'bung, vr.:

gelogen. Zie lii-

aanzien) zijn; was gilt der Weizen: wat geldt (hoeveel doet, wat is de prijs van>^ de tarwe?; die meisten Stimmen -: de meeste stemmen gelden, de meerderheid van stemmen wint het; dieses Geld gilt nicht: dat geld gaat niet (is niet gangbaar, heeft geen koers); - für: gelden doorgaan voor, gehouden worden voor; geltend machen: doen gelden; -lassen: laten gelden; es soll - (es mag -): dat wil ik laten gelden; es gilt: (tsw.) goed!, top!; es gilt seine Ehre (sein Leben): het geldt zijne eer (zijn leven), zijne eer (zijn leven) is er mede gemoeid; es gilt mir: het geldt (raakt, betreft) mij, het gaat mij aan; es gilt mir gleich: het is mij hetzelfde, het is mij onverschillig, het raakt mij niet; es gilt eine Wette: 1) het geldt eene weddenschap, 2) ik wil wedden, ik wed; was gilt die Wette: om hoeveel gewed?; was gilt’s: wat wedt gij?; hier galt es: hier gold het; gelte ich desswegen weniger: ben ik daarom minder ?

Gel'ter, m. (-s; mrv. -): lubber.

Gelt'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): niet-drachtig stuk vee, onvruchtbaar stuk vee.

Geltung, vr.:

beteekenis; (muz.)

(het) lubben.

Gelüb'de, p. (-s; mrv. -): gelofte;

I -geschenk, o.: geschenk (schenking,, stichting) ingevolge eene gedane gelofte.

gelung en, v. dw.: Zie gelingen,

Cellist', o. (-es; mrv. -e): trek, begeerte, belustheid; I gelüs'ten, w. o. h. en w onpers. h.: verlangen (- nach: naar); ich gelüste (mich gelüstet) danach: ik verlang daarnaar, ik ben verlangend daarnaar, ik heb zeer veel trek daarin, ik ben zeer belust daarop; sich eine Sache (sich einer Sache) - lassen: zeer belust naar of op iets zijn; Gelüs’tenv z. n. o. (-s): Zie Geliist (Gelüsten nach etwas haben: trek hebben in of naar iets); I gelüs’tig, bv. n.: belust (-nach: op, naar); gelüst'lich, bv. n.: belust-makend.

Gel’ze, o.: gesnedene (voor de voortteling onbekwaam gemaakte) zeug; gel'zen, w. b.: (varkens:) voor de voortteling onbekwaam maken, snijden; Gel’zer, m. (-s; mrv. -): lubber.

Oemach', o. (-es, -s; mrv. Gemach'er): kamer, vertrek; das heimliche -: de bestekamer, het sekreet (gemach', bv. n.: 1. gemakkelijk, 2. zacht, langzaam; bw.: met gemak, zachtjes aan, zonder overhaasting); gemach’lich (gemach'sam),, bv. n.: gemakkelijk; Gemach’lichkeit (Gemach’samkeit), vr.: gemakkelijkheid, gemak; gemacht', bv. n.: gemaakt, vervaardigd, (fig.) klaargemaakt; Gemacht', o. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.) gemacht, roede, mannelijk teellid; Gemahl', m. (-es,-s; mrv. -e): echtgenoot, man; Gemah’lin, vr. (mrv. -nen): echtgenoote, vrouw, huisvrouw ; ge-mah'len, bv. n.: gemalen (v. dw.vanmah-len); gemah'nen, w. b.: doen denken (-an: om, aan), herinneren; w. onpers. h.: es gemahnet mich: ik herinner mij, (fig.) ik verbeeld mij; gemahnt', bv. n.: met manen; IGemal’de, o. (-s; mrv. -): schil-

voor

¥e-

m.: akker -anger, m.:

mee

het

emeene

-wiese, vr.:

derij, schilderstuk, (fig.) portret, afbeeldsel, (ook:) schildering, tafereel (-ausstel-lung, vr.: tentoonstelling van schilderijën; -beschreibung, vr.: beschrijving van schilderijën ; -freund, m.: minnaar van schilderijën; -gallerie, vr.: schilderijën-verza-meling, museüm; -handel, m.: handel in schilderijën; -handler, m.: schilderij ën-kooper, koopman in schilderijën; -liebha-ber, m.: minnaar van schilderijën; -rahmen,

m. : schilderijlijst; -saai, m.: schilderijën-zaal; -sammler, m.: verzamelaar van schilderijën; -sammlung, vr.: schilderijën-verzameling, museüm); I Gemang', o. (-es ; mrv. -e): gemengd voeder (ook:Gemang-futter, o., Gemang’korn, o.); Gemansch' (Gemantsch¹), o. (-es): allegaartje,meugel-moes, hutspot; geman’telt, bv. n.: (wpk.) gemanteld; Gemark’, o. (-es, -s; mrv. -e): keurmerk (op goud en zilver); Gemar-kung, vr.: grenslijn; Gemar’ter, o. (-s): gemartel; Gemasch’e, o. (-s): maaswerk (de mazen); Gemass’, z. n. o. (-es; mrv. -e): gemeet, (het) meten, (fig.) maat (-, bv.

n.    en bw.: overeenkomstig; der Wanrheit -: evereenkomstig de waarheid ; seinem Stande -: overeenkomstig zijnen stand); gemas'sigt, bv. n.: gematigd; Gemau'er,

o.    (-s; mrv. -): muurwerk, metselwerk, (fig.) muren (mrv.), muur (ein altes -: eene oude ruïne).

Igemein', bv. n. en bw.: gemeen (i. a. b.); 1) ein -er Mensch: een gemeen (onfatsoenlijk) mensch; mit -en Menschen umgehen: met gemeene (1. onfatsoenlijke 2. slechte) menschen omgaan; das -eYolk: het gemeene volk (uit de laagste klassen); vornehm und -: fatsoenlijk en gemeen; sich - machen: zich gemeen (verachtelijk) aanstellen of gedragen; 2) sich - machen mit: zich gemeen (gemeenzaam) maken met; mit Einem -e Sache machen: gemeene zaak met iemand maken; Kennt-nisse - machen: kundigheden (kennis) algemeen maken (tot gemeen goed maken, onder de menigte verspreiden); et-was mit Einem - haben: iets met iemand gemeen hebben (d. i. in zeker opzicht overeenkomst met iemand hebben); auf -e Kosten: op algemeene kosten, gemeenschappelijke kosten; das -e sen: het gemeen (algemeen) belang, de openbare zaak; das -e Beste: het alge-TOöMjn; ins -: in (over) het algemeen, over net geheel (alle stimmten ins -für ihn: allen stemden eenparig voor hem); 3) gewoon, alledaagsch; das -e Jahr: het gewone jaar; -e Brüche: (rek.) gewone breuken; ein -er Soldat: een gemeen (gewoon) soldaat (Ofliziere und Gemeine: officieren en gemeenen); der -e Mann: de gemeene man, de groote hoop (mit dem -en Manne zu reden: om met den gemeenen man te spreken, om het in alledaagsche woorden uit te drukken); eine -e Sprechart: eene gewone manier van spreken; ein -es Sprichwort: een alledaagsch spreekwoord; es kommt im -en Leben oft vor: het komt in het gewone (dagelijksche, alledaagsche) leven dikwijls voor ; der -e Menschenverstand: het gewone menschenverstand, het gezond verstand.

IGemein', in Sam. I -acker, in gemeenschappelijk gebruik;

gemeene weide, meent; -bulle, m.: stier ten dienste van het algemeen; -fasslich, bv. n : voor iedereen bevattelijk; -fass-lichkeit, vr.: bevattelijkheid voor iedereen ; -feld, o.: land in gemeenschappelijk gebruik; -geist, m.: 1) algemeene geest, openbare geest, 2) partijgeest;-grund, m.: gemeente-grond; -gültig, bv. n.: algemeen erkend; -gültigkeit, vr.: algemeene er-kendheid; -gut, o.: gemeen goed (1. ge-nschappelijk bezeten of in gemeenschap gebruikt wordend goed, 2. gemeente-goed); -heerde, vr.: aan de gemeente (of: aan eenigen gemeenschappelijk) toebe-hoorende kudde, (fig., de) groote hoop, (het) algemeen, (het) publiek; -heit, vr.: gemeenheid (i. a. b. Zie gemein); -herr-schaft, vr.: 1) gemeenschappelijk rechtsgebied, 2) in gemeenschap hezeten wordend familie-goed, (fig.) mede-eigenaar van eene heerlijkheid; -herrschaftlich, bv.

n.: 1) gemeenschappelijk bezeten, 2) tot gemeenschappelijk rechtsgebied be-hoorende; -hin, bw.: gemeenlijk; -hirt, m.: veehoeder of herder in dienst yan ver-scheidenen gemeenschappelijk; -holz, o. (-holzung, vr.): aan de gemeente toebe-hoorend bosch; -hut, vr. (-hütung, vr.): gemeente-weide, meent; -kirche, yr,: in gemeenschappelijk gebruik zijnde kerk; -kirchhof, m.: algemeene begraafplaats; (das Gericht für die) -klagen: (in Engeland:) (het gerechtshof van) burgerlijke rechtsvordering; -name, m.: alg benaming, (tik.) gemeen zelfstandig naamwoord; -nützig (-nützlich), bv. n.: van algemeen nut, van openbaar nut; -nützig-keit (-nützlichkeit), vr.: algemeen nut; -ochs, m.: Zie -bulle; -ort (-platz), m.: (let.) gemeenplaats; -satz, m.: algemeene stelling; -schenke, vr.: 1) dorpsherberg, 2) gemeente-huis, rechthuis; -schreiber, m.: gemeente-secretaris; -sinn, m.: Zie -geist; -spruch, m.: alledaagsche uitdrukking, (let.) gemeenplaats, (fig.) spreekwoord ; -stier, m.: Zie -bulle; -trift, vr.: Zie -anger; -verstand, o.: gezond verstand: -yerstandlich, bv. n.: voor iedereen bevattelijk; -verstandlichkeit, yr.: bevattelijkheid yoor iedereen; -vieh, o. :yee der gemeente; -wald, m.; gemeente-bosch; -wesen, o.: (het) algemeen; gemeene weide, meent.

Cremein'de, vr.: gemeente; das Haus der -n: (in Engeland:) het huis der Gemeenten, het Lagerhuis; I -haus, o.: ge-meente-huis, rechthuis; -rath [t], m.: ge-meente-raad (-rathsmitglied [tl, o.: lid van den gemeenteraad; -rathsprasident [tl, m.: voorzitter van den gemeente-raad). Zie ook Oemein, in Sam.

Gemei'ne, vr.: gemeente. Zie tüe-meinde, I -, m. (-n; mrv. -n): gemeene.

gemei’niglich, bw.: gemeenlijk.

gemein sam, bv. n. en bw.: gemeenschappelijk,

Cremein'schaft, vr.: gemeenschap (i. a. b.); gemein'schaftlich, bv. n.: gemeenschappelijk (-e Sache mit Einem machen: gemeene zaak met iemand maken) ; -schaftlichkeit, vr.: gemeenschappelijkheid.

gemeint', bv, n.: gemeend; (fig.) opzettelijk; (ook:) van meening, van plan.

Vermen-

ge-

Oemeng , in Sam. I -stoffe, vr. mrv. (-theile [tj, m. mrv.): bestanddeelen (yan een mengsel).

Gemenge, o. (-s): 1) mengsel; 2)vermenging, ondereen-menging; 3) (fig. fam.) standje, vechtpartij; I -krüeke, vr.: roerstok, roerlepel.

Gemengsel, o. (-s): mengelmoes, allegaartje.

Gemerk', o. (-es, -s; mry. -e): 1) merk-teeken, kenteeken, kenmerk; (jag.) spoor (van voetstappen of bloed); 2) grenssteen, grenspaal.

Gemes se, o. (-s): gemeet, (het) meten.

gemes'sen, by n,: gemeten; (fig.) afgemeten, afgepast; I -heit, yr.: (fig.) afgemetenheid, afgepastheid.

Gemet'zel, o. (-s): slachting, bloedbad.

gemie den, by. n.: gemeden. Zie

meiden.

Gremiscli', o. (-es; mry. -e): 1) mengsel; (fig. fam.) mengelmoes; 2) ging, ondereen-menging.

Gemme, vr.: gesneden steen, edelsteen.

gesnoclit', v. dw.: Zie mogen.

gemo'delt, bv. n.: 1) gefatsoeneerd; 2) met figuren versierd.

gemolirt', bv. n.: gewaterd, gemoireerd.

Gemolken, v. dw.: Zie melken,

IG-ems, m. (-en; mrv. -en): (min.) 1) mica-schiefer; 2) harde rotssteen.

IGems, vr.: (drk.) gems, klipgeit;

I -bock, m,: gemsbok, mannetjes-gems; -thier [tj, o. (-ziege, vr.): gems, wijfjes-gems.

Crem'se, vr.: (drk.) gems, klipgeit.

Gem sen, in Sam. I -ballen, m.: gemzenbal, gemzenkogel; -horn, o.: gemzenhoorn, (in orgels:) spilvormige pijp; -jagd, vr.: gemzenjacht; -jager, m,: gemzenjager ; -kugel, m,: gemzenkogel, gemzenbal; -leder, o.: zeemleder; -wurz, vr.: (pik.) gems-wortel.

CJremiill” o. (-es, -s): molm; puin; afval; Gemülm', o. (-es, -s): Zie Gremiill; Gemun’kel, o. (-s): gemompel; Gemur’mel,

o. (-s): gemurmel (es geht ein -: er gaat een praatje, er is een gerucht in omloop); Gemur're, o. (-s): gemor; Gemü'se, o. (78; mrv. -): groente, moesgroente, moeskruid, keukengroente (-bau, nr: groeten-teelt; -garten, m,: moestuin; -pflanzen, vr. mrv. : moesgroenten, keukengroenten); gemüs'-sigt, bv. n.: genoodzaakt, verplicht; musst', v. dw.: Zie miissen.

Gemüth' [tj, o. (-es, -s; mrv. -er); gemoed; (fig.) inborst, aard, geaardheid, karakter; (ook:) humeur; (ook:) hart, gevoel; kein - haben: (fig.) een hart van steen hebben; Einem etwas zu -e führen: 1) iemand iets te gemoet voeren, 2) iem. iets onder het oog brengen; sich etwas zu -e führen (ziehen): zich iets aantrekken; sich eine Flasche Wein zu -e führen : (iron. en fam.) eene flesch wijn achter zijne kiezen laten loopen; sein - auf etwas richten: (fig.) zijne zinnen op iets zetten. Zie Greniütlis.

gemüth’licli Ltl, bv. n.: gemoedelijk: (fig.) prettig; I -keit, vr.: gemoedelijkheid; (fig.) prettigheid.

gemiitlilos Lt], bv. n.: ongevoelig, hardvochtig; Gemüth'losigkeit, vr.: ongevoeligheid, hardvochtigheid.

Gremüths' [tl, in Sam. I -adel, m.: adeldom van ziel; -anlage, vr.: aanleg, neiging; -art, vr.: geaardheid, aard, inborst, karakter; -ausserung, vr.: uiting van het gemoed; -beschaffenheit, vr.: geaardheid, aard, inborst; -bewegung, vr.: gemoedsbeweging, aandoening; -er-holung, yr. (-erquickung, vr.): streeling voor het gemoed, (fig.) ontspanning van den geest, verpoozing, verademing; -fa-higkeit, vr.: vatbaarheid (geschiktheid) van het gemoed, (fig.) gaaf; -fassung, yr.: (fig.) bedaardheid (seine -fassung be-halten: bedaard blijven; seine -fassung verlieren: zijne bedaardheid verliezen); -freund, m.: boezemvriend; -freundin, yr.: boezemvriendin; -freundschaft, vr.: boezemvriendschap; -gabe, vr.: (fig.) gaaf (-gaben, vr. mrv.: begaafdheden) ; -kraft, vr.: geestkracht, zielskracht; -krank, bv. n.: aan eene zielsziekte (aan zwaarmoedigheid) lijdende; -krankheit, vr.: zielsziekte, zwaarmoedigheid; -lage, vr.: gemoedsgesteldheid; -neigung, vr.: gemoeds-

iging; -regung, vr.: gemoedsbeweging, aandoening; -richtung, vr.: gemoedsrich-ting; -ruhe, vr.: gemoedsrust; -starke, vr.: zielskracht, geestkracht; -stimmung, vr.: stemming, gemoedsstemming, humeur; -unruhe, vr.: 1) inwendige onrust, 2) ongerustheid; -verfassung, vr. (-zustand, m.): gemoedsgesteldheid.

gen, vz.: ten, naar den, naar het, ... waarts; - himmel: ten hemel, naar den hemel, hemelwaarts; - Norden: naar het noorden, noordwaarts.

gena’belt, bv. n.: genaveld; Gena'ge, o. (-s): geknaag; Genah'e, o. (-s): genaai, (fig.) naaisel (das is ein schlechtes -: dat is slecht genaaid); genannt’, bv. n.: genaamd, genoemd (Zie mennen); ge-narbt’ (genarbf), bv. n.: generfd; genas’: Zie genesen; Genasch’e, o. (-s): gesnoep; genasch’ig, bv. n.: snoepachtig, snoep-ziek.

Grena'sel, o.: (het) door den neus spreken; genau’, bv. n.: nauwkeurig, juist, precies, stipt, strikt, nauwgezet, (fig.) nauw, eng, krap, bekrompen, schraal (der -este Preis: de naaste prijs; mit -er Noth [t]: fig: ter nauwernood; angstlich - sein: (fam.) ijselijk precies zijn; sich sehr - be-helfen: zich zeer krap behelpen; zu -handeln: te veel dingen, te veel knibbelen; es - nehmen: te nauw kijken; man muss es so - nicht nehmen: men moet het zoo nauw niet nemen; - genommen, striktgenomen; -passen: juist passen, juist pas zijn); Genau’heit (Genau'igkeit), vr.: nauwkeurigheid, juistheid, stiptheid, nauwgezetheid, (fig.) krapheid.

Grenealog:', m. (-en; mrv. -en): genealoog, geslachtrekenkundige; Genealogie’, vr.: genealogie, geslachtrekenkunde, geslachtrekening; genealo'gisch, bv. n.: genealogisch, geslachtrekenkundig; Geneck'e, o. (-s): geplaag; genehm', bv. n.: aangenaam, welgevallig (etwas - halten: 1. voor lief nemen, 2. toestaan, inwilligen; eine Bitte -halten: een verzoek inwilligen) ; -haltung, vr.: inwilliging; -geneh’migen,

w. b.: inwilligen, toestaan, toestemmen,

2)    goedkeuren, aannemen, bekrachtigen,

3)    (kph.) accepteeren (- Sie mich anzuhö-ren: wees zoo goed mij aan te hooren; das Parlament hat den Gesetzvorschlag genehmigt: het parlement heeft het wetsontwerp goedgekeurd of aangenomen; der König hat den Yertrag nicht - wollen: de koning heeft het tractaat niet willen bekrachtigen); Geneh’migung, vr.: 1) inwilliging, toestemming, 2) goedkeuring, aanneming, bekrachtiging, 3) (van wissels:) acceptatie (mit -, onder nadere bekrachtiging, behoudens de bekrachtiging); ge-neigt', bv. n.: genegen, geneigd, gezind (Einem - sein: iemand genegen zijn; zu etwas - sein: tot iets genegen zijn; -er Leser: welwillende lezer); Geneigt'heit,

1) geneigdheid, neiging, 2) genegen-., (fig.) welwillendheid (haben Sie die heb de welwillendheid, wees zoo

m.: commissaris-

genervt , bv. n.: geribd, genesen, w. o. onr. s. (genas’; gene-sen): herstellen, weder beterworden; eines Kindes -: in de kraam komen, bevallen; I Gene'sende, m. (-n; mrv. -n): herstellende; I Gene’sung, vr.: herstelling; auf dem Wege der -: aan de beterhand, herstellende; I Gene'sungs, in Sam. (-kraut, o.: geneeskruid; -mittel, o.: geneesmiddel). Gene’ver, m. (-s): jenever.

Cre’netiv, m. (-s): (tik) genetief, tweede naamval.

vr.:

heid

goed).

ICreneral’, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil. en kkl.) generaal; (fig.) veldheer, veldoverste.

IG-eneral’, bv. n.: (in samenstellingen): generaal, algemeen; I -accise, vr.: algemeene accijns; -adjutant, m.: (mil.) 1) ad-judant-generaal, 2) aide-de-camp; -anwalt, m.: (rcht.) 1) procureur-generaal, 2) advo-caat-generaal; -archivar, m.: hoofd-archi-varis, directeur van het archief; -auditor, m.: (mil. rcht.) auditeur-generaal; -bass, m.: (muz.) generale bas; -befahrung, vr.: (mnw.) algemeene schouwing; -befehl, m.: algemeen bevel, (mil.) dagorder; -dir.ektor, m.: directeur-generaal; -feld-marschall, m.: opperbevelhebber; -feld-wachtmeister, m.: generaal-majoor; -feld-zeugmeister, m.: grootmeester der artillerie ; -fiskal, m.: fiskaal-generaal, procureur-generaal; -gewaltige, m.: provoost-generaal; -gouverneur, m.: gouverneur-generaal; -inspektor, m.: inspecteur-generaal; -kapitel, o.: (kkl.) algemeen kapittel; -karte, vr.: algemeene kaart; -kasse, vr.: algemeene kas; -kassier, m.: algemeene betaalmeester, betaalmeester-generaal; -kommandant, m.: kommandant-generaal, opperbevelhebber; -kommando, o.: 1) opperbevel, 2) opperbevelhebberschap,

3) kommandants-huis, 4) kommandants-schip; -kommissar, generaal; -konsul, m.: consul-generaal; -konsulat, o.: consulaat-generaal; -kon-troleur, m.: controleur-generaal; -kriegs-kommissar, m.: commissaris-generaal bij het leger; -kriegszahlmeister, m.: hetaalmeester-generaal bij het leger; -lieutenant, m.: luitenant-generaal, divisie-generaal; -major, m.: generaal-majoor, brigade-generaal; -marsch, m.: (mil.) generaal-marsch; -musterung, vr.: groote wapenschouwing; -pachter, m.: pachter-generaal; -pardon, m.: algemeene kwijtschelding van straf, algemeene amnestie ; -post, vr.: hoofdkantoor der posterijen; -postmeister, m.: postmeester-generaal, directeur der posterijën; -profoss, m.: provoost-generaal; -prokurator, m.: procureur-generaal; -proviantmeister, m.: proviandmeester-generaal; -quartiermeis-ter, m.:    1) kwartier meester-generaal,

2) chef van den generalen staf; -quittung, vr.: (kph.) finale quitantie; -staaten, m.

mrv.: (hist.) algemeene staten, (stk.) staten-generaal; -stab, m.: (mil.) generale staf, groote staf ; -statthalter, m.: stadhouder-generaal; -sturm, m.: algemeene stormloop; -superintendent, m.: (kkl.) superintendant-generaal; -versammlung, vr.: algemeene vergadering; -verweser, m. (-vikar, m.): (kkl.) vicaris-generaal; -visitator, m.: visiteur-generaal; -vollmacht, vr.: algeheele volmacht; -vorsteher, m.: (kkl.) syndicus-generaal; -wachtmeister (-wagenmeis-ter), m.: wachtmeester-generaal. Zie Ge-nerals.

€reneralat', o. (-es, -s; mrv. -e): generaalschap, (fig.) opperbevel, (kkl.) oppertoezicht; Genera'lm, vr. (mrv. -nen): generaalsvrouw; generaliseren [iej, w. b.: generaliseeren; Generalissimus, m. (mrv. -lis'simi): (mil.) generalissimus, opperbevelhebber; Generalitat’, vr.: generaliteit, (mil.) al de generaals; General'schaft, vr.: (het) generaalschap, generaalsrang.

Crenerals', in Sam. I -stelle, vr.: generaals-post, (het) generaalschap; -würde, vr,: waardigheid van generaal.

Creneration', vr.:geslacht;gene'risch, bv. n.: geslachts-, van het geslacht, het geslacht kenmerkend.

Genf, o. (-s): (adk.) Geneve; Gen'fer, m, (-s; mrv. -): man of jongen uit Geneve (gen’fer, bv. n.: Geneefsch; genfer See,

m. : Meer van Geneve); Gen’ferin, vr.: (mrv. -nen): Geneefsche; gen’ferisch, bv.

n. : Geneefsch.

genial' (genia liscli), bv. n.: geniaal; Genialitat', vr.: (fig.) oorspronkelijkheid.

Crenidt', o. (-es, -s; mrv. -e): nek, (iron.) haarknoedel in den nek, chignon; (fig. fam.) geknikkebol; (sich) das - bre-chen: den nek breken; | -drüse,vr.:(onth) nekklier; -fang, m.: (jag.) nekslag (dem Hirsche den -fang geben: het hert in den nek steken, het hert nekken); -fanger, m.: 1) groot jachtmes, jagersmes, 2) spies, speer; -fistel, vr.: (vea.) nek-fistel, fistel in den nek; -mauschen, o.: nekspier; -schmerz, m. (-weh, o.): pijn in den nek.

geniclt'en, w. b.: (jag.) nekken.

Oenie (spreek uit: zje-ni'), o. (-s; 1) (het) genie, vernuft, talent; (fig.) groote geest, (iron.) overvlieger, feniks, heksenmeester; 2) krijgsbouwkunde, (de) genie; I -korps, o.: korps der genie; -streich, m.: (fig.) meesterstuk, (iron.) vernuftige streek ; -wesen, o.: (mil.) (de) genie.

Gre’nien, m. mrv.: Zie Oenius.

Creniess', m. (-es): (jag.) deel (dat de valk krijgt van den gevangen buit); (fig.) gemeenschap, kameraadschap; I -brauch, m.: vruchtgebruik; -jagen, z. n. o.: eerste

nu u

schat.

dahlia.

gepaart', bv. n.: gepaard; Gepack', o, (-es, -s): reisgoed, bagage (mein Gepack: mijn goed; man hat dreissig Kilo - frei: . men heeft 30 kilo passagiersgoed vrij); Gepfei'fe, o. (-s): gefluit; gepfiffen, v. dw.: Zie pfeifen; gepflo'gen, v. dw.: Zie pflegen; gepfropft', bv. n.: 1) (tnb.) geënt, 2) gepropt (- voll: propvol, stampvol); gephos'phort, bv. n.: gephosphori-seerd; gepiekt', bv. n.: (bwk.) als worm-

zwijnenjacht in het najaar; -lust, ’vr.-.trek; -waare, vr.: eetbare waar.

geniess’bar, by, n.: te genieten; (fig.) te gebruiken (eetbaar, drinkbaar); Einem etwas - machen: (fig.) iets smakelijk maken voor iemand; I -keit, vr.: geschiktheid om genoten te worden; (fig.) eetbaarheid, (ook:) drinkbaarheid, (fig.) smakelijkheid.

genies’sen, w. b. onr. (genoss’; ge-nos'sen): genieten; (fig.) gebruiken; noch nichts genossen haben: nog niets gebruikt hebben, nog nuchter zijn; Einem etwas für genossen hingehen lassen: iets van iemand ongestraft laten; Einen -: 1) van iemands gezelschap genieten, 2) zich vroolijk maken over iemand, (fam.) een loopje met iemand nemen; das ist nicht zu -: dat is niet te gebruiken, (fig.) dat is onuitstaanbaar.

Gienies'ser, m. (-s; mrv. -): genieter; (fig.) gebruiker; (rcht.) vruchtgebruiker; geniess'lich, bv. n.: Zie geniessbar; Genies’sung, vr.: genieting, genot, (fig., het) gebruiken.

Oenip', m. (-es, -s): (pik.) duizendblad.

geni'ren (spreek uit: zjun-nier’-en) [ie], w. b.: geneeren, hinderen (sich -, w. w.: zich geneeren, zich hinderen; geniren Sie sich nicht: geneer u niet!).

G*eniste, o. (-s): bouwstof voor een vogelnestje (veertjes, stroohalmpjes. dunne takjes, enz.). I -, z. n. vr.: (pik.) ginst, brem, verversbrem.

Gmita’lien, o. mrv.: teeldeelen, ge-slachtsdeelen; Ge'nitiv, m. (-s): (tik.) Zie Oenetiv; Ge’nius, m. (-; mrv. Ge'-nien): genius, beschermgeest, schutsengel.

genom'men. v. dw.: Zie neInnen ;

Genör’gel, o. (-s): (pop.) gehakketeer, gevit, gebrom; genoss’, onv. verl. t.: Zie geniessen ; Genoss’, m. (-en; mrv. -en): makker, kameraad, metgezel, (in Sam,) .... genoot (b. y. deelgenoot, huisgenoot, tochtgenoot, enz.); Genos'sen-schaft, vr.: vereeniging, gezelschap,(ook:) gilde; Genos'sin, yr. (mrv. -nen): gezellin; Gen’sel, m. (-s): (pik,) postelein; Gen’ster, m. (-s): (pik.) ginst, brem, verversbrem.

Geënt, o. (-s): (adk.) Gent; Gen'ter, m. (-s; mrv. -): Gentenaar; Gen’terin, vr. (mrv. -nen): Gentsche; gen'tisch, bv. n. Gentsch.

Grenna, o. (-s): (adk.) Genua; Ge'-nueser, m. (-s; mrv. -): Genuees (bv. n.: Genueesch); Ge'nueserin, vr. (mrv.-nen): Genueesche; ge'nuesisch, bv. n.: Genueesch.

genng , bw.: genoeg; sich etwas - sein lassen: zich iets genoeg laten zijn, met iets tevreden zijn: - der Thranen!: nu zijn er tranen genoeg gestort!, wisch tranen weg!, schei nu uit met weenen!; Einem - thun: iemand tevreden stellen, iemand bevredigen, aan iemand genoegdoening geven. Zie 5 regels lager.

Genii’ge, vr.: genoegen (bevredigd-heid, gevoel dat men genoeg heeft); zur -: genoeg, voldoende; ich habe zur -': ik heb genoeg, (ook:) ik heb er genoeg van; Einem - thun (Einem - leisten): iemand tevreden stellen, iem. bevredigen; Einer Sache - thun (- leisten): aan iets voldoen;

Jemandes Erwartung - leisten (- thun): aan iemands verwachting- beantwoorden.

genü'gen, w. onpers. h.: genoeg zijn, voldoende zijn, bevredigen; ;das genügt mir: dat is mij genoeg, dat is mij voldoende ; sich an (sich mit) etwas - lassen: zich met iets tevreden stellen, zich vergenoegen met iets; wer sich - lasst, ist reich ; (spr.) tevredenheid is de grootste

g-eniig’licli, bv. n.: genoegzaam, voldoende.

genugsam, bv. n.: genoegzaam, voldoende.

genüg sam, bv. n,: gemakkelijk te bevredigen, met weinig tevreden, aan weinig genoeg hebbende; (fig.) matig;

I -keit, vr.: tevredenheid met weinig; (fig.) matigheid.

genug timend, bv. n.: genoegdoening gevend, bevredigend, tevredenstellend.

genug'tliun, w. b.: Zie in genug.

Grenug'thimng, vr.: genoegdoening, voldoening, bevrediging; Einem - geben: iemand genoegdoening geven; - für (-wegen) etwas 1‘ordern: genoegdoening voor iets vragen (vorderen, eischen, verlangen); die - Christi: (theo.) de bevrediging van Gods toorn door den zoendood van Christus.

Oe’nus, o. (-; mrv. Ge’nera): (tik.) geslacht.

Genuss', m. (-es; mrv. Genüs’se): 1) genot; (fig.) genieting, geneugte; (rcht.) genot, vruchtgebruik; 2) nuttiging, gebruik; der - des heiligen Abendmahls: het gebruik van het Heilig Avondmaal.

geocentrisch, bv. »n.: geocentriek; Geodasie’, vr.: geodesie, aardmeetkunde; geoda’tisch, bv. n.: geodetiek; Geograph',

m.    (-en; mrv. -en): geograaf; Geographie', vr.: geographie; geogra'phisch, bv. n.: geographisch; geonrt’, bv. n.: met ooren; Geolog', m. (-en; mrv. -en): geoloog; Geologie', vr.: geologie; geolo'gisch, bv.

n. : geologisch; Geomant’, m. (-en; mrv. -en): waarzegger uit geteekende punten of stippen; Geomantie’, vr.: geomancie, puntuur-waarzeggerij; Geome'ter, m. (-s; mrv.-): geometer, (fig.) landmeter; Geometrie', vr.: geometrie, meetkunde, (fig.) landmeetkunde; geome'trisch, bv. n.: geo-metriek; Georg', m. (-s): George, Joris (Zie Georgen); Georg’chen. o. (-s): Zjorsje, Jorisje; Geor'gel, o. (-s): georgel; Geor’gen, in Sam. (- gestirn, o.: str.:Geor-gium Sidus, Uranus; - kraut, o.: pik.: valeriaan; - planet, m.: str.: Georgium Sidus, Uranus; - schwamm, m.: pik.: geelachtige bladzwam; - wurz, vr.: pik.: valeriaan;

I Geor'gien, o. (-s): (adk.) Georgië; Geor'gier,

m.    (-s; mrv. -): Georgiër; Georgierin, vr. (mrv. -nen): Georgische; geor'gisch, bv.

n. : Georgisch; I Georgi'ne, vr.: (pik.)

vormig; Gepin'sel, o. (-s): (schl.) gepenseel, Igera’de, in Sam. I - an: 1) rechtaan,, (fig. fam.) gekleem, geklaag, gelamenteer,    rechttoe, 2) vlak bij, vlak tegen... aan;

gegrijn, gejank; Gepi'pe, o. (-s): gepiep;    -auf: recht in de hoogte; -aus: rechtuit,

Geplack'e, o. (-s): 1) getob, tobberij, ge-    (fig.) ronduit; -fort: 1) juist weg, juist ver-

zwoeg, 2) kwellingen (mrv.); Geplan'kel,    trokken, 2) recht door ;-gegenüber: vlak

o. (-s): geschermutsel; Geplap'per, o. (-s):    tegenover, vlak over; -heraus: ronduit,

1) gepraat, gekeuvel,2) geKakel, gebabbel,    rondweg; -herunter: recht naar beneden;,

geklets; Geplarr’, o. (-es): geblerk, ge-    -hin: rechtuit, (fig.) rondweg; -stehend:

schreeuw; Geplat'scher, o.(-s); geplas, ge-    recht staande, (fig.) rechtop staande;-weg,,

plons, (fig.) geruisch, gemurmel; Geplat'ze,    rechtuit, (fig.) ronduit,rondweg; -zu:recht-

o. (-s): 1) gekraak, geknap, 2) geknapper,    toe, regelrecht, (fig.) rond, zonder om-

geknetter, 3) neergeplof, neersmakkend    wegen, (ook:) letterlijk,

gedruisch; Geplau'der, o. (-s): Zie de- Oerali’me, o. (-s): raamwerk; gerahmtV plapper; Gepoch’e, o. (-s): geklop; Ge-    v. dw.: (jag.) beetgepakt met de tanden;

polt’er, o. (-s): lawaai, leven, rumoer, ge-    Geram’se, o. (-s): kribwerk (langs rivier-

roezemoes, spektakel; Gepra'ge, o. (-s):    oevers); Gerank', o. (-es); (de) ranken

stempel; Geprah'le, o. (-s): gepraal, (fam.)    (mrv.); gerannt', v. dw.: Zie rennen;

gebluf, gezwets, gesnoei; Geprang'e, o.    Gera’se, o. (-s): geraas, getier: Gerass'el,

(-s): praal, pracht, groot vertoon, (fig.) o. (-): geratel, gerammel, geraas, staatsie, (ook:) opschik; Geprass’e o. (-s):    deratli’ |t], o. (-es, -s; mrv. -e); gerei,,

gebras; Geprass'el, o. (-s): geknapper,    goed (huisraad; kleederen; gereedschap;

geknetter, (fig.) leven, geraas, gedruisch;    vaatwerk; enz.); I -holz, o.: timmerhout;

geprie'sen, v. dw.: Zie preisen; geputzt’,    -kammer, vr.: 1) mangelkamer, 2)rommel-

bv. n : (fam.) mooi, opgeflikt, opgedirkt,    kamer; -schaft, vr.: Zie deratli.

keurig netjes.    Igera'then [t|, v. dw. (van ratlien en

Gequa ke, o. (-s): gekwaak; Gequa'ke,    van gerathen): geraden, raadzaam; ich

o. (-s): 1) gekwaak, 2) (uilen-)gekras, (fig.)    halte es für -: ik houd het voor geraden

gekrijsch; Gequa’le, o. (-s): gekwel; ge-    (raadzaam); 1) es ware - zu schweigen:

quetscht’, bv. n.: gekneusd, (fig.) bezeerd,    het zou geraden wezen te zwijgen; mit

(ook:) beschadigd; Gequiek'e, o. (-s): ge-    dieser Summe ware mir -: met die som

piep, gejank, geschreeuw; gequol'len, v.    zou ik geholpen zijn; 2) wohl-e (schlecht-e>

dm.: Zie quellen.    Kinder: goed opgevoede (slecht opge-

Oerad’, in Sam. I -heit, vr.: rechtheid, voede) kinderen.

(fig.) ongeveinsdheid, rondborstigheid, Igeratlien [t], w. o. onr. s.: geraken, (fam.) rechtdoorzeeheid; -lauf, m.: rechte    komen; (fig.) strekken, gedijën; (ook:)

loop, (zeew.) rechte koers; -laufig, bv. n.:    slagen, gelukken; in Yergessenheit -: in

ree

htloopend, recht; -linicht, bv. n,: als    het vergeetboek geraken; in Armuth [t]:

eene rechte lijn; -linig, bv. n.: rechtlijnig;    in armoede geraken, tot armoede verval-

-linigkeit, vr.: rechtlijnigheid; -machung,    len; in Zorn -: in drift geraken, zich boos

vr.: rechtmaking; -messer, o.: (tech.) haal-    maken; zu etwas -: tot iets geraken, tot

mes; -sinn, m.: Zie (fig.) -heit; -sinnig.    iets komen; an Einen -: aan iemand ko-

bv. n.: ongeveinsd, rondborstig, (fam.)    men, met iemand in kennis komen; an

rechtdoorzee; -winkelig, bv. n.: recht-    einander -: aan elkander komen (1. met

hoekig.    elkander in kennis komen; 2. het te kwaad

Igerade, bv. n.: recht; (fig.)rechtdoor-    of aan stok met elkander krijgen); einan-

zee-gaand; (ook:) juist; (rek.) effen, even;    der in die Haare -: (fig.) elkander bij het

eine - Linie: eene rechte lijn (in -r Linie    haar krijgen; auf einen Gedanken -: op-

abstammen von: in eene rechte lijn af-    eene gedachte komen; der Geist Gottes

stammen van); ein -r Gang: een gang    gerieth [t] über ihn: de Geest Gods kwam

(een loop) rechtop (zoo recht als eene    over hem; zu Jemandes Nutzen -: tot

kaars); ein -r Mann: (fig.) een man die    iemands nut strekken; es kann zu seinem

rechtdoorzee gaat; -s Weges: regelrecht;    Yerderben -: het kan tot zijn ongeluk

ein -r Yerstand: een gezond verstand; -e    worden; Einem zum Aergerniss [s] -: iem.

Absichten: (fig.) zuivere oogmerken; das    tot ergernis strekken, iemand ergeren *,

- Gegentheil [t]: juist het tegendeel; im    der Wein ist heuer nicht gerathen Jt]: de

-n Widerspruch mit: in volkomene tegen-    wijn-oogst is dit jaar slecht uitgevallen

spraak met, lijnrecht in tegenspraak met;    (niet geslaagd); das Getreide ist gut ge-

eme - Zahl: een even getal (- oder unge-    rathen [t]: het graan is goed geslaagd,

rade: even of oneven; - und ungerade    het graan heeft een goed beschot opge-

spielen; even of oneven wedden; fünf -    leverd.

sein lassen: spr.: niet al te nauw kijken,    Oerathewohl' [tl, o.: goed geluk;

iets door de vingers zien); feei -n Fingern auf ein - (aufs -): op goed geluk, in het verhungern: (fig.) arm maar eerlijk zijn, honderd, mis of raak. liever hongerlijden dan kromme vingers Oerau'fe, o. (-s): geplukhaar; geraum' te hebben. I -, bw.: 1) recht; - gewachsen    (gerau'mig), bv. n.: ruim, (fig.) geruim

sein: rechtop gegroeid zijn, (fig.) recht    (eine -e Zeit: een geruime tijd); Gerau-

van lijf en leden zijn; - gehen: recht loo-    migkeit, vr.: ruimte; Geraum’te, o. (-n):

pen, (fig.) rechtop loopen; - ansehen:    (akk.) pas ontgonnen land, (jag.) dooreen

ree

nt (vlak) in het gelaat zien; - vor mir:    bosch gekapte weg.

recht (vlak) voor mij; 2) juist, precies; Oerauscli', o.(-es; mrv.-e):gedruisch;. ich war - da: ik was juist daar; - in dem    (van jachtwild:) ingewand; - eines seide-

Augenblicke: juist op dat oogenblik; -    nen Kleides: geritsel van eene zijden ja-

recht kommen: juist van pas komen; - so    pon: - des Windes: geloei (ook geruisch)

viel: juist zooveel; - als wollte er: juist van den wind; - der Wellen: golfgeklots; als wilde hij: nach -: van lieverlede.    - der Bache: gekabbel (gemurmel, ge-

ui-

Glerecli'tigkeit, vr.: 1) rechtvaardigheid, (fig.) billijkheid; 2) gerechtigheid, recht, (fig.) rechtswezen, (de) rechterlijke macht; Einem - widerfahren lassen: aan iemand recht laten weervaren; I Gerech'-tigkeiten, vr. mrv,: 1) rechten, bevoegdheden; 2) voorrechten, privilegiën; 3) vrijdommen, vrijstellingen.

Grerech'tigkeits, in Sam, I -göttin, vr.: (fab. en dk.) godin der gerechtigheid; -liebe, vr.: liefde voor (zucht tot, gehechtheid aan) rechtvaardigheid; -pflege, vr.: a’echtsbedeeling.

gt-

ge-

gen;

ïhen:

een

ruisch) der beken ; - der Waffen: wapengekletter; - der Welt: gewoel der wereld; viel - in der Welt machen: veel beweging in de wereld maken, veel van zich doen spreken; I -los, bv. n. en bw.: zonder ge-druisch, stil, zacht; -losigkeit, vr.: stilte; -voll, DY. n. en bw.: woelig, levenmakend.

Geraus per, o. (-s): gerochel.

Gterb, in Sam. I -hammer, m.: (smids-) voorhamer, (ook:) smelt-oven; -stahl, o.: 1) gezuiverd staal, fijn (best) staal, 2) br neer-staal.

Grer'foe, in Sam. I -bank, m.: (looiers-) schaafbank; -baum, in. schaafboom; -eisen, o.: schaafmes; -haus, o.: zeem-touwerij ; -hobel, m.: (kuipers-) gladschaaf; -kammer, vr.: looierij, zeemtouwerij; -mühle, vr. (graan-) pelmolen; -saure, vr.; -(schk.) looistofzuur; -stoff, m.: looistof; -stube, vr.: aluinkuip.

ger’ben, w. b.: looien (roth [t] -: leerlooien; weiss zeemtouwen; vollends -: gaar looien); (metalen:) bruineeren, polijsten, (ook:) tot den hoogsten graad van fijnheid of zuiverheid brengen; (granen:) pellen; Einen -: (fig.) iemand den mantel uitvegen, iemand de ooren was-schen, (ook:) iemand afranselen; Einem den Buckel (das Feil, die Haut) -: iemand afranselen, (ook: fig.) aan iem. zijn vet geven.

Grer’ber, m. (-s; mrv, -): 1) looier, leerlooier; 2) zeemtouwer; 1 -baum, m.: (pik.) looiersboom, sumakboom; -grube, vr.: looikuip; -handwerk, o.: 1) (het) leerlooien, 2) (’t) zeemtouwen; -kalk, m.: looierskalk; -lohe, vr.: run; -messer, o.: (looiers-) schaafmes; -mühle, vr.: runmolen ; -strauch, m. (-sumach, m.): Zie -baum; -wolle, vr.: plootwol.

gerecht’, bv. n.:    1) rechtvaardig;

(fig.) billijk; die -e Sache: de goede zaak; -er Gott: (tsw.) Groote Genade!, Groote Goedheid!; - werden: (theo.) gerechtvaardigd worden; 2) goed, pas, passend; (opk:) knap, geschikt, bekwaam; Einem -sein: (kleedingstukken:) iem. goed staan, iemand passen (pas zijn); in allen Satteln -sein: (spr.) van alle markten thuis zijn, in alles thuis (d. i. knap, bedreven) zijn; 1 -heit, vr.: 1) rechtvaardigheid; (fig.) billijkheid; 21 geschiktheid, bekwaamheid, knapheid; (van kleedingstukken:) pasheid; -machung, vr.: rechtvaardiging; -same, vr.: 1) recht, aanspraak, 2) voorrecht, privilegie.

Geerechte, m. (-n; mrv. -n): rechtvaardige, brave, deugdzame. I -, o.: 1) rechtvaardigheid, (het) rechtvaardige, (fig.) recht; 2) juiste maat, (het) juist passende.

Grere’de, o. (-s): gepraat; (fig.) praatje, gerucht; es geht das -: het praatje gaat; sich in’s - bringen (sich zum - machen): van zich doen spreken; eine Frau in’s -bringen: eene vrouw in opspraak brengen; ins - kommen: over de tong gaan, in opspraak komen,

gere den, w. b.: bekrachtigen, bevestigen; mit einem Eide -: met eenen eed bevestigen, onder eede verklaren.

Glere’ge, o. (-s): beweging, (fig.) fladder; Gerei'be, o. (-s): gewrijf, ;(fig.) wrijving; gereichen, w. o.: strekken (Einem zur Ehre -: iemand tot eer strekken); Gereis’se, o. (-s): geruk en gepluk, (fig.) vraag, begeerte, verlangen (es ist viel - darum: het loopt er storm om; es ist viel - um ihn: ze vechten letterlijk om hem); gereu’en, w. onpers. h.: rouwen (es gereuet mich: het rouwt mij; sich die Mühe und die Zeit - lassen: spijt hebben van de moeite en den tijd [die verloren zijn]); Gereut’, o. (-es; mrv. -e): pas ontgonnen grond (-lerche, vr.: vog.: bosch-leeuwerik, veldleeuwerik).

GerTalk, m.: (vog.) giervalk; Ger'gel, m. (-s; mrv. -): (bij kuipers:) gergel; ger’geln, w. b.: gergelen; Ger’hard, m. (-s): Gerardus, Gerard, Gerrit.

IGrericht', o. (-es, -s; mrv.-e): gerecht, (toebereide) spijssoort, schotel (met toebereide spijs); ein - Gerngesehen: (fig. fam.) een meestgewild gerecht, een hoofdschotel, een vriendelijk gastheers-gezicht.

iGlericht’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) recht, rechterlijke macht; 2) rechtbank, gerechtshof; (ook:) zitting van de rechtbank, rechtszitting; 3) rechtspraak, rechterlijke uitspraak, vonnis, (fig.) oordeel; vor - laden: voor de rechtbank roepen, dagvaarden; vor - erscheinen: voor de rechtbank verschijnen; unter einem -e stehen: onder eene rechtbank staan (d. i. tot het rechtsgebied van die rechtbank behooren); - über Einen halten: iemands zaak berechten, zitting houden over iemand; - über Einen ergehen lassen: uitspraak doen (vonnis vellen) over iemand; das jüngste -: (theo.) het jongste gerecht, het laatste oordeel. Zie Grerichts.

gerichtTicli, bv. n. en bw.: gerechtelijk; - abgefasst: in rechtsgeldigen vorm; -e Üntersuchung, gerechtelijk onderzoek; -e Aufforderung: 1) gerechtelijke oproeping, 2) dagvaarding; -er Yerkauf:ver-kooping op rechterlijk gezag; -e Hülfe suchen: eene rechtsvordering instellen; Einen - belangen: iemand voor de rechtbank roepen, iem. gerechtelijk vervol Einem etwas -zuerkennen oder zusprec iemand gerechtelijk iets toewijzen, vonnis vellen in iemands voordeel.

Grerichts', in Sam. I -aktuarius, m.: griffier bij de rechtbank; -amt, o,: rechtbank, gerechtshof; -bar, bv. n.: aan de rechtsmacht onderworpen, onder het rechtsgebied behoorende; -barkeit, vr. : rechtsgebied, rechtsbevoegdheid; -beamte; m.: rechterlijk ambtenaar, rechtspersoon; -bediente, m.: deurwaarder; -befehl, o.: rechterlijk bevelschrift; -bescheid, m.: rechterlijke uitspraak; -bestallung, vr.: vestiging (instelling) van eene rechtbank, -bezirk, m.: 1) arrondissement (district) eener rechtbank, 2) rechtsgebied; -bote,

m.: 1) bode bij de rechtbank, 2) deurwaarder; -brauch, m.: rechtsgebruik, gebruik in rechten; -buch, o.: protocol, register der rechtbank; -diener, m.: deurwaarder ; -direktor, m.: directeur van justitie; -dorf, o.: dorp dat zijn eigen recht heeft (d. i. onder geene rechtbank elders behoort); -eid, m.: gerechtelijke eed; -fach, o.: rechtsgeleerdheid; -ferien, vr. mrv,: vacantie van de rechtbank; -folge, vr.: (fig.) sterke arm ; -formel, vr.: rechtsformulier ; -frohn [-fron], m.: deurwaarder; -gang, m.: 1) rechtsvordering, 2) loop van een rechtsgeding; -gebühren, gerechtskosten; -gefalle, vr. mrv.: emolumenten; -grenze, vr.: grens van een rechtsgebied, (fig.) grens der rechterlijke bevoegdheid; -halle, vr.: rechtzaal; -haltey, m.: bezitter van de rechtsmacht, magistraat; -halterei', vr.: huis van den magistraat; -haltung, vr.: bezit van de rechtsmacht; -handel, m.: rechtzaak, rechtsgeding; -herr, m.: met rechtsmacht bekleede landheer; -herrschaft, vr.: 1) heerlijkheid met eigen recht (d. i. dat de landheer zelf de rechtsmacht heeft), 2) heer (of: vrouw) van de plaats; -hof,

m.: gerechtshof; -instanz, vr.: instantie, bevoegde rechtbank; -kammer, vr.: kamer der rechtbank (b.v. kamer voor civiele, kamer voor correctioneele zaken); -kanzlei, vr.: griffie der rechtbank; -knecht, m.: Zie -bote; -kosten, vr. mrv,: gerechtskosten, kosten van een geding (Einen zu den -kosten verurtheilen [tl: iemand in de kosten van het proces veroordeelen); -kreuz, o.: grenspaal van een rechtsgebied: -lehen, o.: als leengoed aan eene heerlijkheid toegekende rechtsbevoegdheid; -obrigkeit, vr.: magistraat; -ordnung, vr, : reglement van orde eener rechtbank; -ort, m.: plaats waar de rechtbank gevestigd is of waar de rechterlijke macht zittingen komt houden; -person, vr.: rechterlijk ambtenaar, rechtspersoon; -pflege. vr.: rechtsbedeeling; -pfleger, m.: magistraat; -platz, m.: 1) rechtsgebouw, rechtbank, 2) plaats der openbare terechtstellingen, strafplaats; -rath Lt], m.: raadsheer in het gerechtshof; -saai, m.: rechtzaal; -sache, vr.: rechtzaak, rechterlijke zaak; -sass, m.: onderhoorige in een rechtsge-gebied; -schöppe, m.: lid der vroedschap, bijzitter in eene rechtbank;-schreiber, m.: griffier van de rechtbank;-schreiberei', vr.: griffie van de rechtbank; -siegel, o.: zegel van de rechtbank; -sitzung, vr.: zitting (van rechtbank of gerechtshof), terechtzitting; -sporteln, vr. mrv.: 1) gerechtskosten, 2) emolumenten ; -sprengel, m.: rechtsgebied; -stab, m.: rechters-staf; -stadt, vr.: stad met eene rechtbank; -stand., m.: 1) rechtsgebied, 2) gerechtshof, rechtbank; -statt, vr. (-statte, yr.): 1) rechtsgebouw (van rechtbank of gerechtshof), 2) rechtzaal, 3) plaats der terechtstellingen; -stube, vr.: raadkamer der rechters; -stuhl, m.: 1) rechterstoel, 2) zetel van gerechtshof of rechtbank; -tag, m,: zitdag van de rechtbank, (theo.) oordeelsdag; -taxe, vr.: 1) tarief van gerechtskosten, 2) tarief van emolumenten; -termin, m.: termijn van dagvaarding; -verfahren, o.: rechtsvordering; -verfassung, vr.: inrichting van het rechtswezen; -verhandlun-

gen, vr. mrv.: 1) pleidooien, 2) register der voor de rechtbank behandelde zaken; -verwalter, m.: rechtsbedeeler, bezitter van rechtsmacht; -verwaltung, vr.: rechtsbedeeling; -verweser, m.: waarnemend uitoefenaar van de rechtsmacht; -verwe-sung, vr.: rechtsbedeeling in naam van den rechtsmacht-bezitter; -verwandte, m.:

1)    onderhoorige van eene rechtbank,

2)    lid van eene rechtbank; -vogt, m.:

1)    voorzitter van een gerechtshof of eene rechtbank, 2) rechter; -vogtei, vr.: rech-ters-ambt, rechterlijke waardigheid; von -wegen, bw.: van wege de rechterlijke macht, van wege de rechtbank of het gerechtshof; -zwang, m.: 1) rechtsgebied,

2)    bevoegdheid, 3) (rcht.) lijfsdwang; -zwangig, bv, n.: 1) aan rcchtsdwang onderworpen, 2) uitvoerbaar bij lijfsdwang.

gerieven, v. dw.: Zie r*eiben; (als bv. n.: fig.: doortrapt; Gerie'benheit, vr.: (fig.) doortraptheid; gerie'felt, bv. n,: (fam.) geslepen, sluw, doortrapt; Gerie’sel, o. (-s): geruisch, geritsel, gemurmer; gerieth* [t], onvolm, verl. tijd van gerathen Lt]..

gering', bv. n,: gering; nicht im-sten: in het minst niet; um ein -es: 1) om eene kleinigheid, 2) nog eene kleine poos; sich nichts -es einbilden: geen geringen dunk van zich zelven hebben; I -achtung, vr.: kleinachting, geringschatting; -fügig, bv.n.: onbeduidend; -fügigkeit, vr.: onbeduidendheid; -haltig, bv. n,: (mtw. en fig.) van gering allooi, (fig.) weinig degelijk; -haltigkeit, vr.: (mtw. en fig.) gering allooi, (fig.) weinige degelijkheid; -haltung, vr,: geringschatting, kleinachting; -heit, vr.: geringheid; -schatzig, bv. n.: 1) geringschattend, kleinachtend, (ook :) minachtend, 2) onbeduidend, weinig waard; -schatzigkeit, vr.: 1 geringschatting, kleinachting, 2) onbeduidendheid, geringe waarde; -schatzung, vr.: geringschatting, kleinachting, (ook:) minachting.

G-eringr'el, o. (-s): gekronkel; (het) krullen; (fig,) gekruld haar.

gerinn'bar, bv. n.: stolbaar (-keit, vr.:    stolbaarheid); Gerin ne, o. (-s):

1) weglooping (van water of vloeistof), (het) loopen, 2) goot, (ook:) riool, (ook:) greppel, (ook:) pijp, buis (das wüste -: de opening waardoor het water op een molenrad valt); gerin'nelt, bv. n.: gegroefd; geribd; gerin'nen, w. o. onr. s.: stollen, (van melk:) hotten, kappelen, schiften, stremmen (- machen: 1. doen stollen, 2. doen kappelen); w. b.: stollen, doen stollen; z. n. o. (-s): 1) (het) stollen, 2) (het) hotten; Gerin’nich, o. (-s): goot; Gerin’sel, o. (-s): stremsel: Gerin nung, vr.: 1) stolling, 2) hotting, kappeling, schifting, stremming.

Oerippe, o. (-s; mrv. -): geraamte (ook fig.), (van een schip:) romp, hol, casco; gerippt’, bv. n.: geribd; geris'sen, v. dw.: Zie reissen; geritt'en, v. dw.: Zie reiten.

Germa ne, m. (-n ; mrv.-n): Germaan, Duitscher; Germa'nien, o. (-s): Germa-nië, Duitschland; Germa’nier, m. (-s; mrv. -): Germaan, Duitscher; Germa'-nierin (mrv. -nen): Germaansche, Duit-sche; germa’nisch, bv. n.: Germaansch,, Duitsch; Germanis’mus, o. (-; mrv. -nis-

wmm

mm

zen, vr. mrv.: gerstegrutten; -halm, gersthalm, gerst-aar; -kaffee, m.: k van gebrande gerst; -kleie, vr.: zemelen (mrv.) van gerst; -korn, o.: gerstkorrel, <hlk,) strontje (aan het oog); -kuchen^m,: gerstekoek; -mahd, vr.: gerst-maaiing, (het) maaien van de gerst; -malz, o.: * mout van gerst; -mehl, o.: gerstemeel; -milch, yr.: gerstemelk (orgeade);-muster, o.: gestippeld patroon; -mutter, vr.: moe-derkoorn van gerst, schadelijke gerstkor-rels (mry.); -pflaume, vr.: wilde pruim; -saft, m.: 1) gerstewater, 2) gerstebier; -schleim, m.: gerstepap ; -schrot, m.: ger-ste-grutten (mrv.); -spreu, vr.: kaf van gerst; -stroh, o.: stroo van gerst; -trank, m.: Zie -saft en -milcli; -twalch, wilde gerst, onkruid in gerst; -wasser, o.: gerstewater; -zucker, vr.: gerstesuiker, suiker uit gerst (sucre d’orge). Glerst'iiig, m. (-s; mrv. -e): gerstekoek.

hossen.

Gles, o. (-): (muz.) g-mol; Gesa ge, o. (-s): (het) zeggen, (fig.) praatje, gerucht Gesa'ge, o (-s): gezaag; Gesalb'ader, o. (-s): geleuter, gewauwel, gezanik; Ge-salb’te, m. (-n): (theo.) Gezalfde; Gesa'me, o. (-s): zaad.

men); germanismus; Germa'nus, m. (-): <xermanus.

ger men, w. o. h.: gisten; Ger’mer,

m.    i(-s): (pik.) witte nieswortel, nieskruid; ger’mig, bv. n.: gistig; Germ'sel, o. (-s): <plk.) knoflookkruid.

gerit, bw.: gaarne, (fam,) graag;

-    haben: gaarne hebben, (fig.) gaarne mogen (d. i.: 1. graag mogen lijden, 2. veel houden van); ich möchte -: ik zou gaarne willen; gar -: zeer gaarne, (fam.) dolgraag; herzlich - (von Herzen-): van ganscher harte; für (mein, sein, enz.) Leben -: (fam.) dolgraag; - mit sich han-deln lassen: zeer handelbaar zijn; sich -verkaufen: goed verkocht worden; I -ge-lehrt, bv, n.: geleerdheid-luchtend, gaarne voor geleerd doorgaande; -gesehen, bv.

n. : goed gezien, zeer gewild; -gross, bv.

n.: gaarne voor een groot man doorgaande; -klug, bv. n.: wijsheid-luchtend, gaarne voor knap of geestig doorgaande; -schreiber, m.: (fam.) Jantje schrijfgraag; -wisser, m.: wijsheid-in-pacht-hebber; -witz, m.: jachtmaker op geestigheid.

GJeröch'el, o. (-s): gerochel, gereutel (in de keel); geroch'en, v. dw.: Zie rieclien; Geröh’re, *o. (-s): riet; Geröh’-rig (Geröh'richt), o. (-es, -s): rietveld, rietland, rietbosch, (het) riet; Gerolf’, m. <-es, -s; mry. -e): (vog.) gouden lijster; Geroll', o. (-es, -s): (het) rollen, (fig., het) rommelen, gerommel; Geröll'e, o. (-s): ingestorte massa, puinhoop, (mtsl.) rollaag; Gerönn’e, o. (-s): wortels (mrv.) van den wijnstok; geron’nen, v. dw. van gerinnen en van rinnen; gerös’tet, bv. n.: geroost, gebrand.

Gierst, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) .gouden lijster.

Gler’ste, vr.: gerst, garst; geschalte

-    (taube -): gepelde garst.

Iger’sten, by. n.: van gerst, van garst.

IGersten, in Sam. I -acker, m.: gerst-

akker; -ahre, vr.: gersthalm, gerst-aar; -artig, bv n.: gerstachtig, naar gerst gelijkend; -beize, vr.: bereiding in gerstewater; -bier, o.: gerstebier; -brod, o.: gerstebrood; -brühe, vr.: gerstewater; -ernte, vr.: gerst-oogst, inzameling van de garst; -feld, o.: gerst-akker; -fliege, vr.: (ins.) Smt-Marcusvlieg; -gras, o.: gerstgras; -graupen, vr. mrv.: gepelde garst (feine -graupen: parelgerst); -grü-

m.: offie

Glert'clien, o. (-s; mrv. -): teentje, roedje; Ger'te, vr.: garde, roede, (fig.) teen, (ook:) karwats; Ger’tel, o. (-s): kreupelhout; Ger'tenkraut, o.: (pik.) priemkruid: Ger’traud (Ger'trud), yr.: (-s, -ens): Q-eertruida, Truitje.

Gremcli', m. (-es, -s ; mry. Gerü'che): reuk (i. a. b.); einen feinen - haben: een fijnen reuk hebben, fijn van reuk zijn, (fig.) een fijnen neus hebben; einen üblen - haben: een leelijken reuk hebben, lee-lijk rieken, een leelijken reuk van zich geven; in einem üblen - stehen: in een leelijken reuk staan, in een kwaden naam staan; im -e der Heiligkeit sterben: in eenen reuk van heiligheid sterven; I -kü-gelchen, o.: pastielje; -los, bv. n.: 1) reu-keloos, geen reuk van zich gevende, 2) (fig.) verstopt in het hoofd, niets kunnende ruiken*; -losigkeit, vr.: reukeloos-heid, (fig.) verstoptheid in het hoofd.

Grerachs', in Sam. I -nerve, m.: (ontl.) reukzenuw; -sinn, m.: zintuig van den reuk; -werkzeuge, o. mrv.: reuk-organen.

Grerücht', o. (-es; mrv. -e): gerucht (i. a. b.); das - geht (es geht ein -, es lauft ein -): het gerucht gaat, het praatje gaat, er loopt een gerucht, men fluistert elkander toe; viel - machen: veel gerucht maken; Einen in ein böses - bringen: iemand in een kwraad gerucht brengen, iemand in een kwaden naam brengen;

I -lich, bv. n.: als gerucht in omloop zijnde (bw.: bij wijze van gerucht); -los, bv. n.: zonder gedruisch; -losigkeit, vr.: (fig.) stilte.

Grerück'e, o. (-s): 1) geruk en ge-pluk, 2) (het) heen en weer gaan; Ge-ru'der, o. (-s): 1) geroei, (het) roeien, 2) roeispanen (mrv.), roeiriemen (mrv.); Geru'fe, o. (-s): geroep.

geruli'en, w. o. h.: gelieven, zich verwaardigen; der König geruhete ihm zu sagen: het behaagde den koning hem te zeggen; Eure Majestat geruhe: dat het Uwer Majesteit behagen moge.

geruh'ig, bv. n.; rustig, bedaard; Gerüh'me, o. (-s): geroem, gepoch; ge-rüh’rig, bv. n.: vlug, wakker; gerührt', bv. n.: getroffen (- von: van, door); ge-ruh’sam, bv. n.: rustig, bedaard; Gerüll’, o. (-es, -s): puin, (fig.) rommel (-kammer, vr.: rommelkamer, rommelhok, bergplaats); Gerum'pel, o. (-s): 1) geraas, geratel, 2) gehos, (het) schokken; Gerüm’pel, o. (-s): rommel, oud spul (-kammer, vr.: rommelkamer, bergplaats); geründet, bv.

n.: gerond, rondachtig; Gerundium, o. (-s; mry. 'dia): (tik,) gerundium; gerung’en, v. dw.: Zie ringen; I Genist', o. (-es; mry. -e): (mtsl. en tim.) steiger, (fig.) stellage, (ook:) schavot; ein fliegendes -: een losse steiger; -kammer, vr.: magazijn of bergplaats voor alle toestellen en werktuigen; -künstler, m.: tnl.: machinist; -stange, vr.: (bwk.) kraanbalk, steiger-balk, uithouder, (ook:) steigerpaal; I Gerüt'tel o. (-s): (het) schudden, (het)

emeen-

ezeten

fon

gesammt’, bv. n.: gezamenlijk; (fig.) ©eheel; mit -er Hand: gezamenlijk, gemeenschappelijk; I -begriff, m.: algemeen begrip; -belehnung, vr.: gelijktijdige be-leening; -betrag, m.: gezamenlijk (geheel) bedrag, totaal; -eindruck, m.: algemeene, indruk, mdruk over het geheel; -erbe, m.: eenige en alleenige erfgenaam, univer-seele erfgenaam; -ertrag, m.: geheele opbrengst; -gebrauch, m.: 1) gemeenschappelijk gebruik, 2) uitsluitend gebruik van alles alleen, 3) algemeen gebruik; -gut,

o.: 1) in gemeenschap bezeten goed, 2) geheele bezitting;-herr, m.: mede-eige-naar (mede-bezitter) van eene heerlijkheid; -herrschaft, vr.: 1) gansche macht, (het) geheele gezag. 2) mede-bezit van eene heerlijkheid, 3) mede-bezitter van eene heerlijkheid, 4) gezamenlijke bezitters van eene heerlijkheid; -kauf, m.: 1) koop voor gemeenschappelijke rekening, 2) geheele koop; -lehen, o.:ge schappelijk leen, in gemeenschap b leen ; -macht, vr.: geheele macht; -quan-tum, o.: (het) geheele bedrag, totaal; -rath ft], m.: lid van den gemeenschappelijken raad; -regierung, vr.: (de) gansche regee-rmg, (het) geheele gouvernement; -reich,

o.: (het) geheele rijk; -schrift, vr.: 1) algemeen verzoekschrift, 2) gemeenschappelijk verzoekschrift; -veroürgung, vr.: gemeenschappelijke waarborg ; -willen, m.: • algemeen verlangen, (fig.) volkswil, wil van het geheele volk; -zahl, vr.: (het) geheele getal, (het) gansche aantal.

Gresamint'lieit, vr.: (het) gansche bedrag, (het) geheel; (de) gezamenlijke menigte, (de) totaliteit.

Cresammt'scliaft, vr.: (het) lichaam, (de) gezamenlijke leden; I -licn, bv. n.: gezamenlijk, gemeenschappelijk.

/gesandt', v. dw.: gezonden, gestuurd (Zie senden); Gesand’te, m. (-n; mrv. -n): gezant; Gesand’tin vr, (mrv. -nen):

1)    gezantsvrouw, 2) vrouwelijke afgezant; Gesandfschaft, vr.: gezantschap (i. a. b.); Gesandtschafts, in Sam. (-posten, m.: post van gezant; -rath [t], m,: raad van legatie; -sekretar, m.: secretaris van legatie, gezantschapssecretaris); gesandf-schaftlich, bv. n.: van (of: als) gezant.

Gesang¹, o. (-es, -s; mrv. Gesang’e): gezang (i. a. b.); (dk.) zang; I -buch, o.: gezangboek, liederenboek; -drossel, vr.: (vog.) grauwe lijster; -stimme, vr.: (muz.) zangstem; -stunde, vr.: zangles, les in het zingen ; -vogel, m.: zangvogel; -weise, vr.: wijs, zangwijs (bw.: zingenderwijze).

Oesass’, o. (-es; mrv. -e): (van stoelen:) zitting; (ontl.) zitvleesch, achterste, dament; | -bein, o.: heupbeen; -muskei, vr.: bilspier.

Gresatz', o. (-es; mrv. Gesat’ze): stapel; Gesau’fe, o.: (-s): gezuip; Gesau'ge,

o. (-s): gezuig, (fig.) tiet, tepel, speen; gesault’, bv. n.: met kolommen, met pilaren; Gesau'se, o. (-s): gesuis, gegons, (van den wind:) gehuil, geloei; Gesau'sel,

o. (-s): gesuis, (het) suizen.

Oeschaft, o. (-es, -s;mrv.-e): l)zaak,

2)    beroep, vak; seine -e besorgen : zijne zaken doen, zijne zaken behartigen; -e machen: zaken doen; gute -e machen: goede (voordeelige) zaken doen; sich ein - daraus machen: zijn vak er van maken;

welches - treiben Sie: welke zaak doet gij ?, wat is uw vak ?; ein - abschliessen : eenen koop sluiten, eene zaak tot haar beslag brengen; sein - aufgeben: uit zijne zaak gaan, (ook:) stil gaan leven; I -los, bv. n.: zonder bezigheid (ein -loses Leben führen: een werkeloos leven leiden, niets omhanden hebben); -losigkeit, vr.: (het) niets omhanden hebben.

Oescliaft chen, o. : zaakje.

geschaft'ig, m.: 1) druk, veel werk gevende, 2) druk-bezig, werkzaam, [hardwerkend; eine -e Miene: het voorkomen iemand die het druk heeft; den -en machen: veel drukte maken, veel drukte op zijn lijf hebben; I -keit, w.: drukte.

gescliaft'lich, bw.: de zaak (het vak) betreffende.

€reschafts', in Sam. I -erfahren, bv.

n.: in het vak bekwaam, met ondervinding in het vak toegerust; -erfahrung, vr.: ondervinding in het vak, ondervinding in zaken; -fach, o.: vak (beroepsvak, handelsvak); -fahig, bv. n.: voor de zaak geschikt, bekwaam in het vak; -fahigkeit, vr.: geschiktheid voor de zaak, bekwaamheid in het vak; -fleiss, m.: ijver voor (behartiging van) de zaak; -frei, bv. n.: van de bezigheden vrij (eine -freie Stunde: •een vrij uur); -freund, m.: iemand (degene) met wien men zaken doet; -führer, m.: beheerder (bestuurder, drijver, chef) der zaak; -führung, vr.: beheer (leiding) der zaak; -gang, m.: gang der zaak; -gewandt-heit, vr.: bedrevenheid in het vak; ;kennt-niss [si, vr.: kennis van (bekendheid met) het vak; -kreis, m.: werkkring, (fig.) vak (das gehort nicht in meinem -kreis: dat ligt buiten mijn vak); '-kunde, vr.: kennis van (bekendheid met) het vak; -kundig, bv. n.: met het vak bekend, het vak kennende; -leben, o.; zakendrijvend leven; -leute, m. mrv.: mannen (menschen) van zaken; -lokal, o.; plaats waar de zaak gedreven wordt (kantoor, magazijn, pakhuis, winkel); -mann, m.: man van zaken (-man-ner, m. mrv.: mannen van zaken); -mannis ch, bv. n.: als een man van zaken ; -müde, bv. n.: de zaken moede; -ordnung, vr.: (stk.) reglement van orde; -routine, vr.: ondervinding in (goede bekendheid met) het vak; -sache, vr.: zaak die tot het vak behoort; -schwung, vr.: 1) vlucht die zaak neemt, 2) levendigheid in het vak ; -stockung, vr.: stilstand in de zaak (of: in de zaken); -stube, vr.: kantoor;-stunde, vr.: werk-uur; -trager, m.: agent, vertegenwoordiger, (dipl.) zaakgelastigdej-ver-bindung vr.: betrekking (in -verbindung mit Einem stehen: in betrekking staan met iemand, zaken doen met iemand) -verkehr, o.: handelsverkeer (Zie overigens -verbindung;); -verwalter (-ver-weser) m.: beheervoerder (chef) van de zaak; -verzeichniss [s], o.: agenda; -zim-mer, o.: kantoor; -zweig, m.: vak (tak van handel).

gescliali', geschali'e: Zie fte-scliehen.

Cresclia’ker, o. (-s): 1) gescherts, 2) gedartel; geschan’det, bv. n.: 1) geschonden, 2) geschandvlekt, onteerd ; Ge-schau’kel, o. (-s): geschommel; gescheckt’, bv. n.: bont, gespikkeld.

geschehen, w. o. onpers. h. (ge-

iets toela

den; er hat geene geschiktheid; eii geben wissen: een goeden vorm (een goed voorkomen, eene goede wending, fam.: goeden draai)

een

z, o.: hout waarvan gereedschap gemaakt wordt, (inz.) wagenmakershout; -kammer, vr,: kamer (bergplaats) voor het gereedschap (of: voor het paardetuig: of: voor de potten en pannen, voor de borden, enz.); -macher, m.: 1) (wevers-) kam-menmaker, 2) gareelmaker, zadelmaker; -meister, m : (op schepen:) bootsman, (op diligence:) conducteur; -ordnung,

GÈSCHËÏDE.

UESÜJHTKKUIUJIS UJNW.

schieht'; geschah'; gescheh’en): gebeuren, plaats grijpen, plaats hebben, plaats vinden, voorvallen, geschieden; Einem aan iemand gebeuren (weervaren, over-komen); ihm ist recht geschehen: (fig.) hij heeft zijn verdiende loon ; er wusste nicht was ihm geschah: hij wist niet wat hem overkwam; dein Wille geschehe: uw wil geschiede!; geschehene Dinge sind nicht zu andern: (spr.) gedane dingen nemen geen keer; es ist um ihn geschehen : het is uit met hem, het is gedaan met hem; es ist um mein Glück geschehen: het is uit met mijn geluk, het is met mijn geluk gedaan: etwas - lassen : i ten, iets laten begaan.

€reschei'de, o. (-s; mrv. -): ingewand.

gescheidt’ [gescheid’, gescheit’j: wijs, verstandig; (ook:) slim, oolijk; ein -er Einfall: een goede inval, een goed idee: ein -er Koj)f: (fam.) een knappe kop; bist du -: (fam.) zijt gij wel wijs?, waar zit uw verstand?; er ist nicht recht -: hij is niet recht wijs, hij heeft een slag van den molen beet; ich kann nicht - daraus werden: ich kan er niet wijs uit worden; I -heit, vr.: 1) doorzicht, overleg; 2) slimheid, oolijkheid; 3) gezond verstand.

Geschenk', o. (-es; mrv. -e): geschenk; (fig.) gift; Einem ein - mit etwas machen: aan iemand iets ten geschenke geven; etwas zum -e erhalten: iets ten geschenke krijgen; I -geber, m.: geschenk-gever, (fig.) schenking-maker, donateur: -geberin, vr.: geschenk-geefster, (fig.) schenking-maakster, donatrice; -nehmer, m. (-nehmerin, vr.): begiftigde.

gescheut , i) v. dw. van scheuen; 2) (wanspelling voor) gescheidt.

Geschicht', in Sam. I -buch, o.: geschiedboek, geschiedkundig boek (Ge-schichtenbuch, o.: boek met vertellingen of verhalen); -forscher, m. naspoorder van de geschiedenis; -forschung, m.: geschiedkundige nasporing; -maler, m.: historie-schilder; -malerei', vr.: (het) historie-schilderen; -massig, bv. n. enbw.: historisch, geschiedkundig;-saule,vr.:(bwk.) historische gedenkzuil; -schreiber, m.: geschiedschrijver; -schreibung, vr.: (het) geschiedschrijven, (de) kunst om geschiedenis te schrijven.

Geschicht’chen, o. (-s; mrv.): sprookje, vertelseltje, anekdote.

Geschichte, vr.: 1) geschiedenis, historie (ook fig.); alte und neue -: de oude en nieuwe geschiedenis; die mitt-lere -: de geschiedenis der middeleeuwen; die heilige -: de gewijde geschiedenis; 2) vertelling, verhaal; (fig.) vertelseltje, sprookje; (ook:) scherts, pret, grap, klucht; (ook:) ding, zaak; langweilige -n:

1)    langwijlige (vervelende) vertellingen,

2)    langwijlige (vervelende) dingen; Einem eine - aufheften (aumangen): (fam.) iemand iets op de mouw spelden; das sind saubere -n: (fam.) dat is wat moois; die - ist gut: (fam.) de klucht is goed; eine seltsame -: een vreemd ding, een vreemd geval; ich will von der - nichts wissen: ik wil er niets van weten; was kostet die ganze -: 1) wat kost het heele rommeltje?, 2) wat kost de geheelepret?

geschicht'lich, bv. n.: historisch.

}    111 KJMUJUL. 1    - KJ UV>11 }    V^# •

schiedboek; -erzahlung, vr.: geschied haal, historisch verhaal; -forscher, naspoorder van de geschiedenis; -forschung vr.: geschiedkundige nasporing; -freund, m.: minnaar van geschiedkundige studiën; -gelehrte, m.: geleerd geschiedkundige; -kalender, m.: geschiedkundige almanak; -kunde, vr.: 1) geschiedenis* 2) geschiedkundige kennis; -kundig, bv.

n.: in de geschiedenis ervaren; -kundige* m.: geschiedkundige; -lehrer, m.: leeraar (onderwijzer) in de geschiedenis; -tafel* vr.: geschiedkundige tafel, geschiedkundig overzicht; -umstand, m.: historische bijzonderheid ; -wissenschaft, vr.: geschiedenis (de geschiedenis als wetenschappelijk vak); -zug, m.: historische trek.

Geschick', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) lot (mrv.: lotgevallen); noodlot; das gute -: het goed geluk; sein böses -: (fig.) zijn kwade engel, zijn ongunstig gesternte* diese Urne enthielt die -e Frankreichs: in deze urn zat het lot van Frankrijk; 2) geschiktheid om aan zijne bestemming te beantwoorden; er hat kein -: hij heeft einer Sache ein - zu

aan iets weten te geven; dies Kleid hat kein -: deze japon (dit kleedingstuk) is slecht gemaakt (heeft geen goeden snit, is niet goed pas, enz.); etwas ins -bringen: iets behoorlijk in orde brengen; 3) (min.) metaal-erts omsluitende steen.

Geschick’e, o. (-s:) (het) sturen, (het> zenden. Zie ook Geschick.

geschick'lich, (geschicktbv,n.: (fig.) geschikt; (fig.) passend, gepast; i -keit, vr.: geschiktheid, (fig.) gepastheid.

Geschie’be, o. (-s): geschuif; (min.) verschuiving (verschuivende of verscho-vene massa); geschie'den, v. dw.: Zie scheiden (wir sind geschiedene Leute: wij zijn van elkander af) ; Geschie'den-heit, vr.: gescheidenheid, (fig.) scheiding; geschieht’: gebeurt, geschiedt (Zie geschehen); geschie'nen, v. dw.: IZie scheinen; Geschies’se, o. (-s): geschiet; Geschilf, o. (-es) : met riet of bies begroeide plaats; (het) riet. (de) biezen; Geschim’-mer, o. (-s): geschitter, geglinster; Ge-schimp’fe, o. (-s): 1) geschimp, 2) gescheld.

Geschirr', o. (-es, -s; mrv. -e): gerei b.v.: keuken-gerei); (fig.) gereedschap* (ook:) potten en pannen, (inz.) waterpot* pispot; (wev.) kam; (voor paarden:) tuig; (op schepen:) tuigage, want; irdenes -: aardewerk (potten en pannen); aus dem - kommen: van zijn stuk geraken, de kluts kwijtraken; aus dem - bringen: van zijn stuk brengen, uit het veld slaan; aus dem - schlagen: ontaarden; I -brett, o.: plank voor de potten en pannen; -bürste* vr.: borstel (schuier) voor het paardetuig; -hol

eene

vr.: reglement voor de lakenwevers; -schnalle, vr.: gesp van het paardetuig; -schreiber, m.: (aan bovsn:) keukénschrij-

ver.

mrv.

vr.:

oV_

Oesclilab'ber, o. (-s): geslobber;(fig.) gekakel, geklets.

gesclilacht’, bv. n.: van eene goede soort; ein Yolk - mach en: een volk tot beschaving brengen.

Oeschlecht’, o. (-es, -s; mrv.-er): geslacht (1. sekse, kunne; 2. familie; 3. ras, soort; 4. gelijktijdig levend menschdom); das mannliche, weibliche und sachliche -:

(tik.) het mannelijk, vrouwelijk en onzijdig geslacht; das schone -: het schoone geslacht, de schoone sekse; das mensch-liche -: het menschelijk geslacht, het menschdom; das ethiopische -: het Ethiopische ras; ein adeliges -: een adellijk geslacht, eene adellijke familie; nahe in das - heirathen [t]: na in de familie trouwen (met een lid der familie waaraan men van nabij verwant is); das jetzt lebende -: het thans levende geslacht; die künf-tigen -er: de toekomstige geslachten; die -er folgen auf ein ander, aber gleichen sich nicht: de geslachten volgen op elk' ander, maar gelijken niet op elkaar. Zie desclileclits.

Geschlecli'ter, z. n. m. enk. (-s;

-): patriciër, man van goede afkomst.

-, z. n. o. mrv. : Zie Gesclileclit. gesclilechtlicli, bv. n.: geslachtelijk, geslachts-, het geslacht kenmerkend; geschlecht'los, bv. n.: geslachteloos, (tik.) onzijdig.

Cwesclileclits', in Sam. I -adel, m., geboorte-adel. familie-adel; -alter, o.: leeftijd van eén menschen-geslacht, (fig.) eeuw, (ook:) menschenleeftijd; -art, aangeboren (kenmerkende) aard van een geslacht of van een ras; -baum, m.: geslachtboom, geslachtlijst, geslachtregister, stamboom; -beschreiber, m.: genealoog; -beschreibung, vr.: genealogie; -beugung, vr.: (tik.) verbuiging; -brief, m.: geslachtlijst, (inz.) brief van adeldom; -endung, vr.: (tik.) geslachts-uitgang,

(inz.) tweeden naamvals-uitgang ; -fall, m.:

(tik.) tweede naamval; -folge, vr.: opvolging der geslachten, (fig.) afstamming, afkomst; -forseher, m.: genealoog; -glied, o.: familie-lid, (fig.) afstammeling, (ontl.) teellid, teeldeel; -gut, o.: familie-bezitting,

(fig.) voorvaderlijk erfgoed; -kunde, vr.: genealogie; -kundige, m.: genealoog;

-lehre, vr.: genealogie, (pik.) geslachts-leer; -liebe, vr.: geslachtsliefde, (fig.) slachtsdrift, (ook:) liefde voor het schoone geslacht; -linie, vr.: geslachtslijn, (rechte) lijn van afstamming; -lust, vr.: 1) geslachtsdrift, 2) bevrediging van de geslachtsdrift; -name, geslachts-naam, familienaam, (fam.) van, (pik.) geslachtsnaam, soortnaam; -neigung, vr.: geslachts-neiging, geslachtsdrift; -organ, o.: (ontl.) geslachts-orgaan, teeldeel; -register, o.

(-stamm, m., -tafel, vr.): Zie -baum;

-theil [tl, m.: geslachtsdeel, teeldeel;

-trieb, m.: geslachtsdrift; -unterschied, m.: geslachts-onderscheid, verschil in de geslachtskenmerken; -verbindung, vr.: geslachts-paring; -verschiedenheit, vr.: verscheidenheid (verschil) van geslacht r -vertauschung, vr.: verwisseling (verande-

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

-25nF

: sma-

es

GES€MMEimQ^M^    -—~

ring) van geslacht; -wappen, o.: (wpk. geslachtswapen, familie-wapen; -wort, o.: (tik.) lidwoord; -zeichen, o.: kenmerk van het geslacht.

€reschleif’, o. (-es; mrv. -e): (jag.) ingang (van een dierenhol); Geschlepp',

o. (-es; mrv. -e): gesleep, (het) sleepen, (het) sleden, (van eene japon:) sleep, (van aanzienlijke personen:) gevolg, (fig.) nasleep van gevolgen, (jag.) lokaas; ge-schli'chen, v. dw.: geslopen (Zie sclilei-clien); geschlif'fen, bv, n.: (fig.) gepolijst, (van glas en v. dw.:) geslepen (Zie selileifen); Geschliffenheit, vr.: (fig.) gepolijstheid; Geschling’e, o. (-s): ineen-vlechting, ineenstrengeling, ineenslinge-ring, (van bloemen, enz.:) guirlande, festoen, (van slachtvee:) omloop, afval, (fig.) verslinding, (pop.) geschrok, (het) schrokken (gulzig vreten); geschlis'sen, v. dw.: gespleten, gespouwen (Zie sclileissen); geschlitzt’, bv. n.: gespleten, (pik.) uitgetand; Geschluch’ze, o. (-s): gesnik; ge-schlun’gen, bv. n.: ineengevlochten, ineengestrengeld, ineengeslingerd (Zie v. dw. van scliliiigeit).

Oesclimack', m. (-es, -s): smaak (i. a. b.); ohne -: zonder smaak,⁴ smakeloos ; einen feinen - haben: een fijnen smaak hebben, fijn van smaak zijn (1. goed kunnen proeven, 2. lekker smaken) ; - an etwas haben (finden): smaak in iets hebben (vinden); einer Sache

-    abgewinnen: smaak in iets krijgen; in Rubens’ -: in den smaak (in den trant) van Rubens; der - ist verschieden: (spr.) de smaken zijn verschillend; über den

-    lasst sich nicht streiten: (spr.) over de smaken valt niet te twisten ; I -los, bv. n.: smakeloos (i. a, b.); -losigkeit, vr. keloosheid (i. a. b.); -nerve, vr.: (ontl.) smaakzenuw ; -voll, bv. n.: zeer smakelijk, lekker, goed-smakend, (fig.) vol smaak, veel goeden smaak hebbende, (ook:) smaakvol, van veel goeden smaak getuigende, keurig; -widrig, bv. n.: zeer onsmakelijk, leelijk-smakend, (fig.) smakeloos, gebrek aan smaak verradende.

Gesclimacks’, in Sam. I -empfin-dung, gewaarwording door den smaak; -kunde, vr. (-lehre, vr.): schoonheidsleer, esthetica; -nerve, vr.: (ontl.) smaakzenuw; -sinn, m.: zintuig van den smaak, (fig.) schoonheidsgevoel; -verderber, m.: bederver van den smaak; -verderbniss [nisl, vr.: bedorvenheid van smaak, (fig.) wan-aak; -werkzeuge, vr. mrv.: smaak-or-ganen; -wissenschaft, vr.: schoonheidsleer, thetica.

Gesclimat'ze, o. (-s): gesmak, (het) smakken (met tong en lippen), (fig. fam.) gezoen en gelik; Geschmauch'e, o, (-s): gesmook, gerook; Geschmau'se, o.: gesmui (- halten: smullen); Geschmei'chel, o. (-s): gevlei, gefleem, geflikflooi.

Geschmei’de, o. (-s; mrv. -): tooi, lijfssieraad, (fig.) kostbaarheden (mrv.);

I -handel, m.: juweliersvak; -handler, m.: juwelier; -kastchen, o.: juweelen-kistje.

geschmeidig, bv. n.: lenig; (fig,) handelbaar; (van de tong:) glad, welbespraakt; i -keit, vr.: lenigheid; (fig.) handelbaarheid; (van de tong:) gladheid,welbespraaktheid.

1fl

v.n.:

1 Til

dat

voor niemendal, spr.: veel geschreeuw en Geschrei'be, o. 7 sel, o. schrieb'

schrauben; Geschrijf, o. (-es, dieren:) balzak, (ook:) teelbal-

geschut; het ge-

van

tong.

geschwei'ge, bw.: veelmin; - denn: laat staan dan, veel minder dus.

geschwei gen, w. b.: tot zwijgen brengen; w. o. h. [21: zwijgen van, geene melding maken van; dieses Umstandes zu -: om niet van die bijzonderheid te sproken*

Oesdiweüi', o. (-es): aangehuwde

zusters

en

zui

Geschwirr, o. (-es:) gesnor; (ins.) gegons; (vog.) getjilp; (kogels:) gesis, gefluit.

Crescliwis ter, o.(-s;mrv. -): 1) zuster, 2) broeder; - von der Mutter her: zuster (broeder) wel van ééne moeder maar niet van één vader; vom Yater her:

Oeschmeiss’, o. (-es):    1) stront

(b.v. van vliegen en vogels), poep, 2) ongedierte, (fig.) ontuig, (ook :) tuig van volk, gespuis: Geschmeis'se (-s): ge-smijt; Geschmeftér, o. (-s): 1) geknal, geknetter (van geweervuur), (fig.) vernieling (door geschut aangericht), 2) geschetter, (trompet-)geschal, 3) (wapen-) gekletter, (fig.) krijgsrumoer; Geschmie-de, o. (-s): gesmeed, gehamer; Geschmier’e, o. (-s): gesmeer. (fig.) gemors (b.v. met penseel en verf, met pen en inkt, enz.); geschminkt', bv. n.: geblanket; geschmis'-sen, v. dw.: gesmeten (Zie sclimeis-sen); geschmol'zen, v. dw.: gesmolten (Zie sclimelzen); (das) Geschmor’te: (kkk., het) gestoofde ; Geschmuck’, o. (-es, -s): tooi; Geschmun'zel o. (-s): gemees-muil.

Oesclma'bel, o. (-s): (van vogels:) getrekkebek, (het) trekkebekken, (fig. fam.) gezoen en gelik; geschna’belt, b gesnaveld, gebekt, (fig.) snavelvormig; Ge-schnar'che, o (-s): gesnork; Geschnat’ter, o. (-s): gesnater, gekwaak, gekakel; Ge-schnei'de, o. (-s): gesnij, (het) snijden, (bij vogelvangers:) strikken (mrv.), valknippen (mrv.); geschnie'gelt, bv. n.: (fam.) opge-dirkt, aangedirkt, opgeprikt, geflikt en geprikt.keurig net, ijselijk mooi; Gesnör-kel, o. (-s): (bwk.) wrong, gekronkeld sieraad, (fig.) krulwerk; geschno'ben, v. dw.: Zie schnaubeii; Geschnur’re, o. (-s): gesnor, snorrend geluid, (van katten:) gespin, (het) spinnen.

gescho ben, v. dw.: Zie sdiieben; geschol’ten, v. dw.: Zie schelten; Ge-schöpf’, o. (-es, -s; mrv. -e): schepsel, wezem, (fig.) schepping, voortbrengsel; geschöpff, bv. n.: gekuifd, kuifdragend, kamdragend; gescho’ren, bv. n, (Zie scheren): geschoren, (fig.) glad, (kkl.) getonsureerd, met geschorene kruin; Geschoss’, o. (-es; mrv. -e): 1) schietgeweer, geschut, schiettuig, werptuig, slin-gertuig;    2) schiettuig, kogels (mrv.),

bommen (mrv.), pijlen (mrv.), werpspiesen (mrv.), slingersteenen (mrv.); 3) (pik.) uitspruitsel, loot, spruit; 4) schot en lot, opbrengst, belasting; 5) (van huizen:) verdieping (im Erd -: op de gelijkvloers-ver-dieping): geschos'sen, bv. n. (v. dw. van schiesscn): geschoten (- sein: voor gek spelen; - sein in: gek zijn van, dol zijn van).

Oesclira’ge, o. (-s): latwerk, rasterwerk, paalwerk; Geschrei’, o. (-es): geschreeuw, (van haan:) gekraai, (van uil:) gekras, (van ezel:) gebalk, (fig.) ge-jouw, genajouw (viel - von etwas ma-chen: veel beweging van iets maken; Einen ins - bringen: 1. iem. in opspraak brengen, 2. iem. in een kwaden naam brengen; ins - kommen: 1. in opspraak komen, 2. in öbn kwaden naam komen; - sein, dass ...: den naam hebben, ...*₂ viel - 'urn nichts: veel beweging niemendal; viel - und wenigWolle :

weinig wol); je, o. (-s): geschrijf; Gesehreib'-(-s): geschrijf, gekrabbel; geen, v. dw.: Zie schreiben; ge-schrie’en, v. dw.: Zie schreien; Ge-schriir o. (-es): schel geluid; geschriften, v. dw.: Zie schreiten; geschro'ben, v.

dw.: Zie -s): (van len (mrv.).

Greschnh'e, o. (s): schoeisel; ge-schuht', bv. n.: geschoeid, met schoeisel bekleed, schoenen aanhebbende; ge-schun’den, v. dw.: Zie schinden; ge-schuppt', Dv.n.: 1) geschubd, 2) geschrapt, van schubben ontdaan; Geschür’, o. (-es, -s): (in smederijen:) hamerslag, ijzerschil-fers (mrv.); Geschüfte, o. t-s): gestort, gemors, (fig.) (het) aangevretene, (het) beknabbelde, (min.) gemengde erts-lagen (mrv.); Geschüt’tel, o. (-s): geschud;l Ge-schütz’, o. (-s): geschut; grobes (schwe-res) -: grof (zwaar) geschut; kleines - : klein geschut, licht geschut; - aufplanten : geschut in batterij brengen (-kunst, vr.: 1. artilleriekunst, 2. vuurwerkmakerskunst; -porte, vr.: zeew : geschutpoort;-probe, vr.: beproeving (probeering)

-richtung, vr.: (het) richten van schut; -wagen, m.: affuit, (ook:) ammu-nitie-wagen; -warter, m.: artillerist, kanonnier; -weite, vr.: kaliber; -wesen, o.: artillerie; -zug, m,: artillerie-trein.

Oeschwa der, o. (-s; mrv. -): (mar.) eskader, smaldeel, (mil.) escadron; ge-schwanzf, bv. n.: met een staart; Ge-schwatz’, o. (-es): gepraat, gekeuvel, gebabbel, geklets, (fig., van beekjes:) gemurmel, gekabbel; geschwaf zig, bv. n.: 1) rederijk, woordenrijk, 2) praatachtig, babbelachtig; Geschwafzigkeit, vr.: 1) rederijkheid, woordenrijkheid, 2) praatach-tigheid, babbelachtigheid, (fig. fam.) lange

(aangetrouwde) broeders (broeder of zuster); Geschwel’ge, o. (-s): gezwelg, (fig.) zwelgpartij, (fam.) partij; geschwel'len, w. o. onr. s.: zwe len; Geschwem'me, o. (-s): gespoel, (fig.) poel, plas, (ook:) overstrooming, (iron.) zuiperij; geschwie'gen, v. dw.: Zie schwei-

gen.

geschwind', bv. n.: snel, schielijk, haastig, gauw, gezwind, (fig.) vlug; zu - gehen: te hard loopen, (van uurwerken:) voorloopen, voorgaan; I -feuerzeug, o.: doosje met lucifers; -kutsche, vr.: postwagen; -schreibekunst, vr.: snelschrijfkunst; -schreiber, m.: snelschrijver; -schritt, m.: (mil.) gezwinde pas; -schüsse, m. mrv.: snel op elkander volgende schoten; -stück, o.: (muz.) allegro, (ook*.) presto.

Crescliwin’diglteit, vr.: snelheid; (fig.) haast; (ook:) vlugheid; in der -: (brf.) in haast, (fig. fam.) in de gauwigheid.

ezworene ank van

aan-

com-: eene met

m. :

vr.:

zuster (broeder) wel van één vader maar niet van ééne moeder; I Geschwister, mrv.:

1)    zusters, 2) broeders, 3) broeders en zusters; I -kind, o,: 1) zusterskind, 2) broe-derskind; ander -kind, o.: 1) achterneef,

2)    achternicht; -liebe, vr.: liefde tusschen broeder(s) en zuster(s); -lich, bv. n. en bw.: 1) zusterlijk. 2) broederlijk.

geschwol len, v. dw.: Zie schwel-len; geschwom'men, v. dw.: Zie sclivvini-men; geschwo'ren, bv. n.: gezworen (-e Feinde: gezworen vijanden; v. dw.: Zie scliwören en sch waren); Ge-schwor'ne, m. (-n; mrv. -n): g {Geschwornengericht, o.: rechtb gezworenen, jury).

€rescliwulst’, vr. (mrv. Geschwül'ste): gezwel, dikte (-kraut, o.: pik.: knaapjes-kruid); geschwül’stig, bv. n.: met gezwellen behept; geschwun'den, v. dw.: Zie sch. winden; geschwung'en, v. dw.; Zie schwingen; Geschwür', o. (-es, -s; mrv. -e): zweer, verzwering (in ein - ver-wandeln: zich tot eene zweer zetten, gaan zweren; das - bricht auf: de zweer breekt door).

gesechst', bv. n.: gezesdeeld; der -e Schein: str.: het gezesdeeld aspect; ein -es: spl.: een zesde, een roem van zes volgkaarten.

€ceseir, m. (-en; mrv. -en): gezel, makker, kameraad, klant, kwant; (bij ambachtslieden:) knecht; I -mann, m.: (jag.) jachthond.

IGresellen, mrv, (van Gesell), in Sam, I -bau, m.: (mnw.) bewerking van eene mijn door een klein aantal mijnwerkers bij aanneming; -jahre, o. mrv.; jaren die iemand als knecht werkt eer hij zelf baas wordt; -leben, o.: knechtsleven; -lohn, m.: knechts-loon; -stand, m.: stand der knechts van ambachtslieden; -weise, bw.: als knecht; -zeit, vr.: tijd dien iemand als Trnecht werkt eer hij zelf baas wordt.

gesel'len (sich), w. w.: zich aansluiten ; sich zu Einem -: zich bij iemand sluiten, met iemand samengaan; gleichund gleich gesellt sich gern: (spr.) soort zoekt soort. I geselden, w. b.: toevoegen; zu-sammen -: samenvoegen, bij elkander voegen.

Cresel'lenschaft, vr.: 1) knechtschap <het als knecht bij eenen baas werken), <het) knecht-zijn; 2) knechts-stand (allen die als ambachtsmans-knecht werkzaam zijn).

geseliig, bv. n.: 1) gezellig; I -keit, vr.: gezelligheid.

Cresell’scliaft, vr.: 1) maatschappij (i. a. b.); die menschliche -: de menschen-maatschappij, het menschdom; die bür-gerliche -: de maatschappij der burgers (de burgerlijke samenleving); die afrika-nische -: de Afrikaansche maatschappij (b.v. van koophandel); eine Aktien -: eene aandeelmaatschappij, eene maatschappij op aandeelen; 2) vennootschap, pagnieschap; mit Einem in - treten vennootschap (compagnieschap) iemand aangaan, zich met iemand asso-ciëeren; 3) genootschap; die - Jesu : het genootschap van Jezus (de Jezuïeten-orde); eine - zur Beförderung der Künste: een genootschap tot bevordering van de kunsten; 4) gezelschap (i. a. b.); eine ange-nehme -: een aangenaam gezelschap;

Einem - leisten: iemand gezelschap houden; wollen Sie von der - sein: wilt gij van de partij zijn (aan het gezelschap deelnemen)?; Gesellschaften geben: par-tijën geven (gezelschappen bij zich aan huis ontvangen en onthalen); er flieht die

-    der Menschen: hij vliedt het gezelschap van (den omgang met) menschen; böse Gesellschaften verderben gute Sitten: (spr.) slechte gezelschappen bederven goede zeden. Zie Gesellscliafts.

Gresell’scïiafter, m. (-s; mrv. -): (kph.) vennoot, deelgenoot, compagnon, associé; (met een bv. n. bij zich:) ein angenehmer -: een aangenaam man in gezelschap (in den omgang, in het gezellig verkeer); GeseU'schafterin, vr. (mrv. :nen): 1) gezellin, 2) gezelschapsjuffer, juffrouw van gezelschap, 3) (met een bv.

n. :) eine angenehme -: een aangenaam mensch (eene aangename vrouw) in den omgang; gesell’schaftlich, bv. n.: 1) gezellig, 2) gezelligheid-minnend; Gesell-schaftlichkeit, vr.: gezelligheid.

Ciresell'scliafts, in Sam. I -bank, vr.: (kph.) bankierszaak (bankierskantoor) van verscheidene deelhebbers; -bevoll'mach-tigte, m.: (kph.) gemachtigde (procuratiehouder) van eene vennootschap of maatschappij ; -bühne, vr.: liefhebberij-tooneel; -dame, vr.: gezelschapsjuffer, juffrouw van gezelschap; -geist, m.: 1) zucht naar gezellig verkeer, 2) (fig.) geest van partijdigheid; -gemalde, o.: (schl.) genre-stuk, schilderij uit het dagelijksch leven; -glied,

o. : 1) lid der menschen-maatschappij, 2) lid van een gezelschap, 3) lid van een genootschap, 4) (kph.) lid eener compagnieschap, lid eener firma, (ook:) vennoot, compagnon, associé; -handel, m.: maatschappij van koophandel, handelmaatschappij; -nandlung, vr.: commanditaire vennootschap ; -insein, vr. mrv.: (adk.) Gezelschaps-eilanden; -kapital, o.: maatschappelijk kapitaal; -kontrakt, m.: contract van compagnieschap; -kreis, m.: maatschappelijke kring; -lied, o.: gezel-schaps-lied; -maler, m.: genre-schilder, schilder van tooneelen uit het dagelijksche leven; -mitglied, o.: Zie -glied; -name,

(kph.) firma; -rechnung, vr. (-regel, m.): (rek.) gezelschapsrekening; -spiel, o.: gezelschapsspel, (tam.) allegaartje; -sprache,

—    taal van den beschaafden omgang; -stück, o,: Zie -gemalde; -tanz, m.: al-gemeehe dans, (fam.) allegaartje; -theater, o.: liefhebberij-komedie; -ton, m.: om-gangstoon;-verderber, m.: (fig.) spelbreker; -vertrag, m.: Zie -kontrakt;-wappen, o.: 1) genootschaps-wapen,2)genootschaps-zegel; -widrig, bv. n.: met de belangen, rechten of eischen der maatschappij strijdig (in strijd); -zimmer, o.: gezelschapskamer, (in logementen:) zaal, gastenkamer, (in koffiehuizen, enz.:) koffie-kamer.

tyesellung, vr.: 1) toevoeging; 2) aansluiting. Zie w. w. en w. b. gesellen.

Gleseng’e, o.: branden (mrv.), verwoestingen door brand; Gesenk’, o. (-es, -s; mrv, -e): (van den wijnstok:) stek, poot-stek; (mnw.) put, schacht, (ook:) steengroef; (vv.) zinklood, zwaarte aan het onderdeel van het net om dat te doen zinken; (tech.) gatendriller, drilhamer;

I -amboss, m.: aanbeeld met half-cilinder-

gewaar-

(het

vormige [holten; -hammer, in.: gegroefde hamer.

gesessen, v. dw.: gezeten. Zie

sitzen.

IG-esetz', o. (-es; mrv. -e): wet; ein -bekannt machen: eene wet afkondigen; sich etwas zum -e machen: zich iets ten wet stellen; zum -e werden: wet worden; das Mosaische -: de Mozaïsche wet; die Erhebung des -es: (theo,) de komst der wet. Zie ook Oesetzes.

ICjcesetz’, in Sam. I -buch, o.: wetboek; -entwurf, m.: ontwerp van wet, wetsontwerp; -falscher, m.: wets-verdraaier, wets-verwringer; -gebend, bv. n.: wetgevend (-gebende Gewalt: wetgevende macht; -gebende Yersammlung: wetgevende vergadering); -geber, m.: wetgever; -geberin, vr.: wetgeefster ; -gebung, vr.: wetgeving (-gebungsrath [t], m.: wetgevend lichaam); -kenntniss [si, vr. (-kunde, vr.): wets-kennis ; -los, bv. n.: wetteloos, regeering-loos, (fig.) van alle regelen los ; -losigkeit, vr.:    wetteloosheid, regeeringloosheid,

(fig.) losheid van alle regelen; -massig, bv. n. en bw.: wettig, overeenkomstig de wet; -massigkeit, vr.: wettigheid; -predi-- ger, m.: zedenpreeker; -predigt, vr.: zedenpreek; -rolle, vr.: (kkl.) rol der wet; -sammlung, vr.: verzameling van wetten, (fig.) wetboek; -tafel, vr.: tafel der wet (die zwölf -tafeln der Romer: de wetten der twaalf tafelen van de Romeinen); -übertreter, m.: overtreder van de wet; -übertretung, vr.: wets-overtreding, overtreding van de wet; -verachter, m.: wets-verkrachter; -vollstrecker (-vollzieher), voltrekker van de wet; -vorschlag, m.: wetsvoorstel (Zie -entwurf); -widrig, bv. n. en bw.: onwettig, in strijd met de wet; -widrigkeit, vr.: onwettigheid, wetsverkrachting.

G-eset’zes, 2e nmvl. van C^esetz; -kenntniss [s), vr.: wetskennis;-kraft, vr.: kracht van wet (-kraft haben: kracht van wet hebben; -kraft erlangen: kracht van wet krijgen).

gesetz’licli, bv. n. en| bw.: 1) wettelijk; 2) wettig; 3) overeenkomstig de wet.

Igesetzt’, bv. n.: gezet (i. a. b.); (fig.) bedaard, bezadigd; I -heit, vr.: (fig.) bedaardheid, bezadigdheid. Igesetzt', vgw.: gesteld, vooronder-

Cireseiif’ze, o. (-s): gezucht.

gesicliert, bv. n.: verzekerd, borgd.

Idesidit’, o. (-es, -s; mrv. -er): 1) gezicht, aangezicht, gelaat, physionomie, (fam.) facie, tronie; ein volles -: een vol gelaat, een gevuld gelaat; blass im -e sein: bleek van gelaat zijn, t).leek zien; mit zwei -ern: met twee aangezichten; Einen von - kennen: iemand kennen van aanzien, iemands gezicht kennen; das Blut stieg ihm ins -: het bloed vloog naar zijn gelaat, zijn aangezicht werd bloedrood; Einem ins - sehen: iemand in zijn gezicht zien, iemand goed aanzien; Einen ins - loben: iemand prijzen in zijn aangezicht (in zijn bijzijn); Einem etwas ins - sagen: iemand iets zeggen in zijn gezicht (niet achter zijnen rug): Einem ein freundliches - machen: een

vriendelijk gezicht tegen iemand zetten; ein langes - machen: een lang gezicht zetten; -er machen (-er schneiden): gezichten trekken.

ICresiclit’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gezicht, verschijning, vizioen; -e haben: vizioenen hebben; 2) (aan een geweer:) vizier, mik-ijzer.

Idesiclit', o. (-es, -s): gezicht vermogen om te zien, het zintuig van het gezicht, de oogen); (fig.) zicht; etwas im -e haben: iets in het gezicht hebben, iets kunnen zien, iets met de oogen gewaar worden, (fig.) iets in het zicht hebben (vooruitzicht op iets hebben; ook: zijn oogmerk op iets gericht hebben); etwas zu -e bekommen: 1) iets in het gezicht krijgen, iets in het oog krijgen, iets gewaar worden, 2) iets te zien krijgen, een kijkje van iets nemen; das -_ichten auf: zijn oog vestigen op; nicht aus dem -e lassen (nicht aus dem -e ver-lieren): niet uit het gezicht (uit het oog) verliezen ; das - verlieren: het gezicht verliezen (blind of slecht van oogen worden); ein kurzes - haben: bijziende zijn; ein scharfes - haben: een scnerp gezicht hebben, scherp van gezicht zijn; Einem aus dem -e genen: uit iemands gezicht gaan, uit iemands oogen gaan; besser ins - tallen: beter in het oog vallen.

ICresiclit’, in Sam. I -los, bv. n.: blind; -losigkeit vr.: blindheid.

Gresiclits’, in Sam. I -achse (-axe), vr.: gezichts-as; -arterie, vr : aangezichts-ader; -ausdruck, m.: gelaats-uitdrukking, (fig.) physionomie; -betrug, m.: gezichts-bedrog; -bildung, vr.: gelaatsvorm, (fig.) gelaatstrekken (mrv.), physionomie; -blatter, vr. (-blatterchen, o.): puist (puistje) in het (aan-)gezicht; -blödigkeit, vr.: zwakheid van gezicht; -deuter, m.: gelaatkenner; -deuterei, vr. (-deutung, vr.): gelaatkunde; -ende o.: gezicht-einder, horizon; -falte, vr.: rimpel op het gelaat; -farbe, vr.: gelaatskleur, (gelaats-)tint -fehler, m.: gebrek aan het gezicht; -feld, o.: objectief-glas (van een telescoop), glas dat naar het voorwerp gericht is; -flache, vr.: (ontl., de) kaken (mrv.); -forscher, m.: gelaatkenner; -forschung, vr.: gelaatkunde; -kreis, m.: gezicht-einder, horizon (ook fig.); -kunde. vr.: gelaatkunde; -kundige, m.: gelaatkenner; -lange, vr.: aangezichts-lengte; -linie, vr.: 1) aangezichts-lijn, lijn in het gelaat, gelaats-trek, 2) gezichts-lijn, richting die het oog doorloopt, 3) (vest.) buitenlijn, frontlinie; -maler, m.: portretschilder; -muskel, vr.: gelaatsspier; -nerv, m.: 1) gezichts-zenuw, 2) aangezichts-ze-nuw, gelaats-zenuw; -punkt, m.: gezichtspunt; -rosé, vr.: (hik.) roos in het aangezicht, belroos; -schmerz, m.: aangezichts-pijn; -schwache, vr.: zwakheid van gezicht; -seite, vr.: (bwk.) voorzijde, front; -sinn, m.: gezicht, zintuig des gezichts; -strahl, m.: gezichts-straal; -tauschung, vr.: gezichtsbedrog; -veranderung, vr.: 1) verandering op het gelaat, 2) verandering van gelaat; -verdrehung (-verzerrung),, vr.: verwringing van de gelaats-trekken, (het) gezichten-trekken; -wahrsager, vr.: waarzegger uit de gelaats-trekken;-wahr-sagerei', vr.: waarzeggerij uit de gelaatstrekken; -weite, vr.: gezichts-afstand, af-

van sie-

e, o. Gle-

mrv. -er): ër umgehen:

vr-:

drk :

m.:

gegaap.

een

was

das

■stand zoo ver als het oog reikt, (fig.) gezicht-einder, horizon; -winkel, m.: 1) ge-zichts-hoek, 2) aangezichts-hoek; -zug,

m.: gelaats-trek, wezens-trek (-züge, mrv.: gelaats-trekken, wezens-trekken).

gesieb'ent, bv.n.: gezevendeeld, zeven-deelig; das -e (ein -e): (spl.) de (een) zevende, de (een) roem van zeven volg-kaarten.

Gresims', o. (-es; mrv. -e): 1) (bwk.) kroonlijst, kornis; dekstuk; schoorsteen-lijst schoorsteenmantel; deurkozijn; vensterbank; 2) legplank, kastplank, (fig.) kast; I -hobel, m.: holschaaf, kraalschaaf, lijstenschaaf; -klammer, m.: klamp (van ijzer of hout) aan het lijstwerk.

Gresin'de, o. (-s): dienstpersoneel, dienstbaar volkje, dienstboden, meiden en knechts; I -amt, o. (-büreau, o.): verhuurkantoor van dienstboden; -bier, o.: dun bier, keukenbier; -brod, o.: ongebuild brood; -essen, o. (-kost, vr.): eten voor de dienstboden; -lohn, m.: dienstboden-loon; -ordnung, vr.: reglement voor (de) dienstboden ; -saai, m. (-stube, vr.): dienstbodenkamer, keukenkamer; -tisch, m.; dienst-boden-tafel; -wein, m.: lichte (slappe) tafelwijn, (fig.) bocht.

Gresln’del, o. (-s): gespuis.

Gresing'e, o. (-s): gezing, gezang, (het) zingen; (fam.) gelol.

gesin’nen, w. o. onr s. (geson'nen): van plan zijn, voornemens zijn, denken. Zie gesonnen,

gesinnt', bv. n.: gezind; feindlich -: vijandig gezind; französisch -: Fransch-gezind; so bin ich -: zoo is mijn karakter (fam.) zoo ben ik aangekleed.

Gresin'nung, vr.: gezindheid, geneigdheid, neiging; (fig.) karakter, aard; (ook:) gevoelen, meening, idee; (ook:) voornemen, plan.

Glesippe, o. (-s) of: Gesipp’schaft, vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking; gesippt', bv. n.: verwant, in familie-betrekking staande.

gesit tet, bv. n.: fatsoenlijk; (fig.) beschaafd; das -e Wesen: de fatoenlijkheid; - machen: beschaven; wohl - : wel-opge-voed ; übel -: slecht-opgevoed; I -heit, vr. {Gesit’tung, vr.): fatsoenlijkheid, (fig.) beschaving.

Gresöff’, o. (-es, -s): 1) gezuip. (het) zuipen; 2) bocht om te drinken, (gem.) slobbernat, slabberjoek; geson'nen, bw.: van plan, vanzins, voornemens; gesot'ten, bv. n.: gezoden, gekookt (v. dw. den).

gespal'ten, bv.n.: gespouwen,gespleten, gekloofd; Gespann', 1) z. n. o. (-es, -s; mrv. -e), span (paarden, ossen), (fig.) paar, span; 2) z. n. m. (-es, -s; mrv. -e): kameraad, makker, (in Hongarije:) graaf,paltsgraaf; Gespann’schaft, vr.: kameraadschap, (fig.) gezelschap, (in Hongarijë:) graafschap; gespannt’, bv. n.: gespannen (i. a. b.); Gespannt’heit, vr.: gespannenheid (i. a. b.), spanning; Gesparr', o. (-es): (de) daksparren (mrv.), (de) kap van een huis; Gespa'sse, o. (-s): gescherts, (het) gekscheren.

Gies'pe, vr.: Zie Glaspe; Gespei'

(-s): gespuig; Gespel’de, o. (-s): Zie spilde; Gespenst', o. (-es;

1) spook (ein Haus in dem -€

een huis waar het spookt, een spookhuis; Zie Grespenster), 2) Amerikaanache vleermuis, vampier; Gespenst'er, o. mrv.: spoken (in Sam.: -erscheinung, vr.: spookverschijning; -furcht, vr.: vrees of bangheid voor spoken; -geschichtehen, o.: spookhistorietje; -geschichte, vr.: spookgeschiedenis, spookhistorie; -glauben, m.: geloof aan spoken; -reich, o.: (het) schimmenrijk, (de) geestenwereld; -stunde, spook-uur, spoken-uur; -thier [t], o.: spook-dier, maki, snuit-aap; -traum, droom met spookgezichten, droom van spoken; -züge, m. mrv.: [een] gezicht als een lijk, [een] gezicht als een geest); gespenst-isch, bv. n.: spookachtig.

Gresperr', in Bam. I -baum, m.: kniehout, kromhout; -draht, m.: tikdraad; -macher, m.: (fig.) slotenmaker.

Oesper're, o. (-s): (bwk.) kap (van een huis), (de) daksparren (mrv.); (aan kerkboek:) sloten (mrv.), sluiting; (aan eene drukpers:) frisket; (fig.) versperring, opstopping; (ook:) tegenstand, weerstand; (fam.)

gesperrt’, bv. n.: (typ.) gespaciëerd, wijduit-gezet. (Als v. dw. Zie sperren).

gespie en, v. dw.: Zie speien; Ge-spiel’e, z. n. o. (-s): gespeel; z. n. m. (-n; mrv. -n): speelgenoot, speelkameraad, speelmakker; Gespiel’in, vr, (mrv. -nen): speelgenoot, vriendinnetje; Gespü'de, o. (-s): (rcht.) recht van naasting; Gespinn’, o. (-es): 1) gespin, 2) (het) gesponnene; Gespinnst’, o. (-es; mrv. -e): 1) spinsel, (het) gesponnene, 2) spinneweb: gesplis-sen, v. dw.: Zie spleissen; gespon nen, v. dw.: Zie spinnen; Gespött', o. (-es,

-s): gespot, spotternij (zum - dienen: ten mikpaal van spotternij dienen); Gespött'el, o. (-s): spotternij.

Crespracli’, o. (-es, -s; mrv. -e): gesprek (Erasmus -e: de samenspraken van Erasmus; Lucians -e: de samenspraken van Lucianus; sich in ein - einlassen mit: gesprek aanknoopen met; das-aufet-bringen: het gesprek op iets brengen;

- der Stadt werden: het onderwerp van gesprek worden in de geheele stad, (fam.) over de tong gaan, (fig.) in opspraak komen; gespra’chig, bv. n.:

1)    spraakzaam, 2) praatachtig, babbelachtig ; Gespra'chigkeit, vr.: 1) spraakzaamheid, 2) praatachtigheid, babbelachtigheid; gesprachs'weise, bw.: bij wijze (in den vorm) van samenspraken; Gespreng'e, o. (-s): 1) besprenkeling, (fig.) besproeiing,

2)    (het) doen springen, (het) uiteen doen barsten, 3) afdak, 4) (mnw.) mijngang; gespren’kelt, bv. n : gespikkeld, (fig.) getijgerd; gesprieg'elt, bv, n.: overdekt (das -e Boot: de overdekte boot, de tentboot); gesproch'en, v. dw.: Zie sprechen;ge-spros'sen, v. dw.: gesproten (Zie spries-sen); Gespru'del, o. (-s): geborrel, borre-ling, (het) omhoogborrelen, (het) borrelend omhoogspuiten; gesprung’en. v. dw.:

Zie springen; Gespü’le, o. (-s.): 1) ge- ^ spoel, 2) spoelsel, (fig.) vaatwater, 3) spoeling (voor varkens).

Gres'selblume, vr.: (pik.) klein schel-kruid.

Oesta’de, (-s): oever; strand; kust;

-erschüttere m.: beuker van de zeekusten.

so -en din-

ten,

voor-

(-s):

Oestalt’, vr.: 1) gestalte; 2) gedaante a. b.); vorm; (fig.) gesteltenis; eine andere (eine neue) - gewinnen: een ander (een nieuw) aanzien krijgen; nach - der Sachen: naar gelang van omstandigheden; in beiderlei -: (theo.) in beiderlei gedaante; folgender volgenderwijze, op de volgende wijze; gleicher -: op dezelfde wijze; solcher-, dass ....: JJop zoodanige wijze, dat,. ..; welcher -: op welke wijze ?; I -los, bv. n.: 1) vormeloos, (fig.) onstoffelijk, 2) misvormd, mismaakt, wanstaltig; -losigkeit, vr.: 1) vormeloosheid, (fig.) onstoffelijkheid, 2) misvormdheid, mismaaktheid, wanstaltigheid.

lOestal'ten, vr. mrv.: 1) gestalten; 2) gedaanten; 3) vormen; I -heer, o.: groote menigte gedaanten; -reich, bv.n.: rijk aan vormen.

Igestalten, w. b.: vormen, eenen vorm geven aan; die -de Kraft der Natur: de vormende kracht der natuur; sich w, w.: 1) eenen vorm (eene gedaante) aannemen, 2) gesteld zijn, geschapen staan: sich anders -: zich in eene andere gedaante vertoonen, anders gesteld zijn; es gestaltete sich zu seinem Besten: de zaak nam (of: heeft genomen) eene gunstige wending voor hem.

gestal’tet, bv. n.: gevormd; (fig.) gesteld; ein so -er Mann: 1) een man van die gestalte, 2) een man met wien het zoo gesteld is; -en Sachen nach: (fam,) naar gelang van omstandigheden; s Dingen nach (bei so -en Sachen): de gen zoo gesteld zijnde, bij dien stand van zaken.

Oestaltung, vr.: 1) vorming; 2) Zie

Gestalt.

gestand': Zie gestellen; gestan'den, v. dw.: 1) gestaan (Zie stehen), 2) erkend, bekend (Zie gestellen); bv. n.: (fig.) rijp, volwassen.

gestün’dig, bv. n. [3]: einer Sache -sein: 1) iets erkennen, 2) iets bekennen; gestan'digen, w, b.: 1) erkennen, 2) bekennen; Gestand'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis; -ses; mrv. -sej: bekentenis.

Oestang’e, o. (-s): staketsel, rasterwerk, paalwerk; (jag.) gewei (van een hert); Gestank', m.(-es,-s): stank; gestat'-w. b.: veroorloven, vergunnen, toestaan, inwilligen, toelaten; Gestat’tung, vr.: vergunning, verlof; Gestau'de, o. (-s): struikgewas; gestau'et, bv. n.: (kpv.) gestouwd, gestuwd.

Gestech', o. (-es): gesteek; Gesteck', o. (-es): Zie Besteck; I gesteh’en, w. b. onr. (gestand'; gestan'den): 1) erkennen. 2) bekennen; w. o. onr. h.: stollen, stremmen, dik worden, (van melk:) kappelen, hotten, schiften; sich -, w. w. onr.: zich verstouten; I Gestein', o. (-es): steenen (mrv.), gesteente, (fig.) steenen gevaarte, (mnw.) steenlaag waarin het metaal-erts besloten zit, (dk.) edelgesteenten (mrv.; ook: edelsteen);-kunde, vr.: delfstofkunde, mineralogie; -kundig, bv. n.: delfstofkun-dig; -kundige, m.: delfstofkundige, mineraloog; I Gestelr, o. (-es, -s; mrv. -e): stelling, stellage, (van een rijtuig:) onderstel, (van eene drukpers:) opstal, (fig.) voetstuk, voet, (van een waterput:) randsteen (-macher, m.: wagenmaker); Gestep’pe, o. (-s): (kim.) stiksel, doorgenaaid werk.

gest'ern, bw.: gisteren; - vor acht Tagen: gisteren acht dagen geleden.

Zie gestrig.

gesternt, bv. n.: vol sterren, met sterren bezaaid; (fig.) met een ridderkruis versierd, (ook:) met ridderkruisen behangen.

Gesticli'el, o. (-s): (fig. fam.) gesteek onder water, toediening yan hatelijkheden op eene bedekte manier; gestiefelt, bv.

n. : gelaarsd (der -e Kater: de gelaarsde kat); gestieg’en, v. dw.: Zie steigen; gestielt', bv. n.: van een steel (stok, hand-vatsel) voorzien, (pik.) gestengeld, (wpk.) met een stam of stengel van eene andere kleur; Gestift', o. (-es ; mrv. -e): stichting, (ook:) gesticht; Gestirn’, o, (-es, -s; mrv. -e): 1) ster, 2) gesternte, sterrenbeeld, (bij horoscoop-trekkers:) planeet; unter einem glücklichen -e geboren: onder eene gelukkige planeet geboren; -dienst, m.: sterren-aanbidding; -stand, m.: stand der sterren): gestirnt', bv. n.: vol sterren, met sterren bezaaid.

gestoben, v. dw.: Zie stieben; Gestö’ber, o. (-s): gestuif, stofwolken (mrv,), (fig.) stofregen, stuifregen, (ook:) dichte sneeuwjacht; gestoch'en, v. dw.: Zie stechen: gestoh’len, v. dw.: Zie stehlen; Gestol’per, o. (-s): gestruikel, (het) struikelen; Gestöh'ne, o. (-s): gesteun, gesteen; Gestop’pel, o. (-s): rommeltje, allegaartje; gestor’ben v. dw.; Zie sterken; gestos’sen, bv. n.: gestooten (-er Pfeffer: fijngestampte peper); Gestott’er,

o.    (-s): gestotter.

Gestram pel, o. (-s): getrappel; ge-stran'det, bv. n.: gestrand; gestraubt', bv.

n. : steil overeind staande, (van hoofdhaar:) te berge gerezen; Gestrauch’, o. (-es): kreupelhout, kreupelbosch; ge-streckt’, bv. n.: gestrekt (im -en Galopp: in vollen galop; im -en Laufe : in vollen ren); v. dw.: uitgestrekt, neergestrekt (zu Boden -: uitgestrekt op den grond); ge-streift', bv. n,: gestreept; gestreng’, bv.n.: gestreng, streng, (als titel:) gestreng; Gestreu', o. (-es): gestrooi; gestrich'en, by. n.: gestreken (Zie stretchen; -voll: gelijkgestreken vol, d. i. zonder kop of toegift); Gestrick', o. (-es; mrv. -e): (hety breien, (fig.) breiwerk, (ook:) gebreid werp (b. v. een net): gest'rig, bv. n.: van gisteren (die -e Nacht: gisteren nacht, de afgeloopene nacht, de nacht van gisteren op heden; der -e Tag: de dag van gisteren; Zie gestern); gestrit’ten, v. dw.: Zie streiten; Geströh', o. (-es) of Ge-ströh’de, o (-s): stalstroo; Geströ’me, o.

‘ gestroom, (het) stroomen; Gestru'del,

o.    (-s): 1) maalstroom, draaikolk, 2) Zie Gesprudel; gestrunkt', bv. n.: (pik.) gestengeld; Gestrüp'pe (Gestrüppe), o. (-s): struikgewas.

Gestü'be, o. (-s): fijn kolengruis, (tech.) cement van klei en fijn kolengruis; Ge-stü'ber, o. (-s): (jag.) patrijzenstront; Ge-stühl', o. (-es; mrv. -e): 1) gestoelte, 2) stoelen (mrv.), kerkbanken (mrv.); Ge-stüm'per, o. (-s): gebroddel, (fig.) broddelwerk; gestun’den, w. b.: (rent.) verdagen, verschuiven, uitstellen; Gestund'ung, vr.: (rcht.) verdaging, (kph.) uitstel; gestun -ken, v. dw.: Zie stinken; gestürzt’, bv.

n.: omver-geworpen, (wpk,) om-liggend;

ver-

m.:

; -zins,

\v.:

ich

met moesjes.

geübt’, bv. n.: geoefend, (fig.) bedreven; I -heit, vr.: geoefendheid, (fig.) bedrevenheid.

Gestüt', in Sam. (-garten, m.: stoeterij; -hengst, m.: dekhengst;-herr, m.: eigenaar eener stoeterij; -meister, m.: beheervoer-der of opzichter over eene stoeterij; -stute vr.: fok-merrie, stoeterij-paard; -verwaltër,

m.: Zie -meister).

Oesucli', o. (-es, -s; mry. -e): 1) zoek, 2) verzoekschrift; Gesuch'e, o. (-s): gezoek; gesuchf, bv. n.: gezocht (i. a. b.); Gesu'del, o. (-s): gemors, (fig.) knoeiwerk: Gesum'me (Gesum’se), o. (-s): gegons: Gesump'fe, o. (-s): moeras.

gesuild’, bv. n.: gezond; (fig.) gaaf; -es Holz: gaaf hout; der -e Menschenver-stand (die -e Yernunft): het gezond verstand ; Einem - sein: goed voor iem. zijn ; I -bad, o.: badplaats; -brunnen, m.: 1) geneeskrachtige bron, 2) badplaats; -brun-nenwasser, o.: water uit eene geneeskrachtige bron; -machung, vr.: gezondmaking, genezing.

gesim'den, w. o. s.: weder gezond worden, weer beter worden, herstellen.

Oesund'lieit, vr.: gezondheid; (fig.) gaafheid; bei guter - sein: frisch en gezond zijn, welvarend zijn; zur -: (goede reis en) gezondheid!; auf Ihre -: (iemand toedrinkende:) op uwe gezondheid!; eine - ausbringen: een toost instellen, een toost slaan.

Oesund'lieits, in Sam. I -amt, o.: gezondheids-commissie, raad van toezicht op de maatregelen ter bevordering van de openbare gezondheid; -bad, o.: badplaats; -beamte, m.: ambtenaar der gezondheidscommissie; -brunnen, m.: 1) geneeskrachtige bron, 2) badplaats; -flanell, m.: ge-zondheids-flanel; -göttin, vr.: (fab.) godin der gezondheid (Hygieïa); -kunde, vr. (-lehre, vr.): gezondheids-leer; -pass, m.: certificaat van gezondheid (van onbesmetheid); -pflege. vr,: zorg voor de gezondheid, (fig.) leefregel; -polizei’, vr.: gezondheids-^ olitie; -probe,vr. -.quarantaine; -rath [tl, m.: 1) Zie -amt, 2) lid van de gezondheids-commissie; -regel, m.: leefregel; -schein, m.: Zie -pass; -taffet, m.: gezondheids-taf; -wissenschaft, vr.: gezondheidsleer; -zustand, m.: gezondheidstoestand, staat der gezondheid.

gesun gen, v. dw,: Zie singen.

gesnnken, v. dw,: Zie sinken.

Oeta'del, o. (s): gevit, (pop.) gehak-keteer; Geta’fel, o. (-s): paneelwerk; Getan'del, o. (-s): gedartel, gescherts; Getan'ze, o. (-s): gedans; gethan', bv. n.: gedaan (gesagt, -: zoo gezegd, zoo gedaan; Zie thnn); getheilt’ [t], bv. n.: gedeeld, (fig.) gescheiden, afgescheiden; geti’gert, bv. n.: getijgerd ; Getön’, o. (-es): (het) klinken, (fig.) geschal, geschetter, ¹ , enz.; Getö’se, o. (-s): geraas, lawaai; Getra’be, o. (-s): gedraaf; uetram’pel, o. (-s): getrappel; Getrank’,

o. (-es, -s; mrv. -e): drank, (gnk.) drankje (geistige -e: geestrijke dranken; starkes -: sterke drank); -tratsch’, o. (-es): gepraat, gezellige kout; sich getrau’en, w. w.: durven (ich getraue mir dieses nicht: dat durf ik niet; ich getraue mich nicht dahin: ik durf niet daar naartoe).

Getrei’de, o. (-s): graan, koorn ; har-tes -: wintergraan; weiches -: zomergraan; I -acker, m.: graan-akker, koorn-veld;-art, vr.: graansoort; -ausfuhr, vr.: uitvoer van granen; -bau, m.: graanteelt, verbouw van graan; -boden, m.: 1) teelgrond voor graan, (fig.) graanakker, 2) graanzolder, koornzolder; -einfuhr, vr.: invoer van graan; -feld, o.: graan-akker, koornveld; -fuhre, vr.: voer (wagenvracht) graan; -gülte, vr.: in graan op te brengen pacht of rente; -halle, yr.: koornbeurs; -handel, graanhandel; -handler, m.: graankoo-per, koornkooper; -haufen, m.: graanmijt, (een) hoop graan; -haus, o.: graanpak-huis, graanzolder, koornzolder, (fig.) graanschuur, koornschuur; -land, o.: 1) graanland, koornland, land dat veel graan voortbrengt, 2) koornveld, graanakker; -makler, m.: makelaar in granen (in koorn); -mangel, m.: 1) gebrek aan graan, 2) graanschaarschte; -markt, m.: graanmarkt, koornmarkt; -mass, o : graanmaat, koornmaat; -messer, m.: koornmeter; -mühle, vr.: koornmolen; -pacht, m.: in koorn te voldoen zijnde pacht; -preis, m.: prijs van het koorn (graan); -preiszettel, m.: lijst (noteering) van de marktprijzen der granen; -reien, bv. n.: rijk aan graan; -sack, m.: koorn-zak; -schober, m.: Zie -liaufen; -sendung, vr.: (kpv., eene) lading graan; -sperre, vr.: verbod op den uitvoer van graan; -theuerung [-teurung], vr.: duurte (hooge prijs) van het koorn; -wagen, m.: met graan beladen wagen; -wender, m.: koorn-verschieter; -wucher, m.: (het) opkoopen van koorn; -wucherer, m.: opkooper van het koorn; -zehente,m.: koorntiend m.; Zie -gülte.

getreu’, bv. n.: trouw, getrouw; I-heit, vr.: trouwheid, trouw; -lich, bw.: trouw, getrouwelijk.

Oetrieb’, in Sam. I -scheibe, vr.:schijf van het drijfrad; -stock, m.: spil van het drijfrad.

Oetriebe, o. (-s): drijfrad, drijfwiel, drijfwerk; (ook:) in beweging brengende veer; (mnw.) schowwerk, stutwerk (das gute -: mnw.: de zuidzijde).

getrieb’en, bv. n.: gedreven, geciseleerd; (tnb.) uit de broeikas; v. dw,: Zie treiben.

Oetril'ler, o. (-s): geneurie, gezing, (pop.) gelol; (muz., het) maken van trillers; Getrö’del, o. (-s): getalm, geleuter, gedraal, (fig.) besluiteloosheid; getroffen, v. dw.: 1) getroffen (Zie treffen), 2) gedropen (Zie triefen); getro’gen, v. d Zie trügen; getrost’, bv. n. en bw.: getroost, gerust (nur - : rust uw hoofd maar!;

glaube", Sie sind nicht recht -: fam.: ik geloof, dat gij niet wijs zijt; er bildetsich - ein, dass ...: hij verbeeldt zich gerust, dat ...); sich getrös’ten, w. w.: zich getroosten (sich eines Dinges -: 1. zich iets getroosten, 2. zich troosten met het vooruitzicht op iets); Getrüm'mer, o. (-s): bouwvallen (mrv.), puinhoopen (mrv.), bouwvallig overschot, ruïne; getrunken, v. dw.: Zie trinken; Getümmel, o. (-s): 1) gewoel, beweging, drukte, gescharrel, 2) rumoer, leven, lawaai; ge-tüp’felt, bv. n.: gestippeld, (stoffage:)

as-

op negen

bo

WO

ring brengen; Einen in engem - halten: iemand gevangen en buiten toegang houden) ; 3) (reht.) voorbehoud; Gewahr'schaft, vr.: Zie Gewahr; Gewah'rung, vr.:

1)    verleening, vervulling,, verwezenlijking,

2)    inwilliging, toestemming; Gewalsch’, o. (-es): gekoeter koeterwaalsch.

van een

ge-

m.:

in.:

(mn

geuss, geusst: (oude vormen voor:) giess, giesst.

Oevat'ter, m. (-s; mrv. -n): peetoom, peter, peet; (fig. fam.) buurman, buur, (ook:) vrind; - stehen : peet zijn, (fig. van dingen:) verpand zijn, bij Janoom (d. i. in de lombard) staan; I -brief,

m.: brief waarbij iemand verzocht wordt om peet te willen zijn; -schmaus, m.: doopmaal.

Gevat'terin, vr. (mrv. -nen): meter, peet-tante.

Gevat'ters, in Sam. I -mann, m.: Zie Gevatter; -leute, m. mrv.: peter en meter, peet-oom en peet-tante.

Oe vat'ter schaft, vr.: 1) peetschap; 2) peters en meters (mrv.).

Ge vier', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) (het) vierendeelen; 2) vierkant.

geviert', bv. n.: 1) gevierendeeld, 2) vierkant; die -e Zahl: 1) het getal vier, 2) het door vier deelbare getal; der -e Schein: (str.) het gevierendeeld I>ect, stand van twee planeten tig graden afstands van elkander; I -elle, vr.: vierkante el; -fuss, m.: vierkante voet; -mass, o.: vierkante maat; -meile, vr.: vierkante mijl; -schuh, m.: vierkante voet; -wurzel, vr.: quadraat-wortel; -zahl, vr.: (juadraat; -zoll, m.: vierkante duim.

^revier’te, o. (-n; mrv. -n): vierkant; (spl.) vierde, roem van vier volgkaarten; (typ.) vierkantje.

Gevö’gel, o. (-s): 1) gevogelte; 2) pluimgedierte.

Gewaclis', o. (-es; mrv. -e): gewas (i. a. b.); (hik.) uitwas; I -erde, vr.: teelaarde, tuin-aarde; -haus, o.: oranjerie, wintertuin; -kunde, vr.: plantenkunde ; -laugensalz, o.: potasch; -reich, bv. n rijk aan plantengroei; z. n. o.: plantenrijk; -sammlung, vr.: verzameling plantgewassen.

gewach sen, bv. n.: gegroeidj (mnw., van edel metaal:) gedegen, onvermengd, zuiver; (fig. [3]:) opgewassen tegen, berekend voor; Einem - sein: tegen iem. opgewassen zijn ; er ist dir nicht -: hij is niet tegen u opgewassen; einer Sache - sein: voor iets berekend zijn.

Gewaclt'el, o. (-s): gewaggel, (fig.) gewankel; Gewaff', o. (-es, -s): (jag.) natuurlijk wapentuig (slagtanden, klauwen, tanden, nagels, hoornen, enz.); gewahr’, bw.: gewaar (- werden: gewaar worden; -haber, m.: bewaarhebber, inbe-waringhebber); Gewahr’, vr.: 1) waarborg, zekerheid, borgspreking, borgtocht, borgstelling, 2) bewaring, bezit (-leisten für: rg spreken voor, borg staan voor, borg )rden voor; -leistung, vr.: borgtocht; -mann, m.: 1. borg, 2. zegsman; -schein, m.: akte van borgtocht ; I gewah’ren, w.b.: gewaar worden (sich -, w. w/.zich in acht nemen); gewah’ren, w.b.: 1) verleenen, toestaan, inwilligen; 2) veroorzaken, doen, verschaffen (eine Bitte -: een verzoek toestaan; das würde mir Yergnügen -: dat zou mij genoegen doen); w. o. h.: - für: instaan voor, borg staan voor ; Einen - lassen: iemand laten begaan; I Gewahrs’, in Sam. (-mann, m,: 1. borg, 2. zegsman); Gewahr'sam, vr.: 1) bewaring (in - nehmen: in bewaring nemen); 2) verzekerde bewaring, hechtenis (m - bringen: in verzekerde bewa

IGewalt', vr,: 1) geweld; mit aller Macht und -: met kracht en geweld, met alle geweld; Einem - anthun: iemand geweld aandoen; einem Madchen -thun: een meisje verkrachten; sich - anthun: zich zelven geweld doen; einer Stelle (einem Gesetze) - anthun: eene plaats uit een boekwerk of uit een geschrift (eene wet) verwringen (verdraaien); 2) macht; die gesetzgebende -: de wetgevende macht; die himmlischen -en: de hemelsche machten; Einem - ertheilen Tt]: iemand met macht bekleeden, aan iemand volmacht geven; mit der - bekleidet: met de macht (met het gezag) bekleed; der Minister hat keine - über ihn: de minister heeft geene macht over hem, de minister heeft niets over hem te zeggen; er hat die deutsche Sprache in seiner -: hij is de Duitsche taal machtig.

IClewalt', in Sam. I -brief, m.: 1) volmacht, 2) uitvoerbaar-verklaring vonnis ; -geber, m.: volmachtgever; -gebe-rin, vr.: volmachtgeefster; -haber, m.:

1)    bewindhebber, bewindvoerder, 2) machtigde, mandataris; -herrschaft, vr.: despotismus; -herrscher, m.: despoot; -raub, m.: usurpatie; -rauber, m.: usurpator ; -schritt, m.: maatregel van geweld ; -streich, m.: 1) maatregel van geweld,

2)    machts-overschrijding; -that, vr.: daad van geweld, gewelddaad; -thater, m.: geweldpleger; -thaterin, vr.: geweldpleeg-ster; -thatig, bv. n.: gewelddadig; -tha-tigkeit, vr.: gewelddadigheid; -trager, gemachtigde, gevolmachtigde; -zug, overhaaste tocht, (mil.) geforceerde marsch.

gewaltig, bv. n. en bw.: 1) geweldig,

2)    machtig, 3) (fig.) duchtig, aanzienlijk, groot; er brachte ein -es Heer zusammen: hij verzamelde een groot (aanzienlijk, duchtig, machtig) leger; er ist - reich: hij is geweldig (zeer, verbazend, machtig) rijk; Ihr irrt Euch -: gij vergist u geweldig (meer dan erg); - schreien: geweldig (ontzettend hard) schreeuwen; I Gewal'-tige, m. (-n; mrv. -n): machtige ; die -n dieser Erde: de machtigen der aarde; I ge-wal’tigen, w. b.: overweldigen, overmeesteren ; das Wasser -: (mnw.) het water meester worden, het water verwijderen; eine Zeche wieder -: eene mijn weder openen, eene (vroeger verlatene) mijn weder gaan bewerken; I Gewal’tiger, m. (-s ; mrv. -): (mil.) geweldiger; I gewal-tiglich, bw.: Zie gewaltig; I Gewal'ti-gung, vr.: overweldiging, overmeestering,

w.) bewerking (uitgraving) opnieuw, gewalt'sam, bv. n.: gewelddadig; bw.: op gewelddadige wijze, met geweld; - verfahren: geweld gebruiken; I -keit,vr.: gewelddadigheid, geweld.

Gewalt sanie, vr.: rechterlijk gezag.

Gewancl¹, o. (-es; mrv. -e of Gewan'-der): 1) gewaad, kleeding, 2) kleed,laken;

3)    lakenstof, laken; das - einer Leiche: het lijkkleed, het doodkleed, het doodlaken; Gewan'der (Darstellung der Gewan-

iman dij lakenkooper;

m.:

we

een

m. mrv.:

der): (schl. en bhk.) drapeering, draperie; 1 -bereiter, m.: wolkaarder; -fall, o.:(hist.) recht van naasting (dat een leenheer had op de goederen van ( overlijden); -handler,

-haus, o.: lakenhal; -los, bv. n. en bw.: zonder kleederen, ongekleed; -macher, m.: lakenwever; -schneider, m.: lakenkooper; -schnitt, m.: lakenhandel.

Gewan de, o. (-s): (bwk.) vulsteen.

gewan den, w. b.: (schl. en bhk.) dra-peeren.

gewands weise, bw.: voor de leus.

gewandt', v. dw.: Zie wenden; bv.

n. : knap, bedreven, vlug, handig; -heit, vr.: knapheid, bedrevenheid, vlugheid, handigheid.

gewann , onv. v. t.: 1) gewan, 2) won (Zie gewinnen); gewar'ten, w. b.: verwachten (zu - haben: te wachten hebben); gewar'tig, bv. n. en bw.: wachtende, in de verwachting (etwas von Einem -sein: iets van iemand verwachten; einer Sache - sein: iets wachtende zijn; seiner -: zijne bevelen inwachtende); gewar'ti-gen, w. b.: Zie gewarten; Gewasch’, o. (-es): (fam.) kletspraat (leeres -: nietsbetekenende kletspraat; unklares -; onzin, wartaal); Gewas'ser, o. mrv.: wateren, (fig. en dk.) baren.

Gewe be, o. (-s; mrv. -): weefsel (ook fig.); ein - von Lügen: een weefsel van leugens; das - der Bienen: het cellen-efsel der bijën; I -artig, bv. n.: weefselachtig, -baum, m.: weversboom.

Crewelir’, o. (-es, -s; mrv. -e): geweer; (fig.) wapenen (mrv.); prasentirt’s - : presenteert (het) geweer!; schultert das -: schoudert (het) geweer!; fallt’s -: velt (het) geweer!; ins - treten : (mil.) in het geweer komen; im -e (unter dem -e) ste-hen: onder de wapenen staan, (mil.) in het geweer staan; zum - greifen: de wapenen opvatten, te wapen snellen; das -strecken:    de wapenen nederleggen;

I -bude, vr.: geweermakers-winkel; -fa-brik, vr.: geweerfabriek; -fabrikant, m.: geweermaker; -gallerie, vr.: wapenzaal; -gerecht, bv. n.: in den wapenhandel geoefend ; -hammer, m.: geweerhamer; -handler, m.: handelaar in geweren; -handlung, vr.: geweermakers-winkel; -kammer, vr.: geweerkamer, wapenkamer; -kiste, vr.: geweerkist; -kreuz, o.: Zie -pyramide; -magazin, o.; geweermaga-zijn; -manufaktur, vr.: geweerfabriek ; -probe, vr.: proefneming met (keuring van) geweren (of: een geweer); -pyra-mi'de, vr.: 1) pyramidaal geweerrek, 2) aantal aan rotten geplaatste geweren; -rücken, m.: geweerrek; -saai, m.: wapenzaal ; -schmied, m.: geweermaker; -schmie-de, vr.: geweermakerij; -schrank, m.: geweerrek; -schraube, vr.: ge weerschroef; -stand, m. (-stütze, vr.): geweerrek.

Gewei'de, o, (-s): ingewand; Geweih',

o.    (-es; mrv. -e): gewei (van een hert; die Enden am -e: de takken van het gewei); Gewei'ne, o. (-s): geween; Gewen'de, o. (-s; mrv. -): 1) (akk.) morgen lands, (ook:) emploeging, 2) span (b,v. ploeg-paarden, ploeg-ossen), 3) wisseling, vervanging, verandering.

Grewerb’, in Sam. I -fleiss, m.: nijverheid, industrie; -flelssig, bv. n.: nijver;

-kunde, vr.: technologie, bedrijfsleer; -kundig, bv. n.: technologisch; -los, bv.

n. : 1) zonder nijverheid, 2) zonder bedrijf; -losigkeit, vr.: .1) gebrek aan nijverheids-vertier, 2) gemis van een bedrijf; -recht,

o. : recht (bevoegdheid) om een beroep uit te oefenen; -sam, bv. n.: nijver, werkzaam, bedrijvig ; -samkeit, vr.: nijverheid, werkzaamheid, bedrijvigheid; -schein, m.: vergunningsbrief om een beroep uit te oefenen, patent; -schule, vr.: ambachtschool, leerschool voor verschillende vakken van nijverheid; -stadt, vr.: fabriekstad; -stand, m.: stand der ambachtslieden; -steuer, vr.: 1) patentbelasting, 2) bedrijfsbelasting; -thatig, bv. n.: nijver, werkzaam, bedrijvig; -thatigkeit, vr.: Zie -sam; -treibend, bv. n.: een beroep uitoefenend; -verein, m,: vaks-vereeniging, vereeniging der uitoefenaars van een beroep (of: van eenige beroepen); -verstandige, m.: deskundige.

Crewer be, o. (-s; mrv. -): 1) beroep, bedrijf, vak, ambacht; ein - treiben:

vak uitoefenen; ein- mit etwas treiben: (fig.) een beroep van iets maken, (ook:) een middel van bestaan van iets maken; die zünftig;en -: de gilde-vakken; was treibt er für ein - (was ist sein -): welk beroep oefent hij uit (wat is zijn beroep)?; er ist seines -s ein Fleischer: hij is slachter van zijn beroep (ambacht); 2) nijverheid, bedrijvigheid; Handel und - liegt: handel en nijverheid kwijnen (staan stil);

I -ausstellung, vr.: tentoonstelling van nijverheid; -bein, o.: (ontl.) wervelbeen; -freiheit, vr.: vrijheid der nijverheid, vrijheid om een beroep uit te oefenen; -geld, o. (-schoss, vr., -steuer, vr.): patentbelasting, patentrecht.

gewerb licli, bv.n.: beroeps-, bedrijfs-.

Gewerlbs', in Sam. I -lehre, vr.: bedrijfsleer, technologie; -leute, lieden die een bedrijf uitoefenen; -mann, m.: iemand die een bedrijf uitoefent, industrieel.

Gewerf, o. (-es, -s): Zie Grewaflf.

Gewerk , o. (-es, -s; mrv. -e):l) werk, werkplaats, fabriek; 2) vaks-vereeniging; gilde; 3) werkman; 4) mijnwerker; 5) deelhebber in (mede-eigenaar van) eene mijn,

I -haus, o.: fabriek, werkplaats, werk; -holz, o.: werkhout, timmerhout; -schaft vr.: 1) vaks-vereeniging, gilde, 2) mijncompagnie, maatschappij (vennootschap), ter mijn-exploitatie.

Gewerks', in Sam. I -herr, m.: 1) fabrikant, eigenaar (heer) eener fabriek, 2) meesterknecht (in eene fabriek), pnder-baas; -mann, m, (-meister, m.): fabrikant; -massig, bv. n.: fabriekmatig.

gewe'sen, v. dw": geweest (Zie sein).

gewï'clien, v. dw.: Zie weiclien.

GJ-ewicht’, o. (-es, -s; mrv. -e): gewicht (i. a. b.); (jag.) gewei; abgezogenes (geeichtes) -: geijkt gewicht; einstehendes -: evenwicht; an - haben: wegen; an -verlieren: aan (in) gewicht verliezen; das -halten: het gewicht houden, het vereischte gewicht hebben; nach dem -e verkaufen: bij het gewicht verkoopen; - an Fisch-netzen: gewicht (zwaarte) aan vischnetten; ein Mann von -: (fig.) een man van gewicht (aanzien, invloed); eine Sache von -: (fig.) een ding (eene zaak) van gewicht

(van belang¹); auf eine Sache - legen:    erts winnen; gewonnen Spiel haben; ge-

(fig.) gewicht hechten aan iets; I -eicher,    wonnen spel hebben; Einem das Spiel

m.: ijker van de gewichten, ijkmeester;    gewonnen geben: aan iemand het spel

-kunst, vr.: weegkunde, evenwichtsleer,    gewonnen geven; wie gewonnen, so zerron-

statica; -los, bv. n.: 1) geen gewicht heb-    nen: (spr.) zoo gewonnen, zoo geronnen;

bende, niets wegende, 2) onzwaar, licht,    unter dem feindlichen Feuer gewann er

3) onbeduidend, zonder gewicht; -losig-    das Ufer : onder het vijandelijk vuur be-

keit, vr.: lichtheid, (fig.) onbeduidendheid;    reikte hij den oever; Geschmack - an:

-macher, m.: balansenmaker, vervaardiger    smaak krijgen in; an Einfluss -: meer

van weegtoestellen; -schnur, vr.: touw    invloed krijgen; die Baume - Augen: de

(koord, ketting) waaraan het gewicht hangt;    hoornen krijgen knoppen; das Getreide

-stange, vr.: balanseerstok; -stein, m.: als    gewinnt Aehren: het graan krijgt aren;

gewicht (zwaarte) dienende steen; -uhr,    die Natur gewinnt ein anderes Ausschen:

vr.: 1) hangklok, 2) pendule; -voll, bv. n.:    de natuur krijgt een ander aanzien (eene

zwaarwichtig (ook fig.); -zeichen, o.: ge-    andere gedaante); Einen lieb -: iemand

wichts-merk Zie Gcewichts.    lief krijgen; etwas über sich -: iets van

gewichtig:, bv. n.: wichtig, zwaar;    zich verkrijgen.

(mtw.) volwichtig, wichthoudend; (fig.) ge- Gewin'ner, m. (-s; mrv:-): winner ; wichtig; I -keit, vr.: zwaarte, (fig.)    ge-    Gewin’nerin, vr.: winster; Gewinnst’,

wicht.    m. (-es; mrv. -e): winst, voordeel; Gewin’-

Giewiclits', in Sam, I -abgang, m,: ge-    nung, vr.: winning (i. a. b ); Gewin’sel, o.

wichts-tekort, te min gewicht; -abnahme,    (-s): gegrim, gejank, gehuil, gesteun; Ge-

vr.: gewichts-verlies (doorindroging, enz.),    winst’, m.: Zie Gewinnst; Gewir’bel, o.

vermindering in gewicht;-ausschlag, m.:    (-s): (van vogels:) gezang, gekwinkeleer,

overwicht, (fam.) doorslag; -nota, vr.: op-    (van tamboers:) geroffel, (het) roeren van

gaaf van het gewicht; -verlust, m.: ge-    de trom: Gewirk’, o. (-es, -s): 1) geweef,

wichts-verlies; -wissenschaft, vr.: weeg-    2) weefsel; Gewir’re, o. (-s): 1) gewar,

kunde, evenwichts-leer, statica.    (net) warren, 2) verwarring, warboel,

gewiegt’, v. dw. van wiegen. I -, (fig.) gewoel, (van een slot:) werk. bv. n.: knap, ervaren, bedreven; (fig.) ge- gewiss', bv. n. en bw. (gewis’ser; slepen, slim.    gewis’sest): 1) gewis, wis, zeker, vast,

Gewieher, o.: gehinnik; gewier’ig, bepaald, stellig; so viel ist-: zooveel is bv. n„: 1) duurzaam, 2) gewenscht, gun- zeker; ich bin meiner Sache -: ik ben stig; gewies'en, v. dw.; Zie weisen; Ge-    zeker van mijne zaak; etwas für - sagen:

wild', o. (-es): (jag., het) wild; gewil'let,    iets zeggen met zekerheid; ich habe es

bv. n.: willens, vanzins, van plan, voor-    von -er Hand: ik heb het van goeder

nemens; Gewim’mel, o. (-s): gewemel;    hand (uit eene goede bron); ein -es Brod

Gewim’mer, o. (-s): geklaag, gejank, ge- haben (sein Gewis'ses haben): een vast grim.    inkomen hebben; 2) zeker; ein-er Hen*

Oevvin de, o. (-s; mrv. -): 1) hengsel    P.: (een) zekere neer P.; ein -er Mensch:

(waarop iets draait); draad (van eene    (een) zeker iemand; ein -es etwas: (een)

schroef), schroefdraad; scharnier; (ontl.)    zeker iets; -er Massen: in zekeren zin, in

geleding, beenvoeging, gewricht; 2) bloem-    zeker opzicht, eenigermate, eenigszins;

ruiker, bloemtuiltje, bloemkrans, guirlande;    3) bw.: zeker, zekerlijk, voorzeker, vast,

3) doolhof; I -bohrer, m.: avegaar, groote    stellig, bepaald; ganz -: zeer zeker, zeer

boor; -fenster, o.: openslaand raam.    stellig, zeer bepaald; - und wahrhaftig:

Gewinn', m. (-es, -s; mrv. -e): winst,    wis en zeker; Sie wollen - verreisen: gij

voordeel; - bringen: winst (voordeel)    wilt zeker (naar ik voor zeker houd) vergeven; - in der Lotterie: prijs uit de    trekken?; er wollte mich - überraschen:

loterij; I -antheil [t], m.: aandeel in de    hij heeft mij stellig (naar ik voor stellig

winst; -bar, bv. n.: te winnen, (fig.) ver-    houd) willen verrassen; I -heit, vr.: zeker-

krijgbaar, bereikbaar; -begierde, vr.:    heid; (van inkomsten:) vastheid,

winstbejag; -bringend, bv.n.: winstgevend, Gewis se, o. (-n): (het) zekere, (het) voordeelig; -karte, vr.: winnende kaart;    wisse; das - für das Ungewisse hingeben:

-reich, bv. n.: zeer voordeelig; -sucht, vr.:    het wisse laten loopen voor het onwisse;

winstbejag; -süchtig, bv. n.: op winst be-    um ein -s eins werden: het over een zeker

lust; -süchtigkeit, vr.: belustheid op winst;    iets (over een zekeren prijs) eens worden;

-theil Lt], m.: gedeelte van de winst, divi- sein -s haben: Zie 20 regels vroeger, dend; -voll, bv. n.: zeer winstgevend,zeer    Ige wissen, v. dw.: Zie wissen,

voordeelig.    IG-ewis’sen, o. (-s): geweten, con-

gewin’nen, w. o. onr. h. en w. b. onr.    sciëntie; ein reines - naben: een zuiver

(gewann’; gewon’nen): winnen (i. a. b.);    geweten hebben; ein gutes - ist ein

(fig.) bereiken; (ook:) krijgen; verkrijgen;    sanftes Ruhekissen: (spr.) een goed ge-

Geld an oder bei etwas -: geld aan (op)    weten is een zacht oorkussen; mit gutem

of bij iets winnen; an Klarheit -: in dui-    -: met een gerust geweten, in gemoede;

delijkheid winnen; die Gunst Jemandes -:    auf mein -: op mijn geweten, in gemoede;

iemands gunst winnen; Eines Herz -:    ein weites -: een ruim geweten; ein

iemands hart (genegenheid) winnen; Einen    zartes -: een nauwgezet geweten: sich

durch Geschenke -: iemand door geschen-    ein - aus einer Sache (aus etwas) machen:

ken winnen ; eine Schlacht -: eenen veld-    eene gewetenszaak van iets maken; nach

slag winnen; einen Process -: een proces    - handeln: volgens zijn geweten handelen;

winnen; Zeit -: tijd winnen; den Preis -:    Einen wider sein - handeln machen:

I -haft, bv. n. en bw.: nauwgezet van geweten; -haftigkeit, vr.: nauwgezetheid

den prijs winnen; eine Wette -:eene    iemand tegen zijn geweten doen handelen;

weddenschap winnen; sein Brod -: zijn brood winnen (verdienen); Erz -: (mnw.)

van geweten; -los, bv. n. en bw.: gewetenloos; -losigkéit, vr.: gewetenloosheid.

Gewis sens, in Sam. I -angst, vr.: gewetens-angst; -biss, m.: gewetenskwelling , gewetens-wroeging, (fig.) zelfverwijt; -fall, m. (-frage, vr.): gewetenszaak; -freiheit, vr.: gewetensvrijheid, vrijheid van geweten; -furcht, vr.: 1) gewetensangst, 2) vrees van een slecht geweten; -gericht, o.: (fig.) rechtbank van het geweten; - heirath |t], vr.: huwelijk uit plichtbesef; -lehre, vr. (theo.) casuïstiek; -lehrer, m.: (theo.) casuïst; -pflicht, vr.: gewetens-plicht; -prüfung, vr.: onderzoek in zijn eigen geweten; -punkt, m.: gewetenszaak, punt dat het geweten raakt; -rath [t], m.: raadgever in gewetenszaken, (kkl.) biechtvader; -richter, m.: (rcht.) gezworene, lid van den jury; gewetens-wroeging, knaging weten; -ruhe, vr.: gerustheid van geweten, gemoedsrust; -sache, vr.: gewetenszaak; -schlaf, m.: sluimering van het geweten; -skrupel, m.: gewetensbezwaar, gemoedsbezwaar; -unruhe, vr.: onrust (ongerustheid) van geweten; -zwang, m.: gewetensdwang; -zweifel, m.: gewetensbezwaar, edsbezwaar.

bw.: gewisselijk, zeker-

vr.:

vr.:

nSie

oed.

zu:

alt

aan.

-ruge, van het ge-

gemo

gewisslich,

lijk, voorzeker,

Oe wit ter, o. (-s; mrv. -): onweder, onweer; (fig.) storm, wederwaardigheid;

I -ableiter, m.: bliksem-afleider; -entla-dend, bv. n.: electriciteit-ontlastend; -fliege, vr.: (ins.) stormvlieg; -haft, bv. n.:

onweer staande, onweer voorspel-, lend; -himmel, m.: lucht die naar onweer staat, onweers-lucht; -luft, vr.: drukkende lucht (drukkende atmosfeer) die een onweer voorafgaat; -nacht, vr.: on-weers-nacht; -regen, m. (-schauer, m.): donderbui; -schaden, m.: door het onweder aangerichte schade; -schwanger, bv. n.: (fig.) van stormen zwanger gaande; -schwer, bv. n.: met onweer dreigend; -schwüle, vr,: zwoele (drukkende) lucht die een onweer voorafgaat; -stange, vr.: bliksem-afleider; -sturm, m.: van storm vergezeld gaand onweder; -vogel, m.: onweersvogel, stormvogel; -wind, m.: stormwind; -wolke, vr.: onweerswolk; -zucken, o.: (het) weerlichten.

Gewitzel, o. (-s): gezochte (flauwe) aardigheden (mrv.), jachtmakerij op geestigheid; gewit’zigt, bv. n.: (fam.) wijs geworden; gewitzt', bv. n.: geslepen, slim, (pop.) gewikst.

gewob en, v. dw.: geweven. [Zie we-

ben.

Gewo ge, o.: Golving; (ook:) gewiegd; (fig., de) golven.

Igewo'gen, v, dw.: gewogen. Zie wiegen en wagen,

Igewo’gen, bv. n.: genegen: Einem -sein: iemand genegen zijn; I -heit,

1) genegenheid, 2) welwillendheid; habe die -heit: heb de goedheid, wees zoo g<

gewohhen (sich), w. w.: zich er aan wennen, gewoon worden aan. Zie gewolmt.

gewöh neu, w. b.: wennen (- an, -aan); gewöhnt sein an: gewend zijn aan (sich -, w. w.: zich wennen; ichhabe mich daran gewöhnt: ik heb mij er aan gewend, ik heb mij aangewend).

Oewolmlieit, vr.: gewoonte; (fig. en rcht.) gebruik; aus -: uit gewoonte ; zur -werden: eene gewoonte worden; die - ha-ben (die - pflegen): de gewoonte hebbenr gewoon zijn; aus der - kommen: 1) (van iets:) in onbruik geraken, 2) (van iem.:) uit zijn gewone doen geraken; die-wird zur andern Natur: (spr.) de gewoonte wordt eene tweede natuur.

Crewolm’lieits, in Sam. I -mensch,

m.: iemand die zijne vaste gewoonten heeft, (fig. fam.) sleur-mensch; -recht, o.: algemeen erkend gebruik, usantie; -sünde, vr.: (theo.) zonde uit gewoonte; -vergnü-gen, o.: gewoon vermaak, gewone uitspanning,

gewttlmlicli, bv. n.: 1) gewoon; der -e Tisch (das -e Essen): de gewone kostr het gewone eten ; zur -en Stunde: op het gewone uur; 2) gebruikelijk; die -en Ceremoniën : de gebruikelijke plechtigheden;

3) alledaagsch; ein -er Mensch; een alle-daagsch mensch; ein -er Privatmann: een eenvoudig particulier; I -, bw.: gewoonlijk; wie -: als gewoonlijk.

gewolmt', bv. n.: gewoon, gewend; -sein: gewoon (gewend) zijn; - werden: gewoon (gewend) worden; jung -, gethan: (spr.) jong gewend, oud ged

Crewöli ming. vr,: wenning (1. ge-wendmaking, 2. gewendwording).

ürewolb', in Sam.: -bock, m.: boog-stelling (bij het bouwen van een over-wulfsel); -bogen, m.: welving, spanning, boog; -bruch, m.: (hik,) schedelbreuk; -fenster, o.: vallicht (raam boven eene deur, enz., raam in de hoogte); -krone, vr.: kruin der welving; -pfeiler, m.: pijler van een gewelf; -stein, m.: hoeksteen van een gewelf; -stütze, vr.: stut (schoor) van een gewelf; -zins, m.: winkelhuur.

Gewölbe, o. (-s; mrv. -): gewelf, verwulfsel; (fig.) kelder; (kph.) winkel, magazijn (Zie Oewölb); gewölbt’, bv. n.: gewelfd; Gewölk', o. (-es, -s): 1) wolk,

2) wolken (mrv.); gewölk'ig, bv. n.: vol wolken: gewolkt', bv. n.: met wolken bedekt, (fig.) betrokken; Gewöl’le, o. (-s): (fig.) haar, (ook:) vederen (mrv.); gewon’-nen, v. dw.: Zie gewinnen; gewor'ben, v. dw.: Zie werben; gewor den, v. dw.: Zie werden; gewor'fen, v.dw.: Zie wer-fen; gewor'ren, v. dw.: Zie wirren.

Oewülir, o. (-es, -s): 1) gewoel, 2) gewroet; gewun’den, bv. n.: gewonden, (fig.) geslingerd, gekronkeld (v. dw.: Zie winden); gewür’felt,bv. n.: geruit; Gewür'ge, o. (-s): 1) slachting, bloedbad, 2) gekoor, neiging tot braking, misselijkheid, 3) geschrok, gevreet, ingeprop; Gewürm’, o. (-es, -s; mrv. -e): gewormte, (fig. fam.) gebroedsel, (ook:) gespuis.

Crewiirz’, o. (-es; mrv. -e): specerij ^ (fig.) geur-gevend bestanddeel, (ook:) geur-geving, kruiding, (ook:) geurigheid, gekruidheid; I -artig, bv. n.: 1) geurig, specerijachtig, 2) gekruid; -beutel, m.: zakje met geurige kruiden; -birne, vr.: geurige peer; -brühe, vr.: (kkk.) gekruide saus; -büchse, vr.: kruidendoos, specerijëndoos; ' -essig, m.: kruiden-azijn; -fleisch, o.: gekruid vleeschgerecht (b.v. ragout, hassjee, enz.); -gewölbe, o,: kruidenierswinkel; -gurke, vr.: (ingemaakt) agurkje; -haft, bv. n.: 1) geurig, specerijachtig, 2) ge-

m,:

mr

-e):

gesis; Gezisch'el, o. (-s): gefezik, gefluister; Gezit'ter, o. (-s): gesidder, gebeef, geril; gezo'gen, v. dw.: getrokken (Zie zie-lien); bv. n.: 1) getrokken, gegroefd (-e Büchse: geweer met getrokken loop, geweer met gegroefden loop), 2) bereid (-e Federkiele: bereide penneschachten, bereide schrijfpennen), 3) opgevoed (wohl -: wel-opgevoed); Gezucht', o. (-es, -s): gebroed; Gezüg'el, o. (-s): gespeel met de tong; Gezür'ne, o. (-s): boosmakerij, (het) boosworden.

Cirezweig’, o. (-es): takken (mrv.), (van herten:) gewei; gezweigt', bv. n.: getakt; gezweit’, bv. n.: uit twee deelen samengesteld, tweeledig, (fig.)gepaard; gezwirnt’, bv. n.: getweernd, getwijnd; Gezwit’scher, o. (-s): 1) gekweel, gekwinkeleer, 2) getjilp; gezwung'en, bv. n. en bw.: gedwongen (Zie zwingen).

Crliibelli'nen (of: Gibelli'nen), m. mrv.: (hist.) Gibellijnen; ghibelli'nisch (of: gi-belli'nisch) bv. n.: Gibellijnsch.

dicht, vr.: (gnk.) jicht, gewrichts-pijn, rheumatiek; (in smelt-ovens:) grondvlak, bodem, (ook:) ovengat, stortgat; - an den Füssen; voet-euvel, podagra, (fam., het) pootje; I -ader, vr.: (ontl.) heup-ader; -anfall, m.: aanval van jicht; -artig, bv. n.: jichtachtig; -bee.re, vr.: zwarte bes, zwarte aalbes (-beerstrauch,

kruid; -haftigkeit, vr.: 1) geurigheid, 2) gekruidheid; -haltig, bv. n.: Zie -haft; -handel, m.: 1) handel in specerijen, 2) handel in kruidenierswaren; -handler,

m. : 1) handelaar in specerijën, 2) handelaar in kruidenierswaren, 3) kruidenier; -handlerin, vr.: kruidenierster, winkelierster in kruidenierswaren; -handlung, vr.: kruidenierswinkel: -insein, vr. mrv.: (adk.) Specerij-eilanden, Moluksche eilanden; -kammer, vr.: bewaarplaats van de specerijen en kruidenierswaren; -kram,

1) kruidenierswinkel, 2) kruidenierswaren (mrv.), 3) specerijën (mrv.); -kramer, m.: kruidenier; -kramerin, vr.: kruidenierster, winkelierster in kruidenierswaren; -kuchen, m.: gekruide koek, peperkoek; -kümmel, m.: kummel; -lade, kruidendoos, specerijëndoos; -laden, m.; kruidenierswinkel; -mühle, vr.: specerij-molen; -na-gelein, o. (-nelke, vr.): kruidnagel (-nel-kenbaum, m.: pik.: nagelboom, kruidna-gelboom; -nelkenöl, o.: nagel-olie, kruid-nagel-olie); -reich, bv. n.: 1) rijk aan specerijën, 2) zeer geurig; -sack, m. (-sack-chen, o.): zakje met geurige kruiden; -schachtel, vr.: kruidendoos, specerijëndoos; -staude, vr.: geurige plant; -stein, m.: (min.) mirre-steen; -strauch, m.: (pik.) nagelboom, kruidnagelboom; -waaren, vr. mrv.: specerijën; -wein, m.: gekruide wijn.

gewürzt', v. dw.: gekruid (Zie het w.

b. wiirzen).

gewusst', v. dw.: geweten (Zie het w.

b. wissen.

gezackt’, bv. n.: getand; Gezah’, o. (-es,    -s): (mijnwerkers-) gereedschap

(-kasten,m.: gereedschapskist); gezah'nelt (gezahnf), bv. n.: getand, uitgetand, (fig.) gekarteld; Gezank', o. (-es, -s): getwist, gekrakeel, geharrewar, gekijf; Gezap’pel, o, (-s): gespartel; Gezau’der, o. (-s): getalm, (fam.) geleuter.

Gezech e, o. (-s): gezuip; gezehnt’, bv.

n. : getiendeeld, (fig.) gedecimeerd; Ge-zeit', vr.: (zeew.) getij, tij (Gezei'ten, vr.

v.: kkl. getijden; Gezei'tenbuch, o.: kkl.: getij-boek); Gezelt’, o. (-es, -s; mrv.

(dk.) tent, tentdak, (ontl.) afscheiding van het buitenste hersenvlies (- des Him-mels: hemeldak, hemelwelf, hemelboog); Gezer're, o. (-s): getrek, geruk en gepluk; Gezetter,^o.: geschreeuw; Gezeug', o. (-es,

Oeziefer, o.: 1) ‘ongedierte, 2) insecten (mrv.); gezieg'e, bv. n.: (min.) zacht, hamerbaar, smeltbaar; Gezieh'e, o- (-s): getrek, geruk en gepluk; geziem’en, w. o. en onpers, h. (sich geziem'en, w. w.): betamen, passen, voegen, behooren (es ge-ziemt inm nicht: het past hem niet; es geziemt sich nicht: het past niet, het is niet betamelijk, het is niet voegzaam; wie es sich geziemt: zooals het betaamt, zoo-als het behoort); geziem'end (geziem lich), bv. n.: betamelijk, behoorlijk; IGezier'e, o. (-s): gemaaktheid, ingebeeldheid; geziert’, bv. n. en bw.: 1) opgesierd, opgetooid,

* 2) gemaakt, ingebeeld, 3) gezocht, gekunsteld (- thun: zich gemaakt aanstellen; gemaakt zijn, d. i. niet ongekunsteld zijn); Gezim'mer, o. (-s): getimmer, (het) timmeren, (ook:) timmerhout, houtwerk, (mnw.) bekleeding met hout; Gezisch'e o. (-s):

m.: zwarte-besseboom); -blume, vr.: sleutel bloempje; -bruch, m.: verlamming; -brüchig, bv. n.: 1) aan jicht lijdende, 2) aan verlamming lijdende; -brüchige, m. en vr.: 1) jichtlijder (jichtlijderes), 2) lijder (lijderes) aan verlamming ;-brüchigkeit, vr.: 1) jichtlij-den, 2) verlamming; -essens, vr.: droppeltjes (mrv.); -fieber, o.: rheumatische koorts; -fluss, m,: jichtzinking; -haus, o.:

1)    ovenmond, 2) oven-vulling; -heilend, bv. n.: jichtdrijvend; -kolik, vr.: jichtko-liek; -körner, o. mrv.: peonie-zaad, (pop.) stinkrozen-zaad; -kranke, z. n.: (m.) jichtlijder, (vr.) jichtlijderes; -mass, o.: maat der kolen vpor een hoog-oven; -materie, vr.: jichtstof; -mittel, o.: jichtmiddel; -morchel, vr.: (pik.) stinkende morille; -pflaster, o.: jichtpleister, diapalm; -rosé, vr.: peonie-roos, (pop.) stinkroos; -rübe, vr.: (pik.) brionie; -schmerz, m.: jichtpijn; -schwamm, m.; (pik.) stinkende morille; -stoff, m.: jichtstof; -taffet, m.: jicht-taf, gezondheids-taf; -wasser, o.: jichtwater; -wurz, vr.: (pik.) jichtkruid, polei.

gicht'eriseh, bv. n.: jichtachtig, door jicht veroorzaakt, (fig.) krampachtig; gicht'ig, bv. n.: jichtig, aan jicht lijdende; gicht'isch, bv. u.: jichtachtig.

Crieh'e, vr.: 1) draadwinder, haspel;

2)    (wevers-)boom,

Giebel, m. (-s; mrv, -): (bwk.) gevel, (fig.) top, (boven deuren:) kroonlijst, deurge-vel, (vischsoort:) rivierbaars; I -dach, o.: geveldak, in eene gevelspits uitloo^end dak; -feld, o.: driekant gevelvlak ot ge-velfront; -fenster, o.: zolderraam;-förmig, bv. n.: gevelvormig; -haus,o.: huis meteen spits toeloopenden gevel; -loch, o.: zolderraam; -mauer, vr.: gevelmuur; -saule, vr.: gevelspits; -schoss, m.: verponding (belasting op gebouwde eigendommen); -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -seite, vr.: gevelfront; -spiess, ra. (-spitze, vr.): gevelspits; -wand, m.: gevelmuur; -zinne,

GIEBELZmS.

269

GILDEMEISTER.

yr.: geveltop, gevelspits; -zins, m,: Zie -schoss.

gieb’sen, w. o. h.: (fam.) moeielijk ademhalen.

Giek, in Sam, I -baum, m.: (zeew.) giek, gijk; -segel (-baumsegel), o.: giek-zeil.

Gien, vr.: (zeew.) gijn, jijn; I -affe, m.: lummel; -tisch, m.: tandvisch; -lau-fer, m. (zeew.) gijntouw; -muschel, vr.: tandschelp.

Gier, vr.: begeerigheid (Zie Begierde); I -falk, m.: giervalk; -schlag, m,: (zeew.) zwaaiing; -schwalbe, vr.: muurzwaluw; -ziegel, m.: geerende dakpan.

gieren, w. o. h.: 1) gieren, geeren, schuins-loopen, (tig.) links en rechts zwaaien; lass das Schiff nicht -: (iron.) houd je roer recht!; 2) - auf: (tig.) op, vlammen op, vlassen op; - nach

eerig zijn naar, hunkeren naar.

Gier’enziegel, m.: geerende dakpan.

gier ig, bv. n.: begeerig; i -keit, begeerigheid.

Giess, in Sam. I -bach, m.: stortbeek, van eene rots neerstortende beek, (tig.) waterval; -bad, o.: (gnk.) stortbad; -bec-ken, o,: lampetkom; -blech, o. uitgegloeid plaat-ijzer, blik; -bogen, m. (-buckel, m.): gietvorm; -erde, vr.: vormers-aarde, vorm-aarde (bij de metaalgieters); -erz, o.: brons, gegoten metaal; -fass, o: 1) gieter (voorwerp om te gieten) met eene kraan, 2) lampetkom; -tieber, o. metaalgieters-koorts; -flasche, vr.: (metaalgieters-) schroefstok; -form, vr.: gietvorm; -haus, o. (-hütte, vr.): gieterij, metaalgieterij; -kammer, vr.: gietkamer, gieterij; -kanne, 1) gietkan, gietpot, gieter, 2) lampetkan; -kelle, vr.: gietlepel; -kessel, m.: gietketel; -kopt*, m.: (van gaatjes voorziene) kop der tuit van een gieter;-kunst, vr.: 1) metaalgietersvak, 2) lettergieters-vak; -loch, o.: 1) gietgat, opening van den gietvorm, 2) giettrechter, 3) fornuistrechter; -löffel, m.: gietlepel; -meister, m.: baas (meesterknecht) in de gieterij; -mergel, m.: mergel voor de gieterij; -metall, o.: gegoten metaal; -mutter,vr.:gietvorm, matrijs; -ofen, m.: (metaalgieters-)fornuis; -opfer, o.: (hist.) plengoffer; -pfanne, vr.: gietpan; -rinne, vr.: 1) gootsteen, 2) zinkput ; -röhre, vr.: 1) tuit van een gieter, 2) giettrechter: -sand, o.: vormzand, vor-merszand, zand voor (of van) gietvormen; -schaufel, vr.: (gieters-)schepper; -stein, m.: 1)poreus graniet, (metaalgieters-)steen, 2) gootsteen; -tafel, vr.: spiegelgieters-tafel; -tiegel, m.: gietkroes, smeltkroes; -tisch, m.: Zie -tafel; -trichter, m.: gietgat; -vogel, m.: (vog.) draainek; -waaren, vr. mrv.: gegotene waren; -werk, o.: 1) gietwerk, 2) gegoten werk; -zange, vr.: metaalsmelters-tang, metaal gieters-tang; -zapfen, m.: gegotene spil.

gies’sen, w. b. onr. (goss; gegos'sen): gieten (i. a. b.); w. onpers. onr. h.: es giesst: (fam.) het regent dat het giet; Gies'ser, m. (-s; mrv. -): gieter, (inz.) metaalgieter (-lohn, o.: gietloon); Gies rei'^vr,:^ gieterij; Gies'sung, vr.: gieting,

Gietau, o. (-es; mrv. -e): Zie

Geitau.

azen : be-

vr.:

vr.:

st

en.

IGift, vr. (slechts als laatste lid in samengestelde woorden): gift, geschenk.

IGift, o. (-es; mrv. -e): gif, vergif; (fig.) venijn, (ook:) vergif; (gnk.) smetstof;

- und Galle speien: (spr.) vuur en vlam spuwen; l -abtreibend, bv. n.: gifwerend v -apfel, m.: (pik.) manzanil-appel (-apfel-baum, m.: manzanillo, manzanilboom); -arzenei, vr.: 1) tegengif, 2; vergif (als. geneesmiddel); -bars (-barsch), m.: giftige zee-baars; -baum, m.: (pik.) gifboom;. -becher, m.: gifbeker; -beere, vr.: vergiftige bes; -bissen, m.: 1) vergiftige beet,, 2) gifbrok (vergiftig lok-aas); -blasé, vr. (-blaschen, o.): gifblaasje; -blut, o.: vergiftigd bloed; -bohne, vr.: gifboon (eene vergiftige slingerplant); -börs, m.: giftige zee-baars; -erz, o,: arsenicum-erts, ver-gifhoudend erts; -esche, vr.: (pik.) ver-nisboom; -essig, m.: kruiden-azijn, smet-stofwerende azijn; -gewachs, o.: vergiftig gewas, vergiftige plant; -haltig, bv. n.: yergif-bevattend, vergiftig; -hauch, m.: vergiftige adem, verpestende adem; -heil, o.: (pik.) antora-wortel (dienstig tegen vergiftige slange-beten); -hirschling, m.: (pik.) roode paddenstoel; -hund, m.: zeevarken; -hütte, vr.: gebouw waar arsenicum gesublimeerd wordt; -kraut, o.: (plk.> monnikskap, wolfswortel, aconiet; -latwer-ge, vr.: tegengif; -lehre, vr.: vergiften-leer; -los, bv. n.: niet-vergiftig; -losigkeit, vr.: bevrijdheid van gifdeelen; -mehl, o.: rattenkruit; -mischen, o.: (het)gifmengen; -mischer, m.: gifmenger; -mischerin, vr.: gifmengster; -mischerei’, vr.: gifmengerij ; -mittel, o.: Zie -arzenei; -pfeil, m.: vergiftigde pijl; -pflanze, vr.: vergiftige plant; -pflaster, o.: vergifwerende (smet-stofwerende) pleister; -pille, vr.: 1) als tegengif dienende pil, 2) vergif-pil (als geneesmiddel), 3) vergiftige pil; -pilz, m.: vergiftige paddenstoel; -pulver, o.: 1) als tegengif dienend poeder, 2) vergif-poeder (als geneesmiddel), 3) (fam.) poedertje (om iemand te vergeven); -regen, m.: honigdauw; -reich, bv. n.: veel vergif bevattend; -roche, m.: (visch:) vergiftige rog, pijlstaart, stekelrog; -schlange, vr.: vergiftige slang; -schwamm, m.: vergiftige paddenstoel, wolfsveest; -staude, vr.: vergiftige struik; -stein, m.: 1) bezoar, 2) tegengif; -suppe, vr.: vergiftigde soep; -trank, m.: 1) vergiftige drank, 2) vergiftigde drank; -tropten, m.: vergifdroppel, (fig.) gifdroppel; -voll, bv. n.: vol vergif, (fig.) vol venijn; -wasser, o.: 1) vergiftig water, 2) vergiftigd water; -wende, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) schelkruid; -zahn, m.: giftige (fig.: venijnige) tand.

giftig:, bv. n.: vergiftig; (fig.) venijnig ; (ook:) aanstekelijk, besmettelijk;

I -keit, vr.: vergiftigheid; (fig.) venijnigheid; (ook:) aanstekelijkheid, besmettelijkheid.

Gigant', m. (-en; mrv. -en): (fab.) s; gigan'tisch, bv. n.: reusachtig.

Gilb'blume, vr.: (pik.) ververswouw; Gil'be, vr.: gele oker; gil'big, bv. n.: okerachtig, geel; Gilb'kraut, o.: (pik.) ververswouw.

Gil de, vr.: gilde, gild; I -brief, m.: gildebrief, reglement van een gilde ; -haus, o.: gildehuis; -meister, m.: 1) gildemeester,

reu

GILLING.

270

GLANZMARMOR.

overman van een gilde, 2) baas die lid is van een gilde.

Gilling;, vr.: (zeew.) wulf; (van een zeil:) gier, geer, uitgilling; I -hölzer, o. mrv. (-kniee, o. mrv.): wulfhouten.

giltst, gilt: Zie geiten.

Gimf, m. (-es; mrv. -e): Zie Gimpf.

Gimpel, m. (-s; mrv. -): (vog.) bloed-vink; (fig.) stoffel, lummel, lomperd, ezel. onnoozele hals; Gimpelei’, vr.: onnoozel-heid; gim’pelhaft, bv.n.: onnoozel, stoffel-achtig.

Gimpf, m. (-es; mrv. -e): lus.

ging: Zie gehen.

Gin'gang, m. (-es, -s): gingang (zekere stof).

Ginseng,

«eng.

Ginwt, m. (-es) of Gin’ster, m. (-s): (pik.) bremstruik, brem.

Gip’fel, m. (-s; mrv. -): top; (fig.) toppunt; I -bruch, m.: barst (inz.: vries-barst) in den top; -förmig, bv. n.: (pik.) spits toeloopend; -reich, bv. n.: rijk aan toppen (pieken, spitsen); -standig, bv. n.: (pik.) spits toeloopend.

gip'felig, bv. n.: 1) met vele toppen; 2) spits toeloopend.

Gips, m. (-es; mrv. -e): gips (mrv.:

m.

(-es, -s): (pik.) gin-

gips-soorten), pleister; I -abdruck, m. (-abguss, m.): figuur van gips, afbeeldsel in gips; -anwurf, m.: pleistering, (eene) laag pleister; -arbeit, m.: pleisterwerk, stukadoorswerk: -arbeiter, m.: gipswerker, stukadoor; -artig, bv. pleisterachtig; -bild afbeeldsel in erins: -1

er, m.: gipswerker, n.: gipsachtig, eisteracntig; -ona, o.: pleisterbeeld, beeldsel in gips;-brei, m.: pleisterdeeg; -brenner, m.: gipsbrander; -brennerei', vr.: gipsbranderij; -büste, vr.: borstbeeld in gips; -decke, vr.: (eene) laag gips, (fig.) gestukadoord plafond; -drüse, vr.: ge-cristalliseerd gips; -erde, vr.: gips-aarde; -fass, o.: gipsvat; -figur, vr.: figuur van gips, afbeeldsel in gips, gipsbeeldje (-figurenhandler, m.: koopman in gips-beeldjes, fam.: beeldjeskoop); -form, m.: vorm van gips; -gebirge, o.: gipsgebergte; -giesser, m.: gipsgieter,gipswerker; -grube, vr,: gipsgroeve, gipskuil; -guhr, vr.: gips-aarde ; -haltig, bv. n.: gipshoudend; -kalk, gipskalk, pleisterkalk; -kelle, vr.: stukadoors-troffel; -kopf, m.: kop (borstbeeld) van gips ; -malerei', vr.: (het)fresco-schilderen; -marmer, m.: (van gips vaardigd) kunstmarmer; -pulver, gemalen gips; -mergel, m.: gipsmergeï; -mortel, m.: pleisterkalk; -mühle, vr.: gipsmoien; -muller, m.: gipsmaler; -ofen, m.: gipsoven; -sache, vr.: voorwerp van gips; -sand, m.: gipszand; -schaufel, vr.: gipsschop ; -sinter, m.: (min.) gipsachtige dropsteen; -spath [tl, m.: gipsspaath; -stem, m.: gipssteen; -überzug, m.: (eene) dek-laag gips, (eene) laag pleister; -waa-ren, vr. mrv.: voorwerpen van gips; -wand, m.: gepleisterde muur, met gips bekleede muur.

Igipsen, w. b.: pleisteren, met eene laag gips bekleeden, (inz.) plafonnee-ren.

m.:

ver-

o.:

Igip'sen (gip'sern), bv. n.: gipsen, van gips, van pleister.

Gip’ser, m. (-s; mrv. -): gipsgieter ; gipswerker; stukadoor.

Giraffe, vr.: (drk.) giraffe, kameel-

pardel; Giran'del, vr. (Girando’le, vr.): girandola (1. vuurpijlen-bundel; 2. kroon-kandelaar); Girant’, m. (-en; mrv. -en): (kph.) endossant; Giraf,

(kph.) geëndosseerde,

Gir'gel, m. (-s; mrv. -): giri'ren [ie], w. b.: (kph.)

Gi'ro, o, (-s; mrv. Gi’ri): (kph.) endossement (sein -geben: endosseeren); I -bank, vr.: giro-bank); Girondis'ten, m. mrv.: (hist.) Girondijnen; gir'ren, w. o. h.: kirren, koeren.

Gis, o.: (muz) g-mol; Gischt, enz.: Zie Gascht, enz.; gis'sen, w. o. h. en w. b.: gissen, (zeew.) het bestek opmaken; Gis'sung, vr.: gissing, (zeew,) bestek.

Git'ter. o. (-s; mrv. -): tralie; traliewerk; (fig.) hekje, hek; (ook:) rooster; (in ’t biljartspel:) beest; I -artig, bv. n.: getralied; -bett, o.: ijzeren ledikant; -bleek, o.: hek van gevlochten ijzerdraad; -chor, o.: (in kerken:) door een hek afgesloten koor; -erker, m.: balkon; -fenster, o.: 1) raam met traliewerk er voor, 2) zonneblind, jaloezie; -förmig, bv. n.: getralied; -loge, vr.: (tnl.) traliede loge; -schrank, m,: kast met getraliede deur of deuren; -stange, vr.: staaf (spijl, bout) voor of van traliewerk ; -stuhl, m.: met een hek afge-slotene (kerk-)bank; -thor, o.: hek, poorthek; -thüre, vr.: deur met traliewerk; -weise, bv. n.: 1) getralied, 2) bij wijze van hek; -werk, o.: 1) traliewerk,

2)    hekwerk; -zaun, m.: hek-omheining, hek.

Gifterchen, o. (-s; mrv. -): hekje.

git tericlit (git terig), bv. n.: getralied.

git’tem, w. b.: traliën, met tralies maken; 2) met een hek afsluiten;

3)    (van stoffen:) gestreept of geruit maken.

Glacis', o. (-): (vest.) glacis; Gla-dia'tor, m. (-; mrv. -to’ren): (hist.) gladiator, worstelstrijden worstelaar; Glahr’ke, vr.: (visch:) zee-bot, schar.

Glanz, m. (-es): glans, (fig.) luister; (van parelen:) water; (min.) glimmer;

I -auge, o.: (ins.) schoenlapper, pracht-vlinder; -band, o.: geglansd lint; -bank, vr.: (hoedenmakers-) glans-tatel; -be-raubt, bv. n.: van glans beroofd; -blatt, o.: spiegelfoelie; -blattchen, o,: blinkend loovertje ; -bürste, vr.: oppoetsborstel, oppoets-schuier; -dinte, vr.: gegomde inkt, glans-inkt; -eisenerz, o.: ijzerglans; -erz, o.: loodglans; -erhellt, bv. n.: schitterend; -farbe, vr.: vernisverf, vernis, (fig.) schitterende kleur; -firniss [nis], m.: glansver-nis; -geber, m.: (tech.) glanzer; -gold, o.: bladgoud, (fig.) klatergoud; -gras, o.: (pik.) kanarie-gras; -hammer, m.: glanshamer; -handschuh, m.: glacé-handschoen; -kaler, m,: (ins.) glimtor, (ook:) glimworm ; -kantille, vr.: gebruineerd kan-tielje-werk; -kohle, vr.: (min.) steenkool, glimmende steenkool; -korduan, m.:    geglansd marokijn(-leder); -leder,

o.: glimmend leder, glimmend leer; -lein-wand, vr.: geglansd (gegomd) linnen; -los, bv. n.: glansloos, dof, (fig.) niet-uit-blinkend, bescheiden; -losigkeit, vr.: glansloosheid, dofheid, (fig.) bescheidenheid, nederigheid; -inarmor, m.: glanzig

m. (-en; mrv. -en): wisselnemer; Zie Gerg-el;

endosseeren;

ge-

•mrmrsmr

m.:

zoo

er m

scoo -mac vr.:

- malen m.: vr.:

marmer; -masse, vr.: schitterende glans, (fig.) schitterende luister;*-meer, o.: (dk.) lichtzee; -papier, o.: gesatineerd papier; -pappe, vr.: glanzig karton; -periode, vr.: schitterend tijdvak; -presse, vr.: glanspers; -reich, bv. n.: glansrijk, (fig.) luisterrijk; -roth ltl, o.: Engelsch rood; -russ m.: kaarssnuitsel, lampe-zwart, blinkend roet; -schetter, m.: stijf linnen; gewast linnen; -seite, vr.: glanzige zijde, -spath [t], m.: (min.) mica, glimmer; -taf-fet, m.: geglansde taf; -umflossen (-um-woben), bv. n.: (fig.) schitterend; -voll, bv. n.: glansrijk, (fig.) luisterrijk; -wichse, vr.: glimmend smeer; -wurm, m.: 1) zee-rups. 2) glimworm.

Glanz. in Sam. I -hammer, m.: glanshamer; -spath [t], m.: (min.) mica, glimmer; -stahl, m. (-zahn, m.): polijststaal, bruineerstaal.

glan zen, w. o. h.: blinken, schitteren; es ist nicht alles Gold, was glanzt: (spr.) het is alles geen goud, wat blinkt; w. b.: glanzen, glanzig (geglansd) maken.

glan zend, bv. n.: schitterend, blinkend; -e Herkunft: zeer aanzienlijke afkomst.

Glan'zer, m. (-s; mrv. -): glanzer.

glan'zig, bv. n.: glanzig, blinkend.

Óla'ris (Ola rus), o. (-): (adk., het Zwitsersche kanton) Glarus; glar’ner, bv.

n.: uit (van) Glarus; Glar’ner, m. (-s; mrv. -): Zwitser uit het kanton Glarus ; Glar-nerin, vr.: Zwitsersche uit het kanton Glarus; glar'nisch, bv. n.: uit (van) Glarus,

&las, o. (-es; mrv. Gla'ser): glas: gern ins - gucken: (fam.) gaarne in het glaasje kijken, van een slokje houden; ein ge-strichen volles -: een boordevol glas; mit den Glasern anstossen: (met de glazen) klinken; I -abdruck, m.: af druk op glas; -achat, m.: glas-agaat; -ahnlich, bv. n.: glasachtig; -ahnlichkeit, vr.: glasachtigheid; -amiant, m.: glas-amiant;-apfel, appel die knapt als glas, (fig.) glazen knop; -arbeit, vr.: 1) glaswerk, 2) vensterruiten (mrv.), spiegelramen (mrv.); -artig, bv. n.: 1) glasachtig, 2) verglaasd; -artigkeit, vr.: 1) glasachtigheid, 2) verglaasdheid; -asche, vr.: glasschuim, glaszout, glasgal, alkali; -auge, o.: (hik.) glazen oog, kunst-oog, (vea.) glazig oog, dof staand oog, (fig.) paard met glazige oogen; -augig, bv. n.: (vea.) met glazige oogen; -bereitung, vr.: glas-vervaardiging; -birne, vr.: ijspeer (eene knappende winterpeer), (fig.) peervormige glazen knop; -blasé, vr.: glasblaasje; das -blasen, o.: het glasblazen; -blaser, m.: glasblazer (-blasereisen, o.: glasblazers-pijp); -boden, m.: 1) glasen vloer, 2) voet van een drinkglas; -bürste, vr.: glazenborstel, rattestaart (om lampeglazen, flesschen, enz., schoon te maken); -deckel, m.: glazen deksel; -diamant, m.: valsche (nagemaakte) diamant; -egel, m.: doorschijnende bloedzuiger; -elektriciteit', vr.: positieve electriciteit; -erde, vr.: glasaarde, glazuur-aarde; -erz, o.: 1) glasachtig zilver-erts, 2) zwavelverbinding met gedegen zilver; -fabrik, vr.: glasfabriek; -faden, m.: glasdraad; -farbe, vr.: glas-kleur, glasgroen; -farbig, bv.n.: glasgroen; -fenster, o.: 1) glazen-raam, raam met glasruiten, 2) (aan rijtuigen:) portierraam,

3) (tnb.) broeikas-raam (-fenster [mrv.] einsetzen in: ruiten zetten in); -feuchtig-keit, vr.: (ontl.) kristallijn vocht van het oog; -flasche, vr.: 1) fleseh, 2) flacon; -fluidum, o.: glasachtige vloeistof; -fluss , m.: vloeibaar glas, glas-smeltsel; -form, m.: glasvorm; -förmig, bv. n.: glas vormig; -fritte, vr.: glasspijs; -galle, vr.: 1) glasgal, glasblaasje, 2) glasschuim, glaszout, alkali,

3) rond lichtraampje; -gemalde, o.: schilderij op glas; -gemenge, o.: Zie -fritte; -geschirr, o.: glaswerk; -glocke, vr.: glazen stolp; -granate, vr.: valsche (nagemaakte) granaat; -griff, m.: (glasblazers-) roerstok; -grün, bv. n.: glasgroeiï'; -hafen, m.: glasblazers-smeltkroes, glas-spijskroes; -hammer, m.: glazenmakers-hamer; -handel, m.: glashandel, handel in glaswerk (einen -handel führen: in glas of in glaswerk doen); -handler, m.: glas-kooper, handelaar in glas of in glaswerk; -handlerin, vr.: handelaarster in glas of in glaswerk; -hart, bv. n.: zoo hard (d. i.

broos) als glas; -haus, o.: (tnb.) oranjerie,, wintertuin; -haut, vr. (-hautchen,

o.): (ontl.) het kristallijn vocht bevattend oogvlies; -heil, bv. n.: zoo helder als glas, kristalhelder; -honig, m.: witte honig; -hütte, vr.: glasblazerij; -igel, m.: doorschijnende bloedzuiger; -kalk, m.: Zie -asche; -kasten, m.: 1) glazen kast, kast met glazen deuren, 2) kast voor glaswerk,

3) (tnb.) broeikas; -kirsche, vr.: (pik,) knapkers; -kitt, m.: 1) glaslijm, 2) stopverf; -kopf, m.: (min.) bloedsteen; -koralle, vr.: glaskoraal (kleine -korallen: kraaltjes van glas); -korb, m. (-körbchen, o.): 1) glazen mand(je), mand (mandje) van glas, 2) mand (mandje) voor glazen (of: voor glaswerk); -körper, m.: (ontl.) kristallijn vocht van het oog; -kram, m.: 1) glaswinkel, 2) Zie -handel; -kramer, m.: 1) winkeli glaswerk, 2) Zie -handler; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, glaskruid; -kugel, vr.: glazen bol, bol van glas; -laden, m.: glaswinkel; -lampe, vr.: lampion, illumineer-glas; -laterne vr.: 1) glazen lantaarn (b. v. in een portaal), lantaarn (geheel) van glas, 2) lantaarn met glazen; -lava, vr.: glasachtige lava; -leuchte, vr.: Zie -laterne; -linse, vr.: lens (van een tele-p); das -' machen, o.: het glasblazen; dier, m.: glasblazer (-macherkunst, glasblazerskunst, glasblazersvak); das „Lv,.*, o.: het schilderen op glas;-maler, glasschilder, schilder op glas; -malerei’, 1) (het) schilderen op glas, 2) schilderwerk op glas;-mann, m.: Zie-handler; -masse, vr. (-materie, vr.): glasspijs, frit; -mehl, o.: fijngestampt (fijngemalen) glas; -meister, m.: 1) eigenaar eener glasblazerij, 2) baas (meesterknecht, opzichter) in eene glasblazerij, bestuurder (directeur) van eene glasblazerij; -nuth [t], vr.: glassponning (voor de ruiten in een raam); -ofen, m.: glasoven, glasblazers-oven; -papier, o.: geglansd (gesatineerd) papier; -paste. vr.: gekleurd glas; -pech, o.: steenpek, harde pek; -perle, vr.: valsche (nagemaakte) parel (kleine -perlen: glazen kraaltjes; schwarze -perle: zwarte koraal); -platte, vr.: platte schijf van glas, (fig.) spiegel; -porzellan, o.: doorschijnend porselein; -quartz, m.:

glaskahmeBt

in.:

ler, m.: 1) glazenspoeler, 2) spoelbekken voor (de) drinkglazen.

Crla’serin, vr, (mrv. -nen): 1) glazen-makers-vrouw; 2) vrouw (juffrouw) van do glazenmakerij.

-wasser,

vr.:

bw.:

glasachtig kwarts; -rahmen, m. (-rahm

m.): vensterraam, glazen-raam;-raumer,

m.: Zie -Mirste; -raute, vr.: ruit, glasruit; -rinde, vr.: glazuur; -ring, m.: glazen ring, ring van glas; -röhre, vr.: glazen buis, glazen pijp(je); -salz, o.: Zie -asclie; -sand, o.; 1) glasachtig zand, 2) zandfijn gruis van glas, 3) zand voor de glasblazerij; -satz, m.: glasspijs, frit; -schaum, m.: Zie -galle no. 2; -scheibe, vr.: ruit, glasruit (-scheiben einsetzen in: ruiten zetten in); -scherbe, vr.: glasscherf; -schlange, vr. (-schleiche, vr.): (drk.) blindslang, glasslang; das -schleifen, o.: het glasslijpen, het spiegelglas-slijpen; -schleifer, m.: glasslijper, spiegelglasslijper; -schmalz, h. (-schmelz, m.): glaszout, glasgal, alkali, (pik.) glaskruid, muur-kruid; -schmelzer, m.: glassmelter; -schmutz, m.: Zie -asclie; das -schnei-den, o.: 1) het glassnijden, 2) het glasslijpen; -schneider, m.: 1) glassnijder, 2) glasslijper, spiegelglas-slijper; -schörl, m.: (min.) bijlsteen, axiniet; -schrank, m.:

1)    glazen kast, kast met glazen deuren,

2)    kast voor glaswerk; -schrankchen, o.:

1)    glazen kastje, 2) kastje voor glaswerk ;

-schürer, m.: stoker in eene glasblazerij; -schweiss, m.: glasschuim; -seife, vr.: (min.) bruinsteen, mangaan; -spath [tl, m.: vloei-spaath ; -spiel, o.: (muz.) glas-harmonica; das -spinnen, o.: het glassjdnnen; -spinner, m.: glasspinner; -stein, m.: (min.) axiniet, (fig.) valsche (nagemaakte) diamant; -stempel, m.: merk (stempelmerk) eener glasblazerij; -stiefel, m.: glasbedekking (glazen bovenstuk) op eene pers-pomp ; -stock, m.: glazen bijënkorf; -tafel, vr.:    1) platte schijf van glas,

2)    glasruit; -theil [t], m.: glazen gedeelte (van iets: dat gedeelte, dat uit glas bestaat) ; -thrane, vr.: glas-traan, spring-glaasje; -thüre, vr,: glazen-deur, deur met glazen; -tiegel, m. (-topf, m.): glasblazers-smeltkroes; -trager, m.: glaskooper; -trop-fen, m.: Zie -thrane; -vergolder, vergulder op glas; -vergoldung, vergulding op glas; -verschlag, m.: Zie -wand; -versicherung, vr.: verzekering tegen schade door het breken van glasruiten; -waare, vr.: glaswaren (mrv.), glaswerk; -wand, m.: glazen middelschot, middelschot van glas; -werk, o.: glaswerk; -wurz, vr.: (pik.) glaskruid, muurkruid; -zahren, vr. mrv.: glastranen, springglaasjes; -zange, vr.: glasblazers-tang; -zeolith. m.: (min.) glasachtige bruinsteen; -zucker, m.: kandij, klontjes-suiker, klontjes (mrv.).

Crlas'clien, o. (-s; mrv. -); glaasje.

Gla'ser, m. (-s; mrv. -): glazenmaker;

I -arbeit, v.: glazenmakers-werk; -blei, o.: glazenmakers-lood, lood der (of: voor) glasruiten; -diamant, m.: glazenmakers-diamant; -geselle, m : glazenmakersknecht; -gewerk, o.: Zie -zunft; -handwerk, o.: glazenmakers-ambacht; -junge, m.: gla-zenmakers-jongen, glazenmakers-leerling; -kitt, m.: stopverf; -meister, m.: glazen-makers-baas; -zunft, vr.: glazenmakers-gilde.^

GIHser, o. mrv.: glazen (inz.: drinkglazen); I -klang, m.: (het) klinken van (de) glazen; -racke, vr.: glazenrek, rek (of: plank) om glazen op te zetten; -spü-

gla'sern," bv. n.: glazen, van glas; gla'sicht, bv. n.: 1) glasachtig, 2) glazig; gla'sig, bv. n.: 1) glas bevattende, (fig.) met vele glasruiten, 2) glazen, van glas; glasi'ren [ie.l, w. b.: Zie glasuren; Glas'se, vr.: gesponnen goud of zilver, met gouddraad (of: met zilverdraad) doorwerkte zijde; Glasur', vr.: glazuur, (op banketbakkers-waar:) glaceersel (-erde, vr.: glazuur-aarde, glas-aarde;

o.: glazuur-water); glasu'ren, w. b.: verglazen, het glazuur geven aan, (bij banketbakkers:) glaceeren.

€rlat'seher, m.: Zie Oletscher, g-latt, bv. n. en bw.: glad (i. a. b.); -e Oberflache; gladde oppervlakte;-er Stoff (-er Zeug): gladde stof; -e Haut: glad (zacht) vel; -es Kinn: gladde (niet ruige of harige) kin; -er Weg: gladde (glibberige) weg; -er Mauer: gladde (naakte, kale) muur; -e Zunge: gladde (welbespraakte, overredende) tong; -e Worte: gladde (glad-ingangvindende, vleiende, lieve, zoete) woorden (Einem -e Worte geben: iemand zoete woordjes toespreken, lief tegen iemand spreken); ein -es Mad-chen: 1) een glad (oolijk, geslepen, berekend, overredend) meisje, 2) een lief (net, aardig) meisje; einen Hut - bürsten: eenen hoed gladborstelen; - streichen: gladstrijken; - machen: gladmaken; - ho-beln: gladschaven; - wegschneiden: glad wegsnijden; - vergessen: glad (geheel en al) vergeten; - abschlagen: gladweg afslaan, gladweg weigeren; - heraussagen: glad (rond, zonder omwegen) er mede voor den dag komen; - anliegen (- sitzen): glad (zonder plooien) zitten (b.v. een kleeding-stuk): I -bartig, bv.n.: baardeloos; -blatte-rig, bv. n,: glad van blad; -büchse, vr.: geweer met een gladden (niet getrokken) loop; -bütte, vr.: (viseh:) heilbot; -eis, o,: 1) ijzel, 2) (fig.) glad ijs, glibberig ijs (Einen auf’s -eis führen: fig.: iemand op glad ijs brengen); -eisen, w. onpers. h.: ijzelen (es -eiset: het ijzelt); -feile, vr.: zoetvijl; -haarig, bv. n.: 1) met glad haar, met haar zonder krul, 2) met gladgekamd haar, (iron.) met rechtvaardig haar; -hai,

m. : (visch:) gladde haai; -heit, vr.: gladheid (i, a. b.); -hobel, m.: zoetschaaf; -horn, m.: (pik.) Indische gladhoutboom, (schelp:) gladde kinkhoorn; -kopf, m.: (visch:) gladkop; -köpfig, bv. n.: met gladgekamd haar; -randig, bv.

n. : glad van rand; -roche, m. (-rai, m.): (visch:) gladde rog; -rücken, m.: (ins. en visch:) gladrug; -saamig j-samigl, bv. n.: glad van zaadkorrel; das -schleifen, o.: het gladslijpen; -schleifer, m.: gladslijper; -sohle, (visch:) tong; -walze, vr.: plet-rol; -weg,

gladweg, rondweg, zonder omwegen; -züngig, bv. n.: glad van tong, welbespraakt; -züngigkeit, vr.: gladheid van tong, welbespraaktheid.

Glatt, in Sam. I -bein, o.: polijstbeen, gletbeen; -eisen, o.: glet-ijzer, strijk-ijzer, pers-ijzer; -holz, o.: polijsthout, glethout, (bij schoenmakers:) likhout; -horn, o.:

glethoorntje, polijsthoorntje: -kaïnmer,    Geest gelooven; an Geister aan spoken

vr.: polijstkamer;-keule, vr. (-kolben, m.):    gelooven; wer leicht glaubt, der wird

glethout, plethout, pershout; -machine,    leicht betrogen: (spr.) wie lichtgeloovig

vr.: 1) glansmachine, 2) werktuig om te    (wie te goed van vertrouwen) is, wordt

polijsten; -mühle, vr.: 1) pletmolen, giet-    licht bedrogen: steif und fest stokstijf

molen, glansmolen, (bij papiermakers:)    gelooven; man glaubt ihm nicht mehr:

kalandermolen, 2) loodglidmolen; -platte, ' men gelooft hem niet meer; das glaube vr.: kalanderplaat;-presse, vr.: glans-pers,    ich nicht: dat geloof ik niet; ich glaube,

pletpers; -scheide, vr. (-schiene, vr.):    dass....: ik geloof (ik denk, ik vermoed,

(schoenmakers-)likhout;-stahl, o.: bruineer- ik vooronderstel) dat    daran - müs-

staal, gietstaal, polijststaal; -stein, m,:    sen: (fam.) er aan moeten gelooven (zich

steen om mee glad te maken (te polijsten,    er aan moeten onderwerpen, zich er in

te glanzen, enz.); -tisch, m.: strijktafel,    moeten schikken).

tafel om op te strijken; -zahn, m.: Zie Grlaii'bens, in Sam. I -abfall, m. -stein.    (-absage, vr.): afval van het geloof;

glat’ten, w. b.: gladmaken, polijsten, glanzen, bruineeren, politoeren, enz.

CHLat'ter, m. (-s; mrv. -): 1) glanzer, polijster, gladmaker, bruineerder, poli-toerder, enz.; 2) werktuig om te galatten; Glat’terin, vr. (mrv. -nen): glansster, polijsster, gladmaakster, bruineerster, politoerster, enz.

CJTat'tigkeit, vr.: gladdigheid, gladheid.

glattlich, bv. n.: gladachtig, eenigs-zins glad.

Cüatz’e, vr.: kale plek (op het hoofd), (ontl.) haarlooze plek tusschen de twee wenkbrauwen, (fig,) kaal hoofd (eine -bekommen: een kaal hoofd krijgen, kaal beginnen te worden); glatz’ig, bv. n.: kaal, haarloos; Glatz kopf, m,: kaal hoofd, (fig., persoon:) kaalkop; glatz'köpfig, bv. n.: kaal van hoofd.

G-lat’te, vr. gladheid (i. a. b.); (min.) -abtrünnige? m. en vr.: geloofsverzaker loodglid.    (vr.: geloolsverzaakster), afvallige, rene

glau, bv. n.: 2) helder, klaar; 2) levendig, vlug; 3) scherpziend, oolijk; ! -augig, bv. n.: met levendige oogen; -kopf, m.: kaalkop.

glaub, in Sam. I Zie de samenstellingen verder hieronder op hare plaats.

Cwlau’be, m, (-ns): geloof. Zie Crlau-ben.

. Iblauben, m. (-s): geloof (i. a. b,), (kkl., een gedeelte der Mis:) Credo; (fig.) vertrouwen, (kph.) krediet; auf -: op krediet; allen - verloren haben: alle krediet verloren hebben; Treu und -: goede trouw; ohne Treu und - sein: niet te vertrouwen zijn; weder Treu noch - halten: zich om God noch gebod bekreunen ; einer Sache - schenken (- beimessen): geloof slaan (schenken, hechten) aan iets; dazu gehort ein starker - : daar behoort een sterk geloof toe; - haben an: vertrouwen stellen in; den ' christlichen - annehmen : het christendom (het christelijk geloof, den christelijken godsdienst) aannemen; der apostolische -: het apostolische geloof, de apostolische geloofsleer; seinen - verlaug-nen: zijn geloof verloochenen; vom -abfallen: van zijn geloof (zijn godsdienst, zijne kerk) afvallig worden, zijn geloof verzaken; I -fest, bv. n.: vast (palstaande) in het geloof; -los. bv. n.: zonder geloof, geloovig;-losigkeit, vr.: ongeloof; -voll, bv. n.: inniglijk geloovig.

Iglauben? w. o. h. en w. b.: gelooven (i. a. b.); Einem -: iemand gelooven; eine Sache -: aan iets gelooven; einen Gott -: aan (in) één God gelooven; an Gott, an Christum, an den heiligen Geist -: in God, in Christus, in den Heiligen

"I!

gaat; -abtrünnigkeit, vr.: Zie-abfall; -ahnlichkeit, vr.: gelijkheid (eenerlei-heid) van geloof; -anderung, vr.: verandering van geloof, overgang tot een ander geloof, (fam., het) omkeeren van zijn rokje; -artikel, m,: geloofsartikel, artikel des geloofs; -bedrückung, vr.: verdrukking van het geloof; -befehl, bevel in geloofszaken; -bekenner, m.: belijder van een geloof; -bekentniss [s|, o.:

1) geloofsbelijdenis, confessie, 2) (kkl.) Credo (das augsburgische -bekentniss [sj: de Augsburgsche confessie; ein politisches -bekentniss [s]: eene staatkundige geloofsbelijdenis); -beschirmer, m. (-beschützer,

m.): beschermer (verdediger) van het geloof; -bote, m.: 1) apostel, 2) zendeling, missionaris ; -bruder, m.: geloofsgenoot, broeder in den geloove; -buch, o.: boek des geloofs; -bund, m.: geloofsbond: -druck, m.: geloofsdwang; -duldung, vr.: toelating van een geloof, (fig.) verdraagzaamheid in zake van het geloof; -dünkel,

m.: verhoovaardiging op zijn geloof; -eid,

m.: geloofs-eed; -eifer, m.: geloofs-ijver; -eiferer, m.: ijveraar voor het geloof, (fig.) dweper; -entsagung, vr.: Zie -abfall; -feind, m.: vijand van het geloof; -fest, bv. n.: Zie glaubenfest; -flüchtling, m. en vr.: vluchteling (uitgewekene) om der geloofswille ; -formel, vr.: geloofsformulier; -freiheit, vr.: geloofsvrijheid, (fig.) vrijheid van denken; -frucht, vr,: vrucht des geloofs; -gelehrsamkeit, vr.: dogmatieke godgeleerdheid; -genoss, m.: geloofsgenoot (abweichende -genossen : kkl,: afgescheidenen); -gericht, o.: rechtbank voor geloofszaken (das spanische -gericht: d Spaansche Inquisitie, het Heilige Officie); -gesellschaft, vr.*. godsdienstige vereeni-ging; -gleichgültigkeit, vr.: onverschilligheid in geloofszaken; -grund, m.: geloofsgrond; -handlung, vr.: auto-da-fe; -held,

m.: geloofsheld, martelaar voor het geloof; -heuchler, m.: vroomheidshuichelaar, schijnvrome ; -irrthum [tl, m.: godsdienstig dwaalbegrip; -kampf, m.: 1) strijd voor het geloof, 2) inwendige geloofsstrijd; -krieg, m.: godsdienst-oorlog; -lehre, vr.: geloofsleer; -lehrer,m.: dogmaticus, onderwijzer in het leerstellige des geloofs; -lehrig, bv. n.: dogmatiek, dogmatisch, leerstellig; -lehrling, m. en vr.: catechisant; -los, bv. n.: Zie glaubenlos; -lo-sigkeit, vr.: Zie Glaiibenlosigkeit; -meinung, vr,: geloofsbegrip ; -menger, m.: ijveraar voor de ineensmelting van verschillende sekten; -mengerei’, vr.: aanwen-

18

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

ging

van)

dolle

waars

piange: vangst; e schlagen)

zijn (vier uren slaan); auf dem Lande sieht - Alles ganz anders aus: buiten (ten platten lande, zoodra men buiten komt) ziet alles er geheel anders uit; 2) gelijk, in gelijke mate, even ; - auf spielen: ge-lijk-op spelen; - weit von einander ent-fernt: even ver van elkander af, op gelijken afstand van elkander; das ist - viel: (spr.) dat doet er niet toe, dat maakt geen verschil; es ist mir ganz -: het is mij volkomen hetzelfde, het is mij geheel onver-

ding van pogingen om verschillende sekten ineen te doen smelten; -muthlt], m.: moed des geloofs, godsdienstige vastberadenheid; -neuerer, m.: invoerder van nieuwigheden in het geloof; -opfer, o,: slachtoffer van zijne (hare) godsdienstige overtuiging, martelaar (martelares) voor het geloof; -panier, o.: banier des geloofs; -partei, vr.: geloofs-partij, sekte; -pflicht, vr.: geloofs-plicht; -probe, vr.: bewijs van zijne (hare) godsdienstige overtui-; -prüfung, onderzoek naar (toetsing de geloofs-overtuiging ; -raserei, vr.: dweepzucht; -punkt, m.: geloofspunt; -regel, m.: geloofsregel; -reiniger, m.: zuiveraar van het geloof, hervormer; -reinigung, vr. : geloofshervorming, uitroeiing van bijgeloovige stellingen uit eene geloofsleer; -richter, m.: rechter in geloofszaken, inquisiteur; -sache, vr.: 1) geloofszaak, 2) geloofspunt; -satz, m.; leerstelling des geloofs, dogma, geloofsartikel; -schwarmer, m.: geestdrijver, dweper; -schwarmerei, vr.: geestdrijverij, dweperij, (fig.) dweepzucht; -skrupel, m.: gemoedsbezwaar; -streit, m.: 1) strijd voor het geloof, 2) strijd (twist) over geloofszaken ; -streiter, m.: geloofsheld, kampioen voor het geloof; -streitigkeit, vr.: tegenstrijdigheid van sommige geloofs-punten; -stück, o.: geloofs-punt, leerstuk des geloofs; -verbesserer, m.: Zie -reiniger; -verbesserung, vr.: Zie -reinigung; -vereiniger, m.: Zie -menger; -vereini-gung, vr.: Zie -mengerei; -verfassung, vr.: kerk-regeling; -verleugner, m.: ver-loochenaar van zijn geloof; -vertheidiger [tl, m,: verdediger van (kampioen voor) het geloof; -vertheidigung [t], vr.: verdediging van het geloof; -verwandte, m. en vr.: geloofsgenoot; -verwandtschaft, vr.: 1) eenerlei geloofs-overtuiging, 2) (het) behooren tot een en hetzelfde kerkgenootschap; -voll, bv. n.: inniglijk ge-loovig; -vorschrift, vr.: voorschrift des geloofs, geloofsregel; -werber, m.: proselietenmaker; -werberei, vr.: proselietenmakerij; -werth [tl, bv. n.: geloofwaardig ; -willig, bv. n.: bereidwillig om te gelooven, (fig.) goedgeloovig, lichtge-loovig; -wissenschaft, vr.: (het) leerstellige des* geloofs, (fig.) godgeleerdheid, theologie; -wissenschaftlich, bv. n.: theologisch, godgeleerd; -wort, o.: vrome kernspreuk; -wuth | tl, vr.: dolle dweepzucht; -wüthig [t], bv. n.: dol dweepziek; -zeuge, m. en vr.: geloofsgetuige, martelaar (martelares) voor het geloof; -zunft, vr.: kerkelijke sekte, godsdienst-sekte; -zünftelei, vr.: sektegeest; -zünftler, m.: 1) aanhanger eener sekte, 2) scheurmaker; -zwang, m.: geloofsdwang; -zweifel, m.: 1) twijfel in geloofszaken, 2) twijfelzucht ; -zweifler, m.: twijfelaar (in geloofszaken); -zwist, in.: twist over geloofszaken.

Glaubersalz, o. (-es; mrv. -e): Glauberzout.

glaubliaft, bv. n.: te gelooven, geloofbaar, geloofwaardig; Glaub’haftig-keit, vr.: geloofbaarheid, geloofwaardigheid.

glaubig, bv. n.: (theo.) geloovig; (fig.) lichtgeloovig; Glau’bige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: geloovige (die Glau-bigen, mrv.: de geloovigen); Glau'biger, m. (-s; mrv. -): schuldeischer, crediteur; Glau’bigerin, vr. (mrv, -nen): schuldeischer es, creditrice; glaub'lich, bv. n.: te gelooven, geloofbaar, (fig.) aannemelijk, waarschijnlijk; Glaub'lichkeit, vr.: geloofbaarheid, (fig.) aannemelijkheid, chijnlijkheid; glaub’würdig, bv. n.: geloofwaardig; Glaub'würdigkeit, vr.: geloofwaardigheid.

glauch, bv. n.: groenachtig, zeegroen; (fig. fam.) proper, net; (mnw.): dood, geen metaal bevattende ; I -herd, m. (mnw.) van planken ineengeslagene spoelbak voor de ertswassching; (van vogels:) nestje.

Glau kopf, m.: Zie glau.

Ccle’de, vr.: zwad (afgemaaid koorn), zwade.

G-leTe, vr.: speer, lans, piek; Gle'-fen, m. (-s; mrv. -): 1) bende speerruiters (lansiers); Gfle'fener (Gle’fenbürger, Gle'fenreiter), m. (-s; mrv. -): speerruiter.

IGfleich, m. (-es; mrv. -e): (ontl.en pik.) geleding.

Igleicli, bv. n.: 1) gelijk, zelfde, gelijkstaande; der -e Werth |tl: de gelijke waarde, het equivalent; -e Grossen: gelijke (met elkander gelijkstaande) grootheden; unter Leuten -en Standes: onder lieden van gelijken (denzelfden) stand; von -em Alter: van gelijken (denzelfden) leeftijd; auf -em Gewinn oder Yerlustmit Einem handeln: samendoen met iemand half om half; Einem mit -er Münze be-zahlen: (fig.) iemand met gelijke munt betalen; ein -es Paar: een gelijk paar, een paar dat goed bij elkander past; -er Weise (-er Gestalt, -er Massen, auf -e Weise): gelijkerwijze, op gelijke wijze, eveneens; zu -er Zeit: te gelijker tijd op denzelfden tijd; 2) gelijk, recht, egaal, effen, glad; -es Rohr: egale rotting (zon der knobbels of geledingen), recht riet (niet kromgegroeid); ein -er Stengel: een, rechte (egale) stengel; 3) (als z. n. gebezigd:) gelijk; - und - gesellt sich gern: (spr.) soort zoekt soort; -es mit -em ver-gelten: (fig,) met gelijke munt betalen; er ist meines -en: hij is mijns gelijke ; seines -en nicht haben: zijns gelijke niet hebben; ohne -en: zonder wedergade.

Igleich, bw.: 1) dadelijk, terstond, oogenblikkelijk, aanstonds, oi> het (zelfde) oogenblik; ich komme -: ik kom dadelijk; er wird - kommen: hij zal dadelijk komen; wir sind - fertig: wij zijn op het oogenblik (aanstonds) klaar jetzt -: nu dadelijk; - anfangs: van he begin afaan dadelijk; - nach dem Em-dadelijk (terstond) na de ont-es wird - drei Uhr sein (vier Uhr ': het zal aanstonds drie uren

dschillig; 3) gelijk aan, als, evenals, juist    lijk van as, met gelijke assen; -ahn-

als ; - einem Donnerschlage traf ihn diese    lich, bv. n.: volkomen aan elkander ge-

Nachricht: als een donderslag trof hem    lijk-, -ahnlichkeit, vr.: volkomene gelijk-

deze tijding; 4) even, juist, volkomen;    heid aan elkander; -alterig, bv. n.: van

-    als: evenals, juist als; - als ob (-als gelijken leeftijd, even oud; -armig, bv.

wenn): juist alsof.    n.: gelijk van armen, met even lange

Igleich, bw. en bv. n. (in verband met    (dikke, stevige, groote, breede, enz.) ar-

een

werkwoord:) gelijk; - achten: gelijk-    men; -artig, bv. n.: gelijksoortig, eenerlei:

achten, beschouwen als gelijk te staan;    -artigkeit, vr.:gelijksoortigheid,eenerlei-

sich - bleiben: zich (-zelven) gelijk blijven,    heid; -bedeutend, bv. n.: van gelijke

<van uurwerken:) goed gaan, geregeld    beteekenis, (tik.) synoniem (-bedeutende

loopen, gelijkmatig loopen zonder hape-    Wörter: woorden van gelijke beteekenis,

ren; - geiten: 1) evenveel waard zijn, in    synoniemen); -bein, o.: (ontl.) gewrichts-

waarde gelijkstaan; 2) evenveel gelden:    been; -blatterig, bv. n,: gelijk van blad;

-    halten: beschouwen als gelijk te staan,    -bleibend, bv. n,:bestendig (sich-bleibend:

voor gelijk houden; - hammern: gelijkha-    zich gelijkblijvend); -blumig, bv. n.: gelijk

meren, de bulten en deuken er uithame-    van bloem; -breit, bv. n.: even breed, van

ren; - klopfen: gelijkkloppen, gelijkslaan,    gelijke breedte (-breite Schultern: goed

zóó kloppen of slaan dat alle oneffenhe-    geëvenredigdc schouders); -deutig, bv. n.:

den verdwijnen; - kommen [3]: evenaren;    Zie -becleuteml; -deutigkeit, vr.:gelijk-

-    laufen [3|: gelijk-op loopen met, even    heid van beteekenis; -eek, o.: figuur

hard (snel, veel, lang, enz.) loopen; ich    (lichaam) met gelijke hoeken; -eckig, bv,

kann dir nicht laufen: ik kan niet tegen    n.: met gelijke hoeken;-empfindend, bv.

u loopen, ik kan zoo goed niet loopen als    n.: sympathetisch; -empfindung, vr.: sym-

;gij ; - lauten: in klank met elkander g-e-    pathie; -entfernt, bv. n.: even ver verwij-

lijkstaan, denzelfden klank hebben of van    derd; -er, in Sam.: Zie gleicher; -ewig,

zich geven, (muz.) goed samenklinken, te    bv. n.: mede-eeuwig, .gelijkelijk (evenzeer)

zamen een

welluidenden klank voort-    eeuwig; -ewigkeit, vr.: mede-eeuwigheid,

brengen, (ook:) gelijk van toon (even    (het) even eeuwige; -falls, bw.: insgelijks,

hoog of laag gestemd) zijn, (fig.) gelijk-    eveneens, evenzeer; -farbig, bv. n.: 1) ge-

luidend zijn, van gelijken inhoud zijn; -    lijk van kleur, van dezelfde kleur, 2) effen

machen: gelijkmaken, alle ongelijkheid    van kleur; -farbigkeit, vr,: 1) gelijkheid

doen ophouden (4e nmv.: den Boden -    van kleur, eenerlei kleur, 2) effenheid

machen: den grond gelijk (d. i. overal    (eenheid) van kleur; -fausten, w. b.:

vlak en effen) maken; 3e nmv.: der Erde    gelijkstrijken, gladstrijken ; -fliessend, bv.

-machen: met den grond gelijkmaken, zoo    v.: (tik.) gelijkvloeiend; -förmig, bv. n.:

afbreken of slechten of uitroeien dat cr    gelijkvormig, (fig.) eentonig; -förmigkeit,

niets van boven den grond blijft staan);    vr.: gelijkvormigheid, (fig.) eentonigheid ;

-    richten: gelijk (naar één richtsnoer)    -fühlend, bv. n.: 1) met dezelfde gevoe-

m.: (drk.)

richten; - schatzen: gelijkschatten, be-    lens bezield, 2) voor dezelfde gewaar-

schquwen als gelijk te staan;-schlagen:    wordingen vatbaar: -füssler,    '

gelijkslaan (Zie -klopfen); - schneiden : dier met platte ongespletene hoeven, geljjksnijden; - sehen [31: er juist uit- Igleicli'lgeartet, bv. n.: gelijk (eener-zien als, gelijken op (Einem - sehen:    lei) van aard; -gefiedert, bv.n.: met eener-

op iemand gelijken); - sein [3]: gelijk    lei vederen; geflügelt, bv. n.: met eenerlei

zijn aan, (fig.) gelijken op (einander    vleugels; -gefühl, o.: overeenstemming in

-    sein: aan elkander gelijk zijn, op elk-    gevoelens, sympathie; -geltend, bv. n.:

andm- gelijken); - setzen: gelijkzetten,    tegen elkander opwegend, equivalent, (tik.)

rechtzetten; - stellen: gelijkzetten, recht-    van gelijke beteekenis, synoniem;-gesinnt,

zetten (sich Einem -: zich met iemand    bv. n.: i) gelijkgezind, eens van zin; -ge-

gelijkstellen); es Einem - thun: het iem.    staltet, bv. n.: van eenerlei gedaante,

nadoen (het evengoed doen als die iem.),    eenerlei; -gestimmt, bv. n.: (muz.) even

iemand evenaren, met iem. wedijveren ;    hoog gestemd, in denzelfden toon gestemd,

-    werden: gelijk worden (1. aan elkander    (fig.) in eenerlei stemming, (ook:) gelijkgelijk worden, 2, vlak of plat of effen    gezind, eens van zin; -gewicht, "o.: even-

worden; Einem - werden: aan iemand    wicht, (zeew.) ballast, (schl.) gelijkmatige

gelijk worden).    verdeeling (das -gewicht halten: in even-

Igleich, bw, [3]: gelijk aan, gelijk    wicht blijven, tegen elkander opwegen;

met; der Erde -: met den grond (met    Einem das -gewicht halten: fig.: aan iem.

den vloer) gelijk, gelijkvloers; dem    het hoofd bieden, tegen iemand bestand

Wasser -: met den waterspiegel gelijk,    of opgewassen zijn); -gewichts, in Sam.

waterpas.    (-lehre, vr.: evenwichts-leer; -punkt, m.:

Igleicli. vgw.: al, zelfs al; waren    middelpunt van zwaartekracht, zwaarte-

Sie - mein Tater: al waart gij mijn    punt;-stange, vr.: balanseer-stok);-giltig,

vader; ist er - nicht reich (of: wenn er    bv.n.: Zie -giiltig;; -gradig, bv. n.: gelijk

-    nicht reich ist), so ist er doch gross-    van graden (-gradige Seekarten: platte

rnüthig [tl, al is hij niet rijk, hij is toch    zeekaarten); -gültig, bv. n.: 1) Zie -gel-

edelmoedig; sollte er auch - darüberböse    tend, 2) onverschillig (-gegen: voor);

werden: al wierd hij er boos om; ob er -    -gültigkeit. vr.: gelijke waarde, 2) onver-

(ook: obgleich er) in Mexiko ist: al is hij    schilligheid.

in Mexico.    IGleieli’llialtuiig, vr.: gelijkstelling,

Iffleicli, in Sam. I -abstandig (-ab-    gelijkschatting; -hammer, m.: plethamer;

stenend), bv, n.: even ver van .elkander    -heit, vr.: 1) gelijkheid, overeenkomst,

af staande, evenwijdig; -abstandigkeit,    gelijkenis, 2) gelijkheid, eenerleiheid,

vr.: evenwijdigheid; -achsig, bv. n.: ge-    3) gelijkheid, effenheid, vlakheid; -hoch,

g-e-

Gleis, o. (-es; mrv. -e): spoor, wagenspoor; I -weite, vr.: (op spoorwegen:) spoorwijdte, spoorbreedte. Zie Geleise.

gleisen, w. o. h.: in het spoor blijven, het spoor houden.

Gleis'se, vr.: (pik.) scheerling, dolle kervel; (fig.) onkruid.

gleis'sen, w. o. onr. h. (gliss; geglis-sen): 1) blinken, schitteren, vertoon maken; von aussen - : een schoonen schijn hebben; 2) huichelen, veinzen; gleis'send, bv. n.: 1) blinkend, schitterend, 2) huichelend, veinzend, (fig.) gluiperig, (ook:) flikflooiend, fleemend, mooipratend; GHeiss -ner, in. (-s; mrv. -): 1) gluiper, veinzer, 2) huichelaar, schijnheilige, 3) fleemer, flikflooier, mooiprater: Grleissnerei’, vr.: 1) gluiperigheid, veinzerij, 2) huichelarij, schijnheiligheid, 3) flikflooierij, mooipra-terij; Gleiss'nerin, vr. (mrv. -nen): huiche-rster, schijnheilige, 2) flikflooister, mooi-praatster; gleiss’nerisch, bv. n.: Zie bv.n.i gleissend.

Gleit, in Sam. I -bahn, vr.: glij-baan, sullebaan; -ventil, o.: schuif klep.

glei'ten, w. o onr. <glitt; geglit’ten): 1) (met h.) glijden, sullen (op het ijs, op eene glij-baan, enz.); 2) (met s.) glijden,

by. n.: even hoog-; -jahrig, bv.n.: van gelijken leeftijd, van gelijke jaren; -klang,

m. : gelijkluidendheid, (muz.) harmonie; -klangig, by. n. (-klingend, bv. n.): gelijkluidend; -kommend, bv. n,: gelijkstaande; -landisch, bv. n.: uit hetzelfde land afkomstig; -lang, bv. n.: even lang; -lang-zeitig, bv. n.: even lang durend; -lastig, bv. n.: (kpv.) in evenwicht bevracht; -lauf, m.: 1) evenwijdigheid, 2) gelijkmatige loop; -laufen, w. o. onr, s.: 1) evenwijdig (parallel) loopen, 2) regelmatig loopen; -laufend, bv. n. (-laufig, bv. n.): 1) evenwijdig, parallel, 2) gelijkloopend, regelmatig; -laufigkeit, vr.: 1) evenwijdigheid, 2) regelmatigheid; -laut, m.: eenheid van klank, (fig.) gelijkluidendheid, (ook:)

elijkluidend woord; -lautend, bv.n. (-lau-

g, bv.n.): gelijkluidend, (van afschriften:) eensluidend.

ICrleick'lmaclier, m.: gelijkmaker; -machung, vr.: gelijkmaking; -mass, o. : 1) gelijkmatigheid, 2) juiste evenredigheid; -massig, bv. n.: 1) gelijkmatig, 2) evenredig, juist geëvenredigd; -massigkeit, vr.: 1) gelijkmatigheid, 2) juiste evenredigheid; -messer, m,: (str.) evenaar;-muth [t), m.: 1) gelijkheid van humeur, 2) koelbloedigheid, bedaardheid; -müthig [tj, bv.

n. : 1) gelijkmatig van humeur, 2) koelbloedig, bedaard; -müthigkeit [tl, vr.: Zie -imitli; -nacht, vr.: nacht-evening; -nacht-lich, bv. n.: nacht-evenings-; -namig, bv.

n.: (wsk.) gelijknamig, (tik.) gelijkluidend, (fig.) denzelfden naam dragende; -namig-keit, vr.: (wsk.) gelijknamigheid, (tik.) lijkluidendheid, (fig.) gelijkheid van naam; -niss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv -se]): 1) gelijkenis, 2) vergelijking (-nissrede, vr.: gelijkenis, parabel, zinnebeeldige voorstelling; -nissweise, bw.: 1. in gelijkenissen, met zinnebeelden, 2. vergelijkenderwijze; -nisswort, o.: figuurlijke uitdrukking); -paarig, bv. n.: gelijksoortig; -restig, bv. n.: evenveel (een even groot overschot) overlatende; -sam,bw : 1) alsof, even alsof, 2) evenals, zooals, als; -schalig, bv.n,: 1) met gelijke schelpen, 2) met eene schaal uit één stuk; -schatzung, vr.: ge-lijkschatting; -schenkelig, bv.n.: (wsk.) gelijkbeenig; -schwer, bv. n.: even zwaar, (fig.) even moeielijk; -seitig, bv.n.: gelijkzijdig, (fig.) wederzijdsch, wederkeerig; -seitigkeit, vr.: gelijkzijdigheid, (fig.) we-derkeerigheid; -silbig, bv.n.: van evenveel lettergrepen; -sinn, m.: 1) eensgezindheid, eenstemmigheid, 2) gelijkheid van (overeenstemming in) aard en neigingen en gevoelens, 3) gelijkmatigheid van humeur,

4)    onverschilligheid, koelheid, bedaardheid,

5)    gelijkheid van beteekenis; -sinnig, bv.

n.: 1) eensgezind, eenstemmig, 2) gelijk-gezind? 3) gelijkmatig van humeur, 4) onverschillig, koel, bedaard, 5) van gelijke beteekenis; -sinnigkeit, vr.: Zie -sinn ; -stellung, vr.: 1) gelijkstelling, 2) vergelijking; -stimmig, bv.n.: (fig.) eenstemmig, eenparig, (muz.) harmonisch; -stimmig-keit, vr.: (fig.) eenstemmigheid, eenparigheid, (muz.) harmonie; -stimmung, vr.: (fig.) overeenstemming, eenstemmigheid, (muz-, het) gelijkstemmen (van verscheidene instrumenten); -strich, m.: rechte streep, rechte lijn; ylbig, bv. n.: Zie -silbig; -theilend [t bv. n.: in gelijke

deelen deelend; -theiler [tl, m.: (rek.)deé-ler die in het deeltal opgaat, (str.) evenaar, evennachts-lijn; -theilig [t|, bv. n.: in gelijke deelen afgedeeld, uit gelijke -deelen bestaande; -theiligkeit [tl, vr.: gelijkheid der verschillende deelen.

Igleicli'lviel, bw.: 1) evenveel, 2) om het even, onverschillig, eenerlei; -vielfach, bv. n.: (wsk.) even vele malen; -wage,vr.: waterpas; -weit, bv. n.: 1) evenwijdig, op gelijken afstand geplaatst (bw.: even ver),.

2) even uitgestrekt, even groot; -werth [t], m.: equivalent; -wie, bw. en vgw.: evenals;, -winkelig, bv. n.: (wsk.) gelijkhoekig; -wirkend, bv. n.: 1) gelijkmatig werkend,

2) samenwerkend, (ook:) evenveel werking doende; -wohl, bw. en vgw.: toch, niettemin, niettegenstaande, evenwel, echter -zeitig, bv. n.: gelijktijdig; -zeitigkeit, vr.: gelijktijdigheid; -zeitler, m. (-s; mrv. -): tijdgenoot; -zu, bw.: 1) rechttoe, zonder omwegen, (fig.) zonder plichtplegingen,.

2) terstond; -zweigig, bv. n,: (pik.) gelijk van takken, met even hooge takken.

brlei’clie, vr.: 1) gelijkheid (i. a. b.),

2) rechtheid, effenheid, gladheid, 3) gelijkenis, overeenkomst, 4) geleding.

glei ©hen, w. b. reg.: gelijkmaken^ eine Wage -: eene weegschaal in het juiste evenwicht brengen. 1 -, w. o. onr. h. (glich; geglich’en) [31: gelijken op; Einern -: op iemand gelijken; das gleicht ihm: (fig.) dat is juist iets van hem (sich -, w. w.: 1. op elkander gelijken, 2. aan elkander gelijk zijn, eender zijn).

brlei'cher, m. (-s; mrv. -): gelijkmaker ; (str. en adk.) evenaar, evennachtslijn;

I -gestalt (-massen, -weise), bw.: gelijkerwijze, eveneens, op dezelfde wijze.

Glei cliung, vr.: gelijkmaking (i. a. b.); (fig.) gelijke verdeeling; (vest.) glacis; (str.) evening.

Gleicliiiiigs, in Sam. I -erde, vr.: aarde om op te hoogen; -lehre, vr. (-rech-nung, vr.): (rek.) stelkunde, algebra;-linie, vr.: (adk. en str.) evenaar, evennachtslijn.

laa

GLETSCHER.

277

GLOCKENGELaUTE.

■sullen, uitglijden, uitsullen; (ook:) glippen, slippen.

Glet scher, m. (-s; gletscher, ijsberg; I -salz, magnesia.

glicli: Zie gleiclien.

Crlied, o. (-es, -s; mrv. -er): ilid (i. a. b.); (ook:) geleding; (van een ketting:) schalm; (fig.) graad van verwant (mil.) gelid; er trat aus dem -e: hij uit het gelid; I -abnehmung, vr.: (hik., het) afzetten yan een lichaamsdeel, amputatie; -bad, o.: bad voor een of ander lichaamsdeel; -kraut, o.: (pik.) glidkruid; -lang, bv. n.: een vingerlid lang; -los, bv.

ngeleed; -losigkeit, vr.: ongeleedheid; -massen, o. mrv.: ledematen, leden, li-«haamsdeélen (von starken forsch en gespierd); -salbe, vr.: (pha.) zalfje, smeerseltje; -schwamm, m.: (hik.) sponsgezwel; -starkend, bv. n.: de ledematen (de gewrichten) versterkend ;-stein, m.: penisvormige versteening, priapoliet; -wasser, o.: (ontl. en gnk.) lee-water,lede-water; -wassersucht, vr.: (gnk.) lee-water-zucht; -weich, o.: (pik.) glidkruid; -weise, bw.: in geledingen, (mil.) in gelederen.

Olied’er, in Sam. I -band, m.: (ontl.) verbindende vezel of spier, ligament; -bau, lichaamsbouw, (let. en red.) volzin-vorming (von starken -bau: stevig en gespierd); -beschwerden, vr. mrv.: pijn in de leden (of: in de gewrichten); -bild, o.: ledepop; -binse, vr.: bies (riet) met geledingen ; -brand, m.: (vea.) beeneters (mrv.); -buche, vr.: (pik.) Zie -binse; -docke, vr.: ledepop; -fluss,' m.: rheumatiek; -fuge, vr.: geleding, gewricht; -geist, m.: (pha.) jicht- (of: rheumatiek-)werend watertje; -geschwulst, vr.: zwelling (gezwollenheid) van de ledematen; -gicht, vr.: gewrichtspijnen (mrv.), rheumatische pijn in de leden, jicht, (ook:) podagra; -haken, m.: (in de oogheelkunde:) haakje met geledingen; -hülse, vr.: schilletje (vliesje) tusschen de verschillende deelen eener vrucht; -kette, vr.: geschalmde ketting, (fig.) aaneenschakeling ; -knöchel, m.: (ontl.) geledings-beentje, kootje; -krankheit,vr.: Zie -gicht; -kraut, o.: (pik.) glidkruid; -lahm, bv. n.: 1) lam in de leden, 2) lam; -lahmung, vr.: 1) verlamming, 2) lamheid;¹ -los, bv. n,: 1) zonder ledematen, 2) ongeleed.; -losigkeit, vr.: 1) béroofdheid van alle ledematen, 2) ongeleedheid; -mann, m. (-puppe vr.): ledeman, ledepop, automaat; -rei sen, o.: (gnk.) jicht, pijnlijke scheuten (mrv,) in de gewrichten; -salbe, vr.: (pha.) zalfje, smeerseltje; -schmerz, m.: 1) pijn in de leden, 2) jichtpijn, rheumatische pijn; -schwamm, m.: (hik.) sponsgezwellen (mrv.); -schwere, vr.: zwaarheid (loomheid) in de leden; -schwinden, o.: vermagering (uittering) van de ledematen; -spannen, o.: kramp; -starkend, bv. n.: de ledematen (de gewrichten) versterkend; -thier [tl, o.: geleed diertje, geleed dier; -wasser, o.: Zie^Oliedwasser; -weh, o.: Zie -krank-heit; -weise, bw.: Zie gliedvveise; -zucken, o.: (het) krampachtige (stuipachtige) trekken in de ledematen; -zuckung, vr.: krampachtige trekking, stuiptrekking.

mrv. -): (adk.) m.: zwavelzure

glied’erig:, bv. n.: geleed; grob grof van leden.

glied'ern, \v. b.: geleed maken; (red. en let.) verdeelen; (fig.) aaneenschakelen.

schap; ii trad

n.: o

m.:

-massen:

is-

glied'rig, bv. n.: Zie gliederig. Güi’me, vr.: (ins.) meikevers-larve. glim men, w. o. onr. h. (glomm; geglommen): glimmen; (fig.) broeien, gaande zijn; unter der Asene -: (fig.) smeulen onder de asch.

Glimmer, m. (-s): 1) flauwe glinstering, (fig.) schemerschijnsel, schemerlicht, gloring; 2) (min.) glimmer, mica; I -artig, bv. n.: glimmerachtig; -erde, vr.: glimmer-aarde, mica; -sand, m.: goudzand, zilverzand; -schiefer, m.: glimmerachtige leisteen.

glim'merig, bv. n.:    1) blinkend;

2) (min.) glimmerachtig.

glim'mern, w. o. h.: glimmen, blinken, fonkelen.

Glimpf, pa. (-es): zachtheid, gematigdheid, inschikkelijkheid, toegevendheid, billijkheid; Fug und -: recht en billijkheid; I glimpf'lich, bv. n.: — mit Glimpf. gliss: Zie gleissen.

Olitsche, vr.: glij-baan^ sullebaan; glit'schen, w. o. s.: Zie gleiten: glit'-scherig (glit'schig), bv. n.: glibberig,

glad.

glitt: Zie gleiten.

glit zern, w. o. h.: glinsteren, schitteren, fonkelen, flikkeren.

Grlo'bus, m. (-): globe, bol.

Glöelt'clien, o. (-s; mrv. -): klokje, kleine klok; (ook:) belle-tje, schelle-tje; (pik.) klokje.

Grlock’e, vr.: klok; (ook:) bel, schel; (fig.) duikerklok; (ook:) glazen stolp; (pik.) bloemkelk, (ook:) bloemkroon; (bwk.) klokvormig sieraad (aan Corinthische zuilen); (jag.) patrijzen-net; was ist die -: hoe laat is het?; die - schlagt: de klok slaat; die - hat zehn geschlagen: de klok heeft tien geslagen; die - lauten, w. b.: de klok luiden; die -n lauten, w. o. h.: de klokken luiden ; mit allen -n lauten, w. b.: al de klokken te gelijk luiden; die - lauten horen: (fig.) de klok hooren luiden (maar niet weten waar de klepel hangt); die grosse - lauten: (fig.) de groote klok luiden, de groote trom roeren, veel beweging maken; etwas an die grosse - hangen (schreiben, schlagen): (fig.) iets aan de groote klok hangen, iets overal uitbazuinen; die - ist über ihn gegossen: (spr.) zijn lot is beslist. Zie Grloclten.

glöck'eln, w. o. h.: klingelen, (fam.) bengelen.

Grlock’en, in Sam. I -apfel, m. (pik.) roode kalvijn, rammel-appel; -balken klokbalk, klokkebalk; -birne, vr.: klokvormige peer; -blume, vr<: klokbloem, klokje; -blumenthier [t], o.: gekranste klokpoliep; -blüthig [t], bv. n.: met klokvormige bloesems; -deckel, m.: schotel-deksel; -draht, m.: ijzerdraad eener deurbel of deurschel (bevestigd aan den trekker); -förmig, bv. n.: klokvormig; -galgen, m.: klokkebalk, (fig.) klokkestoel; -garn, o.: (jag.) patrijzen-net; -gebiss, o : klokvormig paardebit; -gehause, o.: klokkestoel; -gelaute, o.: 1) klokgelui, 2) gelui

m.:

IS!

o.:

ui.:

in.:

mrv.

eene

kig gesternte, zijne goede planeet, zijn bescherm-engel ;jein Spielball des -es: 1) een gelukskind, 2) een speelbal van het lot; dem -e zu Hülfe komen: (fig. fam.) het geluk das - lacht ihm: he

een

lacht ihm: het ge-

reis

der klokken; -gerüst, o.: klokkestoel; -ge-tön, o.: Zie -klang'; -gewicht, o : gewicht aan eene klok; -giesser, m.: klokkengieter; -giesserei’, vr.: klokkengieterij; -gut,

o.: klokspijs (metaal voor klokken); -hammer, m.:    klepel; -haus,

klokkestoel; -hut, m. (-kappe, vr.): klokkenhelm; -klang, m.: 1) klank der klok, 2) klokkespel, 3) klokgelui, klokkengelui; -klöpfel (-klöppel), m.: klepel; -kolbe, vr.: klokkebalk; -lauter, m.: klokkenluider; -leiste, vr.: (bwk.) keel, holle lijst; -mann-chen, o.: klokkenmannetje; -mantel, m.: bekleeding van den vorm waarin eene klok gegoten moet worden; -mass, o.: maat voor de dikte, zwaarte, enz. eener te gieten klok; -metall, o.: Zie -g;ut; -pfelfer, m. (pik.) groote peper (in heele korrels), heele peper; -quast, m. (-quast-chen, o.): 1) schelkoord, belkoord, 2) kwast (kwastje) in den vorm van een klokje: -rand, in.: rand eener (der) klok; -riemen, klokkereep, klokketouw; -ring, m.: (oog) waarin de klepel hangt, klepelring; -saum, m.: rand eener (der) klok; -schlag, m.: 1) klokslag, (het) slaan der klok, 2) dikte van den rand der klok; -schwamm, m.:    (pik.) klokvormige paddenstoel;

-schwengel, m.: 1) klepel, 2) klokkenzwengel (waaraan het klokketouw vastzit); -seil, o.: klokketouw; -speise, vr.: Zie -gut; -spiel, o,: klokkenspel; -spieler, klokkenist; -strang, m.: klokketouw; -stube, vr. (-stuhl, m.): klokkestoel; -tau,

o.: klokketouw; -taufe, vr.: (het) doopen van (naamgeven aan, wijden of inzegenen van) eene klok; -thier [tl, o.: klok-poliep; -thurm [t), m.: klokketoren; -thürmchen 11], o.: klokketorentje; -ton, m.: klank eener klok, (lig.) gebombam; -treter, in.: klokkenluider; -weihe, vr.: Zie -taufe; -welle, vr. (-zapfen, m.): oor (ring) eener klok (waaraan zij hangt); -zieher, m.: 1) klokkenluider, 2) klokketouw ; -zierrath [-zieratj, m.: (bwk.) klokvormige versiering; -zug, m.: 1) klokketouw, 2) schelkoord, belkoord, 3) (het) klokluiden, 4) (het) schellen, (het) bellen,

5) klokkenspel-register (in orgels).

Glockenist, m. (-en; mrv. -en): klokkenist; Gdöck'ner, m. (-s; mrv. -): 1) klokkenluider, 2) koster.

glomm: Zie glimmen; Gloms, m. (-es): dikke melk.

Glorie, vr.: glorie; (fig.) glorie, aureool, stralenkrans; glorifiziren [iel, w. o.: glorifiëeren; glor’reich (glor"wür'dig), bv. n.: 1) roemrijk, 2) luisterrijk.

Cdossar (    1 ossa ri um ). o. (-s;

Glossa'rien): glossarium; Glossartor, m. (-s; mrv. -to’ren): glossenschrijver, schrijver van ophelderende noten of commentaren; Glos'se, vr.: glosse (ook iron.) (Glossen machen über: glossen schrijven over, commentaren schrijven over; iron.: glossen maken, glosseeren, spottende of bedillende commentaren maken over; Glos'senmacher, m.: schrijver van glossen of commentaren, iron,: glossenmaker; Glos"senmach’erin, vr.: schrijfster van glossen of commentaren, iron.: glossenmaakster); Glossograph’, in. (-en; mrv.-en): glossograaf; Glossographie', vr.: glosso-graphie; Glossologie’, vr.: glossologie).

Glotz, in Sam. I -auge, o.: (iron.) kalfs-oog, uitpuilend oog,’ (fig.) iemand met kalfs-oogen; -augig, bv. n.: met kalfs-oogen.

Glotz’e, vr.: Zie Glotzauge; glotz'en, w. o. h.: (fig.) groote oogen opzetten; Glotz’er, m. (-s; mrv. -) en Glotz’erin, vr. (mrv. -nen): 1) iemand met kalfsoogen, 2) iemand die groote oogen opzQt.

Glu, o.: (het) klokken (van eene kip; ook bij het snel leeggieten van eene flesch of bij het zwelgend drinken); - -machen: (van kippen:) klokken, (anders:) klok klok klok gaan.

glucli'zen, w. o. h.: 1) klokken (als kip); 2) den hik hebben, hikken.

Gluck, o.: Zie Glu; I -henne, vr.: klokhen.

Glück, o. (-es, -s): geluk; (fig.) fortuin ; Einem - wünschen zu: iemand ge-lukwenschen met; zum -e: gelukkigerwijze, gelukkig; zu meinem grossen-e: tot mijn groot geluk, zeer gelukkig voor mij; auf gut -: op goed geluk, mis of raak, (pop.) luk of raak; - auf den Weg: goede reis, (fig. iron.) geluk op uwe schaatsen!; sein - versucnen: zijn geluk beproeven, de kans wagen; sein - machen: fortuin maken, (fig.) goedaf spelen; sein gutes -: zijn gelukkig gesternte, zijne

handje helpen; luk loopt hem mee; - hat Wechsel: (spr.> alle dagen hebben nog geene avonden; -kommt selten auf -: (spr.) de wind waait zelden lang uit den goeden hoek; je arger der Schalk, je grösser das -: (spr.> zonder geluk vaart niemand wel; in dieser Welt kommt alles auf - an: (spr.) alles hangt in de wereld van geluk af; er hat mehr - als Yerstand: (spr.) hij heeft meer geluk dan wijsheid, (ook:) Hans komt door zijne domheid voort, (pop.) hij heeft stom veel geluk; wer das - hat, führt die Braut heim: (spr,) wie het geluk heeft, voert de bruid naar huis; I -begabt, bv. n.: met geluk bedeeld, gelukkig; - bekrönt, bv. n.: met geluk bekroond, gelukkig; -haft, bv. n.: Zie g’lücklich; -sal, m. (-es, -s): gelukzaligheid, hoogste geluk; -selig, bv. n.: gelukzalig, gelukkig; -seligkeit, vr.: gelukzaligheid, geluk; -wunsch, m.: gelukwensch, felicitatie (-wünschungsschreiben, o.: felicitatie-brief brief van gelukwensching. Zie Gliicks. glucken, w, o. h.: klokken, glück’en, w. o. s, en h,: gelukken; Alles glückt ihm, alles gelukt hem; es ist mir geglückt: het is mij gelukt.

glück’licli, bv. n.: gelukkig; Einem eine -e Reise wünschen: iemand goede wenschen; etwas zur -en Stunde thun: iets doen juist op het goede oogen-blik; ein -es Gedachtniss [s|: een goed geheugen ; -erweise : gelukkigerwijze; eine -e Zahl: een gelukkig getal; sich -schatzen: zich gelukkig rekenen.

Glücks, in Sam. | -bahn, vr.: weg (pad) naar het geluk, gelukkige (voorspoedige) loopbaan; -ball, m.: 1) gelukskind, (fam.) gelukzak, 2) speelbal van het lot; -bote, in.: overbrenger van goede tijding; -botschaft, vr.: goede tijding,

m.:

vr.:

m.:

cerine.

auf

(fig.) blijde boodschap; -bude, vr.: 1) loterij-kantoor, 2) tombola; -budner, m.: 1) houder van een loterij-kantoor, loterij-man, 2) tom-bola-houder; -fall, m.: gelukkig toeval, (fam.) gelukje, buitenkansje, meevallertje; -göttin, vr.: (fam.) geluksgodin (Fortuna); -gut, o.: (fig.) rijkdom, wereldsch goed; -hafen, m.: Zie -topf;-haube, vr.: (ontl. en vlk.) helm; -jager, m.: fortuinzoeker, gelukzoeker; -kind, o.: gelukskind, (fam.) gelukzak; -mannenen, o.: (pik.) alruin; -pilz, m.: (fig.) opkomeling, paddenstoel, parvenu; -rad, o.: 1) rad van avontuur, 2) draaibord, (aan speelbanken:) roulette; -ritter, m.: gelukzoeker, fortuinzoeker; -ruthe [tl, vr.: wichelroede; -sohn, m.: gelukskind; -spiel, o.: kansspel, hazardspel; -sprung, m.: 1) gelukkige sprong, 2) sprong op goed geluk; -stand, m.: geluksstaat, (fig.) welgesteldheid, voorspoed; -stern, m.: gelukkig gesternte, (fig. dk.) heilzon; -stoss, m.: (fam.) meevallertje, buitenkansje, (in ’t biljartspel:) beest; -stunde, vr.: (fig.) gelukkig moment, gelukkig oogenblik; -topf, m.: urn des geluks (in den -topf greifen: de loterij-kans wagen, ook: een nommer trekken; fig.: zich een onverwacht geluk ten deel zien vallen); -umstande, m. mrv.: gunstige omstandigheden; -wahn, m.: denkbeeldig geluk; -wechsel, m.: wisseling der fortuin (m. mrv.: wederwaardigheden); -wende, vr.: ommekeer, (inz.) ongunstige wending; -wurf, m.: gelukkige worp; -zirkel, m.: Zie -rad no. 2; -zug, (dam, schaak, domino:) gelukkige zet, (kaart:) gelukkige trek.

gluck sen, w. o. h.: 1) klokken (als eene kip); 2) den hik hebben, hikken.

Gltih, in Sam. I -farbe, vr.: vuurroode kleur, (het) vuurrood; -feuer, m.: gloeiende kolen (mrv.), (fig.) vuurgloed; -hitze, gloeihitte ; -kugel, vr.: gloeiende kogel; -masse, vr.: gloeiende massa;-ofen, m.: gloei-oven; -pfanne, vr.: vuurtest; -rost, gloeiende rooster; -tasse, vr. (-tass-chen, o.): smeltkroes; -wachs, m.: vergul-ders-was; -wein, m.: warme wijn; -wind,

m.: verzengende wind; -wurm, m. (-würm-chen, o.): glimworm.

Glüh e, vr.: gloeihitte.

gdiili'en, w. b.: gloeien, gloeiend maken; (wijn:) warm maken; w. o. h.: gloeien; die Augen glühten ihm: zijne oogen gloeiden, (fig.) zijne oogen schoten vlammen; ihre Wangen -: hare wangen gloeien (zijn zoo rood als vuur); er glüht für alles Grosse: (fig.) hij is vol vuur voor alles wat grootsch is; vor Zorn -: gloeien van toorn; vor Begierde - : branden van verlangen.

gliili'eiid, bv. n. en bw.: gloeiend; -heiss sein: gloeiend heet zijn; -er Wein: warme wijn; -e Kohlen: gloeiende kolen (wie auf -en Kohlen sitzen: spr.: op gloeiende kolen zitten, verteerd worden door ongeduld).

Crliili'iing, vr.: gloeiing; (fig.) gloeihitte; (van wijn:) warmmaking.

glii'pen, w. o. h.: gluipen, gluiperig kijken; glupsch (glup’isch), bv. n.: gluiperig, (fig.) lomp, onbehouwen,(ook:) kolossaal.

Olutb [tl, vr.: gloed; (fig.) vuur; I -asche, vr.: gloeiende asch, heete asch; -bliek, m.: (dk.) fonkelende blik, vlammend oog; -deckel, m.: vuurdoover, doofpot-deksel; -hauch, m.: verzengende adem; -meer, o.: vuurzee; -messer, m.: hitte-graad-meter; -pfanne, vr.: komfoor, vuur-komfoor, vuurtest; -röthe LGlut'röte), vr.: roode gloed; -schaufel, vr.: haardschop, ovenschop; -stürze, vr.: Zie -decibel; -tod, m.: vuurdood, levende verbranding; -zange, vr.: haardtang, oventang; -voll, bv. n.: (fig.) vol vuur.

Crlycerin', o. (-s): (schk.) gly

gnak bern, w. o. h.: knabbelen. Gnade, vr.: genade; (fig.) gunst; sich - und Ungnade ergeben: zich op genade of ongenade overgeven; die - Got-tes: de genade Gods; das Königthum [t] von Gottes -: het koningschap bij de gratie Gods; - für Recht gehen lassen: genade voor recht laten gaan; - erhalten: (geheele of gedeeltelijke) kwijtschelding van straf erlangen, gratie bekomen; bei Einem in - stehen: bij iemand in de gunst (fam.: in de gratie) staan; Einem um -bitten: iemand om genade smeeken; Einem um eine - bitten: iemand om eene gunst verzoeken; erzeigen Sie mir die -: wees zoo goed, wees zoo vriendelijk, heb de goedheid.

IGna'den, vr. mrv.: (als titel:) Hooggeborene ; (ook wel:) Excellentie; Ew. -(Euer -): Uw Hooggeborene; Sr. - (Seiner -): Zijn Hooggeborene.

Ignaden, w. b.: genadig zijn; gnade uns (euch) Gott: God zij ons (u) genadig, God beware ons (u)!

IGna den, in Sam. I -akte, vr. (-akt,

m.): begenadiging, gratie; -belohnung, vr.: 1) onverplichte belooning, 2) armzalige belooning; -beruf, m.: (theo.) goddelijke roeping; -bewilligung, vr.: (kkl.) pauselijke vergunning, (fig.) uitstel; -bezeigung, vr.: gunstbetoon, (fig.) gunstbewijs, gunst; -bild, o.: wonderdadig beeld, beeld dat wonderen doet;,-blick, m.: genadige blik; -brief, m.: 1) gratie, kwijtschelding van straf, 2) octrooi, patent, brevet, 3) (mil.) aanstelling; -brod,o.: genadebrood, (theo.) hemelsche manna, (kkl.) eucharistie; -brunn, m.: (theo.) bron der Genade; -bund, m.: (theo.) verbond der Genade, (het) Kieuw Verbond; -einfluss, m.: (theo.) invloed (werking) der goddelijke genade; -ertheilung [tl, vr.: (theo.) verleening van de goddelijke genade, (fig.) Zie -bezei-gung; -frist, vr.: Zie -bewilligung; -gabe, vr.: gratificatie, gift in geld, (theo.) gaaf der genade; -gehalt, m. (-geld, o.): pensioen; -geschenk, o.: Zie -gabe; -ge-such, o.: verzoek om begenadiging of gratie; -groschen, m.: 1) liefdegift, aalmoes, 2) gedenkpenning; -gut, o.: schenking, (theo.) goddelijke zegen, geschenk van Gods genade; -hand, m.: (theo.) Gods genadige Vaderhand; -jahr, o.: Jaar der genade, jaar des Heeren, (theo.) jubileüm, jubeljaar, (fig.) jaar van vrijstelling; -kasten, m.: (kkl.) kas der aflaatgelden; -kette, vr.: gouden keten als blijk van hooge gunst, eereketen; -kraft, vr.: (theo.) kracht der goddelijke genade; -kraut, o.: (pik.) godsgenade; -lehen, o.: (hist.) als persoonlijk gunstbewijs gegeven leen; -licht,

o.: (theo.) licht der Genade;-lohn, m.: genade-loon, vrijwillige gift; -rnittel, o,: (theo.) genade-middel; -ort, m,: (kkl.)

ze-

bedevaart-plaats; -pfennig, m.: Zie -grosclien; -platz, m.: (kkl.) bedevaartplaats; -quell, m.: bron van genade; -reich, z. n. o.: (theo.) rijk der Genade; bv.

n. : rijk aan genade; -ruf, m.: (theo.) goddelijke roeping; -sache, vr.: zaak van gunst, (fig.) zaak van willekeur; -siegel,

o. : als gunst toegestaan zegel, (kkl.) gel van de biecht; -sold, o.: pensioen; -söldner, m.: gepensioneerde; -spende,vr. (-spendung, vr.): uitdeeling van de genade; -stand, m.: (theo.) staat van genade; -steuer, vr,: goedgunstige bijdrage, goedgunstige toelage, liefdegift; -stimme, vr.: stem der goddelijke genade; -stoss, m.: genade-stoot, genade-slag, (fam.) nekslag (Einem den -stoss geben: iemand den genadeslag, den nekslag geven); -strahl, m.: blik van welgevallen; -stuhl, m.: (bijb.) genade-stoel; -tafel, vr.: (kkl.) Nachtmaals-tafel, tafel des Heeren, (fig. fam.) vrije tafel, (de) vrijë kost; -thron, m.: (theo.) genade-troon, troon der Genade; -tisch,

m.: Zie -tafel; -verheissung, vr.: Gods belofte; -voll, bv. n.: vol genade; -wahl,

m.: (theo.) voorbeschikking, praedestina-tie; -wappen, o.: als gunst verleend wapen; -werk, o.: (theo.) werk der genade, (fig.) liefdewerk; -wirkung, vr.: werking der goddelijke genade; -zeichen, o.: 1) tee-ken der genade, 2) gunstbewijs; -zeit, vr.: als gunst toegestane tijd, uitstel.

gnadig, bv. n. en bw.: 1) genadig; Gott sei uns -: God zij ons genadig; es - mit Einem machen: het genadig met iemand maken, iemand genadig behandelen; er ist - davon gekommen: hij is er genadig afgekomen; 2) (als titel:) genadig (NB. Het is echter beter bij titels in het Hollandsch een ander woord in plaats van „genadig” te bezigen, b. v.:) -er Herr (-ster Herr): hooggeëerde heer; -e Frau (-ste Frau): hooggeëerde mevrouw (of kortweg: mevrouw); aller -ster Herr und Fürst: geëerbiedigde vorst.

g'iia'diglicli, bv. n. en bw.: genadig. Zie gnadig’.

Gnat ze, vr: 1) schurft, huid-uitslag; 2) hoofdzeer, (gem.:) kleskop; gnat'zig, bv. n.: schurftig.

Gneiss, m.: 1) Zie Gnatze; 2) (min.) gneis (eene soort van rotssteen); gneis-sicht, bv. n.: gneisachtig; gneis’sig, bv. n.: gneishoudend; Gneuss, m. Zie Gnei&s no. 2.

(witom, m. (-en; mrv.-en): (fab.) gnoom, gnome, # kwel duiveltje, kwelgeest, aardmannetje: Gno’me, vr.: gedenkspreuk, kernspreuk, zedenspreuk; Gnom’iker, m. (-s; mrv. -): schrijver van zedenspreuken, zedenmeester; gnom’isch, bv. n.: in spreuken vervat, (fig.) leerrijk; Gnomologie', vr.: spreekwoordenboek, spreukenboek; Gno’monik, vr.: zonnewijzerkunde; Gno-sticismus, m.: (kkl. - hist.) gnosticismus; Gno’stiker, m. (-s; mrv. -): godswijze, door openbaringen in de goddelijke geheimen ingewijde; gno'stisch, bv. n.: gnostiek, gnostisch.

Gim, m. (-es; mrv. -e): (drk.) gnoe-antilope, gnoe; gnug, enz.: Zie genug; gnur'ren, w. o, h.: Zie knurren; Gnurr'hahn, m,: (visch:) knorhaan, zeehaan.

(jro'lte, vr.: (visch:) grondel; Göck'el-hahn, m.: haan, huishaan; Gö'deleisen, o. (-s): 1) gewasschen ijzererts, 2) gesmeed en gestempeld ijzer; gohr: Zie galireit: Golan'der, m. (-s; mrv. -): (vog.) ijsvogel, koningsvisscher.

Gold. o. (-es): goud; geschlagenes -: bladgoud; gezogenes - : gouddraad; weis-ses -: platina; etwas mit -aufwagen, (fig.) een zeer hoogen prijs voor iets betalen; in - arbeiten: in het goud werken; in -bezahlen: met goudgeld betalen (d. i. niet met zilver of papier); er (das) ist nicht mit - zu bezahlen: hij (dat) is met geen goud te betalen, hij (dat) is onbetaalbaar; es ist nicht alles - was glanzt (was gleisst): (spr.) het is alles geen goud wat er blinkt; Morgenstunde hat - im Munde: (spr.) de morgenstond heeft goud in den mond:

IGold, in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) goud-ader, (ontl.) speen-ader, gulden ader. (fig.) aanbeien ^(mrv.) ; -adler, m.: (vog.) konings-arend; -ahnlich, bv. n.: aan goud gelijk, goudachtig; -ammer, m.: (vog.) geelvink; -amsel, vr.: (vog.) goud-lijster; -anstrich, m.: verguldsel, (fig.) goudachtig verfje; -apfel, m.: 1) (goudgele) pippeling (eene appelsoort), 2) lief-des-appel, tomaat; -arbeit, vr.: goudsmids-werk; -arbeiter, m.: goudsmid;-auflosung, vr.: goud-oplossing, goud-tinctuur; -auge, o.: (visch:) goudvisch, (vog.) bakelman, klapper-eend, kleine duik-eend.

IGoldlbacli, m.: beek die goudzand meevoert; -bad, o.: (schk.) goudbad; -barre, vr.: gouden staaf, (eene) staaf goud, (eene) baar goud; -barsch, m.: (visch:) rivierbaars; -bedeckt, bv. n.: met goud bedekt; -begierde, vr.: gouddorst; -berg, m.: (fig.) berg van goud, hoop (stapel) goud, (mnw.) berg waarin goud aanwezig is; -bergwerk, o.: (mnw.) goudmijn; -beutel, m.: goudbeurs, beurs met goudgeld; -blatt, o.: 1) bladgoud, 2) (een) blaadje bladgoud; -blattchen, o.: blaadje bladgoud; -blech, o.: 1) dun-geplet goud, 2) dun plaatje goud; -bliek,

m.: goudglans; -blume, vr.: (pik.) goudsbloem, (fig.) goudgele bloem, (kv.) kunstbloem van goud; -bock, m.: (drk.) steenbok; -borde, vr.: goudgalon; ~börs,

m. : (visch:) rivierbaars; -börse, vr.: goudbeurs, beurs met goudgeld; -borste, vr.: goudglid; -borte, vr.: goudgalon; -brassen, m.: (visch:) goudvisch ; -braun, bv.

n. : kastanje-bruin; -brokat, m.: goudlaken; -bruch, m.: (min.) goudmijn; -buch-stabe, m.: (typ.) goudletter, vergulde letter; -butte, vr.: (visch:) schol.

ICrOlcTIdistel, m.: (pik.) gele distel; -draht, m.: gouddraad (-drahtzieher, m.: gouddraadtrekker); -drossel, vr.: (vog.) goudlijster; -durchwirkt, bv. n.: met gouddraad doorvlochten; -durst, m.: gouddorst; -ecke, vr.: (visch:) gestreepte zee-barbeel; -eidechse, vr.: gele hagedis; -elixir, o.: goud-tinctuur; -erz, o.: goud-erts; -erzwurzel, vr.: (pik.) ipe-cacuanha.

IGold'lfabrik, vr,: goudfabriek; -fa-den, m.: gouddraad; -falb, bv. n.: licht kastanjebruin; -farbe, vr.: 1) goudverf, 2) goudkleur, goudgeel; -farben (-farbig), bv. n.: goudgeel; -fasan, m.: (vog.) goudfazant; -feiligt, o.: goudvijlsel, stof-

kruiswortel; -krone, vr.: gouden kroon, (mtw.) gouden kroon; -kupfer, o.: (min.) spinsbek; -küste,

Kust van Guinea.

vr.:

IGoldHachs, m.:

bele

ring; -leim, m.: goudlijm; -leiste, vr.: vergulde lijst; -lilie, vr.: gele lelie; -locke, vr.: goudglanzig blonde haarlok; -lockig, bv. n.: met goudglanzig blonde lokken.

m.:    goudmaker

goudmakerskunst);

-mann, m.:

IGold' Imacher,

vr.:

m.

-ring

: gouden zaal (met ulde meubelen, enz.);

IGold Isaal,

goudbehangsel, verg -safran, m.: dondergoud, knalgoud; -salpeter, m.: goudsalpeter; -salz, o.: goud-zout; -sammler. m.: goudzoeker; -sand, m,: goudzand; -sauer, bv. n.: (schk.) goud-zuur (-saure Pottasche: goudzure potasch; -saures Salz: goudzuur zout); -saure, goudzuur; -schale, vr (-schalchen, o.): goudschaaltje; -schauin, m.: goudsenuim ; -scheider, m.: goudscheider; -scheidewas-ser, o.: (schk.) koningswater; -scheidung, yr.: goudscheiding; -schlacken, vr. mrv.: goudschuim; -schlag, m.: bladgoud (-schlag-ader, vr.: ontl.: gulden ader, speen-ader, hemorrhoïeden-ader); -schlager, m.: goudslager, (fig,) plethamer; -schleie, vr.: (visch:) geelachtige zeelt; -schmelzer, m.: goudsmelter, goudzuiveraar; -schmied, m.: goudsmid; -schmieds, in Sam.: goudsmids (b.v. -schmiedszeichen, o.: goudsmids-merk); -schnitt, m.: vergulde snede (van een ingebonden boek; mit -schnitt: verguld op snede); -schrötling, m.: (in de geldmunting:) gouden muntplaatje;

goud; -finger, m.: ringvinger; fink, m,: (vog.) goudvink; -firniss [nis], m.: goud-vernis; -fisch, m.: goudvisch; -fischer, m.: goudvisscher; -fischerei', vr.: goudvis-scherij; -fliege, vr.: (ins.) goudvlieg; -flimmer, m. (-flitter, m.): goudloovertje, (fig,) klatergoud; -fonre, vr. (-forelle, vr.): (visch:) zalmforel; -franse, vr.: gouden franje; -fuchs, m.: Cï>aard:) $geelbruine vos, (geldstukje:) geeltje, geelvinkje, gouden centje; -fünrend, bv. n.: goud met zich voerend; -fuss, m.: (vog.) geelpoot, Hudsonsbaai-sperwer.

I Gold’! gang, m.: (mnw.) goud-ader; -gefass, o.: gouden schaal (beker, kom, kan, bord, en ieder ander inhoudsli-chaam); -gefleckt, bv. n.: goudgespik-keld; -geflügelt, bv. n.: met gouden vleugelen ; -gehalt, m. :• goudgehalte; -gehornt, bv. n.: met gouden horens ;-geier, m,: (vog.) gele gier, lammergier; -gelb, bv. n.: goudgeel ;-gelockt, bv. n.: met goudglanzig blonde lokken; -géschirr, o.: gouden vazen (mrv.), gouden tafelgoed (lepels, vorken, messen met gouden heften; Zie ook -gefass); -gewicht, o.: goudgewicht, Trooisch gewicht; -gewinn, m.: goudwinning, opbrengst der gouddelving in eene mijn; -gewirkt, bv.: met gouddraad doorvlochten; -gier, vr.: gouddorst; -glanz, m.: goudglans; -glatte, vr.: goudglid; -gleich, bv. n.: aan goud gelijk, goudachtig; -glimmer, m.: (min.) gele glimmer-aarde, gele mica; -götze, m.: (fig.) mammon, (het) gouden kalf; -gras, o.: (pik.) geel lavendelgras; -graupchen, o.: goudkorreltje; -grube, vr.: (mnw. en fig.) goudmijn; -grün, bv. n.: geelachtig groen; -grand, m.: goudgrond;-gulden, m, (-gülden, m.): (mtw.) goudgulden.

IGoldlhaar, o.: 'goudglanzig blond haar, (pik.) venushaar, vrouwenhaar, goudhaar; -haarig, bv, n.: met goudglanzig blond haar; -hafer, m.: (pik.) gele haver; -hahnchen, o.: (pik.) gele veld-anemone, (vog.) gekuifd winterkoninkje, (ins.) goudhaantje, goudtor; -haltig, bv. n.: goudbevattend; -handel, m.: goudhandel, handel in goud; -harnisch, m.: harnas van goud, (ins.) gele stinktor; -haufen, m.: goudhoop, (een) hoop goud; -hund, (iron.) geldhond, geldwolf

IGoldlkafer, m.:

(ook:) Spaansche vlieg; -kalk, m.: gecalcineerd goud; -karausche, vr.: (visch:) pos; -karpfen, m.: (visch:) goudkarper, Chineesche goudvisen; -kies, m.: goud-houdend kiezelzand, goudzand; -kind, o.: engel van een kind; -klumpen, m.: goudklomp, (een) klomp goud; -korn, o. (-körn-chen, o.): goudkorrel(tje);-kratze(-kratze), vr.: (goudsmids-)lavuur; -kraut, o.: (pik.)

(adk.) ’Goudkust,

(visch:) goudkleurige zalm; -lack, m.: 1) goudlak, 2) goud-vernis, 3) (pik.) muurbloem, dub violier, (pop.) gele flet; -lahn, m.: geplet gouddraad (-lahnschlager, m.: gouddraad-pletter, goudpletter); -land, o.: goudland; -lasur, vr.: (min.) lazuursteen; -lauter, bv.

n.: als goud zoo zuiver; -leder, o.: goudleder; -legirung [ie], vr.: goud-allooiee-(-macherkunst,

-macherei’, vr.: goudmakerij; -man 1) goudman, geldman, 2) degelijk man, (een) man als goud; -mannehen, o.: engelachtig ventje, aardig ventje; -marder, m.: (drk.) gele marter; -markasit’, m.: (min.) zink; -masse, vr.: goudmassa (1.hoeveelheid goud, 2. goudklomp); -maulwurf, m.: (drk.) gele mol; -maus, vr.: (drk.) zeemuis; -meer, o.: (fig.) zee van goud; -merle, vr.: (vog.) goudlijster: -messer, o.: vergulders-mesje ; -milz, vr.: (pik.) gele steenbreke, gele sassafras; -mine, vr.: goudmijn; -rnund, m.): Goudmond, Chry-sostomus; -münze, vr.: 1) gouden muntstuk, (een) stuk goudgeld, 2) gouden penning (gedenkpenning, legpenning); -niederschlag, m.: (schk.) precipitaat van goud; -onkel, m.: schatrijke oom; -oxyd,

o.: (schk.) goud-oxyde.

IGold Ipallast, m.: schitterend paleis; -pappe, vr.: verguld bordpapier ; -papier, o.: 1) goudpapier, 2) papier met vergulde randen; -platte, vr. (-plattchen, o.): goudplaatje; das -platten, o.: het goudpletten; -platter, m.: goudpletter; -pracipitat', o.: (schk.) precipitaat van goud; -pras (-praser¹, m.): (min.) chry-sopraas, lichtgroene agaat; -probe, vr.:

1)    goudkeuring, goud-essaaieering,

2)    goudkeur, keurmerk op goud ; -pulver, o.: 1) stofgoud, 2) (schk.) projectie-poeder, goudpoeder, (fig.) goudzand, (ook:) onwaardeerbaar poeder; -quartz, m.: (min.) gouddeelen bevattend kwarts ; -quast, (-quaste. vr.) : gouden kwast; -rabe, m.: (vog.) (de gewone glimmende) zwarte raaf; -regen, m.: (in vuurwerk:) goudregen; -reich, bv. n.: rijk aan goud; -reif, m.: gouden ring; -reiher, m.: (vog.) gele reiger; -reinette, vr.: goud-renet (appel);

’, m.: gouden ring; -rosé, vr. (-röschen, o.): (pik.) goudsbloem; -roth Itl, bv. n.: goudglanzig rood; -ruthe [t], vr.: (pik.) goudroede, gulden roede.

m.:

vr.:

met

de

m.: (vog.) raaf, groote

-schwanz, m.: goudstaart; -seife, vr.: waschplaats voor het goudzand, goudwas-scherij; -sinter, m.: (min.) goudbevattende dropsteen; -sohn, m.: brave zoon; -söhn-chen, o.: engelachtig zoontje, (iron., een) presentje van een zoontje; -specht, m.: (vog.) gele specht; -spinner, m.: goud-spinner; -stange, vr.: goudstaaf, (eene) staaf goud, (eene) baar goud; -staub, m.: stofgoud; -stein, m.: 1) goudsteen, chrysoliet, 2) goud bevattende steen, 3) toetssteen ; -sticker, m.: borduurwerker met gouddraad (-stickerkunst, vr.: kunst om gouddraad te borduren); -stickerei’, vr.: (het) borduren met gouddraad, (ook:) goudborduursel; -stickerin, vr.: borduurwerkster met gouddraad; -stoft*, m.: 1) goudlaken, 2) klatergoud; -streichstein, m.: toetssteen; -streif, m. (-streifen, m.): 1) gouden streep, 2) vergulde streep ; -streifig, bv. n.: met gouden (of: met vergulde) strepen; -strich, m.: (visch:) goudbrasem, brasem met goudstrepen; -stück, o.: 1) goudstuk, (een) stuk goudgeld, 2) (een) stuk goud, (een) klomp goud,

3) gouden penning (gedenkpenning, legpenning, medaille), 4) goudlaken; -stufe, vr.: goud-erts; -sucher, m.: goudzoeker.

IGcold'ltalk, m.: gele talk;-teig, m.: schelpgoud; -tinktur, vr.: goud-tinctuur: -tochter, vr.: brave dochter; -töchter-chen, o.: lief dochtertje (ook iron.); -tresse, vr.: goudgalon; -troddel, m.: gouden kwast; -tropfen, m. mrv.: goud-droppels; -verbramt, bv. n.: met goud omzet; -vitriol, m.: (schk.) zwavelzuur goud; -waare, vr.: gemaakt goud, goud-smids-werk; -wage, vr.: goudschaaltje (jedes Wort auf die -wage legen: fig.: ieder woord op een goudschaaltje wegen): -wasche, vr.: 1) goudwassching, 2) plaats voor de goudwassching; -wascher, m.: goudwasscher; -wascherei', vr.: 1) goud-wasscherij, (het) goudwasschen, 2) plaats voor de goudwassching; -wasser, o,: (likeur:) guldewater; -weide, vr.: (pik.) gele wilg; -weinstein, m.: wijnsteenzuur goud; -werk, o.: vergulders-werk; -wespe, vr.: (ins.) goudwesp; -wirker, m : wever van goudlaken, lakenwever met gouddraad; -wirkerei', vr.: 1) vervaardiging van goudlaken, 2) lakenfabriek waar goudlaken vervaardigd wordt; -wolf, m.: (drk.) jakhals; -wurm, m.: (ins.) stink-tor, (fig. fam.) duitendief, geldwolf; -wurz, vr.: (pik.) 1) schelkruid, gouwe, zwaluw-wortel, 2) bloedlelie, Turksche lelie,

3) slaaplelie, affodil; -zain, m.: Zie -stange; -zieher, m.: gouddraadtrekken golden, bv. n.: gouden, van goud; (fig.) kostelijk, heerlijk; eine -e Uhr: een gouden horloge; ein Buch mit -em Schnitt: een boek verguld op snede; die -e Hochzeit: de gouden bruiloft; Einem -e Berge versprechcn : (spr.) aan iemand gouden bergen beloven; Einem -e Worte geben: zeer lief tegen iemand spreken; er ist noch - gegen ihn: bij hem vergeleken is hij nog heilig; die -e Zahl: (tijdr.) het gulden getal; die -e Ader: (ontl.) speen-ader (gulden ader, hemorrhoïeden-ader); -e Tage: (fig.) gouden dagen, gelukkige dagen; das -e Zeitalter (die -e Zeit): de gouden eeuw (de goede tijd); der -e Kegel: (rek.) de gulden regel, de regel van drieën; ein -er Junge: een lieve jongen.

Croldeswertli [t], m.: iets dat goud waard is.

gol'dig, bv. n.: (dk.) Zie golden.

Grolf, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) golf;

I -strom, m : golfstroom.

Golkrabe, kraai.

Gcöl'le, vr.: poel, plas; (zeew.) jol.

Cröl’se, vr.: (ins.) neef, mug.

göl’sen (göl'zen), w. b.: Zie gel-zen.

golt, göl’te: Zie geiten.

Grondel, vr.: gondel; (onder aan een luchtbal;) schuitje; I-ahnlich, bv.n.(-artig, bv. n.:) gondelachtig; -fahrer, m.: gondel-man; -förmig, bv. n.: gondelvormig; -füh-rer, m.: gondelman; -führerlied, o.: gon-delierslied, (muz.) barcarolle; -schiffer, m.: gondelman.

(Gondelier’ (Gcondolier), m. (-s; mrv. -e): gondelier, gondelman.

Groiiiome'ter, m. (-s; mrv, -): (wsk.) hoekmeter; Goniometrie', vr.: 1) hoekmeting, 2) hoekmeetkunst; goniome’trisch, bv. n.: hoekmeetkunstig.

gön’nen, w. b.: 1) gunnen; 2) vergunnen, veroorloven; Gön'ner, m. (-s; mrv.-): begunstiger; Gön'nerin, vr. (mrv. -nen): begunstigster; Gön’nerschaft, vr.: 1) begunstiging, gunst, 2) begunstigers (mrv.).

Gconyo ....: Zie Gonio.....

Gcö'pel, m. (-s): (wkt.) windas, hijsch-tuig; I -bahn, vr. (-herd, m.): loopplaats voor de paarden, die het hijschtuig in beweging brengen; -hund, m.: tegenwicht aan het hijschtuig; -korb, m.: rol van het hijschtuig; -pferd, o.: paard dat den ketting van net hijschtuig trekt; -platz, m.; Zie -balin; -seil, o. : touw van het hijschtuig; -spille, vr. (-spindel, vr.): spil van het hijschtuig.

Grordingen, vr. mrv.: (zeew.) gordingen.

gor'discli, bv. n.: Gordiaansch; der -e Knoten: de Gordiaansche knoop.

Go re, vr.: Zie Oalire en Gcaltriing.

Gcör gel, m.(-s): kleine George, Zjorsje, Jorisje; (fig. fam.) Joris Goedbloed, sul, stoffel.

Gcorgo’ne, vr.: (fab.) Gorgone; gor-go’nenartig, bv. n. (gorgo’nisch, bv. n,): gorgonenachtig.

Grorl, m. (-es, -s; mrv. -e): lus; I-spitzen, vr. mrv.: galon.

Göscli, vr.: (zeew.) Engelsche geus, seinvlag; I -stock, m.: vlaggestok.

Gröscli’e, vr.: Zie Gösch.

Groscli’e, vr.: (gem.) moei, smoel, wafel, muil, bek.

Gro’se, vr.: Goslar bier (in Goslar gebrouwen bier).

Gcö'se, vr.: (visch:) voorn.

Gös'pe, vr.: Zie Gaspe.

Igoss: Zie giessen.

IG<-oss, in Sam. -stein, m.: gootsteen.

Gos'se, vr.: goot; riool; (in koorn-molens:) tremel.

Gros’sensteiii, m.: (in keukens:)gootsteen; (bij straatmakers:) bodemsteen eener goot.

GrO'tlie B[t], m. (-n; mrv. -n): (hist.) Goth (mrv.: Gothen); Go'thin [tl, vr. (mrv. -nen): Gothische; go'thisch [t], bv. n.:

rus

goddelijk genot; -mahl, o.: godenmaal (ook fig.); -rath [t], m.: raad der góden; -rathschluss [tl, m.: raadsbesluit der góden; -sage, vr.: Zie -fabel;-sitz, m.: zetel der góden, hoogste hemel (de Olympus); -sohn, m.: zoon der góden; -speise, vr.: godenspijs, (pik.) ambrosia-kruid; -spruch, m.: godspraak, orakel; -stinmie, vr.: stem der góden, (fig.) goddelijke stem; -streit, m.: strijd der góden; -stunde, vr.: goddelijk uur, genotvol uur; -tafel, vr.: tafel der góden, (fig.) godendisch; -thum [t), o.: (het) godendom; -tisch, m.: Zie -tafel; -trank, m.:

Zie van ung, (of: van go-godenwijn, (fig.) heerlijke (fab.) godenwereld, (de) heidendom; -wesen, o.:

godendrank; -ursprungslehre, vr.: -geburt; -verehrung, vr.: vereering vele góden,veelgodendom; -versamml vr.: vergadering der góden (of: van den); -wein, m.: godenwijn, (fig.) heer

elleer, mythologie; der góden, (fig.) god-o.: uitspraak der go-

I -acker, m.: gods-

m.: g

m.: gods-odsdienst,

Gods aardbodem;    ----------y

grims-tocht; -friede, vr.: (hist.) asyl-ht;-furcht, vr.: godsvrucht; -fürchtig, bv. n.: godvruchtig, godvreezend ; -fürch-tigkeit, vr.: Zie -furcht; -gabe, vr.: (eene) gave Gods, gave des Hemels (-ga-ben, vr. mrv.: kerkelijke inkomsten); -ge-barerin, vr.: moeder Gods; -gelahrt (-ge-lehrt), bv. n.: godgeleerd: -gelahrtheit (-gelehrsamkeit, -gelehrtheit), vr.: godgeleerdheid; -geld, o,: godspenning, (fam.)

pel

Gothisch (-e Bauart: Gothische bouwstijl: -e Buchstabe: Gothische letter; die -e Sprache: de Gothische taal; das -e: het Gothisch); I Goth’land, o.: (adk.)Gothland (eene provincie van Zweden).

IGrOtt, m. (-es; mrv, Göt'ter): God; -der Herr: God de Heer; von -undRechtswegen: met het volste recht, volgens recht en billijkheid; ein Mann -es: een man Gods; etwas zu seinem - machen: een afgod van iets maken; den lieben - einen guten Mann sein lassen: (spr.) Gods water over Gods akker laten loopen; da ist bei - keine Genade: (spr.) bij God is genade, maar daar niet; - grüss’ Euch, Alter: dag oudste, hoe gaat net u?; - befohlen: het ga u goed, vaarwel, goeden dag (goeden avond); - sei mit Euch: God zij met u!; dass - sich erbarme: dat God zich erbarme!; das wolle - nicht (da sei - vor): dat verhoede God!: - bewahre (- behüte): God beware!; will’s - (so - will): als God wil!; wollte - (- gebe): God gave (God geve)!; das gebe -: dat geve God!; um -eswillen: om Godswil; mit -es Willen (mit -es Bei-stand): met Gods hulp; so wahr - lebt: zoo waar als God leeft; so wahr mir -helfe: zoo waarlijk helpe mij God! Zie mrv. Cirötter.

lOott, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: aan God gelijk, met God eenzelvig; -ahnlich-keit, vr.: gelijkheid aan God, eenzelvigheid met God; -begeistert, bv. n.: door Gods geest bezield, van Gods geest vervuld; -ergeben, bv. n.: in Gods wil hetend; -ergebenheit, vr.: berusting in Gods wil; -erzeugt, bv.n.: door God voortgebracht, (fab,) door een God geteeld; -fried, m. (-s): Godfried, Godfridus; -ge-fallig, bv. n.: Gode welgevallig; -gefallig-keit, vr.: welgevalligheid aan God; -gesandt, bv. n.: door God gezonden (der-gesandte: de door God gezondene, de Messias); -glaube, m.: deïsmus; -glaubige, m.: deïst; -gleich, bv. n.: aan God gelijk; -hard, m. (-s): (mansnaam) Goderd, Godardus, (adk.) Sint-Gotthard;-heil, o.: (pik.) wonderkruid; -heit, vr.: godheid; -laugner, m.: godloochenaar; -lieb, m. (-s): (mansnaam:) Theo-philus; -lob, m. (-s): (mansnaam) Godlof; -los, bv. n.: goddeloos; -losigkeit, vr.: goddeloosheid; -mensch, m.: (theo.) God-mensch; -menschlich, bv. n.: van den Godmensch; -selig, bv. n.: godzalig; -se-ligkeit, vr.: godzaligheid ; -vergessen, bv.

n.: godvergeten, goddeloos; -vergessen-heit, vr.: godvergetenheid, goddeloosheid; -verhasst, bv. n.: bij God gehaat; -ver-heissen, bv. n.: door God toegezegd; -verlassen, bv. n.: door God verlaten, door God losgelaten; -verliehen, bv. n.: door God verleend; -versöhner, m.: Verzoener van het menschdom met God, Heiland, Verlosser, Zaligmaker; -versöhnt, bv.n.: met God verzoend; -verworfen, bv. n.: door God verworpen; -weise,m.: theosoof, geestenziener; -würdig, bv. n.: Gode waardig.

Glitter, m, mrv.: (fab.) góden; die -dieser Erde: (fig.) de machtigen (de groo-ten) dezer aarde; Einen unter die - ver-setzen: (fam.) iemand onder de góden rangschikken, iemand vergoden, iemand tot eene godheid verheffen; I -ahnlich, bv.

n.: goddelijk; -balsam, in.: balsem der

góden, hemelbalsem; -bekampfer (-bekrie-ger), m.: (fab.) hemelbestormer, Titan, (hg.) bestrijder van het veelgodendom; -bild,.

o.: 1) beeld van eenen god, 2) afbeelding van góden, 3) (fig.) goddelijke gestalte* engelen-gestalte; -bliek, m.: fiere blik; -blume, vr.: Virginisch sleutelbloempje ; -bote, m.: (fab.) bode der góden (Mercu-rius) ; -brod, o.: godenspijs; -brücke, vr.: regenboog; -dichtung, vr.: fabelleer, mythologie; -diener, m.: vereerder (aanbidder) van vele góden, polytheïst; -dienst, m.: vereering (aanbidding) van vele góden, veelgodendienst, polytheïsmus; -fabel, m.: fabel der góden, godenleer; -feind, m.: vijand van de góden; -fest, o.: 1) maaltijd der góden, 2) maaltijd ter eere van de góden; -geburt. vr.: leer van de afstamming der góden, theogonie; -gericht, o : 1) godsgericht, (een) door de góden geveld vonnis, 2) godenspijs, gerecht (schotel) van (of: voor) de góden; -geschichte, vr.: geschiedenis der góden, fabelleer, mythologie; -geschlecht, o.: 1) godengeslacht, godenfamilie, 2) al de góden (-ge-schlechtslehre: leer van de afstamming der góden, theogonie); -gleich, bv.n.: aan de góden gelijk, goddelijk; -haus, o. i tempel, afgods-tempel; -könig, m.: opperste der góden (Jupiter); -kraut, o.: (pik.) ambrosia-kruid; -leben, o.: leven der góden, (fig.) goddelijk leven; -lust, vr,: genot der góden, (fig.) ,

-mahl, o.: godenmaal (< wijn; -welt, vr.:

Olympus, (fig.) neiuenuoi veelgodenleer, fabelleer,

-wonne, vr.: genot delijk genot; -wort, ^.. den, orakel; -zeichen, o.: voorteeken; -zeit, vr.: godentijd, fabelachtige (mythologische) tijd, (fig.) heerlijke tijd.

Gottes, in Sam. | -acker, : akker, begraafplaats; -baum, boom, cocoa-boom; -dienst, :    _

m.: -dienstlich, bv. n.: godsdienstig; -erde, vr.: (kkl.) gewijde aarde, (fig. fam.)

-fahrt, vr.: bedevaart,

ree

Villl

rrn

goospennmg; -gericht, o.: Gods oordeel, (hist.) godsgericht, ordalie; -glaube, m.’. geloof aan (in) God, Godsgeloof; -gnade, vr,: genade Gods, goddelijke genade, (pik.) ooievaarsbek, kranebek, naaldenkervel; -groschen, m.: Zie -geld; -haus, o.: godshuis, tempel des Heeren; -hauspfleger, m.: kerkmeester; -jammerlich, bv. n.: gods-jammerlijk; -kasten, m. (-lade, vr.): arm-bus, kerkebus; -lamm, o.: (theo., het) Lam Gods, (kkl.) Agnus Dei, (ins.) onzenlieven-heers-haantje, goudtor; -lasterer, m. godslasteraar; -lastererin, vr.: godslaste raarster; -lasterlich, bv. n.: godslasterlijk; -lasterung, vr.: godslastering; -laugner, m.: godloochenaar; -laugnerei’, vr.: god-loochenarij; -laugnerin, vr.: godlooche-naarster ; -laugnerisch, bv. n.: godloochenend; -laugnung, vr.: godloochening; -le-hen, o.: (hist.) kerkelijk leen, geestelijk leen; -lehre, vr.: godgeleerdheid, theologie ; -liebe, vr.: . 1) liefde Gods (de liefde die God aan zijne schepselen bewijst), 2) liefde tot God (de liefde die het schepsel voedt jegens den Schepper); -lohn, m.: Godsloon (habt -lohn: God loone het u!); -mann, m.: Godsman; -mord, m.: gods-moord;-mörder, m.: gods-moordenaar ; -mörderisch, bv. n.:    god-moordend:

-name, m.: naam Gods, Gods naam; -pfennig, m.: Zie -g:rosclien; -recht, ■o.: rechten en privilegiën (mrv.) eene kerk; -reich, o.: Godsrijk; -scheu, bv. n.: afkeerig van de gedachte aan God; z. n. vr.: afkeer van de gedachte aan God; -sohn, m.: (theo.) Zoon Gods, (fig.) kind van God; -stimme, vr.: stemme Gods; -tisch, m.: tafel des Heeren (zu -tische gehen: katholiek, ter communie gaan; protestant, aan het Nachtmaal gaan); -urtheil [t], o.: 1) oordeel Gods, 2) Godsgericht, ordalie, 3) orakel; -verachter, m.: verachter van God, goddelooze; -verachtung, vr.: verachting van God, goddeloosheid; -verehrung, vr.: Godsver-eering; -vergessen, bv. n.: godvergeten; -vergessenheit, vr.: godvergetenheid; -vertheidigung [t], vr.: verdediging van het godsbestuur; -welt, vr.: Gods aardbodem (auf der -welt nichts: fam: niets Gods-ter-wereld); -wort, o.: woord Gods, woord des Heeren.

Göt'tin, vr. (mrv. -nen): (fab. en fig.) godin; (fig. ook:) engel.

göttlich, bv. n.: goddelijk; I -keit, vr.: goddelijkheid,

Oöt'ze, m. (-n; mrv. -n): 1) afgodsbeeld; 2) afgod; einen -n aus Einem oder aus et was machen: een afgod van iemand of van iets maken.

€röt’zen, m. mrv : 1) afgodsbeelden; 2) afgoden, valsche góden; I -altar, m.: afgods-altaar; -bild, o.: afgodsbeeld; -diener m.: afgodendienaar, afgodsdienaar; -dienerin, vr,: afgodendienares, afgods-dienares; -dienst, m.: afgodendienst, af-godsdienst, afgoderij (-dienst treiben: afgoderij plegen); -hain, m.: aan eenen afgod gewijd bosch, heilig bosch; -haus, o. :-afgods-tempel, (in China:) pagode; -opfer, o.: offerande aan eenen afgod; -pfaffe, m. (-priester, m.): afgods-priester; -tempel, m.: Zie -haus.

ICrrab, o. (-es; mrv, Gra’ber): graf; das heilige -: het heilige graf; bis ans

-    (bis zum -e): tot in den dood; über das - hinaus: aan gene zijde des grafs: am Rande des -es sein: op den rand van het graf staan; aussehen als ob man schon im -e gelegen hatte: er uitzien als een lijk; sie fanden ihr - in den Wellen: zij vonden hun graf in de golven; ein -graben (ein - machen): een graf graven, een graf delven; Einen Todten [Toten] zu -e tragen: eenen doode naar het graf dragen; mit zu -e gehen: medegaan ter

. begrafenis; Einen ins - senken (Einen ins

-    legen): iem. nederlaten in het graf.

IGrafo, in Sam. I -einfassung, vr.: hek

om (afsluiting van) een graf; -eisen, o.: graveerstift, graveernaald; -fliege, vr.: (ins.) grafvlieg, graftor; -gedanke, m.: gedachte aan den dood, (fig.) sombere gedachte; -gelaute, o.: doodklok; -gerüst,

o.: 1) katafalk, 2) lijkbaar; -gesang, m.: lijkzang, lijklied; -gewölbe, o.: grafgewelf, grafkelder; -hügel, m.: grafheuvel; -kleid, o.: lijkgewaad, lijkkleed; -kraut o.: (pik.) alsem; -krug, m-: lijkbus, urn: -legung, vr.: begraving, teraardebestelling, bijzetting in het graf; -lied, o.: lijklied, lijkzang; -los, bv. n.: zonder graf, (fig.) onbegraven; -mal, o.: 1) praalgraf, graftombe, 2) graf-teeken, grafsteen, gedenkteeken op een graf; -meissel, m.: graveerstift, graveernaald; -rede, vr.: lijkrede; -saule, vr.: grafzuil, gedenkzuil op een graf;-schaufel, vr.: 1) schoffel (om het onkruid van een graf weg te schoffelen), 2) spade (van den doodgraver); -scheit, o.: 1) (doodgravers-) spade, 2) graveerstift, graveernaald; -schrift, vr.: grafschrift; -statte, vr.: 1) grafplaats, graf, 2) begraafplaats, kerkhof; -stein, m.: grafsteen, grafzerk, grafgesteente; -stelle, vr.: Zie -statte; -stichel, m.: graveerstift, graveernaald; -thier [t],

o.: roofdier dat op begravene lijken aast, hyena; -thurm [tj, m.: (hist.) graftoren, piramide; -tuch, o.: doodkleed, doodlaken; -zeichen, o.: Zie -mal no. 2. I Zie verder Orabe.

grab’beln, w. o. h. en s.: 1) grabbelen, rondtasten; 2) rondkrabbelen, voortkrabbelen.

Ora be, in Sam. I -kelle, vr.: (tuiniers-) spade, schop; -kraut, o.: (pik.) alsem; -land, o.: tuingrond, omgespitte of om te spitten grond; -scheit, o.: spade, schop. Zie Orab en Grabes.

Igra'ben, w. b. onr. (grabst, grabt; grub; gegra'ben): 1) graven; (tnb. en akk.) spitten; (fig.) delven, opgraven, uitgraven; Schatze -: naar in den grond bedolvene schatten zoeken; einen Brun-nen -: eenen put graven; ein Grab -: een graf delven; wer andern eine Grube grabt, fallt oft selbst hinein: (spr.) wie kuil graaft voor een ander, valt doorgaans zelf er in; der Strom grub sich eine Bahn: de rivier groef zich een bed (baande zich eenen weg); 2) graveeren; (fig.) griffelen, griffen; in Metall, Holz oder Marmor -: op metaal, hout of marmer graveeren; in das Herz (in das Gemüth [t]) -: in het hart (in het gemoed) graveeren (griffen, griffelen).

ICwra'ben, o. (-s): 1) (het) graven, (het) spitten, (het) delven; 2) (het) griffelen.

-, m. (-s; mrv. Gra'ben): 1) gracht; kanaal; 3) sloot; über dem - sein:

, -s; mrv.

2) taalgeleerde.

Cirran, m. (-es, -s; mrv. -e): (gew.) grein; I -gewicht, o.: greingewicht.

Crran, o. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.) grein (288e gedeelte van eene mark).

Grra'nada, o. (’s): (adk.) Granada, Grenada.

Grana de, vr.: Zie Grranate.

Grraiiat', m. (-en; mrv. -en): (min.) granaatsteen, granaat; I -apfel, m,: (pik.) granaat-appel; -apfelbaum, m.: granaat-appelboom; -apfelschale, vr.: granaat-appelschil; -blüthe [t], vr.: granaat-bloesem; -fluss, m.: (min.) onechte granaatsteen; -haltig, bv. n.: (min.) granaatsteen bevattende; -kern, m.: pit van den granaat-appel; -kugel, vr.: (art.) gra-naatkogel, granaat, houwitserkogel; -schnur, vr.: granaten ketting; -stein, m.: granaatsteen; -vogel. m.: granaatvogel (Braziliaansche musch).

Grrana'te, vr.: (min,, pik. en art.) granaat.

Grrana’ten, in Sam. I -baum, m.: granaatboom, granaat-appelboom; -birne, vr.: granaatpeer; -erz, o.: (min.) granaat-steen-houdend erts; -hagel, m.: (fig. art.) hagelbui van granaten; -tasche, vr.: (art.) granaat-tasch (patroontasch der kanonniers).

Grranatier', m. (-s; mrv. -e): Zie

Orenadier.

(fig.) het gevaar te boven zijn; Graben ziehen: slooten (grachten, kanalen) graven of aanleggen: mit Graben umgeben: met grachten omringen.

lOra'ben, in Sam. I -absteigung, vr.: (vest.) pad van den bedekten weg naar de gracht; -leitung, vr.: afleiding van het water; -mauer, m.: (vest.) contrescarp; -steiger, m.: opzichter over de grachten, kanalen, enz.; -zug, m,: 1) aanleg van slooten of grachten, 2) richting van slooten of grachten.

Gra ber, m. (-s; mrv. -): graver, spit-ter, delver; (fig.) mijnwerker; (ook :) doodgraver ; Gra’berin, vr. (mrv. -nen): graaf-ster, spitster, delfster.

Gra bes, in Sam. I -dunkei, o. (-s): duisternis des grafs, (fig.) stikdonkere duisternis ; -hügel, m.: graf heuvel; -rand, rand des grafs; -ruhe, vr.: rust des grafs; -schauer, vr.: rilling (huivering) die u bevangt in een graf; -stille, vr.: stilte des grafs; -stimme, vr.: grafstem; -tuch, o.: doodkleed, doodlaken.

grabst, grabt: Zie graben.

Grrach'el, vr.: baard, echtel (van graan).

gracisiren [ier), w. o. h.: greciseeren, zich van Grieksche uitdrukkingen of taalwendingen bedienen; Gracis'mus, m. (-; mrv. Gracis’men): grecismus, Grieksche uitdrukking of taalwending; Gracomanie’, vr.: dwaze ingenomenheid met al wat Grieksch is.

Grad, m. (-es, -s ; mrv. -e): graad; im höchsten -e: in den hoogsten graad; militarischer -: militaire graad; der -eines Doktors der Medizin: de graad van doctor in de medicijnen; I -abtheilung [tl, vr.: afdeeling in graden; -bogen, m.: graadboog, sextant; -buch, o.: (zeew.) graadboek (boek dat de ligging der zeehavens, kusten, enz., aanwijst); -einthei-lung [t], vr.: indeeling in graden; -leiter, vr.: schaal; -messer, m.: graadmeter; -ring, m.: (aan het kompas:) graad;-wage, vr.: graadmeter; -weise, bv. n. en bw.: in graden.

Grradation', vr.: (tik.) trappen (mrv.) van vergelijking; (red,) trapswijze opklimming, climax.

Grradir [ie], in Sam. I -eisen, o.: gra-deer-ijzer; -bau, m.: Zie -liaus; -fass, o.: gradeerkuip, gradeervat; -haus, o-: gradeerwerk; Gierd, m. (-ofen, m.): gra-deer-oven; -pfanne, vr.: gradeerpan, gra-deerbak; -röhre, vr,: gradeerhuis; -wage, vr.: luchtweger; -wasser, o.: gradeerwater; -werk, o.: gradeerwerk.

gradi ren [ie], w. b.: (in zoutketen:) gradeeren.

Grradual', o. (-es, -s): (kkl.) graduale.

gradui’ren [iel, w. b.: eenen aca-demischen graad verleen en aan; w. o. h.: eenen academischen graad halen; gra-duirt’[ie], bv. n,: gegradueerd; Graduir’te [iel, m.: gegradueerde, gegradueerd persoon.

Grraf, m. (-en; mrv. -en): graaf; Graten, in Sam. (-bank, m.: bank der graven van het Heilige -Roomsche Rijk op den Duitschen Rijksdag; -hof, m.: grafelijk hof; -krone, vr.: gravenkroon, grafelijke kroon; -sitz, m.: grafelijke zetel, residentie van den graaf; -stand, m.: gravenstand;

-tag, m.: vergadering van de graven van het H. Roomsche Rijk; -titel, m.: graventitel, grafelijke titel; -würde, vr.: grafelijke waardigheid); Gra'fin, vr. (mrv.-nen): gravin; graflich, bv. n.: grafelijk; Grafschaft, vr.: graafschap.

IGram, m. (-es, -s): verdriet, hartzee leed, smart, droefheid, (ook:) spijt, (ook nijd, wangunst; vor - vergehen: vergaan (wegkwijnen) van hartzeer; vor - sterben: sterven van verdriet (hartzeer); - zahlt keine Schulden: (spr.) hier helpt geen lieve moeder; | -los, bv. n.: ongestoord,, zonder hartzeer of verdriet; -sucht, vr.: aantrekkelijkheid, (pop.) knerperigheidj • -süchtig, bv. n.: aantrekkelijk, zich alles aantrekkende, (pop.) knerperig.

Igrain (gra mer, gramst), bw. [3]: afkeerig van; Einem oder einer Sache - sein oder werden: afkeerig zijn of worden van iemand of van iets, (pop.) het land hebben of krijgen aan iemand of aan iets.

Crramatel'le, vr.: garnaal.

Grramelei', vr.: gemelijkheid, knorrigheid, kniezerigheid, kniezerij, (fam.) gemopper; gra’meln, w. o, h.: (fam.) mopperen; sich gra’men, w. w.: kniezen, knijzen (sich zu Tode gramen über: zich doodkniezen over); Gram’ler, m.: kniezer, knies-oor; gramlich, bv. n.: kniezerig, (fam.) mopperig; Gramlichkeit, vr.: Zie Crramelei; Gram'ling, m. ( es,

-e): kniezer, knies-oor.

Grramm, o (-s; mrv. -e): (Fransch gewicht:) gramme.

Gramma tik, vr.: spraakkunst; gram-matika'lisch, bv. n.: spraakkunstig, grammaticaal; Gramma’tiker, m. (-s; mrv. -): 1) spraakkunst-schrijver, 2) taalgeleerde; grammatisch, bv. n.: spraakkunstig,, grammaticaal; Gramma'tist, m. (-en; mrv. -en):    1) spraakkunst-schrijver,

m.:

roze-

u, m.: hert

s-

C^ranatill liolz, o. (-es): roodgeaderd ebbenhout.

Glraitd, m. (-es, -s): kegelzand; I -mehl, o.: grintmeel, grof meel, grint; -stein, graniet.

Gran de, m. (-n; mrv. -n): grande <Spaansche rijksgroote).

g:ran'dicht, bv. n.: kegelzandachtig; gran’dig, bv. n.: vol kegelzand.

grandios', bv. n.: grootseh, verheven, indrukwekkend.

grani’ren [ie], w. b.: korrelen, gekorreld maken.

Granit’, m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) graniet (mrv.: granietsoorten); I -ahnlich, bv. n.: aan graniet gelijk; -artig, bv. n.: .granietachtig; -berg, m. (-fels, m., -felsen,

m. ): granietberg, granietrots; -förmig, bv.

n. : granietvormig; -sand, m.: granietzand, granietgruis.

Granit’zer, m. (-s; mrv.-): grenssoldaat.

Gran’ne, vr.: (van graan:) baard, echtel; (van pijnboomen :) naald ; (van varkens:) borstel; (van katten:) baard;

I gran’nenartig, bv. n.: (van koorn-aren:) baardig; gran’nenlos, bv. n.: (van graan:) zonder echtels, zonder baard.

graimli'ren [ie], w. b.: korrelen, gekorreld maken.

Gran’ze, enz.: Zie Grenze, enz.

Gran'ze, vr.: (pik.) wilde marijn.

Grdpel, m. (-s; mrv. -): (mnw.) span;

I gra'pelsmachtig, bv, n.: 1) een span dik, 2) een span lang,

Gra'pen, m. Gs ; mrv. -): gegoten ijzeren pot; I -braten, m.: in een ijzeren pot gebraden vleesch; -giesser, m.: ijzerenpottengieter; -gut, o.: potspijs (metaalom ijzeren potten van te gieten).

^ra phiseh, bv. n.: graphisch; Gra-phit', in. (-8 of -en; mrv. -en): (min.) graphiet, zwart krijt, teekenkrijt (mrv.: graphietsoorten); Graphome’ter, m. (-s; mrv. <•): graphometer.

Grapp, m. (-es; mrv, -e): (pik.) meekrap (mrv.: meekrapsoorten); I -ahnlich, bv. n.: aan meekrap gelijk; -artig, bv. n.: meekrapachtig; -brühe, vr.: meekrap-saus; -darre, vr.: meekrap-eest; -farbe, vr.: meekrapverf; -farber, m.: meekrap-verver; -farberei’, vr.: meekrapververij; -feld, o.: meekrapveld; -mühle, vr.: mee-krapmolen; -pflanzung, vr.: meekrapveld; -roth [t], bv. n. en z. n. o.: meekraprood ; -stampte, vr.: meekrapmolen; -wurzel, vr.: meekrapwortel.

Graps e, vr.: 1) (pop.) knuist, vuist, poot; 2) grabbelpartij; etwas in die -geben: iets te grabbel gooien; grap’sen, w. o. h.: grabbelen, grijpen, een greep doen ; (ook:) gappen, kapen, stelen.

IGras, o. (-es; mrv. Gra’ser): 1) gras (mrv.: grassoorten); 2) grashalm, grasje; auf das - legen: te bleeken leggen (op het bleekveld); auf dem -e bleichen: bleeken op de bleek, bleeken op het bleekveld; ins - thun (ins - treiben, ins -schicken): (vee of paarden) in de weide doen; ins - beissen müssen: (tig.) in het gras (in het zand) moeten bijten (d. i. sneuvelen); darüber ist langst - gewach-sen: (spr.) dat staat al lang in het vergeetboek, daar wordt niet meer om gedacht ; er kann das - wachsen horen: (spr.) hij kan het gras hooren groeien, hij verbeeldt zich dat hij de knapste is van allen.

IGras, in Sam. I -alfe, m.: misselijk gedrocht, apenbakkes; -ahrchen, o.: grasscheutje, grashalmpje; -ahre, vr.: grashalm; -anger, m.: weiland, graskamp; -art, vr.: grassoort; -artig, bv. n.: grasachtig; -bank, vr.: zodenbank; -blume, vr.: madeliefje; -boden, m.: 1) weiland, graskamp, 2) graszolder; -butter, vr.: grasboter; -ebene, vr.: grasvlakte; -farbe, vr.: graskleur; -feld, o.: grasveld;-fleck, m.: 1) grazig plekje, met gras begroeid plekje, 2) (op kleederen:) grasvlek, door gras veroorzaakte vlek; -flur, vr.: grazige vlakte; -fressend, bv. n.: gras-etend; -fresser, m.: gras-etend dier; -frosch, m.: (de gewone) kikvorsch; -futter, o.: grasvoeder ; -fütterung, vr.: 1) grasvoedering, voedering met gras, 2) grasvoeder;-gar-ten, m.: graskamp; -geschmack} m.: grassmaak; -grün, bv. n.: grasgroen, groen als gras; -halm, m.: grashalm; -haring, m.: grasharing (d. i. dicht onder de kust gevangen haring); -hecht jonge snoek; -hirsch, m.: mager I -hopfen, m.: (pik.) wilde hop; -huhn, o.: (vog.) kwakkelkoning, riethoen; -hummel, vr.: (ins.) wilde bij; -hüpfer, m.: (ins.) sprinkhaan; -isop, m.: (pik.) wilde hysop; -keimig, bv. n.: te sterk gegist hebbend (mout); -korb, m.: grasmand, mand voor gras; -land, o.: grasland, weiland; -lauch, m.: (pik.) bieslook; -laufer,m.: (vog.) kwakkelkoning, riethoen; -leder, o.: (pik.) wa-termos; -linde, vr.: lindeboom, linde; -magd, vr.: koehoedster; -maher, m.: grasmaaier; -mücke, vr.: (vog.) 1) gras-musch, 2) basterd-nachtegaal; -nelke, vr.: wilde anjelier; -platz, m.: grazige plek, grasveld; -pferd, o.: 1) paard in de weide, 2) sprinkhaan; -polei, m.: wilde polei; -reich, bv. n.: rijk aan gras, rijk aan weiland, grasrijk; -schmetterling, m.: (ins.) schoenlapper (een vlinder); -schnecke, vr.: naakte slak; -schnepfe, vr.: (vog.) snip, snep; -sense, vr. (-sichel, vr,): gras-maaiers-zeisen; -specht, m.: (vog.) kleine specht; -sperling, m.: (vog.) grasmusch; -stoppel, m.: grasstoppel; -stück, o.: stuk grasland, stuk weiland; -taffet, m.: (kv.) gras-taf; -tuoh, o,:    (kv.) graslinnen;

-wachs, m.: weide; -wagen, m.: graswagen; -weide, vr.: weiland, weide; -wittwe, vr.: zwangere ongehuwde; -wuchs, m.: groei van het gras, (fig.) gras; -wurzel, vr.: (pik.) kweekgras, hondsgras.

Gras’clien, o. (-s; mrv. -): grasje, grashalmpje, grasscheutje; gra'seln, w. o. h.: gras vreten; gra'sen, w. b.: maaien, af maaien (grasland); w. o. h.: (van dieren:) grazen, (van menschen:) gras snijden, (fig.) vlak langs gaan (die Kugel graset: de kogel gaat er strijkelings langs); Gra’ser, m. (-s; mrv. -): grassnijder, (jag.) tong van het hert; Graserei’, vr.: 1) (het) grassnijden, 2) grasveld, weiland weide; Gra’serin, vr. (mrv. -nen): grai snijdster; gra'sicht, bv. n.: grasacntig; gra'sig, bv. n.: grazig, met gras begroeid, begraasd; Gras’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, rank; Gra'sung, vr.: 1) (het) grassnijden, 2) grasland, wei-

7wm¹

TFRS55T

land (Pferde in die -thun: paarden in de weide doen).

grass, bv. n.: Zie grasslich; gras-si'ren [ie], w. o. h.: (van ziekten:) heerschep, regeeren; grass'lich, bv. n.: 1) afgrijselijk, afschuwelijk, gruwelijk, 2) afzichtelijk; Grass'lichkeit, vr.: 1) afgrijselijkheid, afschuwelijkheid, gruwelijkheid, 2) afzichtelijkheid; Grass'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (visch:) grondel, grondeling, 2) (pik.) esscheboom, esch, 3) Zie Gras-ling.

n.: grijs van

grijze keel; -kopf, m.:    1) grijs hoofd,

2) grijskop, 3) (vog.) torenvalk; -köpfig, bv. n.: grijs van hoofd, met een grijs hoofd; -meise, vr.: (vog.) grauwe mees; -scheckig, bv. n.: grijs gespikkeld; -schimmel, m.: (een paard:) grauwe schimmel; -specht, m.: (vog.) boomspecht, boomkruipertje; -thier [t], o.: grauwtje (b.v. de ezel); -wacke, vr.: (min.) met schiefer en glimmer vermengd kwarts; -werk, o.: (bij bontwerkers:) petit-gris.

Glraii biiiullen, o. (-s): (adk.) Grauw-bunderland; -er, m. (-s; mrv. -): Grauw-bunderlander: -erin, vr. (mrv. -nen): Grauwbunderlandsche; -erland, o.: Grauwbunderland; -isch, bv. n.: Grauw-bunderlandsch; -ner, m. (-s; mrv. -). Grauwbunderlander; -nerin. yr. (mrv. -nen): Grauwbunderlandsche.

G-rau'chen, o. (-s; mrv. -): grauwtje (de ezel).

GrHu'el, m. (-s; mrv. -): gruwel ; Einem ein - sein: iemand een gruwel zijn; I -gestalt, vr.: afschuwelijke gedaante; -jahr, o.: gruweljaar, jaar van gruwelen; -tag, m.: dag om van te gruwen; -that, vr,: gruweldaad, gruwelstuk; -voll, bv. n.: gruwelijk, grauen, w. o. h.: grijs worden; (van den dageraad:) gloren, aanbreken, schemeren; der Tag grauet: de dag breekt aan. I -, w. onpers. h.: doen huiveren, doen sidderen, doen rillen; met afkeer vervullen; mir grauet: ik voel eene huivering, ik ril, ik sidder; es grauet ihm vor der Arbeit: hij heeft een afkeer van t mir vor seiner Wuth voor

es

, w. onpers.

Gerat, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) bergrug, (ook:) kruin, piek, (van messen:) braam, draad, (van houtgewas:) rijshout, (bij lettergieters:) besnijding (van de ge-gotene letters), (tech.) lipje, tongje, knopje, enz.; I -eisen, o.: hoepmes; -hobel, m.: (tim.) ploegschaaf, boordschaaf; -sage, vr.: sponningzaag; -sparren, m. Zoekbalk, graatbalk; -thier [tl, o.: (drk.) rossige gems.

Girat dien, o. (-s; mrv. -): graatje.

Grra'te, vr.: graat; (vea.) rotte-staart.

Garaten, in Sam. I -fisch, m.: gratige visch; -los, bv. n.: zonder graat.

Grath: Zie Gerat; Oratlie: Zie Orate.

Geratia, vr.: (vrouwennaam:) Gratia; gra’tias, tsw.: dank u, (iron.) hartelijk dank.

gra’tiff, bv. n.: gratig; | -keit, vr.: gratigheid.

gra tis, bv. n. en bw.: gratis, kosteloos, onvergolden.

grat'scliein (grat'sclien), w. o. h,:

wijdbeens loopen (staan, zitten).

Geratiilant’, m. (-en; mrv. -en): ge-lukwenscher, feliciteerder, wenscher; Gratulation', vr.: gelukwensch, heil-wensch, wensch, felicitatie, (het) wen-schen; gratuli’ren [iel, w. o. h.: geluk-wenschen, feliciteeren (Einem - zu: iemand feliciteeren met).

Igrau, bv. n.: 1) grijs, 2) grauw; -anstreichen: grijs verven; zich - kleiden: in het grijs gekleed gaan; - werden: grijs worden, (van de lucht:) grauw worden, betrekken; im Dienste - werden: in dienst grijs worden; - vor Alter: grijs van ouderdom; die -e Yorzeit: (fig.) de grijze oudheid, de hooge oudheid; -e Haare (mrv.): grijs haar (enk.), (ook:) grijze haren (mrv.); sich über etwaskeine -e Haare wachsen lassen : (fig. fam.) geenc grijze haren van iets krijgen. I -, z. n. o.: (het) grijs, grijze kleur: in - arbeiten; (schl.) grijs in grijs schilderen.

IGrau, in Sam. I -augig, bv. n.: grijs van oogen, met grijze oogen; -bart, m.: grijsbaard, (fam.) oud-gediende; -bartig, bv. n.: grijs van baard, met een grijzen baard; -blau, bv. n.: blauwachtig grijs; -braun, bv. n.: bruinachtig grijs, donkergrijs; -bünden: Zie 21 reg. verder; -falke, m.: (vog.) muizenvalk, buizerd; -farben (-farbig), bv. n.: 1) grijs, 2) grauw; -fink, m.: (vog.) ringmusch; -gelb, bv, n.: geelachtig grijs; -grün, bv. n.: groenachtig grijs, zeegroen; -haarig, bv. haar, met grijs haar; -hafer, m.: grijze haver; -hanfling, m.: (vog.) vlasvink; -heit, vr.: 1) grijsheid, 2) grauwheid; -kehlchen,

o.: (vog.) grijskeeltje, roodstaart met eene

werken; es graue [tj: ik sidder (ik ben doodsbang) zijne woede. I -, z. n. o. (-s): 1) afgrijzen ; 2) rilling, siddering, huivering; es kam mir ein - an: ik werd met afgrijzen vervuld, eene rilling (siddering, huivering) greep mij aan; 3) beim - des Tages: toen de dag begon (of: als de dag begint) aan te breken, bij het krieken van den morgen; I -haft (-volk, bv. n.: afgrijselijk, gruwelijk, afschuwelijk, huiveringwekkend.

grau'licli, bv. n.:    1) grijsachtig,

2) grauwachtig, 3) Zie griiulicli; war ihm da - zu Muthe [tl: hij voelde zich daar alles behalve op zijn gemak; grau’lich, bv. n.: 1) gruwelijk, afgrijselijk, afschuwélijk, huiveringwekkend; eine -e Kalte : eene verschrikkelijke kou; 2) Zie graulicli.

Geraup chen, o. (-s; mrv.-): grutje; (fig.) korreltje, gruisje.

Glrau’pe, vr.: grutje, gortje, gepelde garst- ot haverkorrel; (min.) korrel; Zie

Graupen.

Grrau'pel, in Sam. I -erz, o.: (min.) korrelig erts, erts in korrels.

grau'peln (grau'peln) h.: ijzelen.

Gerau’pen, vr, mrv.: 1) grutten (mrv.), gort (enk.); 2) ijzel; I -gang, m. (-mühle, vr.): pelmolen, gortmolen; -grütze, vr.: gepelde garst; -schleim, m.: gerstewater; -suppe, vr.: gruttenpap. gortpap.

graus, bv. n.: ontzettend, huiveringwekkend, afschuwelijk. I m. (-es): 1) huiveringwekkendheid, (het) schrikwekkende, 2) schrik, ontzetting, ontsteltenis, 3) gruis, (kph.) stofgoud; in - zer-

nen

van schelheid;

en

grenadine

, vr.: van

1‘allen (in Staub und - zerfallen): een puinhoop worden.

{yrausam, bv. n.: gruwzaam, gruwelijk, ijselijk, wreedaardig, barbaarsch, onmenschelijk, (van het schoone geslacht:) wreed, ongevoelig; I -keit, vr.: gruwzaamheid, enz. Zie grausam(heid).

(«raii'same, m. (-n; mrv. :n): wreedaard. I -, vr.: wreedë, ongevoelige.

grau sen, w. onpers, h. :Zie w. onpers. grauen; die Haut grauset mir: er loopt (er gaat) eene rilling (eene huivering) over al mijne leden. I Grau'sen, z. n. o. (-s): Zie Orauen; grau’senhaft, bv. n. (grau'sig, bv. n.): Zie grauenhaft.

Gravir [ie], in Sam. I -beutel, m.: graveurs-werktuig; -kunst, vr.: graveerkunst; -meissel, m.: graveerstift; -zeug, o.: graveurs-gereedschap.

gravi ren [iej, w. b.: graveeren; (fig.) betichten, bezwaren.

Gra vis, m. (-): (tik.) zwaar toon-teeken.

Gravitat', vr.: deftigheid, statigheid, ernst; gravita'tisch, bv. n.: deftig, statig, ernstig; Gravitation’, vr.: zwaartekracht.

Gra zie, vr,: gratie; (fab.) Gratie, godin der bevalligheid; graziös', bv. n.: gracieus.

Gre'be, vr.: (vog.) zilverduiker.

Gregor , m. (-s): Gregorius; grego-ria'nisch, bv. n.: Gregoriaansch.

Greif, m. (-es, -s; mrv. -e): (fab.) griffioen, griffoen; (vog.) grijpvogel, grijpgier, grijp-arend, condor; I -bar, bv. n.t te grijpen, (ook:) voor het grijpen liggend, (fig.) tastbaar, handtastelijk, (ook:) begrijpelijk, bevattelijk; -brett, o.: (muz.) Zie GriflTbrett; -geier, m. (vog.) Zie Greif; -holz, o.: greep, hand-vatsel, steel; -klaue, vr.: grijpklauw; -pferd, o. (-ross, o.): (fab.) gevleugeld paard; -muschelstein, m.: Zie -stein; -schnabel, m.: (tandmeesters-werktuig:) pelikaan; -stein, m.: versteende griffioen-schelp; -zirkel, m.: kunstdraaiers-passer.

greif en, w. b. onr. (greifst, greift; griff; begriffen): grijpen; (muz.) aanslaan; Platz -: plaats grijpen; Yor-schlage Platz - lassen: voorstellen aannemen; man kann es mit Fingern und Handen -: (spr.) men kan het voelen en tasten. I -, w. o. onr. h.: grijpen; der Anker greift: (zeew.) het anker pakt, het anker grijpt houvast; um sich -: (fig.) om zich heen grijpen; in einander -: (raderen:) in elkander grijpen; an den Hut -: de hand aan zijnen hoed brengen; Einem an den Puls -: iemand den pols voelen; Einem an das Herz -: (fig.) op iemands gevoel werken, (fam.) iemand in zijn hart pakken; Einem an die Ehre -: iemand in zijne eer tasten, iemands eer te na komen; Einem an das Leben -: iemand naar het leven trachten; Einem in sein Amt -: zich onbevoegd inlaten met hetgeen tot iemands ambt behoort; Einem in sein Recht -: inbreuk maken op iemands recht; Einem in die Haare - : iem. bij het haar grijpen (vatten); in seinen eigenen Busen -: (fig.) de hand in eigen boezem steken: Einem unter die Arme -: (fig.) iemand helpen om hem staande te houden ; zu den Waffen naar de wape-grijpen, de wapenen opvatten, te wapen snellen ; zu einem Mittel -: een middel aangrijpen; zu einem Handwerk -: een ambacht bij de hand nemen (vatten).

grei’fig, bv. n.: grijpachtig ; -e Finger haben: (fig. fam.) lange vingers hebben, diefachtig zijn.

greiflich, bv. n.; Zie greiffoar. greinen, w. o. h.: grijnen, (pop.) grienen, grimmen; Grei’ner, m. (-s; mrv. -): grijner, grimmer; Grei'nerin, vr. (-nen): grijnster, grienster, grimster.

greis, bv. n.: grijs. I -, z. n. m. (-es; mrv. -e): grijzaard; (mnw.) kegelzand; I -zwitter, m.: (min.) tintsteen, met leisteen vermengd tin-erts-grei sen, w. e. h.: grijs worden. Greisenalter (Greisesalter), o.:

1)    ouderdom, (de) oude dag; 2) hooge leeftijd.

Grei'sin, vr. (mrv. -nen): oude vrouw, greis’sen, w. b.: (mnw.) splijten, klooven.

Gre'ling, o. (-es; mrv. -e): (zeew.) greling, boegseertouw.

grell, bv. n.: (van kleuren klanken:) schel; I -heit, vr.:

(fig.) overdrevenheid.

drempel, m. (-s): 1) oude kleeren (mrv.), vodden (mrv.), gebruikte meubelen (mrv.) uitdragers-waar, oud goed;

2)    rommel; I -kammer, vr.: rommelkamer; -markt, vr.: voddenmarkt; -werk, o.: oud spul, gebruikt spul, rommel.

Gremplerei’, vr.: uitdragerij, uitdra-gers-winkel.

dremp ler, m. (-s ; mrv. -): uitdrager Grenadier’, m. (-s; mrv. -e): (mil.) grenadier; | -mütze, vr.: grenadiers-muts; -hauptmann, m.: kapitein der grenadiers; -regiment, o.: regiment grenadiers; -tasche, vr.: grenadiers-tasch, granaat-tasch.    ,    _    _

Grenaclillliolz, o.: roodgeaderd ebbenhout.

Grenadin'seide, vr.:

(eene zijden stof).    _ ,

Grendel, m. (-s; mrv.): grendel; (fig.) sluitboom; (aan een ploeg:) dissel;

I -baum, m.: disselboom, dissel (van een ploeg); -kette, vr.: ploegketting.

Grengel, m. (-s; mrv. -): 1) krakeling; 2) Zie Grendel.

Grenz, in Sam. I -acker, m.: grens-akker; -aufseher, m.: grenskommies; -bach, m.: als grensscheiding dienende beek; -baum, m.: grensboom, boom die de grensscheiding aanwijst; -befestigung, vr.: versterking van de grenzen; -berei-ter, m : grenskommies te paard; -berei-tung, vr.: bewaking van de grenzen door kommiezen te paard; -besichtigung opneming (inoogenschouwneming) de grenzen; -bewohner, m.: grensbewoner; -beziehung, vr.'.Zie -besicbtignng; -bild, o.: de grensscheiding aanwijzend beeld, grenssteen, (hist.) Terminus; -brücke, vr.: als grensscheiding dienende brug; -damm, m. (-deich, m.): als grensscheiding dienende dijk; -dorf, o.: grensdorp, dorp op de grenzen ; -festung, vr.: grensvesting; -fluss, m.: grensrivier, als grensscheiding dienende rivier; -furche, vr.: als grensscheiding; dienende ploegvoor ot greppel; -gebirge, o.: grensgebergte, ais

'grensscheiding dienende bergketen; -ge-gend, vr.: grensland, grensprovincie, grensdistrict; -gemeinschaft, vr.: 1) gemeenschappelijke grens, 2) grensgemeenschap; -gott, m.: (bist.) grensgod, Terminus; -graben, m.: als grensscheiding dienende sloot of gracht; -gut, o.: grondbezitting aan de grenzen; -haus, o.: huis aan de grenzen; -herr, m.: eigenaar grondbezitting aan de grenzen; -holz, o.: bosch aan de grenzen; -hügel, m.: 1)heuvel aan de grenzen, 2) als grensscheiding dienende heuvel; -jager, m.: grenskom-mies te paard; -kette, vr.: (mil.) cordon langs de grenzen; -land, o.: grensland; -linie, vr.: grenslinie, grenslijn; -mal, o.: de grensscheiding aanwijzend teeken; -mauer, vr.: grensmuur; -messer, m.: landmeter voor de grensscheiding; -nach-bar, m.: grensbuur; -nachbarschaft, vr.: grensnabuurschap; -ort, m.: grensplaats; -pfahl, m.: grenspaal; -platz, m,: grensplaats ; -punkt, m.: 1) grenspunt, uiterste grens, 2) (zeker) punt op eene grenslijn; -recess, o.: tractaat betreffende de grensregeling ; -saule, vr.: grenszuil, grenssteen, grenspaal ; -scheider, m.: landmeter voor de grensscheiding; -scheidung, vr.: 1) grensscheiding, grens, 2) grensregeling, afbakening van de grenslijn; -schloss, o.: grens-kasteel; -schütze, m.: grenswachter, grensbewaker; -soldat, m.: grenssoldaat; -stadt, vr.: grensstad;-stein, m.: grenssteen;-streit, (-streitigkeit, vr.): geschil betreffende de grensregeling of grensscheiding; -strom, grensrivier, als grensscheiding dienende rivier; -vergleich, m. (-vertrag, m,): tractaat betreffende de grensregeling; -wache, vr.: grenswacht, militaire post ter bewaking van de grenzen; -wachter, 1) grenswachter, grensbewaker, 2) grenskommies; -wall, m.: als grensscheiding dienende wal; -weg, m.: grens-weg (1. weg aan de grenzen, 2. als grensscheiding dienende weg); -wehr, vr. (-wehre, vr.): slagboom; -zaun, m,: als grensscheiding dienende haag (heg); -zeichen, o.: Zie -mal; -zoll, m.: grens-belasting (inkomende of uitgaande rechten, belasting 05 den invoer van goederen uit, of op den uitvoer van goederen naar, een ander land); -zug, m.: opneming (in-oogenschouwneming) van de grenzen.

Crren'ze, vr.: grens; die natürliche -(enk.): de natuurlijke grenzen (mrv.): über die - gehen: over de grenzen trekken; (fig.) de grenzen overschrijden. Zie mrv. Grenzen.

Igrenzen, w.o.h.: grenzen(-an:aan): der an mein Haus grenzende Garten: de aan mijn huis grenzende tuin; die Türkei t im Norden an Ungarn: Turkijë grenst ten noorden aan Hongarije; ihre Mutterliebe grenzt an Narrheit: hare moederliefde grenst aan waanzin.

IGren zen, vr. mrv.: grenzen; alle -überschreiten: alle grenzen te buiten gaan; einer Sache - setzen: |(fig,) paal en perk aan iets stellen; I -los, hv. n.: gren-zenloos, onbegrensd; -losigkeit, zenloosheid, onbegrensdheid.

Grenzer, m. (-s; -): 1) grensbewoner; 2) grensbuur; 3) grenssoldaat; 4) grenskommies.

Oret clien, o. (-s): Grietje; I Gre'te,

van eene

m.

m.:

m.:

grenz

vr.: gren-

vr.'(-ns): Margaretha; I Gre’tel, vr. (-s); Grietje.

Greu’el, m.: Zie Grauel.

Ccrickelei', vr.: (fam.) vitterij; I grick-lich, bv. n.: (fam.) 1) vitachtig, 2) netelig, moeielijk.

Cürieb’e, vr.: kanen (mrv.) yan uitgesmolten vet.

Crriebs, m. (-es; mrv. -e): klokhuis (van vruchten).

Orieche, m. (-n; mrv. -n): Griek; Griech’enland, o.: (adk.) Griekenland; Griech'in, vr. (mrv. -nen): Griekin; griech-isch, bv. n.: Grieksch (-e Sprache: Griek-sche taal; -es Feuer: Grieksch vuur; -Heu: pik.: Grieksch hooi, fenegriek); das Grich'ische, o. (-n): het Grieksch, de Griek-sche taal.

driegellmlm, o.: (vog.) berkhoen.

driel, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) bas-terdnachtegaal; I -trappe, vr.: (vog.) kleine trapgans.

Orier’zer Ka se, vr.: Gruyère-kaas, Zwitsersche kaas.

Ories, m. (-es): kegelzand; (gnk.) graveel; (pha.) wijnsteen; (kph.) griesmeel, (ook:) grutten; I -asche, vr.: oude wijn-moer; -bart, m.: (pik.) wilde angelica; -brei, m.: gruttenbrij, (ook:) gruttenpap; -gram, bv. n.: brommig, knorrig; z. n. m. en vr,: brompot, knorrepot; -gramen, w. o. h.: brommig zijn, knorrig zijn; -gramig (-gramisch, -gramlich), bv. n.: brommig, knorrig; -harig, bv. n.: (van wol:) ineengeward; -heilend, bv. n.: van het graveel bevrijdend; -holz, o.: 1) nierhout,2) mondhout, keelkruid, liguster; -horst, m.: 1) zandbank, 2) zandheuvel; -huhn, o,: (vog.) zandhoen, strandlooper; -kleie, vr.: zemelen (mrv.) van gruttenmeel; -koch, m.: koek van boekweitmeel; -kolik, vr.: (gnk.) graveelkoliek; -krampf, in.: (gnk.) graveelkramp ; -kraut, o.: (pik.) honigkruid, bijënblad; -kuchen, m.: koek van boekweitmeel; -mehl, o.: boekweitmeel, gruttenmeel; -mittel, o.: (gnk.) middel tegen graveel; -saule, vr.: (akk.) ploeghout, (in watermolens:) hoekstijl van het scheprad; -semmel, m.: broodje van boekweitmeel; -sieb, m.: grintzeef, zeef voor boekweitmeel ; -stein, m.: (gnk.) niersteen, graveel-steen; -suppe, vr.: 1) gortsoep, 2) grutten-meel-pap ; -trank, m.: havergort-drank; -wartel (-wart), m.: tornooi-meester; -wasser, o,: (gnk.) graveelwater; -werk, o.: (aan watermolens:) sluis in eene molenbeek; -wurzel, vr.: graveelwortel.

gries’eln, w. o.h. en w. b.: kruimelen, fijn kruimelen; w. onpers. h.: (fam.) griezelen, een gevoel van afkeer ontwaren.

griesen, w. o. h.: boekweit malen, gruttenmeel maken.

griesicht (^ries'ig), bv.n.: gruizig, gruisachtig, grof; (gnk.) graveelachtig.

Igriff: Zie greifen.

ICrriff, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) greep (1. grijping; 2. gegrepene hoeveelheid): einen - nach oder in etwas thun: eenen greep naar of in iets doen, naar of in iets grijpen; einen falschen - thun: (muz.) een verkeerden greep doen, eene verkeerde noot aanslaan; ein vollstandiger -: (muz.) een vol accoord; etwas am -e haben (etwas im -e haben): (fig.) iets op het gevoel kunnen, iets wel in den blinde

es

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

19

-en

mo

m.:

carm

zwart elzen

ma

(‘V

ïse:

kunnen; ein - Schnupftabak: een snuifje, eene (tussehen vinger en duim) gegrepene hoeveelheid snuif; 2) (fig.) handgreep, handbehendigheid, (ook:) kunstgreep, listige streek, (fam.) foef: das ist nur ein -: dat is maar eene handbehendigheid; mit umgehen: streken hebben, streken gebruiken ; 3) greep, handvatsel, steel, heft, hengsel (dat gedeelte van een voorwerp, waarbij men het aanvat, b. v.: de [hals eener viool, het gevest van een degen, enz.); 4) (van roofvogels en roofdieren:) klauw; I -blatt, o.: (muz.) vingerzetting; -brett, o.: (van orgels:) manuaal, (van piano:) tastbord, toetsenbord,klavier,(van viool:) hals; -loch, o.: (muz.) gat (om den vinger op te zetten); -triebel, m.: (bij zwaardvegers:) drijfhout om het gevest aan te drijven; -winde, vr.: nijptang.

Griflf’clien, o. (-s; mrv. -) greepje.

Griffel, m. (-s ; mrv. -): griffel, graveerstift, graveernaald; (om mee te schrijven op eene lei:) grifje; (van planten, enz.:) steel, stengel; (fig.) stijl; I -baum,

m. : (pik.) judasboom; -beere, vr.: mirte-bes, boschbezie; -förmig, bv, n.: naaldvormig, griffelvormig.

GriH'clien, o. (-s; mrv. -): (ins.) krekeltje.

Grille, vr.: gril, kuur, nuk; (ins.) krekel; (fig.) hersenschim,(ook:) muizenis; -n haben: nukken hebben; -n im Kopfe haben: allerlei muizenissen (pop.: muizennesten) in het hoofd hebben; -n ma-chen (-n fangen): allerlei muizenissen in het hoofd halen; ein Jeder hat seine -n und Launen: (spr.) iedere gek heeft zijn gebrek.

Grillen (mrv. van Grille), in Sam, I -fang, m.: grillen, kuren, nukken, hersenschimmen, muizenissen; -fanger, m. (-fangerin, vr.): 1) wispelturig mensch, ongestadig mensch, 2) zwaarhoofd, iem. die alles even zwaar tilt; -fangerei, vr.:

1)    grilziekheid, wispelturigheid; ongestadigheid van humeur, 2) zwaartillendheid; -fangerisch (-haft), bv. n.: 1) grilziek, wispelturig, ongestadig van humeur, 2) zwaartillend; -haftigkeit, vr.: Zie -fangerei; -krank, bv. n. (-süchtig, bv. n.): miltzuchtig, aan zwaarmoedigheid lijdend;-krank-heit, vr. (-sucht, vr.): miltzucht, zwaar-

edigheid; -vertreiber, m.: middel tegen verveling; -werk, o.: (schl.) grotesk werk.

gril lig, bv. n.: grilziek, wispelturig, ongestadig van humeur.

Grimassen, vr. mrv.: grimassen; -machen: 1) grimassen maken, 2) gezichten trekken; I -macher, m.: 1) grimassenma-ker, (fig.) hansworst, 2) gezichten-trekker; -macherin, vr.: 1) grimassenmaakster,

2)    gezichten-trekster.

I gr luim, bv. n.: Zie grimmig.

! Grim in, m. (-es, -s): gram, gramsto-righeid, verwoedheid, toorn; in -gerathen [tl: in toorn ontsteken, zich boos maken; seinen - auslassen an: zijn gram halen aan, zijn gemoed koelen aan; i-beschaumt, bv. n.: schuimbekkend van woede;-darm, (ontl.) endeldarm, aarsdarm; -darmenwasser, o.: krampstillend water (eau des es); -gramsen, w. o.h.: aan miltzucht (zwaarmoedigheid) lijden; -schnaubend, bv. n.: brieschend van woede; -voll, bv.

n. : in de hoogste mate verbolgen.

IGrim'men, o. (-s): ingewandskramp;

I -wasser, o.: krampstillend water (eau des carmes),

Igrim'men, w. o. h.: boos worden, zich boos maken; w. onpers. h.: (fam.) in de ingewanden knijpen; es grimmt mich: ik heb kramp in mijn buik, ik heb pijn in mijn buik.

grim'mig, bv. n, en bw,: grimmig, gramstorig, toornig, verwoed; (fig.) vree-selijk, verschrikkelijk, fel; es ist - kalt: het is verschrikkelijk koud, het is fel koud; er hat sich - getauscht: hij heeft zich deerlijk (schromelijk, verschrikkelijk) bedrogen; ein -es Thier ITJ: een verscheurend dier; ein -es Wesen: een woeste aard;-e Blicke: verwoede blikken; I -keit, vr.: grimmigheid, gramstorigheid, verwoedheid, (fig.) vreeselijkheid; -lich, bv. n. en bw.: Zie grimmig.

grimm’sch, bv. n.: van (de gebroeders) Grimm; -es Wörterbuch: Woordenboek van Grimm.

Grind, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schurft-zweer; 2) hoofdzweer; 3) wondkorst,roof;

4) (jag.) hertekop; I -hand, vr.: schurft-hand, (fig.) hand met ruw en korstig vel; -haube, vr.: (hik.) pekpleister op een zeer hoofd (als die goed kleeft wordt zij er afgetrokken); -holz, o.: (pik.) pijlhout, hout; -kopf, m.: zeer hoofd, (gem.) kleskop; -köpfig, bv. n.: met een zeer hoofd, (gem.) met een kleskop; -kraut,

o.: (pik.) schurftkruid; -rabe, m.: (vog.)

ntelkraai, bonte kraai; -salbe, vr.: schurftzalf; -wurz (-wurzel), vr.: (pik.) kruiswortel.

grin’dicht, bv.n.: schurftachtig; grin -dig, bv. n.: schurftig.

Grin’gel, m. (-s ; mrv. -): krakeling.

Gri'nitsch, m. (-es): (pik.) brem.

grin’seln, w. o. h.: (van bevrozene sneeuw.) kraken; grin'sen, w. o.h.: (pop.) 1) grijnzen, 2) grijnzend lachen, 3) (mnw.) beginnen te smelten; w. b.: (pop.) grijnzend zeggen, met een grinslach zeggen; z. n. o. f-s): 1) gegrijns, 2) grijzende lach, grinslach ; Grin'ser. m. (-s; mrv. -): grijnzer.

Grip'pe, vr.: (gnk.) griep, influenza; Grips, m.: 1) een goede kop (- haben: verstand hebben), 2) tZie Griebs; grip -sen, w. o. h. en w. b.: briezelen, stelen.

Gris’hilde. vr. (-ns): (vrouwennaam:) Grishilde.

Igrob, bv. n. (grö'ber, gröbst): grof: (fig.) zwaar, (ook:) ruw; -e Arbeit: grof werk, ruw werk; aus dem Groben (aus dem Gröbsten) arbeiten: ten ruwste bewerken; -es Geschütz: grof geschut; -es Gewicht: grof gewicht, groot gewicht; -es Geld: groot geld, grove muntspecie; -es Brod: grof brood, ongebuild brood; -Mehl: grof meel, ongebuild meel;-e Spei grove kost; -er Sand: grof zand; eine -e Feder: eene grove (schrijf-)pen;-e Schrift: groot schrift, groote letters (mrv.); ein -er Faden : een grove (dikke, ruwe) draad; ein -er Gang: (mnw.) eene grove (weinig erts bevattende) mijn-ader; ein -er Mensch: een grof (ruw, lomp) mensch; ein -er Flegel: een ruwe (ongemanierde) vlegel; ein -es Frauenzimmer: 1) eene vrouw met grove gelaats-trekken, 2) eene grof gebouwde vrouw, een manwijf, een driedekker; -e Gesichtszüge: grove gelaats-

grove

Grop'pe, vr.: (van een paard:) achterste.

Grosch'en, in. (-s; mrv. -): (mtw.) :    (twintigste deel van een Pruisi-

sche'n daalder, gelijk zes centen Neder-landsch); keinen - werth [t]: (fam.) geen cent waard; I -brod, o.: stuiversbroodje; -stück, o,: (geld-)stukje van één grosje: -schreiber, m.. pennelikker, papierbeklad-der.

Igross, bv. n. en bw. (grös'ser, grösst): 1) groot; (fig.) grootsch; ein -er Mann: 1) een groote man, een lange man, 2) een groot man (d. i. een man die uitblinkt); ein -er Herr : een groot heer (een man van hoog aanzien); ein -es Haus: een groot huis; eine -e That: eene grootsche (verhevene) daad; ein -er Gedanke: eene grootsche (verhevene) gedachte; der -e Humboldt: de (door zijne geleerdheid en zijne werken) groote Humboldt; der -e Karl: de (als historische figuur) groote Karei; Karl der -e: (hist.) Karei de Groote; -e Kinder: groote kinderen (kinderen die niet klein meer zijn); der -e Haufen: de groote hoop (het gros der menschen); die -e Welt: de groote wereld (de aanzienlijke stand); ein -er Buch-stabe: eene groote letter (eene strikletter); eine -e Summe: eene groote som (gelds); eine -e Sünde: eene groote zonde; der grösste Theil [Tl: het grootste gedeelte, het meerendeel (grössten Theils [T]: grootendeels, meerendeels); -e Augen machen: groote oogen opzetten; -e Tag-reisen machen: groote dagreizen maken; -e Ausgaben machen : 1) groote uitgaven

«trekken, (fig.) een gemeen gezicht; eine -e Stimme: eene grove (ruwe) stem; ein -er Ton: een zware (diepe) toon; -e Reden: 1) grove uitdrukkingen, grofheden, 2) hooge woorden; -e Hande: grove <groote, ruwe) handen ; -e Glieder: grove ledematen; eine -e Lüge: eene grove (groote) leugen; ein -er Irrthum [t]: eene (groote) dwaling.

IGrob, in Sam. I -draht, m.: grofdraad, dik metaaldraad (-drahtzieher, m.: grof-draad-trekker); -drahtig, bv. n.: grof (dik) van draad; -eisen, o.: ruw ijzer; -fadig, bv. n.: grof van draad; -faserig, bv. n.: grof van vezel; -feile, vr.: grofvijl, raspvijl; -fleischig, bv. n.: vleezig, (fig.) gespierd: -gestreift, bv. n.: 1) met dikke strepen, 2) met breede strepen; -gliederig, bv. n.: grof van leden; -gran (-gran), o. <(-83,    -s): groogrein (zware zijdestof);

-haarig, bv. n. (fharen, bv. n.): borstelig van haar; -hautig, bv. n.: 1) dik van huid, 2) grof van vel; -heit, vr.: (i. a. b.) grofheid (Einem -heiten machen: iemand grofheden aandoen; Einem -heiten sagen : iemand grofheden zeggen); -kammer, grofkaarder; -körnig, bv. n.: grof van korrel; -maler, m.: grofschilder, (fig.) kladschilder; -schmied, m.: grofsmid, smid, (visch:) hamervisch, hamerhaai (-schmiedsarbeit, vr.: smidswerk); -sin-nig, bv. n.: met grove zintuigen, (fig.) grof van aard; -sinnlich, bv. n.: 1) aan grove zinnelijkheid verslaafd, 2) met grof-zinnelijke neigingen; -speisig, bv. n.: (mnw.) grof van steen; -wild, o.: (jag.) groot wild; -zahnig, bv. n.: grof getand.

Gro be, o. (-n): (het) grove; (fig., het) ruwe.

Grö’be, vr.: grofheid; (fig.) ruwheid.

Gro bian, m. (-s; mrv. -e): grof mensch; ruw mensen; lompe vlegel, ongelikte beer.

gröblich, bv. n. en bw.: eenigszins grof; eenigszins ruw; sich - irren: zich erg vergissen; - sündigen: groote zonde doen.

Grobling, m. (-es, -s; mrv. -e) Zie

Grobian.

Gröbs, m. (-es; mrv. -e): (van vruchten:) klokhuis.

Grog, m. (-s): grog; I -trinker, m.: grogdrinker.

grölen, w. o. h.: bulken, schreeuwen; w. b,: uitbulken, uitschreeuwen.

Groll, m. (-es, -s): wrok, wrevel, (pop.) pik; einen - hegen gegen: een wrok koesteren tegen, (pop.) een pik hebben op; ein alter -: een oude wrok.

grollen, w. o. h.: 1) (fam.) gebeten zijn op iemand, een pik op iemand hebben; das grollt mich: dat maakt mij wrevelig; 2) der Donner grollt: de donder rommelt; 3) die Taube grollt: de duif koert, de duif kirt.

Gr onland, o. (-s): (adk.) Groenland; Grön’lander, m. (-s; mrv. -): Groenlander; Grön'landerin, vr. (mrv. -nen): Groenland-sche; grön'landisch, bv. n.: Groenlandsch; Grön'landsfahrer, m. (-s; mrv. -): Groen-landsvaarder, walvischvaarder (1, persoon, 2. vaartuig).

Gropp, m. (-en; mrv. -en): (visch:) pos, rivierbaars; I -fisch, m.: Zie Gropp.

grosje doen, 2) groote kosten maken; auf -em Fusse leben: op eenen grooten voet leven: ein -es Geschrei: een groot geschreeuw; etwas grösser machen als es ist: iets grooter (erger) maken dan het is, iets vergrooten, iets verergeren; mit -er Mühe : met groote moeite; 2) (met een werkwoord:) - achten: hoogschatten (nicht -achten auf: weinig waarde hechten aan); sich nicht - bekümmern um: zich niet erg (niet veel) bekommeren om; - denken: edel denken; - handeln: edel handelen; - leben: op een grooten voet leven; eine Sache - machen (of: grösser machen): een ding vergrooten (overdrijven); sich mit etwas - machen: op iets bogen, roem dragen op iets, zich veel op iets laten voorstaan; - sprechen: grootspreken, pochen, snoeven, zwetsen; - thun: den grooten heer uithangen; mit etwas-thun: roem dragen op iets, op iets bogen, zich veel laten voorstaan op iets; - werden: groot worden (grösser werden: grooter worden); - ziehen: grootbrengen, opbrengen; 3) (als z. n. o.:) das -e: het groote, (fig.) het grootsche, het verhevene ; im -en handeln: handel drijven in het groot;

4) (als z. n. m. :) der -e; de groote, de aanzienlijke; ein -er: een groote, een aanzienlijke; die -en: de grooten, de aanzienlijken ; die -en der Erde: de grooten der aarde; die -en Spaniens: de granden (de grooten) van Spanje.

IGross, z. n. o. (-; mrv. -):gros (twaalf dozijn).

N Igross, in Sam. I -achtbar, bv. n.: grootachtbaar; -achtel, z. n. o. (-ach-telform, vr.): groot-octavo formaat; -ade-

een er

vr.:

uit

m.: opper-

m.:

-meis

ter, n.:

achtig.

rig (-aderig), bv. n : met groote aderen; -admiral, m.: groot-admiraal; -almosenier,

m. : groot-aalmoezenier; -altera, m. mry.: grootouders; -altermutter, vr.: overgrootmoeder; -altervater, m.: overgrootvader; -artig, bv. n.: grootsch, verheven, indrukwekkend ; -artigkeit, vr.: grootschheid, verhevenheid, indrukwekkendheid; -auge, o.: groot-oog (mensch, dier, visch of yogel met groote oogen); -augig, bv. n.: met groote oogen, groot yan oogen ; -avantur, yr.: (kpv.) groot avontuur, bodemerij; -backig, by. n.: met groote, dikke koonen; -ballei', vr.: groot-ballijë, groot-baljuw-schap; -base, vr.: oud-tante; -bauch, m.: dikbuik; -bauchig, bv. n.: dik van buik; -bauer, m.: groote boer (eigenaar groote boerderij); -beerig, bv. n.: groot van bes; -beinig, bv. n.: lang van beenen, met lange beenen;-bevollmachtigte, m.: (dipl.) gevolmachtigd minister, plenipo-tentiaris; -binder, m.: kuiper van groot vaatwerk; -blatterig, bv. n.: groot van blad, met groote bladeren; -blumig, bv.

n. : groot yan bloem, met groote bloemen ; -botschaft, vr.: (dipl.) buitengewone zending ; -botschafter, m.: (dipl.) buitengewoon gezant; -britannien, o. (-s); (adk.) Groot-Britannië (-britannier, m. -s; mrv. -:Brit, Groot-Britanniër; -britannierin, yr., mrv. -nen: Brittin, Britsche, Groot-Britannische; -britannisch, bv. n.: Groot-Britannisch); -brüstig, bv. n.: 1) breed van borst, 2) groot van borsten, met groote borsten; -con-netable, m.: opper-kroonveldheer; -denkend, bv. n.: edeldenkend; -dutzend, o.: gros (twaalf dozijn); -enke, m.: bovenknecht, onderbaas; -enkel, m.: achterkleinzoon, kindskleinzoon; -enkelin, vr.: achterkleindochter, kindskleindochter; -falk, m.: (vog.) reigervalk; -feldherr, m.: opperbevelhebber; -fürst, m.: 1) (Russische) grootvorst, 2) groothertog; -für-stenthum [t], o. (-s; mrv. -thümer LtJ):

1)    grootvorstendom, 2) groothertogdom; -fürstin, vr.: 1) grootvorstin, 2) groothertogin; -fürstlich, bv. n.: grootvorstelijk; -garn, o.: (vv.) groot net; -gesinnt, bv. n.: van verhevene denkwijze; -gliederig, bv.

n.: groot (lig.: grof) van leden.

IGrosslhandel, m.: 1) groothandel,

2)    grossierderij; -bandier, m.: 1) groothandelaar, 2) grossier; -handlung, grossierderij; -heit, vr.: grootheid; -herr, m.: Groote Heer (titel van den Turkschen sultan)*/ -herriscb, by. n.: trotsch (bw.:

de boogte), gebiedend (-herrisch tbun: fam.: den grooten heer uitbangen); -herr-lich, bv. n.: van den Grooten Heer, yan den Sultan; -herzig, bv. n.: groothartig, grootmoedig; -herzigkeit, vr.: groothartigheid, grootmoedigheid; -herzog, m.-.groothertog; -herzogin, vr.: groothertogin; -herzoglich, bv. n.: groothertogelijk;-her-zogthum Ltb o. (-s; mrv. -thümer [tl): groothertogdom; -bofmeister, m.: opperhofmeester; -hörnig, bv. n : groot van hoornen, met groote horens; -hundert, groot honderd (d. i. 120); -inquisitor, m.: groot-inquisiteur; -jahrig, bv. n.: (rcht.) meerderjarig, (fam.) mondig; -jahrigkeit, vr.: (rcbt.) meerderjarigheid, (fam.) mondigheid ; -kammerer, m. (-kammerherr, m.): opperkamerheer; -kanzier, m.: op-perkanselier, grootkanselier; -kelchig,

bv. n,: (pik.) groot van kelk;-kind, o.: kleinkind, kindskind; -klette, vr.: (pik.) groot kliskruid; -knecht, knecht, (zeew.) knecht van den grooten mast; -knochig, bv. n.: 1) grof van beenderen, 2) met groote knokken; -kom-thur [t], m.: groot-commandeur; -kopf,, groothoofd, (tig.) dikkop; -köplig, bv. n.: groot van hoofd, (hg.) dik van kop, met een dikken kop; -kreuz, o.: grootkruis (van eene ridder-orde); -kü-chenmeister, m.: opperkeukenmeester;, -lefzig, bv. n.: dik van lippen, met groote, dikke lippen; -leibig, bv. n.: 1) zwaarlijvig, 2) groot van gestalte, groot van lichaamsbouw; -lippig, bv. n.: Zie -lefzig; -macher, m.: pocher, snoever, zwetser; -macht, vr.: groote mogendheid; -machtig, bv. n.: grootmachtig, (van de Algemeene Staten:) grootmogend, (Hg. fam.) machtig grpot, verbazend groot; -machtigst, bv. n.: Zie -machtig; -magd, vr.: eerste meid (opperste dienstmeid); -mama, vr.: grootmama ; -marschall, m.: oppermaarschalk, grootmaarschalk; -maschig, bv. n.: (van netten:) groot van mazen, met groote mazen; -maul, o.: 1) groote bek, 2 grootspreker, pocher, snoever, zwetser; -mau-lig, bv. n.: 1) groot van bek, met een grooten bek, 2) grootsprekend, pochend,, snoevend, zwetsend; -meister, m.: grootmeester ; -meisterschaft, vr. (-meister-thum [tj, o.): grootmeesterschap; terwürde, vr.: waardigheid van grootmeester; -mogend, bv. n.: grootmogend (-mogende Herren: grootmogende hee-ren); -muhme, vr.: oudmoei, oudtante; -mundschenk, m.: opperschenker; -muth [t], vr.: grootmoedigheid, grootheid van ziel; -müthig LtJ, bv. n.: grootmoedig; -müthigkeit 11], vr.: Zie -muth; -mut-vr.: grootmoeder; -mütterlich, bv. 1) grootmoederlijk, 2) grootmoeder-

IG-ross’lnase, vr.: grootneus; -nasig, bv. n.: groot, van neus, met een grooten neus; -neffe, m.: achterneef; -nicnte, vr. : achternicht; -notar, m,: eerste notaris, proto-notaris; -oheim, m.: oud-oom; -oktav,

o.: (typ.) groot-octavo, groot-octavo-for-maat, (in orgels:) groot octaaf;-ohr, o.: groot-oor (iem. met groote ooren); -öbrig (-ohrig), bv. n.: groot van ooren, met groote ooren; -onkel, m.: oudoom; -papa,

m. : grootpapa; -pensionar', m,: raad-pen-sionaris; -prabler, m.: grootspreker, pocher, snoever, zwetser; -prahlerei’, vr.: grootsprekerij, pocherij, snoeverij, zwetserij; -prahlerin, vr.: grootspreekster, pochster, snoefster; -prahleriscb, bv. n.: grootsprekend, pochend, snoevend, zwetsend; -prior, o.: grootprior; -profoss, m.: grootprovoost; -quart, o. (-quartformat,

o.): groot quarto-formaat, groot-quarto; -referendar, m.: groot-referendaris; -richter, m.: opperrechter; -schatzmeister, m.: groot-thesaurier; -schnabler, m.: (vog.) grootsnavel, diksnavel; -schreier, m. : (hg.) schreeuwer, praatsmaker; -schuppig, bv.

n. : met groote schubben; -schwerttrager, m.: groot-zwaarddrager; -seeherr, m.: (mar.) opper-admiraal, groot-admiraal; -seite, vr.: (wsk.) groote zijde, hypothe-nusa; -siegelbewahrer, m.: bewaarder van

m.:

oot

het grootzegel, grootzegelbewaarder; -sinn, m.: groothartigheid, grootmoedigheid, edele denkwijze; -sinnig, bv. n.: groothartig, grootmoedig, edeldenkend; -sinnigkeit vr.: Zie -sinn; -sohn, m.: kleinzoon (zoons- of dochterszoon); -spre-chen, w. o. onr. h.: grootspreken, pochen, snoeven, zwetsen; -sprecher, m. (-spre-cherei', vr,: -sprecherin, vr., -sprecherisch, bv. n.): Zie -praliler, enz.; -stadter, m.: bewoner (inwoner) van eene groote stad (die -stadter, m. mrv.: de bewoners van groote steden); -stadtisch, bv. n.: groot-steedsch; -stallmeister, m.: opperstalmeester; -sultan, m.: (de) Groote Heer, (de) Sultan.

lOross’ltante, vr.: oudtante; -tausend,

o.: groot duizend (d. i. 1200); -that, vr.: groote daad, grootsche daad, (fig.) heldendaad, kloeke daad; -thuer, m. (-thuerei, vr., -thuerin, vr., -thueriscn of -thuig, bv.

n.): Zie -praliler, enz.; -tochter, vr.: kleindochter (zoons- of dochters-dochter); -traubig, bv, n.: groot van druif; -truchsess, eerste (opperste) voorsnijder (aan vorstelijke tafels); -türk, in.: (de) Groote Turk, (de) Groote Heer, (de) Sultan; -uhrmacher, m.:    1) huisklokkenmaker,

hangklokkenmaker, 2) horlogemaker in het groot, eigenaar eener groote fabriek voor de horlogemakerij; -urenkei, m.: zoons- (of dochters-) achterkleinzoon; -urenkelin, vr.: zoons- (of dochters-) achterkleindochter; -vater, m.: grootvader (-vaterstuhl, m.: groote leuningstoel; -vatertanz, m.: dans ten besluite); -vaterlich, bv. n.: grootvaderlijk, (fig.) grootvaderachtig; -verkauf, m.: verkoop in het groot, omzet in het groot; -vezier, m.: grootvizier; -viertel, o. (-viertelform, vr,):groot quarto-formaat, groot quarto; -vikar, m.: groot-vicaris; -vogel, m.: groote vogel;-vogt,

m. : groot-baljuw; -vorschneider, m.: Zie -truclisess; -wahlherr, m.: (hist.) groot-keurvorst; -waibel, m.: deurwaarder bij het hooge gerechtshof; -wanstig, bv. n.: zwaarlijvig; -weidwerk, o.: (jag.) gr wild; -wessir, m.: Zie -vezier; -wiirden-trager, m.: grootwaardigheidsbekleeder; -wurzelig, bv. n.: zwaar van wortel.

dros se, o. en m. (-n; mrv,-n): Ziehv.

n.    gross no. 3.

G-rös’se, vr.: grootte; (fig. en rek.) grootheid; (art.) kaliber; ein Stern erster eene ster van de eerste grootte; ein Genie erster -: een genie van den eersten rang; ein iïarr erster -: (fig.) een gek in folio, een eerste gek; ein Mann von mittlerer -: een man van middelbare grootte (lengte); die - der Seele: de grootheid van ziel; die - eines Yerbrechens: de grootheid van eene misdaad. Zie Crrössen.

Cüros'selbeere, vr.:l) doornbes,kruisbes; 2) doornbesseboom, kruisbesseboom.

Grossen, vr. mrv.: (rek.) grootheden; -forscher, m.: wiskundige, wiskunstenaar; -lehre, vr.: wiskunde, mathesis; -lehrer, m.: wiskundige, wiskunstenaar; -lehrig, bv. n.: wiskunstig; -reihe, vr.: reeks van grootheden.

gros'sentbeils [t], bw.: grootendeels, meerendeels.

Grossi'rer [iel, m. (-s; mrv. -): 1) grossier; 2) groothandelaar.

Grossist', m. (-en; mrv. -en): Zie

Grossirer.

gröss'lich, bv. n.: tamelijk groot, nog al groot; bw.: grootelijks, in groote mate.

Grosso, in Sam. I -handel, m.: groothandel; -bandier, m.: groothandelp.r.r; -preis, m.: inkoops-prijs.

grösstentheils [t],bw.: grootendeels, meerendeels.

Grot, m. (-es; mrv. -e): (mtw. hist.) groot, halve stuiver.

grotesk', bv. n.: grotesk, komiek, potsierlijk.

Grotesken, vr. mrv.: groteske (komieke) figuren, grotesken, caricaturen;

I -maler, m.: caricaturen-schilder; -malerei’, vr.: (het) schilderen van grotesken of caricaturen; -tanz, m.: potsierlijke dans; -tanzer, m.: komiek-danser, danskomiek.

Grot'te, vr.: grot.

Grot’ten, vr. mrv.: grotten; I -arbeit, vr.: grotwerk; -arbeiter, m. (-künstler, m., -macher, m.): grotwerk-maker; -werk,

o.: grotwerk.

grul): Zie graben.

Grübchen, o. (-s; mrv -): kuiltje; -in den Wangen: kuiltjes in de wangen; -spielen: (met knikkers) in het kuiltje spelen; I -spiel, o.: (het) knikkeren in net kuiltje.

Gru’be, vr.: kuil; (van wilde dieren:) hol; (in het gelaat:) put, pokput; (ontl.) hartkuil; (mnw.) put, mijnput, mijnschacht; (fig.) groeve, grafkuil; Ein en in die - bringen: iem. den dood aandoen; in die - fahren: ten grave dalen; auf der - gehen: (fig.) met één been in het graf staan; wer Andern eine - grabt, enz.: Zie graben.

Grii'bel, in Sam. I -haft, bv. n.: 1) tobberig, kniezerig, 2) peinzend, snuffelend om te doorgronden; -kopf, m.: 1) snuffelgeest, 2) zwaarhoofd, droomer, kniezer; -krank, bv. n.: miltzuchtig, aan zwaarmoedigheid lijdend, hypoconder; -krankheit, vr.: miltzucht, zwaarmoedigheid, hypocondrie; -nuss, vr.: okkernoot met dikke schaal.

Grü'belei, vr.: 1) hoofdbrekerij, getob, gemaal, geknies, gepeins, gesnuffel om te doorgronden; 2) haarklooverij, muggenzifterij, spitsvondigheid; I grü'beln, w. o. h.: snuffelen, (fig.) zich met allerlei hoofd-brekerijën kwellen; - fiber etwas: peinzen (zinnen, nadenken, zijnen geest scherpen) over iets; in der Nase -: in den neus peuteren.

Grn'ben, in Sam. I -arbeit, vr.: mijnwerk, (het) werken in eene mijn; -arbeiter, m.: mijnwerker; -bau. m.: mijnbewerking, mijn-exploitatie; -beil, o.: mijnwerkers-bijl; -biber, m.: (drk.) eenzaam levende bever; -blende, vr.: mijnwerkers-lantaarn; -ende, o.: pootstek van den wijnstok; -erz, o.: erts uit eene mijn; (das) -fahren,

o.: (mnw.) nederdaling in eene mijn; -förderung, vr.: ertsdelving, mijndelving: -gebaude, o.: mijngaanderij (de putten): -gericht, o.: rechtbank van mijnzaken; -gezah, o.: mijnwerkers-gereedschap; -grund, m.: mijnput; -gut, o.: gedolven erts; -baspel, m.: windas in eene mijn ; -holz, o.: hout ter wandbekleeding in de

heete (gloeiende)

vr. :

-eisen-vr.:

oen,

gaan;

te gronde richten; auf den - kommen: naaiden grond gaan; ein er Sache auf den -kommen oder gehen: een ding grondig onderzoeken of uitpluizen; im -e: 1) in den grond, in het wezen der zaak, 2) om de waarheid te zeggen; von - aus (aus dem -e): grondig, geheel en al, radicaal;; etwas von - aus lemen : iets grondig lee-ren, iets in den grond leeren; von -heilen: in den grond (d, i. radicaal, geheel en al) genezen; vom -e der Seelei (fig.) uit het diepst der ziel, uit den grond des harten; aus Herzens -: van ganscher harte; die ersten Gründe einer Wissenschaft : de eerste gronden (de grondslagen* de beginselen) eener wetenschap; der -eines Glaubens: de grondslag geloof; seine Gründe angeben: zijne-gronden (zijne redenen) opgeven; gute Gründe anführen für: goede gronden (goede redenen) opgeven voor; mit Grün-den beweisen: met afdoende redenen bewijzen; es ist einiger - vorhanden zu .....:

er bestaat eenige grond (reden) om te ....; ohne -: zonder grond, zonder reden; der

-    zu einem Gebaude: de grondslagen (mrv. of: de fondementen) van een gebouw; der

-    zu etwas legen: de grondslagen (mrv.) van iets leggen, den grond van iets leggen ; den - auftragen: (schl.) in de grond-

mijnen; -hüter, m.: waker in eene mijn; -junge, o.: mijnwerkers-jongen; -kittel,

m.: mijnwerkers-kiel; -kleid, o.: mijnwer-kers-kleeding;-kleine, o.: ertsgruis;-kohle, m.: gruis der steenkolen-delving; -lampe, vr.: mijnwerkers-lamp; -licht, o.: mijn-werkers-kaars; -messung, vr.: meting van eene mijn; -pulver, o.: stofgruis der mijndelving; -reich, bv. n.: rijk aan mijnen; -schlacke, vr.: slak (afval) van erts; -steiger, m.: 1) opzichter (inspecteur) bij het mijnwezen, 2) nederdaler in eene mijn; -tasche, vr.: mijnwerkerszak; -tscher-per, m.: mijnwerkers-mes; -wasser, o.: mijnwater, water in eene mijn; -wetter, o.: dampige atmosfeer (dampen, mrv.) in eene mijn; -zeug, o.: mijnwerkersgoed; -zug, m.: meting van eene mijn.

gru'big, bv. n.: puttig (met putjes of putten, kuilen of kuiltjes); (pik.) sponsachtig, vol gaatjes,

€rrüb'ler, m. (-s; mrv. -): Zie Orii-belkopf; grüb'lerisch, bv. n.: snuffelig, (pop.) keutelig, kleingeestig; Grübling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb,) roode kalvijn-appel.

brilde, asch.

gru'den, w. o. h.: (in zoutketen:) het stroovuur opstoken; Gru'denhaus o.: aschhuis; Gru'der, m. (-s; mrv. -) stoker van het stroovuur.

druft, vr. (mrv. Grüfte): (gegravene) kuil; (lig.) groeve, graf; (ook:) spelonk, onderaardsche grot; I -gewölbe, o.: grafgewelf, grafkelder.

drüli’e, vr.: pootvisch (om vijvers en rivieren te bevolken).

Orummet, o. (-s): etgroen, nagras (ook het hooi daarvan, het late hooi);

I -boden, m.: zolder voor het late hooi* -ernte, vr.: tweede hooibouw, inzam " van het late hooi; -heu, o.: hooi van het etgroen ; -wiese, vr.: hooiland dat een en na-oogst geeft.

Igriin, bv. n.: groen; (fig.) onrijp, (ook:) rauw, (ook:) versch, (ook:) genegen; der -e Donnerstag, m.: (kkl.) de Witte Donderdag; -es Holz: groen hout, levend hout; -e Hütte: glasblazerij voor groen glas; -es Fleisch: (hik.) wild vleesch; eine -e Laube: een groen priëel; -e Waare: (tnb.) groente, moeskruid; - anstreichen: groen verven; sich - machen: onbeschaamd worden; - werden: groen worden; Einem nicht - sein : (fig.) iemand niet genegen zijn, (ook:) op iemand gebeten zijn, een pik op iemand hebben; auf einen -en Zweig kommen: (fig.) geluk hebben in de wereld? slagen in zijn ondernemen; es wird mir - und gelb vor den Augen : (spr.) alles wordt groen en geel voor mijne oogen. I -, z. n. o. (-es): (het) groen (i. a. b.).

I€rriin, in Sam. I -auge, o.: groenoog; -augig, bv. n.: met groene oogen, (fig.) jaloersch; -bauch, m.: (ins.) goudtor met groenen buik; -beere, vr.: kruisbes, doornbes; -beinchen, o.: (vog.) groenpoot (een waterhoen); -belaubt, bv. n.: met groen loof bedekt; -blau, bv. n.: groenachtig blauw, zeegroen; -bleierz, o.:groen lood-erts, phosphorzuur lood; -eisenerde, vr.: groene ijzerhoudende aarde; .* stein, m.: groen ijzererts; -erde, berggroen; -faulbaum, m.: (pik.) altijd groen mondhout (keelkruid, liguster); -fink,, m.: (vog.) groenvink; -füssig, bv. n.: met groene pooten; -gelb, bv. n.: groenachtig geel; -gestreift, bv. n.: met groene strepen; -hanfling, m.: (vog.) groene mees,, groenvink; -holz, o.: (pik.) berg-den; -kehlchen, o.: groenkeeltje (vogeltje met groene veertjes om de keel); -kohl, m.: groene kool; -kopf, m.: groenkop (vogel met groene veeren op den kop); -kraut, o.: spinazie; -land, o.: weiland; -laubig,, bv. n.: met groen loof, met groen gebladerte; -rock, m.: groenjas (ieder die eene groene jas draagt), (inz. mil.) jager; -ros-tig, bv. n.: kopergroen; -rüssel, m.: (ins.> koornworm; -sauer, bv. n.: (schk.) groen-zuur; -saure, vr.: (schk.) groenzuur; -schiefer, m.: (min.) groene lei-steen -schnabel, m.: (vog.) groensnavel (vogel met een groenen bek), (fig. fam.) iemand die pas komt kijken, groene; -sehwanz, m.: (vog) groenstaart; -schwarz, bv. n.: groenachtig zwart; -span, m.:kopergr Spaansch groen, (pik.) brem; -specht, m.: (vog.) groene specht, houtspecht; -stein,. m.: (min.) groensteen; -streifig, bv. n.: met groene strepen; -wurzel, vr.: (pik.) aardrook, koegras, duivenkervel.

IGrund, m. (-es, -s; mrv. Grün'de): ^rond (i, a. b.); (bwk en fig.) grondslag, fondement; (schl.) grondverf, (fig.) grond* (ook :) achtergrond; (van vloeistoffen:) grondsop, bezinksel, drab; ein seichter -: een zwakke grond (ook fig.); liegende Grimde: landerijen, vaste goederen ; mein - und Boden: mijn eigen grond, mijn eigen terrein; auf den - stossen: (van. schepen:) op den grond stooten; auf dem -e stehen: i,van schepen:) aan den grond zitten; keinen - finden können: (zeew.) geen grond kunnen peilen; in den -bohren: (mar. en fig.) in den grond boren;, zu -e gehen: (zeew. en fig.) te gronde Einen zu -e richten: (fig.) iemand

aib van een

o.: gron

lijk vermogen; -gelehrt, bv. n.: door en door geleerd; -gerechtigkeit, vr.; 1) recht van grond-eigendom, grondrecht, 2) heerlijk recht, recht dat den heer eener plaats toebehoorde; -gerechtsame, vr.: recht van grond-eigendom, grondrecht; -geschmack, m.: grondige smaak; -gesetz, o.: (stk.) grondwet; -gesetzlich, bv. n.: grondwettig; -gewalt, vr : oppermacht, hoogst gezag, souvereiniteit; -gewebe, o.: (wev.) scheringdraden (mrv.), schering; -graben, m.: fundeering; -gut, o.; vast goed, onroerend goed: bv. n.: door en door goed, doorgoed, (fam.) doodgoed; -gütig, bv. n.: (fam.) doodgoed.

en

verf zetten, de grondlaag verf op (het doek) brengen.

IGrund, in Sam. I -abgabe, vr.; grondbelasting; -angel, vr.: (vv.) peurhaak; -angeln, w. o. h.:    (vv.) aal geuren;

-anschlag, m.: eerste raming; -artikel, o.: hoofd-artikel; -balken, m.: (bwk.) fundee-ringsbalk, grondbalk, (van dijken:) be-schoeiingsbalk, (van schepen :) kiel; -bass, m.: (muz.) zware bas, groote bas; -bau, in.: 1) fondement, grondslag, 2) ondergronds bouw; -baum, m.: Zie -balken; -bedingung, vr.: hoofd-voorwaarde, hoofd-beding; -begierde, vr.: alles beheerschend verlangen; -begriff, m.: grondbegrip, (tik.) onderwerp; -bein, o.: (ontl.) wiggebeen; -benennung, vr.: (tik.) zelfstandig naamwoord; -beschaffenheit, vr.: ten grondslag liggende hoedanigheid; -besitz, m.: grondbezit, grond-eigendom; -besitzer, m.: grondbezitter, grond-eigenaar; -besitzerin, vr.: grond-eigenaarster; -besitzthum [tl, o.-. grondbezitting, vast goed; -bestand-theil [t], o.: voornaamste bestanddeel, hoofdbestanddeel; -birne, vr.: (akk.) aardappel; -blei, o.: (zeew.) dieplood, peillood; -bohrer, m.: grondboor, aardboor, steen-boor; -böse, bv. n.: door en door slecht; -bosheit, vr.: volslagene verdorvenheid; -brav, bv. n.: door en door braaf; -brett, o.: (art.) richtplank; -brief,m.: grondbrief, beleeningsbrief; -orühe; vr.: grondsop, drab, (zeew.) kimwater (m een lek schip); -bucn, o.: kadastrale legger, register der grond-eigendommen; -charakter, m.: Zie -karakter; -damm, m.: dam onder water; -dienst, m.: (hist.) leendienst.

Igrundiehrlicli, bv. n.: door endoor eerlijk, dood-eerlijk; -eichel, vr.: aardaker, aardnoot; -eigenschaft, vr.: hoofdeigenschap, (fig.) kenmerkende hoedanigheid, (gnk.) bijzonder karakter; -eigenthum [t], d-eigendom, grondbezit; -eigenthü-mer [t], m.; grondeigenaar; -eigenthümerin [t], vr,: grond-eigenaarster; -eis, o.: grondijs (der Fluss geht mit -eis: er gaat grondijs in de rivier, de rivier is aan het kruien); -eisen, o,: (hik.) tent-ijzer, sondeer-ijzer, (grav.) graveerstift; -entwurf, m.: 1) aanvankelijk plan, eerste ontwerp, 2) eerste opstel, ruwe schets; -erde, vr.: (min.) primitieve aarde; -faden, m.: (wev.) scheringdraad, (fig.) hoofd-oorzaak, eerste aanleiding; -fahigkeit, vr.: ten grondslag liggende bekwaamheid; -falsch, bv. n.: 1) door en door valsch, 2) geheel en al valsch; -farbe, vr.: 1) oorspronkelijke (aanvankelijke) kleur, 2) grondverf; -faser, vr.: (ontl.) vezeltje; -faul, bv. n.: door en door lui; -fehler, m.: hoofdgebrek; -feile, vr.: baardvijl (om de baarden van sleutels te vijlen); -feld, o.: (schl.) grond; -test, bv. n.: door en door hard, (fig.) vast, hecht (-festes Eigenthum [tj, vast goed, onroerend goed); -feste, vr.: grondvest, grondslag; -firniss [sl, m.: eerste vernis; -fisch, m.: grondeling, grondel; -flache, vr.: grondvlak; -fohre, vr. (-forelle, vr.): groote forel; -form, vr,: oorspronkelijke vorm, eerste vorm, (tik.) onbepaalde wijs.

ICcrimd'l^ebaude, o.: ondergronds-bouw; -gebirge, o.: oorspronkelijk gebergte, rotsen (mrv.) uit den vroegsten voortijd; -geizig, bv. n.: (fam.) als de pest zoo gierig; -geld, o.: kapitaal, gelde-

lOrund'iliaken, m,: dregge, dreg; -hase, m.: (jag.) haas die op velden akkers huist; -hecht, m.: snoek die in den slijkbodem van het water huist; -heil, o.: (pik.) Sint-Janskruid; -herr, m.: landheer, heer van de plaats; -herrlichkeit, vr. (-herrschaft, vr.): 1) heerlijkheid, grondbezitting met heerlijkheids-rechten, 2) heer (of: vrouw) van de plaats, eigenaar (of: eigenares) van de heerlijkheid, 3) heerlijk-heids-recht; -herrschaftlich, bv. n.: landheerlijk, heerlijkheids-; -hieb, m,: diepe inkeping, (srm,) raakstoot, raakslag; -hobel, m.: (tim.) grondschaaf; -holde, in.: (hist.) lijfeigene; -irrthum [t], m.: eerste dwaling (waaruit al de andere dwalingen voortspruiten); -karakter, m.: wezenlijke aard, (gnk.) bijzonder karakter; -karpfen, m.: karper die in den slijkbodem van het water huist: -kenntniss Lsj, vr.: ten grondslag liggende kennis (-kenntnisse, vr.mrv.: grondbeginselen); -kette, vr.: (wev.) scheringdraden (mrv.), schering; -kraft, vr.: voornaamste kracht; -kugel, vr.: water-vuurwerk.

lOrundllade, vr.: (mnw.) grondbalk, hoofdbalk; -lage, vr.: grondslag, (schk.) basis; -lagerholz, o.: balkwerk der fundeering; -last, vr.: op den grond klevende last, servituut; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) klinkletter, vocaal; -lawine, vr.: 1) aardstorting, 2) geweldige sneeuwstorting; -legung, vr.: grondlegging; -lehre, vr.: 1) grondslag (eener wetenschap), 2) bovennatuurkunde, metaphysica; -linie, vr.: 1) grondlijn, basis, grondslag, 2) buitenlijn (-linien entwerfen: de buitenlijnen maken, eene schets maken); -los, bv. n.: grondeloos, (van diepten:) peilloos, (van wegen:) onbegaanbaar, onbruikbaar, (fig.) ongegrond (bw.: zonder grond, zonder reden), (theo.) ondoorgrondelijk, (ook:) oneindig, eindeloos, grenzenloos; -losigkeit, vr.: 1) grondeloosheid, 2) peilloosheid, onpeil-baarheid, 3) onbegaanbaarheid, onbruikbaarheid 4) ongegrondheid, (ook:) gemis van redenen, 5) ondoorgrondelijkheid,

6) oneindigheid, eindeloosheid, grenzen-loosheid; -loth [tj, o.: (zeew.) peillood, dieplood.

I&rimd'lmauer, m,: (bwk.) grondmuur, fundeerings-muur; -meinung, vr.: (red.) stelling; -meissel, m.: beitel om uit te ronden; -mischung, vr.: vermenging van de bestanddeelen; -mortel, m.: sterke mortel, sterk cement; -muschel, vr.: van den bodem der zee herkomstige schelp, zeeschelp; -neigung, vr.: natuurlijke aanleg, aangeborene neiging; -obrigkeit, vr.: Zie -herrscliaft; -pfahl, m.: hei-paal;

GRUNDPFANDBRIEF.

296

GrRFPPE.

-pfandbrief, m. (-pfandschein, m.):hypotheek op landerijen; -pfeiler, m.: 1) hei-paal, 2) hechte steunpilaar; -pfiaster, o.: plaveisel, vloer-plaveisel; -platte, vr.: grondplaat, (tig.) grondvlak; -platz, m.: (bwk.) plattegrond; -quell, m. (-quelle, vr.): eerste bron, (fig.) voornaamste bron, (ook:) oorsprong; eine -rechnungsart, vr.: een der vier hoofdregelen van de rekenkunde; -recht, o.: 1) heerlijkheidsrecht, 3) grondwettig recht, (fig.) grondwet; -rechtlich, bv, n.: 1) grondwettig, 2) door en door rechtschapen; -regel, m.: grondregel,stelregel; -register, o.: kadastrale legger;

' h, bv.n.: schatrijk; -rinne, vr.:l)riool, 2) waterleiding onder den grond; -riss, m.: (owk.) plattegrond-teekening, plattegrond, (fig.) schets,

IGrand'Isatz, m. (mrv. -satze): beginsel, grondbeginsel; stelregel (ein ange-nommener -satz: eene aangenomene stelling, eene hypothese; nach -satzen han-deln: volgens vaste beginselen handelen; ohne -satze: zonder beginselen, beginselloos ; nach gesunden -satzen urtheilen [t]: volgens gezonde of degelijke beginselen oordeelen; Einem -satze beibringen: iem. vaste beginselen inprenten); -satzlich, bv. n.: op vaste beginselen gegrond; -saule, vr.: grondzuil, (fig.) grondslag, (ook:) spil; -schelm, m.: doortrapte schurk; -schlecht, bv. n.: doorslecht, door en door slecht; -schoss, m.: verponding, grondbelasting, grondlasten (mrv.);-schuld, vr,: hypotheekschuld; -schwelle, vr.: deurdorpel, drempel; -see, vr.: ondiepte; -sicher, bv.n.: hecht gegrondvest, (fig.) volkomen zeker; -silbe, vr.: (tik.) wortel-lettergreep; -sitz, m.: stijf linnen; -sohle, vr.: deurdorpel, drempel; -sprache, vr.: oorspronkelijke taal; -spruch, m.: tekst; -stein, m.: eerste steen (van een gebouw), (van eene zuil:) voetstuk, (in koornmolens:) onderste molensteen, ligger, (min.) rotssteen van de eerste formatie; -stelle, vr.: (uit een boek of geschrift:) plaats waarop het aankomt, bewijsplaats ; -steuer, vr.: grondlasten (mrv.), grondbelasting; -stimme, vr.: (muz.) basstem, bas; -stoff, m.: grondstof, (fig.) hoofdonderwerp; -strauch, m.: (plk.)kruip-plant; -strich, m,: (in de schrijfkunst:) neerhaal; -stück, o.: stuk gronds, stuk lands, (fig.) voornaamst gedeelte, hoofdbestanddeel; -stütze, vr.: grondslag, (fig.) voornaamste steun; -substanz, vr.: voornaamste bestanddeel; -suppe, vr.: grond-S9P, drab, (fig.) heffe (des volks), (zeew.) kimwater.

IGrund'ltakelage, vr. (-takeiasclie,

vr.): (zeew.) ankertouwen (mrv.), kabels (mrv.); -talje, vr.: (zeew.) roertalie, noodtalie; -tau, o.: (zeew.) torntouw; -text, m.: oorspronkelijke tekst; -theil [t], o.: hoofdbestanddeel; -theilung [tl, vr,: deeling (verdeeling) van grond-eigendom; -ton, m.: grondtoon; -treu, bv. n.: door en door trouw; -trieb, m.: 1) eerste aandrift, 2) voornaamste drijfveer; -tugend, vr.: hoofddeugd; -übel, o.: oorspronkelijk gebrek, hoofdgebrek; -ursache, vr.: aanleidende oorzaak, (fig.) voornaamste reden; -verbesserung, vr.: (akk.) verbetering van den grond, (fig.) grondige verbetering, grondige hervorming; -verdunkelung, vr.: <schl.) bruining, (het) bruinen, verdonke

-reic

ring van den grond; -verfassung, vr.: gesteldheid van den grond, (stk.) staatsregeling, grondwet, (rcht.) statuten (mrv.); "gen, o.: 1) oorspronkelijke kracht,

2)    vermogen aan vaste goederen; -ver-pfandung, vr,: 1) verhypothekeering van land, 2) hypotheek op land; -verschieden-heit, vr.: (het) voorname onderscheid.

I Grund’lwachs, m.: maagdenwas, stopwas; -wage, vr.: diepte-meter; -wage-kunst, vr.: kunst om diepten te meten, waterweegkunst; -wahrheit, vr.: hoofdwaarheid, aan het geheel ten grondslag liggende waarheid; -wasser, o.: grondwater, welwater; -werk, o.: afvoerbuis, afvoerpijp, (van watermolens :) onderwerk ; -wesen, o.: kiem, hoofdbestanddeel, (red.) onderwerp; -wissenschaft, vr.: 1) grondslag van alle wetenschap, 2) optologie; -wort, o.: (tik.) stamwoord; -zahl, vr.: (tik.) telwoord van hoeveelheid; -zapfen, m.: tap (om het water uit een vijver te laten afloopen); -zehent (-zehnte), m.: grondtiend; -zins, m.: grondcijns, grondrente (-zinsherr, m.: grondcijnsheffer; -zinsmann, m.: grondcijnsplichtige);

grondtrek (die -züge entwerfen: schets maken)’; -zungenmuskel, m.: (ontl.) neertrekkende tongspier.

Grun’del, vr.: (visch:) grondeling, grondel.

Grün'del, m. (-s; mrv. -): (akk.)ploeg-hout, ploegstok; (visch:) grondeling, grondel.

grimden, w. b.: 1) gronden, in de grondverf zetten; 2) gronden, doen steunen; seine Meinung unrichtig (irrig)-auf: zijn oordeel ten onrechte (verkeerdelijk) gronden op; gegründete Ansprüchehaben auf: gegronde aanspraak hebben

3)    gronden, grondvesten, stichten, opnc, ten; eine Kolonie oder ein Reich -: eene volkplanting of een rijk stichten; ein Geschaft -: eene zaak oprichten; 4) (fig.) peilen, doorgronden; 5) (tim.) uithollen met de ploegschaaf, groeven, uitgroeven; (grav.) graveeren. I -, w. o. h.: (zeew.) grond raken, op den grond stooten, aan den grond varen. I sich -, w. w.: zich gronden; sich auf lange Yerjahrung -: (rcht.) zich gronden (zich beroepen) op lange verjaring.

Griin'der, m, (-s; mrv. -): grondlegger, stichter, oprichter; Grün'derin, vr. (mrv. -nen): grondlegster, stichteres, richtster.

grundi'ren [ie], w. b.: gronden, in de grondverf zetten.

gründ’lich, bv. vr.: grondigheid.

Grtind'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (visch:) grondeling, grondel; 2) knoestig (knobbelig, kromgegroeid) stuk hout.

Grü’ne, o. (-n): 1) groenheid; 2) (het) groen, (fig.) weiland, weide, (min,) kopergroen, Spaansch groen; grü'nen, w. o. h. en s.: groen worden; - und blühen: (fig.) welig tieren; grü’neud, bv. n.: zich met groen tooiend; Grü'nitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.) kruisbek, (pik.) bezemkruid, brem; grün’lich, bv. n.: groenachtig; Grün’ling, m. (-es; mrv. -e): (pik.) brem,bezemkruid, (visch:) groenachtige lipvisch.

grnn zen, w. o. h.: knorren.

Grup’pe, vr.: groep (grup’penweise,

-vermo

m.:

-zug,

eene

pn;

ïch-

op-

n.: grondig; I -keit,

(kph.) uit--sand, m.:

stom-

vr.:

-e): gar-

mrv.

versieren

VMM

bw,: groepswijze, aan groepen, in groepen; in -n ordnen: in groepen rangschikken, groepeeren); grup'pen, w. b. (gruppi-ren [ie], w. b.): groepeeren; gruppirt' [ie] sein: gegroepeerd zijn.

Gt*us, m. (-es): gruis, puin; schot; I -kohle, vr.: gruiskool; grof zand, kegelzand.

Grnss, m. (-es; mrv. Grüs'se): 1) groet; 2) groetenis; 3) begroeting; Einem seinen - entbieten (melden, vermelden, sagen lassen): iemand de groetenis laten doen; ich habe ihm viele Grüsse auszurichten: ik heb hem vele groeten te doen, ik heb hem van velen de groetenis te doen; er lasst Ihnen einen - bestellen: hij laat u de groetenis doen, hij heeft mij opgedragen u van hem te groeten; Zie ook eiig-lisclie. I -formel, vr.: begroetings-formu-lier, gewone manier van begroeten.

grüs'sen, w. b.: 1) groeten; 2)begroeten; Einen - lassen: iemand laten groeten, iemand de groetenis zenden; - Sieihnvon mir: groet hem van me; ich grüsse Sie gehorsamst: ik heb de eer u te groeten: Gott grüsse Euch: (begroetende:) ik wensch u goeden morgen (goeden dag, goeden avond).

Crriitz, in Sam. | -brei, m.: 1) grutten-pap, 2) gruttenbrij; -haber (-hafer), m.: havergort ; -handel, m.: handel in grutterswaren ;-hand! er, m.: grutter; -handlerm, vr,: grutterin ; -joekel, m.: (min.) groene vitriool; -kopf, m.: domkop, (fam.) _ merik; -mann, m.: grutter; -mühle, vr.: gortmolen; -müller, m.: grutter; -stampfe, vr.: gortmolen, pelmolen; -stein,m.: maalsteen van een pelmolen; -suppe, ^r^ttenpap; -wurst, vr.: gortbeuling,

Grutze. vr.: 1) grutje, gortkorrel; 2) grutten (mrv.), gort; 3) (fig.) brein, verstand; er hat - im Kopfe: (fam.) Salomon is thuis bij hem, hij weet weergaasch goed zijn weetje; kleine - im Kopfe ha-ben: (fig.) een hoofd zijn zonder brein.

GrSteig, o. (in het Fransch: Chatelet): naam eener plaats in Zwitserland

Cwiiar’ctian, m. (-es, -s; diaan (van een klooster).

Gu'bel, m.: slijkgrond.

Criibst, vr.: (drk.) wilde geit.

Guck, in Sam. | -auge, o.: (fam.) heldere kijker (d. i. oog); -fenster, o.: openslaand raampje, (ook:) kijkgat; -glas, o.: kijkglas, (fig.) oogglaasje;-guck, m.: (vog.) koekoek; -kasten, m.: rarekiek, kijkkast; -loch, o.: kijkgat; -rohr, o.: verrekijker; -rübe, vr.: lange wortel.

guclv’en, w. o. h; kijken; Guck'er, m. (-s; mrv. -): kijker (ook fig. voor „oog”; °°k: kijkgaatje); Guck’ert, m. (-s; mrv. -e): deegschrapper, (iron.) bakkersknecht; Guckuck, m.: (vog.) koekoek,

Gudse, vr.: guts, holle beitel.

^ Gueife^m^(-n; mrv. -n): (hist.) Welf;

briieridon', m. (-s; mrv. -s): standerd, stommeknecht.

briilir, vr.: (van bier:) gijling, gisting; (min.) brokkel-aarde: guh'rig, bv.n.: (min.) brokkelig, broos.

guillochi'ren [ie], (spreek uit; giel-jo-sjier'-en), w. b.: met stangvormig in elkander kronkelende lijnen (goud- en zilverwerk).

Guilloti’ne, vr. (spreek uit: giel-jo-tien‘-e): guillotine; guillotini'ren [ie], w. b.: guillotine er en.

bruine afahrer, m.: Guinea-vaarder (schip dat, of persoon die, op de Kust van Guinea vaart), (inz.) slavenhaler, bruinee', vr.: (mtw.) gienje. bruitarre, vr.: (muz.) gitaar; I Gui-tarrenspieler, m.: gitarist.

Gulden, m. (-s; mrv. -): (mtw.) gulden;

I -schein, m. (-zettel, m.): muntbiljet van een gulden.

Ibriil’den, m. (-s; mrv. -): Zie het z, n.

m. brulden.

Igül’den, bv. n.: gouden, gulden; I -baum, m,: (pik.) Amerikaansche amber-boom;-klee, m.: (pik.) euphorbia;-werk, o.: Neurenberger waren (mrv.); -wund-kraut, o.: (pik.) guldenroede, goudroede. gül'disch, bv. n.: (min.) goudhoudend. giilt, in Sam. I -bar, bv. n.: cijnsbaar, cijnsplichtig; -bauer, m.: cijnsplichtige boer, onderhoorige pachter; -brief, m.: pachtbrief; -buch, o.: register der in pacht uitgegevene gronden; -herr, m.: landheer; -register, o,: Zie -buch.

Gül'te, vr.: cijns, grondrente, pacht, guitig, bv. n.: geldig; (van geld:) gangbaar; I -keit, vr.: geldigheid, (van geld:) gangbaarheid; -machung, vr.: bekrachtiging, (van onechte kinderen:) ech-ting, wettiging.

gültigen, w. b.: geldig verklaren, geldig maken; (fig.) bekrachtigen; (onechte kinderen:) echten, wettigen.

Gummi, o. (-’s): gom/, - elastikum (elastisches -): gom-elastiek; I -artig, bv. n.: gomachtig; -baum, m : gomboom; -bringend (-erzeugend, -gebend), bv. n.: gomgevend; -gutt (-gut'ta), o.: guttegom, geelhars; -haltig, bv. n.: gom-houdend; -harz, o.: gomhars; -lack, m.: gomtak; -schwitzend, bv. n.: gomuitzwee-tend ;-traganth', m.: dragantgom; -tragend, bv. n,: gomdragend, gomgevend; -wachs,

m.: gomwas; -wasser, o.-.^gomwater.

gum'mig (gum'miclit), bv. n.: 1) gomachtig, 2) gommig, gegomd; gum-mi'ren [ie], w. b-: gommen; Gummi’rer [ie], m. (-s; mrv. -): gommer.

bundel, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) wilde tijm; -rebe, vr.: (pik.) aardveil.

bundermann, m. (-es): (pik.) aardveil

bün sel, m. (-s): (pik.) beren-oor. Gunst, vr.: gunst; um Jemands - buh-len (sich um Jemandes - bewerben): iemands gunst (genegenheid, welwillendheid) trachten te verwerven, zich bij iemand in de gunst trachten te brengmi; sich Jemandes - erwcrben (sich bei Je-mandem in - setzen): iemands genegenheid winnen; bei Einem in - stehen: bij ïern. in de gunst staan, (fam.) bij ïem. goed aangeschreven staan, bij iem. in een goed blaadje staan, een paar witte voeten bij iemand hebben; zu Jemandes Gunsten: ten gunste (ten voordeele, ten behoeve) iemand; mit Gunsten zu reden: met uw welnemen, met uw verlof; I -bemühung (-bewerbung), vr.: gunstbejag; -bezeigung, vr.: gunstbetoon; -brief, vr. (-schein, m.): schriftelijke vergunning; -sucht, vr.: stelsel van begunstiging, gun stig*, bv. n.: gunstig; Gunst ling,

m.:

m.:

uit

vr.:

-es

m. (-es, -s; mrv. -e): gunsteling, (fig. iron.) schoothondje; Günst'lingin, vr. (mrv. -nen): (iron.) bijzit; Günst’lingschaft, vr.: 1) (het) in de gunst staan, 2) (de) gunstelingen (mrv.).

Our'sel, vr.: gorgel, keel, strot; (ontl.) strottenhoofd; I Einem die - schmieren: (fam.) iemand de keel smeren (met wijn, likeur of sterkendrank); Einem die - zu-schnüren: iemand de keel toebinden; Einem die - abschneiden: iemand den hals afsnijden; Jemandem das Messer an die - setzen: (fig.) iemand het mes op de keel zetten; sein Yermögen durch die - jagen: (fig. fam.) zijn vermogen door de keel lappen (door het keelgat jagen);

I -abschneider, m.: moordenaar, (in Oost-Indië):) koppensneller; -ader, vr.: (ontl.) keel-ader, hals-ader; -bein, o.: keelknob-bel; -hann, m.: (vog.) korhaan; -schnitt, m.: (hik.) operatie aan de luchtpijp; -wasser, o.: gorgelwater, gorgeldrank.

Criirgelei', vr.: (muz.) geneurie, (ook: het) zingen met eene keelstem; gur'geln, w. b.: gorgelen, (muz.) neuriën, (ook:) met eene keelstem (met eene fausset-stem) zingen; sich gurgeln, w. w.: gorgelen.

Our'lte, vr.: (tnb. en kkk.) komkommer; kleine -n: agurkjes; sich eine - her-ausnehmen: (fig. fam.) zich te veel vrijheden veroorloven, te vrijpostig zijn.

Gurken, in Sam. I -beet, o.: (tnb.) komkommer-bed; -fasschen, o.: agurken-vaatje; -förmig, bv. n.: komkommervormig; -frucht, yr.: komkommervrucht; -hobel, m.: komkommer-schaaf; -kern, komkommerpit; -kraut, o.: (pik. en pha.) bernagie; -maler, m.: kladschilder, prulschilder; -ranke* vr.: komkommer-rank; -salat, m.: komkommer-sla (komkommers als salade); -same, m.: komkommerzaad; -topf, m.: agurkjes-pot; -zeit, vr.: komkommertijd.

G-ur're, vr.: (gem.) afgereden merrie.

gurren, w. o. h.: (van duiven:) koeren, kirren; es gurrt ihm im Leibe; (fam.) zijn lijf gaat aan, het rommelt in zijn lijf.

€rurt, m. (-es; mrv. -e): gordelriem, buikriem; (mil.) koppel; (mod.) ceintuur; (bwk.) plint; I -bett, o.: bed op singels (op een zoogenaamden besingel-den ezel); -gehenk, o.: gordelriem, (mil.) koppelriem, koppel (-gehenkhaken: mil: koppelhaak ;mod.: ceintuurhaak); -riemen, (rs.) oversingel, (pik,) geteelde Spaan-klaver:    -riner, m.: gordelring;

-scnnaue, vr.: gorüelgesp, (mil.) koppel-gesp, (mod.) ceintuurgesp; -sims, m.: (bwK.) plint; -werk, o,: bepleisterd plint-werk.

Gür'tel, m.: gordel, gordelriem; (mod.) ceintuur; (adk.) aardgordel, zone; (zeew.) schoot (d, i. spantouw van een zeil); | -förmig, bv. n.: gordelvormig; -kette, vr.: sleutelring; -kraut, o.: (pik.) beren-oor ; -ring, m.: gordelring;-schloss, o.: gesphaak van gordelriem of ceintuur; -schnalle, vr.: Zie Ourtsclmalle; -schnecke, vr.: (ins.) gordelslak; -spange, vr.: Zie -schnalle; -thier ft], o.: (drk.) gordeldier, armadil; -wirbelbein, o.:(ontl.) gordel-wervelbeen, twaalfde wervel van de ruggegraat.

gür'ten, w. b.: 1) gorden, omgorden, (een paard:) singelen, den buikriem omdoen; 2) aangorden (b.v. den degen); sich -, w. w.: zich omgorden, den gordelriem (de ceintuur) omdoen.

Gfürtler, m. (-s; mrv. -): gordel-maker; I -handwerk, o.: gordelmakers-ambacht.

Gviss, m. (-es; mrv. Güs'se): 1) gie-ting, gietsel; aus einem -e: (fig.) één stuk gegoten; ein - Buchstaben: een gietsel letters; 2) (bij bierbrouwers:) water voor één brouwsel; 3) opspuiting, uitspuiting, gespoten straal; 4) goot, riool; 5) slagregen, stortregen, plasregen; Güsse machen Flüsse: (spr.) vele kleintjes maken een groote ; i -abdruck, m.: cliché (gegoten namaaksel van eene gegraveerde kunstplaat); -arbeit, vr.:    1) gietwerk,

2) gegoten werk; -blei, o.: 1) gegoten lood, 2) lood in blokken; -eisen, o.: 1) gegoten ijzer, 2) gieteling, geus ; -eisern, bv.

n. : van gegoten ijzer; -form, vr.: gietvorm; -loch, o.: gietgat; -mann, m.: spekruimer (bij de walvischvaart); -messing, Os*. 1) gegoten geel koper, 2) wijdte van het gietgat; -metall, o.: gegoten metaal; -mündung, vr.: wijdte van het gietgat, -mutter, vr.: matrijs; -regen, m,: stortregen, slagregen, plasregen; -röhre,

1) gietgat, 2) hals van een tuingieter, watergevende pijp eener pomp, enz.; -stahl, m.: gegoten staal; -stein, m.: gootsteen; -waare, vr.: gegoten werk; -wachs, o.: gezuiverd was; -weise, bw.: stortenderwijze, alsof het giet, (fig.) overvloediglijk; -werk, o.: gegoten werk.

Ous'tav, m. (-s): Gustaaf (mansnaam); Gust'chen (Gus'te, Gus'tel, Gus'telchen),

o. : Gusje (verkleinwoorden van Au-gusta).

Gus to, m. (-’s): smaak.

Igut, bv. n. en bw.: (bes’ser, best): goed (i. a. b.); kurz und -: (spr.) kort en goed; ein -es Wort findet eine -e Statt (of: eine -e Stelle): (spr.) een goed woord vindt eene goede plaats; Ende -, Alles -: (spr.) einde goed alles goed; -es Brod: goed brood; die -e Sache: de goede zaak (eine -e Sache: een goed ding); ein -er Rath [t]: een goede raad;

Wetter: goed weer, goed weder; ein -er Wind: een goede (gunstige) wind; von hier bis L. sind drei -e Stun-den: van hier naar L. zijn drie goede (groote, stevige) uren gaans, van hier naar L. is goed (ruim) drie uren gaans; es sind - vierzehn Tage, dass ich ihn erwarte: ik verwacht hem reeds langer dan 14 dagen; ein -es Ansehen haben: een goed uiterlijk hebben, er goed uitzien; er ist zu Allem -: hij is goed (bruikbaar, geschikt) voor alles; etwas auf eine -e Art thun (etwas mit einer -en Art thun): iets goedschiks doen; -er Hoffnung sein: goede hoop hebben; -es Muthes [tl sein: goeden moed hebben; -e Tage haben: goede dagen hebben (sich -e Tage machen: er een goed leven van nemen; sich einen -en Tag machen: er eens een goeden dag van nemen); seien Sie so - und sagen Sie mir: wees zoo goed en zeg mij; er lasst alles - sein: hij laat alles begaan, hij laat alles toe (aber lass’ das - sein: zie

goeden staat, (kph.) goed geconditioneerd; -denkend, bv. n.: 1) weldenkend, 2) goedgezind; -disponirt [iel, bv. n.: goedgezind; -dünken, o.: 1) goeddunken, goedvinden, 2) Zie -achten; -edel, wijndruif; -erz, o.: erts dat veel metaalge-halteheeft; -fertiger, m.:(kph.) expediteur; -finden, o.: goedvinden (Zie -achten); -gegründet, bv. n.: op goede grondslagen gevestigd of rustend; -gelaunt, bv. n.: goedgeluimd, (fam.) goedgemutst; -gemeint, bv. n.: goedgemeend, welmeenend;-gesinnt, bv. n.:

o.: overwicht, bv. n.: (kkl.) uitstaande schuldvordering

m.:

Grii'te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: goede.

I -, o, (-n): (het) goede; -s thun: het goede doen, doen wat goed is; Einem -s thun: iemand goeddoen; Einem etwas zu - halten: iemand iets ten goede houden; sich etwas darauf zu - thun: zich iets er op laten voorstaan.

Gii’te, vr.: goedheid; (fig.) deugd, oede hoedanigheid; in - (in der -, auf aem Wege der -): in der minne, goedschiks, met zachtheid; in - versuchen: in der minne trachten, met zachtheid beproeven; die - der Luft: de gezondheid (de zuiverheid) der lucht; die - eines Beweises: de deugdelijkheid (de geldigheid) van een bewijs; die - eines Tuches: de deugd (de goede hoedanigheid) van eene lakenstof; die - eines Handlungshauses: de soliditeit van een koopmans-kantoor; I -messer, m.: (lucht-)zuiverheidsmeter; -messkunst, vr.: (lucht-)zuiverheidsmeting, kunst om de hoeveelheid levenslucht in den dampkring te bepalen; -voll, bv. n.: vol goedheid, doorgoed, uitermate goed.

Griiter, o. mrv.: goederen, bezittingen, (kph.) koopwaren, handels-artikelen; I -abtretung, vr,: (rcht.) afstand van goederen, boedel-afstand; -anschlag, m,: taxatie van goederen (inz. van vaste goederen); -beschauer, m.: (adm. en kph.)

dat nu maar eens door de vingers; es mag für dieses Mal - sein: ik zal het dezen keer door de vingers zien); schon

genoeg (es ist schon het is genoeg); uns zu -e: 1) ten onzen behoeve, 2) tot ons bestwil; Einem etwas in -em sagen: iemand iets zeggen in het goede (d. i. zonder zich driftig te maken); es ist eines so - als das andere: het een is zoo goed als het ander; etwas für -achten (etwas für - ansehen): iets goedvinden; etwas für - aufnehmen : iets goed opnemen, iets in het goede opnemen; -aussehen: er goed uitzien ; Einem - blei-ben : 1) goed voor iemand blijven, 2) iem. genegen blijven; es - haben: het goed hebben (viel Geld - haben: veel geld te goed hebben; er hat noch drei Gulden bei mir -: hij heeft nog drie gulden bij mij te goed); etwas für - halten: iets goedvinden; Einem etwas zu -e halten: iemand iets ten goede houden, iets niet kwalijk aan iemand nemen (manmuss der. menseh-lichen Schwache etwas zu - halten: spr.: men moet de menschelijke zwakheid in aanmerking nemen); etwas - heissen: iets goedkeuren; etwas wieder - machen: iets weder goedmaken (Einen wieder -machen: iemand weer goed maken, iem. weer in eene goede stemming brengen); Sie haben - reden: (fam.) gij hebt goed praten; - schmecken: goed smaken; -schreiben, goed schrijven, eene goede hand schrijven (Einem etwas -schreiben, Einem etwas zu -e schreiben: iemand voor iets crediteeren, iets in iemands credit boeken); - thun: goed oppassen; er hat sein Lebtage kein - gethan: hij heeft nooit opgepast, hij heeft van zijn leven niet gedeugd; würden Sie nicht eben so - daran thun, wenn Sie mit mir gingen: zou het niet beter zijn als gij met mij meegingt, zoudt gij niet liever met mij meegaan?; Einem -es thun: goeddoen aan iemand, iemand goeddoen; das wird Ihnen -thun : dat zal u goeddoen; Einem etwas - thun: iets aan iemand vergoeden (die Kosten - thun: de kosten vergoeden); sich etwas zu - thun: (fam.) het er van nemen, het eens goed er van nemen; er thut sich darauf etwas zu -: hij laat zich daarop iets voorstaan, hij rekent zich dat als eene verdienste toe; sie thun nicht - beisammen: zij passen niet goed bij elkander. Zie ook Gnte.

IGciit, o. (-es, -s; mrv. Gü’ter): goed (mrv. goederen); das höchste -: het hoogste goed; zeitliche Güter: wereld-sche goederen; irdenes -: aardewerk; unbewegliche Güter: vaste goederen, onroerende goederen; liegende Güter: landerijen; unrecht - gedeiht nicht: (spr.) onrechtvaardig goed gedijt niet; Habe und -: have en goed; - und Blut daran setzen: goed en bloed er aan wagen. Zie Güter.

IGrut, in Sam. I -achten, o.: 1) oordeel, gevoelen, meening, idee, 2) goedvinden, goeddunken; -artig, bv. n.: goedaardig; -artigkeit, vr.: goedaardigheid; -aufgelegt, bv. n.: goedgezind, (fam.) goed gemutst; -befinden, o.: 1) welstand, 2) goedvinden, goedkeuring, toestemming; -berath [t], m.: (pik.) waterweegbree; -berathen [t], bv, n.: welberaden; -beschaffen, bv. n.:in

fijne witte goedgezind, welgezind; -gewicht, wicht, toegift, doorslag; -glaubig, rechtgelpovig; -haben, o.: uuioiiaauuc ov.<iiu.ldvordering, (kph.) credit; -heissen, o.: 1) goedkeuring, 2) toestemming,

3) bekrachtiging, 4) (het) toestaan; -heit, vr.: goedheid, (fig.) deugd, goede hoedanigheid; -herzig, bv. n.: goedhartig; -herzigkeit, vr.: goedhartigheid; -launig, bv. n.: 1) goed van humeur, goed van inborst, 2) goedgeluimd, (fam.) goedgemutst; -machung, vr.: goedmaking, vergoeding, schadeloosstelling; -müthig [t], bv. n.: goedhartig, goedaardig, goedig; -müthigkeit [tl, vr.: goedhartigheid, goedaardigheid, goedigheid; -sagen, vr.: 1) (het) borgspreken, (het) borgstaan, 2) borgtocht; -sager, m.: borgspreker, borg; -sagung, vr.: 1) borg-spreking, 2) borgtocht; -schreiben, o.: (het) crediteeren, boeking in het credit; -sprecher, m.: borg; -steuer, vr.: grondbelasting; -that, vr.: 1) weldaad, 2) gunst; -thater, m.: weldoener; -thaterin, vr.: weldoenster; -thatig, bv. n.: weldadig, weldoende; -thatigkeit, vr.: weldadigheid; -willig, bv. n. en bw.: 1) gewillig, goedschiks, 2) bereidwillig, gaarne, 3) vrijwillig, uit eigene beweging; -willigkeit, vr.: 1) gewilligheid, 2) bereidwilligheid, 3) vrijwilligheid, eigene beweging; -zettel, m.: (kph.) orderbriefje.

Grüt’clien, o. (-s; mrv. -): goedje, kleine bezitting.

en

, m.: niets-

bv. n.:

van de plaats; -zwang, m.: aan heerlijkheid verbondene rechts-

ron

-visiteur; -besitzer, m.: grond-eigenaar, {fig.) landheer; -bestander, m.: pachter, huurder; -bestater, m. (-besteller, m.): (kph.) expediteur, goederen-verzender, agent; -gemeinschaft, vr.: gemeenschap van goederen; -handel, m.: koop verkoop van vaste goederen; -kauf, koop van vast goed; -los, bv. n.: bezittend; -makler, m.: makelaar in vaste .goederen; -masse, vr.: gansche bezitting, (het) geheele vermogen; -packer, m.: pakker (stouwer) van goederen; -pfleger, m.: (rcht.) bewaarhebber van (beheer-vqerder over) vaste goederen; -reich, rijk aan vaste goederen; -schaffner, m.: Zie -bestater; -stein, m.: grenssteen; -sender, m.: Zie -bestater; -versicherung, vr.: verzekering (assurantie) van koopwaren; -wage, vr.: 1) openbare waag,2)kantoor van in- en uitklaring; -wagen, m.: vrachtwagen, (op spoorwegen:) goederenwagen; -weg, m.: binnenweg, toepad; -wracker, m.: (adm. en kph.) visiteur; -würdigung, vr.: taxatie; -zug, m.: {spoorweg-) goederentrein.

Grü'tig;, bv. n.: goedig; (fig.) goedertieren, genadig, (ook:) goed; -er Gott: goede God, genadige God; seien Sie so -: wees zoo goed, heb de goedheid, wees zoo vriendelijk; erlauben Sie gütigst: wees zoo vriendelijk (wees zoo goed) en vergun mij; I -keit, vr.: goedheid.

güt'lich, bv. n.: goedig, vriendelijk; bw.: 1) in der minne, met zachtheid, 2) lekker; sich - thun mit: zich te goed

doen aan; sich - thun: zich te goed doen, zich van het goede niets ontzeggen, het er goed van nemen, lekker leven.

Guts, in Sam, I -besitzer, m.: 1) grondeigenaar, 2) landheer; -besitzerin, vr.: eigenaarster van vaste goederen, 2) eigenares van een landgoed; -herr, m.: landheer, heer van de plaats; -herrin, vr.: vrouw van den landheer, vrouw van de plaats; -herrenrecht, o.: heerlijkheidsrecht; -herr-schaftlich, bv. n.: heerlijkheids-; -herr-schaft, vr.: heer of vrouw (ook : heer en vrouw) eene macht.

Gruttiiral', bv. n.: keel-, uit de keel;

I -buchstabe, m.: (tik.) keelletter.

Crymnasiarcli', m. (-en; mrv. -en): rector van een (het) gymnasium; Gymnasiast’ (Gymnasisf). m. (-en; mrv. -en): leerling van een (het) gymnasium; Gym-na'sium, o. (-s; mrv. Gymna’sien): gymnasium, (hist.) worstelschool; Gymnast', m. (-en; mrv. -en): (hist.) onderwijzer in , de worstelkunst, (thans:) leeraar in de gymnastiek; Gymnas’tik, vr.: gymnastiek; gymnas’tiscn (gym’nisch), bv. n.: gymnastiek, gymnastisch.

Gymnosopliist, m. (-en; mrv. -en): naaktlooper.

Grynace'um, o. (-s; mrv.-ce’en): vrouwenzaal.

Gryps, m.: Zie Grips.

Gryromantie', vr.: waarzeggerij door d te loopen in eenen cirkel.

H.

ha, tsw.: ha!

Haag*, o. (-s): (adk.) ’s-Gravenhage, •den Haag.

IHaar, o. (-es; mrv. -e): haar; (op planten:) dons, pluis; sich die -e schnei-den lassen: zijn naar laten snijden (laten knippen): - lassen müssen: (fig.) veeren moeten laten, zich zien havenen; -e auf den Zahnen haben: (spr.) haar op de tanden hebben; etwas bei den -en her-beiziehen: (fig. fam.) iets met de haren er bijhalen; Einem in die -e wollen: iemand bij het haar willen krijgen, twist met iemand zoeken; einander in die -e gerathen [t): elkander bij het haar krijgen; kein - soll Ihnen gekrümmt werden: er zal geen haar op uw hoofd gekrenkt worden; er hat kein - von seinem Yater: hij heeft geen haar yan zijn vader, hij gelijkt in niets op (naar) zijnen vader; es ist kein gutes - an ihm: (fam.) er is geen haar aan hem dat deugt, hij is door en door een deugniet; graues -: Zie grau; «s fehlte kaum ein -: het scheelde bijna geen haar; nicht um ein - (um kein -) schlechter: (fam.) geen haartje (geen aasje, geen greintje) slechter; etwas auf’s - wissen (etwas auf ein - wissen): (fam.) iets op een prik weten; ein - in etwas

finden: (fam.) vinden dat er haar aan iets is (iets onaangenaam of moeielijk of niet in den haak vinden); so fein wie ein -: haarfijn, ragfijn; mit Haut und -en (mit Haut und -): (spr,) met huid en haar.

IHaar, in Sam. | -abscheren, o.: af-schering van het haar; -ader, vr.: haarfijn aartje (adertje); -aftermoos, o.: haarmos; -alaun, o.: pluim-aluin; -methyst, in.: haar-amethist; -angel, vr.: (vv.) paardenharen sim; -arbeit, vr.: haarwerk ; -aufsatz, m.: toertje, pruikje, valsch haar; -auf-wickler, m. mrv.: papiljotten; -ausfallen, o.: (het) uitvallen van het haar.

IHaar'Ibalg, m. (-es, -s; mrv. -balge): (ontl.) haarbolletje, haarknolletje; -ball, m. (-ballen), m.: haarbal, gemzenkogel ; -band, o,:    1) haarstrengel,

2) strijklint (om het haar opgestreken te houden); -bau, m.: kapsel; -beere, vr.: (pik.) framboos (-beerstrauch, m.: fram-bozestruik); -beize, vr.: ontharings-middel; -bereiter, m.: bereider van paardenhaar; -besen, m.: borstel, schuier; -bett, o.: paardenharen matras; -beutel, m.: haarzakje, zakje aan eene pruik (Einem einen -beutel anhangen: iemand dronken maken; sich einen -beutel trinken: zich een roes aandrinken; einen -beutel haben: een

:u. :

in haar; -handler, m.: haarkooper, koopman in haar; -haube, vr.: 1) haren pet, uikje, vafsch

et van

haar; -haube, n bont, 2) toertje, pruikje, valsch -hemd, o.: haren hemd, boetekleed;

aar;

-holz, o.: fijn-vezelig hout.

I Haar Ik alk, m.: fijne witte mortel; amm, m.: haarkam; -klauber, m.: (iron.)

stuk in zijn kraag hebben, dronken zijn); -beutelperrücke, vr.: staartpruik; -binde, vr.: Zie -band no. 2;-birke, vr. (pik.) berkeboom (berk) met neerhangende tak-; ken; -bleiche, vr.: haarbleekerij;-bleicher, haarbleeker ; -blume, vr.: (pik.) Indische haarbloem; ein dichter -boden, m.: een ferm hoofd met haar; -braten, m.: (gebraden) bilstuk van een wild varken; -breit, bv. n.: haarbreed, (fig.) haarfijn ; z. n. o. haarbreedte; -bügel, m.: ring (elastiekje) om het haar bijeen te houden; -bürste, vr.: haarborstel, haarschuier; -busch, m. (-büschel, m.): 1) kuif haar 2) dot haar.

iHaar'ldecke, vr.: haren kleed; -dick, bv. n.: niet dikker dan een haartje, haarfijn; -drossel, vr.: (vog.) in Carolina tehuis behoorende lijster; -druse, vr.: (min.) gekristalliseerd vloeispaath; -dünn, bv. n.: als een haartje zoo dun;-eisen, o.: 1) friseer-ijzer, krul-ijzer, 2) (looiers-) schaafmes; -erz, o.: (min.) haarvormig erts.

IHaar'lfaden, m.: (pik.) Indische haarbloem; -fall, m.: (het) uitvallen van het haar; -farbe, vr.: 1) kleur van het haar, 2) haarverf, kleursel om het haar te verven; -faser, vr. (-faserchen, o.): (pik.) haarfijn vezeltje; -faserig, bv. n.: vol haarfijne vezeltjes; -federn, vr. mrv.: donsveertjes; -fein, bv. n.: haarfijn; -filz, m.: fijn vilt; -fisch, m.: haarvisch, trichi-dion; -flechte, vr.: haarvlecht, (pik.) haarfijn mos, (hik.) haarvlecht (die polnische -flechte: de Poolsche haarvlecht); -flechter, m.: haarvlechter, (iron.) kapper; -flechterin, vr.: haarvlechtster, (iron.) kapster, haar-opmaakster; -förmig, bv. n.: haarvormig; -förmigkeit, vr.: haarvormigheid.

IHaar'lgefass, o.: (ontl.) haarvaatje, haarfijn bloedvaatje; -gestirn, o.: (str.) staart-ster. komeet; -gold, o.: ragfijn gouddraad; -gras, o.: (pik.) haargras; -gürtel, m.: haren gordel; -hammer, m.: haarhamer, boothamer (om zeisens te scherpen): -handel, m.: haarhandel, handel

-kamm, m.: haarkam; -klauber, m.: (iron.) haarbederver, knoeier in het kappersvak, (fig.) haarkloover, zemelzifter; -klein, bv,

n.: haarklein, haarfijn; -kornet, m.: (str.) haarkomeet; -kopf, m.: hoofd met haar; -kranz, m.: (kkl.) geschoren kruin, tonsuur ; -krause, vr.: kapsel, op de krul gezet haar; -krausler, m.: kapper; -krone, (kkl.) tonsuur, geschoren kruin, (pik.) donzig pluis aan zaad; -kugel, m.: Zie -ball; -künstler, m,: artist-kapper, kunstenaar in het kappersvak; -kupfer, o.: ragfijn koperdraad; -locke, vr.: haarlok, (een) lokje haar, (fig.) krul; -los, bv. n.: haarloos, kaal.

Haar lmann, m.: gevold laken; -mantel, m.: 1) haren mantel, 2) kamdoek, poeiermantel (Fransch: peignoire); -ma-traze, vr. : paardenharen matras; -mehl, o.: haarpoeder; -messer, o.: haarmes (bij hoedenmakers en wevers; ook: om boter te haren); -milbe, yr.: haarwormpje;

-moos, o.: (pik.) haarmos; -mortel, m: fijne witte mortel; -mütze, vr.: haren pet, pet met bont; -nadel, vr.: haarspeld; -nest, o, (-nestel, vr.): opgestrengeld haar; -netzr o.: haarnetje, netvormig mutsje; -öl, o.: haar-olie; -pinsel, m.: fijn penseel;-plüsch, m.: ruige stof, pluis; -pommade, vr.: pommade voor het haar; -puder,m.: haarpoeder; -putz, m.: haartooi, hoofdsieraad, (fig.) kapsel; -qualle, vr.: zeenetel.

IHaar’lring, m.: haarring; -röhre, vr. (-röhrchen, o.): haarbuisje; -sack, m.: Zie -beutel; -salbe, vr.: 1) haar-olie, 2) pommade; -schaber, m.: (looiers-)schaafmes; -schar, o.: (pik.) wolfsklauw ;-scharf,bv.n.j vlijmend scherp, (fig.) snijdend, afdoend; -scheitel, m.: kruin van het hoofd;-schere, vr.: haarsnijders-schaar; -schlachtig, bv.n.^ (vea.) dempig; -schleife, vr.: 1) haarvlecht, haarlok, 2) haarstrik, strik van lint in het haar ; -schmuck m.: kapsel, Zie ook -putz; -schmücker, m.: kapper: (das) -schoeiden,, o.: (het) haarsnijden, (het) haarknippen; -schneider, m.: haarsnijder; -schnepfe, vr.; (yog.) poelsnip ; -schnur, vr.: 1) van haar gevlochten keten, haren ketting,haarbandje, 2) strik (of: parelsnoer) als sieraad in het kapsel, 3) haarvlecht, 4) Zie -seilr -schopf, m.: bos (dot) haar, (fig.) kuif; -schuppe, vr.: (visch:) klipviscH, (hik.) schilfer (van roos op het hoofd); -schur, vr.: kaalschering van het hoofd (als straf), (fig.) kaalgeschoren hoofd; -schwamm, m.: verstuivende paddenstoel; -schwanz, m.: zee-ster: -schwarze, vr.: zwarte haarverf; -schwefel, m.: (min.) zwavel in ragfijne draadjes; -seide, vr.: (bij zijdewevers:) inslagdraden (mrv.); -seil. o.: (hik.) seton; -seite, vr.: (van huiden:) haarzijde, nerf; -sieb, o.: paardenharen zeef; -silber, o.: ragfijn zilverdraad; -sohle, vr.: zool van gevlochten haar; -spalt, m.: scheiding in het haar, (hik.) haarbreuk (in platte beenderen); -spaltend, bv. n : haarkloovend; -spalter, m.: haarkloover; -spalterei', vr.: haarklooverij; -spitze, vr.: tip (punt, uiteinde) van een haar; -stern, m.: ,(str.> staart-ster, komeet; -strang, m.: (hik.) seton, (pik.) varkens-venkel; -strich, m.: (in de schrijfkunst:) ophaal; -stutz, m.: korte pruik; -stutzer, m.: pruikmaker, kapper; -system, o.: (het) lijf haar.

Haar'lthierclien [tl, o.: ragvormig infusie-diertje; -thurm [t], m.: omhooggekamde haarkuif; -tour, vr.: toertje, pruikje, valsch haar; -tresse, vr.: haarstrengel, haarvlecht; -tuch, o.: 1) kalmuk(eene van haar geweyene stof), (kkk.) doorzijgdoek, zeefdoek, 2) Zie -mantel no. 2; -wachs, m.: cosmetiek, opstijvende haarzalf, (ontl.) peesachtig Weefsel, vetweefsel; -weise, bw.: haartje voor haartje; -wickel, m.: papiljot; -wild, o.: (jag.) viervoetig wild; -wuchs, m.: haargroei, (fig.) hoofd met haar; -wulst, m.: haartroedel (Fransch: chignon); -wurm, m.: haarworm; -wurz, vr.: (pik.) waterlelie; -wurzel, vr.: haarwortel, wortel van een haar, (pik.) haar-vormige wortel; -zange, vr. (-zangelchen, o.): haartangje, friseer-tang; -zeug, o.: 1) haren stof (weefsel inz. van paardenhaar), 2) Zie -hammer; -zierde, vr.: haartooi. hoofdsieraad, (fig.) kapsel; -zirkel, m.: haarpasser, passer met beweegbare beenen; -zopf, m.: l)haarstren-

: dot (bos)

ges oder einer Sache -haft werden: iets machtig worden, iets in handen krijgen); -schaft, yr.: (iemands) goed, (iemands) ge-bezitting ; -selig,^bv. n.: welgesteld, '    “    vr.: Zie

vr, mrv.:

heele k/^imiuiug ,    u ^. u.

vermogend, rijk; -seligkeit,

-schaft (meine -seligkeiten, ****,.. mijne dingen, mijn goed); -sucht, vr.: hebzucht; -süchtig, bv. n.: hebzuchtig.

have, goed, bezitting, ngen:) handvat, heft, und Gut: have en goed; d goed: liegende -:

2) (in steel.

met meer te

Ha’be, vr.: 1)

samenstellin enz.; - und ^

fahrende -: roerend goed; liegende . onroerend goed, vast goed; I -dank, m.: dankbetuiging; -geist, m.: hebzucht, inhaligheid; -nichts, m.: niets-bezitter, arme duivel, man van niets; -recht, m.: doordrijver, dwarsdrijver, strijder, iem. die altijd gelijk wil hebben; -rechterei', vr.: (het) strijden, doordrijverij om gelijk te hebben; -rohr, o.: schalmei.

Iha'hen, hulpwerkwoord en w. b. onr. (habe, hast, hat'te; gehabt’): 1) hebben; hab' ich ist besser als hatt’ ich: (spr.) hebben is hebben en krijgen is de kunst, één vogel in de hand is beter dan tien in de lucht; er hat es keinen Hehl: (fam.) hij steekt het niet onder stoelen of banken, hij maakt er geen geheim van; 2)krijgen, bekomen; es ist nicht mehr zu -: het is krijgen; es ist überall zu -: het is overal te krijgen. I -, w. onpers. onr.: hebben, zijn; es hat keine Noth [t]: het heeft geen nood, daar is geen nood voor; damit hat es seine Richtigkeit: dat

waam

rtie], vr.: (reht.) bekwaammaking, (aan universiteiten:) promoveering, promotie.

Habit', o. (-s): habijt, kleeding, gewaad.

Hach e, m. (-n; mrv. -n): (pop.) lompe vlegel, boerenkinkel.

Hacli’el, vr.: (aan graan:) echtel, baard.

Hacli’se (Hach'se), vr.: Zie Makse. Hack, m.

slag (met een

eene mouw er I -mack,

aan vr.:

gel, 2) pruike-staart; -zotte, vr. haar; -zottig, bv. n.: ruigharig,

Ihaa'ren, bv. n.: haren, van haar. Ihaa'ren, w. b.: ontharen; sich -, w. w.: i) het haar verliezen, 2) verharen, haaricht, bv. n.: haarachtig. liaa'ri^, bv. n.: harig; (fig.) ruig; ] -keit, vr.: harigheid, (fig.) ruigheid.

Hal), in Sam, I -begierig, bv. n.: hebzuchtig; -gier, vr.: hebzucht, begeerig-heid; -gierig, bv. n.: hebzuchtig, begeerig; -haft, bw.: in handen hebbend (eines Din-is in orde; damit hat es gute Wege: 1) dat heeft geen haast, 2) dat is in orde; es hat mich Wunder: 1) het bevreemdt mij, 2) het zal mij benieuwen. I sich -, w. w. onr.: zich gedragen, zich aanstellen, zich houden.

IHaben, o. (-s); (kph.) credit; - und Sollen: Credit en Debet.

Ha'ber, m. (-s): Zie Hafer.

Ha’besch, o. (-): (adk,) Abyssinië.

Ha'biclit, m. (-es, -s; mrv. -e: (vog.) havik; (fig.) grijpvogel; (pik.) getakte paddenstoel

Ha bichts, in Sam. I -eule, vr.: roof-uil; -fang, m.: 1) havikvangst, 2) mand (met eene duif er onder) om haviken te vangen, 3) haviksklauw; -fliege, vr.: roof-vlieg; -insein, vr. mrv,: (adk.) Azorische Eilanden, (de) Azoren; -korb, m.: Zie -fang; no, 2; -kraut, o.: (pik.) havikskruid; -nase, vr.: haviksneus; -nest, o.: haviksnest; -netz, o.: net om haviken te vangen; -stein, m.: (min.) haviksteen; -stoss, m.: net om haviken te vangen.

bH'big;, bv. n.: inhalig, hebzuchtig,

habilitiren [tie], w. b.: (rcht.) bek maken (sich -, w. w.: een academischen graad halen, promoveeren); Habiliti rung

(-es; mrv. -e): hak, houw, hakkend voorwerp); - und Mack (- und Pack): Jan Rap en zijn maat; I -balken, m.: (zeew.) hekbalk; -bank, yr.: hakblok; -heil, o.: bijl, hakmes; -block, o.: hakblok; -bord, o.: (zeew.) hakkebord; -brett, o.: hakplank, plank om groenten, vleesch, enz., op fijn te hakken, (muz.) hakkebord; -eisen, o.: hakmes, (vea.) spronggewricht, knie-pees, knie-boog; -fleisch, o.: fijngehakt vleesch (pop.: gebak); -klotz, m.: hakblok; -mes-ser, o.: hakmes; -scheit, o. slachters-bijl; -stock, m.: hakbord.

Hack e, vr.: houweel, hak; (tnb.) schoffel; (mtsl.) kalkkloet; (vanschoeisel:) hak, (van den voet:) hiel; (fig.) ophakking met een houweel, (tnb.) opschoffeling; der - einen Stiel finden: (spr.)

passen, raad er op weten;

Jan Rap en zijn maat.

Ihac'ken, w. b.: 1) hakken; Holz -: hout hakken; Fleisch -: vleesch hakken; gehacktes Fleisch: fijngehakt vleesch (pop.: gehak); 2) (met een houweel:) ophakken; (tnb.) opschoffelen; 3) (met den bek:) pikken. I sich -, w. w.: (van melk:) hotten, kappelen, schiften.

[Hacken, in Sam. I -leder, o.: (aan schoeisel:) hielstuk; -schar, vr.: (pik.) melde; -treter, m.: lakei, knecht.

Hack'er, m. (-s; mrv. -): 1) hakker; 2) spitter, graver; I -lohn, o.: hakloon.

hack'erig, bv. n.: (pik.) harig, ruig.

Hackerling, m. (-s): haksel (gehakt stroo).

Hack'erlings, in Sam. I -bank, vr. (-lade, vr.): hakselsnijder; -mühle, vr.: hakselmolen; -schneider, m.: hakselsnijder.

Hacksch, m, (-es; mrv, -en): beer (mannetjes-varken); (fig. gem.) liederlijke kerel, zwijn, (ook:) vuilik.

hackscben, w. o. h.: (gem.) vuile taal uitslaan.

Hack se, vr.: Zie Hakse.

Hack’sel, o. (-s): haksel (gehakt stroo).

Ha del, vr.: (pik.) rist, tros; I -gras, o.: (pik,) panikgras.

Ka der, m. (-s; mrv. -n): 1) lor, vod, flard, snipper; (fig.) flenter; 2) dweil;

3) twist, (pop.) ruzie (- anfangen: twist zoeken, pop.: ruzie maken); I -balg, m.: ruziezoeker, ruziemaker; -geist, m.: twistzieke (ruzie-makende) aard; -haft, bv. n.: twistziek, ruzie-makend; -lade, vr.: lompenbak; -lump, m.: (gem.) lorrige kerel, lor van een vent (-lumpen, m. mrv.: vodden, lorren; -lumpenmann, m.: voddenraper, voddenzoeker, iron.: vigilante-voer-man; -lumpensammler, m.: voddenraper, voddenzoeker); -messer, o.: lompenmes; -schneider, m.: lompensnijder; -sucht, vr,: twistzieke aard; -süchtig, bv. n.: twistziek, ruzie-makend, ruzie-zoekend.

Haderer, m. (-s: mrv.-): twistzoeker,

om

m.: e

lï,

ruzie-zoeker, warzoeker; (jag.) slagtand van een wild zwijn.

ha'dern, w. o. h.: twist zoeken, ruzie zoeken: twisten, ruzie maken.

Ha des, m. (-): (fab.) Onderwereld.

Ha'drian, m. (-s): Adrianus, Adriaan. m Ha’felchen, o. (-s; mrv, -): potje.

Ha fen, m. (-s; mrv. Ha’fen): 1) haven; in den - einlauten: de haven binnenloo-pen; 2) pot; (in glasblazerijen:) smeltkroes; I -abgabe, vr.: havengeld; -anker,

m.: haven-anker; -aufseher, in.: havenmeester; -bake, vr.: boei (bakenton) aan den ingang eener haven; -baum, m.: havenboom (waarmee de toegang tot de haven afgesloten wordt); -binder, m.: ketellapper; -damm, m.: 1) havenhoofd, 2) steenen beer vóór een havenhoofd; -deckel, m.: potdeksel; -direktor, m.: havenmeester; -gebühr, vr. (-geld, o.): havengeld; -gericht, o.: havengerecht; -kapitan,

m.: havenkapitein; -kette, vr.: havenketting (waarmee de toegang tot de haven afgesloten wordt); -kosten, vr. mrv.: havengeld; -leuchte, vr.: vuurbaak eener haven; -los, bv. n.: zonder haven, zonder veilige ankerplaats; -lothse [tl, m.: binnenloods; -meister, m.: havenmeester; -ordnung, vr.: haven-reglement; -ort, m.: havenplaats, havenstad; -pflanze, vr.: (pik.) kalebasboom; -platz, m.: havenplaats, havenstad; -raumer, m.:    1) baggermolen,

2) haven-uitdieper, baggerman; -richter,

m.: haven-rechter; -stadt, vr.: havenstad, zeehaven; -zeit, vr.:vloed; hoogwater, tij; -zoll, m.: havengeld.

Ha'fer, m. (-s): haver; tauber -: vlog-haver, windhaver; der - auf dem Felde: de te veld staande haver; der - sticht ihn: (spr.) de broodkruimels steken hem; Pierde, die den - verdienen, bekommen ihn nicht: (spr.) de paarden, die de haver verdienen, krijgen die niet; I -acker, m.: haver-akker, haverveld; -artig, bv. n.: haverachtig; -bau, m.: haverteelt; -bier, o.: haverbier; -birn, vr.: vroege peer; -blüthe [t], vr.: haverbloesem; -bock, m.: (vog.) snip; -boden, m.: 1) goede grond haver te telen, 2) haverzolder; -brei,

m.: 1) Havergortpap, 2) havermeel-pap; -brod, o.: haverbrood, brood van havermeel: -distel, vr.: haverdistel, koorndistel, (fam.) boerenplaag; -ernte, vr.: haveroogst ; -feld. o.: haverveld, haver-akker ; -geiss, vr.: (ins.) hooiwagen; -gelb, bv. n.: haverachtig geel; -gras, o.: havergras: -gries, m.: havergort (-griessuppe, vr.; havergortpap); -grütze, vr.: havergort; -gülte, vr.: havercijns; -kaff, m.: haverkaf; -kasten, m. (-kiste, vr.): haverkist; -korn, m.: haverkorrel; -kuchen, m.: haverkoek; koek van havermeel; -lammchen,o.: (vog.) snip; -lattich, m.: (pik.) hoefblad; -malz, havermout; -mann, m.: (ins.) hooiwagen; -mark, o.: (pik.) boksbaard; -mehl, o.; havermeel; -milch, vr.: (pik.) boksbaard; -mus, o.: Zie -brei; -nudeln, vr. mrv.: (kkk.) havermeel-klontertjes; -pflaume, vr.: vroege pruim; -ricke, vr.: (vog.) raaf; -rohr, o.: 1) rieten pijpje, 2) rieten fluitje, herdersfluit, schalmei; -rosé, vr.: (pik.) duinroos; -rücke, vr.: (vog.) raaf; -saat, vr.: 1) haverzaaiing, (het) zaaien van haver, 2) tijd om haver te zaaien, 3) te veld staande haver; -sack, m.: 1) haverzak,

2) (mil.) knapzak; -schlehe, yr.: (pik.) vroege pruim; -schleim, m.: 1) havergort-water, havergort-drank,2) havergortpap; -schrec-ke, vr.: sprinkhaan; -seim, vr.: Zie -schleim; -spreu, vr.: haverkaf; -stoppel, vr.: haverstoppel; -stroh, o.: haver-stroo; -stück, o.: haverveld, haver-akker; -suppe, vr.: Zie -brei; -trank, m.: Zie -schleim no. 1; -weihe, vr.: (kkl.) haver-wijding; -wurzel, vr.: (pik.) boksbaard; -zins, m.: havercijns.

Haferei', vr.: (kpv.) averij; haferirt’ [ie], bv. n.: averij geleden hebbende, beschadigd.

Haft*, o. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) haft', baai, inham, golf, zeeboezem: das frische

-    : het Frische Haff; das kurische het Koerlandsche Haff, de Golf van Koerland;

I -damm, m. (-deich, m.): zee-dijk, zeewering; -dorn, m.: zeedoorn.

Haf’ner, m.: 1) pottenbakker, 2) por-seleinen-kachelmaker (Zie Töpfer); Haf -nerin, vr. (mrv. -nen): pottenbakkersvrouw.

IHaft, vr.: hechtenis, gevangenschap, arrest; in gefangliche - bringen (zur -bringen): in de gevangenis brengen, gevangen zetten, (fam.) in de doos stoppen; in - gerathen [t]: in hechtenis geraken, (fam.) gepakt worden; in enger - sein : gevangen zitten en streng bewaakt worden, buiten toegang zitten; Einen seiner

-    entlassen: iemand op yrijë voeten stellen. I -, o. (-es; mrv. -e): (ins.) haft,oever-aas. I -, m. (-es; mrv. -e): 1) houvast, 2) klamp, kram, haak, (fig.) sluiting, (ook:) verbinding.

IHaft, in Sam. I -befehl, m.: bevel tot aanhouding (tot inhechtenisneming); -be-schwerde, Vvr.: servituut, (op eene bezitting) klevende last; -brief, m.: Zie -befehl; -dolde, vr.: (pik.) wilde kervel; -geld, o.: 1) handgeld, 2) godspenning (pop.: goospenning); -meissel, m.: uithol-beitel; -pfennig, m.: Zie -geld; -schein, xtract (uittreksel) uit het naamregister der gevangenen.

Haffel, vr.: Zie Heftel.

Ihaf ten, w. o. h.: kleven, vastzitten, verbonden zijn; an etwas aan iets kleven, aan iets vastzitten, (fig.) aan iets gehecht zijn; auf etwas -: aan iets kleven (es - Schulden auf diesem Gut: die bezitting is met schulden bezwaard); es haftet nichts bei ihm: er blijft niets bij hem zitten (d. i.: alles gaat bij hem het eene oor in en het andere weer uit, hij vergeet alles); - für etwas oder für Einen: voor iets of voor iemand instaan (borg staan).

IHaften, in Sam. I -blei, o.: (glazen-makers-)lood, lood van (of voor) glasruiten.

Haftung, vr.: (het) borg staan.

Hag, m. (-es: mrv. Ha'ge): 1) haag, heg; (fig.) omheinde plaats; (ook:) kreu-lbosch; (ook:) boscnje; 2) stier; leben-diger -: groene heg; I -apfel, m.: 1) haag-appel, wilde appel, 2) rozebottel, hondsroos; -apfelbaum, m.: wilde appelboom; -bereiter, m.: boschwachter, koddebeier; -eiche, vr.: 1) haag-eik. steen-eik, groene eik, 2) esscheboom, esch; -eichel, vr.: haag-eikel (vrucht van den steen-eik); -messer,

o.: (tnb.) snoeimes; -rosé, vr.: hondsroos, wilde roos, rozebottel.

hag, in Sam. I -bar, bv.n.: te omheinen.

de

mrv.

m.:

kei

I -kamm, m.: hoek-

am.

Ha'ge, in Sam. I -buche, vr.: hagebeuk, jokboom;-buchen, bv. n.: hagebeukhou-ten, (fig.) lomp, ongemanierd (ein -buche-ner Mensch: fam.: een stijve houten Klaas); -butte, vr.: rozebottel, hondsroos, egelantierroos (-buttbirne, vr.: mispel; -buttbirnenbaum, m.: mispelboom; -but-tenlatwerge, vr.: conserf van egelantier-rozen; -buttenrose, vr.: Zie -butte; -buttenstrauch, m.: hondsroos, egelantierroos, wilde rozeboom; -buttschwamm, m.: bladknobbel van de egelantierroos) ;-dorn, m.: haagdoorn, hagedoorn; -drüse, vr.:

1)    koningszeer, 2) kropgezwel; -prunk, in.: modegek, fat, pronker; -rosé, vr.: wilde roos, egelantierroos, rozebottel; -schau, m,: heggenschouw, schouwing van heggen; -stolz, m. (-en; mrv. -en): oude-vrijër, (fig.) vrouwenhater (-stolzenrecht, o.: recht van naasting op de nalatenschap van een ouden-vrijër); -stolzin, vr.: oude-vrijster; -torf, m.: lichte turf.

Ha’ge, in Sam. I -baum, m.: jonge boom; -bereiter, m.: boschwachter, koddebeier; -holz, o.: bosch waarin geen hout gesprokkeld of gehakt mag worden, afge-heind bosch; -mahl, o.: rechtbank voor landbouwzaken; -reis, o.: boompje dat niet omgehakt mag worden; -reiter, m.: boschwachter, koddebeier; -wald, m.: Zie -liolz; -wasser, o.: water dat niet bevischt mag worden; -wiese, vr.: verboden weiland (waar men geen vee mag laten grazen) ; -wisch, m.: stroowisch boven op een paal (ten teeken dat op dien grond geen vee mag grazen, dat die grond niet voor publiek gebruik is); -zeit, vr.: verboden tijd (voor jagers), gesloten jachttijd.

IHa'gel, m. (-s): 1) hagel (1. uit lucht; 2. om mee te schieten; 3. overstelpende menigte, hagelbui, b. v.: ein - von Steinen; eene hagelbui van steenen); Jan -(Hans-): janhagel, gepeupel, gespuis; Blitz und -: verduiveld, alle duivels;

2)    (art.) schroot; 3) hanetred, hanetree (tree of trede in een ei).

I Ha'gel, in Sam. I -ableiter, m.: hagel-afleider; -dicht, bv.n.: als hagel zoo dicht; -gans, vr.: wilde gans; -geschwulst, vr.: strontje (aan het oog); -guss, m.: hagelbui; -korn, o.: hagelkorrel, (hik.) strontje (aan het oog)} -kugel, vr.: kartets-kogel;-schaden, m.: hagelschade (-schadenversiche-rungsgesellschaft, vr.: waarborgmaatschappij tegen hagelschade); -schauer, m.: hagelbui; -schlag, m.: hagelslag; -schrot, m.: (jag.) ganzenhagel; -stein, m.: hagelsteen; -sturm, m.: hagelbui, hageljacht; -weiss, bv. n.: hagelwit, hagelblank; -wet-ter, o.: hagelbui, met hagel gepaard gaand onweder; -wolke, vr.: hagelwolk.

liageln, w. onpers. h.: hagelen.

hagen, w. b.: 1) omheinen, afschutten; 2) houden (b. v.: wild in eene omslotene ruimte), onderhouden; 3) Zie liegen;

4)Gericht -: openbare rechtszitting houden.

ha’ger, bv. n.: mager, vermagerd, (fig.) bleek en ontdaan; (van valken:) schuw; I -falk, m.: (jag.) oude valk, schuwe valk; -keit, vr.: magerheid, (fig.) ontdaanheid.

lia'gern, w. o. s.: vermageren, afvallen, er vervallen beginnen uit te zien.

Hag'ling, m. (-s; mry. -e): (visch:) bliek.

Ha'lia, o. (-): (bwk.) opening in een tuinmuur.

Haher, m. (-s; mrv. -): (vog.) meerkol meerkoet; (ook :) kraai, kauw.

Halm, m. (-es; mrv. Hah'ne): 1) (vog.,, op torens en aan een geweer:) haan; der französische -: (hist.) de Gallische haan;* ein walscher een kalkoensche haan; ein krahender -: een kraaiende haan; es wird kein - danach krahen: (spr ) er zal geen haan naar kraaien; der - im Korbe sein: (fig. fam.) haantje de voorste zijn, de bolleboos zijn; den - spannen: (mil.) den haan spannen; Einem einen rothen [t] -aufs Dach setzen: iemands huis (fam.: iemands boeltje) in brand steken; 2) kraan^

I -balken, m.: (tim.) hanebalk, (fig.) vliering; -buche, vr.: Zie Hagebuche; -butte, vr.: Zie Hagebutte; -fisch, m.; (visch:) zeehaan; -porten, m. mrv.: (zeew.) hanepooten, spinnekoppen; -rei, m. (-es:

-e): hoorndrager (Einen zum -rei machen: iemand een paar horens opzetten, iemand hoorndrager maken); -rei-schaft, vr.: hoorndragerschap, Zie in Sam.: Halmen.

Hahiiclien, o. (-s; mrv.): haantje.

Halinen, in Sam. I -balken,

(tim.) hanebalk, (fig.) vliering; -bart, m.: (de) lellen van een haan; -ei, o,: zeer klein hoender-ei; -fuss, m.: (pik.) ranon-(gelber -fuss: boterbloempje); -füsse^ mrv.: zeew.: hanepooten, spinnekoppen; -gefecht, o.: hanengevecht; -geschrei, o.: hanengekraai; -hode, vr.: teelbal van den haan, (pik.) haagbes (-hodenbaum, m.: pik.: kardinaalsmuts, papenhout); -kamm, m.: (i. a. b.) hanekam; -kampf, m.: hanengevecht (-kampfplatz, m.: plaats voor hanengevechten); -kopf, m.: hanekop, (pik.) spurrie, Spaanscne klaver; -pfoten, vr. mrv.: (zeew.) hanepooten, spinnekoppen; -ruf, m. (-schrei, m.): hanengekraai ;. -schritt, m.: hane-tred (um einen -schritt: fam.: een beetje); -spath [tl, m.: (vea.) hanespat; -sporn, m.: hane-spoor. spoor aan aen poot van een haan, (pik.) hane-spoor, moederkoorn; -stein, m.: haan-steen; -tritt, m.: (hane-)trede (in,een ei), (pik.) spurrie, Spaansche klaver; -wahrsa-gerei’, vr.: haanwichelarij, waarzeggerij uit de bewegingen van een haan; -wecker, m.: (fam.) ontbijt in den vroegen ochtend.

Hai, m. (-es; mrv. -e): haai; I -fisch,

m. : haai; -roche, m.: engelvisch.

IIIaiïi. m. (-es, -s ; mrv.-e): bosch; bosch je, bosschage; park; I -buche, vr.: haagbeuk; -butte, vr.: Zie Hagebutte; -götze, m.: in een boschje vereerd wordende afgod.

IHain, m. (-s): (iron.) Hein; Freund -: Magere Hein (de Dood).

Hak, in Sam. I -eisen, o,: haak, haakje; -zapfen, m.: (tim.) lip, staart, pin.

Hak’chen, o. (-s; mrv. -): haakje; (tik.) apostrofe, (onder eene c:) haakje; ein - auf Einen haben: (fam.) een pik op iemand hebben.

Ha ke, in S spar.

Ha'kel, in Sam. I -werk, o.: door kruishouten verbonden paalwerk.

IHH’kel, o. (-s; mrv. -): haakje; I -,bv.

n. : Zie hakelig.

gemengd ras; -brigade, vr.: halve brigade; -bruder, m.: halve broeder, stiefbroeder; -bürtig, bv. n.: 1) niet van denzelfden vader, 2) niet van dezelfde moeder (sein -bürtiger Bruder: zijn halve broeder, zijn stiefbroeder); -cylindrisch, bv. n.: half cilindervormig; -damast, m.: half-damast; -dunkei, o.: halfduister, schemering, schemerlicht, (schl.) licht en bruin, licht en schaduw (bv. n,: half donker, in halve duisternis gehuld; schl.: licht en bruin); -durchsichtig, bv. n.: half doorschijnend; -durchsichtigkeit, vr.: halfdoorschijnendheid ; -edelstein, m.: half echte edelsteen; -eimerig, bv. n.: een halven ei nier inhoudende; -eirund, bv. n.: half ovaal; -eisen, o.: grof beitel; -ellig, bv. n.: eene halve el lang; -engel, m.: halve engel; -ente, vr.: (vog.) duik-eend, kuifduiker ; -erbe, m. en vr.: erfgenaam voor de helft;-erhaben, bv. n.: (bhk.) basreliëf (-erhabene Arbeit: basreliëf); -feile, vr.: grofvijl; -fenster, o.: halfraam, raam van een insteekkamertje ; -fisch, m.: schol, platvisch, (fig. fab.) halfvisch, meermin; -flach, bv. n.: half vlak; -flache, vr.: halfvlak; -flachsen, half van vlas; -fleck, m.: halve achterlap; -flosser, m.: visch met halve -flügelig, bv. n.: met halve schilden; -franzband, m.: halve Fransche band (van een boek); -fuchs, m.: (drk.) coati-dier, Noordamerikaansche wasch-beer; -fuderig, bv. n.: een half voer inhoudende.

Ilialb'l^aleere, vr.: galjoot; -gelehrte, m.: half-geleerde; -gerinne, o. : uit twee planken bestaande goot; -geschichte, vr.: half fabelachtige geschiedenis; -geschopt’, o.: misgeboorte; -geschoss, o.: opkamertje, insteekkamertje; -geschwi-ster, m. en vr.: 1) halve broeders, 2) halve zusters, 2) halve broeders en zusters; -gesechst, bv. n.: half gezesdeeld; -ge-sell, m.: ambachtsman die wel zijnen leertijd volbracht heeft, maar nog niet in het gilde van zijn vak opgenomen is; -gesicht, o.: half-gezicht, profiel, gezicht van ter zijde; -getreide, o.: gemengd graan; -geviert, bv. n.: half gevierendeeld; -gott, m.: halfgod; -göttin, vr.: halfgodin’; -gut, o.: halfgoed (half tin en half lood); -hase, m. : (drk.) varkenkonijn; -heit, vr.: halfheid; -hemd, o.: halfhemd, half-hempje; -hüfner, m.: Zie -bauer; -hun-dert, o.: halfhonderd (d, i. vijftigtal); -insel, vr.: (adk.) schiereiland; -jahr, o.: halfjaar;...............

IHa kei, in Sam. I -arbeit, vr.: haakwerk; -nadel, vr.: haakpennetje, haakpen ; -stahl, m.: krom draaiers-werk-

ifa’kelig, bv. n.: hakig; (fig.) krom;

(ook:) moeielijk, netelig; (ook:) lastig, ongemakkelijk; I -keit, vr.: hakigheid;

(fig.) kromheid; (van dingen:) neteligheid, moeielijkheid ; (van personen:) lastigheid, ongemakkelijkheid.

lia'keln, w. b.: 1) haken (met een haakpennetje, een vrouwelijk handwerkje);

2)    vasthaken; (fig.) met een haakje vatten;

3)    krabben (sicn -, w. w,: elkander zetten geven, elkander steken onder water geven).

IHa’ken, m. (-s; mrv. -): haak; (fig.) haakje* (ook:) ijzeren duim; (bij slotenmakers:) looper; (aan een boek:) slot; das Ding hat einen -: (fig.) er is een „maar” aan, de zaak is niet richtig, het is niet in den haak er mee; was ein -werden will, krümmt sich bei Zei ten:

(spr.) de aard, die er in zit, vertoont zich reeds tijdig; - und Oesen: haken en oogen;

I -band, m,: hengselplaat; -bein. o.: (ontl.) haakvormig been; -olatt, o. (-blech, o.): slotplaat; -block, m.: (zeew.) takelblok;

-bonrer, m.: steenboor; -bolzen, m.: haakbout; -büchse, vr.: haakbus (zeker schietgeweer); -förmig, bv. n.: haakvormig;

-haue, vr.: houweel; -hufe, vr.: (akk.) hoeve van vijftien morgen; -kopf, m.: (touwslagers-)wiel; -kreuz, o.: (wpk.f geklampt kruis; - lachs, m.: (visch :) mannetjes-zalm; -mörser, m.: handmortier;

-nadel, vr.: (art.) ruimnaald; -nagel, m.: haakspijker; -pflug, m.: (akk.) haakploeg;

-rad, o.: (m horloges :) schakelrad; -schar, vr.: ploegschaar met een haak; -scheibe, vr.: springveer met een haak; -schlüssel, m.: looper (om sloten open te steken),

(fig.) valsche sleutel;-schütze, m.: haakbus-schutter; -spiess, m.: harpoen; -stock, m.: stok met een haak; -zahn, m.: hoektand;

-ziegel, m.: dakpan met omgebogen punt.

Iha'ken, w. b.: haken, met een haak vatten; (akk.) met den haakploeg ploegen; w. o. h.: haken, vastgehaakt zitten;

(fig.) haperen, hokken, schorten (da haket es: fam.: daar zit het ’m, daar hapert het).

Ha ker, m.: kleine boer (d. i, die slechts eene kleine boerderij heeft).

lia'kiclit, bv. n.: haakachtig, hoekvormig; hakig, bv. n.: hakig, met haken; hak'lig, bv. n.; Zie liakelig.

Hak se, vr,: kniegewricht, spronggewricht; (ook:) kootgewricht.

Ihalb, bv. n. en bw.: half; auf dem -en Wege: halverweg; -e Rechnung: (kph.) halve rekening, gemeenschappelijke rekening half om half; -e Trauer : lichte rouw, kleine rouw; I -abendbrod, o.: vijf-uurtje (kleine maaltijd tusschen het middagmaal en het avond-eten);-armel, m.: overmouw, losse halve mouw; -atlass, m.: half-satijn;

-barbar, m.: halve wilde; -bauer,m.: kleine boer die geene pacht betaalt maar de helft van het geteelde aan zijnen landheer moet opbrengen, zetbaas op eene boerderij voor de helft; -bier, o.: dun bier, licht bier, tafelbier; -bild, o.: borstbeeld; -blutpferd, o.: halfbloed-paard, paard

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

vinnen; vleugel-

-jahrig, bv. n.: halfjarig; -jahr-lich, bv. n.: halfjaar lij ksch (bw.: halfjaarlijks); -kaninchen, o.: (drk.) varkenkonijn; -kapaun, m.: halfkapoen (half gesnedene

haan); -karthaune, vr.: (art.) vierentwin-tigponder; -kenner, m.: oppervlakkig kenner, (fig.) halfgeleerde; -kenntniss fnisl, vr.: oppervlakkige kennis, (fig.) halfgeleerdheid ; -kost, vr.: halve kost;

n. : halve cirkel (-kreisförmig, half-cirkelvormig); -kugel, vr.:

; -kutsche, vr.: kales, kapsjees;

hoorbaar (bw.: half .) halfklinker; -lau-

haifrond; -kutsche,

-laut, bv. n.: half hardop); z. n.: (tik.) ter, m.: (tik.) halfklinker; -lehen, o.: in erfpacht gegeven leen; -leinwand, vr. : halflinnen; -leute, m. mrv.: pachters voor de helft van de opbrengst (Zie •ïiiann no. 2); -linde Feile : zoetvijl; -mann, m.:

van

20

1) gesnedene, castraat, 2) kleine boer die o.: opkamer, insteekkamer; -zirkel, m.: geene pacht betaalt maar de helft van    halve cirkel; -zirkelförmig, bv. n.: half

het geteelde aan zijn landheer moet op-    cirkelvormig; -zitz, m.: halfsits,

brengen, zetbaas op eene boerderij voor Hal'be, vr.: halve; (tig.) helft; (ook:) de helft; -mast, vr.: eikelvoeder;-mensch, zijde; von der -: van ter zijde.

in.:

— (fab. en fig.) halfmensch; -messer, m.:    Ihal’ben, w. b.: halveeren.

(wsk.) doorsnede;-metall, o.: halfmetaal; Ihalben (hal’ber), vz.: ...halve -mond, m.: halve maan (-mondförmig, bv. .. .wege; der Freundschaft -: vriendschaps-

n.: halvemaan vormig; -mondschnecke, vr.:    halve; meinet -:    mijnenthalve,    mijnent-

l.    zeeslak, 2. halvemaanvormige schelp);    wege; Scheines    voor de leus.

-mutter, vr.: stiefmoeder; -nackt, bv. n.:    Halberling (Halberling), m. (-es,

half naakt; -offen, bv. n.: half open.    -s; mrv. -e): basterd, een van gemengd

IHalb’lpacht, m.: pacht (of: land-    ras.

huur) voor de helft van hetgeen de    hal’big:, bv. n.: tamelijk, redelijk,

teelt zal opbrengen; -pachter, in.: Zie    lialbi'ren [iel, w. b.: halveeren;

-bauer; -part, m.: halfpart, helft (auf halbirt’ [iel, v. dw.: gehalveerd; Halbi’--part eintreten: half om half doen);    rung [iel, vr.: halveering.

-pfeiler, m.: halve pilaar; -pferd. o.:    Halb’ling, m. f(-es, -s; mrv. -e): Z'

halfpaard, (pik.) monniksrabarber, rha-    Halberling.

pontikwortel; -pfünder, m.: (art.) half- lialcyo'niscli, bv. n.: kalm, ponder; -pfündig, bv. n.: halfponds-,    vreedzaam, ongestoord, gelukkig,

van een halfpond; -porzellan, o,: half-    Hal'de, vr.: 1) steenzout, bergzout;

porselein, Delftsch aardewerk; -reif,    2) hoop erts, ophooping van erts;    3)    hel-

bv. n.: half rijp; z. n, m.: kram, klamp; ling, glooiing; Einen auf die - setzen: -rein, m.: halfrein (hennepsoort); -ring, (fig. fam.) iemand beetnemen.

m. : halve (ijzeren) ring; -rund, bv. n.:    kalden, w. o.: (fam.) hellend zijn,

half rond; -saule, vr,: halve pilaar;    hellen.

-saure, vr.: (schk.) halfzuur;-schatten, m.:    Hal'der, m. (-s): allooieering van

(str.) halve schaduw, (schl.) zwarte kunst; goud en zilver.

-scheid (-schied), o.: helft; -schlag, m.:    kalen, w. b.: (zeew.) aanhalen, naar

halfslag, gemengd ras; -schlager, m.: dier zich toe halen.

of vogel van gemengd ras; -schlagig, bv. Hale'sia, vr. (mrv.: -’sien): (pik.)

n. : van gemengd ras; -schock, o.: half    sneeuwklokje,

zestigtal (d. i. dertigtal); -schreitig, bv. n.:    kalf: Zie kelfen.

(muz.) chromatisch, uit halve tonen be-    Half'te, vr.: helft; um die - kleiner:

staande; -scnuie, vr.: ^rs.) naive sprong;

-schürig, bv. n.: van de tweede schering,

. (fig.) middelmatig, (ook:) oppervlakkig;

-schwester, vr.: halve zuster, stiefzuster;

-sehne, vr.: (wsk.) halve sinus; -seide, vr.:    ^ook:j gaig; uiik.j monaKiem, Kiem in aen

halfzijde; -seiden, bv. n.: halfzijden; -seite,    mond, (ook:) onderkaaks-verband; I -binde,

(typ.) halve zijde (een der twee ko-    vr.: onderkaaks-verband;-geld, o.: halster-

lommen van eene pagina); -silber, o.:    geld (fooi, die de kooper van een paard

halfzilver, platina; -sparren, m.: (tim.)    aan den stalknecht^ van den verkooper

dwarsbalk; -staude, vr.: boompje, heester;

-stiefel, m.: halve laars, (ook:) bottine,    ,

(ook:) dames-laarsje, (hist. tnl.) tooneel-    bw.: uit de hand, voetstoots; -leine, vr.:

laars; -strauch, m.: (pik.) heester; -strumpf, m.: sok (-strümpfe, m. mrv. r ¹¹    '

-stündig, by. n.: van een half uur;

-stündlich, bw,: om het half uur; bv. n.: elk half uur herhaald.

Ikalk'itagig, bv. n.: van een^halven dag, (fig.) kortstondig; -theilig [tl, bv. n.:

gehalveerd; -thier ft], o.: half dier; -tinte, I -bursch, m.: zo

(schl.) zwarte kunst; -todt [-tot], bv.n,: vr.: zoutveryoer ; -----, — —......

dood; -ton, m.: (muz.) halve toon; lieden in eene zoutziederij;-meister, v.„^r, vr.: lichte rouw; -tuch, o.: half- 1) zoutzieder, 2) meesterknecht in < laken, (ook:) kazimier, (jag.) kleine netten zoutziederij,

/ UTT \ • _tTAt»rtönlr A • (f7AAlir \    ölr • _TTAT»C    ' lflfÜ ^

staande; -schule, vr.: (rs.) halve sprong; de helft kleiner; zur -: half; mit Einem ’ "    1    1 J 1    ‘ zur - gehen: met iemand half om half

doen.

Half'ter, vr.: halster; (fig.) strop, (ook:) galg; (hik.) mondklem, klem in den

vr.:

geeft); -keten, vr.: halster-ketting; -klöp-pel, in.: halsterblok, halsterkruis; -lang,

zoutkeet, zoutziederij ; zoutziedersknecht; -fahrt, -leute, m. mry.: werk-

eene

Dw.: uit ae nana, voetstoots; -ïeine, vr.: halstertouw; -loch, o.: halstergat;-riemen, sokken); m.: halsterriem; -ring, m.: halsterring; -strick, m.: halstertouw. lialftern, w. b.: den halster omdoen. IHall, m. (-es ; mrv. -e): klank; I -jahr,

o.: jubeljaar.

IHall, vr.:

vr.: half -trauer, vr.

o. (-’s): (jag.) jubelkreet,

ui... ven o uooi, -utu, vi.. uiniiovjuo^cioM/u, Hal le, vr.: 1) hal, markt, (fig.) winkel, (fig.) lompe vlegel; -vogel, in.: kleine verkoopplaats; 2) voorhuis, voorportaal; — —11 v'~ - • 1.-1*—~i •    (ook:) voorhof; (ook:) zaal; 3) bergplaats

voor steenkolen; 4) zoutkeet, zoutziederij. Halleluja, o. (-): halleluja, (het) loof

(mrv.) ; -verdeck, o.: (zeew.) halfdek; -vers,

o.: (dk.) rustpunt in een vers-regel; -vetter, triomfkreet, m.: verre neef; -vieh, o.: driftschepersvee, “"1I" ~

lijster; -yoll, bv. n.: half vol; -wach, bv.

n.: half wakker, ten halve ontwaakt;

-wagen, m.: Zie -kutsche, (art.) hand- Hallel affuit: -wege (-wegs), bw.: halverwege, den Heer.

(fig.) bijna, ongeveer, (ook:) middelmatig, llial’len, w. o. h.: weerklinken, weer-gebrekkig; -werk, o.: halfwerk; -wild, bv. galmen.

n.: half wild; -wille, m.: halve geneigd- IHal’len, in Sam. I -geld, o.; markt-heid; -wisser, m.: halfgeleerde ;-wisserei’, geld.

vr,: oppervlakkige kennis, schijngeleerd- Halloli’, tsw.: heiho; (jag.) alloo, heid, glimp (vernis) van geleerdheid; tsa.

-wüchsig, bv. n.: half volwassen;-zeug, o.:    Hallor', m. (-en; mrv. -en): werkman

(bij papiermakers:) lompenhaksel; -zimmer, in eene zoutziederij.

Hallun'ke, m.: Zie Halunke.    hert; -braune, vr.: keel-ontsteking, zeere

Halm, m. (-es, -s ; mrv. -e): halm;    keel: -breche, vr.: halsbrekend iets, ge-

>{fig.) stroo; das Getreide auf dem - ver- vaarlijk iets; -brechend, bv. n.: halsbre-kauien : het graan verkoopen terwijl het    kend, gevaarlijk; -brüchig, bv. n.: (rcht.)

nog te veld staat; I -dach, o.: stroodak;    crimineel, des doods schuldig; -bund, m.:

-früchte; vr. mrv.: granen; -knoten, m.:    hemdskraag; -bürge, m.: borg in eene

^stengelhd, halmgeleding;-lese, vr.: nalezing    halszaak (iemand die met zijn leven borg

(op een koornveld); -leser, m.: nalezer ;    blijft); -dreher, m : (vog.) draainek;-drüse,

-lezerin, vr.: naleesster; -motte, vr.: (ins.)    vr.: keelklier ; -eigen, bv. n.: lijfeigen;

meelworm; -pfeife, vr.: rieten fluitje;    -eigenschaft, vr.: lijfeigenschap; -eisen,

-rübe, vr.: late knol, herfstknol; -tragend,    o.: ijzeren halsband; -entzündung, vr.:

bv. n.: halmdragend.    keelontsteking; -feisel, vr.: (vea.) ontste-

Halm'chen, o. (-s; mrv. -): halmpje;    king van de keelklieren; -fistel, vr.: fistel

(fig.) stroo-tje; - ziehen: stroo-tje trekken    in den nek; -flosser, m.: visch met hals-

{kinderspel); Einem das - durch das Maul    vinnen; -gat, o.: (zeew.) scheerbalkgat;

streichen: (spr,) iemand honig om den    -geflecht, o.: keel-adervlecht;-gehange, o,

mond smeren.    (-gehenk, o.):    1) halsketen, halssnoer,

hal men, w. o. h.: halmen zetten.    halssieraad, 2) ijzeren halsband ; -gericht,

Ha lo, vr. (mrv. Halo’nen): kring om - o.: crimineel gerechtshof; -geschmeide, o.: zon of maan.    halssieraad, halsketen; -geschwulst, vr.:

IHals, m. (-es; mrv. Hal’se): (ontl. en    halsgezwel, keelgezwel, (van vogels:)

fig.) hals; (fam.) nek; (fig.) keel; über-    kropgezwel;-geschwür, o.: zweer aan (of:

und Kopf: (spr.) hals over kop; eine    in) de keel; -gicht, vr.: (gnk.) keeljicht;

Heirath [tj fiber - und Kopf: een holderde-    -grübchen, o.: nekholte ; -haar, o.: nek-

bolder aangegaan huwelijk; sie hat einen    haar, (van dieren:) manen (mrv.); -har-

weissen -: zij heeft een blanken hals;    nisch, o.: halsstuk (eener wapenrusting);

einen langen - machen: zijnen hals uit-    -hemd, o.: halfhemd; -joch, o.: juk (voor

rekken; Einem um den - fallen; iem. om    ossen); -kappe, m.: mantelkap, (van

vr.:

ampe,

den hals vallen; den - brechen: den hals    paarden:) manen (mrv.); -kette,

breken, den nek breken; das bricht ihm    halsketen, halsketting, halssnoer;-kk

den -: (fam.) dat breekt hem den hals    vr.: (zeew.) scheerbalk; -koppel, vr.:

eene

{den nek); einer Flasche den - brechen: halskoppel; -kragen, m.: 1) kraag, hals-flesch den hals breken (soldaat    kraag, 2) halsboordje; -krankheit, vr.:

maken, doodslaan, leegdrinken); es wird    1) keelziekte, 2) zeere keel; -krause, vr.:

den - nicht kosten: het is geene halszaak,    1) kraagje, 2) das; -kraut, o.: keelkruid;

het leven is er niet mede gemoeid; sich    -lanzette, vr.: (hik.) lancet voor keel-

etwas auf den - ziehen (sich etwas auf    operatiën; -mandein, vr. mrv.: (ontl.)

m.:

den - laden): iets op zijnen hals halen;    amandelen, keelklieren; -muskei,

etwas vom -e schaffen: iets van zijnen    halsspier; -nerve,vr.:halszenuw;-pulsader,

hals (van zijnen nek) afschuiven; etwas    vr.: halsslagader; -recht, o.: halsrecht;

am

-e haben (etwas auf dem-e haben): iets    -reif, m.: (bij kuipers:) bovenste (of:

op zijnen nek hebben; Einem auf (Einem    onderste) hoepel; -riemen, m.: halsriem ;

fiber) dem -e liegen: iemand op zijnen    -ring, m.: halsring; -röhre, vr.: (ontl.)

nek zitten, iemand tot last zijn; Einem    luchtpijp, longpijp ; -sache, vr.: halszaak;

fiber den - kommen: iemand overvallen,    -schelle, vr.: ijzeren halsband;-schlagader,

iemand onverwachts op het lijf vallen;    vr.: hals-slagader;-schleife, vr.: 1) strik der

Einem einen Prozess an den - werfen:    das, 2) das; -schloss, o. (-schnalle, vr.):

iemand een proces aandoen; im -e stecken    èesp eener stijve das, stropdas-gesp;

bleiben: in de keel blijven steken; einen    -schmuck, m.: halssieraad; -schnur, vr.:

bösen - haben: eene zeere keel hebben;    halssnoer, halsketting, halsketen;-schwind-

Einen beim -e fassen: iemand bij de keel    sucht, vr.: keel-tering; -spange, vr.: sluit-

grijpen; aus vollem -e: zoo hard als het    haakje van das of kraag; -starre, vr.:

maar kan (aus vollem -e schreien: hard    (hik.) stijve nek; -starrig, bv. n.: halsstar-

schreeuwen; aus vollem -e lachen: schate-    rig, stijfhoofdig, koppig; -starrigkeit, vr.:

rend lachen); aus dem -e riechen: uit    halsstarrigheid, stijfhoofdigheid, koppig-

zijnen (haren) adem rieken; bis an den -    heid; -stimme, vr.: (muz.) keelstem, faus-

in Liebe stecken: tot over de ooren verliefd    setstem; -strafe, vr.: doodstraf; -streif m.:

zijn; bis an den - in Geschaften stecken:    (-strich, m.): hals-lint,hals-kraagje;-stück,

overkropt zijn met zaken (of: met bezig-    o.: (van slachtvee en van wapenrustingen:)

heden); bis an den-in Schulden stecken: tot    halsstuk; -sucht,    vr.: keel-ontsteking;

over de ooren in de schulden zitten; etwas    -talje, vr.: (zeew.)    hals-talie; -tuch, o.:

bis an den - haben (etwas bis an den -    1) halsdoek, 2) das;    -verbrechen, o.: mis-

satt haben): over-verzadigd van iets zijn, daad waarop de doodstraf staat; -weh, o.: (pop.) iets niet meer kunnen luchten of 1) pijn in de keel, zeere keel, 2) stijve nek; zien, iets zoo zat zijn als gespogen spek; -wirbel, m. (-wirbelbein, o.): (ontl.) hals-bis an den - studirt [iel haben:(iron.) zoo wervel; -wurz, vr.(-wurzel, vr.): keelkruid; geleerd zijn als Salomon’s kat.    -zange, vr.: lange tang; -zapflein, o. keel-

IHals, in Sam. I -ader, vr.: hals-ader; lelletje, huig; -zierde, vr.: halssieraad, -amboss, m.: koperslagers-aanbeeld; -band, Hals'chen, o. (-s; mrv. -): halsje, nekje,

m.: halsband, (ook:) halsketting; -bein, o.:    Hal’se, vr.: (zeew.) hals (van een zeil),

(ontl.) sleutelbeen; -binde, vr.: 1) das,    lial’sen, w. o. h.: (zeew.) halzen, voor

en

kravat, 2) stijve daSj stropdas (-binden- den wind omwenden; w. b.: de halz schnalle, vr.: gespje eener stropdas); toezetten.

-blutader, vr.: halsader; -braten, m.:(jag.) halt: Zie halten,

<lunst gedeelte van den hals van een IHalt, m. (-es; mrv. -e): 1) halt; -ma-

houder I

,i ijzersmederij, (ook:) pletterij, pletmolen; (aan huisdeuren:) ldopper; (ontl., in het oor:) hamertje; (muz., aan een klavier:) hamertje; (in uurwerken:) slagwerk; (jag.) achterbout van een wild zwijn); (visch:) hamervisch, hamerhaai; dass dichder-: (fam.) loop rondom, loop naar de pomp, loop naar de maan; lieber - als Amboss: (spr.) liever anderen laten huilen dan zelf huilen.

IHam mer, in Sam. -amboss, m.: aanbeeld, smids-aanbeeld; -arbeiter, m.: 1) smidsknecht, 2) knecht in eene pletterij; -auge, o.: steelgat van den hamer; -axt vr. (-heil, o.): bijlhamer, (zeew.) breeuw-hamer, kalfaathamer; -bahn, vr : vlak van

hamer-gr; -gre-pletmo-

chen: halt houden; 2) houvast, steunpunt; (hg-.) vastheid; (ook:) terughoudendheid, intoomhouding; 3) gehalte; inhoud. I tsw.: halt! i -, bw.: waarlijk, werkelijk, inderdaad.

(Halt, in Sam. I -bandchen, o.: (ontl.) vezeltje; -bar, bv. n.: houdbaar, (fig.) degelijk, (van kleuren:) standhoudend;-bar-keit, vr.: houdbaarheid, (tig.) degelijkheid, (van kleuren:) standhouding, duurzaamheid;-kette, vr.: disselketting; -kind, o.: hou-kind; -nagel, m.: bout; -seil, o.: keertouw; -statt, vr. (-statte, vr.): haltplaats, (fig.) plaats van bijeenkomst, (ook:) schuilplaats ; -ton,ijm.: (muz.) aangehouden toon; -vieh, o.: vee dat men den winter over houdt; -zeichen, o.: teeken om op te houden.

lial'ten, w. b. onr. (haltst, halt; hielt; gehahten): 1) houden (i. a. b.); verspre-chen und halten sind zweierlei: (spr.) beloven en (woord) houden zijn twee, beloven en doen zijn twee; Einen - für: iem. houden voor, iem. beschouwen als; Wort -: woord houden ; ein Kind über die Taufe -: een kind ten doop houden; dieserKrug halt anderthalb Liter : deze kruik houdt (d. i. kan inhouden) anderhalf liter; die Mark [halt zwölf Loth 11] fein : de mark houdt (d. i. bevat) twaalf lood fijn; für wahr voor waar houden; gehalten werden für: gehouden worden voor, beschouwd worden als; 2) (fig.) auf einer Note -: (muz.) eene noot aanhouden; den Athem [t| - : den adem inhouden; viel auf Einen oder auf etwas -: veel met iem. of met iets ophebben; etwas hoch -: iets hoogschatten, iets hooglijk waardeeren, iets hoog in eere houden; wie hoch halten Sie dieses Tuch: hoe hoog schat gij dit laken ?; was halten Sie davon: wat denkt gij daarvan, wat is uw gevoelen daarover?; Schritt -: in den pas blijven, (fig.) gelijken tred houden; Einem die Stange-: iemand staan, iemand het hoofd bieden. I -, w. o. onr. h.: 1) houden; (fig.) standhouden, duurzaam zijn; 2) ophouden, stilhouden, halt houden. I -, w. onpers. onr. h.: es halt schwer: het is moeielijk; woran halt es, dass ...: waaraan hapert het, dat..., hoe komt het, dat... ? I sich -, w. w. onr.: zich houden; (fig.) zich goed houden, goed blijven, niet bederven (b. v. eetwaren); die Festung konnte sich nicht langer -: de vesting kon niet langer weerstand bieden (kon zich niet langer staande houden); sich aufrecht -: rechtop staan, (fig.) zich staande houden; sich an Einem -: zich aan iem. houden: sich zu Einem -: bij iemand blijven, (fig.) het met iemand houden, iemands partij houden; sich wohl -: zich goed houden, zich goed gedragen; dieses Obst halt sich nicht: deze fruit blijft niet lang goed (d. i. kan niet lang bewaard blijven).

....halter, in Sam.: bw. :^Zie bw. halt.

Hal’ter, m. (-s; mrv.): bewaarplaats (waterbak, vischkaar, enz.) ; I -kann, m. (-schiff, o.): (vv.) vischschuit met eene bun.

.... haltig (..., haltig), in Sam.:.... houdend.

haltst: Zie halten.

Hal'tung, vr.: 1) houding, lichaams-stand, manier om zich voor te doen;(schl.

en bhk.) harmonie; 2) gestanddoening, nakoming ; 3) standhouding, stevigheid, duurzaamheid; 4) (het) houden (van vergaderingen, enz.); 5) (het) houden (van vee*, enz.), onderhouding.

Halun ke, m. (-n; mrv. -n): (pop.) smeerlap, schobberd, verachtelijk wezen.

Ham achat, m. (-es, -s): (min.) Egyptische agaatsteen.

Hamadrya de, vr.: (fab.) hamadryade, boomnimf, boschnimf.

Hamhuche, vr.: Zie Hagebiiche.

Hamburg, o. (-s): (adk.) Hamburg; Ham’burger, m. (-s; mrv. -): Hamburger; Ham’burgerin, vr. (mrv. -nen): Hamburg-sche; ham'burgisch, bv. n.: Hamburgsch, Hamburger.

Ham butte, vr.: Zie Hagehutte.

Hamchen, o.: verkleinwoord van

Hamen,

Ha men, m. (-s; mrv. -): (jag.) patrijzennet; (vv.) kruisnet; (ook:) vischhaak, (hengelaars-)haak.

ha’misch, bv. n.: boosaardig, kwaadaardig,

Ham mel, m. (-s; mrv. Ham'mel): hamel, gesnedene (gelubde) ram; I -braten, m.: gebraden lamsvleesch, gebraden scha-pevleesch; -brühe, vr.: nat (of: saus) van schapevleésch; -brust, vr.: lamsborst, scha-peborst; -bug, m.: lamsschenkel; -feil,

o.: schapevel; -fett, o.: schapevet, lamsvet; -fleisch, o.: lamsvleesch, schapevleesch; -jahrling, m.: éénjarige hamel; -keule vr.: lamsbout,schapebout; -lamm,o.: éénjarige hamel; -möhre, vr.: (pik.) pastinak, witte wortel; -pelz, m.: schapevacht; -rippchen,.

o. mrv.: (kkk.) lams-koteletten; -schale, vr.: halve lamsbout, halve schapebout; -schlagel, m.: lamsbout, schapebout; -talg, m.: schapevet; -viertel, o.: voet (vierde part) van een geslacht schaap. #

ham’meln, w. b.: (mannetjes-lamme-ren)lubben.

IHanimer, m. (-s; mrv. Ham’mer): (tech.) hamer; (fig.)

-auge, o.: steelgat van den ham vr. (-heil, o.): bijlhamer, (zeew.) hamer, kalfaathamer; -bahn, vr : t den hamer; -fisch, m.: hamervisch,— haai; -förmig, bv. n,: hamervormig ; rüste (-gestell), o.: hamertoestel, len; -hai, m.: hamerhaai, hamervisch; -haube, vr.: kop (boveneind) van een hamer; -haue, vr.: 1) breekhamer,2)kuipers-dissel; -herr, m.: eigenaar van eene ijzersmederij of pletterij; -hütte, vr.: 1) ijzersmederij, 2) ijzerpletterij; -kopf, m.: kop (boveneind) van een hamer; -loch, o.: steelgat van den hamer; -meister, m.: meesterknecht (baas, opzichter) in eene ijzersmederij of pletterij, (ook:) Zie -herr; -mühle, vr.: pletmolen, ijzerpletterij; -ord-

vr. mrv.:

am-

wie man ommezien.

m.:

nung, vr.: reglement (verordening) op de ijzerpletterijën; -pfinne (-pinne), vr.: ha-mervlak, (het) vlak van een hamer; -schla-eken, vr. mrv.: afgehamerde ijzerschilfers, hamerslag; -schlag, m.: 1) hamerslag (afgehamerde ijzerschilfers), 2) hamerslag (slag met een hamer), 3) muntslag: -schmied, m.: grofsmid; -stiel, m.: hamer-steel; -strauch, m.: (pik.) hamerstruik; -werk, o.: ijzerpletterij; -zeichen,o.: merk <dat een boom bestemd is om geveld te worden).

hüm'merbar, bv. n.: hamerbaar, smeedbaar; I -keit, vr.: hamerbaarheid, smeedbaarheid.

Hammerchen, o. (-s; mrv. -): hamertje; Ham'merer, m. (-s; mrv.-): haine-raar, ijzersmeder, ijzerpletter; Ham'mer-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) hansworst, kluchtenmaker, 2) aardmannetje, kaboutermannetje, 3) paardenviller, 4) (vog.) goudlijster.

hammern, w. b.: hameren, smeden: w. o. h.: kloppen.

Hammit , m. (-s): (min.) Ammonshoorn.

Hammling, m. (-es, -s; mrv. -e): gesnedene, castraat; (fig.) gelubd dier.

hamorrhoidal, bv. n.: (gnk.) he-morrhoïdaal; Hamorrhoi'den,

<gnk.) hemorrhoïeden, aanbeien.

Ham pelmann, m, (-es): hanssopje, ledepopje, tuimelaartje, duikelaartje.

Ham ster, m. (-s; mrv. -): (drk.) h ster; I -bau, m.: hamsterhol; -fang, m.: hamstervangst, hamsterjacht; -fanger, m. (-graber, m.): hamstervanger; -feil, o.: hamstervel; -höhle, vr. (-loch, o., -röhre, vr.): hamsterhol.

Han butte, vr.: Zie Hagebutte.

IHand, vr. (mrv. Hande): hand; die verkehrte -: de rug der hand; die flache -: de platte hand; die hohle -: het binnenste der hand; die gehalte -: de gebalde vuist; vor der -: voorshands; vor der -sein: (spl.) aan de voorhand zitten; hinter der - sein: (spl.) aan de achterhand zitten; nach der-: naderhand; unter der - : onder de hand, ondershands; - über-: hand over hand; - in - gehen: hand aan hand gaan; zur - (bei der -): bij de hand, voor de hand liggend; bei der -: bij de hand, vol dóórzicht; vlug, (fam.) uitgeslapen, (pop.) gewikst; aus freier -: met de hand (met machinaal, niet met behulp van een werktuig), (fig.) uit eigen beweging, geheel vrijwillig; Einem freie - geben : iemand de vrije hand laten, iemand vrijlaten om geheel naar eigen goeddunken te handelen ; auf eigene -: op zijne (mijne, uwe. hare, hunne, onze) eigene hand; sich auf seine -eigene - setzen: eene eigene zaak (of: eene eigene huishouding) beginnen; Einem zur - gehen (Einem an die - gehen, Einem die - bieten): iemand de behulpzame hand bieden; etwas zur - nehmen: iets bij de hand vatten, iets ondernemen, iets beginnen; sich (ein Madchen) zur linken - an-trauen lassen: een huwelijk aangaan met de linkerhand; - anlegen (etwas vor die -nehmen): de hand aan het werk slaan, iets beginnen; Leute denen dieArbèitaus fier - geht (of: gut von der - geht): men-schen wie het werk goed van de hand gaat (of: goed afgaat); die letzte - legen

an: de laatste hand leggen aan; aus der ersten -: uit de eerste hand; von hoher -: van hooger hand; von sicherer - (von uter -): van goeder hand, uit eene goede ron; Einem ein Mittel an die - geben: iemand een middel aan de hand doen; Geld auf die - geben: geld op hand geven; die - mit im Spiele haben: de hand in het spel hebben; aus der - in den Mund leben: van de hand in den tand leven; eine -wascht die andere: (spr.) de eene dienst is den anderen waard; zu Handen (zu Handen) kommen: ter hand komen, geworden; Einem auf die - (Einem auf die Hande) sehen: iemand op de handen kijken, (fig.) het oog op iemand houden; eine Gelegenheit aus den Handen lassen: eene gelegenheid laten glippen; Einem die - versilbern: iemand omkoopen; mit den Handen fechten: met de handen schermen, gesticuleeren; Hande und Füsse haben: (spr.) op pooten staan (b.v. een brief); kalte Hande, warme Liebe, (spr.) koude handen, warme liefde; eine - umwendet, (spr.) in een Zie ook mrv. Hande.

IHand, in Sam. I -amboss, m.: klein aanbeeld, speerhaak; -anlegung, vr.: beginmaking, (rcht.) beslaglegging; -arbeit, vr.:    1) handen-arbeid, 2) handwerk;

-arbeiter, m.: handwerksman, ambachtsman ; -atlas, m.: hand-atlas, zak-atlas; -ausdruck, m.: handbeweging; -ausgabe, vr.: zak-editie, hand-editie; -balg, m.: handblaasbalg; -ball, m.: kaatsbal;-ballen, (ontl.) duimspier, handpalm-spier; -band, m.: (ontl.) handspier; -barte, vr.: bijltje; -baum, m.: hefboom, (zeew.) boom van het kaapstand; -becken, o.: 1) handen-waschkom, lampetkom, 2) fonteintje;-beil, o.: bijltje, gewone bijl; -bewegung, vr.: handbeweging, gesticulatie (-bewegurigen machen: gesticuleeren); -bibel, vr.: handbij-bel, zakbijbeltje; -bibliothek, vr.: huisbiblio-theek, kleine verzameling uitgezóchte boeken; -bietung, vr.: handreiking; -blatt, o.: 1) band om het polsgewricht, 2) handlubbe, mansjet; -blech, o.: hand-plaat (der zeilmakers, enz.); -bock, m.: vaststamper, stamp-ijzer, stamper; -bogen, m.: handboog; -bohrer, m.: handboor; -breit, bv. n.: eene handbreed; -breite, vr.: handbreedte; -brett, o.: (mtsl.) kalkplankj e; -briefchen, o.: briefje ; -buch, o.:handboek; -büchelchen, o.: handboekje, zakboekje; -büchse, vr.: karabijn; -bügel, m.: -beugel (over den trekker van een geweer).

Hand ldecke, vr.: dekkleed, paarde-dek; -dienst, m.: handen-arbeid; -drill, m.: (akk.) zaaikorf, zaaimand; -druck, m.: handdruk; -eimer, m.: hand-emmer; -eisen, o. mrv.: handboeien, (fam.) paternoster (Einem -eisen anlegen, iemands handen boeien, fam.: iemand paternosteren); -fackel, vr.: handfakkel; -fahrt, vr.: (mnw.) nederdaling met behulp van eene ladder; -fass, o.: 1) handen-waschkom, lampetkom, 2) fonteintje; -faustel, m.: handmoker, hamer; -feile, vr.: kleine vijl, vijltje; -fesseln, vr. mrv.: Zie -eisen: -fest, bv. n.: 1) stevig, gespierd, sterk, 2) verbindend (Einen -fest machen: rcht.: iemand in hechtenis nemen, rs.: een paard goed naar den teugel leeren luisteren; -feste Leute: lieden

vr.:

om

de

ver

vr.:

uss

dschoen-

van stavast); -feste, vr.: handvest, oorkonde; -festigkeit, vr.: stevigheid, gespierdheid, (fam.) pootigheid; -feuer-spritze, vr.: hand-brandspuit; -flache, handpalm, binnenzijde der hand; -flechse, «... pees der hand; -förmig, bv. n.: handvormig; -frei, bv. n.: ruimte hebbende de handen te roeren; -friede, m.: (rcht.) waarborg dat men zich van handdadig-heden (feitelijkheden) onthouden zal; -frohne, vr.: in handen-arbeid bestaande leendienst; -fröhner, m.: tot handen-arbeid verplichte onderhoorige.

IHand lgalopp, m.: (rs.) korte galop; -gaul, m.: (rs.) bijdehands-paard; -gebrauch, m.: dagelijksch gebruik; -gehörn, o: kroon van het gewei van een hert; -geld, o.: 1) handgeld, 2) godspenning (fam.: goospenning); -gelenk, o.: polsgewricht; -gelöbniss [sl, o.: plechtige belofte, met handslag bezegelde belofte; -gelte, vr.: hand-emmer; -gelübde, o.: Zie -g;elöb-ulss: -gemein werden: handgemeen worden; -gemenge, o.: gevecht,vechtpartij; -geschmeide, o.: armband, bracelet, (iron.) handboei, paternoster; -gewehr, o.: 1) geweer, (ook:) karabijn, 2) zijdgeweer, sabel; -geweih, o.: Zie -geliörn; -gicht, vr.: handjicht, podagra in de hand;-glocke, vr,: tafelbel, tafelschel; -granate, vr.: handgranaat; -greiflich, bv, n.: tastbaar, voelbaar, (fig.) handtastelijk; -greiflichkeit, vr.: tastbaarheid, voelbaarheid, (fig.) handtastelijkheid, (ook:) handdadigheid (es kam zu -greifliohkeiten: het kwam tot dadelijkheden, men werd handgemeen); -griff, m.: handgreep, (fig.) handbehendig-heid, (van degens:) greep, gevest, (van andere voorwerpen:) handvatsel, hengsel, oor, steel, greep; -gucker, m.: handpalm-kijker, waarzegger uit de lijnen in de hand; -guckerei’, vr.: waarzeggerij uit de lijnen in de hand.

IHand'lliabe, vr.: hengsel, oor, handvatsel; -haben, w. b.: handteeren, (fig,) handhaven ; -habung, vr.: (het) hanteeren, (fig.) handhaving; -haken, m.: dregge; -haspel, m.: garenwinder; -hebe, vr.: handvatsel; -hoch, bv. n.: eene hand hoog; -hülfe, vr.: (rs.) steun voor de hand; -karren, m.: handkar, handwagen; -kase, vr.: roomkaasje; -kauf, m.: 1) koop op gis, koop voetstoots, 2) kleinhandel, koop in het klein, 3) handgift, eerste ontvangst dien dag (den -kauf lösen: handgift krijgen; den -kauf zu lösen geben: handgift geven); -klapper, vr.: klaphoutje, castagnetre; -kompass, m.: mijnwerkers-kompas; -korb, m.: hengel-mand, (aan sabels:) gevest; -körbchen, o,: hengselmandje; -krause, vr.: handlubbe, mansjet; -kübel, m.: tobbetje; -kunst, vr.: handwerk, ambacht; -künstler, m.: 1) handwerksman, 2) werktuigkundige; -kuss, m.: handkus.

Ihand/Hang, bv. n.: eene hand lang; -langen, w. o. n.: de behulpzame hand reiken, (mtsl.) opperman zijn, (fam.) voor duivelstoejager spelen, (fig.) sjouwer (daggelder) zijn; -langer, m.: (mtsl.) opperman, (schl.) helper, handreiker, jongen, (fig. fam.) duivelstoejager, (ook:) sjouwer, daggelder; -laterne, vr,: handlantaarn; -leder, o.: handleer, (bij schoenmakers:) duimleer; -ledig, bv. n.: (rcht.) handlich-tingr bekomen hebbende, meerderjarig verklaard, (fig.) geëmancipeerd; -leherr (-lehn), o.: erfelijk leen; -leiter, z. n. m.: gids, leidsman, z. n. vr.: kleine ladder;, -leiterin, vr.: leidsvrouw; -leitung, vr.: leiding aan de hand, (fig.) handleiding; -leuchte, vr.: hand-lantaarn; -leuchter, m,: blaker; -linie, vr.: lijn in de hand; -lohn,

m.: loon voor handen-arbeid; -los, bv. n.: zonder handen; -loth [tl, o.: dieplood, peillood; -maal [-mail, o.: litteeken (of: kenmerkend teeken) op (of: aan, of: in) de hand; -mauschen, m.: (ontl.) muis der hand, muis van den duim; -messer, o.: (een gewoon) mes,(bij looiers:) schrapmess -mörser, m.: (art.) handmortier; -mun, m.:

1)    mof, 2) polsmofje; -mühle, vr.: handmolen; -muskei, m.: (ontl.) spier der hand; -ochs, m.: (akk.) bijdehands-os (aan de rechterzijde vóór den ploeg); -pferd, o.: bijdehands-paard; -preise, vr. (-preischen, o.): polsgewricht; -presse, vr.: handpers; -protzwagen, m.: (art.) hand-affuit; -pumpe, vr.: handpomp; -quehle, handdoek; -ramme, vr.: stamper;-register, o.: bijzonder register; -reichung, vr.: handreiking, hulp, (fig.) ondersteuning (-reichung thun: ondersteuning geven, hulp verleenen); -rohr, o.: karabijn;-rolle, vr,: (gewone) mangel;-ross,o.: bijdehands-paard; -rücken, m.: rug (bovengedeelte) van de hand; -ruthe [tl, vr,: steel, hand-vatsel (van zweep, dorschvlegel, enz.).

Illand'lsage, vr.: handzaag; -saum, m.: zoom eener mouw; -schein, m.: schuldbekentenis, (kph.) acceptatie; -schelle, vr.: paternoster, handboei; -schild, m.: handleer; -schlag m.: handslag (-schlag thun: de hand er op geven, pop.: op hand en keel beloven; Gr und -schlag: groet en handslag);-schlagel,. houten hamer; -schmisse, m. mrv.: wie de hardste handen heeft (een spel hierin bestaande,- dat men elkander, beurt om beurt, met de platte hand in de platte hand slaat zoo hard als men kan); -schmitz, m.: slag in de platte hand (met een plak, een liniaal, een roedje, enz.); -schraube, vr.: handschroef; -schrauben-stock, m.: bankschroef; -schreiben, o.: eigenhandig schrijven, eigenhandige brief; -schrift, vr.: 1) handschrift, manuscript,

2)    schrift, hand (hand van schrijven),

3)    handteekening, naamteekening, 4) schriftelijk bewijs; -schriftlich, bv. n.: schriftelijk, (rcht.) eigenhandig geschreven,, (fig.) in manuscript; -schuh, m.: handschoen (-schuhe mit Einem anziehen: spr.: handschoenen met iemand aantrekken; den -schuh hinwerfen: den handschoen toewerpen; den -schuh aufheben: den handschoen oprapen; I -schuh, in Sam.: -band, m.: handschoen-bandje, han elastiekje; -blatter, o. mrv.: patronen (modellen) voor handschoenen, (ook:) uitgesneden leder voor handschoenen; -leder, o.: handschoenen-leder, dun schape-leder; -leim, m.: kleefpap van afsnijdsel van handschoenen-leder; -macher, m.: handschoenmaker; -macherin, vr.: handschoenmaakster; -seide, vr.: handschoen-makers-zijde I; -schuldschein, m.: schuldbekentenis, (kph.) acceptatie; -schwarmer, m.: voetzoeker, zwermer; -segel, o. mrv.: kleine zeilen, bij-zeilen; -seife, vr.: toilet-

lich; -meister, m.: Zie -herr; -neid, m.: broodnijd; -siegel, o.: gildezegel; -ver-wandte, m.: Zie -genoss; -volk, o.: werkvolk; -zeug, o.: gereedschap; -zunft,

vr.:

(art.) lontstok.

Hand©hen, o. (-s; mrv. -): handje. Han'de vr. mrv. (van Hand): han

ï. overeen-

war-

zeep, (een) stukje zeep; -sieb, o.: teems, kleine zeef; -siegel, o.: cachet, signet; -spaten, m.: tuin-spade; -speiche, vr.: (art.) handspaak, kleine koevoet; -spiel, o.: (muz.) toetsenbord, klavier, (tig.) gesticulatie, beweging met de handen, (spl.) Zie -schmisse; -spiess, m.: klein braadspit; -sprache, vr.: vingerspraak fder doofstommen); -spritze? vr.: hand-brandspuit, kleine spuit; -stem, m.: (min.) handvormige versteening, (mnw.) monster der steensoort; -stock, m.: handschroef; -streich, m.: slag met de hand (-streich halten: fam.: huwelijks-belofte doen; Zie overigens -sclilag;).

IHand Itag, m.: (hist.) dag waarop gedwongen handen-arbeid verricht moest worden; -teller, m.: (ontl.) handpalm, (fam., de) platte hand; -thie’ren w. b.: Zie liantiren; -treue, vr.: verzekering onder handslag (-treue ablegen: de hand geven op iets); -trommel, vr.: tamboerijn (-trommelschlager, m.: tamboerijn-slager); -tuch, o.: handdoek; -verkauf, m.: verkoop in het klein; -versilberung, vr.: handen-stopping, omkooping; -vogel,

m. : (jag.) goed gedresseerde valk; -voll, vr.: handvol (-vollweise, bw.: met handenvol te gelijk); -waffe, vr.: handwapen, draagbaar wapen; -wagen, m.handwagen ; -wahrsager, m.: Zie -gucJker; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit de lijnen in de hand; -wanne, vr.: hand-kuipje; -wasser, o.: water voor de handen, handen-waschwater ; -wechsel, m.:

1)    wisseling van geldspeciën, 2) (kph,) orderbriefje, kassiersbriefje; -weife, vr.: garenwinder; -weiser, m.: handwijzer; -werk, o.: 1) handwerk, hanteering, beroep, bedrijf, ambacht (Einem das - werk legen: iemand het recht weigeren of ontnemen om een beroep uit te oefenen; Einem ins -werk greifen: iemand in zijn vak onderkruipen, fam.: iemand het gras voor de voeten wegmaaien, onder iemands duiven schieten), 2) gilde (in das -werk heirathen [t]: met de dochter van een gildebroeder trouwen; das -werk halten: eene vergadering vau het gilde houden); -werker, m. (-s; mrv. -): handwerksman, ambachtsman; -werklich, bv.

n. : beroeps-; bw.: volgens de regelen van het vak.

IHaiidwerks, in Sam. I -alteste, m.: overman van een gilde; -artikel, m. mrv.: gilde-reglement; -brauch, m.: gebruik (gewoonte) onder de lieden van het vak; -bursene, m.: handwerksgezel, ambachtsmansknecht; -frau, vr.: am-bachtsmansvrouw, werkmansvrouw; -ge-brauch, m.: Zie -braucli; -genoss, in.: vakgenoot, uitoefenaar van hetzelfde beroep ; -gerath [tl, o.: gereedschap ; -gesell, m.: Zie -bursclie; -gruss, m.: werk-mansgroet, (fig.) hulp aan iemand die op zijn ambacht reist;-herr, m.: patroon, voor eigene rekening werkende baas; -junge, m.: leerjongen; -kunde, vr.: bedrijfsleer, technologie; -kundig, bv. n.: technologisch; -lade, vr.: 1) archief van het gilde,

2)    kas van het gilde, 3) vergadering van de gilde-bestuurders; -leute, m. mrv.: ambachtslieden, handwerkslieden; -mann,m,: ambachtsman, handwerksman, werkman ; -massig, bv. n. en bw.: Zie hantlwerk-vr.: gilde.

IHancl'lwinde, vr.: handtakel, hand-hijschtuig; -wörterbuch, o.: handwoordenboek, zakwoordenboek; -wurzel, vr.: polsgewricht; -zeichen, o.: 1) aan de naamteekening toegevoegde krul of pennetrek of versiering, 2) verkorte handteekening, paraphe; -zeichnung, uit de hand (vluchtig gemaakte) teekening, schets-teekening, geteekende schets; -zirkel, m.: gewone passer:-zu-ber, m.: handkuipje; -zug, m.: verkorte naamteekening, paraphe; -zünder, m.: den; I -druck, m.: handdruk; -klatschen,

o.: handgeklap ; -sjpiel, o.: 1) gescherm met de handen, gesticulatie, 2) Zie Hand-smisse ; -sprache, vr.: vingerspraak; -waschen, o.: handwassching; -werk, o.: handen-arbeid.

IHan’del, m. (-s; mrv. Handel): 1) zaak, ding; 2) twist, woordenwisseling, ruzie; 3) (rcht.) proces, rechtsgeding; angelegter -: (fam.) vooraf bekonkelde zaak, doorgestokene kaart; Einen in einen bösen - wickeln: iemand in een leelijk ding wikkelen (d. i, in een leelijk geval, in eene onaangename zaak); Handel suchen: twist zoeken, ruzie zoeken; sich Handel machen: zich onaangenaamheden op den hals halen. Zie ook in Sam, Handel.

IHan’del, m. (-s): 1) handel, koophandel ; 2) koop, zaak (d. komst van koop en verkoop); 3) onder-handeling; - treiben: handel drijven; der - liegt: de handel staat stil; zum - gehorig: handels-; - und Wandel: handel en wandel; - hat Wandel: (spr.) alles kan niet altijd voor den wind gaan; Einem den - verderben: (bij veilingen:) iets tegen iemand opjagen; einen - schliessen (machen, treffen): eenen koop sluiten; Einem den - auf-sagen : den met iemand gesloten koop verbreken; mit Einem in - stehen über: met iemand in onderhandeling staan over. Zie Handels.

Ihan’del, in Sam, I -treibend, bv. n. : handeldrijvend.

Han’del, in Sam. I -macher, m.: twistzoeker, ruziezoeker, ruziemaker, warzoeker; -macherin, vr.: twistzoek-ster, ruziezoekster, ruziemaakster, zoekster.

lian'deln, w. o. h.: 1) handelen, te werk gaan, zich gedragen, zich aanstellen; - als: handelen als; 2) handelen, in beschouwing treden, de bijzonderheden uiteenzetten; dieses Buch handelt von; dit boek handelt over; 3) onderhandelen, in onderhandeling zijn (b.v.: over de overgaaf van eene vesting, over het sluiten van eene overeenkomst, enz.); (fig.) loven en bieden, dingen, (fam.) knibbelen; - wegen: onderhandelen over; - um: knibbelen om; mit sich - lassen: handelbaar zijn; 4) handelen, handel drijven; mit Seide, Wolle u. s. w. -: handel drijven

van in eene

van

mmis-

van

van

koo

Handel schaft, vr.: 1) handelstand, 2) handel, koophandel; - treiben: handel drijven; I han’delschaftlich, bv. n.:

in zijde, wol, enz.; nach der Levante handel drijven op de Levant. I w. onpers. h.: es handelt sich um: het betreft, het geldt.

I Handels, in Sam. I -abgabe, vr.: rechten (mrv.) op handels-artikelen, belasting op koopwaren; -angelegenheit, vr.: handelszaak, handelsbelang ; -aus-druck, m.: koopmans-uitdrukking, han-dels-term; -ausschuss, m.: commissie uit den handelstand; -bediente, m.: koop-mansbediende; -bedürfniss [nis), o.: handelsbehoefte; -bericht, m.: 1) handelsbericht, 2) verslag over den handel; -betrieb, m.: handelsbeweging, handel; -bilanz, vr,: 1) balans van den handel, 2) koop-mans-balans; -brauch, m.: usantie, gebruik in den handel; -brief, m.: koopmansbrief; -buch, o.: koopmansboek (ins -buch ein-tragen: boeken); -bündniss [nis], o.: handels-tractaat; -diener, m.: koopmans-bediende; -druck, m.: belemmering van het handelsverkeer; -entwurf, m.: speculatie; -expedition', vr.: handels-expeditie; -fach, o.: vak (tak) van handel; -firma, vr.: handelsfirma, koopmansfirma; -flotte, vr.: koopvaardij-vloot; -frau, vr.: handelaarster, koopvrouw; -freiheit, vr.:

1)    handelsvrijheid, (de) vrijë handel,

2)    handelsprivilegie; -freund, m.: 1) handelsvriend, 2) lastgever, principaal; -ge-brauch, m.: usantie, gebruik in den handel;-gehülfe, m.: l)koopmansbediende, 2) deelgenoot in eene koopmanszaak, compagnon; -geist, m.: koopmansgeest; -genoss, m.: mede-vennoot, compagnon; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid mede-vennoot of compagnon koopmanszaak, 2) vennootschap van koophandel, compagnieschap, 3) vereeni-ging van kooplieden; -gerechtsame, vr.: handels-privilegie; -gericht, O’: rechtbank

koophandel; -geschaft, o.: 1) koopmanszaak, koopmanskantoor, 2) zaak van handel (-geschafte treiben: handel drijven, als koopman zaken doen); -geschichte, vr.: handels-geschiedenis, geschiedenis van den koophandel; -gesellschaft, vr.: 1) vennootschap van koophandel, compagnieschap, 2) handelmaatschappij; -ge-sellschafter, m.: 1) medevennoot, compagnon, 2) aandeelhouder (deelhebber) in de handelmaatschappij; -gesetz, o.: wet betreffende den koophandel, (fig.) wet in den handel; -gesetzbuch, o.: wetboek van koophandel; -gesetzgebung, vr.: handelswetgeving; -gewicht, o.: handelsgewicht (avoirdupois); -gewölbe, o,: J) winkel, magazijn, 2) magazijn, pakhuis; -gewohn-heit, vr.: koopmans-usantie, usantie in den handel; -hafen, m.: havenstad, zeehaven; -haus, o.: koopmanskantoor; -herr. m.: 1) koopman, 2) hoofd der firma; -innung, vr.: koopmansgilde; -institut, o.: handelsschool; -interesse, o.: handelsbelang ; -jude, m,: joodsche koopman, (iron.) schacheraar, (ook:) woekeraar; -kammer, vr.: kamer van koophandel;-kapital, o.: handels-kapitaal: -kenntnisse, vr. mrv.: 1) kundigheden op het gebied van koophandel^) kennis van den handel; -klemme, vr.: nood (treurige toestand) waarin de handel tijdelijk verkeert; -kolleginm, o.: kamer van koophandel; -kompagnie, vr,: 1) handelmaatschappij, 2) vennootschap

van koophandel; -krise, vr.: handelscrisis ; -kunde, vr.: kennis van den handel, theorie van den handel; -lehrling m.: koopmansleerling; -leute, m. mrv.: kooplieden; -makler, m.: makelaar; -mann, m.: koopman; -marine, vr.: 1) koopvaart, koopvaardij, 2) koopvaardij-vloot; -minister, m.: minister van koophandel; -terium, o.: ministerie van koophandel; -nation, vr.: handeldrijvende natie, handeldrijvend volk; -noth [tl, vr.: nood (treurige toestand) waarin de handel tijdelijk verkeert.

IHan delsiort, m. (-platz, m.): koopstad (grosser -platz: groote koopstad, stapelplaats, hoofdmarkt); -politik, vr.: handels-politiek; -privilegium, o.: handels-privilegie; -rath 11], m.: 1) kamer koophandel, 2) lid der kamer van koophandel; -recht, o.: 1) handelsrecht, 2) wetboek van koophandel; -reise, vr.: handelsreis, reis voor handelszaken; -rei-sende, m.: reiziger voor een koopmanskantoor (Fransch: commis-voyageur); -sache, vr.: zaak van koophandel; -schiff, a.: koopvaardijschip; -schule, vr.; handelsschool, school ter opleiding voor den handelstand; -sicherheit, vr.: 1) veiligheid van den handel, 2) krediet, vertrouwen; -spekulation’, vr.: handels-speculatie, koop-mans-speculatie; -sperre, vr.: stremming van het handelsverkeer, (hist.) continentaal stelsel (van Napoleon I); -staat, m.: handeldrijvend rijk; -stadt, vr.: koopstad; -stand, m.: handelstand; -strasse, vr.: handelsweg; -system, o.: handelsstelsel; -tarif, m.: handels-tarief; -thatig-keit, vr.: handelsbedrijvigheid ; -traktat, m.: tractaat van koophandel; -unter-nehmung, vr.:    handels-onderneming;

-verband, m.: handelsbond; -verbindung, vr.:    1) handelsbetrekking, 2) handels

bond, handelsvereeniging; -verbot, o.: handelsverbod; -verderber, m.: bederver van den handel, (fam.) knoeier; -verein, handelsvereeniging; -verfall, m.: verval van den handel; -verhaltniss [nis], o.: handelsbetrekking; -verkehr, m.: handelsverkeer ;-vertrag, m.: tractaat van koophandel;-verwalter, m.: handels-agent; -volk, o.: handeldrijvend volk, handeldrijvende natie; -vorrath [t|,m.:voorraad van koopwaren; -vortheil [t], m.: handelsvopr-deel; -weise, vr.: handelwijze, manier doen; -wesen, o.: (de) handel, (de) phandel; -wissenschaft, vr.: theorie van den handel; -wörterbuch, o.: koop-mans-woordenboek, woordenboek van koopmans-termen; -zeichen, o.: handelsmerk; -zeitung, vr.: handelsblad, nieuwsblad voor den handel; -zweig, m.: tak van handel.

handels-.

Hand Ier, m. (-s; mrv. -): handelaar, koopman; Hand'lerin, vr. (mrv. -nen): handelaarster, koopvrouw.

liand'licli, bv. n.: 1) handig (d. i. gemakkelijk te hanteeren, gemakkelijk in het gebruik; ook: vlug, vaardig, bedreven); 2) handelbaar (d. i. gemakkelijk om mee om te gaan); 3) Zie handlicli. hand licli, bv. n. en bw. eigenhandig.

m.:

rnï

-schwinge, vr,: hennepbraak; -schwinger, m.: hennepbraker; -seil, o.: van hennepgaren geslagen touw; -spinnerei' — *

vr.:

-waare,

-blatt,

-weide, vr.: (pik.) treurwilg; hangend werk. Zie ook Hange. e, vr.: zolder; (tnb.) rabat; I -bal-----, — draagbalk; -boden, m.: droogzolder, droogkamer; -garn, o.: vogelnet, snippennet; -mörser, in.: (art.) hangmortier;

er op-

aan. bv. n.:

ger.

Handlang. vr.: 1) handeling-; 2) koop-manszaak, (inz.) winkelzaak, winkel.

Hand'lungs, in Sam. I-angelegenheit, vr.: zaak van koophandel; -art, vr.: handelwijze, manier van handelen; -diener, m-: 1) koopmansbediende, 2) winkelbediende; -weise, vr.: Zie -art; -zweig, m.: tak van handel.

Hanf, m. (-es, -s): hennep, (pop.) ken-nep ; - ziehen: hennep plukken; I -acker, nennep-akker, hennepveld; -bau, m.: hennep-teelt; -bereiter, m.: hennepberei-der (inz.: hennephekelaar); -breche, vr.: hennepbraak; -brecher, m.: hennepbraker; -butzen, m.: mosschen-verschrikker op een hennep-akker; -darre, vr.: 1) hennep-eest, 2) hennepdrogmg op den eest, (het) hen-nep-eesten; -erz, o.: (min.) steenvlas, asbest; -fink, m.: (vog.) vlasvink; -garn, o.: hennepgaren; -hahn, m.: gelling (manne-ties-hennep); -handler, m.: hennepkooper; -handlerin, vr.: handelaarster in hennep; -hechel, vr.: hennephekel; -hede (-heede), vr.: heede (werk of afval van gehekelden hennep); -henne, vr.: zaailing (wijfjes-hennep); -kamm, m. grove hennephekel; -korn, o.: hennepzaad; -kraut, o.: (pik.) linaria, vlaskruid; -leinwand, vr.: hennep-linnen; -meise vr.: (vog.) kleine mees; -mühle, vr.: hennepzaad-molen; -nessel, vr,: basterd-hennep, hennep-netel, gele doove-netel; -öl, o.: hennep-olie; -pflanze, vr.: hennepplant; -raufe, vr.: hennep-repel; -reibe, vr.: hennepbraak; -roste, vr.:

1)    hennep-roting, (het) hennep-roten,

2)    rootplaats voor hennep, henneproterij; -salz, o.: zoutzure weed-asch; -same, hennepzaad; -schlager, m.: hennepbraker; -schwinge, vrhennepbraak; -scnwins hennep-spinnerij; -stangel, m.: hennep-stengel, hennepstoppel; -strick, m,: Zie -seil; -tuch, o.: henneplinnen; vr.: hennepwaar.

hanfen (lianfen), bv. n.: hennepen, van hennep.

Hanfling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) vlasvink.

Hang, m. (-es, -s): helling, glooiing; (fig.) overhelling, neiging, geneigdheid, trek.

Hang, in Sam, I -band, m.: draagband; -riemen, m.: hangriem.

Hang’e, in Sam. I -backe, vr.: (fam.) hangkoon, kwab-wang; -bank, vr.: hangende bank; -bauch, m.: hangbuik; -bett, o.: hangmat; -birke, vr.: treurberk (berkeboom met neerhangende takken); o.: (pik.) Kaapsche affodil; -brücke, vr.: hangbrug; -dohne, vr.: opgehangen vogelstrik; -eisen, o.: hang-ijzer; -kette, ;vr.: remketting; -kluft, vr.: (mnw.) hellend of schuins loopende ader; -kompas, m. :’hang-kompas, scheepskompas; -kutsche, vr.: rijtuig op veeren; -lampe, vr.: hanglamp; -leuchter, m.: lichtkroon; -matte, vr.: hangmat; -riemen, m.: hangriem; -tisch, m.: hang-tafel, hangende tafel; -wage, vr.: waterpas; -weide -werk, o.: )

Hang e, vr. : ken, m.:

-muskei, m.: (ontl.) hefspier; -schloss, o.: hangslot; -seil, o.: koppelsnoer, koppel (-seilkunst, vr.: kunst om kettingpompen te maken); -stock, m.: vleeschhaken-balk: -warze, vr.: (hik.) hangende wrat. Zie overigens Hange.

Hang el, in Sam. I -birke, vr.: treurberk (berkeboom met neerhangende takken).

Hang el, in Sam. i -birne, vr.: peer met een langen steel (-birnen essen: iron.: opgehangen worden).

liang'eln, w. o. h.: de kustvaart uitoefenen, kusthandel drijven.

Iliang'en, w. o. onr. h. (hing; gehangen): hangen: (tig.) hellen, glooien; (ook:) gehecht zijn; (rcht.) hangende zijn; den Kopf - lassen : het hoofd voorover laten hangen (fig., of: die Flügel - lassen: het hoofd laten hangen, moedeloos worden of zijn); voller Früchte -: vol vruchten hangen; - an: hangen aan, (fig.) gehecht zijn aan, (ook:) zich vastklampen aan; es hangt ihm an: het is hem aangeboren,het is zijn aard; daran hangt es: daar hapert het, daar zit de knoop, daar zit het ’m, daar ligt het aan; die Sache hangt vor Gericht: de zaak hangt (de zaak is hangende) bij de rechtbank.

IHang'en, z. n. o. (-s): (het) hangen; (fig.) helling, glooiing; (ook:) gehechtheid.

liang’en, w. o. onr.h.( hing; gehang’en): (fig. en jag,) hangen. I -, w. b. onr. (hing; gehang'en) en reg.: 1) ophangen, 2) hangen, 3) (fig.) hechten; einen Dieb-: eenen dief ophangen (aan de galg); etwas an einen Nagel -: iets aan eenen spijk hangen of hangen; etwas an den Nagel - : (fig.) iets aan den kapstok hangen, den brui van iets geven; sein Herz an etwas -: zijn hart aan iets hangen, zich zeer aan iets hechten; Geld an etwas -: geld aan iets verspillen (pop.: vermorsen); den Mantel nach dem AVinde -: (spr.) de huik naar den wind hangen; den Kopf -: het hoofd (huichelachtig) voorover dragen; das Maul -: pruilen, de lip laten hangen; die Flügel - (die Flügel - lassen): Zie hangen; die Ohren-(die Ohren - lassen): (fig.) de ooren laten hangen, den moed opgeven. I sich - w. w. onr. (hing; gehang'en) en reg. :zich ophangen, (pop.) zich verhangen, zich opknoopen; sich -an: zich vasthechten aan, (fig.) zich hechten aan, (ook:) zich vastklampen

hang'ens, in Sam. I -werth [tl, ~ het ophangen waard, de galg waard.

Hang er, m. (-s; mrv. -): (zeew.) han-

Hang'sel, o. (-s; mrv. -): hangend voorwerp (of: hangende voorwerpen): (pop.) hangspul, hangend spul; (kim.) lus, lusje (binnen aan den kraag van jas of rok).

Hanke, vr.: heup; I Han’kenknochen, m.: heupbeen.

Hann'clien, o. (-s): Annigje, Jannetje; Hann’e, vr.: Hanna, Johanna,

Hanno ver, o. (-s); (adk.ï Hanover; Hannovera’ner, m. (-s; mrv. -): Hanove-raan; Hannovera'nerin, vr. (mrv. -nen): Hanoversche; hanno'verisch, bv.n.: Hano-veraansch, Hanoversch.

Hans, m. (-ens; mrv. -en): Jan, Hannes; - ohne Sorgen: (fam.) Jantje zonder

(fig.)

vr.:

Harfener, m. (-s; mrv. -): harpenaar, harpspeler; Harfenett, o.: (-es, -s; mrv. -e): kleine harp; Harfenist, m. (-en: mrv. -en) of: Harf’er (-s; mrv. -) of: Harf’ner, m. (-s; mrv. -): harpenaar, harpspeler; Harfnerin, vr. (mrv. -nen): harpspeelster.

Haring, ra. (-es, -s; mrv. -e): haring; grüner - (frischer -): versche haring; ge-raucherter -: bokking; gesalzener pekelharing.

Ha’rings, in Sam. I -bauch, m.: buik (fig. ingewand) van een haring; -bliek, m.: blinkendheid der haringschubben; -boot, o.: bomschuit, haringschuit, haringbuis; -brühe, vr.: 1) haringsaus, 2) haringpekel;

vr.:

ner van

zorg; - in allen Gassen: (fam.) straatslijper:

- Liederlich: (fam.) doordraaier; mit - und Kunz zu thun haben: (spr.) met meer dan één persoon te doen hebben; was Hans-chen nicht lernt, lernt - nimmermehr: (spr.) wat men jong niet leert, leert men oud in ’t geheel niet; I -graf, m.: (hist.) Hanze-graaf; -narr, m.: gek; -wurst, m. hansworst (-wurstmassig, bv. n.: hansworstachtig; -wurststreich, m.: hanswor-stenstreek, hansworsterij).

Haiis’clien, o, (-s; mrv. -): Jantje. Zie Hans.

llnnsa, vr.: Zie Hanse.

Han'se, vr.: Hanze-bond; die deutsche-: de Duitsche Hanze-bond; I -bund, m.: Hanze-bond; -graf, m : (hist.) Hanze-graaf; -stadt, vr.: Hanze-stad.

Hanseat’, m. (-en; mrv. -en): Han-zeaat, een uit den Hanze-bond; hansea’-tisch, bv. n.: Hanseatisch.

Ilaiisel, o. (-s; mrv. -): Jantje, Zie Hans; I -becher, m.: drinkbeker, drinkglas zonder voet, bierglas; -geld, o.: 1) handgeld, 2) handgift; -mannchen, o.: duikelaartje.

han'seln, w. b.: (fam.) in het o’tje nemen, in de maling nemen, voor het lapje houden, plagen; (zeew.) den doop onder de Linie geven, doopen; (fig.) de proef laten doorstaan en dan aannemen als lid.

lianti'ren [ie], w. b.: hanteeren; Han-ti'rung [iel, vr.: hanteering. liaperig;, bv. n.: hobbelig, ongelijk, haperig, haperend, hortend en stoo-tend; ha’pern, w. onpers. h.: haperen, hokken (es hapert mit der Sache: de zaak hokt; da hapert es: daar hapert het).

HSr chen, o. (-s; mrv. -): haartje.

Har der, m. (-s; mrv. -): harder (een eenigszins op den karper gelijkende visch).

Ha'rem, m. (-s): harem.

lid'ren, bv. n.: haren, van haar; ein-es Gewand: een haren kleed.

Haresiarch’, m. (-en; mrv. -en): he-resiarch.

Harfe, vr.: (muz.) harp; (akk.) droogschuur; (schelp:) Davidsharp,purperschelp.

Iharf'en, w. b.: op de harp spelen.

IHarfen, in Sam. I -getön, o.: harpspel, harpmuziek; -klang, m.: harpgeluid, klank der harp; -madchen, o.: harpspeelster; -muschel, vr.: purperschelp, Davids-harp; -saite, vr.: harpsnaar; -schlager, m. harpspeler, harpist; -schlagerin, vr.: harpspeelster ; -spieler, m. harpspeler, harpist; -spiel, o.: harpspel; -stück, o.: stuk harpmuziek; -ton, m.: harptoon; -uhr, speelklok met hhrpgeluid.

-bude, vr.Jharingwinkel, haringhuis; -büse, vr.: Zie -boot; -fang, m.: haringvangst, haringvisscherij; -fanger, m.: haringvis-scher;-fass, o.: harington; -fasschen, o.: haringvaatje; -fischer, m.: haringvisscher; -fischerei’, vr.: haringvisscherij; -frau, vr.: haringvrouw; -höke, m.: haring-uitventer, haringman; -hökin, vr.: haring-uitventster, haringvrouw; -jager, m.: (vv.) haringjager (schuit die de door anderen gevangen haring uit zee haalt en naar wal brengt); -könig, m.: zeehaan; -kramer, m.: haring-kooper; -kramerin, vr.: haringkoopster; -lake, vr.: haringpekel; -markt, m.: ha-ringmarkt; -milch, vr.: hom van haring; -netz, o.: haringnet; -packer, m.: haring-pakker; -salat, m.: haring-salade; -salzer, m.: haringzouter; -schiff, o.: Zie -boot; -seele, vr.: ziel van een haring, (fig.) lage ziel; -tonne, vr.: harington; -weib, o.: haringvrouw ; -zeit, vr.: haringtijd.

Hark e, vr.: hark, rijf.

IHark en, m. (-s ; mrv. -): hark, rijf.

Ihark'en, w. b.: harken, rijven.

Har'lekin, m. (-s; mrv. -e): harlekijn, hansworst; Harlekina'de, vr.: harlekinade, hansworsterij ; Harlekins', in Sam. (-jacke, vr.: harlekijns-pak, hansworstenpak; -posse, vr.: harlekijnsklucht; -tanz, m.: harlekijns-dans).

11 ar in, m. (-es, -s): leed, verdriet, hartzeer, grief, zorg; I -los, bv. n.: 1) ongedeerd, door niets gedeerd, 2) onschadelijk; -losigkeit, vr:    1) ongedeerdheid,

2) onschadelijkheid; -voll, bv. n.: grievend.

Har'mei, vr.: (pik.) wilde ruit; I -kraut, o. (-raute, vr.): Zie Hamel.

harmen, w. b.: bedroeven; sich -, w. w.: zich bedroeven, (ook:) zich dood-kniezen.

Harmonie’, vr.: harmonie; I -lehre, leer der harmonie; -musik, vr.: harmonie-muziek; -verstandige, m.: kende leer der harmonie, (fig.) toonzetter, componist.

Harmonik', vr.: leer der harmonie; Harmo’nika, vr. (mrv. -’niken): harmonica; harmoni'ren [ie], w. o. h.: harmoniëeren; harmo nisch, bv. n.: (muz.) welluidend, (fig.) eensgezind; Harmonist’, m. (en; mrv. -en): kenner van de leer der harmonie, (fig.) toonzetter, componist.

Ham, m. (-es, -s): pis, urine; den -lassen: pissen, waterloozen; I -artig, bv.

n.: pisachtig; -arzt, m.: piskijker; -beschaming, vr.: piskijkerij ; -blasé, vr.: blaas, pisblaas; -brehnen, o.: brand op het water; -deuter, m.: piskijker;-deuterei’, vr.: piskijkerij; -fluss, m.: pisvloed, onwillekeurige waterloozing, diabetes; -gang, m.: piskanaal; -gefass, o.: (ontl.) pisvat; -glas, o.: pisglas ; -gucker, m.: piskijker; -guckerei’, vr.: piskijkerij ; -haft, bv, n.: pisachtig; -haut, vr. (-hautchen, o.): pis-vlies; -kraut, o.: 1) duizendkoorn, breuk-kruid, 2) raketten-kruid, 3) (tnb.) reseda; -lehre, vr.: leer van (of: verhandeling over) de pis; -leiter, m. (hik.) katheter, (ontl.) piskanaal; -röhre, vr.: piskanaal; -ruhr, vr.: pisvloed, diabetes; -sand, m.: graveel; -satz, m.: bezinksel van pis; -saure, vr.: piszuur; -schauer, m.: piskijker; -schmerz, m.: pijnlijke pisloozing, pijn op het water; -schneller, m.: (ontl.) pisdrij-

vende spier; -schnur, vr.: (ontl.) blaas- buitenlijnen; ein -er Ton: een harde toon? streng:; -stein, m.: (hik.) steen in de blaas,    die -e Tonart: (muz.) het b-duur.

(de) steen; -stoff, m.: pisstof; -strang, m.:    Ihart, bw.: 1) hard; - machen: hard

(ontl.) blaasstreng; -strenge,vr.: 1) moeie-    maken; - gesotten: (van eieren:) hard

lijke waterloozing, 2) (gnk.) koude pis;    gekookt; -horen: moeielijk hooren, hard-

-treibend, bv. n.: pisdrijvend; -verhaltung,    hoorend zijn; -schlafen: zwaar slapen,

vr. (-verstopfung, vr.): moeielijke water-    diep in slaap zijn; es fallt ihm - (es

loozing; -wahrsager, m.: waarzegger uit    kommt ihm - an): het valt hem moeielijk;

en;

pis, (fig.) piskijker; -wahrsagerei', vr.:    es wird - halten: het zal moeielijk gaan

waarzeggerij uit pis, (fig.) piskijkerij ;    het    zal vele voeten in de aard hebb

-weg, m.: piskanaal; -winde, vr.: (gnk.)    2) -    an: dicht bij, vlak bij, vlak tegen

Zie -strenge.    aan; - am Wege: vlak aan den weg.

harhen, w. o. h.: pissen, pis loozen, IHart, in Sam. I -blei, o.: loodsteen; wateren; w. b.: pissen, wateren.    -fleischig, bv. n.: vast (stevig) van vleesch;

Harnisch, m. (-es ; mrv.-e): harnas ;    -flügelig, bv. n.: (ins.) schild vleugelig;

(fig.) dier of visch met dikke huid; (wev.)    -flügler, m. mrv.: schildvleugelige insecten,

weefgetouw; Einen in - jagen (bringen):    -gesinnt, bv. n.: hardvochtig, ongevoelig;

(fig.) iemand in het harnas jagen, iemand    -glaubig, bv. n.: niet lichtgeloovig;-haang

verbitteren; in - gerathen [tj: (fig.) een    (-harig), stug van haar; -hautig, bv. n.:

harnas aantrekken, zich warm (d.i. driftig)    dik    van huid, (fig,) ongevoelig; -heit, vr.:

maken ; I-binde, vr.: (hik.) harnas-verband;    Zie    Harte; -herzig, bv. n.: hardvochtig;

-brett, o.: (wev.) tablet; -feger, m.: polijs-    -herzigkeit, vr.: hardvochtigheid; -hobely

ter van wapenrustingen; -fiscn, m.: pant-    m.: ruigschaaf; -horig, bv.n.: hardhoorend;

servisch; -kammer, vr.: wapenkamer:    -hörigkeit, vr.: hardhoorendheid; -hufig,

-macher, m.: harnassenmaker, (fig.) wa-    bv. n.: met harde hoeven; -klemmig, bv.n.:

pensmid; -reiter, m.: geharnast ruiter,    (min.) zeer hard; -klingend, bv. n.: hard-

(mil.) kurassier; -stein, m.: (min.) harnas-    klinkend; -kopf, m.: 1) stijfkop, 2) dom-

steen.    kop; -köpfig, bv. n.: 1) stijfhoofdig, koppig,

harnischen, w. b.: harnassen, in    2) dom, traag (slecht) van begrip;-korn,

het harnas steken; gehar'nischt: gehar-    m.: (akk.) hard koorn (tarwe en rogge);

nast.    -leibig, bv. n.: hardlijvig, (fig.) vasthoudend,

Har pax, m. (-es ; mrv. -e): Harpagon,    niet-scheutig; -leibigkeit, vr.: hardlijvig-

schraper, vrek.    heid, (fig.) vasthoudendheid; -lernig, bv.n.:

Harpeggio, o.: (muz.) arpeggio;    traag van begrip; -lernigkeit, vr.: traag-

harpeggi'ren [iel, w. b.: (muz.) als    heid van begrip; -loth (tl, o.: soldeer;

arpeggio spelen, zoo spelen dat de tonen    -maulig, bv. n.: (rs.) hard in den bek,

van een akkoord elk afzonderlijk gehoord    (fig.) onhandelbaar; -mauligkeit, vr.: (rs.)

worden.    hardheid in den bek, (fig.) onhandelbaar-

Harpune, vr.: harpoen, werpspies;    heid; -meissel, m. koud-beitel; -metall, o.:

harpuni’ren [iej, w. b.: harpoeneeren;    hard metaal; -nackig, bv. n.: 1) hardnek-

Harpuni’rer [ie], m. (-s; mrv. -): harpoe-    kig, 2) stijfhoofdig, koppig; -nackigkeit,

nier.    vr.: 1) hardnekkigheid; 2) stijfhoofdigheid,

Harpy’e, vr.: (fab. en fig.) harpij.    koppigheid; -nagel, m.: platkop (een

Har rass, m. (-es; mrv. -e): ras (zekere    spijker); -pulver, o.: poeder om vijlen te

kleedingstof).    harden; -riegel, m.: (pik.) keelkruid;

Harre, vr.: lange duur, lengte van    -rindig, bv. n.: hard van bast (schors,

duur; in die -: (fam.) op de lange baan,    schil, korst, buitenhuid); -rosé, vr.: (pik.)

op den langen weg.    damastroos, muskaatroos; -schalig, bv. n. :

liar’ren, w. o. h.: wachten, geduldig    hard van schaal of schelp; -schalig, bv.n.:

in afwachting zijn. Zie hoffen.    hard van schil of bast; -schier, m.: Zie

harsch, bv. n. hard, stijf, stug,    Hatschier; -schlachtig, bv. n.: (vea.)

ruw; har'schen, w. o. s.: hard worden,    dempig; -sehnig, bv. n.: hard van pezen;

(fig.) verstijven,    -sinn, m.: stijfhoofdigheid; -sinnig, bv. n.:

Ihart, bv. n.: (har’ter, har'test): hard    stijfhoofdig;-spath [t|, m. (min.) velaspaath:

(i. a. b.), stijf, stug, ruw; (fig.) zwaar,    -stich, m.: lepelvol gesmolten koper;

moeielijk; -e Eier: harde (hardgekookte)    -stück, o.: blokkoper, koper in blokken;

eieren; -es Fleisch : hard (stevig) vleesch, -wasser, o.: water om metaal te harden ; (fig.) taai vleesch; -es Brod: hard (oud-    -werk, o.: tin-asch, tin-schuim, slakken

bakken of hardgebakken) brood; -es    (mrv) van gesmolten tin; -wurm, m.:

Wasser: hard water (niet zacht voor den    blindslang; -zange, vr.: tang om metaal

smaak; stug voor het gevoel; waarin    vast te houden terwijl het gehard wordt,

zeep slecht schuimt); -es Haar: stug Hart, in Sam. I -pulver, o. en -wasser haar; ein -es Herz : een hardvochtig hart;    o.: Zie Hart in Sam.

einen -en Leib haben: hardlijvig zijn; ein Har’te, vr.: hardheid; (fig.) hardvoch--es Grehör haben: hard van gehoor zijn,    tigheid ; (ook:) strengheid; (ook:) ruwheid;

hardhoorend zijn, moeielijk hooren; ein    dem Eisen die - geben: het ijzer harden,

-er Schlaf: een diepe slaap; ein-es Leben:    harten, w.    b.: harden, hardmaken,

een hard leven, een leven vol moeielijk-    har ten, w.    o.: hard worden,

heden; ein -er Streit: een harde strijd,    Har tigkeit, vr.: hardigheid,

een zware strijd, (fam.) een harde dobber;    hartlich,    bv. n.: eenigszins hard

eine -e Zeit: een moeielijke (benauwde, (of hardvochtig of streng of ruw). Zie knellende) tijd; ein -er Thaler: een harde Harte.

(klinkende) daalder; ein -er Buchstabe:    Hart'ling,    m. (-es, -s; mrv. -e):

eene harde (d. i. hardklinkende) letter; metaalslakken (mrv.); (pik,) onrijpe -e Umrisse: (schl.) harde omtrekken, harde druif.

van

ni.:

w. b.: grijpen, pakken, , vatten; w. o. h.: - nach: happen (fig.) streven (trachten, jagen) (het) krijgertje-

in.:

Hart uiig, vr.: 1) harding (hardma-king; gehardmaking); 2) hardwording, verharding.

!Harz (spreek uit: haarts), m. (-es): (adk.) Harts; I -bewohner, m..: in den Harts wonende; -gebirge, o. (-wald, m.): Hartsgebergte; -gegend, vr.: streek den Harts.

IHarz (spreek uit: haarts), o. (-es): hars; -ahnlich, bv. n.: naar hars gelijkend; -artig, bv. n.: harsachtig; -baum, m.: harsgevende boom ; -elektricitat', vr.: nars-electriciteit; -förmig, bv. n.: harsvormig; -galle, vr.: harshoudende holligheid; -holz, o.: harsachtig hout; -kase, m.: kaas uit den Harts; -kohle, vr.: harsige kool; -messer, o.: hars-tapper’s mes; -pflanze, vr.:

1) harsachtige plant, 2) plant uit den Harts; -reissen, o.: (het) hars-tappen; -reisser. m.: hars-tapper; -riss, m.: 1) nars-tapping, 2) insnijding in een harsgevenden boom om er het hars uit te tappen; -schaben, o.: Zie -reisseu; -scharre, vr.: hars-tapper’s mes; -scharrer, hars-tapper; -schlacke, vr.: slakken (mrv.) van een oud gietsel; -stadt, vr.: stad in den Harts; -stein, m.: (min.) speksteen; -tanne, vr.: harsgevende denneboom; -tragend, bv. n.: harsgevend ; -wasser, o.: gomwater.

liar’zeii (spreek uit: haart'-sen), w. o. h.: hars uit de boomen tappen, hars inzamelen; w. b.: met hars (of: met gom) bestrijken, gommen.

Harzer (spreek uit: haart’-ser), m. (-s; mrv. -): 1) hars-tapper; 2) in den Harts wonende.

Harz er, m. (-s ; mrv. -): in den Harts wonende.

liar’ziclit (spreek uit: haart'-siecht), bv. n.: harsachtig.

liar'zig (spreek uit: haart'-sieg), bv. n.: harsig, hars-bevattende.

llasiiiMl , in Sam. I -spiel, o.: hazardspel, kansspel.

liasardi'ren [ie], w. b.: wagen, riskeeren.

hascli'en vangen naar,

naar; I z. n. o. (-s): spelen.

Hitsehen, o. (-s; mrv. -): (jag.) haasje.

Hascli'er, m. (-s; mrv. -): dievenvanger, •diender; I -massig, bv. n.: dievenvangers-achtig.

liasclii'ren [ie], w. b.: (grav.) arceeren, kruiswijs lijnen.

Ha'se, m. (-n; mrv. -n): (jag.) haas; {fig.) lafaard; (ook:) onbezonnene, roeke-looze; ein heuriger -: (fam.) een jonge lafbek; da liegt der - im Pfeffer: (spr.) daar zit de knoop; viele Hunde sind des -n Tod: (spr.) vele honden zijn eens hazen dood; I -witz, m.: onbezonnene,roekelooze. Zie ook Hasen.

Ha’sel, vr.: 1) hazelnoot, 2) hazelnoteboom, hazelaar; I -busch, m.: 1)hazelnoteboom, 2) hazelnoten-boomgaard, (ook:) hazelaarsboschje; -eiche, vr.: (pik.) steeneik; -gebüsch, o.: hazelaarsboschje; -geflügel, o.: hazelhoen (of mrv.: hazel-hoenders); -gerte, vr.: roede van hazelaars-twijgjes; -holz, o.: hazelnotenhout; -huhn,

o.: hazelhoen; -katzchen, o.: katje aan den hazelnoteboom; -maus, vr.: hazelmuis; -nuss, vr.: hazelnoot (-nussbraun, bv. n.: hazelnootbruin; -nussöl, o.: hazelnotenolie); -öhrlein, o.: hazelnote-zwam; -öl, o.: nazelnoten-olie; -ratze, vr.: hazelmuis; -ruthe [tj, vr.: Zie -gerte; -staude, vr. (-strauch; m.): hazelnoteboom, hazelaar; -stock, m. (-stecken, m.): hazelnoten stok; -wurm, m.: blindworm, blindslang; -wurz, vr.: (pik.) hazelwortel, mans-oor, wilde nardus; -wurzel, vr.: 1) wortel van den hazelnoteboom, 2) Zie -wurz; -zaun, m.: heg (haag, heining) van hazelnote-boomen

Haselant', m. (-en; mrv. -en): (fam.) grappenmaker; bv. n.: grappig.

Haseling, m. (-es,    -s; mrv. -e):

(visch:) dikkop (eene karpersoort).

liaseli reii [ie], w. o. h.: 1) dollen, dartelen, stoeien; 2) grappenmaken, gekscheren.

lia’seln (haseln),bv. n.: hazelnoten-, hazelaars-, hazel-.

haseln, w. b.: plagen; w. o. h.: Zie

liaseliren.

IHa'sen, vr. mrv.: hazen; I -adler, m.: (groote) zwarte arend; -ampfer, m.: (pik.) wilde zuring; -apfel, m.: reinet-appel; -art, m.: hazen-aard, (fig.) vreesachtigheid (er ist rechter -art: hij is zeer bangelijk); -artig, bv. n.: haasachtig, (fig.) vreesachtig, bangelijk; -auge. o.: oog van een haas, (hik.) hazen-oog, (pik,) Benedictuskruid; -balg, m.: hazevel; -beize, vr.: (jag.) hazenjacht met behulp van daarop afgerichte valken; -brahm, m.: (pik.) priemkruid, brem; -braten, m.: gebraden haas; -brod, o.: (pik.) hazen-oor; -fahrte, vr.: (jag.) spoor van den haas; -feil, o.: hazevel; -fett, o.: hazevet (er hat ins-fett getreten: spr.: hij heeft een slag van den molen beet); -fleisch, o.: hazevleesch; -fuss, m.: hazepoot, (pik.) wilde klaver, hazenklaver, [fig.) lafaard, bangerd, (ook:) onbezonnene, dartele; -füssig, bv. n.: 1) lafhartig, laf, 2) onbezonnen, gekkelijk; -futter, o.:    1) hazenkost,

hazenvoer, 2) voering van hazevellen; -garn, o.: (jag.) net om hazen te vangen; -gehage, o : wildbaan (afgeperkte grond) voor de hazenjacht; -geier, m,: (vog.) zwartgekuifde gier; -geil, m.: (pik.) priemkruid, brem; -gras, o.: (pik.) hazenoor ; -haft, bv. n,: Zie -füssig; -hatz, vr.: hazenjacht; -herz o.: hart van een haas, (fig.) vreesachtigheid (ein -herz haben: vreesachtig zijn, bang zijn); -hetze, vr.: hazenjacht; -hund, m: (jag.) hazewind; -jagd, vr.: hazenjacht.

IHa’senlklee, m,: wilde klaver, hazenklaver; -klein, o.: (kkk.) hazepeper; -kohl, m.: (pik.) wilde latuw; -kopf, kop van een haas, (fig.) onbezonnene; -koth |tl, m.: hazendrek; -lager, o.: (jag.) leger van een haas; -lattich, m.: (pik.) wilde latuw; -lippe, vr.: (hik.) hazelip; -lorbeeren, vr. mrv.: hazenkeutels; -maul, m.: (visch:) kleine tarbot, (hik.) hazelip; -maus, vr.: (drk.) Javaanscn konijn; -netz, o.: (jag.) net om hazen te vangen; -ohr, o. (-öhrchen, -öhrlein, o.): (pik.) hazen-oor, (zeew.) Latijnzeil (-öhrchen, o. mrv.: typ.: aanhalings-teekens); das -panier (das -panner) ergreifen: het op een loopen

mann, m.: kapitein van de lijfwacht; -wache, vr.: lijfwacht.

hatt’e: Zie haben.

Hatt'statt, plaats.

* Hatz, jachthond koppel.

Hat’ze, vr.: drijfjacht; eine - Hunde: troep jachthonden.

Han, m. (-es; mrv. -e): hak, houthak, omhakking; (fig.) hakhout, kreupelbosch ; (ook:) plaats waar hout gehakt of geboomte geveld is; l-amboss, m.: aanbeeld voor vijlen; -bank, vr.: hakbank, hakblok; -bar, bv. n.: hakbaar, goed om gehakt te worden; -beere, vr.: (pik.) witte hage-doorn; -block, o : hakblok;-degen, m.: houwdegen, sabel, (fig.) vechtersbaas; -eisen, o.: breekijzer, ijzeren werktuig om te hakken; -geld, o.: (mnw.) daggeld; -hammer, vr.: breekhamer; -hechel, vr.: (pik.) stalkruid, prangwortel; -holz, o.: hakhout; -klinge, vr.: kling, sabel, houwdegen; -klotz, m.: hakblok; -land, o.: pas ontgonnen land; -meissel, m.: beitel; -stempel, m.: priem; -stock, m.: hakblok; -zahn, m.: slagtand.

Haub’chen, o. (-; mrv. -): mutsje, kapje.

vr.:

zetten, de vlucht nemen, het hazenpad kiezen; -pappel, vr.: (pik.) wilde maluw; -pastete, vr.: nazepastei; -pfeffer,m.(kkk.) hazepeper; -pfote, vr.: poot van een haas, (pik.) wilde klaver, hazenklaver; -scharte, vr.: (hik.) hazelip;-schrot, m : (jag.) kleine hagel; -schwarz, o.: (kkk.) hazepeper; -sprung, m.: 1) hazensprong, sprong van een haas, 2) springgewricht van een haas,

3) spoor van een haas (waar een haas geloopen heeft); -spur, vr.: (jag.) spoor van den haas; -stösser, m.: (vog.) zwart-gekuifde gier; -strauch, m.: (pik.) wilde latuw; -zwirn, m.: garen om netten te breien voor de hazenjacht.

Ha'sin. vr. (mrv. -nen): (jag.) haas, wijfjeshaas.

Has linger, m. (-s; mrv. -) hazelnoten stok.

Ifasp, in Sam. I -haken, m.: hengsel ( van deur of raam), ijzeren duim.

Hasp'e, vr. (Hasp’e, vr.): klamp, houvast; kram; ijzeren duim, (deur-) hengsel; haak.

Hasp'el, m. (-s; mrv. -) of vr. (-; mrv. -n):    1) haspel, 2) windas, kaapstand;

I -baum, m.: spilboom; -gerüst, o. (-gestell, o.): toestel waarop haspel, windas of kaapstand rust; -haken, m.: hengsel (van deur of raam); -knecht, m.; spilganger, spildraaier; -rad, o.: spilrad; -stütze, vr.: Zie -serüst; -welle, vr.: spilboom; -winde, vr.: handspaak van het windas; -zieher, m.: spilganger, spildraaier.

hasp ein, w. b.: 1) haspelen,"winden;

2) hijschen; sich aus etwas heraus -: (fam.) ziehier uitdraaien.

Haspen, in Sam. I -nagel, m.: platkop (een spijker).

IHasp’en, m. (-s; mrv. -): ZieHaspe.

Iliaspeii, w. b.: aaneenklampen; vastklampen; dicht klampen.

Hasp Ier, m.: haspelaar, (garen-) winder; Hasp'lerin, vr. (mrv. -nen): haspelaarster, (garen-)windster.

Hass, m. (-es): haat; einen - auf Einen werfen: een haat aan iemand krijgen; sich - zuziehen (- auf sich laden): zich gehaat maken; einen eingewurzelten -gegen Einen haben: een ingekankerden haat aan iem. hebben.

Hasse, vr.: 1) hespe (hieltje van eene ham); 2) kous zonder voet.

lias’sen, w. b.: haten; has'senswerth [tl, bv. n.: te haten; Has'ser, m. (-s; mrv, -): hater; Has'serin, vr. (mrv. -nen): haatster; has’sig, bv. n.: gehaat; hass’lich, by. n.: 1) hatelijk, 2) leelijk, (fig.) slecht, afschuwelijk; Hass'lichkeit, vr.: 1) hatelijkheid, 2) leelijkheid, (fig.) slechtheid, afschuwelijkheid.

hast: Zie haben.

Hast, vr.: haast; has’ten, w. o. h. en w. onpers. h.: haasten (es hastet nicht: het heeft geene haast); has’tig, bv. n.: haastig, schielijk, (fig.) driftig, opvliegend; Has'tigkeit, vr.: haastigheid, schielijkheid, (fig.) drift, opvliegendheid,

hat: Zie haben.

Hatschelel', vr.: koestering, troeteling; (ins.) vertroeteling.

hatsch'eln, w. b.: troetelen, lief-koozen.

Hatschier', m. (-s; mrv. -e): hellebaardier, soldaat van de lijfwacht; I -haupt-

vr.: (jag.) verzamel-

drijfjacht; I -hund, m.: -strick, m.: koppelsnoer,

ITII

Hau'be, vr.: muts; (fig.) kap, (ook:) top, kop, kruin; (vlk.) helm; (vog.) kuif; (vv.) treknet; (van een mes:) beslagring ; unter die - kommen : (fam.) aan den man komen, een man krijgen, trouwen; ein Madchen unter die - bringen: (fam.) een meisje aan den man brengen, een meisje uithuwelijken; Einem auf der - sein oder sitzen (Einen auf der - haben): (fam.) een wakend oog op iemand houden.

Hau bel, o. (-s; mrv. -): mutsje, kapje; hau beln, w. b.: (eenen valk) de kap opzetten.

hau ben, w. b.: eene muts of kap opzetten; ein gehaubter Yogel: een gekuifde vogel, een vogel met eene kuit;

I -adler, m.: kuif-arend; -band, o.: mutsenlint, (fig.) teugel; -blutfink, m.: (vog.) kardinaal; -draht, m.: karkasdraad; -drossel, vr.: kuif-lijster; -ente, vr.: kuif-.eend; -falke, m.: kuif-valk; -fink, m.: kuif-vink; -flor, m.: dun krip; -henne, vr.: kuifkip, kuifhen; -könig, m.: (vog.) gekuifd winterkoninkje; -kopf, m.: mutsenbol; -kram, m.: mutsenwinkel, hoedenwinkel; -kramerin, vr.: mutsenmaakster, hoedenmaakster; -kolibri', m.: kuif-kolibrie; -kuckuck, m.: gekuifde koekoek; -lerche, vr.: kuif-leeuwerik; -macher, m.: mutsenmaker; -macherin, vr.: mutsenmaakster; -meise, vr.: kuifmees; -merle, vr.: kuifmerel; -nadel, vr.: mutsenspeld; -netz, o.: netje;-schachtel, vr,: mutsendoos; -schleife, vr.: strik van mutsenlint;-stock, m.: mutsenbol; -streif, m. (-strick, m.): mutsenstrook; -taubè, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif; -taucher, m.: (vog.) kuifduiker.

Haubitze, vr.: (art.) houwitser.

Haucli, m.: ademtocht; (fig.) adem; (ontl.) huig; (tik.) aspiratie, hoorbare uitspraak; der letzte - des Lebens (der letzte Lebens -): de laatste ademtocht;

-blatt, o.: (ontl.) huig, keellelletje, keel-klep; -buchstabe, m.: (tik.) keelletter;

IHau'er, m. (-s;mrv. -): mijnwerker. IHau’er, vr.: huur; I -brief, m.: (kpv.) vrachtbrief, chartepartij ; -geld, o.: 1) huur van een schip, 2) maandgeld der matrozen.

om

mui-

arzenei,

voornaam

m.: nde, hoofd

voor

een

een

-forelle, vr.: (visch:) forel uit denDonau ; -laut, m.: keelklank; -lauter, m.: (tik.) keelletter ; -zeichen, o.: (tik.) asper.

liaiiclien, w. o. h.: ademen; (fig.) blazen, waaien (in die Finger door beademing de vingers verwarmen); w. b.: 1) (fig.) ademen (Freude -: vreugde ademen), 2) (fig.) verspreiden (Wohlge-rüche -: welriekende geuren verspreiden); Einem Muth [t] in die Seele iemand met moed bezielen.

Hau dere, m. (-s; mrv. -): 1) voerman van een huurrijtuig, 2) (inz.) rijtuigverhuurder; hau'dern, w. o. h.: voerman van •een huurrijtuig zijn, (ook:) rijtuig verhuren.

Hau'e, vr.: houweel, hak; (mnw.) beukhamer; (van een molensteen:) an-kerkruis.

hanen, w. b. onr. (hieb; gehau’en): houwen, hakken; slaan; Erz -: erts delven; Feile -: vijlen maken; Holz -: hout hakken; Feinde in die Pfanne -: vijanden in de pan hakken; Steine -: steen uitgraven ; in Stein -: in steen beitelen; den Weinberg -: den wijnberg van onkruid enz. zuiveren; Einen auf den Hintern -: iemand op zijne billen slaan.

I w. o. onr. h.: houwen, hakken; slaan; (van wilde varkens:) bijten; über die Schnur -: (fam.) de palen te buiten gaan; in die Eisen -: (van paarden:) strijken, met de achterhoeven op de ijzers der voorhoeven trappen; das ist weder ge-hauen noch gestochen: (spr.) dat raakt kant noch wal. I sich -, w. w. onr.: sich herum -: links en rechts om zich heen slaan; sich durch den Feind -: zich door den vijand heenslaan.

Hau er, m. (-s; mrv. -): 1) honwer, hakker, (mnw.) mijnwerker; 2) volwassen everzwijn, wild varken; 3) sabel, degen; priem; (zeew.) hartsvanger; (grav.) graveerijzer; die - eines wilden Schweines: de slagtanden van een wild varken; I -lohn, m.: hakloon, (mnw.) mijnwerkers-loon

Hau’erer, m. (-s; mrv. -): huurder; (kpv.) bevrachter.

ïiauern, w. b.: huren; (kpv.) bevrachten.

Hauf, in Sam. I -werk, o.: opeenhoo-ping;>

Haufchen, o. (-s; mrv. -): hoopje.

Haufe, m. (-s; mrv. -n): Zie Hauf en.

hau’feln, w. b.: 1) aan hoopjes zetten, 2) ophoopen.

IHau fen, m. (-s; mrv. -): hoop, stapel, opeenhooping; (fig.) menigte, troep; der grosse -: de groote hoop, de menigte; zu - bringen: aan hoopen zetten, (fig.) ophoopen, opeenhoopen; über den - werfen: overhoop werpen, omverwerpen ; über den - fallen: omvallen, omver-vallen, instorten; I -weise, bw.: opeengehoopt, aan hoopen, op stapels, in troepen.

liau’fen, w. b.: ophoopen, opeenhoopen, opeenstapelen; (oi> eene volle maat) een kop zetten als toegift.

liaufig;, bv. n.: menigvuldig, herhaaldelijk ; I -keit, vr.: menigvuldigheid, her-haaldelijkheid.

Hanfnng, vr.: ophooping, opeen-hooping, opeenstapeling.

hau'ig, bv. n.: hakbaar, goed gehakt te worden.

Haak, m. (-es ; mrv. -e): (ontl.) huig; (vea.) vliezig uitwas in de ooghoeken;

I Hau'kenblatt, o.: (pik.) tongblad, zendoorn, (ontl.) Zie Haiicfrblatt.

Illaiipt. o. (-es, -s; mrv. Haup'ter): hoofd; (fig.) kop, stuk; (van bedden, enz.:) hoofd-einde; das - einer Bekte: het hoofd eener sekte; die gekrönten Haupter: de gekroonde hoofden; mit entblösstem -e: blootshoofds; Einem das - abschlagen: iemand het hoofd afslaan; den Feindaufs - schlagen: den vijand de volle nederlaag toebrengen, den vijand geheel verslaan; am -e (zu den Haupten) des Bettes: aan het hoofdeinde van het bed; zehn Haupter Ochsen: tien stuks ossen.

IHairpt, in Sam. I -abschnitt, m.: kapittel, hoofdstuk; -absicht, vr.: voornaamste oogmerk, hoofddoel; -ader, vr.: hoofd-ader; -altar, m.: hoog-altaar, groot outaar; -anführer, m.: opperbevelhebber, (heU hoofd, (fig.) hoofdpersoon, (ook:) belhamel; -angelegenheit, vr.: hoofdzaak; -angriff, m.: voornaamste aanval, groote aanval; -anker, m.: groot anker; -ansicht, vr.: hoofdbegrip ; -anstifter, m.: belhamel, voornaamste raddraaier; -antrieb, m.: voornaamste drijfveer, grootste (beweeg-) reden; -arbeit, vr.: 1) voornaamste werk,

2) groot werk; -arm, m.: hoofdtak; -armee, vr.: hoofdarmee, hoofdleger, gros des legers ; -artikel, m.: voornaam artikel, (in dagbladen, enz.:) hoofd-artikel; -vr.: middel voor het hoofd, (fig.) middel, voornaamste middel; -ast, m.: voornaamste tak; -aufgebot, o.: alge-meene wapening; -augenmerk, o.: voornaamste oogmerk, hoofddoel,

IHauptl balken, m.: hoofdbalk; -bal-sam, m.: balsem (zalf) voor het hoofd; -bass, m,; (muz.) groote bas; -bastei, vr,: (vest.) hoofdbastion, voornaam (voornaamste) bolwerk; -bataille, vr.: groote slag; -batterie, vr.: hoofdbatterij; -bau, m.: 1) hoofdgebouw, 2) groot gebouw; -baum, m.: groote (grootste, voornaamste) boom; -befahrung, vr.: groote schouw, algemeene schouwing; -begebenheit, vr.: voorname (voornaamste) gebeurtenis ; -be-griff, m.: hoofdbegrip; -bericht, m.; voornaam (voornaamste) bericht; -be-schaftigung, vr.: 1) voornaamste bezigheid, 2) voornaamste tak van bedrijf; -bestand-theil | tl, m.: voornaam (voornaamste) bestanddeel; -betrag, m.: (het) geheele bedrag, (het) volle bedrag; -beweis, voornaam (voornaamste) bewijs; -bi vr.: (hik.) hoofdverband, (ook:) zwachtel, (ook:) voornaamste verband,(fig.) strijklint (om het haar op te houden), (ook:) diadeem (die königliche -binde: de koninklijke diadeem); -bischof, m.: metro-politaan; -blutader, vr.: 1) ader van het hoofd, 2) voorname (voornaamste) ader; -bogen, m.: (bwk.) 1) groote boog, 2) naamste (grootste) boog; -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan; -brett, o.: (van ledikant:) hoofdeind-blad, (van

vr.: voor-

uni-

over-

voornaam

voornaam

voornaam (voornaamste) gerecht; -geschaft, o.: hoofdvak, voorname (voornaam-van bedrijf; -geschoss, o.: voor

(rek.)

(mil.)

hoed:) bol; -buch, o.: voornaam (voornaamste) boek, (kph. inz.) Grootboek; -buchstabe, m.: voorname (voornaamste) letter, (typ. en schrijfkunst:) hoofdletter, strikletter, kapitale letter.

IHaupt'ldamm, m.:    1) voorname

(voornaamste) dam, 2) groote dijk; -decke, vr.: hoofddeksel (hoed, pet, muts, steek, schako); -deich, m.: groote dijk; -dichter, m. : voornaam (voornaamste) dichter; -diebstahl, m.: belangrijko (belangrijkste) diefstal; -drüse,

1)    hoofdklier, klier op het hoofd, 2)

name (voornaamste) klier; -eid, m.: (rcht.) beslissende eed; -eigenschaft, vr.: voorname (voornaamste) eigenschap; -einfahrt, vr. (-eingang, m.): hoofdingang ; -ende, o,: hoofdeinde, boveneinde; -endzweck, m.: voornaam (voornaamste) doel; -essenz, vr.: 1) watertje (inz.:    reukwatertje) voor het hoofd,

2)    voornaamste geur; -erbe, m. (-erbin, vr.): (voornaamste erfgenaam (inz.: verseele erfgenaam),

IHauptlfacli, o.: voornaam (voornaamste) vak; -fall, m.: 1) voornaam (voornaamste) geval, 2) (hist. en rcht.) des leenheers recht van naasting bij overlijden van den leenman, (ook:) overlijden van den leenman, (ook:) lijden van den leenheer; -farbe, vr.: voornaamste kleur; -feder, vr.: (wkt.) voorname (voornaamste) veer; -fehler, m.: voornaam (voornaamste, groot, grootste) gebrek; -feind, m.: 1) groot vijand, 2) voornaamste (grootste) vijand;-festung, vr.: voorname (voornaamste) vesting; -figur, vr.: hoofdfiguur; -flügel, m.: voornaamste vleugel; -fluss, m.: 1) voorname (voornaamste) rivier, 2) zinking in het hoofd; -frage, vr.: groote vraag; -fronte, vr.: (het) groote front; -führer, m.: 1) voorname (voornaamste) leider, 2) voornaamste gids.

IHaupt'lgaleere, vr.: (zeew.) hoofdgalei, admiraalschip; -gang, m.: hoofdgang, groote gang, (mnw.) hoofd-ader, voornaamste ader; -gebaude, o.: hoofdgebouw; -gedanke, m. : hoofdgedachte, voornaamste gedachte ; -gefalle, o. mrv.: voornaamste inkomsten; -gegend, vr.: 1) voornaamste streek, 2) voornaamste punt; -gegenstand, m.: 1) (voornaamste) voorwerp, 2) (voornaamste) onderwerp, (fig.) hoofdpunt; -geld, o.: 1) hoofdsom, 2( hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -gericht, o.: hoofdschotel.

ste) tak ï i*u wvii jji , gvDvuuoo, v/,. y \Jvjl ~ naamste verdieping (van een huis), eerste verdieping; -geschwulst, vr.: gezwel (bult) op het hoofd ; -gesims, o.: (bwk.) kroonlijst; -gestell, o.; hoofdstel (van of voor een paard); -gewinn, m.: hoogste prijs; -glaubiger, m.: voornaamste schuldeischer; -grind, m.; (hik.) hoofdzeer; -grosse, vr.: (wsk.) opklimmende reeks; -grund, m.:

1)    hoofdreden, voorname (voornaamste) reden, 2) grondslag, voorname (voornaamste) grond; -grundzins, m.: hoofdverponding; -gut, o. : 1) voornaamste bezitting,

2)    fondskapitaal.

IHauptihaar, o.: hoofdhaar;-hahn, m.: hoofdkraan; -handlung vr.: (kph.) hoofdkantoor, (tnl.) voornaamste handeling-; -haring-, m.: volwassen haring; -hecht, m.: volwassen snoek; -heer, o.: hoofdleger, gros der armee; -hirsch, m.: (jag.) volwassen hert (minstens acht jaren oud); -holz, o.: (bwk.) drempel-stuk; -hufe, vr.: (rcht.) pachthoeve (boerderij) met het noodige bouwland; -idee. vr.: 1) hoofd-denkbeeld, 2) algemeen begrip; -inhalt, m.: hoofd-inhoud, voornaamste inhoud; -jagd, vr.: groote jachtpartij; -karte, vr.: (adk.) algemeene kaart, (spl.) voornaamste kaart, (ook:) kaart waarop alles gewaagd wordt; -kirche, vr.: hoofdkerk, (de) groote kerk, kathedraal;-kissen, o.: 1) hoofdpeluw, 2) hoofdkussen, oorkussen; -klage, vr.: 1) voornaamste beschuldiging, 2) crimineele beschuldiging,

3) voornaamste eisch; -knoten,m.: (tnl. en

let.) hoofd-intrige, eigenlijke knoop;-krank-heit, vr.: 1) hoofdziekte, ziekte van het hoofd, 2) erge ziekte, gevaarlijke ziekte,

3) voornaamste ziekte.

IHaupt’llager, o.: hoofdkwartier;-land, o.: voornaamste land; -laster, o.: groote (grootste) ondeugd, (fig.) voornaam (voornaamste) gebrek; -laut, m.: voorname (voornaamste) klank, (tik.) medeklinker, consonant; -lehen, o.: (hist.) hoofdleen, voornaamste leen (-lehensherr, m.: opperleenheer; -lehre, vr.: voornaam (voornaamste) leerstuk, grondslag waarop eene leer berust; -lehrer, m.: hoofd-onderwijzer; -leidenschaft, vr.: voorname (voornaamste) hartstocht; -leiter, m.: (muz.) eigenlijke toonladder, ladder der grondtonen ; -leute, m. mrv.: hoofdlieden, (mil.) kapiteins; -linie, vr.: voorname (voornaamste) linie, (in de geslachtsrekenkunde:) rechte lijn (van afstamming); -los, bv. n.: hoofdeloos, zonder hoofd (ook fig.), (fig.) onverstandig, dom; -losigkeit, vr.: noofdeloosheid, (fig.) onverstand, domheid; -lüge, vr.: groote (grootste) leugen, (fam.) groote bonk, grove (grofste) leugen; -lust, vr.: groot (grootste) vermaak.

IHaupt'lmangel, m, 1) groot (grootste) gebrek, 2) groote (grootste) behoefte; -mann, m. hoofdman, (mil.) kapitein;-mannin, vr.: kapiteinsvrouw; -mannschaft, vr.: 1) kapiteinschap, kapiteinsrang, aanstelling als kapitein, 2) al de kapiteins (van een bataillon): -masche, vr.: groote schakel of strik (van een vogelnet); -mast,m.: (de) groote mast; -mauer, vr.: hoofdmuur; -merkmal, o.: voornaam (voornaamste) kenmerk; -minengang, m.: (mnw.) groote (voornaamste) mijngang; -mittel, o.: 1) middel voor het hoofd, 2) voornaam (voornaamste) middel; -musterung, vr.: algemeene wapenschouwing.

IHaupt'lnarr, m.: groote (grootste) gek, gek in folio; -neigung, vr.: groote (voornaaste) neiging; -nenner, m.: algemeene noemer ; -niederlage, vr.: volle nederlaag, (kph.) hoofd-depot, centraal magazijn; -note, ve.: (muz,) voornaamste noot, (kph.) voornaamste nota, (ook: i geheele nota; -ört, m.: hoofdplaats.

IHaupt'lperson, vr.: hoofdpersoon; -pfeiler, m.: 1) hoofdpilaar, (fig.) steunpilaar, 2) middelste pijler; -pilaster, o.: 1) pleister voor (ten dienste van) het hoofd, 2) voornaamste pleister; -pforte, vr.: hoofddeur, hootd-ingang; -pfosten,

groote ronde, algemeene

2) groote

vr.:

uer.

m.:

ren

m.: (bwk.) middelpost, rniddelstijl; -pfühl, m.: hoofdpeuluw; -pillen, yr. mrv.: (gnk,) pillen voor het hoofd; -plan, m.: voornaam (voornaamste) plan; -planet, m.: (str.) hoofdplaneet, groote (grootste) planeet; -polster, o.: 1) hoofdpeuluw, 2) hoofdkussen; -post, vr. (-postamt, o.): (de) groote post, hoofdpostkantoor; -posten, m.: (kph.) hoofdpost, voorname (voornaamste) post; -pramie, vr,: groote (grootste, hoogste) premie; -preis, m.: groote (grootste, hoogste) prijs; -priester, m.: hoogepriester, opperpriester; -produkt, o.: voornaam (voornaamste) voortbrengsel, (rek.) ge-heele uitkomst, (het) geheele product; -pulver, o.: poeder voor het hoofd; -punkt, m.: hoofdpunt (die vier -punkte ues Himmels: de vier hemelstreken); -putz, m.: 1) voorname (voornaamste) tooi,

2) hoofdtooi, (fig.) kapsel.

IHaupt’lquartier, o,: hoofdkwartier; -quelle, vr.: hoofdbron, voorname (voornaamste) bron; -rad, o.: voornaam (voornaamste) rad; -rebell, m. : raddraaier, belhamel, muitmeester; -rechnung, vr.: algemeene rekening (-rechnungsart, vr.: hoofdregel der rekenkunde); -recht o.: recht van naasting (Zie -fall); -regel, vr.: 1) algemeene regel, 2) voorname (voornaamste) regel; -register, o.: 1) algemeen register, legger, grootboek, kohier, 2) inhouds-register, 3) (in orgels:) voornaamste register; -reif, m.: voorname (voornaamste) hoepel;-religion', vr.: heer-schende godsdienst; -reparatur', vr.:

1)    voornaamste reparatie, 2) algeheele reparatie; -rheder, m.: (kph.) voornaam (voornaamste) reeder; -riegel, vr.: 1) voorname (voornaamste) grendel, sluitboom,

2)    dwarshout, dwarsklamp; -ring, m.: voorname (voornaamste) ring, (fig.) valhoed; -riss, m.: 1) groote (grootste) scheur of berst, 2) (bwk.; schetsteekening, ruwe schets; -rolle, vr.: (tnl. en fig.) hoofd-rol: -runde, vr.: ronde,

IHauptlsache, vr.: hoofdzaak; -sach-lich, bv. n.: voornaamst (bw.: voornamelijk, hoofdzakelijk); -salat, m,: kropsalade; -sanger, m.: eerste zanger; -sangerin, vr.: eerste zangeres, prima donna; -satz, m.: 1) voorname (voornaamste) stelling, (tik.) hoofdzin, hoofdvolzin, (muz.) thema; -schaden, m.: voornaamste schade, (fig.) voornaamste verlies; -schelm, m.: groote (grootste) schelm; -schiff, o.: 1) voornaam (voornaamste) schip, 2) admiraalschip; -schild, o.: (wpk., het) eigenlijke schild; -sehlacht, vr.: 1) groote (veld-)slag, 2) beslissende (veld-)slag; -schlagader, vr.: 1) slagader van het hoofd, 2) voorname (voornaamste) slagader; -schlüssel, m.: looper (d. i. sleutel die op alle sloten past), (fig.) passe-partout; -schmerz, m.: hoofdpijn, pijn in het hoofd; -schmuck, m.: 1) hoofdversiering, hoofdtooi, (fig.) kapsel, 2) voornaamste tooi (der königliche -schmuck:    de koninklijke diadeem);

-schrift, vr.: 1) voornaam (voornaamste) werk (d. i. letterkundig of wetenschappelijk boekwerk), (fig.) klassiek werk, 2) oorspronkelijk handschrift, manuscript; -schriftsteller, m.: voornaam (voornaamste) schrijver (d. i. auteur); -schuld, vr.: 1) hoofdschuld, (het) geheele schuldbedrag,

(voornaamste) schuld; -schuld-ner, m.: 1) hoofdschuldenaar, eigenlijke schuldenaar, 2) voornaamste schuldenaar; -schule, vr.: voornaamste school; -schur, vr.: (de) groote schering (van eene kudde); -schwein, o.: volwassen everzwijn (d. b wild varken); -schwierigkeit, vr.: groote (grootste) moeielijkheid, groot (grootste) bezwaar.

IHaupt'lsegel, o.: (het) groote zeil, voornaamste zeil; -sehne, vr.: groote spier; -seite, vr.: voornaamste zijde, (bwk.) front-zijde, voorfront, voorgevel, (mtw.) kopzijde (kruis, in tegenstelling van „munt”); -siech, bv. n.: ziek in het hoofd; -sitz, m.: hoofdzetel, voornaamste zetel, (fig.) residentie; -sorge, vr.: voornaamste zorg; -spann, o.: (zeew.) middelspant; -spass, m.: 1) onbetaalbare grap, 2) grootste (voornaamste) grap ot klucht; -spieler, m.: (spl.) bankhouder, bankier, (fig.) hartstochtelijk speler; -spiritus, m.: spiritus voor het hoofd; -sprache, vr.: 1) hoofdtaal, heerschende taal, meest in gebruik zijnde taal, 2) moedertaal, oorspronkelijke taal;-stadt, vr.: hoofdstad; -stadter, m.: bewoner van de hoofdstad ; -stadterin, vr.: bewoonster van de hoofdstad; -stadtisch bv. n.: van (uit) de hoofdstad; -stanim, m.: hoofdstam, voornaamste stam, (pik.) stam, hoofdstengel, (kph.) fondskapitaal, bedrijfskapitaal, inlegkapitaal, (ook:) hoofdsom; -stande, m. mrv.: (stk.) algemeene staten, staten-generaal; -stander, m.: hoofdstijl, voornaamste stijl; -starke, vr.: voornaamste kracht, (mil.) hoofdmacht; -starkend, bv.n.: versterkend voor het hoofd; -station, vr.: hoofdstation, voornaam (voornaamste) station; -stein, m.: hoeksteen; -stelle, voornaamste plaats (in een boek); -ste vr.:    hoofdgeld, hoofdelijke omsiag;

-stimme, vr. : voornaamste stem; -stock,

1) voornaamste (eerste) verdieping, (kph.) Zie -stuhl; -stoff, m.: 1) voornaam (voornaamste) bestanddeel, 2) voornaam (voornaamste) onderwerp, hoofdpunt; -strahl, m.: voornaamste straal; -strasse, vr.: 1) hoofdstraat, voorname (voornaamste) straat, 2) groote weg, straatweg, rijweg, heerbaan; -streich, m.: fiksche greep, stoute slag, meesterstuk; -strom, m.: voorname (voornaamste) rivier; -stück, o.: 1) voornaam (voornaamste) stuk, 2) hoofdstuk, kapittel, 3) boven-einde, hoofd-einde (van een ledikant); -stuhl, m.: fondskapitaal, bedrijfskapitaal, inlegkapitaal, (ook:) hoofdsom; -sturm, m.: (mil.) algemeene stormloop; -stütze, vr.: voorname (voornaamste) stut, (fig.) steunpilaar, (wsk.) heele sinus; -sucht, bv.n.: (gnk.) uitvalling van het haar, (vea.) ziekte in het hoofd; -süchtig, bv.n.: 1) zijn (heur) haar verliezende, 2) ziek in het hoofd; -summe, vr.: 1) hoofdsom, 2) Zie -stuhl; -sünde, vr.: hoofdzonde, doodzonde.

IHaupt'ltanzer, m.: eerste danser; -tanzerin, vr.: eerste danseres; -tau, o.: hoofdtouw, voornaamste touw; -theil [tl, m.: voornaam (voornaamste) deel, (van schip:) romp, casco; -thor, o. (-thüre of -thür, vr.): groote deur, hoofd-ingang; -titel, m.: 1) hoofd-titel, 2) titelblad; -ton, m.: (muz.) grondtoon, (tik.) klemtoon; -treffen, o.: Zie -schlacht; -treffer, m.: (spl.) meesterlijke stoot, meesterlijke slag,

m.: tak.

Haupt'chen, o. (-s; mrv. -): hoofdje; I -kohl, m.: kropkool; -lattich, m. (-salat, m.): kropsalade.

Haupt’el, o, gezuiverd erts. I Haiipt dien.

liaupteln (sicli), w. w.: (tnb.) kroppen, zich zetten.

Hauptling, m. (-es, -s; mrv. -e): hoofdman, opperste, opperhoofd, aanvoerder ; (iron.) koninkje, prinsje, vorstje.

haupt'lings, bw.: hals over kop.

IHaus, o. (-es; mrv. Hau'ser): huis (wopnhuis); (fig.) huis (stamhuis, geslacht, familie), (ook:) huisgezin, (ook:) huishouden, huishouding; (str.) huis, sterrenbeeld, gesternte; das regierende -: het regeerende stamhuis; er und sein ganzes -: hij en

meesterlijke zet; -treiben,^o.:^(jag.)^ groote

staatsie-trap; -trumpf, m.: (spl.) voornaamste troef, matador; -tugend, vr.: hoofddeugd, voorname (voornaamste) deugd.

Waiipt’liibel, o.: 1) groot (grootste) kwaad, 2) ongesteldheid in of aan het hoofd; -umriss, m.: ruwe omtrek, ruwe schets; -umstand, m.: voorname (voornaamste) omstandigheid of bijzonderheid; -unterschied, m.: voornaam (voornaamste) onderscheid; -urheber, m.: voornaamste bewerker; -urkunde, vr.: voornaam (voornaamste) document; -ursache, vr.: 1)hoofdoorzaak, voornamef(voornaamste) oorzaak,

2) voorname (voornaamste) reden; -ver-brechen, o.: groote (grootste) misdaad; -vermogen, o.: kapitaal, voornaamste vermogen;-wache, vr. (-wacht, vr.): hoofdwacht, (zeew.) halfdek; -wahrheit, vr.: hoofdwaarheid; -wall, m. 'hoofdwal; -wasser, o.: 1) voornaamste water, (fig.) voornaamste gedeelte eener rivier, vaarwater, 2) geneeskrachtig water voor het hoofd; -wassersucht, vr.: waterzucht in het hoofd; -weg, m.: 1) groote weg, 2) voornaamste weg; -weh, o.: hoofdpijn, pijn m het hoofd; -werk, o.: 1) groot werk, 2) voornaamste werk; -wind, m.: hoofdwind; -wirbel, m.: kruin van het hoofd; -wissenschaft, vr.: voornaamste wetenschap; .-wort, o,: voornaamste woord, woord waarop het aankomt, (tik.) zelfstandig naamwoord; -wunde, vr.: 1) hoofdwond, wond aan het hoofd, 2) voornaamste wond; -wurzeln, vr. mrv.: voorname (voornaamste) wortels; -zahl, vr.: hoofdgetal, voornaamste getal, (tik.) telwoord van hoeveelheid; -zeichen, o.: voornaam (voornaamste) teeken; -zeile, vr.: hoofdregel; -zeitwort, o.: (tik.) zelfstandig werkwoord ; -zeuge, m.: voornaam (voornaamste) getuige; -ziel, o.: hoofddoel; -zier, vr. (-zierde, vr.):    1) voornaam

(voornaamste) sieraad, 2) hoofdtooi, (fig.) kapsel; -zins, m.: grondcijns; -zirkel, m.: stralenkrans om het hoofd; -zoll, m.:

1)    hoofdkantoor van in- en uitgaande rechten, 2) voornaamste tol; -zoller, m.: oppertolgaarder; -zug, m.: 1) voorname (voornaamste) trek, kenmerkende trek,

2)    (van eene letter:) voornaamste haal (die -züge ,entwerfen: schl.: eene schets maken); -zweck, m.: hoofddoel; -zweig,

hoofdtak, voorname (voornaamste)

(-s): (mnw.) goed o, (-s; mrv. -): Zie

zijn geheele huis (d. i. zijn gansche gezin, of ook zijne gansche familie); - und Hof: huis en hof; das - hüten (zu -e bleiben): tehuis blijven; mit etwas zu -e bleiben; (fig. fam.) met iets thuis blijven, met iets niet voor den dag komen; zu -e sein: tehuis zijn, niet uit zijn; in Jülich zu -e sein: in Gulik tehuis behooren, in Gulik woonachtig zijn; nirgends zu -e sein:

1)    nergens tehuis zijn, zich nergens tehuis gevoelen, 2) nergens tehuis behooren, nergens metterwoon gevestigd zijn; mit seinen Gedanken nicht zu -e sein: (fig. fam.) met zijne gedachten elders zijn, afgetrokken zijn; in einer Sache zu -e sein: (fig.) in iets thuis zijn, ervaren (bedreven, geoefend, knap) in iets zijn; nicht recht (nicht wohl) zu -e sein: een slag van den molen beethebben; es wird ihm zu -e und zu Hofe kommen: (fig. fam.) het zal hem in zijne oogen druipen; ein grosses - machen: een grooten staat voeren, op eenen grooten voet leven;

I von -e aus : (spr.) door en door, van het begin afaan; ein Lügner von -e aus: een leugenaar door en door.

IHaus, in Sam I -ahre, vr.: voorhuis; -Sister, vr.: (vog.) tamme ekster; -altar,

m.: huis-altaar; -andacht, vr.: huiselijke godsdienst-oefening; -angelegenheit, vr.: huiselijke zaak; -anzug, m.: huisgewaad, huiskleeding; -apotheke, vr.: huis-apotheek; -arbeit, vr,: 1) huiswerk, 2) werk binnenshuis,

3) werk om tehuis te doen; -arme, m. en vr.: huiszittende arme, bedeelde; -arn, m.: voorhuis ; -arrest, m.: huis-arrest; -arzenei, vr.: huismiddeltje; -arzt, m.: huisdokter; -ausgaben, vr. mrv.: huishoudelijke uitgaven.

IHaus'lbacken. bv. n.: huisbakken, eigengebakken, (fig.) eenvoudig (-backen-brod, o.: huisbakken brood, eigengebakken brood); -bau, m.: (het) bouwen van een huis; -bedarf, m.: huiselijke (of: huishoudelijke) benoodigdheden; -bediente, m.: huisbediende, huisknecht; -besitzer, m.: eigenaar, huisheer; -besitzerin, vr.: eigenaarster, eigenares; -bettel, m. (-bettelei, vr.): (het) bedelen langs de huizen; -bibliothek, vr.: huisbibliotneek; -bier, o.: gewoon tafelbier; -blasé, vr.: vischlijm; -brauch, m.:    1) huiselijke

gewoonte (zum -brauche, of: für den -brauch: voor huiselijk of huishoudelijk gebruik); -brenner, m.: (ins.) schallebijter; -brief, m.: huis-eigen, eigendomsbewijs van een huis; -brod, o.: 1) huisbakken (eigengebakken) brood, 2) brood voor het gewone huishoudelijk gebruik; -buch, o.: huishoudboekje; -büffel, m.: duivelstoejager; -bursche, m.: 1) loopjongen, boodschappenjongen, 2) inwonend student.

IHausjdiel», m.:    1) dief in huis,

2)    inbreker; -diebstahl, m.: 1) diefstal door een der huisgenooten, 2) inbraak; -diele, vr.: voorhuis; -diener, m.: huisknecht; -dienerschaft, vr.: (de) ondergeschikten des huizes, (de) dienstboden; -drache, m.: (iron.) huisplaag; -durchsuchung, vr.: (rcht.) huiszoeking; -ehre, vr.: eer des huizes, (fig.) vrouw des huizes (die -ehre machen: de eer des huizes ophouden, de honneurs waarnemen); -eigenthümer |tl,

m. (-eigner, m.): eigenaar, huisheer;

21

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandseh. 2e druk.

hui

en is

m.:

m.:

nuis,

ndel

m.:

m.:

uur waarop men

-einrichtung, vr.: huiselijke (of: huishoudelijke) inrichting; -ente, vr.: (vog.) tam eend; -erziehung, vr.: huiselijke opvoeding, (fig.) huisonderwijs, opleiding door huisonderwijs; -eule, vr.: (vog.) kat-uil.

IHaus’lfenster, o.: raam van een huis; -flur, vr.: voorhuis; -frau, vr.: 1) huisvrouw, 2) vrouw des huizes,

3) huishoudende vrouw; -freund, m.: huisvriend; -friede (-frieden), m.: huiselijke vrede; -gebacken, bv. n.: Zie -backen; -gebrauch, m.: huiselijk gebruik; -gefieder, o. (-geflügel, o.): tam gevogelte, pluimgedierte; -geist, m.:

1)    beschermgeest des huizes, 2) kwelgeest, kwelduiveitje; -geld, o.: huishuur; -genoss, m.: huisgenoot (die -genossen, m. mrv.: de

'sgenooten; -genossenschaft, vr. enk.: de huisgenooten, inz. de ondergeschikten, de dienstboden); -genossin, vr.: huisge-noote; -gerath [t],o.: huisraad; -geschaft, o.: huishoudelijke zaak; -gesetz, o.: wet des huizes; -gesinde, o. enk.: (de) dienstboden; -gewand, o.: huisgewaad, huisklee-ding; -giebel, in.: huisgevel; -glocke, vr.: huisklok; -glück, o.: huiselijk geluk;-gott, m.: huisgod (-götter, m. mrv.: huisgoden); -götze, m.: huisgod; -grille, vr.: (ins.) krekeltje aan den haard.

IHaus'lhaft, vr.: huis-arrest; -hahn, m.: huishaan; -halt, m.: (het) huishouden, (de) huishouding; -halten, w. o. onr. h.: huishouden (Einem - halten: het bestier over iemands huishouden voeren; mit Yielem halt man -, mit Wenigem kömmt man aus: spr.: met veel huis te houd geen kunst, maar met weinig rond te komen wel); -halter (-halter), m.: huishouder; -halterin, vr.: huishoudster; -halterisch (-haltig), bv. n.: huishoudelijk, (fig.) zuinig (-halterisch sein mit: zuinig zijn op, spaarzaam gebruiken); -haltigkeit, vr.: huishoudelijkheid, (fig.) zuinigheid; -haltung, vr.: huishouding; -haltungs, in Sam. (-buch, o.:    1. huishoudboekje,

opschrijfboek der huishoudelijke uitgaven, 2. boek over de huishoudkunst; -kosten, vr. mrv.: huishoudkosten; -kunst, vr.: huishoudkunst, kunst om eene huishouding te bestieren; -regel, vr.: huishoudregel; -sachen, vr. mrv.: huishoudelijke zaken; -wissenschaft, vr.: huishoudkunde); -ham-mel, m.: (iron.) huismusch, hokvaste huishen (iemand die nooit of zelden uitgaat); -henne, vr.: huishen; -herr, m.:    1) huisheer, 2) heer des huizes;

-herrschaft, vr.: 1) heer en vrouw des huizes, 2) huishoudbestier; -hoch, bv. n.: huishoog; -hofmeister, m.: 1) huismeester,

2)    majordomus; -huhn, o.: tamme kip; -hund, m.: huishond.

IHaus Ijiingfer, vr.: 1) dochter des huizes, 2) huishoudster, 3) dienstmaagd; -kafer, m.: (ins.) tikkertje; -kalender, huishoud-kalender, huishoud-almanak; -kaninchen, o.: tam konijn; -kanzier, m.: huiskanselier; -kapelle, vr.: huiskapel; -kaplan, m.: huiskapelaan; -kasse, vr.: kas voor de huishoudelijke uitgaven, huishoudkas; -katze, vr.: huiskat; -kauf, m.: koop van een huis: -kellner, m.: hofmeester; -kirche, vr.: huiskapel;-kleid, o. (-kleidung, vr.): huiskleeding, huisgewaad; -knecht, m.: huisknecht; -kost, vr.: gewone kost, gewone pot; -kreuz, o.: oorlog: om de rechten der dynastie;-krone, vr.: erfelijke kroon; -lamm, o.: huislam, (fig.) lieveling; -laub, o. (-lauch, m.): huislook; -leben, o.: 1) huiszittend leven,

2) huiselijk leven; -lehrer, m.: 1) huisonderwijzer, 2) gouverneur bij kinderen ; -lehrerin, vr.: gouvernante; -leinwand, vr.: eigengemaakt linnen, met de hand geweven linnen; -leute, m. mrv.: 1) huis-genooten, 2) huurders; -madchen, o. (-magd, vr.): dienstmaagd, dienstmeisje; -mann, m.: 1) huurder, 2) huisbewaarder; -mannskost, vr.: gewone kost, gewone pot; -marder, m.: tamme marter; -mark, o.: (pik.) varkensvenkel; -mast (-mastung, -mastung), vr.: stalvoeder, stalvoedering; -maus, vr.: (de) gewone muis; -meier, m.: (hist.) majordomus; -meister, m.: huismeester; -meisterin, vr.:huismeesteres; -miethe [tl. vr.: huishuur (Einem die -miethe aurkündigen: iemand de huur opzeggen); -mittel, o.: huismiddeltje; -mutter, vr.: 1) vrouw des huizes, 2) huishoudende vrouw, goede (degelijke) huishoudster; -mütterlich, bv. n.: echt huishoudelijk.

IHaus'lordnimg;, vr.: regel des huizes; -orgel, vr.: huis-orgel; -pflichten, Vr. mrv.: huiselijke plichten; -plage, vr.: huisplaag; -plan, m.: plan (teekening) van een huis, (fig.) plan der huishouding; -postille, vr. : verzameling leerredenen voor huiselijk gebruik; -prediger, m.: huisprediker; -priest, m.: huispriester; -rath [t], m.: huisraad; -ratte (-ratze), vr.: (de) gewone rat, kelderrat; -raumung, vr.: verhuizing; -rechnung, vr.: huishoudrekening; -recht, o.: recht in eigene woning; -regel, vr.:

1)    regel des huizes, 2) regel in de huishouding; -regiment, o.: 1) gezag in hu'

2)    huishoudbestier; -riegel, m.: gre__ van de huisdeur; -rock, m.: huisjas.

IHaus'lsaclien, vr. mrv.: 1) huiselijke zaken, 2) huishoudelijke zaken; -sasse, gezeten burger ;-sassig, bv. n.: gezeten, gevestigd, woonachtig (inz. in een eigen huis); -schabe, vr.: (ins.) kakkerlak; -schlachten, o.: (het) in huis slachten, (de) slacht; -schlachter, slachter die uit slachten gaat bij particulieren ; -schlüssel, m.: huissleutel; -schmuck, m.: (de) kroonjuweelen; -schneider, m.:    1) vaste kleermaker

(van een huisgezin), 2) hofmeester, huismeester ; -schoss, m.: belasting op gebouwde eigendommen; -schuhmacher (-schuster), m.: vaste schoenmaker (van een huisgezin); -schule, vr.: bijzondere school; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwa-luw; -schwein, o.: voor de slacht gemest wordend varken; -schwelle,vr.: huisdrem-pel; -segen, m.: huiselijke zegen, (fig.) kroost, huwelijkszegen; -sorge, vr.: 1)huiselijke zorg, 2) zorg voor de huishouding; -sperling, in.: (vog.) huismusch; -spinne, vr.: (ins.) huisspin, spinnekop; -staat, m.: hofhouding; -stand, m.: huiselijke gesteldheid ; -steuer, m.: 1) belasting op gebouwde eigendommen, 2) bruiloftsgeschenk (wat men aan pasgehuwden in hun huishouden geeft); -streit, m.: huiselijke twist, (fig.) oneenigheid in de familie; -stunde, vr.:

gewoonlijk thuiskomt of

HAUSTAFEL.

823

HAYEREI.

tehuis is; -suchung, vr.: (rcht.) huiszoe-

I Mans'I taf el, vrx opsomming van de huiselijke plichten; -taube, vr.: (vog.) tamme duif; -tenne, vr.: voorhuis; -teufel, m.: (fig.) duivel in huis, rustverstoorder, kwelduivel, huisplaag, (vog.) kemphaan; -thier [t], o.: huisdier; -thor, o.: o.: oprij-poort; -thüre, vr.: huisdeur, buitendeur, straatdeur, voordeur; -trauer, vr.: huiselijke rouw, familie-rouw; -trauung, vr.: voltrekking van het huwelijk aan huis; -trunk (-trank), m.: gewone drank; -trup-pen, vr. mrv.: troepen uitsluitend ten dienste van den vorst; -tuch, o.: eigenge-weven (uit de hand geweven) linnen; -tu-gend, vr.: huiselijke deugd; -übel, o.: familie-kwaal, familie-gebrek; -uhr, vr.: huisklok; -unke, vr.: (iron.) huismusch (iemand die altijd thuis zit), (ook:) kwelduivel, huisplaag.

I Hans [va ter, m.: huisvader, (fig.) huismeester, huishoudbestierder; -vater-lich, bv. n.: van (bw.: als) een goed huisvader; -verbraucn, in.: huiselijk gebruik; -verstand, m.: gezond verstand; -vertrag, m.: 1) familie-overeenkomst, 2) eigen (d. i.: eigendomsbewijs) van een huis; -ver-walter, m.: hofmeester, huismeester, huishoudbestierder; -verwalterin, vr.: huishoudster; -verwaltung, vr.: huishoudbe-stier; -vieh, o.: huisdier (ook mrv.: huisdieren); -vogt, m.: 1) huisbewaarder, 2) Zie -verwalter, 3) cipier, directeur eener gevangenis; -vogtei, vr.: 1) huisbewaar-derschap, 2) huismeesterschap, 3) gevangenis; -wanze, vr.: (ins.) wandluis, weegluis; -wappen,o.: geslachtswapen, familiewapen; -wasche, vr.: (de) wasch in huis, (fig.) gewone wasch; -weib, o.: 1) huisvrouw, 2) huismoeder; -weiblich, bv, n.: echt vrouwelijk, (fig.) moederachtig; -we-sen, o.: huishouding; -wiesel, o.: (drk.) gewone wezel; -wirth [tl, m.: 1) heer des huizes, 2) hoofd van het huisgezin, 3) huishoudbestierder; -wirthin [t],vr.: 1) vrouw des huizes, 2) huismoeder, huishoudende vrouw; -wirthschaft [t], vr.: huishoudbe-stier, huishouding; -wurz, m. (-wurzel, m.): huislook; -zins, m.: huishuur ; -zucht' vr.: huiselijke tucht, huiselijke orde.

Hauschen, o, (-s; mrv. -): huisje.

Ihau'sen, w. o. h.: huizen, wonen; (fig.) huishouden, te werk gaan, te keer gaan, razen, tieren; w. b.: huisvesten, herbergen.

IHau sen, z. n. m. (-s; mrv. -): (visch;) «teur; | -blasé, vr.: viscnlijm; -fisch, m.: «teur; -rogen, m.: kaviaar; -stein, m.: steur-bezoar.

Hauser, o. mrv.: huizen; I -bau, m.: (het) huizenbouwen.

Hausir [ie], in Sam. I -handel, m.: (het) venten.

liausi'ren [ie], w. o. h.: met koopwaar venten, langs de huizen venten, (ook:) op den boer loopen (d. i, koopwaar uitventen aan de bewoners van het platteland); - gehen: Zie hausiren; Hausirer [iej, m. (-s; mrv. -): 1) venter, rondventer, marskramer, 2) colporteur.

Haus’ler, m, (-s; mrv. -): 1) dorpeling,

2) huurder, 3) daggelder,

liaus'lich, bv. n.: huiselijk; (fig.) stil, eenvoudig; (ook:) zuinig, spaarzaam; sich

-    niederlassen: zich metterwoon vestigen:

I -keit, vr.: huiselijkheid, (fig.) huishoudelijk overleg, zuinigheid, (ook:) huishouden, huiselijk leven, eigen thuis (meine -keit: mijn thuis).

Hausling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Hausler.

liaussen, bw.: buitenshuis.

IHaut, vr. (mrv. Hau'te): huid, vel; (fig.) schil, bast; (ook:) vlies; er (sie) ist eine gute, ehrliche -: (fig. fam,) hij (zij) is een goede, brave vent (ziel); eine lustige eene vroolijke ziel; er ist nichts als - und Knochen (es ist nichts als - und Knochen an ihm): (fam.) hij is letterlijk vel over been; in keiner guten - stecken: in geen goed vel steken ; ich möchte nicht in seiner

-    stecken: ik zou niet graag in zijne schoenen staan; eine harte - haben: eene dikke huid hebben; auf derfaulen- liegen: luieren, den luilap uithangen; aus der -fahren wollen: uit zijn vel dreigen te springen; bis auf die - nass: doornat, tot op zijn hemd nat; es gilt seine -: zijn leven is er mede gemoeid, hij kan er best het hachje bij inschieten; seine - zu Markte tragen: zijne huid er aan wagen; Einem die - voll schlagen: iem. afrossen, iemand afranselen; sich seiner - wehren: zijn leven verdedigen, zich te weer stellen; mit heiler (ganzer) - davon kommen: heelhuids er van af komen; mit - und Haaren: met huid en haar; mit einer -überzogen: met een vliesje of schilletje bedekt; einem Thiere [Tl die - abziehen: de huid (het vel) van een dier afstroopen; Einem die - über die Ohren ziehen: (fam.) iemand het vel over de ooren halen.

IHaut, in Sam. I -artig, bv. n.: velach-tig, (fig.) vliesachtig; -ausschlag, m.: huiduitslag; -beschreibung, vr.: beschrijving van de huid; -blutader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -braune, vr. (gnk.) kroep; -deckflügler, m.: vlies-vlQugelig insect; -drüse, vr.: huidklier; -entzündung, vr.: huid-ontsteking; -falte, vr.: gerimpeld vel; -farbe, vr.: huidkleur, (fig.) gelaatskleur, gelaats-tint; -flügel, m.: vliesvleugel; -flü-gelig, bv. n.: vliesvleugelig; -flügler, m.: vliesvleugelig insect; -form, vr.: goudsla-gersvorm; -jucken, o.: jeuking der huid; -krankheit, vr.: huidziekte; -kultur, vr.: zindelijkheid op de huid; -lehre, vr.: leer der huid; -los, bv. n.: niet met huid (vel, vlies, schil) bedekt; -muskei, m.: (ontl.) huidspier; -pflege, vr.: zindelijkheid op de huid; -schaudern, o.: rilligheid, huivering; -wurm, m,: huidworm.

IHaut (spreek uit; hoo), in Sam. I-bois, vr.: Zie Hoboe; -boist,m.: Zie Hoboist; -gout. m.: sterkgekruidheid; -relief, o. (-s; mrv. -s) (bhk.) hautrelief.

Haut chen, o, (-s ; mrv. -): huidje, velletje, vliesje ; - unter der Zunge: tongriem.

liau'teln, w. b.: van de huid ontdoen; villen; afstroopen; schillen, pellen.

liauten, w. b.: Zie hauteln; sich -, w. w.: ruien, (ook:) de huid afwerpen.

liau’ticht, bv. u.: huidachtig, velach-tig, vliesachtig; hau'tig, bv. n.: met eene huid (een vel, of een vlies) bedekt; Hau-tung, vr.: ruiing, (ook:) huid-afwerping.

El a va nu ah. vr.: (adk.) Havanna.

Haverei’, vr.: Zie Haferei.

enz.

da:

-zange

mi

(fig¹,)

ver-

m.:

I bei

baverirt' [ie], bv.n.: zeeschade (averij) geleden hebbende.

Hay, enz.: Zie Hai, bayd'nisch, bv. n.: van (of: in den trant van) den componist Hay dn. Hazard spiel, o.: Zie Hasardspiel. Haz el, vr.: pruik.

he, tsw.: he!, o!, ei!, och!, hei!, ho!; -hei daar!, wacht eens!

Heb, in Sam. I -amme,vr.: vroedvrouw; -ammenkunst, vr.: verloskunde; -ammen-stuhl, m.: kraamstoel; -arzt, m.: vroed-meester, verloskundige; -opfer, o.: (kkl.-hist.) hef-offer. Zie ook Hebe in Sam.

He’be (spreek uit: hee’-bee), vr. (-s of -ns): (fab.) Hebe (de godin der jeugd).

He’be (spreek uit: heeb'-e), in Sam. I -arm, m.: arm van den hefboom; -balken, m.: 1) kraanbalk, 2) wip (eener wip-brug); -baum, m.: hefboom; -bock, m.: (wkt.) kraan; -eisen, o.: ijzeren hefboom, handspaak, koevoet, (hik.) heftangje; -gabel, vr.: gaffelpaal; -gerüst, o.: hef-toestel; -griff, m.: handvatsel; -korb, m.: mand met ooren; -korn, o.: tiendkoorn; -lade, vr.: katrol, (fig.) windas; -leiter, m.: heftuig, hijschtuig; -mahl, o.: traktatie (onthaal) aan het werkvolk als een huis onder dak gebracht is; -maschine, vr.: hef-werktuig; -punkt, m.: steunpunt van een hefboom; -ring, m.: (art.) nchtring ; -schmaus, m.: Zie -mahl; -schulter, vr.: (bijb.) schouder van het hef-offer; -seil,

o.: heftouw;-spiegel,m.:hefschijf;-stange, • vr.: Zie -eisen; -tuch, o.: jachtnet; -winde, vr.: dommekracht, kelderwinde;

, vr. (-zanglein, o.): (hik.) heftangje; -zeug, o.: heftuig, hijschtuig, dommekracht; windas, kaapstand, kraan, enz. Zie overigens Heb.

He’bel, m, (-s; mrv. -): (wkt.) hevel, hefboom, handspaak, koevoet; (bij bakkers:) zuurdeeg, gist, gest.

heben, w. b. onr. (hob; geho'ben): heffen, tillen, beuren; opheffen, optillen, opbeuren; (fig.) verheffen, verhoogen; (ook:) opheffen, wegnemen; in die Höhe - (empor -): omhoog heffen, optillen; der Wind hebt den Staub: de wind doet het stof in de hoogte gaan, de wind maakt dat het stuift; einen Schatz -: eenen schat opgraven; Wein aus dem Fass heben: wijn uit het vat tappen; Einen in die Kutsche oder aus der Kutsche -: iemand in of uit het rijtuig helpen; Einen aufs Pferd -: iemand te paard helpen; Einen aus dem Sattel -: iemand uit den zadel lichten (ook fig.); ein Kind aus der Taufe -: een kind ten doop houden; die Stimme -: de stem verheffen; das Herz-: het hart verheffen; Einen bis zum Himmel -: iem. verheffen tot in de wolken; Künste und Wissenschaften -: kunsten en wetenschappen bevorderen of aanmoedigen; Geld -:

4) geld heffen; 2) geld innen; Schwierig-keiten -: moeielijkheden uit den weg ruimen; einen Irrthum [t] -: eene dwaling wegnemen; einen Streit -: eenen twist doen eindigen, een geschil uit den weg ruimen; die Schönheit -: de schoonheid verhoogen. I -, w. onpers. onr.: es hebt ‘ch: (fam.) mijn hart komt in mijne keel. I sich -, w. w. onr.: in de hoogte gaan, zich verheffen, (ook:) zich in de hoogte werken; sich hinweg -: zich ver-

wijderen, heengaan, (fig.) verdwijnen.

He ber, m. (-s; mrv. -): heffer, tiller;. opheffer, optiller, opbeurder; [(fig.) heffer, (ook:) bevorderaar, (ook:) weg-nemer; (ontl.) hefspier; (hik.) heftangje;. (wkt.) windas, dommekracht, tiltuig. kraan; (ook:) hevel; I -förmig, bv. n.: hevelvormig.

Heb’ling;, m. (-s; mrv. -e): hefboom.

Hebra'er, m. (-s; mrv. -): Hebreër; Hebra’erin, vr. (mrv. -nen): Hebreeuw-sche; hebra’isch, bv. n.: Hebreeuwsch (das Hebra'ische: het Hebreeuwsch); He-braisi'ren [iel, w.b.: Hebreeuwsch maken; Hebrais’mus, m. (-; mrv. -ismen): He-braïsmus.

Hebriden, vr. mrv.: (adk.) Hebriden; hebri’disch, bv. n.: Hebridisch (die Hebri-dischen Insein: de Hebridische eilanden, de Hebriden.

Hebnng, vr.: 1) opheffing, optilling, opbeuring; (fig.) verhevenheid, hoogte; 2) heffing (van geld) ‘. 3) belasting; (ook:), inning (van belastingen); (fig.) ontvangst.

Hech'el, vr.: hekel; Einen durch die - ziehen: (fig.) iemand over den hekel halen, (ook:) iemand op zijn voorman zetten, iemand de les lezen; I -bank, vr.r. hekelbank; -frau, vr.: hekelaarster; -kamm, m.: (pik.) naaldkervel; -macher, hekelmaker; -mann, m.:    1) hekelaar,

2) hekelmaker; -scherz, m.: hekelende scherts, bijtende scherts; -schrift, vr.: hekelschrift; -werg, o.: werk van vlas of hennep; -zahn, m.: tand van een hekel.

hech’eln, w. b.: hekelen (ook fig.).

Hech'ler, m. (-s; mrv.-): hekelaar (ook fig.).

Hecli'sel, o. (-s): hakselstroo.

Hecht, m. (-es. -s; mrv. -e): snoek;

1 -angel, m.: haak om snoek te vangen--apfel, m.: ramboers-appel, zure a -bars, m.: snoekbaars; -brut, vr.: 1) van snoek, 2) jonge snoekjes;-grau, bv.

n.: snoekgrijs; -kiefer, m.: kieuw van een snoek: -kopf, m.: snoekekop;-kraut, o.: (pik.) snoekenblad, adderkruid; -reisser,. m.: snoek-zouter, gezouten-snoekverkoo-per; -satz, m.: Zie -brut; -schimmel, m.: roodgespikkeld paard; -teich, m.: snoek-vijver.    ,    x

Hecht’chen, o. (-s; mrv. -): snoekje..

Heek, o. (-es,    -s; mrv. -e): hek,

heining, schutting; (zeew.) achterdek;

I -balken, m.: hekbalk; -boot, o.: hekboot;, -bord, o.: hekboord; -feuer, o.: (mil.) hekke-vuur; -flagge, vr.: achterdeks-vlag; -groschen, m.: wisseldaalder; -jagen, o.: (jag.) (het) jagen in heggen, (ook: het) wildstroopen; -jager, m.: (jag.) strooper ; -nmtter, vr.: vrouw die kind op kind krijgt, (iron. gem.) zeug; -thaler, wisseldaalder; -zeit, vr.: broeitijd.

Heck'e, vr.: 1) heg, haag; (fig.) kreupelhout; 2) hek, heining, schutting;

3) broeikooi (voor vogels); 4) paartijd, broeitijd; 5) (het) broeien, (het) broeden;

der - sein: (fam.) bij het hek zijn,bij de hand zijn.

Ihec’ken, w. b. en o.: 1) paren; 2) broeien, broeden; uitbroeien; 3) (pop.) samenhokken.

IHec’ken, z. n. o.: paring; (het) broeien; (pop., het) samenhokken; | -adel,.

i MwttBWii m v K-wssa

?• I ip!-*! pi* U»h b fr: MP 3    ^ - * I* U: f M&l HeIf IdisJ i

ïj§pi*&kkü ihiföiü !iï ïïftr ï

pfll?PIllllf!lM!s!l!l|i|>I?MfMII!If!r! ?    êr.h

Heer de, vr. (en Meer den, in Sam.) Zie Herde, Herden.

das - in kanden haben: (fig.) het Heft in handen hebben; 2) (van boekwerken :) aflevering, gedeelte, ingenaaid klein aantal vellen druks; 3) haak, pin, stift; 4) (pik.) rank, (ook:) binddraad, bind-ïtje; (hik.) hechtnaad. left, in Sam. I -eisen « * nmrnP.rnzfir

Heer‘es, in Sam. I -arm, m.: legerdrom, leger-afdeeling; -bewegung, vr.: legerbe-weging.; -flucht, enz.: Zie Heerfluclit, enz.; -folge, vr.: (mil.) tweede ban; -kraft, yr.: legersterkte, legermacht, (fig.) gewapende macht; -menge, vr.: legerdrom; -zucht, vr.: krijgstucht.

Hefen, vr. mrv.: zuurdeeg; gist, gest; (fig.) heffe (des volks); auf die - kommen (auf den - sitzen): (fig. fam.) op zwart zaad zitten, geheel op zijn; bis auf die - kommen geheel op zwart zaad komen, geheel in het achterspit komen ; den Kelch bis auf die - leeren: den drinkbeker leegdrinken tot op den bodem; Wein von den - ziehen: wijn klaren, wijn aftappen; I -brod, o.: gezuurd brood;-kuchen, m. : koek van zuurdeeg; -stück, o. (-teig, m.): gezuurd deeg.

he'ticht, bv. n.: gistig, gestig (-schmecken: gestig smaken); he'fig, bv. n.:

1)    met gist vermengd, gist bevattend,

2)    drabbig, droesemig.

IHeft, o. (-es; mrv. -e): 1) heft, hecht, greep, handvatsel, steel, (van degens, enz.:) gevest; das - in Handen haben: (fig.) het heft in ’

teentje;

IHeft, in Sam. I -eisen, o.: omroerijzer, omroer-stang; -faden, m.: rijgdraad, (hik.) hechtdraad; -haken, m.: (fig.) houvast; -kraut, o.: (pik.) leeuwevoet; -lade, vr.: (boekbinders-)naaibank; -latte, vr.: ver-bindings-lat; -los, bv. n.: zonder heft, zonder steel; -macher, m.: heftenmaker; -nadel, vr.: hechtnaald; -pflaster, o.: hechtpleister ; -pulver, o.: kleefpoeder; -scharte, vr.: snoeimes-heft; -schnur, vr.: hechtdraad, rijgdraad, (fig.) bindtouw; -weise, bv. n. en bw.: in afleveringen.

Heffchen, o. (-s; mrv. -): 1) heftje, steeltje, 2) haakje, pinnetje, stiftje,

3) (van boekwerken:) dunne aflevering.

Heffe, vr.: (het) opbinden van den wijnstok,

Heffel, o. en m, (-s; mrv. -): Zie

Heftclien.

lieffeln, w. b.: vastbinden, vasthechten.

heften, w. b.: vastmaken, vasthechten, vastbinden; (tnb.) opbinden, (hik.) hechten; (bij boekbinders:) innaaien; verloren -: (kim.) ineenrijgen; die Augen - auf: (fig.) zijne oogen vestigen (of: gericht houden) op; seine Gedanken auf etwas -: zijne aandacht op iets vestigen, aan (om, over) iets denken; Einem etwas auf den Aermel (spr.) iemand iets op de mouw spelden.

heft'ig, bv. n.: 1) hevig, (fig.) geweldig; 2) heftig, driftig; I -keit, vr.: 1) hevigheid, 2) heftigheid, drift.

Heffler, m. (-s; mrv. -): haak-drager.

He ge, vr.: beschutting; - und Pflege, behoorlijke zorgdraging. Zie overigens

Hage.

He'gel, m. (-s; mrv. -): knipmes.

Hegemonie, vr.: opperbevel.

lie gen, w. b.; 1) Zie hagen; 2) huis-

vesten, herbergen; (tig.) voeden, koesteren ; Einen bei sich -: iemand herbergen, eene schuilplaats aan iemand verkenen; Einen - und pflegen: iemand koesteren en troetelen, alle mogelijke zorg voor iem. dragen; Freundschaft gegen Einen -: vriehdschap voor iem. voeden, iemand vriendschap toedragen; Feindsehaft -: vijandschap koesteren; einen Hass -: haat voeden, eenen haat koesteren; einen Zweifel -: twijfel koesteren, twijfel voeden, twijfelen; eine Meinung -: de meening koesteren, de meening aankleven; Irrthümer [t] -: dwaalbegrippen koesteren.

van.

vr.: manier

ein

vr. :

Heh’er, m. (-s; mrv. -): Zie Haher.

Helil, m. en o. (-es,-s): geheimhouding, verheling, verberging; geheim; ohne -: onverbloemd, zonder omwegen, rondweg, ronduit; er hat es keinen -: hij maakt er geen geheim

hehlen, w. b.: verhelen, verbergen; (gestolen goed:) helen; Hen'ler, m. (-s; mrv. -) : 1) verheler, verberger, 2) heler van gestolen goed (der - ist so gut wie der Stehler: spr.: de heler is zoo goed als de steler, de heler is evengoed strafbaar als de dief; HeMerin, vr. (mrv. -nen):

1)    verheelster, verbergster, 2) heelster van gestolen goed.

hehr, bv. n.: (dk.) verheven, grootsch, indrukwekkend, majestueus; heilig; l-messe, vr.: (kkl.) hoogmis; -rauch,m.: dikke mist, rook van heibrand.

Hehr'thum [t], o. (-s): (kkl.) Sacrament des outaars.

hei’da, tsw.: hopsa, heisa. •

iHei'de, vr.: heide, hei, heigrond; (pik.) heidekruid; ('tig.) bosch; I -bereiter, m.: boschwachter te paard; -besen, m.: hei-bezem, hei-boender; -biene, vr,: (ins.) wilde bij, (fam.) hei-bij, driedekker, vrouw die wat mans is; -blume, vr.: (pik.) heidebloempje; -blüthe [t], vr.: bloesem van heidekruid; -böckchen, o.: gast (zeker aantal schoven) boekweit; -buseh, m.: heidekruid, struikgewas op de heide; -flachs, m.: in het wild groeiend vlas; -futter, o.: heidegras, op de heide groeiend beestenvoeder; -gebüseh, o. (-gestrauch, o.): Zie -husch; -gries, m. (-grütze, vr.)': boekweite-grutten (mrv.); -hahn, m.:(vog.) korhaan; -honig, m.: wilde honig, honig van in ’t wild levende bijen; -huhn, o.: (vog.) korhen; -knecht, m.: boschknecht; -korn, o.: (pik.) boekweit; -kraut, o.: heidekruid; -kresse, vr-: (pik.) wild peperkruid; -land, o.: hei-land, heigrond, heide; -laufer, m.:    1) boschwachter,

2)    boschknecht; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik, boschleeuwerik ; -pfrieme, vr.: (pik.) brem; -rauch, m.: dikke mist, rook van hei-brand; -reiter, m.: boschwachter te paard; -rosé, vr.: (pik.) wilde roos, hondsroos; -schare, o. mrv.: schapen die men op de heide laat grazen; -schwamm, m.: (pik.) paddenstoel.

IHeicte, m. (-n; mrv. -n): heiden; wie ein - fluchen: (tig.) vloeken als een heiden, vloeken als een ketter; zu -n machen: heidensch (of: heidenen) maken. Zie ook Heiden.

Heidel, m.: 1) heidekruid, 2) boekweit; I -beer, in Sam. (-busch, m., of: -strauch, m., of: -staude, vr.: mirtebessestruik); -beere, vr.: blauwe bes boschbes,mirtebes,

wilde moerbezie ;-blume, vr.: fluweelbloem; -brei, m.: gruttenmeel-pap, pap van boekweitmeel of van boekweitgrutten -gries, m.: boekweite-grutten (mrv.); -hahn, m.: korhaan; -winde, vr.: wilde boekweit.

Heiden, m. mrv.: heidenen; I -art, der heidenen; -bekehrer, m.: (Prot.) zendeling onder de heidenen^ (R.    K.) missionaris; -bekehrung, vr.:

bekeering van de heidenen; -bild, o.: afgodsbeeld; -dreck, m.: (pha.) maanbol-lensap, (gnk.) kinderpek (eerste zwarte drek); -geld, o.: driftgeld, betaling voor het grazen van vee (das kostet mich

-    geld: fam.: dat kost mij razend veel geld); -glauben, m.: heidensch geloof^ -haar, o.: haar op het hoofdje van een pasgeboren kind; -haut, vr.: vuiligheid op het hoofdje van een pasgeboren kind; -koth [tl, m.: Zie -drek.; -land, o.: heidensch land, land der heidenen; -larm, m.: heidensch leven, helsch spektakel; -leben, o.: leven der heidenen, leven van een heiden; -lehrer, m.: leeraar onder de heidenen (Zie -bekehrer); -rauch, m.: dikke mist, rook van heidebrand; -reichr o.: heidensch rijk, (pik.) taschjeskruid -r -sitte, vr.: gebruik onder de (gewoonte der) heidenen; -stadt, vr.: heidensche stad; -tempel, m.: heidensche tempel; -thum [t], o.: heidendom; -volk, heidensch volk, (tig., de) heidenen; -zeit, vr.: heidensche tijd.

hei dicht, bv. n.: heiachtig; hei’dig, bv. n.: 1) vol heidevelden, 2) vol heidekruid; Hei’din, vr. (mrv. -nen): heidin; heid’nisch, bv. n.: heidensch; Heiduck',

m.    (-en; mrv. -en): 1) heiduk, infanterist, voetsoldaat, 2) lakei in Hongaarsche kleederdraeht.

Iheil, bv. n.: heel, gaaf, ongeschonden; (tig.) gaaf, gezond, (ook:)genezen,hersteld;

-    werden: heelen, genezen; ein Geschwür von -er Haut: een vanzelf ontstane zweer;, mit -er Haut davon kommen: heelhuids er van af (of: er uit) komen.

IHeil, o. (-es, -s): heil, geluk; sein -versuchen: zijn geluk beproeven; es war mir zum -: het was gelukkig voor mij; dem Könige: heil den koning; - dem, der ....: gelukkig hij, die im Jahre des -s: in het jaar des Heils, in het jaar des Heeren.

IHeil, in Sam. I -anstalt, vr.: genees-inrichting, (tig.) hospitaal, ziekenhuis;-art,, vr,: geneeswijze; -bad, o.: 1) geneeskrachtig bad, bad van mineraal water,

2)    geneeskrachtige bron, minerale bron,

3)    badplaats; -blatt, o.: (pik.) waterruit; -bock m.: gesneden bok; -bringend, bv.

n. : 1) geluk aanbrengend, 2) heilzaam; -bringer, m.: heilaanbrenger, (tig.) redder; -brunnen, m,: gezondheidsbron, minerale bron; -butt, m. (-butte vr.): (visch:) heilbot; -froh, bv. n.: zeer blijde; -gott, m,: (fab.) god der geneeskunde (Esculapius);-göttin, vr.: (fab.) godin der gezondheid(Hygieia); -holunder (-holder), m.: wilde vlier; -jahr,

o. : jaar des heils, jaar des Heeren; -kraft, geneeskracht; -kraftig, bv. n.: geneeskrachtig ; -kraut, o.: 1) geneeskruid, 2) guichheil, murik, muurkruid; -kunde, vr.: geneeskunde; -kundig, bv. n.: geneeskundig; -kunst, vr.: geneeskunde;

kun

eme -e

als

chen:

vr.:

vr.:

IHeim, m. en o. (-es, -s; mrv. -e): >rp, gehucht, buurtschap, buurt, plaats. Iheim, bw.: naar huis; -begleiten: naar huis brengen, thuisbrengen ; - tallen: ten deel vallen, aankomen; - führen: mee naar huis nemen; -geben: 1) teruggeven, (fig.) betaald zetten, 2) overlaten aan; - gehen: naar huis gaan, (fig.) het tijdelijke met het eeuwige verwisselen;    - kommen: naar huis komen,

thuiskomen; - leuchten [3] (- zünden 131): korte metten maken met, weinig plichtplegingen maken met; sich - machen: huiswaarts keeren, terugkeeren naar huis: Einem etwas - schlagen: (iemand noodzaken iets) terug te nemen; - stellen; overlaten aan; - zahlen: terugbetalen.

IHeiiii, in Sam, -buch, o.: plattelands-wetboek; -bürge, m.: 1) dorpsschout, platte-lands-burg bidder: -fa

-künstler, m,: geneesheer; -los, bv. n,: 1) heilloos, rampzalig, (fig.) slecht, erbarmelijk, 2) slecht, goddeloos, (fig.) onzalig; -losigkeit, vr.: 1) heilloosheid, rampzaligheid, (fig.) slechtheid, erbarmelijkheid, 2) slechtheid, goddeloosheid, (fig.) onzaligheid; -methode, vr.: geneeswijze; -mittel, o.: geneesmiddel, medicament (-mittellehre, vr.: geneesmiddelenleer); -monat, m.: Kerstmaand (December); -pflanze, vr.: geneeskruid; -pflaster, o.: heelpleister; -plan, m.: plan van genees-dige behandeling; -quelle, minerale bron, (theo.) bron des heils, genadebron; -salbe, vr.: geneeskrachtige zalf of balsem; -schmied, m.: hoefsmid (tevens paardendokter); -statte, vr.: plaats ter genezing, herstellings-oord (-statten suchen: fig.: zich telkens verleggen om eenig solaas te vinden); -stoff, m.: medicament (-stoffskunde, vr.: geneesmiddelenleer): -trank, m.: geneesdrank, (apothekers-) drankje, (fig.) heilzame drank; -verfahren, o.: (genees- of heelkundige) behandeling; -wasser, o.: geneeskrachtig water, mineraal water; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): 1) alants-wortel, 2) tormentilkruid, malve, kaasjeskruid. Zie ook Heils.

Hei land, m. (-es, -s; mry. -e): redder, verlosser; (theo.) Heiland.

heil bar, bv. n.: geneeslijk, te genezen; I -keit, vr.: geneeslijkheid.

hei'len, w. b.: heelen, genezen, beter maken; (fig.) herstellen ; w. o. s.: genezen, heelen, beter worden; Hei’ler, m. (-s; mrv. -): genezer, (fig.) redder, verlosser, (gesneden hengst:) ruin.

IHei'lig:, z. n. o.: (kkl.) Sanctus; das dreimal -: het driemaal heilig, lliei'lig;, bv. n. en bw.: heilig; (fig.) plechtig; der -e Abend: de avond voor eenen heiligen dag, (inz.) de avond vóór Kerstmis;    das -e Bein: (ontl.) het

heiligbeen; der -e Christ: Kerstmis, het Kerstfeest, (fig.) het Kerstgeschenk; das -e Ding: (gnk.) de belroos; das -e Feuer: (gnk.) het Antonius-vuur; der -eGeist: (theo.) de Heilige Geest (die Heilige-geistwurz, vr.: pik. de angelica, de engelwortel, het engelkruid); die -e Jungfrau: (theo.) de Heilige Maagd; ein -es Recht: (fig.) een heilig recht, een geheiligd recht; das -e römische Reich : (hist.) het Heilige Roomsche rijk; die -e Schrift: de Heilige Schrift;

Stille : eene heilige stilte, eene plechtige stilte: der -e Tisch: het altaar; die -e Woche: de heilige week, de stille week, de lijdensweek; -halten: heilig houden, heilig beschouwen, heiligen; - spre-(kkl.) heilig spreken, heilig verklaren, canoniseeren ; -versprechen : plechtig beloven; I -butt, m.: (visch:) heilbot; -haltung, vr.: heiliging; -heu, o.: (pik.) spurrie; -holz, o.: 1) pokhout, 2) witte populier; -keit, vr.: heiligheid (Seine -keit: Zijne Heiligheid, de Heilige Vader, de Paus); -machend, bv.n.: heiligmakend, heiligend; -macher, m.: heiligmaker, heiliger; -machung, vr.: heiligmaking, heiliging; -sprechung, vr.: heiligspreking, heiligverklaring, canonisatie.

Heilige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: heilige; ein wunderlicher -: (fig. fam.) een rare snaak. I -, z. n. o. (-n): (het)

heilige. Zie ook Heilig z. n. o.

IHei'ligen, in Sam. I -bein, o.: (kkl.) been (d. i. gebeente) van eenep, of eene heilige, (ontl.) heiligbeen; -bild, o,: beeld van een (eene) heilige, heiligenbeeld; -blende, vr.: nis van een (of: voor een) heiligenbeeld; -buch, o.: legendenboek, verzameling van legenden (der heiligen); -dienst, m.: vereermg (biddende aanroeping) van de heiligen; -duft, m.: reuk van heiligheid; -fresser, m.: (fig. fam.) huichelaar, schijnvrome; -gebein, o.: gebeente van een (eene) heilige; -geschichte, geschiedenis (legende) van een (eene) heilige, Zie ook -touch; -glanz, m. : lichtkrans ; -haus, o.: (aan eenen of eene heilige toegewijde) kapel; -holz, o.: 1) pokhout, 2) witte populier; -kapelle, vr.: Zie -liaus; -marchen, o.: Zie -geschichte; -pfleger, m.: kerkmeester; -sage, vr.: legende; -schein, m.: lichtkrans;-schrein, m.: juweelen-kistje; -verehrung, vr.: Zie -dienst; -woche, vr.: (kkl.) octaaf.

Ihci’ligen, w. b.: 1) heiligen, 2) wijden.

Hei ligthum [t], o. (-s; mrv. -thümer [t]): heiligdom.

Hei’ligthnms [tl, in Sam. I -kasten, m.: reliquieënkastje; -raub, m.: kerkroof; -rauber, m.: dief van gewijde kostbaarheden, besteler van eene kerk of van kerken; -schander, m.: heiligschennispleger.

Hei’ligiing, vr.: 1) heiliging, 2) wijding.

Heils, in Sam. I -ausschuss, m.: commissie van openbaar welzijn; -glaube, m.: geloof des heils, (fig., het) ware geloof; -mittel, o.: (theo.) genademiddel; -ordnung, vr.: (theo.) verleening (toedee-ling) van de goddelijke genade.

heil'sam, bv. n.: heilzaam; I -keit, heilzaamheid.

Heilung, vr,: 1) genezing, 2) herstel.

Hei'lungs, in Sam. I -art, vr., enz.: Zie Heilart, enz.

emeester, 2) aanspreker, doodbidder; -fahrt, vr.: terugreis, terugtocht; -fall, m.: (rcht.) terugkeering (aan den eigenaar bij den dood des gebruikers), vervalling (aan); -fallig, bv. n.: terugkee-rend, vervallend (aan den eigenaar bij den dood des gebruikers); “-falligkeit, vr.: bepaling dat het bij den dood des gebruikers vervalt of weer terugkeert aan den eige-

mis-

-wappen, o.: geslachtswapen.

heisa, tsw.: heisa!, toe maar!, komaan!

lieiscli, bv. n.: heesch, schor.

Heische, in Sam. I -satz, vr.: (tik.) gebiedende volzin, (wsk.) postulaat, on-omstootelijke stelling.

hei'sclien, w. b.: eischen, vereischen, vorderen.

heiser, bv. n.: heesch, schor; I -keit, vr.: heeschheid, schorheid.

heiss, bv. n.: heet; brennend -: brandend heet, gloeiend heet; die -e Zone: (adk.) de verzengde luchtstreek; ein -es Yerlangen: een vurig verlangen; -e Thra-nen vergiessen: heete (bittere) tranen storten; man hat ihm die Holle - gemacht: (fam.) men heeft hem het vuur na aan de schenen gelegd; was ich nicht weiss, macht mich nicht heiss: (spr.) wat ik niet weet maakt mij niet warm noch koud, wat ik niet weet deert mij niet; es ist hier ein -es Pflaster: (fam.) alles is zeer duur hier;

naar; -führung, vr.: medevoering (medeneming) naar huis ; -gang, m.: terugtocht (terugweg) naar huis; (tig.) overlijden, dood; -kehr, vr.: terugkeer naar huis: -krank, bv.n.: onweerstaanbaar verlangend naar huis; -kunft, vr.: tehuiskomst, terugkeer naar huis; -recht, o.: burgerrecht, naturalisatie (Ertheilung [t] des -rechts: verleening van het burgerrecht, naturalisatie; -rechtsbrief, m.: akte van naturalisatie); -reise, vr.: terugreis; -ritt, m.: terug-rit naar huis; -ruf, m.: terugroeping; -steuer, vr.: bruidschat, uitzet; -suchen, w. b.: bezoeken (i. a. b.); -siech, bv. n.: Zie -krank; -sucht, vr.: onweerstaanbaar verlangen naar huis; -suchung, vr.: 1) bezoek, 2) bezoeking (Maria -suchung: kkl.: Maria Boodschap); -tücke. vr.: 1) valsch-heid, arglistigheid, 2) boos opzet, 3) verraderlijke streek; -tückisch, bv,n.: valsch, arglistig, boosaardig, verraderlijk; -warts, bw.: huiswaarts, terug; -weg, m.: terugweg naar huis; -weh, o.: heimwee; -wollen, w. o. onr. h.: naar huis willen; -zahlung, vr.: terugbetaling, (fig, fam.) betaaldzetting, inpepering; -zug, m: terugtocht naar huis.

Hei'matli [tl, vr.: 1) geboorteplaats, 2) geboorte-land, vaderland, 3) ouders-huis, ouderlijk huis; in die - kehren: in het vaderland terugkeeren, (van troepen:) naar hunne haardsteden terugkeeren; -los, bv. n.: zonder thuiskomen, zonder vaderland, (fig.) gebannen, als balling rondzwervend; -recht, o.: Zie Heimreckt.

liei'mathliclt [t], bv,n.: vaderlandsch geboorte-; van thuis.

Heim chen, o. (-s; mrv, -): krekeltje, heimpje.

liei’meln, w. o. h.: 1) aanhoudend naar huis verlangen; 2) een onweerstaanbaar verlangen naar huis inboezemen, telkens aan huis doen denken, alles thuis herinneren; 3) naar huis gelijken, juist zijn gelijk het thuis is.

liei’miscli, bv. n.; inheemsch; (fig.) alledaagsch, gewoon; sich - machen: doen alsof men tehuis is; -e Tauben: makke (tamme) duiven.

heimlich, bv. n. en bw.: 1) heimelijk, geheim; (fig.) incognito; - beschleichen: onopgemerkt op het lijf vallen; - halten: geheim houden, verbergen; - lachen: in zijn vuistje lachen; - thun: geheimzinnig zijn, doen alsof men groote geheimen heeft of kent; sich - verheirathen [t]: in het geheim een huwelijk aangaan; -e Ehe: geheim huwelijk; -es Gemach: geheim gemak, bestekamer, sekreet, (ook:) nachtstoel, stilletje; -e Simde; geheime zonde, (fig.) zelfbevlekking; die -en Theile [TJ: de schaamdeelen; 2) huiselijk, (fig.) rustig, kalm, genoeglijk, (van het weder:) lekker, heerlijk; es ist da recht -: men is daar zeer goed, men is daar volkomen op zijn gemak; I -haltung, vr.: geheimhouding, verberging; -keit, vr.: 1) heimelijkheid, geheim, (fig.) afzondering, (ook:) plaats van afzondering, 2) huiselijkheid, rustigheid, genoeglijkheid (-keiten, vr. mrv.: geheimen, mysteriën); das -thun, z. n. o.: het doen alsof men groote geheimen heeft of kent, de geheimzinnigheid.

Hein'ricli, m. (-s): Hendrik; der böse (pik.) het glaskruid, het bengelkruid;

der gute - (der stolze -): (pik.) de goede Hendrik, de algoede ganzevoet.

Hein rike, vr. (-ns): Hcndrika, Hen-riette.    _ _    _

Heinz, m, (-ns): Hein (verkort van Hendrik): (akk.) trek-os, ploeg-os; (mnw.) kettingpomp; der faule -: (schk.) het fornuis, de oven.

Hein’ze, m. (-ns): Zie Heinz en Heinzen.

Hein’zel, in Sam. I -bank, vr.: (tech.) snijbank, snijmolen, (akk.) hakselsnijder; -mannchen, o.: (pik.) alruin, (fig.) kaboutermannetje, duikelaartje.

Hein zen, in Sam. I-kunst, vr.: (mnw.) kettingpomp; -seil, o.: trektouw.

Heirath [t], vr.: huwelijk; auf die -gehen: eene vrouw zoeken; sie hat eine ungleiche - gethan: zij heeft zieh trouwd. Zie Heiratlis,

hei’ratlien 11], w. o. h. en w. b.: trouwen; unter seinem Stande -: beneden zijnen stand trouwen.

Hei'rather [tl, m. (-s; mrv. -): trouwer.

Heiraths [t], in Sam. I -antrag, m.: huweïijks-aanzoek; -brief, m.: trouw-akte, huwelijks-akte, (ook:) contract der huwe-lijks-voorwaarden, (fig.) trouwceel, trouw-brief; -erlaubniss [s], vr.: vergunning om te trouwen; -fahig, bv. n.: huwbaar; -ge-danke, m.: gedachte over trouwen (mit -gedanken umgehen: ernstig aan trouwen denken); -gesetz, o.: wet op het huwelijk; -gut, o.: huwelijksgoed, bruidschat, uitzet; -kontrakt, m.: Zie -brief; -lust, vr.: lust (trek, geneigdheid, zucht, verlangen) om te trouwen; -lustig, bv. n.: trouwlustig ; -macher, m.: Zie -stifter; -macherin, vr.: Zie -stifterin ;-schein, m.: 1) trouwceel, trouwbrief, huwelijks-akto, 2) vergunning om te trouwen; -stifter, m.: bewerker (tot stand brenger) van een huwelijk; -stifterin, vr.: bewerkster (tot stand brengster) van een huwelijk; -stif-tung, vr.: bewerking (tot stand brenging) een huwelijk; -sucht, vr.: trouwziek-; Zie ook -lust; -süchtig, bv. n.: trouwziek, trouwlustig; -vertrag, m.: contract der huelijks-voorwaarden; -ver-wandtschaft, vr.: familie-betrekking door aanhuwelijking, aangetrouwdebetrekking;

door huwelijk verkregen

-zang-

he

-blütig, bv. n.: warm van bloed, (fig.) driftig; -durst, m.: brandende (geweldige) dorst; -geliebt, bv. n.: innig bemind; -gratig, bv. n.: weerbarstig; -hunger, razende honger, hongerwoede, (gnk.) etende tering, onverzadelijkheid, (fig.) ver-slindzucht; -hungrig, bv. n.: uitgehongerd, (fig.) gulzig, begeerig; -machung, vr.: (van leder:) gaar-looiing: -schüren, z. n o.: (het) heetstoken (van eenen oven);-sporn, driftige aard.

heissa, tsw.: Zie heisa, lieissen, w. b. onr. (hiess; geheis’sen): heeten, gebieden, bevelen; Einem (of: Einen) etwas -: iemand iets heeten, iem. iets gebieden; Einen etwas thun -: iem. heeten (gebieden, bevelen) iets te doen; Einen gehen -: iemand gebieden heen te gaan; Einen schweigen -: iemand het zwijgen opleggen, iemand gebieden te zwijgen; 2) noemen, heeten; das heisse ich arbeitën: dat noem ik werken, dat heet ik werken; Einen willkommen -: iemand welkom heeten; etwas gut -: iets goedkeuren. I -, w. o. onr, h.: genaamd zijn, genoemd worden; (fig.) beteekenen, willen zeggen, beduiden; wie heisst er: hoe heet hij?, hoe is zijn naam?; was heisst das (was soll das -): wat beduidt dat (wat moet dat beteekenen)?; wie heisst das auf Deutsch: hoe heet dat in het Duitsch?; das heisst so viel als: dat wil zooveel zeggen als; das heisst arbeiten: dat heet werken, dat verdient den naam van werken: wenn Sie wissen, was das heisst, Yater zu sein: als gij weet wat het zeggen wil (wat het in heeft) vader te zijn. I -, w. onpers. onr. h-: es heisst: het heet, het zeggen is, men zegt, er wordt gezegd; es heisst, dass..., het heet, dat,..., het zeggen is, dat....; damit es nicht heisse: opdat er niet gezegd kunne worden.

hei'ter, bv. n.: 1) helder, onbewolkt; - werden: opklaren; 2) opgeruimd, blij, vergenoegd, vroolijk; I -keit, vr.: 1) helderheid, onbewolktheid, 2) opgeruimdheid, vergenoegdheid, vroolijkheid.

hei tern, w. b.: 1) opvroolijken, 2) ophelderen, doen opklaren; sich -, w. w.: ophelderen, opklaren. .

heiz'foar, bv. n.: warm te stoken, waar gestookt kan worden ; I -keit, vr.: geschiktheid om warm gestookt te worden.

lieizen, w. b.: 1) stoken in, warm stoken, 2) vuur aanleggen in; Hei’zer, m. (-s; mrv. -): stoker; Heiz'ung, vr.: warm-stoking, verwarming, (fig.) brandstof. Hekta’re, vr.: hectare, bunder.

Hek tik, vr.: 1) teringachtigheid,2) tering; hek'tisch, bv. n.: teringachtig.

Hektogramm , o. (-es; mrv. -e): (gew.) •ons; Hektoli'ter, o. (-s; mrv. -): hectoliter.

Held, m. (-en; mrv. -en): held; (fig. fam,) baas; ein - im Saufen: een baas in het zuipen.

Helden, in Sam. I -alter, o.: heldentijd; -arm, m.: heldenarm; -bahn, vr.: helden-loopbaan; -bliek, m.: heldhaftige blik, helden-oog; -brief, m.: (lett.) heidenbrief; -buch, o.: boek der heldendaden, boek met heldenzangen; -dichter m.: heldendichter; -dichtung, vr.: 1) heldendicht, 2) heldenzang; -fabel, vr.: heldenfa-bel;-gedicht, o.: heldendicht; -geist, m.: heldengeest; -geschichte, vr.: heldenge-

schiedenis ; -geschlecht, o.: heldengesla cht; -gestalt,vr.: heldengestalte; -grosse, vr,: heldengrootheid ; -haft, bv.n.: heldhaftig; -heer, o.: heldenleger, heldhaftig leger; -herz, o.: heldhaftigheid, heldenmoed; -kraft, vr.: heldenkracht; -lied, o.: heldenlied, heldenzang; -massig, bv. n.: heldhaftig; -massig-keit, vr.: heldhaftigheid; -muth [t], m.: heldenmoed; -müthig [t], bv. n.: heldhaftig; -oper, vr.: helden-opera, helden spel; -ruhm, m.: heldenroem; -sage, vr.: helden-sage, helden-legende; -schaar, schar], vr.: heldenschaar; -seele, vr.: heldenziel; -sinn, vr.: heidenzin;-sprache, vr.: heidentaai; -tenor, m.: tenorzanger voor de heldenrollen; -that, vr.: heldendaad; -tod, m.: heldendood (den -tod sterben: sterven als een held); -tngend, vr.: heldendeugd; -volk, o.: heidenvolk, heldhaftig volk; -weib? o.: heldin; -wurger, m.: heldendooder; -zeit, vr.: heldentijd.

Heldentlmm [t], o. (-s): 1) heldengrootheid, heldhaftigheid, 2) (de) helden (mrv.).

Heldin, vr. (mrv. -nen): heldin.

Helehe, vr. (-ns): Helena.

Helenen, in Sam. I -feuer, o.: (zeew.) Castor en Pollux, Sint-Elmusvuur; -kraut, o.: (pik.) alantswortel.

helTen, w. o. [3] onr. h. (hilf, hilfst, hilft; half; gehol’fen): helpen; (fig.) baten, dienen, strekken; Einem -: iemand helpen, aan iemand hulp verleenen; Einem arbeiten -: iemand helpen werken, iemand bij zijn werk behulpzaam zijn, (fam.) iem. een handje helpen; Einem aus dem Wagen -: iem. uit het rijtuig helpen; Einem aus der Noth [t] iem. uit den nood helpen; Einem auf das Pferd -: iem. te paard helpen stijgen, (fig.) iemand te paard helpen; Einem auf die Beine -: iemand overeind helpen, (fig.) iem. op de been helpen; Einem von etwas -: iem. van iets af helpen; Einem vom Brode -:(fig. fam.) iem. het hoekje om zenden, iem. van het tooneel doen verdwijnen, iem. kapot maken; Einem davon -: iemand weghelpen, iemand helpen om weg te komen; zu etwas -: helpen voor iets, goed (dienstig) zijn voor iets, bevorderlijk zijn aan iets, medewerken tot iets (wozu kann das -: wat kan dat baten?, waartoe kan dat dienen?); Einem zu etwas -iemand aan iets helpen, iemand behulpzaam zijn om tot iets te geraken; Einem zu seinem Glücke -: iemands geluk bevorderlijk zijn; Einem zurecht-: iemand terecht helpen; für etwas - (gegen etwas -, wider etwas -): goed zijn voor iets, baten tegen iets; wogegen nicht zu - ist: waartegen niets helpt (baat); dem nicht zu - ist: waarvoor geen hulp meer is; wem nicht zu rathen Lt] ist, dem ist auch nicht zu -: wie zich niet wil laten raden, die is ook niet te helpen; hilf dir selbst, so wird dir Gott -: (spr.) help u zelven, dan zal God u helpen; sich zu - wissen: zich weten te helpen; was wird es mm. -: wat zal het hem helpen (baten) ? was hilft es: wat helpt het (wat baat het); so wahr mir Gott helfe: 1) zoo waarlijk helpe mij God, 2) zoo waar als God leeft; helft (tsw.):

lp, help!    . .

Helfer, m. (-s; mrv. -): helper, hulp; (kkl.) diaken; I -amt, o.: (kkl.) diaken-

van

van

om

schap; Helfers -: 1) handlanger, 2) medeplichtige.

Helikon, m. (-s): (fab.) Helicon; Heliogabal', m. (-s): Heliogabalus; Heli-ome’ter, m. (-s); zonnemeter, heliometer; Helios, m, (-): de zon; Helioskop', (-es, -s; mrv. -e): helioscoop; Heliotrop’, m. en o, (-es, -s; mrv. -e): (pik.) heliotroop.

IHell, o. (-es, s; mrv. -e): (zeew.) hel (d. i. bergplaats voor touwen, blokken, enz.); I -bewahrer, m.: (zeew.) bootsman.

Ihell, bv. n.: hel, schel, helder, klaar, licht; -e Farben: helle (schelle) kleuren; ein -es Gelachter: een schaterend gelach; eine -e Glocke: eene schelklinkende klok; in -en Haufen: in dichte drommen, in groote zwermen, jn groote troepen; ein -er Kopf: (fig.) een heldere kop, een verlicht verstand; ein -es Licht: een schel licht (in ein -es Licht stellen: in een helder licht stellen); eine -e Stimme: eene schelle stem; die -e Wahrheit: de zuivere waarheid; -e Zwischenraume (m. mrv.): (gnk.) heldere oogenblikken; der Mond scheint -: 1) de maan schijnt helder, 2) het is lichte maan; es ist -er Tag: het is klaar dag; an -em Tage (bei -em Tage): op klaar lichten dag; I -augig, bv. n.: helder van oogen, met lichte oogen; -blau, bv.n.: lichtblauw; -braun, bv. n.: lichtbruin; -butt (-butte), vr.; (visch:) heilbot; -denkend, bv. n.: helderdenkend, schrander; -dunkei, bv. n. : schemerig, z, n. o.: schemerlicht, schemering, (schl.) licht en bruin, licht en schaduw; -farbig, bv. n.: licht kleur, (fig.) blond; -fuchs, m.: licht rosachtig paard, licht vospaard; -gelb, bv.

n.: lichtgeel; -grau, bv. n.: lichtgrijs; -grün, bv. n.: lichtgroen; -haarig, bv. n.: lichtblond van haar; -roth [t], bv. : n:: lichtrood; -sehend, bv. n.: helderziende, (fig.) scherpzinnig; -seher, m.: (een) helderziende, (gnk.) somnambule; -seherin, vr.: (eene) helderziende, (gnk.) somnambule; -sichtig, bv. n.: goed van gezicht, (fig.) vol doorzicht; -sichtigkeit, vr.: goed gezicht, (fig.) goed doorzicht; -weg, m.: hellende (glooiende) weg; -weiss, bv. n.: helder wit, spierwit, sneeuwwit.

Hell'e, vr.: helderheid, klaarheid, doorschijnendheid; (fig.) lichtheid (d. i. volheid van licht), (ook:) glans, luister, blin-kendheid; (teen.) glanspoeder; (schl.) licht; (in bosschen:) opene plek.

Hellehar’de, vr.: hellebaard (piek met eene bijl er aan); -nschaft, vr.: stok de hellebaard; -ntrager, m.: hellebaardier; Hellebardi’rer [ie], m. (-s; mrv. -): hellebaardier,

liell'ekorus, m. (-); (pik,) nieskruid.

hellen, w. b.: 1) helder (licht, klaar, doorschijnend, blinkend) maken; 2) hellend (glooiend) maken; w. o. h.: 1) ophelderen, opklaren; 2) hellen, glooien.

Helle’ne, m. (-n; mrv. -n): Helleen, Griek; helle'nisch, bv. n.: Helleensch, Grieksch: Hellenis’mus, m. (-; mrv. -nis'-men): ITellenismus (echt oud-Grieksche uitdrukking); Hellenist’, m. (-en; mrv.-en): Hellenist (1. Griekenvriend; 2. beoefenaar van het Grieksch); hellenistisch, bv.n.: Helleensch, Grieksch.

Hell er, m. (-s; mrv. -): duit; bei -und Pfcnnig bezahlen: betalen tot den laatsten duit; keinem - werth [t]: geen duit waard, green cent waard; wer den -nicht ehrt, ist des Thalers nicht werth [tl: (spr,) wie het kleine versmaadt, is het groote niet waard.

Hell'espont, m. (-es): (adk.) Hellespont.

heilig, bv. n. 1) vermoeid, afgetobd, 2) dorstig, uitgedorst; I -keit, vr.: 1) helderheid, lichtheid, doorschijnendheid, blin-kendheid, 2) vermoeidheid, 3) dorstigheid.

HeUuiig*, vr. (z. n. van w. b. en o. hellen).

Helm, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil., wpk., pik., schk. en vlk.) helm; (bwk.) kap, koepeldak, koepel; (zeew. en fig.) roer; (van ankers, bijlen, enz.:) handvatscl, steel, schaft; I -biene, vr.: (ins.) hommel; -binde, vr.: helmband; -blume, vr.: (pik.) helmbloem; -busch, m.: helmbos, vederbos (pluim) op den helm; -dach, o.: koepeldak; -decke, vr.: (wpk.) helmmanteltje, (ook:) helmdek; -feder, vr.: helmveder; -fenster, o.: vizier (van een helm);-för-mig, bv. n.: helmvormig; -gewölbe, o.: welfdak, koepeldak; -gitter, o.: vizier (van een helm); -holz, o.: helmstok, roerpin; -hut, m.: helmvormige hoed; -kappe, vr.: helmvormige pet; -kraut, o,: (pik.) duin-helm, duingras; -lehen, o-: (hist.) adellijk leen, helmleen; -los, bv. n.: ongehelmd, zonder helm; -mütze, vr.: helmvormige pet; -reif, m.: vizierroedje; -rost, m.: vizier (van een helm); -schieber, m.: beweegbaar gedeelte van het vizier; -schlange, vr.: (drk.) helmdragende (gehelmde) slang; -schmied, m.: helmenmaker, vervaardiger van helmen; -schmiede, vr.: helmensmederij, helmenmakers-werkplaats; -schmuck, m.: helmversiering; -stock, m.: (zeew,) helmstok, roerpin; -strauss, m. (-stutz, m.): vederbos (pluim) op een helm; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif; -visir, o.: vizier (van éen helm); -wulst, m.: (wpk.} helmwrong ; -zeichen, o. (-zierath [tl, o.): helmversiering, (inz.) vederbos, pluim.

hel men, w. b.: 1) eenen helm opzetten» (wpk.) met eenen helm tooien; 2) van een steel (van een handvatsel) voorzien.

hel'mig, bv. n.: gehelmd, helmdragend»

Helo’te, m. (-n; mrv. -n): (hist,) Heloot.

Hel'singftr, o. (-s); (adk.) Elzeneur.

Helve tten, o. (-s): (adk.) Helvetië, Zwitserland; Helve'tier, m. (-s; mrv. -): Helvetiër, Zwitser; helve’tisch, bv. n.: Helvetisch, Zwitsersch.

Hemd, o. (-es; mrv. -en): hemd; Einen bis aufs - ausziehen: (fig.) iem. uitkleeden tot op zijn hemd; das - ist mir naher ala der Rock: (spr.) het hemd is nader dan de rok; I -armel, m.: hemdsmouw; -kleid, o.:

hang-kleed; -knopf, m.: hemdsknoop; -kragen, m.: hemdskraag; -krause, vr.: geplooide borststrook, zjaboo; -nadel, vr.: borstspeld; -preischen, o.: handlubbe, mansjet; -schlitz, m.: split (borstsplit) van een hemd; -schnalle, vr.: hemdsgespje» -spange, vr.: hemdshaakje.

Hemdeken, o. (-s; mrv. -): 1) hempje; 2) half hempje.

Hemispka re, vr.: (adk.) halfrond; hemispha'risch, bv. n.: halfronds-.

Hem in, in Sam. I -eisen, o.: remijzer; -feder, vr.: (in horloges:) |pal; -fisch, m.:

hem men, w. b.: tegenhouden, stuiten, (fig,) belemmeren; (wagens:) remmen; Hem'mer, m. (-s; mrv. -): tegenhouder, stuiter, (fig.) belemmeraar, (van wagens:) remmer, (aan wagens:) remschoen, remketting, (in horloges:) pal; Hem’merling, m. (-s; mrv. -e): (van een appel:) vierde-partje, (vog.) goudlijster; Hemm ling, m. (-es, -s; mrv. -e): gesnedene, castraat; Hem’mung, vr.: tegenhouding, stuiting, (fig.) belemmering, beletsel, hinderpaal, (aan wagens:) remtoestel. rem, (in horloges:) pal, (gnk.) bloedstelping (HenT-mungsurtheil [t], o.: vonnis dat de tenuitvoerlegging van een ander vonnis stuit).

Hengst, m. (-es; mrv. -e): hengst; , -füllen (-fohlen), o.: hengstveulen, man-netjes-veulen; -geld, o.: hengstgeld, dek-geld; -mann, m.: man van den hengst.

Hen’kel, m. (-s; mrv. -): heng-sel, hengel, handvatsel, oor; I -dukaten, [m.: Zie 16 regels verder; -flasche, vr.: flesch met een oor of handvatsel; -form, vr.: vorm (gedaante) van het (of: van een) handvatsel; -gefass, o.: vaas (pot, kom, kan, kruik, enz.) met een oor (of: met ooren); -korb, m.:    1) hengelmand,

2) mand met ooren (of: met een oor); -schale, vr.: drinkenskopje met een oor; -stüek, o.: penning meteen oortje; -tasse, vr.: Zie -schale ; -thaler,m.: Zie-stiick; -topf, m.: pot met een oor (of: met ooren); das -töpfchen machen: (fig.) de handen in

liefkoozing tegen een kind): poesje, engeltje, enz.

Hen'ne, vr.:

neus

iem.

onr.

zuigvisch; -gabel, vr.: stuitgaffel;-keil, m.: stuit-wig; -kette, vr.: remketting; -schuh, remschoen.

de zijden zetten, zoo, dat de ellebogen uitsteken

Hen’kelchen, o. (-s; mrv. -): heng-seltje (oortje, handvatseltje, enz.),

hen'keln, w. b.: van hengsels (ooren, handvatsels, enz.) voorzien; ein gehen-kelter Dukaten: een dukaat met een oortje.

hen ken, w. b.: oph^ngen; hen’kens-werth (tl, bv. n.: waard om opgehangen te worden.

Henker, m. (-s; mrv. -): beul; zum -(der -, was der -, was -s), tsw.: drommels, verduiveld, te weerga; geh’ zum - (dass dich der -): loop naar den drommel, loop naar de hel; daraus werde der - klug: (fam.) daar moge de duivel uit wijs worden; sein eigener - sein: zich zelven martelen; er fragt den - darnach: (fam.) hij maalt er geen duivel om; er ist ganz des -s: hij is stapelgek; I -beil, o.: bijl van den beul; -block, m.: blok (om op te onthoofden); -frist, vr.: (fig.) kort uitstel; -geld, o. (-lohn, o.): beuls-loon; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): galgemaal, (fig.) afscheidsmaal; -massig, bv. n.: beulachtig, (fig.) wreedaardig; -schwert, o.: zwaard van den beul; -strick, m.: strop. Zie Henkers.

Henkerei', vr.:    1) beulswoning,

2) beulswerk, ophangerij; Hen’kerin, vr. (mrv. -nen): 1) beulsvrouw, 2) wreedaardig schepsel; hen kerisch, bv. n.: beulachtig, (fig.) wreedaardig.

Henkers, in Sam. I -frau, vr.: vrouw van den beul; -knecht, m,: beulsknecht; -strick, m.: strop.

Henn’elien, o.: kipje ;(als woordje van

hen, kip; (van sommige vogelsoorten): wijfje; fette -: vette hen, (pik.) smeerwortel; | -gat, o. (-s): (zeew.) hennegat; -hutten, w. o. h.: kippevel krijgen of hebben.

HeiTnegan, o. (-s): (adk.) Henegouwen.

Henriet’te, vr. (-ns): Henriëtte,, Hendrika; Henri'ke, vr. (-s): Hendrika, Henriëtte; Henriquinquist', m. (-en; mrv. -en): (stk.) aanhanger van Hendrik den Yijfde (d. i. van den Graaf van Cham-bord).

Iher, bw.: 1) hier; kommen Sie -: kom hier; nur - damit: voor den dag er mee (geef op maar; zeg op maar); die Hand -: geef op (geef hier) uwe hand; 2) (met voorzetsels of in spreekwijzen:) von weitem -: van ver weg; von oben -: van boven af; von da - (von dort -): daar vandaan; wo -: waar vandaan; ich habe ihm gezeigt wo er - ist: (pop.) ik heb hem op zijn voorman gezet; weit - (von weit -): ver hier vandaan, van verre;nicht weit - sein: niet veel te beteekenen hebben, (ook:) niet verder zien dan zijn lang is; um Einen -: om iemand heen; um etwas -: om iets heen; über Einen - sein: iem. aantasten, zich op werpen, (fig.) iemand over den hekel halen; hinter Einem - sein: iem. naloopen, (fig. Tam.) iem. achter zijne vodden zitten;

3) (tijd betreffende); vom Anfange -: van het begin afaan; von Alters -: van ouds her; von Ewigkeit -: van eeuwigheid her; von drei Tagen -: van drie dagen her; erst von gestern -: eerst sedert gisteren viele Jahre - (seit vielen Jahren -): sedert vele jaren; wie lange ist es -: hoelang ia het geleden ?

Iher, in Sam. I De Samenstellingen met her zoeke men op hare alphabetische plaats.

Iherah', bw.: af, naar beneden; dem Berg -: den berg af; die Stiege -: de trap af; von oben -: van boven neer; vom Himmel -: uit den hemel neer.

Iherah', in Sam. (*) I -bemühen, w. b.: (aan iemand) de moeite geven om beneden te komen; -beugen, w. b.: neerbuigen; -blasen, w. b. onr.: 1) af blazen, 2) uit de hoogte neerblazen; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) in verval brengen, aan lagerwal brengen, (boomen:) vellen; -eilen, w, o. s : zich naar beneden spoeden; -fahren, w. o. s.: naar beneden varen of rijden; - fallen, w. o. onr. s.: van boven neervallen; -fliegen, w. o.

s.: naar beneden vliegen, (fig.) wegvliegen; -fliessen, w. o. onr. s.: neerstroomen; -gehen, w. o. onr. s.: naar beneden gaan, (fig.) afdalen (im -gehen: in het afdalen); -hangen, w. o. onr. h.: afhangen, neerhangen; -hangen, w. b.: 1) laten hangen, 2) lager hangen; -heben, w. b. onr.: aftillen, af beuren,

(*) Met „herab” kunnen zeer vele werkwoorden samengesteld worden, die men niet hier vermeld vindt, omdat men dan vóór de beteekenis, die het werkwoord zonder „herab” heeft, slechts „af” of „naar beneden” behoeft te zetten.

naar

(fig.) afnemen; -helfen, w. b. onr. [3]: naar beneden helpen; -holen, w. b.: naar beneden halen; -kollern, w. o. h.: naar beneden rollen of tuimelen; -kommen, w.

o. onr. s.: naar beneden komen, (fig.) in het verval komen, (fam.) in het achterspit geraken; -können, w. o. onr. h.: 1) naar beneden kunnen komen, 2) er af kunnen; -kriechen, w. o. onr. s.: naar beneden kruipen ; -lassen, w. b. onr.: naar beneden laten (sich -lassen, w. w onr.: zich naar beneden laten zakken; fig.: zich verwaardigen; sich zu Einem -lassen: tot iemand afdalen, zich met iem. die minder is op ééne lijn stellen); -lassend, bv. n.: minzaam; -lassung, vr.: neerlating, (fig.) minzaamheid; -machen, w. b.: (fam ) er van losmaken (sich -machen, w. w.: naar beneden gaan of komen); -mogen, w. o. onr. h.: gaarne naar beneden willen; -müssen, w. o. onr. h.: naar beneden moeten; -nehmen, w. b. onr.: 1) er van afmoeten; 2) er van afnemen, wegnemen; -nöthigen [tl, w. b.: noodzaken om naar beneden te komen ; -reissen, w. b. onr.: naar beneden rukken; -rinnen, w. o. onr. s.: neerstroomen; -rollen, w. o. s. en h.: naar beneden rollen, neerrollen; -schaffen, w. b.: naar beneden brengen; -scheinen, w. o. onr. h.: neerschijnen; -schiessen, w. o. onr. h. en s.; neerschieten, neerstorten; w. b. onr.: neerschieten, er van afschieten; -schiffen, w. b.: van boord afbrengen; w. o. s : voor stroom afdrijven, de rivier afzakken; -schwimmen, w. o. onr. s. en h,: voor stroom afzwemmen of afdrijven; -sehen, w. o. onr. h.: neerzien; -setzen, w. b : 1) er van afzetten, 2) neerzetten, 3) (fig.) verlagen, (ook:) verminderen, (prijzen:) afslaan ; -setzung, vr.: (fig.) verlaging, (ook :) vermindering (prijs-)afslag; -springen, w. o. onr. s.: naar beneden springen; -stechen, w. b. onr.: er van afsteken, (bij het ringrijden:) den ring steken, (fig.) doorsteken (Einen vom Pierde -stechen: iemand uit den zadel lichten); -steigen, w. o. onr. s.: afstijgen, afdalen, neerdalen; -stimmen, w. b.: lager stemmen, (fig.) minderen (-gestimmt, bv. n.: neergedrukt, ontmoedigd); -stromen, w. o. s.: neerstroomen; -stürzen, w. o s. en w. b.: neerstorten; -triefen, w. o. onr. h.: neerdruipen; -tröpfeln (-tropfen), w. o. h. en w. b.: neerdroppelen; -wollen, w. o. h.: naar Beneden willen; -wünschen, w. b.: wen-schen dat .... nederdale (vom Himmel: uit den hemel); -würdigen, w. b.: in minachting (in diskrediet) brengen, (fig.) verlagen; -ziehen, w. b. onr.: 1) neertrekken, 2) neerlaten; w. o. onr. s.: naar een lager gedeelte trekken, lager komen wonen.

Heralili'den, m. mrv.: (hist. en dk.) Heraclieden, zonen (telgen, afstammelingen) van Hercules.

Heral’clik, vr.: (geslachts-)wapen-

kunde, heraldiek; heral’disch, bv. n,: heraldiek, wapenkundig¹.

Iieran’, bw.: aannaderend, naderbij komend, aansluitend, enz. (Zie 2 reg. lager). | -, tsw.: er aan!, er op los!, pak aan!

Ilieraii, in Sam. (¹) I -bilden, w. b.: aankweeken; -blühen, w. o. s.: beginnen te bloeien, (fig.) goed groeien, groot worden; -brechen, w. o. onr. s,: aanbreken; -bringen, w. b. onr.: aandragen, naderbij brengen; -eilen, w. o. s.: aansnellen, toeschieten; -kommen, w. o. onr. s.: aankomen, naderbij komen, naderen, in aantocht zijn; -kunft, vr.: nadering; -nahen (-nahem), w. o. s.: 1) naderen, in aantocht zijn, 2) nabij zijn, dicht ophanden zijn; z. n. o. (-s) nabijheid; -reifen, w. o. s.: rijp beginnen te worden, tot rijpheid beginnen te komen; -rücken, w. o. s.: aanrukken, voorwaarts rukken, in aantocht zijn; w. b.: naderbij trekken, dichterbij schuiven; -schleichen, w. o. onr. s.: naderbij sluipen, nadersluipen; -steigen, w. o. onr. s.: opklimmen, naar boven gaan of komen, al hooger komen; -wachsen, w. o. onr. s.: 1) aangroeien, aanwassen, toenemen 2) opgroeien, groot worden; z. n. o. (-s): 1) aangroeiing, aanwas, toeneming, 2) opgroeiing, (het) grootworden; -ziehen, w. o. onr. s.: naderen aanrukken, in aantocht zijn, naderbij komen; w. b. onr.: 1) aantrekken, vaster toetrekken, 2) naar zich toe trekken, aantrekken;-zug, m. (-es, -s): aantocht, nadering, (het) ophanden-zijn.

Ilierauf, bw.: op, naar omhoog, naar boven, opwaarts, bovenwaarts; nur -: naar boven maar; von unten-: van onder af opklimmend.

Ilierauf, in Sam. (²) 1 -biegen, w. b. onr.: opbuigen, naar boven buigen; -bringen, w. b. onr.: (naar) boven brengen; -dürfen, w. o. onr. h.: naar boven mogen; (den Fluss) -fahren, w. o. onr. s.: (de rivier) opvaren,4egen den stroom opvaren; -führen, w. b.: (naar) boven brengen; -gehen, w. o. onr, s.: naar boven gaan; -helfen [31, w. b. onr.: naar boven helpen, (fig.) er bovenop helpen; -holen, w. b.: naar boven halen; -kammen, w. b.: opkammen, naar de hoogte kammen; -kommen, w. o. onr. s.: (naar) boven komen, (fig.) er bovenop komen; -können, w. o. onr. h.: naar boven kunnen, er op kunnen komen; sich -machen, w. w.: maken dat men naar boven komt, zich naar boven begeven; -müssen, w. o. onr.h.:naar boven moeten ; -schaffen, w. b. onr.: naar boven brengen; -schicken, w. b.: (naar) boven zenden; -sollen, w. o. onr. h.: naar boven moeten; -steigen, w. o. onr. s«: (naar) omhoog stijgen; -wachsen, w. o. onr. s.:opgroeien, (fig.) toenemen, aangroeien;-warts, bw.: Zie bw. lierauf; -wollen, w. o. onr. h.: naar boven willen; -ziehen, w. o.,onr. s.: boven trekken (schwarze Wolken

ziehen -: donkere wolken pakken zich samen).

w. o.

w. w.

Iheraus’, bw.: er uit, naar buiten; Wache -: (mil.) de wacht naar buiten!, aantreden!, in het geweer!; zum Hause -: de deur uit; von innen -: van binnen naar buiten ; vorn -: aan de voorzijde; -damit: voor den dag er mede!; - mit der Sprache (fam.: - mit der Farbe): laat hooren wat gij te zeggen hebt!; rund -sagen (frei -sagen): ronduit zeggenjzon-der omwegen zeggen,

llteraus', in Sam. (³) i -arbeiten, w.b.: er uit werken (aus dem Groben-arbeiten: ten ruwste bewerken; sich -arbeiten, w-w.: zich er uit werken); sich -begeben, w. w, onr.: er uit gaan; -beichten, w. b,: opbiechten; sich -beissen, w. w. onr.: zich er uit werken; -bekommen, w. b. onr.: er uit krijgen, (van een stuk geld, dat meer is dan men betalen moet:) terugkrijgen; sich -bemühen, w. w.: zich de moeite geven er uit te komen, (iets) er uit verzoeken; -blieken, w. o. h.: naar buiten kijken; -brausen, w. o. h.: 1) er uit borrelen, 2) naar buiten vliegen, 3) opvliegen, uitvaren; -brechen, w. b. onr.: er uitbreken; w. o. onr. s.: 1) uitbreken,

2)    uitbarsten; -bringen, w. b. onr.: 1) er u i t brengen, (fig.) er uit halen, er u i t trekken, 2) verwijderen, (fig.) wegmaken,

3)    uiten, uitbrengen, 4) aan het licht brengen, uitbrengen, 5) ontcijferen, ontraadselen, tot oplossing brengen, 6) opgraven, (mnw.) delven, (fig.) oprakelen (etwas von Einem -bringen: iets van iemand gedaan krijgen; mit Gewalt -bringen von Einem: afpersen aan iemand).

Iheraus Idrangen, w. b.: er uit duwen (sich -drangen, w. w.: maken dat men uit het gedrang komt); -drehen, w. b.: er uit draaien; -dringen, w. o. onr. s.: naar buiten dringen, (fig.) doordringen, doorsijpelen, (ook:) lekken; -dürfen, w. o. onr. h.: er uit mogen; -eilen, w. o. s,: 1) naar buiten snellen, 2) er u i t snellen.

Iherauslfaliren, w. b. onr.: 1) uit rijden gaan met, 2) uit varen gaan met; w. o. onr. s.: 1) uitrijden, uitgaan in rijtuig, (fig.) uit rijden gaan, 2) uitvaren, driftig uitvallen (es fuhr mir so-: dat heb ik mij laten ontvallen); -fallen, w. o- onr. s.: 1) uitvallen, 2) er uit vallen, 3) (mil.) een uitval doen; -finden. w. b. onr.: er u i t vinden, ontdekken (sich -finden, w. w. onr.: den weg of het middel wel vinden om er u i t te komen, fig.: er wel wijs uit worden; -fischen, w. b.: opvisschen, (fig.) uitvisschen, uitvorschen; -fliegen, onr. s.: 1) er uit vliegen, 2) uitvliegen; -fliessen, w. o. onr. s.: (van vloeistoffen:) eruit loopen, wegloopen; -fordern, w. b.: opvorderen, opeischen, (fig.) uitdagen, (op den degen) eischen; -forderer, m.: uitdager; -forderung,'vr.: uitdaging; -fres-sen, w. b. onr.: er u i t vreten (sich -fressen, w. w. onr.: vreten tot men er uit is, fig.: zich vet vreten); -fühlen, w. b.: uitzoeken (ontdekken) op het gevoel; -führen,w.b.: 1) er u i t brengen, 2) naar buiten brengen.

IHeraus'lgabe, vr.: uitlevering, oplevering, (typ.) uitgaaf, (het) uitgeven, m hetlichtgeving, (ook:) druk, editie;-geben,

w. b. onr.: uitgeven, (fig.) uitleveren, opleveren, (typ.) uitgeven, in het licht geven, (van een stuk geld, dat meer bedraagt dan men ontvangen moest:) teruggeven; -ge-ber, m.: uitgever (van boekwerken), boek-handelaar-uitgever; -gehen, w. o. onr. s.: er uit gaan, (fig.) losgaan, loslaten, (van haren, spijkers, enz.:) uitvallen, (bwk. en fig.) uitspringen, uitsteken, vooruitspringen (-gehen auf: uitzien op, het uitzicht geven op; gehet mit der Sprache heraus: spreek op!); -graben, w. b. onr.: opgraven; -guc-ken, w. o. h.: er uit kijken, naar buiten kijken, (fig.) er buiten zitten.

Iheraus'lhalïeii, w. b. onr.: 1) terugbekomen hebben, terughebben, r2) er uit hebben, 3) (fig.) er achter zijn, weten waaraan men zich te houden heeft (ich habe es heraus: ik ben er achter); -hangen, w. b,: buiten hangen; -heben, w. b. onr.: er u i t tillen, er uit lichten, (fig.) lichten (manschappen), heffen (geld), (kv., schR let. en dk.) goed doen uitkomen; -helfen, w. b. onr.: er u i t helpen; -holen, w. b.; er uit halen; -husten, w. b.: hoestende opgeven (slijm, bloed).

Iheraus Ikommen, w. o. onr. s.: er uit komen, naar buiten komen, (pik.) uitkomen, te voorschijn komen, uitloopen,, ontluiken, (van boeken:) uitkomen, in het licht verschijnen, (van voorspellingen:) uitkomen, bewaarheid worden, (van geheimen:) aan het licht komen, aan den dag komen, (van rekeningen:) uitkomen, accoord zijn, (van loterij-nommers:) uitkomen, getrokken worden (dabei kommt nichts heraus: 1. daar is niets bij te winnen, 2. dat leidt tot niets; das kommt auf eins heraus: dat komt overeen uit, dat komt op hetzelfde neer); -können, w. o. onr. h : er uit kunnen; -kratzen, w. b.: uitkrabben, eruit wegkrabben; -kriechen, w. o. onr. s.: er uit kruipen.

Ilieraus’llangeii, w. o. h.: er u i t ste-ken;w.b.: er uit toereiken,er uit geven; -lassen, w. b. onr.: er uit laten, (fig.) loslaten, laten glippen (sich -lassen, onr.: zich uitlaten); -laufen, w. o. onr. s.: uitloopen, er uit loopen, (vloeistof:) wegloopen, lekken, (fig.) stroomen, vlieten; -legen, w. b.: buiten leggen, (fig.) uitstallen;, -lesen, w. b. onr.: 1) er uit zoeken, uitzoeken, 2) er in lezen, er uit begrijpen, er uit opmaken; -loben, w. b.: (fam.) ophemelen; -locken, w. b.: uitlokken, (fig.) er uit krijgen; -lügen, w. b. onr,: er uit liegen, met leugens er u i t helpen.

Iheraus’lmaclien, w. b.: er uit halen (duwen, verwijderen), er uit doen, er uit wegmaken (sich -machen, w. w.: maken dat men er uit komt; fig.: zich uitdossen, zich opschikken); -mussen, w. o. onr. h.: er uit moeten; -nehmen, w. b. onr.: er uit nemen, er uit halen (sich etwas - nehmen: zich iets veroorloven; sich Freiheiten -nehmen: zich vrijheden of familiariteiten veroorloven).

Iherauslplatzen, w, o. h.: (fam.) uitflappen; w. o. s.: uitbarsten; -plaudern, w. b.: uitkramen verklappen; -plumpen, w. o. h. en s.: Zie -platzen; -poltern, w. b.: uitflappen; w. o. h.: -poltern mit: onverwachts of plompverloren voor den dag komen met; -pressen, w. b.: eruit persen, uitpersen (aus Einem -pressen:

van

fig. fam.: uit iem. weten te krijgen, uit iemand pompen; von Einem -pressen: aan of van iemand afpersen); -pressung, vr.: uitpersing, (fig.) afpersing; -pumpen, w. b.: er uit pompen; -putzen, w. b.: mooi-maken, tooien, opschikken; -quellen, w. o. onr. s.: er uit wellen, (fig.) te voorschijn komen.

Iheraus'lragen. w. o. h.: er uit steken, vooruit of omhoog steken; -recken, w. b.: uit-rekken; -reden, w. o. h.: 1) spreken uit (de eene of andere plaats), 2) frei -reden: spreken zonder omwegen (zonder er doekjes om te winden), zeggen waar het op staat (sich -reden, w. w.: zich er uit praten); -reissen, w. b. onr.: er uit trekken, (fig.) ontrukken aan, (ook:) er uit helpen; -rinnen, w. o. onr, s.: er uit wegloopen; -rücken, w. b.: er uit rukken w. o. s.: uitrukken, oprukken naar buiten (mit dern Gelde -rücken: met het geld voor den dag komen: mit der Sprache -rücken: zeggen waar het op staat, zijn hart geen moordkuil maken; mit der Sprache nicht -rücken wollen: niet rond ol niet ruiterlijk voor den dag willen komen); -rufen, w. b. onr. en w. o. onr. h.: 1) roepen uit (de eene of andere plaats), 2) naar buiten roepen, 3) (tnl.) terugroepen, roepen om, 4) (mil.) oproepen, onder de wapenen roepen.

Iheraiis’lsageii, w. b.: zonder omwegen zeggen, (fig.) erkennen, (ook:) verklaren; -schauen, w. o. h.: er uit kijken, naar buiten kijken; sich -scheren, w. w. onr.: (fam.) zich wegscheren, zich wegpakken, maken dat men wegkomt; -schies-sen, w. b. onr.: er uit schieten; w. o, onr. h.: uitschieten, uitspringen, (fig.) te voorschijn springen; -schiffen, w. o. s.: er uit stevenen, er uit varen; -schlagen, w. b. onr.: Ler uit slaan, met geweld er uit drijven; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): er uit sluipen, naar buiten sluipen, (fig.) wegsluipen; -sehen, w. o. onr. h.: er uit kijken, naar buiten kijken; -setzen, w.b.: er uit zetten, buiten zetten; -sein, w. o. onr. s.: er uit zijn, (van boekwerken:) uitgekomen zijn, in het licht verschenen zijn, (fig.) vooruit zijn, vóór zijn; -sollen, w, o. h.: er uit moeten; -spazieren, w. o. s.: gaan wandelen, (fig.) wegstappen; -speien, w. b.: uit-«puigen, (fig.) uitbraken; -sperren, w. b.: buitensluiten; -springen, w, o. onr. s.: er uit springen, naar buiten springen; -spritzen, w. o. s. enw. b.: er uit spuiten, (fig.) uitspuiten, opspuiten, wegspuiten; -sprossen, w. o. s.: (pik.) uitspruiten, uit-loopen, botten; -staffiren [ie], w. b.: (fam.) uitdossen, mooimaken, opdirken; -stehen, w. o. onr. h.: er uit steken, vooruitsteken, uitspringen, (fig.) goed uitkomen, in het oog springen; -stehlen. w. b. onr.: er uit «telen, (fam.) kapen, briezelen, (uit boeken:) stelen (sich -stehlen, w. w. onr.: wegsluipen, zich uit de voeten maken); -steigen, w. o. onr. s.: uitstappen; sich -stellen, w. w.: blijken (die Nachricht stellt sich als wahr heraus: de tijding blijkt waar te zijn); -stossen, w. b. onr.: er ui t stooten, uitstooten; -stottern, w. b.: stotterend uitbrengen, stotterend (stamelend) uiten; -strecken, w. b.: uitstrekken, uit steken (die Zunge -strecken: de tong uitsteken); -streichen, w. b. onr.: er uit strijken, wegstrijken, gladstrijken, (fig.) ophemelen, opvijzeleh; -stürzen, w. b.: er u i t werpen, uitwerpen, naar buiten werpen; w. o. s.: met kracht er uit komen, met kracht te voorschijn komen (sich -stürzen, w. w.: zich er uit werpen, er uit springen); -suchen. w. b.: er uit zoeken, uitzoeken.

I heraus'Itaumeln, w. o. s.: er uit tuimelen, (fig.) naar buiten waggelen; -thun, w. b. onr.: er uit doen; -tragen, w, b. onr : er uit dragen, naar buiten dragen; -treiben, w. b. onr.: er uit drijven, naar buiten drijven, (fig.) er uit jagen; -treten, w. b. onr.: er uit trappen; w. o. onr. s.: er uit treden, er u i t komen, (fig.) te voorschijn treden, (ook:) uitpuilen, (van bloed:) zich uitstorten, (van rivieren:) buiten hare oevers treden; z. n. o. (-s): (hik.) uitgroeiing, uitwas (- des Blutes: bloeduitstorting; -des Nabels: navelbreuk); -triefen, w. o. onr. s.: er u i t druipen; -tröpfeln (-trop-fen), w. o. s.: er uit droppelen.

Iheraus'lwachsen, w. o. onr. s.: er uit groeien, uitgroeien, (fig.) een uitwas vormen, (pik.) opkomen, uit den grond komen, opgroeien; sich -wagen, w. w.: er uit durven komen, zich naar buiten wagen; -walzen, w. b.: er uit wentelen, er uit rollen, naar buiten wentelen of rollen; -warts, bw.: buitenwaarts, naar buiten; -wasenen, w. b. onr.: 1) er uit wasschen, 2) uitwasschen, schoonwasschen; -werfen, w. b. onr.: er uit werpen, uitwerpen; -wickeln, w. b.: er uit wikkelen, ontdoen van hetgeen er omheen zit (sich -wickeln, w. w,: fam.: zich er u i t draaien); -winden, w. b. onr.: er uit winden (Zie ook -wickeln); -wischen, w. b. er uit wisschen, wegwisschen, wegvegen (sich -wischen, w. w.: fig.: maken dat men er uit komt); -wollen, w. o. onr, h.: er uit willen (mit der Sprache nicht -wollen: niet voor de zaak uit willen komen; fig. fam.: draaien); -wühlen, w. b.: er uit wroeten.

Iheraus'lzahlen, w. b.: uitbetalen; -zerren, w. b.: er uit rukken; -ziehen, w. b. onr.: er uit trekken, uittrekken, (een tand:) trekken, (fig,) uit (verlegenheid, nood, enz.) helpen of redden; w. o. onr.s.: er uit trekken, er uit gaan, (fig.) verhuizen; -zupfen, w. b.: er uit plukken, er uit trekken,

herb, bv. n.: Zie herbe; I -heit, vr.: Zie z. n. vr.: Herbe.

her'bannen, w. b.: hierheen bezweren; her'gebannt: als door eene toover-macht hier gebracht of hier gehouden.

Herbarist’, m. (-en; mrv. -en): plan-tenkenner, kruidkundige; Herbarium, o. (-s; mrv. -’rien): herbarium.

herb e, bv. n.: wrang, zuur; (fig.) bitter; (ook:) streng, straf, scherp; z. n. vr.: wrangheid, zuurheid; (fig.) bitterheid; (ook:) strengheid, strafheid, scherpheid.

lier’begeben (sich), w. w. onr.: herwaarts komen, nier komen, zich herwaarts begeven.

Iherbei', bw.: naderbij, hierheen, hier, herwaarts; I tsw.: kom eens hier!, kom naderbij!

Iherbei', in Sam. I Zie reg. 2 blz. 335.

spr.:    iets met de

z. n. vr.

herbeichten, w. b.: opbiechten.

Iherbei'lbemiilién (sich), w. w.:

zich de moeite geven dichterbij te komen; -bringen,⁻ w. b. onr.: aanbrengen, aandragen, (fig.) bijbrengen; sich -drangen, w. w.: aansnellen (of dringen) om dichterbij te komen; -eilen, w. o. s.: in allerijl naderbij komen, (fig.) komen aansnellen; -fahren, w. o. onr, s.: 1) komen aanrijden, 2) komen aanvaren; w. b. onr.: rijdend of varend naderbij brengen, (in rijtuig of in vaartuig) aanvoeren; -lliegen, w. o. onr. s.: komen aanvliegen; -führen, w. b.: aanvoeren, (fig.) teweegbrengen, ten gevolge hebben; -gehen, w. o. onr. s.: er bij komen, naderen; -holen, w. b.: er bij halen, (fig.) halen; -kommen, w. o. onr. s.: er bij komen, naderen; sich -lassen, w. w. onr.: 1) zich verwaardigen, 2) zich lee-nen (- zu: tot); -laufen, w. o. onr. s.: komen aanloopen, komen aansnellen; -locken, w. b.: dichterbij lokken; sich -machen, w. w.: maken dat men er bij komt, naderbij treden; -müssen, w. o. onr. h.: er bij moeten komen; -nahen, w o. s.: naderbij komen;, -nöthigen [tj, w. b.: dwingen (dringen) om naderbij te komen; -rücken, w. o. h.: kometi aanrukken, dichterbij komen; -rufen, w. b. onr.: roepen, er bij roepen; -schaffen, w. b.: aanbrengen, aanvoeren, leveren; -schlei-chen, w. o. onr. s.: naderbij sluipen, komen aansluipen; -schleppen, w. b.: aansleepen, (fig.) met moeite aanbrengen (sich -schleppen, w. w.: nader komen strompelen); -stromen, w. o. s.: aanstroo-men; -tragen, w- b. onr.: aandragen; -treiben, w. b. onr.: aandrijven, aanjagen, {geld, belastingen:) innen, (ook:) heffen; ^^en, w. o. onr. s.: naderbij komen; -ziehen, w. o. onr. s.: aanrukken, naderen; w. b. onr.: naderbij trekken, aantrekken, (fig.) lokken, aanlokken (etwas bei den Haaren\ -ziehen: haren et bij halen).

her Ibekommen, w. b. onr.: hier krijgen; -bemühen, w. b.: aan iemand de moeite geven herwaarts (hier) te komen.

Herherge, vr.: herberg; (fig.) huisvesting; - geben: herbergen, huisvesting geven aan; seine - wo nehmen: zijnen intrek ergens nemen.

her'bergen, w. b.: herbergeu, huisvesten; w. o. h.: verblijf houden, huisvesten.

Her bergs, in Sam. I -mutter, vr.: waardin (kasteleines) in eene herberg voor ambachtslieden; -vater, m.: waard (kastelein) in eene herberg voor ambachtslieden.

herlbestellen, w. b.: hierheen (hier) bestellen, hier ontbieden, hier laten komen; -beten, w. b.: opzeggen, (fig.) opdreunen.

Her'bigfkeit, vr. (Herb’heit, vr.). Zie

Herbe.

her Ibitten, w. b. onr.: hier verzoeken, verzoeken om hier te komen, (fig.) nooden, uitnoodigen; -blasen, w. b. onr.: hierheen blazen, (muz.) blazen, opblazen.

herblich, bv. n.: eenigszins wrang, _ zuurachtig; (fig.) eenigszins bitter; (ook:) eenigszins streng of straf of scherp.

herlblicheii, w. o. h.: hier kijken; -bringen, w. b. onr.: hier brengen, her-

ti i ifiFi tm ifae Hi/i lïHjiSïiëiW4üi« Hl ntfip in un^ii$

Si i! ii I'1 ?! itfl CfjF !f    s? ^!!fiïf'Hiïiiïi lillllïl ®

%£ »■§ ***** l?-1    SS a ë ö    ;| fjg U.S i*. ? g-s «-S    S.1 g    i-ë o g.2'

Jlfll12Pi-Mfi> §j«Cp^JI!|lKlI!|i

mp    * <2 uitfM ï::    11 öiiti s*%    a ijs *

.spi gs§i üs sffgs M-9 r. irs!i s ■ I ij-u § Cgs* “l-ii 111 u eis    UitJ T*iw

a 2 tëPti s:l WÊtè II11 slllllllll al sllll'lil 'èlMiiti I! lil aCl lll.H1 ï* lllil

¹

De samenstellingen, die men niet hier opgegeven vindt, zoeke men op het woord zonder „heran”.

²

Yoor de samenstellingen, die hier niet vermeld zijn, neme men eenvoudig -de beteekenis van het werkwoord, en voege daaraan toe de beteekenis van het bijwoord.

³

Zie de noot onder heraiif.

van van

o.: haardgeld (als

het

me

er aan de deur ge-

gen, w. o. onr. s.; dringen; -dürfen, gen, binnen mo^en komen; -fahren, w. b. onr.: 1) er in rijden, 2) er in varen; w. o. onr. s.: 1) naar binnen rijden, 2) naar binnen varen (zum Thore -fahren: de poort binnenrijden); -führen,w.b.: binnenleiden, binnenbrengen, (fig.) voorstellen; -gehen, w. o. onr. s.: er in gaan, binnengaan (es gehen zwei tausend personen in die Kir-che herein: er gaan 2000 menschen in de

is hij gekleed!; über etwas -gehen: 1. over iets heen gaan,

2.    aan iets gaan, aan iets beginnen, iets aanpakken, iets bij de hand vatten,

3.    iets te boven komen, zich over iets heen zetten; über Einen -gehen: 1. iem. op het lijf vallen, tegen iem. uitvaren, 2. iem. over d

achtig (das herbstliche Rauschen der Blatter : het ruischen der herfstbladeren); Herbst'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) late vrucht, laat rijp wordende vrucht, 2) achterlijk dier, in het najaar geboren dier, 3) eetbare paddenstoel.

lier'buclistaMren [ie], w. b.: (hardop) spellen.

liercy'niscli, bv. n.: (adk.) Hercy-nisch ; der -e Wald het Hyrcynische Woud (d. i. het Hartzgebergte).

IHercI, m. (-es. -s; mrv. -e): 1) haard, vuurhaard, stookplaats; (fig.) haard, (eigen) thuis; (ook:) middelpunt, brandpunt (b. v. van eenen opstand); krater (van een vuurspuwenden berg); kookbron (van warm bronwater); (op een schip:) kombuis; (mnw.) waschplaats voor de ertswasscherij, (ook:) hellend vlak; (bwk.) grondvlak; (van roofvogels;) nest; eigener - ist Goldes werth [t]: (spr.) eigen haard is goud waard; 2) Zie Hercle.

IHercI, in Sam. I -asch, vr.: haardasch; -eisen, o.: haardpook, oppookijzer; -fink, m.: lokvink; -frischen, o.: zuivering het glid; -gehalt, m,: zilvergehalte haard-lood; -geld, belasting); -glas, o.: glas dat op den haard blijft liggen bij het glas-smelten; -hammer, m.: oppookijzer; -löffel, m.: gietlepel; -ochs, m.: stier, dekstier; -platte, vr.: vuurplaat; -probe, vr.: zilverkeuring, -recht, o.: 1) haardrecht, recht (bevoegdheid) om eigen thuis en haard te hebben, 2) haardgeld (als belasting); -rost, m.: haardrooster, vuurrooster; -schmied, m.: meesterknecht (in eene blik-fabriek); -stange, vr.: oppook-ijzer; -stein, m.: haardsteen; -steuer, vr.: haardgeld. (als belasting); -vogel, m.: lokvogel; -zins, m.: Zie -steuer.

Hercle, vr.: kudde; (fig.) troep, nigte, zwerm; I her'derweise, bw.: aan troepen. Zie ook Keerde.

Her'drang, m. (-es): aandrang (van volk), toeloop, toevloed.

lierdurcli', bw.: doorheen, er doorheen.

lierlcliirf'en, w. o. onr. h.: hierheen mogen, dichterbij mogen komen; -eilen, w. o. s.: aansnellen, toesnellen.

Ilierein', bw.: er in; von draussen -: van buitenaf er in.

Ilierein', tsw.: (als klopt wordt:) binnen!

Ilierein’, in Sam. I -bemühen, w. b.: (iem.) de moeite geven om binnen te komen; -bitten, w. b. onr.: (iem.) verzoeken om binnen te komen; -brechen, w. o. onr. s.: binnendringen, (fig.) aanbreken, (ook:) overvallen; -bringen, w. b. onr.: binnenbrengen; -drangen, w, b.: er induwen, naar binnen duwen (sich -drangen, w. w.: naar binnen dringen); -drin-doordringen in, binnen-w. o. onr. s.: er in mo-

kerk, d. i. er is plaats in de kerk voor 2000 menschen); -kommen, w. o. onr. s.: er inkomen, binnenkomen; -können, w. o. onr. s.: er in kunnen, naar- binnen kunnen; -lassen, w. b. onr.: er inlaten, binnenlaten, inlaten; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er inkomen, gaarne binnenkomen ; -müssen, w. o. onr. h.: er in moeten; -nehmen, w. b. onr.: naar binnen nemen; -nöthigen [t], w. b.: dwingen (dringen) om naar binnen te gaan of om binnen te komen; -rücken, w. b.: naar binnen rukken of trekken, (typ.) insnijden, laten inspringen; w. o. s.: binnenrukken; -sollen,, w. o. onr. h.: er in moeten; -spazieren, w. o. s.: (fam.) naar binnen stappep* -steigen, w. o. onr. s.: (er) instappen, -stolpern, w. o. s.: naar binnen strompelen; -treiben, w. b. onr.: naar binnen drijven; -treten, w. o. onr. s.: binnentreden, naar binnen komen; -warts, bw.: binnenwaarts, naar binnen; -ziehen, w. h. onr.: er intrekken, naar binnen trekken; w. o. onr. s.: binnentrekken (in ein Haus -ziehen: een huis betrekken; er ist vom Lande -gezogen: hij is van buiten gekomen in de stad.

her’lerzalileii, w. b.: 1) opvertellen, (fam.) in al zijne kleuren (d. i. tot in de kleinste bijzonderheden) vertellen; 2) opsommen; -fahren, w. b. onr.: (rijdende of varende) hier of hierheen brengen; w. o. onr. s.: (in rijtuig of in vaartuig) hier komen of hierheen komen (über Einen -fahren: 1. iemand op het lijf vallen, iemand overvallen, 2. tegen iemand uitvaren); -fallen, w. o. onr. s.: (naar, tegen, op) vallen, aanvallen (über Einen -fallen: Zie -fahren); sich -finden, w. w. onr.: den weg (hierheen, daarheen) vinden; -fliessen, w. o. onr. s.: aan komen stroomen, (fig.) voortvloeien; -fordern, w, b.: herwaarts ontbieden, opontbieden ; -fracht, vr.: (kpv.) terugvracht, retour-lading; -führen, w. b.: hier brengen.

Her'lgang, m.: komst herwaarts, nadering ; (fig.) toedracht (der ganze -gang der Sache: de geheele toedracht van de zaak; den Hingang für den -gang haben: fam.: kunnen heengaan even wijs als men gekomen is); -geben, w. b. onr.: hier geven, opgeven, overgeven; -gegen, vgw.: Zie liingegen; -gehen, w. o. onr. s.: hierheen gaan, hierheen komen, (fig,) daar heenloopen, zich vertoonen (wie er -geht!: 1. wat een gang, wat een loop, wat eene houding heeft hij!, 2. wat is hij gekleed!; über etwas -gehen:

hekel halen); w. onpers. onr. s.: gaan, toegaan, zich toedragen (so geht’s in der Welt -: zoo gaat het in de wereld, zoo is ’s-werelds beloop; da wird es heiss -gehen: het zal daar warm toegaan; hier geht es lustig -: het gaat hier vroolijk toe); -gehören, w. o. h.: tehuis behooren, op zijne plaats zijn (Sie gehören hier nicht -: hier is uwe plaats niet); -geleiten, w. b.: hier brengen; -gerathen [t], w. o. onr. s.: hier komen; -gucken, w. o. h.: hier kijken.

spelden),

her Imachen (sich), w. w.: zich hierheen begeven (sich über Einen oder über etwas -machen: fam.: iem. of iets bij den kop pakken).

Hermandad', vr.: (Spaansche) Hermandad; (fig.) Politie.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

Her'mann, m. (-s): Herman, Her-manus.

Hermaplirodit',

hermaphrodiet.

Hermarsch, m. (-es): marsch hierheen, tocht herwaarts.

Herm chen, o. (-s; mrv. -): (drk.) wezel.

Her'me, vr.: (bhk.) Mercurius-beeld. Zie Kermes.

Her'mei, vr.: (pik.) kamille; I -raute, vr.: (pik.) Roomsche kamille.

Hermelin’, o. (-s; mrv. -e); (drk.; mod.; wpk.) hermelijn; I -kragen, m.: kraag van hermelijn; -mantel, m.: hermelijnen mantel.

Hermeneu'tik, vr.: uitlegkunde: hermeneutisch, bv. n.: uitlegkundig.

Ker mes, m. (-s): (fab.) Hermes; (bhk.) Mercurius-beeld; I -saule, vr,: Hermeszuil, zuil (kolom) met een Mercuriuskop. hermetisch, bv.n.: hermetisch, lucht-

MISI*

herlhaben, w. b. onr.: vandaan hebben (wo haben Sie das waar hebt gij dat vandaan? hoe komt gij daaraan?); -halten, w. b. onr.: aanreiken, toereiken, toesteken, aanbieden, voorhouden; w, o. onr. h.: (fam,) de lijdende partij zijn, het kind van de rekening zijn, er het loodje bijleggen (mein Beutel hat -halten müs-sen: mijne beurs heeft moeten bloeden): -holen, w. b.: vandaan halen (weit -gèholt: ver gezocht); -horen, w. o. h.: hooren, luisteren (horen Sie mal -: hoor eens hier, luister eens); -hüpfen, w. o. s.: aankomen huppelen, aan komen springen.

He'ring-, m.: Zie Haring.

lier’lkoinmen, w. o, onr. s.: 1) hierheen komen, herwaarts komen, hier komen, 2) vandaan komen, (fig.) komen, voortspruiten, het gevolg zijn, het uitvloeisel zijn (das kommt vomWeine-: dat komt van den wijn); z. n. o. (-s): komst, nadering, (fig.) afkomst, (ook:) herkomst, oorsprong; -kömmlich, bv. n.: herkomstig, (fig.) gebruikelijk, gewoonte geworden, in zwang gekomen (das ist so -kömmlich: dat is zoo de gewoonte, dat is zoo het gebruik; das-kömmliche Recht: de wet gewordene gewoonte); -können, w. o. onr. h.: hierheen kunnen, hier kunnen komen; -kriegen, w. b,: (fam.) krijgen, er uit krijgen, er vandaan krijgen.

Her'knles, m. (-): (fab. en fig.) Hercules; herku'lischjbv. n.: herculisch, forsch-gebouwd, zeer sterk.

Her lJiunft, vr.: komst herwaarts, aankomst; (fig.) herkomst, oorsprong (von niedriger -kunft: van geringe afkomst); -kutschen (-kutschiren [ie]), w. o. h. en s.: hierheen komen rijden, aan komen rijden.

her'llakbern, w. b.: (fam.) uitflappen; -lallen, w. b.: (fam.) stotterend voor den dag brengen, (muz.) lollen, oplollen; -langen, w. b.: aanreiken, aangeven; w. o. h.: tot hier komen; -lassen, w. b. onr.: hier laten komen, hier toelaten; -laufen, w. o. onr. s.: naar hier loopen (-gelaufene Leute oder Menschen: fam.: lieden die hier zijn komen aanwaaien, gelukzoekers, vagebonden); -legen, w. b.: hier neerleggen; -leiern, w. b.: (fam.) opdreunen; -leihen, w. b. onr.: leenen, te leen geven; -leiten, hierheen brengen, (fig.) afleiden; -leitung, vr.: (fig.) afleiding; -lesen, w. b. onr.: oplezen, hardop lezen, aflezen, *voorlezen, (fig.) overlezen, doorlezen; -leuchten, w. o. h.: (fig.) duidelijk zijn, blijken; -liefern, w. b.: hier leveren, (fig.) opleveren, afleveren.

Her'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): late druif; niet tot rijpheid gekomene druif.

Herlit'ze, vr.: (pik.) kornoelje; I -nbaum, m.: kornoeljeboom.

her'Hoeken, w. b.: lokken, hierheen lokken, hier lokken; -lügen, w. b. onr.: opliegen, (fig. fam.) opdisschen, opsnijden (Einem etwas -lügen: iem. iets op de mouw

m. (-en; mrv.-en):

dicht.

Her'modattel, vr.: (pha,) hartwortel. her Imurmeln, w. b.: opdreunen, aframmelen; -müssen, w. o. onr. h.: hierheen moeten, er (hier) moeten komen.

hernach', bw.: naderhand, later, vervolgens, daarna.

her’liielimen, w. b. onr.: 1) wegnemen, 2) vandaan halen, (fig.) ontleenen (aan), 3) onderhanden nemen, (fig. fam.) de ooren wasschen; -nennen, w. b. onr.: opnoemen.

hernie’der, bw.: 1) neer-, naar beneden ; 2) onder, beneden.

hernöthigen [t], w. b.: dwingen (dringen) om hier te komen, heroïsch, bv. n.: heldhaftig; Herois'-, m. (-): heldenmoed, heldengrootheid. He’rold, m. (-es, -s; mrv. -e): heraut, wapendrager; (fig.) aankondiger, voorbode.

He'rolds, in Sam. I -amt, o.: heraut-schap, wapendragerschap; -kunst, vr.: heraldiek, wapenkunde; -stab, m.; herauts-staf.

her’orgeln, w. b.: opdreunen op het orgel; w. o. h.: op-orgelen.

He ros, m. (2e nmv. Hero’en; mrv. Hero'en): held; (fab.) heros, halfgod.

her’Iplappern, w. b. (-plaudern, w. b.): (fam.) opdreunen, (ook:) afkakelen, aframmelen, afkletsen.

Herr, m. (-n, -en; mrv. -en): heer; mijnheer; (theo.) Heer; (fig.) meester; sie ist - über ihre Leidenschaften: zij is meester over hare driften; sein eigener - sein: zijn eigen meester zijn; der - Doktor; mijnheer de dokter (of kortweg: de dokter); Ihr - Vater: mijnheer uw vader (of kortweg: uw vader); - Schabernack: mijnheer Schabernack; mein -: 1) mijnheer, 2) mijn meester;; meine Herren: mijne heeren ; ein grosser -: een groot heer; den -n spielen (den grossen -n spielen): den heer spelen (den grooten heer spelen); wie der -, so der Knecht: (spr.) zooals de heer is, is de knecht; strenge -en regieren nicht lange: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang; I -gott, m. Zie Herrgott: I Zie ook Herren.

lier'lraft'en, w. b,: oprapen, bijeenrapen; -rauschen, w. o. s.: aan komen ruischen.

22

Herr eken, o. (-s; :mrv. -): heertje;

Herritt, m.: rit naar hier; (fig.) terug-rit.

Herrlein, o. (-s; mrv. -): heertje, kleine heer; das kleine -: het jonge-

(fam.) heerschap; ein - von gestern: een parvenu, een opkomeling, een paddenstoel.

Iier'lreclinen, w. b.: oprekenen;-rei- heertje, chen, w. b.: aanreiken, aangeven, over- herrlich, bv. n.: heerlijk; I -keit, vr.: geven, (de hand:) toesteken; w. o. h.:    heerlijkheid, (fig.) pracht, luister, (als

toereikend zijn; -reise, vr.: 1) reis naar    titel:) Hoogheid (Ew. -keit: Uwe Hoog-

hier, 2) terugreis; -reiten, w. o. onr, s.: heid).

aan komen rijden (te paard of op een Herrn’kuter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) ezel).    Hernhutter, Moravische broeder; Herrn’-

Her’ren, in Sam. I -apfel, m.: zijden huterin, vr. (mrv. -nen): Hernhuttersche; hempje (eene appelsoort); -arbeit, vr.: -hutisch, bv. n.: Hernhutter-.

(hist.) heerendienst, korvee; -bank, vr.:    Herrsch, in Sam. I - begierde, vr.:

bank der heeren, heerenbank; -befehl,    zucht om te heerschen, heerschzucht;

o.: bevel van den heer, (fig.) meesterach-    -begierig, bv. n.: begeerig om te heer-

tig bevel; -birne, vr.: fijne peer;-brett,    schen, heerschzuchtig;-sucht, vr.:heersch-

o.: oplegblad (van fijn meubelhout);    zucht; -süchtig, bv. n.: heerschzuchtig;

-brod, o.:    1) fijn brood, wittebrood.    -wuth [t], vr.: tirannie, dwingelandij;

2) brood der dienstbaarheid (-brod essen: -wütherich [t], m.: tiran, dwingeland, fig. fam.: zijne voeten onder andermans Herrscliaft, vr.: 1) heerschappij, tafel steken); -diener, m.: heerenknecht,    oppermacht, gezag; die höchste -: het

(fig.) oogendienaar; -dienst, m.: dienst bij    hoogste gezag; die - haben (die - führen):

een heer, (hist.) heerendienst, korvee;    heerschappij voeren; unter seine - bringen:

-essen, o: heeren-eten, fijne kost; -fast-    onder zijn gezag brengen, aan zijn gezag

nacht, vr.: Zondag voor de Tasten;    onderwerpen; 2) (van een land:) vorst,

-garten, m.: tuin van den heer, (fig.) prach-    bewindvoerder, (ook:) gouvernement;

tige tuin; -gebot, o.: Zie -befelil; -ge-    3) (van eene heerlijkheid:) Heer, (ook:)

falie, vr. mrv.: inkomsten van den land-    Trouw; die Herrschaften: de Heer en de

heer; -geheiss, o.: Zie -kefekl; -gülte,    Trouw van de plaats; 4) heerlijkheid,

vr.: aan den landheer op te brengen cijns;    heerlijke bezitting, landgoed met heerlijke

-gunst, vr.: landheers-gunst, (fig.) hooge    rechten; 5) heerschap, (een) heer; die

gunst (-gunst besteht nicht: spr,: de    junge -: de kinderen van den Heer en

gunst der grooten houdt geen stand);    de Trouw der plaats (of: van den Land-

-hand, vr.: hand (fig.: macht) van den    heer, of: van de Trouw der plaats)* die

de

landheer (-hand geht durch’s ganze Land:    junge -: (in meer algemeenen zin :) Lde

spr.: de grooten hebben lange armen); kinderen van mijnheer en mevrouw, -haus, o. (-hof, m.:) heerenhuis; -hüter,    kinderen des huizes; (van dienstboden

enz.: Zie Herrnliuter, enz.; -kirsche,    sprekende:) eine gute - haben: goede

vr,: (pik,) kornoelje;-knecht, m.: kruiper,    meesters hebben; 6) die Herrschaften

oogendienaar; -korn, o.: aan den landheer    (mrv.): de heeren en dames, (ook:) de

op te brengen cijns in koorn; -leben, o.:    heeren, (en als er niet één mannelijk per-

heerenleven (ein -leben führen: een nee-    soon bij is:) de dames; fremde Herrschaf-

renleven leiden, fam.: leven-als God in    ten: vreemde heeren en dames, (ook:)

Frankrijk); -los, bv. n.: (personen:) bui-    vreemde heeren, (ook:) vreemde dames;

tensdienst, (vee en goederen:) onbeheerd    7) (theo.) engelenstoet. Zie Herrschafts.

(-loses Gesindel: leegloopend gespuis); herr'scliaftlicli, bv.n.: heerlijkheids-, -losigkeit, vr.: 1) (het) buitensdienst zijn, heerlijk; bw,: als landheer.

2) onbeheerde toestand; -pfarre, vr,:    Herr scliafts, in Sam. I - haus, o.: hee-

predikants- of pastoorsplaats waarover    renplaats, woning van den landheer; -name,

door den landheer beschikt wordt, collatie;    m.: heerlijkheids-titel, naam die het bezit

-pilz, m.: eetbare paddenstoel; -schenk,    van macht of gezag aanduidt; -recht, o.:

in.: tapper, kastelein;-schenke, vr.: tap-    heerlijkheidsrecht, (fig,) recht om heer-

perij; -schicht, vr.: (mnw.) aan den land-    schappij te voeren;-wappen, o.: geslachts-

heer toebehoorende mijn; -schneider, m.:    wapen van den landheer,

heerenkleermaker; -schnepfe, vr.: (vog.)    lierr'sclieii, w. o. h.: heerschen;

poelsnip; -söhwamm, m.: eetbare padden- (fig.) regeeren; herr'schend, bv. n.: heer-stoel; -sitz, m.: landheers-woning, (fig.] schend, kasteel; -sonntag, m,: Zondag voor de    Herr’scher, m. (-s; mrv. - ): heer-

Tasten; -speise, vr.: Zie-essen;-stand,    scher, gebieder; (fig.) vorst, monarch,

m.: aanzienlijke stand, (in eene kerk:)    souverein; I -binde, vr.: diadeem; -bliek,

gestoelte (bank) van den landheer; -tafel,    m.: gebiedende blik, gebiedend oog;

m.: Zie -tisch; -tag, m.: feestdag; -tisch,    -familie, vr.: vorstelijke familie, stamhuis,

m.: heeren-tafel, (fig. fam.) tafeltje welbe-    dynastie; -geist, m.: heerschzucht, (fig.) al-

reid; -vogel, m.: (vog.) meerkol; -wein m.:    beheerschende geest; -gewalt, vr.: opperbeste wijn, uitgelezen wijn; -zeche, vr.:    macht, heerschappij, (fig.) dwingelandij;

om t<‘

Zie-schicht.    -macht, vr.: oppermacht;-miene, vr.: ge-

Herrgott, m. (-es): Heer, God; der biedend uiterlijk; -recht, o.: recht liebe -: Onze Lieve Heer.    heerschen; -sinn, m.: heerschzucht; -stab,

Her'rin, vr. (mrv. -nen): meesteres. m.: schepter; -stuhl, m.: troon; -wort, o.: gebiedster; her’risch, bv. n.: meesterach- machtwoord.

tig, gebiedend, aanmatigend (sein her- Herr'scherin, vr. (mrv. -nen): heer-risches Wesen: zijne meesterachtigheid,    scheres, gebiedster; (fig.) vorstin,

zijne gebiedende houding, zijn aanmati- her’rücken, w. b.: dichterbij schuiven gende toon).    of duwen of trekken; w. o. s.: dichterbij

-sein:

lier lsitzen, w. o. onr. h.: hier zitten; -sollen, w. o. onr. h.: hierheen moeten,hier moeten komen; -stammeln, w. b.: uitstamelen, uitstotteren; -stammen, w. o. s.: afstammen, afkomstig zijn,(fig.)afgeleid zijn; -stammung, vr.: afstamming, (fig. )herkomst, oorsprong; sich -stehlen, w. w. onr.: 1) nadersluipen, 2) binnensluipen; -stellbar, bv. n,: 1) doenlijk, ten uitvoer te brengen, tot stand te brengen, te maken, daar te stellen, 2) te herstellen, voor herstel vatbaar 3) terug te geven; -stellen, w. b.: 1) hier neerzetten, hier zetten, 2) daar-stellen, maken, tot stand brengen, 3) herstellen (wieder -stellen: 1. herstellen, re-pareeren, 2. weder beter maken, weder gezond maken; sich wieder -stellen: herstellen, weder beter worden); -steller, m. {-s; mrv. -): 1) daarsteller, tot stand brenger, 2) hersteller; -stellung, vr.: 1) daar-stelling, tot stand brenging, ten uitvoer brenging, 2) herstelling, reparatie, 3) herstel, genezing (-stellungsmittel, o.: middel tot herstel); -stottern, w. b.: uitstotteren; -strecken, w. b.: 1) uitstrekken, uitsteken,

komen ; -rufen, w. b. onr.: roepen, (fig.) ontbieden (-rufen lassen: laten halen, zenden om); -rühren, w. o. h. (met „von”): komen (van), ontstaan (uit), voortspruiten <uit); -sagen, w. b.: opzeggen; -schaffen, w. b.: bezorgen, zorgen dat .... er kome; -schauen, w. o. h.: hier kijken, hierheen kijken; -schenken, w. b.: schenken, geven; -schicken, w. b.: hier zenden, hier sturen; -schieben, w. b. onr.: hierheen schuiven; -schiessen, w. b. onr.: hierheen schieten, in deze richting schieten, (geld:) schieten, voorschieten, te leen geven; w. o. onr. s.: komen aanschieten, toeschieten, te voorschijn schieten (hergeschossen kommen: komen aanschieten); -schiffen, w. o. s. en w. b.: naar hier varen; -schlagen, w. o. onr. h.: toeslaan, er op slaan; -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): komen aansluipen; -schleifen, w. b. (-schleppen, w. b.): hierheen sleepen; -schnattern, w. b.: Zie -plappern; -schreiben, w. b. onr.: naar hier schrijven (sich -schreiben, w, w. onr. met „von”:

1. dagteekenen van, dateeren van, 2. komen van, ontstaan uit, voortspruiten uit); -schreien, w. b. onr.: uitbulken, uitbulderen ; -schwatzen, w. b.: Zie -plappern; -sehen, w. o. onr. s.: hier zien, hierheen zien; -sein, w. o. onr. s.: vandaan gekomen zijn (wo seid Ihr -: waar zijt gij vandaan?, iron.: komt gij dan uit het land der Hot-tentotten?, of: zijt gij dan zulk een vreemdeling in Jeruzalem?; nicht weit -fig.: 1. niet veel te beteekenen hebben, van weinig belang zijn, 2. van geringe afkomst zijn, 3. gemeen zijn, zich slecht gedragen, fam.: niet uitsteken; hin-ter Einem - sein: 1. iemand op zijne hielen zitten, fam.: iem. achter zijne vodden zitten, 2. iem. volgen als zijne schim, zich aan iem. vastklampen; über etwas - sein: fam.: 1. iets bij den kop pakken, iets ter hand nemen, 2. iets najagen, naar iets streven, op iets uit zijn, 3) aan iets bezig zijn, zich met iets bezig houden); -setzen, w. b.: hier neerzetten, hier zetten; -singen, w. b. onr.: opzingen, opdeunen, opdreunen.

her'siscli, bv. n.: 1) Ersisch, Iersch; 2) Oudnoorsch.

2) toesteken, toereiken, aanreiken, 3) (geld:) schieten, voorschieten, verstrekken; -strei-chen, w. b. onr.: (fam.) ruggesmeer geven aan, voor de broek geven; -strich, m.: (van trekvogels:) terugkeer, terugkomst; -stromen, w. o. s : komen aanstroomen; -stürzen, w. o. s. (en: sich -stürzen, w. w.) met „über”: neerstorten op, zich werpen op, losstormen op, overvallen, aanvallen, aantasten; -tra-gen, w. b. onr.: aandragen; -trager, m.: aan-drager, (fig.) overbriever, klikspaan, verklikker; -treiben, w. b. onr.: hierheen drijven of jagen; -treten, w, o. onr. s.: nader treden, voorwaarts treden; -trip-peln, w. o. onr. s.: komen aandribbelen.

hern ber, bw. (*): hierheen, naar hier; (in Sam. ook:) over; I sich -bemühen, w. w.: zich de moeite geven van de overzijde naar hier te komen; -bringen, w. b. onr.: over brengen; -gucken, w. o. h.: hierheen kijken; -kommen, w. o. onr. s.: overkome.n; -können, w. o. onr. h.: er over kunnen; -ziehen, w. b. onr.: hierheen trekken, (fig. fam.) bedotten, beetnemen.

Iherum , bw.: er om, in het rond (in Sam. ook kortweg: rond); um die Ecke -: den hoek om, om den hoek; um diese Zeit -: omstreeks dien tijd; um die Stadt -: rondom de stad; in der ganzen Stadt -: de geheele stad rond, de geheele stad door; da -: daar in den omtrek, daar in het rond; irgendwo hier -: ergens hier in den omtrek; allenthalben -: overal in het rond; rund - (rings -): rondom; an ver-schiedenen Orten -: op verschillende plaatsen in het rond.

Iherum', in Sam. (*) I sich -balgen, w. w. (en van dieren: sich -beissen, w. w. onr.): plukharen, vechten; -bekommen, w. b. onr.: er om krijgen, (fig.) overhalen, bepraten; -biegen, w. b. onr.: ombuigen (die Worte im Munde -biegen, fig.: de woorden verdraaien); w. o. onr. s.: om .... heen gaan (um eine Ecke -biegen: eenen hoek omslaan), w. w. onr.: sich -biegen: 1) omkeeren, 1) ronddraaien; -betteln, w. o. h.: loopen bedelen; -bringen, w. b. onr.: (fig.) overhalen, bepraten; -drehen, w. b.: 1) er om draaien, er omheen draaien, 2) ronddraaien, in het rond draaien, 3) omkeeren, 4) (fig.) een anderen draai geven aan, (ook:) verdraaien (sich -drehen, w. w. onr.: 1) zich omdraaien, zich omkeeren, 2. ronddraaien, er omheen draaien); -fahren, w. o. onr. s.: 1) rondrijden, 2) rondvaren (mit den Handen -fahren: met de handen om zich heen schermen); -flattern, w. o.s.: rondfladderen; -fragen, w. o. h.: 1) rondvragen (aan allen een voor een), 2) links en rechts vragen aan iedereen; -fuchteln, w. o. h.: links en rechts om zich heen slaan met het plat van de sabel (sich -fuchteln, w. w.: vechten); -führen, w. b.:rondleiden (Einen bei der Nase -führen; fig.: iem. bij den neus leiden, iem. beetnemen); -gaffen, w. o. h.: rondgapen, met open mond rondkijken ; -geben, w. b.: rondgeven, ronddeelen;

(*) He samenstellingen, die men niet hier aantreft, zijn ge makkelijk te verklaren als men het werkwoord zelf (zonder het bijwoord) naslaat.

-gehen, w. o. onr. s.: rondgaan,in het rond gaan, (om) .... heen gaan, ronddraaien, (om) .... heen draaien, (fig.) ronddolen, rondwaren, (van geruchten:) in omloop zijn, (van ziekten:) heerschen (Alles dies geht mir im Kopfe -: dat alles maalt mij door het hoofd; es geht Alles mit mir Kreise -: het is alsof alles met mij ronddraait); sich -hauen, w. w.: om zich heen hakken en houwen; -hetzen, w, b.: rondjagen, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord zenden, (ook:) voor het lapje houden; -holen, w. b.: overhalen, bepraten, (fig. fam.) doorhalen, veteren; -nüpfen, w. o. s.: rondhuppelen; -irren, w. o. s,: ronddolen, omzwerven; -jagen, w. ( w. b.: rondjagen, van den eene naar den anderen jagen.

Iherumlkeliren -

om

w. o.

w. o.

o. s. en n kant

, w. b.: omkeeren; w. o. s.: weerom keeren, terugkeeren; -kommen, w. o. onr. s.: hier en daar komen (Leute die in der Welt -gekommen sind: menschen die hier en daar geweest zijn in de wereld); -kreuzen, w. o. s,: (zeew.) rondkruisen, heen en weer kruisen; -kriechen, w. o. onr. s.: rondkruipen (in allen Winkeln -kriechen: fam.: in alle hoeken en gaten kruipen); -langen, w. b.: rondreiken, de ronde laten doen, laten rondgaan; w. o. s.: toereikend zijn om de ronde te doen; -laufen, w. o. onr. s.: rondloopen, heen en weer loopen, (fig. fam.) rondslenteren, lanterfanten, straatslijpen (um .. -laufen: om ....heen loopen); -laufer, m.: straatslijper; -lauferin, vr.: (fam.) straatmadelief, (ook:) eene die om gist en kaneelwater loopt; -legen, w. b.: er omheen leggen; -liegen, w. o. onr.: h.: in het rond liggen, er omheen liggen, (fig.) verstrooid liggen, verspreid liggen, (ook:) liggen slingeren; -machen, w. b.:

1)    er omheen maken, 2) er omheen doen; -manschen, w. o. h.: (fam.) rondploeteren door dik en dun, (fig.) doordraaien; -neh-men, w. b. onr.: er omheen nemen, (fig.) beetnemen, voor het lapje houden, (ook:) veteren, doorhalen; -patschen, w. o. h.: Zie -manschen; -peitschen, w. o. h.: zich heen slaan; sich -placken (sich -plagen), w. w.: slaven, zwoegen, zich afsloo-ven; -prügeln, w. o. s.: om zich heen slaan; sich -qualen, w. w.: zich zelven het leven zuur maken, zich zelven kwellen.

Iherum'lreichen, w. o. s. en w. b.: Zie -langen; -reisen, w. o. s.: rondreizen; -reiten, w. o. onr. s.: rondrijden (te paard); -rennen, w. o. onr. s.: heen en weer draven; -rücken, w. o, s. en w, b.: naar een anderen kant trekken; -rühren, w. b.: omroeren; -rütteln. w. b.: 1) omschudden,

2)    heen en weer hossen; -schauen, w. o. h.: rondkijken, om zich heen zien; -schic-ken, w. b.: heen en weer zenden, (fig, fam.) van bikboord naar bakboord zenden; sich -schiesscn, w. w. onr.: er dapper op los schieten; -schiffen, w, o. s.: rondvaren, heen en weer varen (um ,... -schiffen: .... omvaren, omzeilen, om .... heen varen); -schlagen, w. b. onr.: 1) er omheen slaan, 2) om zich heen slaan (sich -schlagen, w. w. onr.: vechten, plukharen, bakkeleien); -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): rondsluipen; -schlendern, w. o. s.: rondslenteren, lanterfanten, straatslijpen; -schleudern, w. b.:

rondslingeren; -schlingeln, w. o. s.: Zie -schlendern; -schlingen, w. b. onr.: er omheen slingeren, er omheen winden (sich -schlingen, w. w. onr.: zich er omheen slingeren, zich er omheen kronkelen); -schmarotzen, w. o. h.: (fam.) op den klap loopen om een maal eten te vangen; -schwarmen, w. o. s.: rondvliegen, (fig.) rondzwalken, rondzwerven, (ook:) een los leven leiden; -schweifen, w. o. s.: rondzwalken, rondzwerven (mit den Gedanken -schweifen: met zijne gedachten ronddolen); -schwenken, w. o. h.: omzwenken (sich -schwenken, w. w.: zich omkeeren, zich omdraaien; sich mit dem Pferde -schwenken: met zijn paard zwenken); -sehen, w. o. onr. h.: rondkijken, om zich heen zien; -sein, w. o. onr. s.: (van tijd:) om zijn, (anders:) er omheen zijn, (ook:) de ronde gedaan hebben (um Einen -sein: om iemand heen zijn); -setzen, w. b.: er omheen zetten; -sitzen, w. o. onr. s.: in het rond zitten; -spazieren, w. o. s.: rondwandelen; -spielen, w. o. h.: de ronde spelen, beurt om beurt spelen; -springen, onr. s.: rondspringen; -spritzen, s. en w. b.: in het rond spuiten; -stankern, w. o. h.: rondsnuffelen; -stehen, w. o. onr. h.: in het rond staan, om .... heen staan, (fig.) verstrooid (verspreid) staan; -storen, w. o. h.: (fam.) roezemoezen, (fig.) snuffelen (im Feuer -storen: in het vuur poken); -streichen, w. o. onr. s.: 1) rondzwalken, rondzwerven, 2) rondslenteren; -streicher,

m.: vagebond, landloojier; -streifen, w. o. s.: Zie -stretchen; sich -streiten, w. w. onr.: 1) vechten, 2) ruzie maken,3) twisten, kibbelen; -streuen, w. b.: rondstrooien; -stricken, w. b.: in de rondte breien; -suchen, w. o. h.: overal zoeken.

Iherum'itanzen, w. o. h.: ronddansen, in het rond dansen, er omheen dansen; -tragen, w. b. onr.: ronddragen; -treiben, w. b. onr.: ronddrijven (sich -treiben, w. w. onr.: rondzwalken); -treten, w. o. onr^ s.: in het rond gaan staan; -trinken, w. o. onr. h.: de ronde drinken; -trödeln, w. o. s.: ronddrentelen, rondslenteren; -tummeln, w. b.: (paarden:) africhten, dresseeren, allerlei bewegingen laten maken, (men-schen:) met geen rust laten, kwellen,, aanhoudend in het touw houden (sich -tummeln, w. w.: rondscharrelen, druk in de weer zijn; sich mit dem Feinde -tummeln: met den vijand schermutselen); -walzen, w. b.: omwentelen (sich -walzen, w. w.: rondwentelen); -wandern, w. o. s.: ronddolen, rondzwalken; -wenden, w. b. onr.: omwenden, omkeeren, pmdraaien; -werfen, w. b. onr.: 1) in het rond werpen, 2) om .... heen werpen, 3) (rs.) plotseling doen omkeeren (sich -werfen, w. w. onr.: liggen woelen, anders gaan liggen); -wickeln, w. b.: er omheen wikkelen; -wühlen, w. o. h.: rondwoelen, om zich heen wroeten ; sich-zanken, w. w.: twisten, harrewarren, ruzie maken; -zausen, w. b.: rukken en plukken (sich -zausen, w. w : 1. harrewarren, 2. elkander rukken en plukken); -zerren, w. b. en sich -zerren, w. w.: Zie -zausen; -ziehen w. b. onr.: er omheen trekken, (fig. fam.) voor den gek houden, voor het lapje houden, (ook:) op de lange baan schuiven; w. o. onr. s.: rondtrekken, rondzwerven rondzwalken*.

rondslenteren, lanterfanten (sich um -ziehen, w. w. onr.: om .... heen loopen, rondom .... loopen); -ziehend, bv. n.: rondtrekkend, rondreizend, rondzwalkend.

Iherun ter, bw.: naar beneden, naar omlaag (in Sam. ook: neer); yon oben

van boven neer; gerade recht naar beneden. I -, tsw.: neer, af, weg; - vom Pferde: kom van het paard af!; den Hut - (mit dem Hute -): hoed af!; - mit demSchwatzer: weg met den praatsmaker!

Iherunter, in Sam. (¹) I sich -be-mühen, w. w.: zich de moeite geven naar beneden te komen; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) ten onder brengen, aan lagerwal brengen, in het achterspit brengen, (door ziekte:) verzwakken, verminderen, (fam.) aftakelen, (fig. ook:) in miskrediet brengen; -drücken, w. b.: neerdrukken; -führen, w. b.: naar beneden brengen; -hauen, w. b.: omhakken, (fig.) neerhouwen, neersabelen; -heben, w. b.: naar beneden tillen; -helfen [3], w. b. onr.: naar beneden helpen; -kollern, w. o. s. en w. b.: naar beneden rollen; -kommen, w, onr. s.: (naar) beneden komen, (fig.) aan lager wal geraken, in het achterspit komen, (ook:) in miskrediet komen, (van zieken:) doodzwak zijn; -lassen, w. b. onr.: neerlaten (-lassen am Preise: in prijs verminderen, afslaan in prijs, van den prijs laten vallen); -machen, w. b.: wegnemen, verwijderen, (fig.) doorhalen, kapittelen, veteren, (ook:) door het slijk halen, over den hekel halen; -nehmen, w. b. onr.: wegnemen, afnemen; -reichen, w. b.: aanreiken naar omlaag, (fig.) beneden brengen; -reissen, w. b. onr.: naar beneden rukken, neertrekken, (fig.) door het slijk sleuren, over den hekel halen; -rücken, w. b.: naar beneden rukken; w. o. s.: naar beneden trekken, naar beneden komen; -schieben, w. b. onr.: neerschuiven; -schies-sen, w. b. onr.: 1) neerschieten, overhoop schieten, 2) van boven naar beneden schieten ; w. o. onr. s.: neerschieten; -schlagen, w. b. onr.: neerslaan, (het hoofd:) afslaan, af houwen, voor de voeten leggen; w. o. onr. s.: neerslaan, neersmakken; neervallen; -schmeissen, w. b. onr.: neersmijten; -schneiden, w. b. onr.: afsnijden, wegsnijden; -sehen, w. o. onr. h.: neerzien; -set-zen, w. b.: lager zetten,(van),.. .afzetten, (fig.) verlagen (in rang, aanzien, waarde, goeden naam, enz.), lager stellen, dager schatten (sich -setzen, w. w.: zich verlagen) ; -setzung, vr.: verlaging, (fig.) waardevermindering; -warts, bw.: benedenwaarts, nederwaarts, naar beneden; -werfen, w. b. onr.: neerwerpen; -ziehen, w. o. onr. s, en w. b. onr.: naar beneden trekken, (fig.) naar beneden (naar eene lagere verdieping) verhuizen.

lliervor’, bw.: te voorschijn, voor den dag, voorwaarts, vooruit, naar voren.

lliervor', in Sam. (²) I -blieken, w. o.: zich vertoonen (-blieken aus: te voorschijn

komen uit): -brechen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen, voor den dag komen, zich vertoonen, (van de zon:) doorbreken, (fig.) losbreken, losbarsten; -bringen, w. b. onr.: voor den dag brengen, (woorden:) uiten, (fig.) voortbrengen, (ook:) teweegbrengen; -bringer, m.: voortbrenger; -bringung, vr.: voor den dag brenging, (van woorden:) uiting, (fig.) voortbrenging, (ook:) teweegbrenging, (ook:) voortbrengsel (-bringungskraft, vr.: voortbrengend vermogen); -drangen, ‘w. b.: naar voren dringen (sich -drangen, w. w.: vooruit dringen, voorwaarts dringen, fig.: zich op den voorgrond dringen); -dringen, w. 'o. onr. s.: voor den dag komen, te voorschijn komen; -fahren, w. o. onr. s.: voor komen (met het rijtuig voor de deur komen), tot voor de deur rijden, (fig.) zich in rijtuig vertoonen; -fallen, w. o. onr. s.: naar voren vallen; -fliessen, w. o. onr. s¹.: er uit loopen, er uit lekken, er uit stroomen; -führen, w. b.: voorbrengen, (fig.) voor den dag brengen, te voorschijn brengen.

Ihervor’lgehen, w. o. onr. s.: tevoorschijn komen (-gehen aus: fig.: voortvloeien uit, volgen uit, voortspruiten uit, ontstaan uit: ook: blijken uit); -glanzen, w. o. h.: schitteren, (fig.) uitblinken; -heben, w. b. onr.: wel doen uitkomen (sich -heben, w. w. onr.: goed uitkomen, in het oog spingen); -keimen, w. o. s.: ontkiemen; -kommen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen, zich vertoonen; -können, w, o. onr. h.: te voorschijn kunnen komen; -krie-chen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen kruipen; -langen, w. b.: te voorschijn brengen, te voorschijn halen; -lassen, w. b. onr.: te voorschijn laten komen; -laufen, w. o. onr. s.: aan komen loopen; -leuchten, w. o. h.: schitteren, licht van zich geven, (fig.) blijken, in het oog springen; sich -machen, w. w.: te voorschijn komen; -mogen, w, o. onr. h.: gaarne voor den dag komen; -mussen, w. o, onr. h.: voor den dag moeten komen; -nehmen, w. b. onr.: voor den dag halen; -quellen, w. o. onr. s.: omhoog wellen, omhoog borrelen, ontspringen, (fig.) opwellen; -ragen, w. o, h.: (hoog) uitsteken, vooruitspringen, (fig.) uitblinken; -ragend, bv.n.: boven anderen uitblinkend, van den eersten rang, voornaam, uitstekend; -ragung, vr.: uitstek, uitsprong, uithoek, (ook:) uitwas, bubbel, knobbel, bult, (fig.) uitstekendheid, voortreffelijkheid, meerderheid; -rufen, w. b. onr.: te voorschijn roepen, in het aanzijn roepen; -schiessen, w. onr. s.: te voorschijn komen schieten, komen uitschieten; -springen, w. o. onr. s.: voorwaarts springen, komen uitspringen, (fig.) vooruit springen, een uitsprong vormen, (ook:) in het oog springen; -spritzen, w. o. s.: te voorschijn komen spuiten; -sprossen, w. o. s.: uitloopen, uitbotten, uitspruiten; -sprudeln, w. o. s.: te voorschijn komen borrelen; -stechen, w. o. onr. h.: (hoog) uitsteken, vooruit steken, (fig.) in het oog springen, (van eene kleur:) opzichtig zijn, (ook:) afsteken, een contrast vormen; -stehen, w. o. onr. h.: vooruit staan, vooruit springen; -suchen, w. b.: opzoeken, voor den dag halen, (fig. fam.) oprakelen; -thun, w. b. onr.: voor den dag brengen, vertoonen (sich -thun, w. w. onr.

flSfillflIlMf i J#l W|I    if !l'l Si Jlll*lfl!!l |lf rf IR ülil" f I! ïffll PSP ïlif

I •• a o    § 11 l^a- ll    |„g|    i || 11| ii    f-§    iS sfI

gr; ïipiM|iiiri!!|ïs4i mmi tfi Piïjiiii liiiii I Ik : «r»;

§b.I’1 I'ss§HÊrill§oc§®s-'r|§gig-Hsiblig¹"»s§gg-i    |Èrr?‘£?g^-v^i-*■■■»- §•?§

i !K ItiiII ® f i# > fti rils IIS li llllloölllll ai I s f 11 f ïïlllf l    l!'l i ?li i!

m.:

baum, m.:    Spaansche kerseboom);

-klappe, vr.: (ontl.) klapvlies van het hart; -klee, m.: (pik.) koekoeksbrood; -klopfen, o.: hartklopping; -knorpel, m.: (ontl.) borstbeen; -konl, m.: kropkool, kabuiskool; -könig, m.: (spl.) hartenheer; -krankung, vr.: bittere grief; -krank-heit, vr.: hartziekte; -kraut, o.: (pik.) hartkruid; -lappchen, o. mrv.: (ontl.) oor—

Grund, yon ganzem -en): uit ’s harten grond, van ganscher harte; etwas zu -en nehmen: iets ter harte nemen; zu -en ge-hen: aan het hart gaan.

IHerz , in Sam. I -ader, vr.: hart-ader; -allerliebst, bv. n.: 1) innig geliefd, 2) allerliefst; -arzenei, vr.: hartsterkend middel; -balken, m.: (ontl.) hartspier; -balsam,.

m.: balsem voor het hart; -bandel, m.: (ontl.) hartzak; -baum, m.: (pik.) wortel-boom waarvan de vrucht vergiftig is; -beben, o.: trilling van het hart; -beklem-mung, vr.: beklemdheid van het hart, benauwdheid; -beschwerung, vr.: (gnk.) benauwdheid, (fig.) bezwaring van het hart,, gemoedsbezwaar; -besiegend, bv. n.: (fig.) het hart doodend, het hart bedwingend; -betrübt, bv. n.: diep bedroefd; -beutel, (ontl.) hartzak; -bewegend, bv. n.;. treffend, roerend, in de ziel grijpend; -blatt, o.: (pik.) zaadlobbe, (ontl.) borstbeen, (spl.) hartenkaart, harten, (fig. fam.) hartlap, lieveling; -blume, vr.: (pik.) bor-ragie; -blut, o.: ’s harten, bloed;-brand, m,: kanker in het hart, (fig.) knagend leed, verterende smart; -braune, vr.: (gnk.) rotkoorts ; -brechend, bv. n.: hartbrekend; -bube, m.: (spl.) hartenboer; -bündel, m.: (ontl.) hartzak.

IHerzIdame, vr.: (spl.) hartenvrouw; -daus, o.: (spl.) harten-aas; -drücken, o.: benauwdheid; -drüse, vr.: hartklier; -durchbohrend, bv.n.: net hart doorborend ; -durchschneidend, bv. n.: door ,’het hart snijdend; -entzündung, vr.: hart-ontste-king; -erbse, vr.: wondererwt; -erfreuend,. bv. n.: hartverheugend; -ergreifend, bv.n.: hartroerend; -erhebend, bv. n.: hartverheffend; -erquickend, bv. n.: hartverkwikkend; -erschütternd, bv. n.: hartroerend, zielschokkend; -erwarmend, bv. n.: het hart verwarmend, het hart goeddoende; -erweichung, vr.: verteedering van het hart, (gnk.) hart-aandoening; -feil, o.: (ontl.) hartzak; -fieber, o.: hartkoorts; -fin-ger, m.: ringvinger; -förmig, bv. n.: hartvormig; -fressend. bv. n.: aan het hart knagend; -freund, m.: boezemvriend.

IHerz Igeblüt, o.: ’s harten bloed; -geschwulst, vr.: hartgezwel; -gespann, o. (-gesperr, o.): 1) spanning op het hart, hartpijn, 2) maagpijn, maagzuur, 3) (pik.) hartkruid, moederkruid; -ge-wachs, o.: poliep (uitwas) aan het hart; -gewinnend, bv. n.: innemend; -gras, o.: (pik.) weegbree; -grube, vr. (-grüb-chen, o.): (ontl.) hartkuil; -gut, bv. n.: doodgoed, overgoed; -güte, vr.: g hartigheid, (het) goede hart; -haft, bv. n.: kloekmoedig; -haftigkeit. vr.: kloekmoedigheid; -haut, vr.: (-hautchen, o.): (ontl.) hartvlies, hartzak; -höhle, vr.: (ontl.) hartkamer; -innig (-inniglich), bv. n.: hartelijk, allerhartelijkst; -kam-mer, vr.: (ontl.) hartkamer; -kirsche, vr.: (bonte) Spaansche kers (-kirschen-

HERZLAUB.

343

go

lappen aan het hart; -laub, o.: (bwk.) hartvormig lofwerk; -lehre, vr.: leer van het hart; -leid, o : harteleed; -lieb, bv, n.: innig geliefd; -liebchen, o.: (fam.) lieve hartje; lieve schatje; -los, bv. n.: zonder hart, (fig.) ongevoelig, onverschillig,(ook:) bedeesd; bang; -losigkeit, vr.: (fig.) ongevoeligheid, onverschilligheid, (ook:) bedeesdheid, bangheid.

IHerz'lmuscHel, vr.: schelp met hartvormige vlekken; -muskei, vr.: (ontl.) hart-spier; -nagend, bv. n.: aan het hart knagend; -nerven, m. mrv. van „Nerv” en vr. mrv. van „ïïerye”: (ontl.) hart-zenuwen; -ohr, o. (-öhrchen, o.): (ontl.) oorlap van het hart; -pfirsich (-pfirsche). vr.: (tnb.) hartperzik; -pochen, o.: (het) kloppen van het hart, (fig.) hartklopping; -polyp, m.: poliep (uitwas) aan het hart; -pulver, o.: (pha.) poeder voor ongesteldheid van het hart, hartsterkend poeder; -rad, o.: (in horloges:) middelste rad; -röhre, vr.: (ontl.) hart-ader;-rührend, bv.

n. ; hartroerend; -sack, m.: (ontl,) hartzak; -same, vr.: wondererwt; -schlachtig, by. n.: (vea.) kort-ademig, dempig; -schlachtigkeit, vr.: (vea.) kort-ademigheid, dempigheid; -sclilag, m.: (klopping) van het hart, (vea.) kort-ademigheid, dempigheid ; -spann, m.: Zie -gespaim; -sprosse, vr.: (pik.) hoofdstengel; -starkend, bv. n.: hartsterkend; -starkung, vr.: hartsterking; -stelle, vr.: (wpk.) middelvak; -stengel,

m.: (pik.) hoofdstengel; -stoss, m.; stoot in het ihart, (fig.) genadestoot, genadeslag; -tute, vr.: schelp met hartvormige vlekken.

IMerz'lverein, m.: innige vereeniging; -voll, bv. n.: hartelijk, innig; -wasser,

o. : hartwater; -weh, o.: hartpijn, (fig.) zwaar verdriet; -wunde, vr.: hartewond, (fig.) diepe smart, zwaar verdriét; -wurm,

m.: (hik.) uitwas (poliep) aan het hart, (fig.) worm die aan het hart knaagt; - wurz, vr.: hartwortel; -zergliederung, vr.: ontleding van het hart; -zerreissend, bv. n.: hartverscheurend; -zerschneidend, by. n.: hartverscheurend.

Herz clien, o. (-s; mrv. -): hartje.

Her'ze, in Sam. I -leid, o.: harteleed.

herzeiclmeii, w. b.: 1) voorteeke-nen, 2) uitteekenen.

Iher’zen, w. b.: aan het hart drukken ; (fig.) liefkoozen.

IHer zen, in Sam. I -ass, o.: (spl,) harten-aas; -handiger, m.: veroveraar van (inz. vrouwen-)harten; -bube, m.: (spl.) hartenboer; -dame, vr.: (spl.) hartenvrouw ; -könig, m.: (spl.) hartenheer; -zahmer, m.: Zie -handiger.

Her zens, in Sam. I -andacht, vr.: hartverheffing, vrome overpeinzing; -angst, m.: ziels-angst, groote benauwdheid ; -bruder, m.: beminde broeder, (fig.) boezemvriend; -ergiessung, vr': lucht-gevmg aan het hart, ontboezeming; -er-weiterung, vr.: (gnk.) uitzetting van het hart; -frau, vr.: dierbeminde vrouw; -freude, vr.: innige blijdschap, (pik.) borragie, (ook:) boschlelie; -freund, m.: boezemvriend; -froh, bv. n.: zeer blijde, zeer verheugd; -gedanke, m.: zielsgedachte; -glaube, m.: innerlijk geloof, vaste overtuiging, (theo.) waarachtig geloof; (von, aus) -grund, m.: (uit)

’s harten grond, (uit) grond van (mijn. u^, zijn, haar, hun, ons) hart; -gut, bv.

n.: goedhartig, door en door goed, doodbed; -güte, vr.: goedhartigheid ; -junge,

m.: (fam.) beste jongen, goede jongen; -kenntniss [nis], yr.: kennis van het hart; -kind, o.: lieveling; (seine) -königin, vr.: de meesteres van (zijn) hart; -kummer,

m. : heimelijk verdriet, zielsverdriet;-kundiger, m.: hartenkenner; -lust, vr.: hartelust (nach -lust: naar hartelust); -mad-chen, o.: engelachtig meisje; -mann, m.: beste man; -meinung, vr.: ware gedachte (seine -meinung sagen: juist zeggen wat men denkt); -mutter, vr.: lieve moeder; -noth [tl, vr.; groote nood; -£ual, vr.: bitter lijden; -reue, vr.: diep berouw, innig berouw; -ruhe, vr.: gemoedsrust, (gnk.) pauze tusschen twee polsslagen; -sprache, vr.: taal van het hart, hartetaal; -trost, m.: troost voor het hart; -wonne, vr.: zielsgenot; -wunsch, m.: hartewensch (nach -wunsch : naar wensch).

her Izïelien, w. b. onr.: hierheen trekken, (fig.) aantrekken; w. o. onr. s.: hierheen trekken, (fig.) hier komen vronen (sich -ziehen, w. w, onr.: zich uitstrekken); -zielen, w. o. s.: hierheen mikken, (fig.) doelen.

Herzig, bv. n.: lief; I -keit, vr.*: liefheid.

lier’ziscHeln, w. o. s. en w. b.: fluisteren, feziken.

herzlieh, bv. n.: hartelijk; - gern: zeer gaarne; er hatte es - satt: hij was er over-verzadigd van; I -keit, vr.: hartelijkheid.

Her zog, m. (-es, -s; mrv. Her’zöge): hertog; Her’zogenbusch, o. (-es): (adk.) ’s-Hertogenbosch, den Bosch; Her’zogin vr. (mrv. -nen) : hertogin; her’zoglich, bv.

n. : hertogelijk; Her’zogs, in Sam. (-hut, m.: hertogshoed; -krone, vr.: hertogskroon, hertogelijke kroon; -mantel, m.: hertogs-mantel; -titel, m.: hertogs-titel; -würde. vr.: hertogelijke waardigheid); Her’zog-thum [tl, o. (-s; mrv. -thümer [t]): hertogdom.

lierzu', bw. (in Sam.): 1) er bij, 2) toe-, aan-, nader- (*); I -eilen, w.

o.    s.: toesnellen, aansnellen; -nahen, w. o. s.: naderbij komen, naderkomen; -thun. w. b. onr.: er bijdoen, er aan toevoegen; -treten, w. o. onr. s,: nader-treden.

Hespericlen, vr. mrv.: (fab.) Hespe-rieden; Hespe'rien, o. (-s): Hesperië, wrestersch land (inz. Italië en Spanje); Hespe’rier, m. (-s; mrv. -): Hesperiër, westerling; hespe'risch, bv. n.: Hesperisch, westersch; Hesperus, m. (-): Hesperus, (fig.) avondster.

Hes'se, m. (-n; mrv. -n): Hes; Hessen, o. (-s): (adk.) Hessen; Hes’sin, vr. (mrv. -nen): Hessin; hes'sisch, bv. n.: Hessisch.

Heta re, vr.: (Grieksche) lichtekooi.

Heterodox*, bv, n.: heterodox, onrechtzinnig; Hererodoxie', vr.: onrechtzinnigheid.

(*) Yan de hier niet vermelde samenstellingen is de beteekenis gemakkelijk op te maken uit de beteekenissen van „herzu”.

m.:

haan

tl.VJKl.VJ.VJL m,

huichel; heuch'eln, w. o. n. en w. o.: huichefen; Heuchler, m. (-s; mrv. -): huichelaar; Heuch'lerin, m. (mrv. -nen): huichelaarster; heuchlerisch, bv. n.: huichelachtig, heu en, w. o. h. hooien.

IHeu’er, m.: hooier. I -, vr.: huur. I -,

IHeu’er, m.: hooier. I -, vr.: huur. I -, bv. n. (in Sam.): huur-, gehuurd; -acker, ' gehuurd land

morgen Schmutz): gen lijden neerd).

heu tig, bv. n.: huidig, van heden, van vandaag; (fig.) tegenwoordig, heden-daagsch; der -e Tag: de huidige dag, de dag van heden; -es Tages:heden ten dage, tegenwoordig.

lieterogen’, by. n.: heterogeen, ongelijksoortig ; Heterogenitat', vr.: ongelijksoortigheid.    •

lieterokli tiscli, bv. n.: (tik.) onregelmatig.

Het’maim, m. (-es. -s; mrv. Het'-manner): hetman (der Kozakken).

Hetru'rien, o. (-s): (adk.) Etrurië, Toskane; Hetru'rier (-s; mrv. -): Etru-riër, Toskaner; Hetru’rierin, vr. (mrv. -nen): Etrurische, Toskaansche; hetru-risch, bv. n.: Etrurisch, Toskaansch.

Hetz, in Sam. I -bahn, vr. (-garten, m.): perk (schouwplaats) voor dierengevechten of om op wilde dieren jacht te maken); -haus, o : gebouw waar men de wilde dieren vasthoudt, die bestemd zijn voor de dierengevechten of om er jacht op te maken); -hund, m.: ^jachthond, 2) bulhond; -jagd, vr,: drijfjacht, lange jacht; -los, bv. n,: ontkoppeld, losgelaten (-los machen: ontkoppelen, loslaten); -peitsche, vr.: jachtzweep; -riemen, m.: koppelriem; -schirm, m.: beschutte plaats voor de jachthonden; -strick, m.: koppelriem; -zeit, vr.: jachtseizoen, jachttijd.

Het ze, vr.: 1) lange jacht, drijfjacht; 2) Zie Hetzbaliii; 3) verlegenheid,nood, (fam.) verknijping (in der - sein: in de verknijping zitten); 4) troep, koppel;

' 5) (vog.) ekster.

liet zen, w. b.: 1) jagen, jacht maken op, 2) ophitsen, aanhitsen; er ist mit allen Hunden gehetzt: (spr.) hij is voor één gat niet te vangen; an ein-ahder -: tegen elkander ophitsen of aanhitsen.

Het'zer, m. (-s; mrv. -): 1) jacht-knecht; 2) aanhitser; 3) opruier.

Hen, o. (-es): hooi; - machen: hooien, den hooibouw biunenhalen; griechi-sches -: (pik.) fenegriek ; I -arnte, vr.: hooibouw; -barn, m.: plaats voor het hooi; -baum, m.: boom boven op den hooiwagen; -binder, m.: bosser (opbosser) van hooi; -boden, m. (-bühne, vr.): hooizolder; -bund, o. (-bundel, o.): 1) bos hooi, 2) dot hooi; -ernte, vr.: hooibouw ; -fehm (-feimen), m.: hooimijt, hooi-opper;-futter,

o.: hooivoeder, stalvoeder; -gabel, vr.: hooivork; -gewinn, m,: hooi-oogst;-haufe, m. (-kuppe, vr.): (een) hoop hooi, (een) stapel hooi, (akk.) hooimijt, hooi-opper; -land, o.: hooiland ; -leine, vr.: touw om een voer hooi vast te sjorren;-machen, o.: hooien; -macher, m.: hooier, (vog.) bijëneter; -macherin, vr.: hooister ; -ma-gazin, hooimagazijn, hooipakhuis ; -mahd, vr.: (het) grasmaaien, (fig,) land dat gemaaid moet worden; -maher, m.: grasmaaier, (vog.) bijën-eter; -markt, m.: hooimarkt; -monat (-mond), m.: hooimaand (Juli); -motte, vr.: (ins,) vlinder die op den elzeboom leeft; -ochs, m.: lompe vlegel, ezelskop; -pferd, o. (-pferdchen, o.): (ins.) sprinkhaan, (ook:) juffertje; -raute, vr.: ruif, hooi-ruif; -rechen, m.: hooirijf; -recht, o.: recht om te hooien; -same, m.: hooi-zaad; -scheibe, vr.: Zie -liaufen, -scheuer, vr. (-scheune, vr.): hooischuur; -schlag, m.: verboden weiland (d. i. waar geen gras gesneden mag worden); -schober, m.: Zie -haufen; -schoppen.

hooischuur; -schrecke, vr.: sprink-(-schreckenbaum, m.: locusboom; -schreckengrille, vr,: boomkrekeltje); -seil, o.: Zie -leine; -sense, vr.: zeis; -sichel, vr.: sikkel om gras te snijden ; -speicher, m.: hooizolder; -stengel, m.: hooi-stengel, tot hooi gedroogde grashalm; -stock, m.: Zie -haufen; -vogel, m.: bijën-eter, bijenwolf; -wage, vr.: schaal om hooi te wegen; -wagen, m.hooiwagen; -wiese, vr.: hooiland; -zehent (-zehnte), m.: hooitiend; -zeit, vr.: tijd van den hooibouw.

Heu’cliel, in Sam. I -bube, m.: huichelaar; -busse, vr.: gehuicheld berouw; -christ, m.: christen in schijn, christen voor de leus; -freund, m.: schijnvriend, vriend in schijn; -glaube, m.: huichel-geloof; -haft, bv. n.: huichelachtig; -rede, vr.: huicheltaal; -schein, m.: bedrieglijke schijn, (fig,) geveinsdheid; -thrane, vr.: geveinsde traan; -wort, o.‘: huichelachtig woord.

Heuclielei', vr.: 1) huichelarij, 2) geil. en w. b.:

m.: huurland, gehuurd land.

Iheu er, bw.: dit jaar (heu’erig, bv. n.: fam.: van dit jaar).

Heu’erling;, m. (-es, -s; mrv. -e):

1) een van dit jaar (d. i. een in dit jaar geboren dier, eene in dit jaar gegroeide plant of geteelde vrucht, enz.): 2) huurder, pachter; 3) huurling.

heu ern, w. b.: huren.

Heu’et, vr.: hooitijd, hooibouw.

Heul, in Sam. I -bruder (-michel), m.: iemand, die huilen kan wanneer hij wil; -kreisel, m.: bromtol.

Heulen, w. o. h.: huilen; mit den Wölfen muss man -: (spr.) men moet huilen met de wolven waarmee men in het bosch is; I Heuler, m. (-s; mrv.-): huiler, (stk.) reactionair, tegenhouder van vooruitgang, (drk.) brul-aap; Heu’lerin, vr.: huilster.

Heu rath, vr,: Zie Heiratli.

lieut'e (of verkort: lieut), bw.: heden, vandaag; - Morgen: heden morgen, van morgen; - Abend: heden avond; - zu Tage: heden ten dage, tegenwoordig; von

-    an gerechnet: van vandaag af; - über acht Tage: heden over acht dagen; acht Tage nach -: (kph.) acht dagen na dato;

-    vor acht Tagen: vandaag acht dagen geleden; - mir, morgen dir: (spr.) vandaag is het mijne beurt, morgen de uwe (heden mijn, morgen dijn); -roth [t], morgen todt [tot]: (spr.) heden rijk, morgen een lijk (heden rood, morgen dood); - Blumen,

Heu (- im Putz, morgen im (spr.) heden verblijden, mor-(heden geëerd, morgen ver-

Einem einen

iem. een knauw

zu

hierge’gen, bw.: hiertegen, hier'her, bw.: hierheen; bis -: 1) tot hier, tot op deze plaats, 2) tot hiertoe, tot dusverre; nicht - gehorend: niet hier tehuis behoorend, niet op zijne plaats hier (die Bemerkung gehort nicht -: die aanmerking behoort hier niet tehuis, komt hierbij niet te pas, is hier niet op hare plaats); I -warts, bw.: hierheen, in deze richting, naar hier.

hier hin, bw.: hierheen, in deze richting, naar hier; - und dorthin: hierheen en daarheen, her- en derwaarts, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord, hierin, bw.: hierin, hierin’nen, bw.: hierbinnen, hier'landisch, bv. n.: inheemsch, uit dit land. hier mit, bw.: hiermede, hiernach', bw.: hierna, hier'nachst, bw.: 1) hiernaast, hierbij; 2) vervolgens.

hierne'ben, bw.: 1) hiernaast, dicht hierbij; 2) hierbij, bovendien, hiernie'den, bw.: hier beneden, liierob', bw.: 1) hieromtrent; 2) hierover.

(³) De Sam. met „hier” staan op hare alphabetische plaats.

Hexameter, m. (-s; mrv. -): (dk.) hexameter; hexa'metrisch, bv. n.: hexa-metrisch, zesvoetig.

Hex'e, vr.: heks (ook fig.); (vog.) nachtzwaluw, geitenmelker.

IHex'en, in Sam. I -bann, m.: betoo-vering, beheksing; -baum, m.: (pik.) kriekeboom; -berg, m.: heksenberg;-buch, o.: tooverboek; -butter, vr.: slappe boter, niet stevig genoeg geknede boter; -fahrt, vr.: heksentocht; -fest, heksenfeest; -for-mel, vr.: tooverformulier; -gelag, o.: heksenfeest; -geschichte, vr.: tooversprookje, toovergeschidenis, tooververtelling; -karte, vr.: tooverkaart; -kraut, o.: tooverkruid; -kreis, m.: toovercirkel, tooverkring; -kunst, tooverkunst, hekserij; -mannchen, o.: (pik.) alruin; -mehl, o.: poeder van wolfsklauw, heksenmeel; -meister, m.: heksenmeester; -probe, vr.: gods-oordeel <de vuurproef of de waterproef) voor de van tooverij beschuldigden; -prozess, m.: heksen-proces; -ritt, m.: heksentocht; -sabbath, m.: heksensabbat, heksenfeest; -segen, m.: betoovering, beheksing;-spiel, o.: tooverspel, tooverij; -spruch, m.: too-verspreuk, toover-formulier; -tanz, m.: heksendans; -werk, o.: heksenwerk, hekserij; -wesen, o.: heksendom.

iliex'en, w. o. h.: heksen, tooveren; das Ding geht wie gehext: (fam.)-het gaat uitmuntend.

Hex'er, m. (-s; mrv. -): toovenaar, heksenmeester; Hexerei', vr.: tooverij, tooverwerk, heksenwerk (- treiben: too-verkunsten aanwenden, tooveren, heksen; Oeschwindigkeit ist keine -: gauwigheid is geen heksenwerk),

Hiane, vr.: Zie Hyiine.

Hi'atus, m. (-; mrv. Hi'aten): hiatus.

Hibernien, o. (-s): Hibernië (d. i. Ierland): Hiber'nier, m. (-s; mrv. -): Hiberniër, Ier; hiber’nisch, bv. n.: Hiber-nisch, Iersch.

hibri diseh, bv. n.: basterd-.

Hick, m. (gnk.) hik; hick’en, w. o. h,: den hik nebben.

liie, bw.: Zie hier. (³)

Ihieb: Zie bauen.

IHieb, m. (-es, -s; mrv. -e): (met sabel:) houw; (met degen, dolk, mes, enz.:) stoot; (met bijl, stok, zweep, enz.:) slag; (fig. fam.) smeer uit de pan, veeg uit de pan; (litteeken van houw of slag:) schram, jaap, naad; (in vijlen, enz.:) keep, inkeping, groef; (van vogels:) pik met den bek; (van wilde varkens, enz., met de slagtanden :) knauw; (in een bosch:) plaats waar bqomen geveld zijn of zullen worden; freien - haben: vrijëlijk hout mogen hakken; der Baum fallt nicht auf einen -: (spr.) een boom valt niet op den eersten slag; auf einen - (mit einem -): met één slag, (fig.) eensklaps; einen - haben: (fig. fam.) 1. een slag van den molen beethebben, van Lotje getikt zijn, 2. een snipper aanhebben, een stuk in zijn kraag hebben; -e bekommen: slaag krijgen, klappen krijgen; Einem -e geben: iemand klappen geven, iem. afrossen, (fig.) iem. de ooren wasschen, iem. over den hekel halen;

- geben;

geven; auf - und Stich gehen (auf - und Stichfechten): steken en houwen; I -wunde, wond van een (sabel-)houw.

Hieber, m. (-s; mry. -): slagzwaard, houwdegen: sabel, hie’bei, bw.: Zie hierbei. hie’foig;, bv. n.: (in het boschwezen:) hakbaar, geschikt of bestemd om gehakt of geveld te worden, hiedurch, bw.: Zie hierdurcb. Hief, m. (-es, -s; mrv. -e): (jag.) hoorngeschal, jachtsein; I -horn, o.: jachthoorn; -riemen, m.: riem waaraan de jachthoorn hangt; -stoss,m.: hoorngeschal, jachtsein.

Hie Te, vr.: (pik.) hagedoorn.

Hie'he, vr.: (min.) vuursteen.

Hiel, m. (-es, -s): (zeew.) hieling. bieTandiscb, bv, n.: inlandsch, in-heemsch, uit dit land. hie'len, w. o. h.: (zeew.) hielen, hielt: Zie halten, hienie'den, bw.: hierbeneden, hier, bw,: (van plaats^ hier; (vantijd:) nu, toen, hierop; dieser Mann -: deze man hier: - und dort: hier en daar; -Lande: hier te lande, in dit land. (³) hier'ab, bw.: hier af. bier'an, bw.: hieraan.

Hiërarch’, m.: hiërarch; Hiërarchie', vr.: hiërarchie; hierar'chisch, bv. n.: hiërarchisch, hiërarchiek, hier'auf, bw.: hierop, hier'aus, bw.: hieruit; von -: van hier, hier vandaan.

hieraus'sen, bw³: hierbuiten, hier'hei, bw.: hierbij, hier’hleihen, o. (-s): hierblijven. hier'durch, bw.: hierdoor, hierein', bw.: hierin, hier’für, bw.: hiervoor; -können Sie nicht: daar kunt gij niets tegen doen, dat kunt gij niet beletten, daar kunt gij niet voor.

inlandsch, dicht

ïi).:

§e

en

fiiero’ben, bw.: hierboven. Hierogly’plie, vr.: hiëroglief; hiero-gly’phisch, bv. n.: raadselachtig.

Hiero’nymus, m. (-): Hiëronimus, Jeronimus.

liierortig, bv. n.: hier vandaan, van (uit, in) deze plaats.

Hier'sein, o. (-s): (het) hier-zijn, verblijf (tegenwoordigheid, aanwezigheid) hier.

hierselbst', bw.: alhier, hierü’ber, bw.: 1) hierover; 2) bovendien.

hierum’, bw,: 1) hierom, hieromtrent, hierover; 2) hier in den omtrek; 3) hier omheen.

hieruit'ten, bw.: hier beneden, hierun'ter, bw.: hieronder, bier’von, bw.: 1) hiervan; 2) hierover, hierwe’gen, bw.: deswege, bierwi’der, bw.: hiertegen, hierzu’, bw.: 1) hiertoe; 2) hierbij, hierzwi’scben, bw.: hiertusschen. bieselbst’, bw.: alhier, bie’sig, bw.: van hier, van (uit, in) deze plaats, van (uit, in) dit land, van (uit, in) deze streek, liiess: Zie beissen. bie'von, bw.: 1) hiervan; 2) hierover. Hiez, m. (-es; mrv. -e): poes. hiezu', bw.: 1) hiertoe; 2) hierbij. Hift, m. (-es; mrv. -e): (jag.) Zie Hief, enz.

Hilarius, m. (-): Hilarius. hilf, liilfst, bilft: Zie helfen. Hil'fe, vr.: hulp. Zie Hülfe. Him'beer, in Sam. I -apfel, m.: ram-mel-appel, kalvijn; -eis, o.: frambozenijs ; -essig, m.: frambozen-azijn; -gefrornes,

o.: frambozen-ijs; -latwerge, vr.: frambo-zen-zjelei, frambozenstroop ; -strauch, frambozenboompje; -wein, m.: frambozenwijn.

Him'beere, vr.: framboos. IHim'mel, m. (-s; mrv. -): hemel; (van ledekanten:) hemel; (van rijtuigen:) kap; ein heiterer -: een onbewolkte hemel, eene heldere lucht; um des -s willen: in ’s-hemelsnaam; gerechter -: lieve hemel!, roote genade!; dem - sei Dank: den mei zij dank!; - und Erde bewegen (-und Holle bewegen): hemel en aarde bewegen ; bis in den - erheben: hoog ophemelen, tot in de wolken verheffen ; unter freiem - schlafen: onder den blooten hemel slapen; er war wie vom - gefallen: hij stond te kijken als iemand fdie uit de lucht komt vallen; kein Meister fallt vom -: (spr.) niemand wordt als meester (als kunstenaar) geboren ; wenn der - ein-fallt, sind alle Lerchen gefangen: (spr.) als de hemel valt, hebben we allen eene blauwe slaapmuts op.

Ibim'mel, in Sam. (⁴) I -an, bw.: hemelwaarts, naar omhoog; -anstrebend, bv.

n.: naar den hemel strevend; -auf, bw.: Zie -au; -begeistert, bv. n.: door Gods geest bezield; -beschreibend, bv. n.: den sterrenhemel beschrijvend; -beschreiber, m.: beschrijver van den sterrenhemel; -bett, o.: ledekant met een hemel; -blau, bv, n.: hemelsblauw (-blau, o., of:

-blaue, vr.: azuur des hemels); -brand, in.: (pik.) wolkruid, koningshaar; -brod, o.: brood des hemels, manna; -brütend, bv. n.: (fig.) over het leven hiernamaals malend; -empor, bw.: Zie -an; -entfernt, bv. n.: ver verwijderd; -entsprossen, bv.

n.: van hemelschen oorsprong; -erschüt-ternd, bv.n.: 1) hemeltergend, 2) daverend; -faden, m.: stofdraad; -fahrt, vr.: (kkl.) Hemelvaart (Maria -fahrt: Maria-hemel-vaart); -fahrts, in Sam, (-fest, o., of: -tag, m.: Hemelvaartsdag; -blume, vr.: pik.: melkkruid; -insel, vr.: adk.: eiland Ascen-sion; -woche, vr.: Hemelvaarts-week); -farbe, vr.: hemelsblauw, azuur des hemels; -farben, bv. n.: hemelsblauw; -geboren,

bv.    n.: van hemelschen oorsprong; -ge-sandt, bv. n.: uit den hemel gezonden; -gesandte, m.: Godsgezant; -hoch, bv. n.

bw.: hemelhoog (-hoch bitten: vurig bidden, smeeken); -klar, bv. n.: helder als een heldere hemel; -klissend, bv. n.: (dk.) aan den hemel reikend; -reich, o.: hemelrijk, (het) rijk der hemelen, (fig.) gelukzaligheid (des Menschen Wille ist sein -reich: spr.: ’s menschen zin is ’s menschen leven); -schön, bv. n.; goddelijk schoon;, -schreiend, bv. n.: hemelschreiend, ongehoord; -schlüssel, m.: sleutel des hemels, (pik.) sleutelbloempje, primula veris; -se-gen, m.:' zegen des hemels ; -spur, vr.: (jag.) duidelijk zichtbaar voetspoor;-stein, m.: (min.) saffier; -stengel, m.: (pik.) klok-jes-gentiaan, kleine gentiaan; -strich, m.: hemelstreek, luchtstreek, gklimaat; -stür-mend, bv. n.: hemelbestormend; -stürmer, m. (-s; mry. -): hemelbestormer; -trager, m.: 1) hemeldrager, 2) baldakijn-drager; -voll, bv. n.: genotyol, genotrijk, vol he-melzaligheid, (fig. fam.) zalig, vol en zat, zoo dronken als een meeuw, stomdronken; -wagen, m.: (str.) Groote Beer; -warts,

bw. : hemelwaarts, naar omhoog; -weg, m.: weg naar den hemel; -weit, bv. n. en bw.: hemelsbreed (das ist -weit: fam.: op geen voeten en vamen na); -ziege, vr.: (str.) Geit, Capella (Zie ook Himmels-ziege).

himmeln, w. o. s.: 1) (pop.) hemelen, naar den hemel verhuizen, sterven, het hoekje omgaan; 2) (pop.) fratsen verkoo-pen, eene kippenstuip krijgen, flauwvallen.

IHim’mels, in Sam. (⁴) | -achse, vr.: as der aarde; -angel, m.: aspunt der aarde, pool; -angesicht, o.: hemelsch gelaat; -bahn, vr.: hemelbaan; -beschreibung, vr.: beschrijving van den sterrenhemel; -besen, m.: (zeew.) wolkenbezem, noordwester, noordwestenwind; -bewohner, m.: hemelbewoner; -bild, o.: 1) beeld des hemels,

2) hemelsch schoon beeld, 3) (str.) sterrenbeeld; -blatt, o. (-blume, vr.): (pik.) no-stok, hemelblad; -bogen, m.: hemelboog, welfdak des hemels, (fig.) regenboog; -bote, m.: hemelbode, bode des hemels; -braut, vr.: bruid des Hemels, non;-breite, vr.: (str.) hemelsbreedte; -bürger, m.: hemelburger; -feste, vr.: firmament, uitspansel; -feuer, o. (-flamme, vr.): hemelvuur; -freude, vr.: hemelvreugde; -funke, vr.: sprank des hemels; -gabe, vr.: gaaf (gave) des hemels, hemelgave; -gefühl, o.:

(⁴) De Sam., die men hier niet vindt⁴ zoeke men onder liiniinel.

hemelsch gevoel; -gegend, vr.: hemel- onderzijde, langs den bodem; - und her:, streek, luchtstreek, klimaat; -geiss, vr.’.    heen en weer; - und her überlegen: 1) de

(vog.) poelsnip, rietsnip;-gerste, vr.: (pik.)    zaak van alle kanten :bekijken, 2) beraad-

zeopyron, gerst met lange aren; -gestalt,    slagen in het oneindige; Freundschaft -,

vr.: hemelsche gestalte, engelen-gestalte;    Freundschaft her: 1) vriend voor en vriend

-gewölbe, o.: welfdak des hemels, hemel-    na, 2) er bestaat geen vriendschap die

boog;-glanz, m.: hemelluister; -gleicher,    stand houdt; auf Ihr Wort-: op uw woord

m.:

(adk. en str.) Evenaar,Equator; -glück,    af (afgaande); auf alle Falie -: in ieder

o.: hemelzaligheid; -gluth [tj, m.: hemel-    geval; so -: 1) zoo heen, zoo, zoo, zoo ta-

vuur: -gott, m.: God in den hemel, God    melijk; 2) heen, weg, voort; - ist -: weg is

van hemel en aarde; -gürtel, m.: (adk.)    weg; er ist -: 1) hij is weg, hij is heen,

aardgordel, klimaat; -gunst, vr.: hemel-    2) hij is. er naartoe, hij is er heen, 3) (fig.

gunst; -haus, o.: firmament, (bij planeet-    fam.) hij is voor de haaien (Zie overigens

lezers:) huis (van den sterrenhemel);    liinseiii.)

-heer, o.: 1) engelenschaar, 2) rijen (mrv.) Iliin, in Sam. I De Samenstellingen met der gezaligden; -höhe, vr.: poolshoogte,    „hin” vindt men op hare alphabetischfr

hoogte der zon; -karte, vr.: nemelkaart;    plaats.

-kind, o.: kind des hemels, (fig.) hemelsch lliinab', bw.: af, naar beneden, neer; schoon kind; -könig. m.: hemelkoning (d.    den Fluss -: de rivier af (in de richting

i. God); -königin, vr.: koningin des he-    naarde uitwatering); den Strom-: voor

mels (d. i. de ileilige Maagd); -körper,    stroom af, met den stroom mede; einen

m.: hemellichaam; -kost, vr.: godenspijs;    Hügel -: van eeneri heuvel af naar bene-

-krafte, vr. mrv.: hemelsche machten;    den; in dio Holle -: naar beneden in de

-kreis, m.: hemelbaan; -kugel, vr.: hemel-    hel, in de hel neer; - mit diesem Menschen:

bol; -kunde, vr.: sterrenkunde.    (fiér.) weg met dien kerel!

IHim'melsllange, vr.: aardrijkskun- lliinab', in Sam. (*) I -bringen, w. b. dige lengte; -lauf, m.: loop der hemel-    onr.: naar beneden brengen, van....af-

lichamen; -lehre, vr.: leer van den sterren-    brengen; -dürfen, w. o. onr. h.: naar be-

hemel; -leiter, vr.: (bijb.) Jacobsladder;    neden mogen, van.... afmogen; -fahren,,

-licht, o.: hemellicht; -lohn, m.: hemelsch    w. o. onr. s.: naar beneden rijden (of:

loon; -luft, vr.: zuivere lucht etherische    varen), van .... afrijden (ook: eene rivier)

lucht, ether, (fig.) opene lucht; -lust, vr.:    afvaren (Zie 12 reg. hooger); -fahrt, vr.:

hemelvreugde; -macnte, vr. [mrv.: hemel-    1) afrit naar beneden, 2) afvaart (voor

sche machten; -manna, o.: hemelsch man-    stroom de rivier af); -fallen, w. o. onr. s.:

na; -mehl, o.: poederacntig gips; -messung,    naar beneden vallen, van .... afvallen;

vr.: hemel-meting; -messkunst, vr.: kunst    -fliegen, w. o. onr. s.: naar beneden vliegen,

om den sterrenhemel te meten; -pferd, o.:    van.... afvliegen; -lassen, w. b. onr.: naar

sprinkhaan; -pforte, vr.: hemelpoort; -pol,    beneden laten, neerlaten, van .... aflaten;

m.: aspunt der aarde, pool: -punkt, m.:    -müssen, w. o. onr. s.: naar beneden moe-

(str., recht boven ons:) zenith,(rechtonder    ten, van.... afmoeten; -sehen, w. o. onr.

ons:) nadir; -rand, m.: gezichteinder, ho-    h.: naar beneden kijken, (fig.) nederzien;

rizon, (dk.) hemeltrans; -raum, m.: hemel-    -sein, w. o. onr. s,: naar beneden zijn, van

ruim; -speise, vr.: (fig.) "godenspijs, (kkl.)    .... afzijn (die Sonne ist-: de zon is om-

zielenvoedsel, (ook:) Nachtmaalsbrood;    der, de zon is weg; (Zie overigens in bw.

-thau [tj, m.: hemelsche dauw, (fig,) manna;    liinab); -steigen, w. o. onr. s.: afstijgen

-thor, o,: hemelpoort, poort des hemels;    (b. v. van het paard af), afstappen, naar

-ton, m,: hemelsche klank; -trank, m.:    beneden komen of gaan; sich -wagen, w.w.:

godendrank, nektar; -trost, m.: hemelsche    zich naar beneden wagen, zich van.... af

troost; -wagen, m.: (str.) Groote Beer;    naar beneden wagen; -warts, bw.: naar

-weite, vr.: hemelrond, uitgestrektheid van    beneden, benedenwaarts, neer; -wollen, w.

het hemelruim; -wonne, vr.: gelukzalig-    o. onr. h.: naar beneden willen, van....

heid, hemelzaligheid; -zeichen, o.: (str.)    af naar beneden willen; -ziehen, w, b.

teeken uit den Dierenriem, (ook:) sterren-    onr,: naar beneden trekken; w. o. omv

beeld, gesternte; -zelt, o.: hemeldak;-ziege,    s.: naar beneden trekken, (fig.) lager gaan

vr.: (vog.) poelsnip, rietsnip (Zie ook Him-    wonen.

melziege); -zirkel, m.: (str.) Evennachts- liin’altern, w. o. s.: oud worden, lijn, (ook:) hemelbaan.    liinan', bw.: op, opwaarts, naar boven;

liimm'liscli, bv. n.: hemelsch; (fig.)    den Berg -: den berg op; da - (dort -):

goddelijk; (fam.) onbetaalbaar; die -en    daar naar boven. NB. Yoor de Samenstel-

Schwestern: (kkl.) de Blauwe zusters (non-    lingen voege men de beteekenis van het

nen der orde van Maria-boodschap); I-ge-    bijwoord bij die van het werkwoord,

sinnt, bv. n.: hemelschgezind.    liinauf, bw.: op, er op, opwaarts

Him'pelbeere, vr.: Zie Himbeere.    naar boven, naar    omhoog; den Berg .

Ui int. m. (-es; mrv. -en): spint (oude    den berg op; die    Treppe -: de trap op;

maat van ongeveer 7 Nederl. kop).    den Fluss -: de    rivier op (tegen den

Him'ten, m. (-s; mrv. -): Zie Himt.    stroom in); zum    Himmel -: naar den

Iliin, bw.! 1) heen, er heen, 2) derwaarts; hemel, ten hemel, hemelwaarts; vonunten rechts -: naar de rechterzijde, rechtsaf; es    -: van beneden    naar omhoog; da -:

ist nicht weit -: het is niet ver (van nier    1) daar er op, daar    naar boven. I Yoor de

{*) De Sam., die men niet hier vindt,, zijn (bij vergelijki g van de hier opge-gevene) gemakkel k te verklaren uit de-beteekenis van

of van daar); das ist noch lange -: het is Sam. Zie het NB. bij hinan. nog lang eer het zóó ver is; nach jener Seite -: naar dien kant; langs dem Wege -: den weg langs; an dem Hause -: het huis langs; oben -: over de oppervlakte,

(fig.) oppervlakkig; unten -: langs de

Uiinaus', bw.: uit, er uit, naar buiten;    buiten) zijn (-sein über etwas: fam.: over

ïch muss ik moet er uit, ik moet naar    iets heen zijn, zich over iets niet meer

buiten; ich weiss nicht wo ik weet niet    bekommeren); -setzen, w, b.: buiten zetten,

waar ik heen moet, (fig.) ik weet niet wat    er uit (er buiten) zetten (weiter -setzen,

ik beginnen moet; wo denkst du waar    w. b.: tot later verschuiven, tot later uitzijn uwe gedachten?; - mit ihm: 1) weg    stellen; sich -setzen über: zich over ....

met hem!, 2) smijt hem de deur uit!;vorn    heenzetten, zich over ■.... niet meer be-

aan de voorzijde; von da weiter van    kommeren); -sollen, w. o. h.: er uit moe-

daar verder op; über das Grab -: tot aan ten; -sperren, w. b.: buitensluiten; -spie-gene zijde des grafs.    len, w. b.: uitstellen, verschuiven (in die

lliinaus', in Sam. (*) I -bauen, w. b.:    Weite -spielen: op de lange baan schui-

uitbouwen, (fig.) te veel naar voren bou-    ven); -stehlen, w. w. onr.: Zie -schlei-

wen; sich -begeben, w. w. onr.: zich naar    clien; -stellen, w. b.: Zie -setzen;

buiten begeven; -bringen, w. b. onr.: er    -stossen, w. b. onr.: uitstooten, naar bui-

uit brengen, naar buiten brengen, (fig.)    ten stooten; -stürzen, w. o. s.: naar buiten

teweegbrengen, uitwerken, (ook:) tot stand    vliegen (fig.), naar buiten snellen; -thun,

brengen; -denken, w. o. onr. h.: verder    w. b. onr.: er (uit doen; sich -wagen, w.

denken dan het oogenblik; -dürfen, w. o.    w. w.: zich naar buiten wagen; -warts,

onr. h.: er u i t mogen, naar buiten mogen;    bw.: buitenwaarts, naar buiten ;-weisen,

-fahren, w. o. s.: uitrijden, (fig.) overschrij-    w. b. onr.: naar buiten wijzen (Einen

den; -tallen, w. o. onr. s.: er uit vallen;    -weisen: iem. het gat van d.e deur wijzen);

-fliegen, w. o. onr. s.: uitvliegen, er uit    -werfen, w. b. onr.: er uit werpen, naar

vliegen; -gehen, w. o. onr. s.: uitgaan, er    buiten werpen (zum Fenster -werfen: uituitgaan (eine Gelegenheit-gehen lassen:    het raam smijten, fam.: door de gla-

eene gelegenheid voorbij laten gaan;    zen gooien); -wollen, w. o. onr. h.: er

-gehen auf: uitzien op, het uitzicht hebben    uit willen, naar buiten willen (hoch

\Vt>

op; -gehen über: 1. te boven gaan, over- -wollen: fig. fam.: de hoogte inwillen; «ehrijden, te buiten gaan, 2. uitsteken    will das -: waar wil dat heen, wat zal het

boven, vooruitspringen boven); -greifen,    einde daarvan worden); -ziehen, w. b.

w. o. onr. h.: buiten .... grijpen; -heben,    onr.: 1) er uit trekken, naar buiten trek-

w. b. onr.: er uit tillen; -holen, w. b.: er    ken, 2) rekken, (fig.) op de lange baan

uit halen; -jagen, w. b.: er uitjagen; schuiven; w. o. onr. s.: verhuizen, -kommen, w. o onr. s.: uitkomen, er uit hin'begeben (sich), w. w. onr.: komen, naar buiten komen (auf Eins    zich derwaarts begeven, zich heenbegeven.

-kommen: overeen uitkomen, op hetzelfde hin'bestellen, w. b.: bestellen (om neerkomen); -können, w. o. onr. h.: er daar te komen).

u i t kunnen, naar buiten kunnen;-lassen, Hinblicfe:, m,: blik daarheen (- auf: w. b. onr.: uitlaten, er uit laten,(fig.)laten vooruitzicht op, hoop op; im - auf: met glippen; -laufen, w. o. onr. s.: uitloopen, het oog op), er uit loopen, naar buiten loopen (es    bin blieken,    w.    o.    h.:    daarheen

lauft auf Eins -: het komt overeen uit, blikken, de oogen daarheen richten, het komt op hetzelfde neer); -legen, w. b.:    hin’Mühen, w. o. s.: verwelken,

buiten leggen, (fig.) uitstallen, (ook:) ten    hin’bluten,    w.    o.    s.: verbloeden;

.)

toon spreiden; Einem -leuchten, w. b.: (fig.) sterven.

iemand uitlichten, iemand met licht tot    hin’bringen,    w.    b.    onr.:    (naar ....,

aan de voordeur brengen, (fig. fam.)    heenbrengen, wegbrengen, (tijd:) door-

iemand afschepen; sich -machen, w. w.:    brengen, slijten, verdrijven, (geld:) doormaken dat    men    wegkomt; -müssen, w.    brengen, verkwisten    (sich    kümmerlich

o. onr. h.:    er uit moeten, naar buiten    -: moeite hebben om    door    de wereld te

moeten; sich -packen, w. w.: (fam.) zijne komen), biezen pakken;-peitschen, w. b. (-prügeln,    hin'brüten,    w.    o.    h.:    mijmeren,

w, b.): er    uit    slaan, er uit ranselen;    malen (- über: over);    w, b. : met malen

-reisen, w.    o. s.:    naar buitenslands ver-    en tobben (met mijmeren    en peinzen)

trekken; -rücken, w. b.: naar buiten trek- doorbrengen.

ken, er uit trekken; w. o. s.: (mil.) uit- Hinde, vr.: (drk.) hinde, wijfjeshert, rukken, in het veld rukken? (fig.) naar hertekoe. buiten gaan, er uit gaan; sich-scheren, bin'denben, w. o. onr, h.: denken w. w. onr.: (fam.) zijne biezen pakken;    aan (wo denken Sie hin: waar denkt gij

-schieben, w. b. onr.: uitschuiven, er u i t    aan ?, hoe komt zulk eene gedachte in u

schuiven, (fig.) verschuiven, tot later uit-    op ?); w. b. onr.: zich verbeelden (sich -,

stellen; -schlagen, w. b. onr. h.: (van    w. w.: zich met zijne gedachten verplaat-

paarden:) achteruit slaan (hinten und    sen in of naar).

vorn -schlagen: fig.: geweldig tegenspor- bin derlich, bv. n.: hinderlijk; l-keit, reien); -schleichen, w. o. onr. s. (sich vr.: hinderlijkheid.

-schleichen, w. w. onr.): er uit sluipen, bin dern, w. b.: hinderen; Einen. an naar buiten sluipen, wegsluipen, (fig.) stil- etwas - (Einen in etwas -): iemand iets letjes verdwijnen; -schlüpfen, w. o. s.: er beletten, uit glippen, uitglippen (eine Gelegenheit Hin dernfss, o. (-es; mrv. -e, Is; -ses; -schlüpfen lassen: eene gelegenheid laten mrv. -sej): hindernis, beletsel, moeielijk-glippen); -sein, w. o. onr. s.: er uit (er heid, struikelblok.

(*) Voor de niet hier opgenomene Samenstellingen, zie men het NB. onder

hinaii.

hin'deuten, w. o. h. (met „auf¹): wijzen naar; (fig.) doelen op, zinspelen op, te verstaan geven, (ook:) voorspellen.

Hindin, vr.: Zie Hinde.

naar

-zwingen, w. binnen doen

w. b. onr.: 1) er heen

Hindlaufte, vr. mrv.: (pik.) wilde suikerij.

Hin'drang, m.: aandrang.

hifi drangen, w. b.: neendringen (naar); sich überall zich overal indringen.

hindurch', bw.:    1) er doorheen;

2) door; durch .... door .... heen; die Stadt -: de stad door, door de stad heen; das ganze Jahr het geheele jaar door,

NB. In Samenstellingen beteekent door (met den klemtoon), b. v.: -dringen: doordringen; -schiffen: doorvaren; enz.

liin Idürfen, w. o. onr. h,: er heen mogen; -eilen, w. o. s.: er heen snellen.

Iliinein', bw.: 1) er in, naar binnen; 2) in, binnen; bis in die Stadt -: tot in het nart van de stad, tot binnen in de stad; tief in die Erde -: diep den grond in, diep in den grond; in den Tag - (in’s Gelag -) leben: er vroolijk op los leven; in den Tag - (in’s Gelag -) reden: in het honderd redeneeren.

Iliinein ', in Sam. (⁵) I -arbeiten, w. b.: er in werken (sich -arbeiten, w. w.: zich er in werken; sich in .... -arbeiten: fig.: zich behoorlijk bekend maken met); -bringen, w. b. onr.: 1) er in brengen, 2) binnenbrengen; sich in .... -denken, w. w. onr.: 1) zich met zijne gedachten verplaatsen in, 2) in al de bijzonderheden nagaan; -dürfen, w. o. onr. h.: er in mogen; -führen, w. b.: er inbrengen, naar binnen brengen; -gehen, w. o. onr. s.: 1) er in gaan, naar binnen gaan, 2) er in kunnen (die Gesellschaft geht nicht in das Zimmer -: het gezelschap kan niet in de kamer, er is geen plaats genoeg in de kamer voor het gezelschap); -greifen, w. o. onr. h.: er in grijpen, (fig.) zich er mede inlaten; Einem -helfen; w. o. onr. h.: iemand er in helpen, iem. helpen om er in te komen; -holen, w. b.: naar binnen halen; -jagen, w. b.: er in jagen, naar binnen jagen; -können, w. o. onr. h.: er in kunnen, naar binnen kunnen; -lassen, w. b. onr.: inlaten, binnen laten komen, binnenlaten; Einem -leuchten, w. o. h.: iemand lichten om binnen te komen (d. i. iem., die binnentreedt, met licht in de hand voorgaan om hem in staat te stellen te zien waar hij loopt); -locken, w. b.: binnenlokken; -mengen, w. b. (-mischen, w. b.): er indoen, er in mengen, er doorheen mengen; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er in willen; -müssen, w. o. onr. s.: er in moeten; -nehmen, w. b. onr.: innemen, opnemen, toelaten; -nöthigen [t], w. b.: dwingen (dringen) om binnen te gaan of binnen te komen; -prügeln, w. b.: 1) er inranselen, door middel van slaag er inbrengen, 2) naar binnen ranselen, door middel van klappen naar binnen doen gaan; -reiben, w. b. onr.: inwrijven, insmeren; -rücken, w. b.: er induwen, binnen duwen; w. o. s.: binnenrukken; Einen -rufen, w. b. onr.: iem. inroepen, iem. binnenroepen (d. i. roepen om

binnen te komen); -schaffen, w. b.: er inbrengen, binnenbrengen; -schieben, w.b.: er inschuiven; -schlagen, w. b. onr.: inslaan; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): naar binnen sluipen; -schlucken, w. b,: inslokken, opslokken; -schlürfen, w. b.: inslurpen, opslurpen; sich -stehlen, w. w. onr.: naar binnen sluipen; -stürzen, w. b.: er in storten, er i n werpen; w. o. s. (en: sich -stürzen, w. wd: zich in .... storten, (fig.) naar binnen komen stuiven; -tauchen,, w. b.: indoopen, indompelen; -thun, w. b. onr.: er in doen; -treiben, w. b. onr.: 1) er indrijyen, 2) naar binnen drijven; sich -wagen, w. w.: zich er i n wagen, er (naar binnen) durven gaan; -warts, bw.: binnenwaarts, naar binnen; -wirken, w. b.: er inweven, er inborduren; -wi-schen, w. o. s.: er inglippen; w. b.: er invoegen; -wollen, w. o. onr. h.: er i n willen (das will ihm nicht in den Kopf -: fam.: dat wil er maar niet bij hem in); rziehen, w. b. onr.: er in trekken, naar binnen trekken (Einen in etwas mit -zie-hen: fig.: iemand in iets betrekken, iem. wikkelen in iets; die Nation in einen Krieg -ziehen: de natie in eenen oorlog wikkelen); w. o. onr. s.: binnentrekken, binnenrukken (sich in etwas -ziehen, w. w. onr.: in iets trekken, b.v. regen in den grond, iets doorweeken); b. onr.: met geweld naar

gaan.

liin'lfaliren,

rijden, wegrijden;    2) er heen varen,,

wegvaren; w. o. onr. s.: 1) er heen rijden, heenrijden, wegrijden, 2) er heen varen, heenvaren, wegvaren, 3) (fig.> heengaan, sterven (an der Küste -fahren: langs de kust varen; mit der Hand über etwas -fahren: met de hand over iets heenstrijken; nachlassig über etwas -fahren; fig.; los over iets heen loopen);, -fahrt, vr.: vertrek, heengang, (fig.) overlijden, (jag.) spoor, voetspoor (- und Herfahrt: heen- en terugreis); -fall, m.: val, (het) vallen, neervalling, (fig.) verval, (het) vervallen, (ook:) staat van verval, (gnk.) afmatting, afgematheid; -fallen. w-o. onr. s.: vallen, neervallen (der Lange nach -fallen: neervallen zoo lang als men is), (fig.) vervallen, in verval geraken; -fallig, bv. n.: vervallen, bouwvallig, (pik.) verwelkend, verwelkt, (fig.) vergankelijk, (gnk.) zwakker wordend, afnemend; -fal-ligkeit, vr.: 1) staat van verval, bouwvalligheid, 2) verwelktheid, verleptheid,

3) vergankelijkheid, 4) toenemende zwakheid; -finden, w, b. onr.: (zijnen weg) er heen vinden (sich -finden, w. w. onr.: den weg vinden, te recht komen); -fliegen, w. onr. s.: er heen vliegen, er naartoe vliegen, (fig.) voorbijvliegen, (van tijd:) omvliegen; -fliehen, w. o. onr. s.: vluchten, vlieden, (fig.) daar heenvlieden; -flies-sen, w. o. onr. s,: 1) daar heenstroomen,. 2) wegloopen, wegvlieten, 3) (fig.) voorbijgaan (-fliessen, z. n. o., 2e nmv. -s: loop).

hinfort', bw.: voortaan, in het vervolg.

Hin’fraclit, vr.: (kpv.) tiitvracht, heenreis.

hin'fiihren, w. b.: daar heenvoe-

en :

r is

o. s.: toe

ven

eenen

den, sterven.

hinlopfern, w. b.: opofferen; -passen, w. o. h.: pas zijn, passen; -pfuschen, w. b.: ophameren, afroffelen; -purzeln, w. o. s.: over den kop duikelen; sich -qualen, w. w.: een kommervol leven leiden; -raffen, w. b.: wegrapen, wegrukken ; -reichen. w. b.: aanreiken, aangeven, toereiken, toesteken; w. o. s.: toereikend zijn, voldoende zijn; -reichend, bv. n.: toereikend, voldoende; -reichung, vr.: aanreiking, toereiking, toesteking; -reise, vr.: heenreis, uitreis; -reisen, w. o. s.: 1) heenreizen, vertrekken, 2) er heen

ren, daar naartoe brengen, wegbrengen.

hinfiih’ro, bw.: voortaan, in het vervolg.

hing;: Zie hangen.

II ingang, m.: heengang; (fig.) overlijden, dood. Zie Hergang.

hin Igeben, w. b. onr.: 1) geven, weggeven, 2) opgeven, laten varen, eraan geven, afstand doen van, afzien van (sich -geben [3]: zich overgeven aan; sich -geben in: zich schikken in, berusten in); -gebung, vr.: weggeving, (fig.) overgifte (aan), berusting (in), onderwerping (aan).

¹

De samenstellingen, die men niet hier aantreft, zijn gemakkelijk te verklaren door de beteekenis, die het werkwoord .zonder het bijwoord heeft.

²

Zie de noot onder lierunter.

³

De Sam. met „hie” staan op hare alphabetische plaats.

⁴

De Sam., die men hier niet vindt, zoeke men onder Hinimels,

⁵

Voor de Sam., die men niet hier aantreft, neme men de beteekenis van het werkwoord zonder bw., en voege de beteekenis van het bw. daaraan toe (hetzij „in” of „binnen”, hetzij „er in” of „naar binnen”).

hingegen, bw.: daarentegen, integendeel.

hingehen, w. o. onr. s.: 1) er heengaan, er naartoe gaan; wo geht die Reise hin: waar gaat de reis naartoe?; 2) uitloopen (op), strekken (tot), leiden (tot); 3) heengaan, (fig.) sterven, (van tijd:) voorbijgaan, omgaan, verstrijken;

4) (fam.) er mee door loopen; es geht in Einem hin: het gaat in één moeite door; etwas - lassen: iets onopgemerkt laten voorbijgaan, iets door de vingers zien; das mag so -: dat kan er zoo wel mee door; es wird nicht so -: dat zal zoo gemakkelijk niet voor u afloopen.

hinlgehoren, w. o. h.; (fam.) tehuis behooren (wo gehort das -: waar behoort dat thuis?, waar behoort dat bij?); -ge-langen, w. o. s.: er toe komen; -gerathen ft], w. o. onr. s.: er toe geraken (wo gerathe [t] ich -: waar kom ik toe); -ge-schiedene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: afgestorvene, heengegane; -gewurzelt, bv. n.: vastgeworteld (wie -gewurzelt dasteh daar staan als aan den grond genageld); -giessen, w. b. onr.: uitgieten, weggieten, (fig.) doen met het grootste gemak, doen alsof het van een leien dakje gaat; -glei-ten, w. o. onr. s.: heenglijden; -gramen, w. o. h.: zich doodkniezen; -gucken, w. o. h.: heenkijken, er naar kijken.

hinlhaben, w. b. onr.: 1) daarheen hebben, hebben eer men zoo ver komt, 2) geborgen hebben; -halten, w. b. onr.:

1) tqereiken, aanreiken, toesteken, (fig.) aanbieden, 2) (fig.) ophouden, paaien, van den eenen dag op den anderen uitstellen; -hangen, w. b. reg. en onr.: ophangen, weghangen; -hangen, w. o. onr.

hangen (etwas -hangen lassen: fig. fam.: iets veronachtzamen) * -hauchen, w. b.: toeademen, (schl.) slechts even er op brengen (verf); -hellen, w. b. onr. [31:

1)    heenhelpen, helpen om weg te komen,

2)    helpen (behulpzaam zijn) om het doel te bereiken, 3) (fig.) er onder helpen, ongelukkig maken, den genadeslag geven (sich -helfen, w. w. onr.: zich er doorheen helpen; sich kümmerlich -helfen: zich erg behelpen, zich bekrimpen om rond te komen); -hoeken, w. o. h. (en: sich -hoeken, w. w.): hurken, neerhurken w. b,: wegnalen; -horchen, w. o. L teren, (fig.) hooren naar, vragen naar; -jagen, w. o. s. en w. b.: heenjagen, voort-jagQn; -jammern, w. b.: jammerend doorbrengen; -kauern, w. o. s.: hurken, neerhurken; -kehren, w. b.: 1) heenkeeren (naar), Jieenwenden, 2) (naar ...,) heen-vegen (sich -kehren, w. w.: zich naar .... keeren; zich daarheen keeren).

binken, w. o. h.: kreupel loopen, mank loopen; (fig.) mank gaan, haperen, hokken (hier hinkt es: hier hapert het);

I hin’kend, «bv. n.: kreupel, mank; (van verzen:) kreupel; der drinkende Bote: (fig.) de hinkende bode, het kwade nieuws (der hinkende Bote kommt nach: later komt de aap uit de mouw).

hin'lknien, w. o. s.: nederknielen; -kommen, w. o. onr. s.: heenkomen, komen tot (wo ist sie -gekommen: waa zij toe gekomen?, wat is er van haar geworden ?); -können, w. o. onr. h.: heen kunnen, er heen kunnen, er naartoe kunnen komen ; -krankeln, w. o. s. : ziekelijk voortsukkelen; w. b,: doorsukkelen;-krit-zeln, w, b.: neerkrabbelen; -kunft, vr.: komst daarheen, aankomst daar ; -künftig, bw.: voortaan, in het vervolg.

bin Hangen, w. b.: aanreiken, aangeven, toereiken, overreiken; w. toereikend zijn (nicht -langen: niet reikend zijn; -langen bis zu: reiken tot, strekken tot); -langlich, bv. n.: toereikend, voldoende ; -langlichkeit, vr.: toereikendheid; -lassen, w. b. onr.: er heen (ernaartoe) laten gaan; -laufen, w. o. onr. s.: 1) er heen (er naartoe) loopen, 2) voort-loopen, zijnen loop vervolgen; -leben, w. o. h.: daar heenleven, voortleven, zijn le-slijten (sorglos -leben: leven van den dag op den anderen); -legen, w. b.: neerleggen, wegleggen, (spaarpenningen:) ter zijde leggen, (rouwgewaad:) afleggen (sich -legen: gaan liggen); -lehnen, w. b.: doen leunen tegen, doen steunen op (sich -lehnen, w. w.: leunen tegen, leunen op); -leihen, w. b.: uitleenen, te leen geven; -leiten, w. b.: heenleiden; -lenken. w. b.: heenleiden.

bin'llachen, w. b.: 1) er aan vastmaken, 2) (fam.) ophameren, afroffelen, (ook:) voor de leus maken, 3) ongelukkig maken (sich -machen, w. w.: zich er heen begeven); -mahen, w. b.: wegmaaien; -marsch, m.: heenmarsch, uitmarsch; -marschiren |ie], w. o. s.: er heen (er naartoe) marcheer en; -metzeln, w. b.: neersabelen; -morden w. b.: vermoorden; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er heen (gaarne er naartoe) willen; -müssen, w. o. onr. h.: er naartoe (er heen) moeten; -nahme, vr.: wegneming, medeneming, aanneming; -nehmen, w. b. onr.: wegnemen, medenemen, aannemen, (fig. fam.) in den zak steken, verduwen; -neigen, w. o. h. (sich -neigen, w. w.): overhellen.

binnen, bw. (met „von”): (van) hier; von - gehen: van hier weggaan, (fig.) heengaan; von - scheiden: (fig.) van hier scheiden, uit deze wereld schei-

onr.:

reizen; -reissen, w. b. onr.: wegrukken, wegsleepen, (fig.) medesleepen, in verrukking brengren; -reissend, bv. n. (fig.) weg-sleepend, in verrukking brengend; -richten, w. b.: 1) heenrichten, 2) ter dood brengen; -richtung, vr.: ter dood bren-ging, voltrekking van de doodstraf; -ritt,

m.: rit derwaarts, heenrit; -rücken, w. b.: dichterbij trekken; w. o. s.: heentrekken; -rudern, w. o. h. en s.: 1) heenroeien, voortroeien, wegroeien, 2) er heen (er naartoe) roeien.

liin'lschaffen, w. b.: vervoeren; -schalfung, vr.: vervoer; -schauen, w. o. h.: heenzien, de oogen richten (naar); -scheiden, w. o. onr. s.: (dk.) overlijden, sterven (z. n. o. 2e nmv. -s: overlijden, verscheiden, dood; der, die Hin’geschiedene: de overledene); -schicken, w. b.: heenzenden, er heen (er naartoe) zenden (hin- und herschicken: heen en weer zenden, her- en derwaarts zenden); -schiessen, w b, in die richting schieten; w. o. onr. s.: voortschieten, voorwaarts schieten, daar heenschieten; -schiffen, w. b.: verschepen, per schip vervoeren; w. o. s.: heenvaren (am Ufer -: langs de kust varen), er heen (er naartoe) stevenen; -schlachten, w. b.: slachten; -schlafen, w. o. onr. s.: voortslapen, doorslapen, (fig.) inslapen voor de eeuwigheid, sterven; -schlagen, w. b. onr.: in die richting voortslaan; w. o. onr. s.: neerslaan (er ist der Lange nach hingeschlagen: hij is neergeslagen zoo lang als hij was); sich -schlangeln, w. w.: zich kronkelen; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): wegsluipen, voortsluipen, (fig., van den tijd:) voortkruipen; -schlendern, w. o. s.: daar heenslenteren; -schleudern, w. b.: voortslingeren, (fig, fam.) verslingeren, onder den prijs of onder de waarde verkoopen; -schtüpfen, w. o. s.: wegstuiten, heensluipen (über etwas -schlüpfen: fig.: over iets heenglijden, vluchtig over iets heenloopen); -schmachten, w. o. s.: versmachten, verkwijnen, wegkwijnen; -schmeissen, w. b. onr.: voortsmijten, wegsmijten ; -schreiben, w. b. onr.: opschrijven; w. o. onr. h.: er heen (er naartoe) schrijven; -schütten, w. b.: uitstorten, (over...) heenstrooien; -schwimmen, w. o. onr. s.:

1)    daar heenzwemmen, er heen (er naartoe) zwemmen, (ook:) wegzwemmen, 2) heen-drijven, voortdrijven, wegdrijven; -schwin-den, w o. onr. s.: wegkwijnen, vergaan, (van bloemen en kleuren:) verwelken, (fig.) verdwijnen.

hinlseseln, w. o. s.: heenzeilen (am TJfer - oder langs der Küste: langs de kust), er heen (er naartoe) zeilen; -sehen, w. o. onr. h : de oogen richten (naar); sich -sehnen, w. w.: er heen verlangen, verlangend zijn om daar te wezen; -sein, w. o. onr. s.: 1) er hetm (er naartoe) zijn,

2)    weg zijn, heen zijn, vertrokken zijn,

3)    (fig.) weg zijn, verloren zijn; -senden, w. b. onr.: Zie -schicken; -setzen, w. b.: neerzetten, (fig. fam.) vastzetten, in de kast (d. i. de gevangenis) zetten (sich -setzen, w. w.: gaan zitten).

Hinsicht, vr.: (fig.) opzicht, betrekking; in - auf: ten opzichte van, met betrekking tot; in verschiedenen -en: in verscheidene opzichten; I hin'sichtlich,

bw.: betrekkelijk, met betrekking¹ tot, ten opzichte van.

hinl sinken, w. o. onr, s.: wegzinken (in Ohnmacht -sinken: in onmacht vallen; todt Itotl -sinken: dood neervallen); -sollen, w. o. onr. h.; heen moeten, er heen (er naartoe) moeten; -springen, w. o. onr. s.: er heen (er naartoe) springen (fig.: snellen); sich -stehlen, w. w. onr.: voortsluipen, wegsluipen; -stellen, w. b.: neerzetten, plaatsen; -sterben, w. o. onr. s.: sterven, (fig.) langzaam wegsterven; -stol-pern, w. o. s.: 1) voortstrompelen, voortsukkelen, 2) neertuimelen, struikelen; -strecken, w. b.: uitstrekken, uitsteken, (fig.) neervellen (sich -strecken, w. w.: zich uitstrekken, rechtuit gaan liggen); -streichen, w. b. onr.: 1) strijken, smeren (-auf: op), 2) strijken, wrijven (-gegen: tegen); w. o. onr. s.: (van den tijd:) verstrijken, omgaan, voorbijgaan, (van trekvogels:) heengaan, heentrekken, vertrekken (an etwas -streichen: langs iets heenstrijken, strijkelings langs iets gaan); -strich, m.: streek (strijking) van zich af, (van trekvogels:) vertrek; -stromen, w. o, s.: heenstroomen, voortstroo-men; -stürzen, w. o. s.: 1) er heen (er naartoe, er opaan) snellen, 2) neerstorten, (fam.) neersmakken (sich -stürzen, w. w.: Zie w. o. no. 1); -sudeln, w. b.: (fam.) kalfaten, opkalfaten.

liintan', bw.: achteraan; - setzen, w. b,: achteraan zetten, (fig.) achterstellen, (ook:) veronachtzamen, niet tellen; -setzung, vr.: plaatsing* achteraan, (fig.) achterstelling, (ook:) niet-telling, veronachtzaming (mit -setzung: met terzijdestelling) ; - stehen, w. o, onr. h.: achteraan staan.

hin’ltappen, w. o. s.: 1) op den tast voortloopen, 2) den weg er naartoe vinden op den tast; -taumeln, w. o. s.: 1) voortstrompelen, er heen (er naartoe) strompelen, 2) neertuimelen.

hin’ten, bw,: achteraan; (in Sam.:) achter; von - angreifen: (mil.) van achteren aantasten; - anfügen : er van achteren bijvoegen; - aufsitzen: achterop zitten ; - hinaus: achteruit, aan de achterzijde (- hinaus wohnen: in het achterhuis wonen);

-    an, bw.: achteraan; - drein, bw. *• vervolgens, daarna; - durch, bw.: achterdoor (- durchwischen, w. o. s.: door de achterdeur wegsluipen); - nach, bw.: daarna, vervolgens, (fig.) te laat; - vorn, bw.: het achterste voor.

Ihinter, vz. en bw.: achter; - Einem her sein: i) achter iemand zijn, iemand volgen als zijne schim, 2) (fam,) iem. achter zijne broek zitten; Einen - das Licht fünren: (fig.) iemand misleiden ;

-    dem Berge halten: (fig.) veinzen. I -. bv. n.: achter-, achterste; der -e Theil [T]: het achtergedeelte, het achterste gedeelte.

Hinter, in Sam. I -achse, vr.: achteras; -backe, vr.: bil, (fam.) achterkoon; -bau, m.: achterhuis; -bein,o.: achterbeen, (van dieren:) achterpoot (.sich auf die -beine setzen oder stellen: rs.: steigeren ; fig. fam.: op zijne achterste pooten gaan staan); -bleiben, w. o. onr. s.: achterblijven, (van dingen:) achterwege blijven; (der, vr.: die) -bliebene : (de) achter geble-

o.:

yene, de man die zijne vrouw of de vrouw die haren man overleefd heeft (die -blie-benen: de nagelatene betrekkingen); -boden, m.: achterzolder; -bringen, w. b. onr.: achter brengen, naar achteren brengen, (lig. fam.) overbrieven, aanbrengen, verklikken; -bringer, m. (-s; mrv. -): verklikker, stille verklikker; -bug, m.: achterschenkel ; -bühne, vr.: (tnl.) achtergrond; -deck, o.: (zeew.) achterdek;-drein, bw.: vervolgens, daarna; -drücken, w. b.: van achteren opduwen, (fig. fam.) naar binnen stouwen (spijs); -ebbe, vr.: laagste waterstand van de eb; -eisen, o.: achter-ijzer, achterst hoef-ijzer.

IHin'terlfalirte, vr.: (jag.) spoor, voetspoor, (inz.) door de achterpooten nagelaten spoor; -flagge, vr.: (zeew.) achtervlag, vlag op den bezaansmast; -fleck, m.: (bij schoenmakers) achterlap; -flügel, m.: achtervleugel;-fuss, m.: achterpoot, (inz.) voet van een der achterpooten (sich auf die -füsse stellen: spr.: Zie -bein); -gallerie, vr.: achtergalerij; -ge-baude, o.: achterhuis,bijgebouw erachter; -gehase, o.: (jag.) achterstel van een haas ; -gehen, w. o. onr. s.: achteraan komen, er achter loopen ; w. b. onr. s.: misleiden, bedriegen, bedotten (sich -gehen, w. w. onr.: zich zelven misleiden); -geschirr, o.: (rs,) staartriem, broek; -gestell,o.: achterstel ; -glied, o.: (mil.) achterste gelid, (red,) gevolgtrekking; -grund, m.: (schl.) achtergrond.

IHin’terlïiaar, o.: achterhoofds-haar; -halt, m.: 1) hincferlaag, 2) reserve, reserf, (fig.) voorbehoud, 3) bescherming, ruggesteun, (ook:) achterdeurtje, redmiddel (1. im -halte liegen: in hinderlaag liggen; sich in -halt stellen: zich in hinderlaag leggen; 2. der -halt: mil.:de reserve; etwas im -halte haben: iets in reserf hebben; in seinen Reden immer etwas im -halte haben: fam,: altijd een slag om zijnen arm houden, nooit ruiterlijk zeggen wat men denkt; 3. einen-halthaben: geruggesteund worden, protectie hebben); -halten, w. o. onr.: 1) (Einem etwas: iemand iets) onthouden, 2) verbergen, verhelen, (fam.) achterbaks houden; -haltig (-haltisch), bv.

n.: achterhoudend; -hand, vr.: (ontl.) mid-delhand, (spl.) achterhand (die -hand haben: spl.: de achterhand hebben, aan de achterhand zitten); -haupt, o.: (ontl.) achterhoofd; -haus, o.: achterhuis; -her, bw.:

1)    achterna (-her laufen: achterna loopen),

2)    daarna, vervolgens, later, naderhand (-her nahm er es zurück: later nam hij het terug); -hof, m.: achterplaats, achtererf (achter een huis); -kammer, vr.: achterkamer; -kastell, o.: (zeew.) achterkasteel, (pop.) achterkasteel, zitvleesch, achterste; -keule, vr.: (van slachtvleesch:) achterbout; -klaue, vr.: achterklauw; -kopf, m.: achterhoofd; -kralle, vr.: achterklauw.

IHinterlladen, m.: winkel achter; -lage, vr.: depot; -lass, m. (-es): nalatenschap ; -lassen, w. b. onr.: 1) nalaten, 2) achterlaten, 3) daarachter doorlaten (die -lassenen: de nagelatene betrekkingen); -lassenschaft, vr.: nalatenschap; -last, vr.: achterlast; -lastig, bv.n.: (zeew.) achterlastig, stuurlastig; -laterne, vr.: (zeew.) spiegellantaarn; -lauf, m.: (jag.) achterpoot; -leder, o.: (van schoe

nen, enz.:) achterleer; -legen, w. b.: de-poneeren; -leger, m.: bewaargever; -le-gerin. vr.: bewaargeefster; das -legte, o. (-n): het gedeponeerde, het in depot ge-gevene; -leib, m.: achterlijf, (fig. fam. en vea.) achterstel; -leik, o.: (zeew.) achterlijk; -list, vr.: arglist; -listen, w. b.: sluw misleiden, sluw bedriegen; -listig, bv. n.: arglistig; -luke, vr.: (zeew.) achterluik; -mann, m.: (mil.) achterman, (kph.) volgende endossant. (spl.) volgende speler (wer istmein-mann: spl.: wien heb ik achter mij?); -mast, m.: (zeew.) bezaansmast; -naht, vr.: achternaad; -pferd, o.: achterste paard, disselboom-paard; -pfote* vr.: achterpoot; -Pommern, o. (-s): (adk.) Achter-Pommeren; -quartier, o.: (van schoeisel:) pollevie, nielstuk; -rad, o.i achterwiel; -raum, o.: (zeew.) achterruim, achter-onder; -reihe, vr.: achterste rij* (mil.) achterste gelid; -rücks, bw.: 1) achter iemands rug, 2) van achteren, in den rug, (fig.) verraderlijk (-rücks gehen: achteruit loopen).

IMin’terlsass, m. (-en; mrv. -en): (hist.> achterleenman(-sassengut, o.: hist.: achterleen); -satz, m.: (red.) sluitrede; -schanze* vr.: (zeew.) achterkasteel; -schiff, o.: achterschip ; -schlagel, m.: (kkk.) achterbout; -schleichen, w. b. onr.: onverhoeds overvallen; -schlingen, w. b. onr. (-schlucken, w. b.): inslokken; -segel, o,: achterzeil; -seite, vr.: achterzijde; -sitz,m.: 1) achterplaats, 2) achterbank; -stellig, bv. n.:

1)    (schuld:) achterstallig, 2) arglistig*

3) achterlijk (-stellig machen: 1. belemmeren, 2. doen mislukken; -steven, m.: (zeew.) achtersteven ; -streichen, w. b. onr.: achterwaarts strijken, (tik.) afbreken* apostrofeeren; -strich, m.: (tik.) apostrofe; -stube, vr.: achterkamer, achtervertrek; -stück, o.: achterstuk; -tatze, vr.: achterpoot; -tau, o.: (zeew.) achterkabel; -theil [tj, o.: achtergedeelte; -thor, o.: achterpoot, achter-uitgang; -thüre, vr.: achter deur, (fig. fam.) achterdeurtje, gaatje om te ontsnappen; -treffen, o.: (mil.) achterhoede; -treiben, w. b. onr.: van achteren aandrijven, yan achteren aanjagen, (fig.) belemmeren, tegenwerken, dwarsboomen* (ook:) verijdelen, op niets doen uitloopen* doen mislukken; -treppe, vr.: achtertrap; -trinken, w. b. onr.: (pop.) naar binnen laten glijën, verzwelgen; -verdeck, o.: (zeew.) achterdek; -viertel, o.: (van slachtvee:) achtervoet, achterbout, (fig. fam.> achterkwartier, achterste; -wagen, m-: achterstel (van een wagen); -walder, m. (-s; mrv. -): boschbewoner (in het westen van Amerika); -warts, bw.: 1) achterwaarts, naar achteren, achteruit* -zeug,    _    ’    ,    ,

onr.: (rcht.) verduisteren (b.v. gelden); -ziehung, vr.: verduistering (van gelden)-

Min’tere, m. (-n; mrv. -n): achterste; den -n durchhauen: (een kind) voor zijn achterste (voor zijne billen) geven.

Iiiiiltliuii, w. b. onr.: 1) er bijdoen*

2)    wegzetten, wegleggen; -traben, w. o. s.: 1) er heen (er naartoe) draven, 2) voortdraven ; -tragen, w. b. onr.: 1) er heen (er naartoe) dragen, 2) wegdragen; -trager,

m.: drager (Hin- und Hertrager: aanbrenger, overbriever, verklikker, klikspaan); -trauern, w. b.: 1) treurend doorbrengen*

en

om.

het bijwoord. Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

2) in getreur verliezen; -traumen, w. b.: verdroomen, droomend doorbrengen; -tretfen, w. o. onr. h.: juist treffen, (fig. fam.) den bal raak slaan, den spijker op den kop slaan : -treiben, w. b. onr.: heen-drijven, voortdrijven, (vee:) hoeden; w. o. s.: (zeew.) daar heendrijven, wegdrijven, afdrijven, (ook:) vlot worden, vlot raken; -treten, w. o. onr. s.: 1) er he (er naartoe, er opaan) treden, 2) voorwaarts treden ; -tritt, m.: (fig.) heengang, overlijden, dood.

Hintscli, m. (-es): (vea.) bevangenheid.

liinü ber, bw.: er overheen, over .... heen; den Berg -: over den berg heen, den berg over; I -dürfen, w. o. onr. h.: er overheen mogen; -fahren, w. o. onr. s.: er overheen komen, (fig. fam.) komen overwippen (rijdend of varend); w. b. onr.: er overheen brengen (über ... -fahren: de rivier overvaren, den berg overrijden); -helfen, w. o. |3J onr. h.: er overheen helpen; -können, w. o. onr. h.: er overheen kunnen; -müssen, w. o. onr. h.: er overheen moeten; -sein, w. o. onr. s.: er overheen zijn; -wollen, w. o. onr. h.: er overheen willen.

liïiiuiii. bw.: om, er omheen; dort -: daar omheen, daar den hoek hinun ter, bw.: af, naar beneden, naar onderen; neer; die Treppe -: de trap af; - mit ihm: weg met hem!;

I -helfen, w, b. onr. [31: naar beneden helpen, (iron.) naar de maan helpen; -schlucken, w. b.: doorslikken, (fig.) inslokken; -warts, bw.: naar beneden, naar omlaag.

hinlwagen (sich), w. w.: zich er heen (er naartoe) wagen, er naartoe durven; -warts, bw.: daarheen, derwaarts.

Min’weg, m.: (de) weg heen. Zie

Herweg.

hinweg’, bw. en tsw. en in Sam.: weg, voort; I -gehen, w. o. onr. s.: weggaan, heengaan; sich -setzen über etwas: (fig.) zich over iets heenzetten; über etwas -schlüpfen: over iets heenglijden. Zie overigens de Sam. met weg.

liin'lweisen, w. o. onr. h.: er heen (er naartoe) wijzen; w. b. (met „auf” of met „an”): wijzen naar, (fig.) verwijzen naar; -weisend, bv. n.: er heen wijzend (-weisendes Fürwort: tik.: aan wijzend voornaamwoord); -welken, w. o, s.: verwelken, (fig.) verkwijnen; -wenden, w. b. onr.: heenwenden, toekeeren (sich -wenden, w. w. onr. met „an”; zich wenden tot); -werfen, w. b. onr.: er heen (er naartoe) werpen, (fig.) los daar heen werpen (een woord), (let. en schl.) eene ruwe schets maken van, (spl.) neerwerpen (de kaarten), (het spel) gewonnen geven (sich -werfen: zich nederwerpen; -wie'der (-wie'derum), bw.: Zie wieder; -wischen, w. o, s.: (fig. fam.) heenloopen (losjes, over iets), (iets) slechts vluchtig aanroeren; -wissen, w. o. onr. h.: heenweten (nirgends -wissen mit: fam.: geen weg weten met); -wollen, w. o. onr. h.: heenwillen, er heen (er naartoe) willen; -wünschen, w. b.: heen-wenschen (ich wünsche ihn - wo der Pfelfer wachst: fam.: ik wenschte dat hij op de Moockerhei zat of dat hij honderd

uren ver hier vandaan zat; sich -wünschen: wenschen daar of er bij te zijn); -wurf,

m.: worp, (tig.) ruwe schets; -würgen, w. b.: kapot maken, om hals brengen ; -wurzeln, w. o. s.: vastwortelen, wortel vatten.

Hinz, m. (-es): 1) Hein, Hendrik (- und Kunz: fam.: Peer en Pouw, Jan en Piet); 2) kater, mannetjes-kat.

hin Izaiilen, w. b.: betalen; -zahlen, w. b.: neertellen; -zaubern, w. b.: 1) neer-tooveren, voor den dag tooveren, 2) weg-tooveren; -ziehen, w. b. onr. en w. o. onr. s.: heentrekken, (fig.) rekken; -zielen auf, w. o. h.: mikken op, (fig.) het gemunt hebben op.

hinzu’, bw.: 1) er naartoe, er heen; 2) er bij, toe (er aan toegevoegd); I -ge-hören, w. o. h.; er bij behooren, er toe behooren; -setzen, w, b. er bijvoegen, er aan toevoegen; -thun, w. b. onr.: er bijdoen, er bijvoegen (ohne Eines Hinzuthun: zonder iemands toedoen);-tritt, m.: toetreding (ook fig.); -ziehung, vr.: bijtrekking, bijvoeging (mit -ziehung [2]: met inbegrip van), (*)

Hi’ob, m. (-s): Job (Hi’obspost, vr.: Jobs-tijding, treurige tijding, treurig nieuws).

Hippe, vr.: (tnb.) sikkel, snoeimes, tuinschaar; (kkk.) oblie, prouwel; Hip pen, in Sam. (-hacker, m.: oblie-bakker, oblie-man; -eisen, o.: oblie-ijzer, prouwel-ijzer).

Hippiatrik.’, vr.: paardendokterij, veeartsenij; Hippodrom', m. (-es, -s; mrv, -e): renbaan, renperk; Hippogryph’, m. (-en): (fab.) gevleugeld paard; Hiphiokras,

m. (-): hipocras (gekruide wijn); Hippo -krates, m. (-): Hippocrates; hippokra’tisch, bv. n.: hippocratisch; Hippolyt’, m. (-s): Hippolytus.

Ilirii. o. (-es, -s; mrv. -e): hersenen (mrv.), brein; im -e verrückt: in de hersens gekrenkt; | -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan; -entzündung, vr,: her-sen-ontsteking; -gespinnst, o. (-gespenst, o,): hersenschim; -gespenstig, bv. n.: hersenschimmig; -grille, vr.: (vog,) basterd-distelvink; -haut, vr . (-hautchen, o.): hersenvlies; -höhle, vr. (-kammer, vr.): hersenholte, hersenkas; -krank, bv. n.: 1) in de hersens gekrenkt, 2) zwak van hersens; -krankheit,vr.: 1)gekrenktheid inde hersens, 2) zwakheid van hersens; -kraut,

o.: (pik.) oogentroost; -lehre, vr.: hersen-schedelleer; -los, bv. n.: hersenloos; -losigkeit, vr.: hersenloosheid; -pfanne, vr.: hersenpan; -reisser, m,: (iron.) slechte wijn ; -rotz, m.: (vea.) snot, droes; -schadel,

m.: hersenpan, hersenschedel, bekkeneel, (-schadelfuge, vr.; bekkeneelnaad; -scha-delhaut, vr.: bekkeneelvlies; -schadelnaht vr,: bekkeneelnaad; -schadellehre, vr.: hersenschedelleer); -seite, vr.: (tim.) spint-zijde; -spuk? m.: hersenschim; -tabak, m.: zinkingsnuif; -toben, o: (het) ijlen, ijlhoofdigheid; -verrückt, bv. n.: krankzinnig, gek; -wurst, vr.: cervelaatworst; -wuth [t],

(*) Yoor de Sam. met „hinzu”, die niet hier vermeld staan, neme men eenvoudig de beteekenis van het werkwoord zelf, en voege daarbij eene der beteekenissen van

vr.: razernij, dolheid; -wüthig [t], bv. n.: razend, dol.

IHirsclt,

m.:

m!

vs,:

koorn te betalen loon; -sitten, vr. mrv.: herders-zeden; -spiel, o.: herdersspel; -stab, m.; herdersstaf (ook kkl.); -stand, m.: schaapherders- (of veehoeders-) stand; -tasche, vr.: herders-tasch, (pik.) taschjes-kruid; -volk, o.: herdersvolk, veehoeders-volk.

Hïrt iii, vr. (mrv. -nen): 1) herderin, schaapherderin, 2) veehoedster, koedrijf-ster.

hirt’lich, bv. n.: herderlijk.

His, o.: (muz.) b-dur.

Hispani'ola, o. (-s): (adk.) Hispaniola (d. i. Smt-Domingo).

Hiss, in Sam. I -block, m.: hijschblok; -tau, o.: hijschtouw.

His'se, vr.: (zeew.) takel, hijschblok.

liis'seii, w. b.: (zeew.) hijschen, op-hijschen.

Kist, tsw.: hist (d. i. links)!

Histör’clien, o. (-s; mrv. -): historietje, sprookje, vertelseltje; Histo’rie, vr.: historie, geschiedenis; Histo riën, in Sam, (-buch, o.: 1. geschiedboek, 2. boek met geschiedverhalen; -maler, m.: historie-schilder, schilder van historie-stukken; -malerei',

m. (-es; mrv. -e): (drk. en jag.) hert; I -artig bv. n,: hertachtig; -baum, m.: (pik.) sumak, looiersboom; -bock, m,: hertebok, mannetjes-hert; -brann, bv. n.: vaalrood, rosachtig; -brunft, vr. (-brunst, vr.): bronst (paarwoede) der herten en reeën; -bürsche, vr.: (jag.) hertenjacht; -dorn, m.: (pik.) kruisdoorn;-eber, (drk.) hoornvarken (Indisch varken), hertezwijn; -fahrte, vr.: (jag,) hertespoor, voetspoor van het hert; -fanger, m.: hartsvanger, jachtmes; -farbe, vr.: vaalroode kleur; -farben (-farbig). bv, n.: vaalrood; -feiste, vr.: (jag.) hertentijd, -tijd als de herten op zijn vetst zijn; -feil, o.: herte-vel; -fink, m.: (vog.) groenvink; -gal-lerte, vr.: hertshoorn-zjelei; -gang, m.: (rs.) korte galop; -garn, o.: (jag.) net om herten te vangen; -garten, m.: hertenpark, hertenkamp; -gelös, o.: her-tedrek, hertekeutels (mrv.); -gerecht, bv. tl.: 1) in de hertenjacht ervaren, 2) overeenkomstig de regelen van de hertenjacht; -geschrei, o.: geschreeuw van het hert; -geweih, o.: gewei van een hert; -gras, o.: hertshoorn ; -günsel, m.: (pik.) leverkruid.

IHirsch Ihaar, o.: hertenhaar; -hals, m.: hertenhals; -haut, vr.: hertevel; -heil, o.: (pik.) hartkruid; -holunder, (-holder, m.): (pik.) bergvlier, (ook:) wa-tervlier; -horn, o.: hertshoorn (-horn-flechte, vr.: pha.: IJslandsche mos; -horn-gallerte, vr.: hertshoorn-zjelei; -horngeist, m.: geest van hertshoorn); -kafer, m.: (ins.) vliegend hert; -hund, m.: (jag.)hond voor de hertenjacht; -jagd, vr.: hertenjacht; -kafer, m.: (ins.) vliegend hert; -kalb, o.: hindekalf, jong hert; -kameel,

o.: (drk.) lama, kameelschaap ; -kasten, m.: herte-stal; -katze, vr.: (drk.) los, lynx; -keule, vr.: hertebout; -klee, m.: (pik.) boelkenskruid, leverkruid; -kopf, m.: hertekop; -koth [tl, m.: Zie -gelös; -krankheit, vr.: ziekte der herten; -kuh, hertekoe, hinde, wijfjeshert; -lager, o.: leger van een hert (plaats waar het hert rust neemt); -lattich, m.: (pik.) hoefblad; -lauf, m.: (jag.) poot van een hert; -leder, o.: herts-leder, herts-leer; -ledern, bv. n.: herts-lederen, herts-leeren; -lo-sung, vr.: Zie -gelös ; -luchs, m.: (drk.) los, lynx.

IHirscli'lmangoId, m. (-melde, vr.): (pik.) longkruid; -möhre, yr.: (pik.) pastinak, witte wortel; -rnünze, vr.: (pik.) wilde polei; -niere, vr.: hertenier; -pastete, vr.: (kkk.) herte-pastei, pastei van hertevleesch; -polei, vr.: (pik.) wilde polei; -plan, m.: verzamelplaats der herten ; -ren, o.’: (drk.) Afrikaansche reebok; -ruf, m.: hoorn om het geschreeuw van een hert na te bootsen; -ruthe [t], vr.: roede (teellid)’van het hert; -schale, vr.: kant van den hoef yan een hert; -schröter, m.: (ins.) vliegend hert; -schwaden, m.: herte-staart; -schwanz, m.: herte-staart, (pik.) wilde vlier; -schweiss, m.: (jag.) bloed van het hert (inz. als lekkernij voor de jachthonden, in de melk met brood, die ze krijgen); -sprung, m.: hertesprong, springgewricht van het hert; -thrane, vr.: traan (oogtraning) van een hert;

-wildbret (-wildpret), o.: (jag.) hert, (kkk.) hertevleesch; -zahre, vr.: Zie -thrane * -ziege, vr.: (drk.) hertegeit, antilope; -ziemer, m.: 1) hertebout, 2) Zie -ruthe; -zunge, vr.: tong van een hert, (pik.) steenvaren.

Hir’se, vr.: (pik.) gierst; Hir'sen, in Sam. (-acker, m.: gierst-akker, giërst-veld; -bau, m.: gierstteelt; -brei, m.: gierstepap, gierstebrij ; -drüsen, vr. mrv.: ontl.: huidklieren ; -feld, o.: gierst-akker, gierstveld; -fieber, o.: (gnk.) mazelkoorts; -fink, m.: (vog.) groenvink; -flechte, vr.: mazelachtige huid-uitslag; -förmig, bv. n.: gierstkorrelvormig; -gras, o.: (pik.) panik-gras; -korn, o.: gierstkorrel; -pfriemer,

m.: (fig. fam.) krententeller, (gem.) krentenkakker; -vogel, m.: (vog.) groenvink).

Hirt, m. (-en; mrv. -en): herder, veehoeder, (inz.) schaapherder; geistlicher -: geestelijke herder, zielenherder.

liirt'en, bv. n. (in Sam.) herderlijk, herders-, herder-; I -amt, o.: herdersambt, ambt van zielverzorger ; -art, yr.: herders-manier; -brief, m.: (kkl.) herderlijke brief; -dichter, m.: idyllendichter, dichter van herderszangen; -flöte, vr.: herders-fluit; -gedicht, o.: herdersdicht; -gesang, o.: herdersgezang, (flg.) herders-lied; -gesprach, o.: herdersdicht in den vorm van samenspraak; -gott, m.: (fab.) god der herders en veehoeders (god Pan); -göttin, vr.: (fab.) godin der herders en veehoeders (godin Pales); -haft, bv. n.: herderachtig; -haus, o': herders-woning; -horn, m.: koedrijvers-hoorn; -hund, m.: herdershond; -hütte, vr.: herdershut, herders-woning; -junge, m.: 1) herdersjongen, 2) jonge herder; -kittel,

m. : herderskiel;-knabe, m.: herders-jon-gen; -knecht, m.: herdersknecht: -lager, o.: vereenigingspunt der herders of veehoeders; -leben, o.: herders-leven, vee-hoeders-leven; -lied, o.: herders-lied; -lohn, m.: schaapherders- (veehoeders-) loon; -los, bv. n.: zonder herder (ook kkl.); -madchen, o.: herderinnetje; -massig, bv.

n. : herderachtig; -schauspiel, o.: herders-tooneelspel, landelijk tooneelspel; -schutt, m.: aan den herder (of veehoeder) in

••

brf:

uw

v. n.:

vr.: het schilderen van historie-stukken; -schreiber, m.: geschiedschrijver); Histo-riograph’, m.(-en; mrv.-en): historiograaf; histo'risch, bv. n.: 1) historisch, werkelijk gebeurd, 2) geschiedkundig; historisi'ren Lie’l w. b.: geschiedkundig verklaren of toelichten.

Hitz, in Sam. I -blasé, vr. (-blatter, vr.): puist; -blütig, bv. n.: drift)g, opvliegend -blütigkeit, vr.: drift, opvliegendheid; -butter, vr.: gesmolten boter; -kopf, m.; heethoofd, dolleman; -köpfig, bv. n.: heethoofdig, doldriftig, (fig. fam.) haastig gebakerd; -messer, m.: hitte-meter, warmtemeter; -messung, vr.: hitte-meting, warmte-meting; -monat, m.: warme maand, maand van de hitte.

Hit'ze, vr.: hitte, warmte; (fig.) hitte, ^het) heetst; (ook:) drift, (van dieren:) bronstigheid, paarziekheid; in - gerathen [tl: (fig.) zich warm maken; ’in der ersten -: in de eerste opwelling van drift; das wird - haben: (fam.) dat zal kracht kosten, dat zal niet makkelijk gaan; eine - Brod: een baksel brood; I -messer, m. en -messung, vr.: Zie in Hitz. hit zen, w. b.: heeten, heetstoken. hit'zig, bv.n.: warm, heet; (fig.) driftig, onstuimig, vurig; (van dieren, en, gem., •ook van menschen:) heet. geil. hm!, tsw.: hum. ho !, tsw.: ho (hoho¹: hoho). hob; Zie heben.

Hobel, m. (-s; mrv. -): (tim.) schaaf;

I -bank, vr.: schaafbank; -eisen, o.: schaaf-mes; -förmig, bv. n.: schaafvormig; -ge-Tiause, o.: (het) hout eener schaaf; -kasten,

m. : snipperbak; -span, m.: schaafkrul,

lioheln, w. b : schaven; (fig. fam.) van

de ruwe schors ontdoen.

Hobo e, vr.: (muz.) hobo; Hoboist', m. (-en; mrv. -en); hoboïst.

Ihoch, bv. n. en bw. (höh'er; höchst): hoog; man muss nicht zu - zielen (zu -hinaus wollen): (spr.) men moet niet hoo-ger willen vliegen, dan zijne vleugels reiken; auf der hohen See: in volle zee; in die hohe See gehen : op zee gaan varen; -die hohe Jagd: de jacht op groot wild; wenn es - kommt (wenn es aufs Höchste kommt): als putje bij paaltje komt; - am Brette stehen: in een goed blaadje staan; - aufhorchen: met alle aandacht luisteren; Einem - leben lassen: op iemands gezondheid drinken. I Hoch, o.: hoera; Einem ein -bringen: iemand een lang leven toejubelen.

Ihoch, in Sam. I -achtbar, bv. n.: zeer achtenswaardig; -achten, w. b.: hoogachten ; -achtung, vr.: hoogachting; -achtungs-voll, bv. n.: vol hoogachting (bw., \ met de meeste hoogachting); -adelig, bv.

n. : van hoogen adel, (fig.) van zeer ouden adel; -altar, m.: hoogaltaar; -amt, o.: 'schl.) hoogmis; -angeschwollen, bv. n.: erg gezwollen; -ansehnlich, bv. n.: zeer aanzienlijk; -begabt, bv. n.: hoogbegaafd; -beglückt, bv. n.: overgelukkig gemaakt; -beinig, bv. n.; 1) met lange beenen, 2) hoog op de pooten; -bejahrt, bv. n.: hoogbejaard; -bemastet, bv. n.: met hooge masten; -berühmt, bv. n.: hoogberoemd ; -boschlagen, bv. n.: (iag.) drachtig, met jong;-betagt, bv. n.: hoogbedaagd; -be-traut, bv. n.: een post van vertrouwen bekleedend; -betrübt, bY.n.: diepbedroefd -bewegt, bv. n.: diep bewogen, (van de zee:) zeer woelig; -blau, bv.n.:lichtblauw, -bootsmann, m.: (zeew.) bootsman; -bordig; bv. n.: hoog van boorden, hoog boven water liggend (ein -bordiges Schiff, ein -bordschiff: een groot schip); -brüstig, bv.

n.: met pen hoog uitstekend borstbeen, (fig.) hoog van borst, trotsch, aanmatigend; -burgund, o. (-s): (adk.) Opper-Burgundië (de Franche-Comté); -burgunder, m. (-s; mrv. -): Opper-Burgundiër;-burgundierin, vr. (mrv. -nen): Opper-Burgundische; -bur-gundisch,bv.n.: Opperburgundiseh; -busig, bv. n.: vol van boezem.

Ihoch'ldero,vnw.: Uw; -deutsch, bv.n.: Hoogduitsch (das -deutsche: het Hoog-duitsch. -deutschmeister, m.: grootmeester der Duitsche of Teutonische Orde); -die-selben, vnw.: u (= gij); -druck, m.: hooge drukking (-druckmaschine: machine met hooge drukking): -ebene, vr.: hoogvlakte, tafelland; -edel, bv.n : weledel (Ew.-edeln:

weledele; -edelgeboren: weledelgeboren; Ew. -edelgeboren: uw weledelgebo-rene); -ehrwürdig, bv.n.: hoog eerwaardig (Ew, -ehrwürden: uw hoog-eerwaarde); -eigen, bv. n.: (van vorstelijke personen:) eigen (mit -eigener Hand : eigenhandig); -empfindung, vr,: 1) levendige gewaarwording, 2) verhevene gewaarwording; -ent-zückt, bv n.: in hooge mate verrukt; -erfahren, bv. n.: zeer ervaren, zeer bedreven; -erfreut, bv. n.: in hooge mate verheugd; -erhaben (-erhoben),bv.n.: hoog verheven, (bhk.) in hoog-relief (-erhabene Arbeit: hoog relief, alto relievo); -fahrend, bv. n.: trotsch, hooghartig (bw.: uit de hoogte); -fahrt, vr.: hoogmoed, trots; -far-big, bv. n.: hoog van kleur, hooggekleurd, (fig.) schel van kleur (schel van kleuren); -feierlich, bv. n.: allerplechtigst; -fein, bv.

n. : superfijn; -fliegend, bv.n.: hoogvliegend (ook fig.), (fig.) hoogdravend; -flieger, m.: hoogvlieger, (visch:) vliegende visch; -flöte, vr.: (muz.) flageolet; -flug, m.: hooge vlucht (ook fig.); -fürstlich, b allerdoorluchtigst.

Ihochlgarn, o.: vogelnet; -geachtet, bv. n.: hoog geacht; -gebietend, bv. n.: (titel:) hoogmogend, grootmachtig: ge-birge, o.: hooggebergte; -geboren, bv. n.: (grafelijke titel:) hooggeboren; -geehrt, bv. n.: hoog geëerd, zeer geëerd; -gefühl,

o. : Zie -empfindung; -gehend, bv. n.: (van de zeeT) hoog gaande; -gelag, o.: gastmaal, feestmaal; -gelahrt, bv.n.: hooggeleerd; -gelb, bv. n.: hooggeel; -gelehrt, bv. n.: hooggeleerd, zeergeleerd; -gelobt, bv. n.: hoog geprezen; -geneigt, bv. n.: zeer genegen, zeer goedgunstig ; -genuss, m.: zielsgenot; -gepriesen, bv. n.: hooggeprezen; -gericht, o.: 1) hoog gerechtshof, 2) halsrecht, doodstraf, (fig.) plaats der terechtstelling, 3) (vogelvangst:) lijsterstrik ; -geruch, m.: sterke reuk, (fig.) geurigheid; -gesang, m.: 1) verheven zang, hooglied, 2) lofzang, loflied, 3) koraalgezang, kerkgezang; -geschatzt, bv.n.: hooggeschat, hooggewaardeerd, hoog op prijs gesteld; -geschmack, m.: sterkgekruidheid; -gesinnt, bv. n.: verheven; -gestellt, bv.n.: hooggeplaatst; -gethürmt ft), bv.n.: 1) met hooge torens, 2) hoog opeengestapeld; -gewachsen, bv. n,: hoog-opgegroeid, (fig.) rijzig; -gewasser, o.: (zeew.) hoogwater, hoogtij; -gewitter, o.: onweder; -gewölbt, bv. n.: hooggewelfd, (fig.) gebocheld ;-ge-würzt, bv. n.: sterk gekruid; -graf, m.: rijksgraaf, rechtsmacht bezittende graaf, rechter in het hoogste ressort; -graflich, bv. n.: rijksgrafelijk, hooggrafelijk, grafelijk (Seine und Ihre -grafliche Glnaden: Zijn Hooggeborene en mevrouw de gravin); -grim, bv. n.: zeer groen.

Iliocli llialsig, bv. n.: lang van hals; -halten, w. b. onr.: hoogschatten, hoog op prijs stellen; -hausig, by. n.: vele verdiepingen hoog; -heilig, bv. n.: allerheiligst; -her, bw.: uit hooger sfeer, uit de hoogte, (fig. fam.) van hooge kom-af; -herzig, bv. n.: 1) hooghartig, fier, 2) grootmoedig, edeldenkend; -herzigkeit, vr.: 1) hooghartigheid, fierheid, 2) grootmoedigheid, edel-denkendheid; -holz, o.: (van boomen:) kruin, top (de takken); -hora, o.: (muz,) hobo (diornblaser, m.: hoboïst); -jarig, bv. n.: bejaard, oud; -kettig, bv. n.: (wev.) met opgewerkte figuren; -klingend, bv. n,: luid van klank, (fig.) hoogklinkend, (fig. fam.) bombasterig; -land, o.: hoogland, bergland; -lander, m. (-s; mrv. -): hooglander, berglandbewoner, (in Engeland:) Bergschot; -lied, o.: Zie -gesang; -löblich, bv. n.: prijzenswaardig, (fig.) achtenswaardig; -mastig, bv. n.: met hoogen mast (met hooge masten); -meister,

m. : grootmeester (-meisterthum [t]. o.: grootmeesterschap); -messe, vr.: (kkl.) hoogmis; -mogend, by. n.: hoogmogend (Ew. -mögenden, Ew. -mögenheiten: Uwe Hoogmogenden); -muth [t], m.: hoogmoed, trots (-muth [t] kommt vor dem Falie: spr.: hoogmoed komt voor den val); -müthig LtJ, bv. n.: hoogmoedig, trotsch; -muths [tl, in Sam. (-teufel, m.: duivel van den hoogmoed); -nasig, bv. n.: laatdunkend, trotsch. aanmatigend; -nöthig [t], bv. n.: (rcht.) hoognoodig; -nothpeinlich [tl, bv. n.: (rcht.) lijfstraffelijk, crimineel; -ofen, m.: hoogoven.

IHoch’lpflaster, o.: verhoogd voetpad (trottoir); -preislich, bv. n.: prijzenswaardig, loffelijk; -priester, enz.: Zie Hohe-prïester, enz.; -rosenroth [t], bv. n.: hoogrozenrood; -roth [tj, bv. n.: hoogrood; -rückig, bv. n.: hoog van rug; -rund, bv.

n. : bolrond (-rundheit, vr., of: -ründe, vr.: bolrondheid); -sanger, m.: (muz.) tenorzanger, tenor; -schaftig, bv. n.: (wev.) met opgewerkte figuren; -schatzbar, bv. n.: hoog te schatten; -schatzen, w. b.: hoogschatten, hoogachten; -schenkelig, bv. n.: met lange beenen, hoog op de pooten; -schneidig, by. n.: scherpsnijdend; -schule, vr.: hoogeschool, universiteit; -schiller, m.: student (aan eene hoogeschool); -schul-terig, bv. n.: 1) hoog van rug, 2) met één schouder hooger dan den anderen; -schuss,

m. : schot in de lucht; -schwanger, bv. n.: hoogzwanger, in eenen vergevorderden staat yan zwangerschap: -schwellend, bv.

n. : hoogzwellend; -selig, bv. n.: wijlen (die -selige Königin: wijlen de Koningin); -sinn, m.: 1) edeldenkendheid, verhevenheid van denkwijze, 2) fierheid, hooghartigheid; -sinnig, bv. n.: 1) edeldenkend, 2) fier, hooghartig; -stammig, bv. n.: hoog van stam (-stammiger Wald: bosch van hooge boomen); -stapler, m. (-s; mrv. -):

zwendelaar, flesschentrekker; -stift, o.: 1) aartsbisdom, 2) domkapittel (-stiftskir-ehe, vr.: domkerk, kathedraal); -strebend, bv. n.: hoogstrevend; -stück, o.: (kkk.) lendenstuk (vleesch).

Ihocliltrabeml, bv. n.: hoogdravend; -traber, m.: (fig.) hoogdravend redenaar of schrijver, (ook:) doordraaier, losse kwant; -verdient, bv. n.: zeer verdienstelijk; -vermogend, bv. n.: veelvermogend; -vernünftig, bv. n.: zeer yerstandig; -verrath [tj, m.: hoogverraad; -verrather [tl, m.: verrader (inz.: landverrader); -verratherisch [t], bv. n.: verraderlijk; -verstandig, bv. n.: zeer verstandig; -wache, vr.: wachtpost op eene hoogte; -wachter, m.: wachter op eene hoogte (inz. op een toren, enz.); -wald, m.:

1)    bosch van hoogstammige boomen,

2)    bosch op eene hoogte; -warte, vr.: wachtpost (wachttoren, enz.) op eene hoogte; -wasser, o.: hoogwater (-wasser-standsmesser, m., of: -wasserstandszeichen; hoogwater-peil); -weg, m.: groote weg, straatweg; -weise, bv. n.: zeer wijs, (iron.) hoogwijs; -werth [t], bv. n.: hooggeschat; -wichtig, bv. n.: zeer gewichtig; -wild, o. (-wildpret, o.)|: groot wild; -wohledel, bv.

n. (-wohledelgeboren), bv. n.: weledelgeboren; -wohlehrwürden, bv. n.: zeer weleerwaarde; -wohl’geboren, bv. n.: hoogwelgeboren ; -würdig, bv. n.: hoogwaardig (Ew. -würden: kkl.: Uw Hoogwaarde, Uwe Eminentie; das -würdigste: kkl.: het Hoogwaardige, het Sacrament des Outaars) ; -zuehrend (-zuverehrend), bv.

n. : hooglijk te eeren, hooglijk te aar-deeren.

Hoch'lieimer, m. (-s): Hochh mer (eene rijnwijnsoort).

Itöchlicli, bw.: hooglijk, in hooge mate ; Höch’sel, o. (-s): hoogsel, ophoog-sel; höchst, bv. n. o. ttv. hoogst (-be-steuerte, m.: hoogst-aangeslagene in de belasting); höch'stens, bw.: hoogstens, ten hoogste, op zijn hoogst.

Hoch'zeit, vr.: 1) bruiloft, 2) huwelijksvoltrekking, 3) trouwpartij ; - machen: bruiloft houden, (fig.) trouwen; I -bett,

o. : bruidsbed, huwelijksbed; -bitter, m.: verzoeker van de bruiloftsgasten; -brief, m.: uitnoodiging om op de bruiloft te komen; -ceremoniën, vr. mrv.: huwelijksplechtigheden; -fackel, vr.: huwelijks-fakkel; -feier, vr.: huwelijks-viering, bruiloft; -fest, o.: huwelijks-feest, bruiloft; -gast, m.: bruiloftsgast; -gedicht, bruiloftsgedicht; -geprange, o.: pracht bij de huwelijks-voltrekking; -gesang, m.: bruiloftszang, bruilofts-lied; -geschenk, o.: huwelijksgeschenk, geschenk aan het jonge paar; -gott, m.: (fab.) huwelijksgod (Hymen); -haus, o.: huis van de bruiloft; -kleid, vr.: trouwjapon ; -kleider, o. mrv.: trouwkleederen; -kranz, m.: bruidskrans ; -kuchen, m.: bruidskoelt; -leute, m mrv.: bruiloftsgasten; -lied, o.: bruiloftslied ; -mahl, o.: trouwmaal, bruiloftsmaal; -massig, bv. n.: bruilofts- (bw.: Zie lioch-zeitlicli); -mutter, vr.: moeder der bruid; -nacht, vr.: bruids-nacht, eerste huwelijks-nacht; -schmaus, m.: Zie -mahl; -schmuck, m.: bruids-tooi; -tag, m.: trouwdag; -tanz, m.: bruiloftsdans; -vater, m.: vader van de bruid, (fig.) degene die

mrv. -e): hok, stal;

o. h.:

m.:

n.):

o.:

m.: Zie -art; -ge-

ambten en ambtenaren der Kroon; -ge-schmeiss, o.: (gem.) hof-ontuig, hofgespuis; -gesinde, o.: 1) dienstpersoneel aan het hof, 2) dienstpersoneel eener boerderij; -glück, o.: geluk ten hove; -gunst, vr.: hofgunst; -günstling, m.: hofgunst-genieter, (fam.) schoothondje van het hof; -gut, o.: 1) kroondomein, 2) gronden (mrv.) rondom het huis of kasteel van den landheer.

IHof Uialtung;, vr.: 1) hofhouding; 2) residentie; -handwerker, m.: door het hof begunstigd ambachtsman; -herr, m.: heer van de plaats, landheer, eigenaar van de heerlijkheid; -horig, bv. n.: onderhoorig aan den landheer; -hund, m.: 1) kettinghond (waakhond), op eene boerenplaats of op een erf, 2) jachtlmnd van den vorst; -intrigue, vr.: hof-intrige, kuiperij in de hofkringen;, -jager, m.: jager in dienst van het hof; -jagermeister, m.: opperjagermeester; -jude,. m.: jood, die aan het hof geld leent;-junker, m.: edelknaap, page, (minachtend:) hofjon-

IHoflkamarilla, vr.: (fam.) hofkliek; -kammer, vr.: rekenkamer (-kam-merrath [t], m.: lid van de rekenkamer; -kammerjager, m.: rattenvanger); -kanz-lei, vr.: hofkanselarij; -kanzier, m.: hof-kanselier; -kapelle, vr.: hofkapel (1, bedehuis, 2. muziekgezelschap, orkest); -kap-lan, m.: hofkapelaan, hofprediker; -ka-

de bruiloftskosten betaalt; -verse, m. mrv.: bruiloftsverzen; -wein, m.: bruilofts-wijn; -woehe, vr.: (fam.) eerste wittebroodsweek (de eerste achtdagen, die op de voltrekking van het huwelijk volgen).

Hocli’zeiter, m. (-s; mrv. -): bruidegom; Hoch'zeiterin, vr. (mrv. -nen): bruid; hoch’zeitlich, bv. n,: bruilofts-(bw.: 1. als een bruidegom, 2. als eene bruid).

Hoek, o. (-es;

I -auge, o,: (fig.) spion.

Hock'e, vr.: (akk.) garve, schoof; (fig. fam.) rug; zu -n setzen (in -n setzen): aan schooven zetten; I -spiel, o.: bok-stavast.

liock’en, w. b.: (akk.) aan schooven zetten, (fig.) op den rug nemen; w. neergehurkt zitten, neerhurken; immer zu Hause -: altijd thuis zitten, (pop.) nooit het hok uitkomen; auf Einen -: op iemands rug zitten.

Hoek er, m. (-s; mrv. -): 1) schooven-binder, 2) thuiszitter, (fig. fam.) hokvast wezen; I -falk, m.: (jag.) oude valk.

Höck'er, m. (-s; mrv. -): (ontl.) knobbel, bult; (hik.) bochel, bult, uitwas (einen -haben: een bochel «hebben, een bult hebben); (fam.) Zie Höker; l-ochs, (drk.) bult-os, bizon.

Höck’erin, vr. (mrv. -nen): Zie Hökerin.

höck'ericlit, bv. n. (en: höck'erig,bv. hoekig, ongelijk, oneffen, hobbelig, bultig, buitachtig, bochelachtig.

Ho de, vr.: (ontl.) teelbal; Ho'den, in Sam. (-bruch, m.: hik.: zakbreuk; -kraut,

o.:    pik.: standelkruid, knaapjeskruid ;

-los, bv. n.: zonder ballen; -sack, m.: ontl.: balzak).

IHof, m. (-es, -s; mrv. Hö'fe): 1) (van een huis:) erf, plaats, binnenplaats; 2) hoeve, boerderij; adeliger -: adellijk landgoed; 8) (van eenen vorst:) hof; bei -e: ten hove, aan het hof; zu -e gehen : aan het hof komen; den - machen: (fig.) het hof maken (aan iem.); 4) (om zon en maan:) kring; 5) (om een borsttepel:) kring, tepelkring.

IHof. in Sam. I -acker, m.: (bij eene boerderij behoorend) teelland; -advokat, m.: advocaat van het hof; -agent, m.: hof-agent; -amt, o.: betrekking aan het hof; -anwalt, m.: advocaat van het hof; -apotheke, vr.: hof-apotheek; -apotheker, m.: hof-apotheker; -arbeit, vr.: 1) werk voor het hof, 2) werk voor den leenheer; -arbeiter, m.: 1) werkman voor het hof, 2) werkman voor den leenheer; -art, vr.: hofgebruik, hofmanier. (fig.) hof-etiquette; -artigkeit vr.: hoffelijkheid, hoofsche wellevendheid; -arzt, m.: hofdokter, geneesheer van het hof.

IHof’lbaelter, m.: bakker van het hof; -backerei', vr.: hof bakkerij; -bankier, m.: bankier van het hof; -barbier, m.: barbier van het hof; -bauamt, m.: raad van beheer over de hofgebouwen; -bauer, m.: lijfeigene; -baumeister, m.: bouwmeester van het hof; -beamte, m.: hofbeambte; -bediente, m.: i) hofbediende, lakei, 2) hofbeambte; -bedienung, vr.: betrekking aan het hof; -befreit, bv. n.: beschermd (begunstigd) door het hof; -bibliothek, m.: hof bibliotheek; -bibliothekar’, m.:

hof bibliothecaris ; -bildhauer, m.: beeldhouder van het hof; -böttcher, m.: kuiper van het hof; -brauch, m.: Zie -art; -buch,

o.: (hist.) register derleendienstplichtigen; -buchdrucker, m.: hofdrukker, drukker (boekdrukker) van het hof; -buchdruckerei', vr.: drukkerij van het hof; -buchhandler,

m. : boekhandelaar (boekverkooper) van het hof; -burg, m.: paleis.

IHof’ldame, vr.: hofdame; -degen, m.: gala-degen; -diener m.: Zie -bediente; -dienerschaft, vr.: dienstpersoneel aan het hof, 2) (hist.) leendienst; -drescher, m.: graandorscher in verplichten leendienst; -einkaufer, m.: inkoopendoener voor het hof; -etat, m.: staat van uitgaven van het hof; -etikette, vr.: hof-etikette; -fahig, bv.

n. : bevoegd om aan het hof te komen; -fahigkeit, vr.: bevoegdheid om aan het hof te komen; -farbe, vr.: hof-livrei,livrei van het hof; -fart. yr.: hoovaardij, hoogmoed, trots; -fartig, bv. n.: hoovaardig, hoogmoedig, trotsch; -farts, in Sam. (-muskei, m.: hefspier van het oog,levator superior); -fest, o.: hoffeest, gala ten hove;⁻ -fischer, m.: vischkooper van het hof; -folge, vr.: 1) verplichting om het hof te volgen, 2) leendienst; -fraulein, hofdame; -freiheit, vr.: 1) privilegie van het hof, 2) door het hof verleend privilegie; -freund, m.: vriend ten hove, (fig.) schijnvriend, vriend in schijn; -futteramt,

o. : beheer over de stalvoedering; -futter-meister, m.: beheervoerder over de stalvoedering; -futterschreiber, m.: stal-schrijver.

IHof'Igebraucb,

folge, o.: hofstoet, gevolg van het hof; -gerath [tl, o.: 1) gereedschap eener boerderij; 2) keukengerei van het hof; -gericht, o.: 1) hoog gerechtshof, 2) gerechtshof uitsluitend voor hooge hofbe-

valier, m.: hoveling; -kasse, vr.: thesaurie; -kassenverwalter, m. (-kassier, m.): thesaurier; -keiler, m.: vorstelijke kelder; -kellerei', vr.: keldermeesterschap aan het hof; -kellermeister, m. (-kellner, keldermeester van het hof; -kirche, hofkerk; -kleid, o.:hofkleeding,hofgewaad, gala; -koch, m.: kok aan het hof; -kom-pliment, o.: ijdele plichtpleging, (fig.) vleierij j -kondi’tor, m.: banketbakker van het hot; -kriegsrath [tl, m.: (in Oostenrijk:) 1) keizerlijke krijgsraad, 2) lid van den krijgsraad; -küche, vr.: hofkeuken (-küchenamt, o.: hofkeuken-beheer; -kü-chenmeister, m.: hofkeukenmeester); -kü-fer, m.: kuiper van het hot; -kunst, vr.: kunst van den hoveling, kunst om voor hoveling te spelen (-künste, vr. mrv.: fam.: hofkunsten, kunstenarijën van het hofleven; tig.: hoi-intrigen); -künstler, m.:

gerin

in.:

m.):

v)-.:

hof-artist.

IHof llager, o.: vorstelijk legerkamp, (fig.) residentie; -lakei, m.: hof-iakei; -laster, o.: ondeugd uit het hofleven; -leben, o.: hof leven; -lecker, m.: pluimstrijker (gem.: gatlikker) uit de hofkliek; -lehen, o.: hof-leen; -leute, m. mrv.: hovelingen, 2) onderhoorigen ; -lieferant, m.: hof-leverancier; -livree, vr.: 1) hof-livrei, 2) dienstpersoneel aan het hof; -lult, vr.: hof-lucht.

Hof imacher, Jm.: hofmaker (as eene dame), galant, minnaar, vrijër; -magd, vr.: dienstmaagd op de heeren-plaats; -maler, m.: hofschilder; -manier, vr.: hofmanier, manier aan het hof; -mann, m.: 1) hoveling, 2) onderhoorige; -mannisch, bv. n.: hovelingachtig; -mar-schall, m.: hofmaarschalk (-marschall-amt, o.: waardigheid van hofmaarschalk; -marschallstab, m.: hofmaarschalksstaf); -massig, bv. n.: hoofsch; -medikus, m.: hofdokter, geneesheer van het hof; -meier, m.: zetbaas van den landheer, hoevenaar, boer; -meierei', vr.: boerderij of hoeve, die door een zetbaas bewerkt wordt; -meister, m.: 1) hofmeester, 2) gouverneur (over kinderen), 3) (op reis:) mentor; -meisterstelle, vr.: betrekking als gouverneur (over kinderen); -meisterin, vr.:

1) hofmeestersvrouw, 2) gouvernante (over kinderen); -meisterisch, bv. n. (-meister-lich, bv. n.): (fig.) schoolmeesterachtig; -meistern, w. o. h.: gouverneur oyer kinderen zijn, (fig.) les geven; w. b.: (fam.) drillen, ringelooren, (ook:) veteren, bevitten; -metzger, m.: slachter van het hof; -musikus, m.: hofmusicus; -narr, m.: hofnar ; -offiziant, m.: hofofficiant (een van het dienstpersoneel aan het hof).

Hof'lpartei, vr.: hofpartij; -platz, m.: binnenplaats; -pracht, vr.: hofpracht; -pralat, m.: hofprelaat; -prediger, m.: hofprediker; -ranke, m. mrv.:hof-intrigen, hof-kuiperijën; -rath [t], m.; 1) Hooge Raad (het hoogrste gerechtshof van het voormalige Duitsche rijk), 2) lid van (raadsheer in) den hoogen raad; -rathin [t], vr.: raadsheersvrouw; -raum, m.: binnenplaats ; -recht, o.: 1) hof-privilegie,2) recht eener heerlijkheid, 3) verzameling feodale besluiten; -reithe(-reite), vr.: meierij (boerderij) met alle aan- en toebehooren, hofstede; -richter, m.: raadsheer in het hooge gerechtshof, lid van den Hoogen Raad.

IHof’lsanger, m.: hofzanger; -san-" i, yr.: hofzangeres; -schatzmeister, thesaurier; -schneider, m. (u. s. w.): kleermaker (enz.) van het hof; -schranz,

m. : pluimstrijker (gem.: gatlikker) uit de hofkliek; -silberkammer, m.: zilver-kamer van het hof; -silberkammerer, m.: zilverbewaarder yan het hof; -sitte, vr.: manier (gewoonte, gebruik) aan het hof; -sitz, m.: zetel yan het hof, residentie j -sprache, vr.: hoftaal, taal uit de hofkringen; -staat, m.: 1) hofhouding, 2) hofstoet.

3) gala-kleeding, gala-kostuum (-staatsliste, vr.: stk.: civiele lijst); -stadt, vr.: hofstad, vorstelijke residentie; -statte, vr.: Zie -reitlie; -stelle, vr.: 1) plaats (betrekking) aan het hof, 2) (in Weenen:) geheime raad;-tag, m.: 1) gala-dag, 2) (hist.) dag van heerendienst, korveedag, 3) (in Westfalen:) audiëntie-dag voor de heeren-dienstplichtigen ; -theater, o.: hoftheater* hofschouwburg; -thor, o.: oprij-poort; -thüre, vr.: achterdeur die op het erf uitkomt; -ton, m.: hoftoon, toon die aan het hof heerscht; -tracht, vr.: hofdracht, hof-kleeding; -trauer, vr.: hof-rouw; -wehr, vr. (-wehrung, vr.) : inventaris van eene boerderij; -welt, vr.: hofwereld, (de) hofkringen (mrv.); -wesen, o.: hofwezen (d. i. al wat het hof raakt); -widrig, bv.

n. : met het gebruik aan het hof in strijd;

-zirkel, m.: hofkring; -zuckerbacker, m.: banketbakker van het hof; -zwang, m.:    1) hof-etiquette, 2) (hist.) heeren

dienst.

Höf’ehen, o. (-s; mrv. -): binnenplaatsje (van een huis).

Höfelei' vr.: 1) hoofsche plichtpleging, 2) hoofsche oplettendheid; höfeln, w. o. h. [31: het hof maken aan.

Mof’fart, enz. Zie Hof in Sam, liof’fen, w. o. h. en w. b.: hopen i es steht zu -: het is te hopen; - und harren macht Manchen zum Harren: (spr,) hopen en wachten doet menigeen versmachten; hoffentlich, bw.: naar te hopen is (bv. n.: te hopen wenschelijk, gewenscht); Hof'fer, m. (-s; mrv. -): hoopvoeder, hoper; Hoff'nung, vr.: hoop (guter - sein: welgemoed zijn; fig. fam.: zwanger zijn, in gezegende omstandigheden verkeeren; Yorgebirge (z.n.o.) der guten -: adk.: Kaap de Goede Hoop; sich -machen auf: nopen op, zich vleien met de hoop op; - schöpfen: hoop voeden, hopen; ich lebe der -, dass ...: ik voed de hoop, dat ...; Einen mit leerer - ab-speisen: fam.: iemand allerlei moois voorspiegelen); I Hoffnungs, in Sam.: -los, bv. n.: nopeloos; -losigkeit, vr.: hopeloosheid; -reich, bv. n.: rijk aan hoop; -voll, bv. n.: 1) vol hoop, van hoop vervuld, 2) hoopvol, veelbelovend.

lioii’ren [iej, w. o. h. 131: 1) (gem.) zijn gevoeg doen, kakken, 2) Zie höfeln; Hofi’rer [ie], m. (-s; mrv, -): hofmaker; hö’fisch, bv. n.: hoofsch, hovelingachtig.

höf licli, bv. n.: hoffelijk, wellevend, beleefd; I -keit, vr.: hoffelijkheid, wellevendheid, beleefdheid (-keitsbezeigung. vr.: beleefdheid; -keitsbrief, m.: brief uit beleefdheid).

Ilof liiig-, m. (-es, -s; mrv. -e): hoveling.

HOHB.

359

holi'e, bv. n.: hoog; I -lied, o.: hooglied (das -lied Salomonis: het Hooglied van Salomon); -ofen: Zie Hocliofen; -priester, m.: hoogepriester (-priesteramt, o., -priesterthum [tj, o., priesterwürde, vr.: hoogepriesterschap, hoogepriesterlijke waardigheid); -priesterlich, bv. n.: hoogepriesterlijk.

Höh’e, vr.: hoogte; auf der - von Scheveningen: op de hoogte van Sche-veningen; die - des Meeres: de volle zee, het ruime sop; sich in die - richten: zich oprichten, overeind gaan zitten; sich in die - schwingen: zich omhoogwerken; den Kopf in die - richten: het hoofd omhoog houden; den Kopf in die - werfen: het hoofd achterover werpen; Ehre sei Gott in der -: eere zij God in de hoogste hemelen. Zie ook Hölien.

Ho'lieit, vr.: hoogheid, (fig.) souve-reiniteit; Seine -: (titel:) Zijne Hoogheid; I Ho'heitsrechte, o. mrv.: rechten der Kroon.

Höli'en, in Sam. I -kreis, m,: (str.) hoogte-cirkel; -messer, m.: hoogtemeter, graadboog; -messung, vr.: hoogte-meting; -rauch, m.: dikke geelachtige mist; -ver-haltniss [nis], o.: (muz.) interval; -zirkel, m.: (str.) hoogte-cirkel.

höli’er, bv. n. (v. tr.): hooger; machen: hooger maken, ophoogen;

-en Wissenschaften: de hooge weten

in.:

prei; -leiste, vr.: Zie -kelile; -linse, vr.: holle lens; -mass, o.: inhouds-maat, maat voor droge waren; -meissel, m.: Zie -eisen; -münze, vr.: aan de eene zijde hol zijnde legpenning; -muschel, vr.: kinkhoorn; -ring, m.: tafelring (om er een heeten schotel op te zetten); -rinne, vr.: Zie -hehle; -röhrig, bv. n.: fistelachtig; -rund, bv. n.: holrond;-ründe, vr. (-ründung, vr.): holrondheid; -saule, vr.: holle kolom, holle pilaar; -schnabler, m.: (vog.) Braziliaansche ekster; -spatel, m. : (tnb.) verpoot-spade, verplant-spade; -spath [t], m.: hol-spaath; -spiegel, m.: holle spiegel; -stab, m.: Oilk.) katheter; -taube, vr.: (vog.) boschduif; -treppe, vr.: wenteltrap; -waare, vr.: hol glaswerk; -wangig, dv. n.: Zie -backig;; -weg, m.: holle weg, ravijn, bergpas; -werk, o.: dak van gleufvormige pannen; -wurz, vr. : (pik.) aardrook; -zahn, m.: (vea.) middelste tand, voorste tand; -zange, vr.: tang met holle armen ; -ziegel, m.: gleufvormige gootpan (-ziegelförmig, bv. n.: pik.: als dakpannen over elkander liggend); -zirkel, m.: passer met buitenwaarts staande bee-nen.

Hölile 2) holte

vr.:

’die

schappen.

IHohl, o. (-es): (zeew.) scheepsruim.

ilioltl, bv. n.: hol, (fig.) ijl, ledig; (pik.) hol, pijpvormig-geleed; die -e Hand: de holte van de hand; die -e Seite: (fig.) de zwakke zijde; ein -er Zahn: eene holle kies; die -e See: (zeew.) de holstaande (hooggaande) zee; eine -e Stimme: (fig.) eene holle stem; ein -er Kopf: een leeg hoofd, (fig.) een leeghoofd; -machen: uithollen; -schleifen: holslijpen; -schlagen: holkloppen; -gehen, (van de zee:) hoog gaan, hol staan;

I -ader, vr.: (ontl.) holle ader, lever-ader, vena cava; -auge, o.: holstaand oog, diep-ingevallen oog, (fig. m. en vr.:) iemand met holstaande oogen; -augig, bv. n.: met holstaande oogen; -backig, bv. n.: met ingevallene wangen, met uitstekende kaken; -beil, o.: holbeitel; -bohrer, m.: lepelboor; -brille, vr.: bril met holgeslepene glazen; -deich-sel, m. (-deissel, m.): holbeitel; -docke, vr.: spil, draaispil; -driller, m.: spon-boor; -eisen, o.: steekbeitel met hollen bek, guts (mit einem -eisen austiefen: gutsen, met eene guts uitsteken); -feile, vr.: halfronde vijl; -gang, m.: (vest.) kazemat; -geschliffen, bv. n.: holgesle-pen; -geschwür, o.: (hik.) fistel; -glas, o,: holgeslepen glas; -hand, vr.: holle hand, holte van de hand; -haring, m.: ijle bokking; -heit, vr.: holheid, (fig.) ijlheid, ledigheid, leegte; -hippe, vr.: prouweltje, opgerolde oblie; -hobel, m.: holschaaf, sponningschaaf; -kehle, vr.: (bwk.) holkeel, uitgeholde lijst; -kehl-hobel, m.: Zie -hobel; -kirsche, vr.: (pik.) kriek, zwarte kers, wilde kers; -klinge, vr.: holgesmede kling; -kopf, leeghoofd; -krahe, vr.: (vog.) zwarte specht; -kreisel, m.: bromtol; -kugel, vr.: holle kogel, bom; -lauch, m.: (pik.)

m.: holbewoner, spelonkbewoner.

höh'len, w. b.: uithollen; Höhl’er, m. (-s; mrv. -):    1) uitholler, holmaker,

2) diepe kelder; höh'lig, bv. n.: 1) vol holligheden of holten, 2) vol holen of spelonken of grotten; Höh’lung, vr.:

1)    uitholling, holmaking, 2) holligheid, holte, (fig.) hol, spelonk, grot.

Iiolm, m. (-es,-s): hoon, schimp, smaad, spot, minachting; zum -e [2]: in spijt van, in weerwil van, ten spijt van; Einem -sprechen: 1) den gek met iemand steken,

2)    iemand braveeren; der Yernuft - sprechen: tegen het gezond verstand mdruischen; I -gelachter, o.: hoonend (smadend, minachtend, spottend) gelach (zum -gelachter werden: ten spot worden, een voorwerp van bespotting worden); -lachen (-lacheln), w. o. h.: hoonend (spottend, minachtend, braveerend) lachen; -lacher, m.: spotter, minachtend lacher; -lacherin, vr.: spotster, minachtende lachster; -necken, w. b.: voor den gek houden, (fam.) een loopje nemen met, voor den gek houdend plagen; -necker,

m.: voor den gek houdend plager; -necke-rei’, vr.: voor den gek houdend geplaag; -rede, vr.: 1) hoonende taal, smaadtaal, schimprede, 2) spot; -sprecher, m.: spotter.

lioli’nen, w. b.: hoonen, smaden, met minachting en spot bejegenen; Höh’ner, m. (-s ; mrv. -): hooner, smader, minachtend spotter; Höhnerei', vr.: spotternij, bespotting, minachtende spot; höh'nisch, bv. n.: spottend, minachtend; Höh'nung,vr.: spot, gespot, bespotting.

ho ho, tsw.: ho ho!, o ho !

Hö'ke, m. (-n; mrv. -n): venter, uitventer, rondventer.

ho ken, w. o. h. en w. b.: venten,uitventen, rondventen.

Hö’ker, m. (-s; mrv. -): Zie Höke;

I frau, vr. (-weib, o.): ventster, uitventster, rondventster; -kram, m.: 1) ventwaar, ventgoed, 2) venterij, (het) venten;-waare, vent-waar, ventgoed.

vrien

hellevee

nederda

vr.:

rivier

sche

v.:

m.: eer-

pern, w.

(fig.) hap

Holsclie, vr.: holsblok, klomp.

Hol’stein, o. (-s): (adk.) Holstein; Hol’steiner (Hol’ste), m. (-s; mrv. -): Hol-steiner; Hol’steinerin (Hol'stin), vr.: Hol-steinsene; hol'steinisch bv. n.: Holsteinsch, Holsteiner.

liol'terpolter, bw.: holderdebolder. ! -, o. (-s): rumoer, leven, lawaai, bombarie.

kegels

Hökerei', vr.: venterij, (het) venten.

Ho kerin, vr. (mrv. -nen): ventster, uitventster, rondventster.

hö'kerii, w. o. h. en w. b.: Zie

hökeii.

Hok in, vr. (mrv. -nen): Zie Hö-

kerin.

Hokuspo kus, m. en o. (-): hocus-pocus, goochelwerk; I -macher, m.: goochelaar; -streich, m.: goocheltoer.

liolcl, bv. n.: 1) beminnelijk, vriendelijk, minzaam, lief, aangenaam, bekoorlijk;

2) toegenegen, gunstig, welgezind; 3) (hist.) trouw; Einem - sein; iemand genegen zijn; seinem Herrn - und treu sein: zijnen heer houw en trouw zijn; meine -e!: bekoorster van mijn hart!, bekoorlijke engel ! I -selig, bv. n.: 1) bekoorlijk, aanminnig, bevallig, 2) lieftallig, vriendelijk, minzaam; -seligkeit, vr.: 1) bekoorlijkheid, aanminnigheid, bevalligheid, 2) lieftalligheid, vriendelijkheid, minzaamheid.

Hol de, m. (-n; mrv. -n) vriend. I -, vr.: dm. Zie ook 8 reg. hooger.

Hol’der, m.: (pik.) vlierboom, vlier;

I -rosé, yr.: vlierboom.

Hol’clin, vr. (mrv. -nen): Zie vr.: Holde.

kolen, w. b.: halen; Athem [tl -: ademhalen; sich einen Schnupfen -: eene verkoudheid oploopen.

Holt*ter, vr.: holster, pistoolholster, pistoolkoker; | -kappe, vr.: holsterkap; -macher, m.: holstermaker.

Holk, m. (-es; mrv. -e): (zeew.) lieh-terschip, lichter.

kol'la, tsw.: heidaar!, heila!

Holland, o. (-s): (adk.) Holland (- ist in ïfoth [tj: spr.: het land is in gevaar, de nood nijpt); Hollander, m. (-s; mrv. -): Hollander, (fig.) kaasmaker, kaasboer, boterboer, (zeew.) zacht windje, (tech.) papiermolen, papiermakerij; Hol-landerei', vr.: boerderij, kaasmakerij; Hol’landerin, vr. (mrv. -nen): Hollandsche; hol’landisch, bv. n.: Hollandsch.

Höl'le, vr.: (theo. en fig.) hel; (fab.) hel, onderwereld, schimmenrijk; (in fornuizen:) stookplaats; (kim.) hel, lappen-kist (onder de tafel); zur - fahren (in die -kommen): naar de hel gaan, nederdalen ter helle; Einem die - heiss machen: (spr.) iemand het vuur na aan de schenen leggen, iemand het leven zuur maken; Him-mel und - auf bieten : (spr.) hemel en aarde bewegen; in die - werfen: in de hel werpen, (kim.) door het oog van de schaar halen.

Hollen, in Sam. I -angst, vr.: doodelijke angst; -bang, bw.: doodsbenauwd (es war ihr -bang: zij had het doodsbenauwd, zij was in een doodelijken angst); -brand,

m.: vuurpoel der hel, (het) helsche vuur, (pop., een) goed brandhout voor de hel; -braten, m.: (pop.) hellebrok; -brühe, vr.: duivelendrank; -brut, o.: helsch gebroed; -drache, vr.: (fab.) helsche draak, (fig.) feeks, g, serpent; -fahrt, vr.: (theo.) ling ter helle (van Christus); -feuer, o.: (het) helsche vuur; -flamme, helsche vlam; -fluss, m.: (fab.) der hel, rivier der onderwereld; -fürst, m.: vorst der hel; -gegend, vr.: helsch oord; -geier, m.: helsche gier; -geist, m.: hel-\ j geest; -gestank, m.: helsche stank;

-gezücht, o.: helsch gebroed, helsch gespuis; -gott, m.: (fab.) god der hel, helle-god, god der onderwereld (Pluto); -göttin, vr.: (fab.) godin der hel, godin der onderwereld (Proserpina); -heer, o.: duivelenschaar; -heiss, bv. n.: (fam.) onuitstaanbaar heet; -hitze, vr.: (fam.) onuitstaanbare hitte; -hund, m.: (fab.) helhond (Cerberus); -kind, o.: duivelskind; -künste, vr. mrv.: helsche kunsten, duivelskunsten; -macht, vr.: helsche macht, macht der hel, -marter, vr.: helsche marteling, helgemartel, foltering der hel; -maschiner vr.: helsch werktuig, helsch moordtuig; -pein, vr.: helsche pijn; -pforte, vr.: poort der hel; -pförtner, m.: deurwachter der hel: -pfuhl, m.: helsche poel, poel der hel; -plan, m.: helsch plan; -qual, vr.: helsche pijn, foltering der hel; -rachen, m.: kaken (mrv.) der hel; -reich, o,: (theo., de) buitenste duisternis, Satan’s rijk; -richter, m.: (fab.) rechter in de onderwereld;-schlund, m.: afgrond der hel; -schmerzen, vr: mr helsche pijnen; -stein, m.: (hik.) helsche steen (lapis infernalis); -strasse, vr.: weg naar de hel; -suppe, vr.: duivelen-drank; -thor, o.: poort der hel; -wachter, m.: (fab.) helbewaker, helhond (Cerberus); -warts, bw.: helwaarts, naar de hel; -weg, m.: weg naar de hel; -wuth [tl, vr.: helsche verwoedheid, duivelen-woede; -zwang, der helsche machten invloed op of h schappij over den mensch. höl'lisch, bv. n.: helsch.

Hollander, m.: Zie Holuncler.

Holm, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) eilandje, (inz.) rivier-eilandje, waard, (fig.) heuvel,, bergje; 2) (tim.) dwarsbalk, 3) scheepswerf, scheepmakers-werf.

Hol’per, m. (-s; mrv. -n): 1) hobbeligheid, oneffenheid, 2) schok, stoot; hol’pericht, bv. n.: hobbelig, ongelijk (- lesen: met horten en stooten lezen); hol’perig, bv. n.: hobbelig, ongelijk; hol -

o. h.: hossen, stooten, schokken, eren.

Ho'lunder, m. (-s): (pik.) vlier;

I -baum, m.: vlierboom (spanische -baum: seringeboom); -beere, vr.: vlierbes; -blat-ter, o. mrv.: vlierbladeren; -blüthe [tl, vr.: vlierbloesem; -büchse, vr.: proppenschieter; -essig, m.: vlier-azijn; -holz, o.: vlierhout; -mus, o.: vlierbessenzjelei; -puppe, vr.: duikelaartje; -röhre, vr.: vlierhouten pijpje; -saft, m.: vliersap, # (fig.) vlierstroop; -schwamm, m.: (pik.) judas-oor; -staude, vr. (-straueh, m.): vlierboom; -thee, m.: (als thee gebruikt) aftreksel van vlier; -wasser, o.: op vlier getrokken water; -wein, m.: op vlier getrokken wifn.

Holun’ke. vr.: Zie Halunke.

IHolz, o. (-es; mrv, -e en Höl'zer): hout (mrv.: houtsoorten en houtjes); (fig.) hout, boschje, bosch-plantsoen; (in het kegelspel:) getal kegelpoppen (wie viel - hat er gemacht: hoeveel

om

veur,

hout;

van

vr.:

van

z. n. o.:

-grafschaft, ebied van

m.:

m.:

van

heeft hij omgeworpen ?); - aus Einem Stamme : hout uit één stuk; ins - schiessen: (pik,) takken krijgen; das Wild ist zu -e gegangen: (jag.) het wild is het bosch ingegaan ; - zurn Feuern: brandhout; be-hauenes behakt hout; frisches gaaf hout; abgestandenes dood hout.

IHolz, in Sam. I -abfall, m.: sprokkelhout; -acker, m.: houtveld; -amt, o.-.houtvesterij ; -amianth, m.: houtachtig steenvlas; -apfel, m.: wilde appel (-apfelbaum, m.: wilde appelboom; -apfelessig, m.: wilde appelboom-azijn); -arbeiter, m.: werkman (arbeider) in het bosch, (fig.) houtbewerker; -arm, bv. n.: arm aan hout; -art, vr.: houtsoort; -artig, bv. n.: houtachtig; -asche, vr.: houtasch; -ast, m.: boomtak; -aufseher, m.: bosch-opziener; -axt, vr.: houthakkersbijl; -bahn, vr.: met hout bestrate weg; -bar, bv. n.: geschikt geveld of gehakt te worden (wieder -bar machen: met jong geboomte beplanten); -bau, m.: 1) aankweeking van hout, 2) houten gebouw; -bauer, m.: houtboer, boer die hout aan de markt brengt; -be-amte, m.: ambtenaar van de houtvesterij; -behaltniss tfs], o.: bergplaats voor (van) brandhout; -bildner, m.: 1) houtgra

2)    beeldhouwer in hout; -bildnerei', vr.: 1) kunst om op hout te graveeren, houtsnij-kunst, 2) beeldhouwkunst in hout; -birne, vr.: wilde peer; -birnbaum, m.: wilde pereboom; -blode, vr.: openetfplek in een bosch; -bock, m.: 1) zaagstelling, zaagbok, 2) haard-ijzer, haard-rooster,

3)    (ins.) houtluis, boomluis; -boden, m.: 1) houtzolder, 2) grond die geschikt is voor de houtteelt; -bohrer, m.: (tech.) avegaar, (ins.) paalworm; -bund, o. (-bundel, o.): bos hout, takkenbos; -dieb, m.: houtdief; -diebstahl, m.: diefstal -druck, m.: houtdruk; -druckerkunst, houtdrukkunst; -dürre, vr.: dorheid het hout (tijd als er geen sap in de hoornen zit).

IHolz’lemse, vr.: (ins.) witte mier; -erde, vr.: met verrot hout vermengde aarde; -ersparniss [s], vr.: besparing van hout; -essig, m.: hout-azijn; -fackel, vr.: fakkel van brandend hout; -fallen,

(het) houtvellen, (het) houthakken; -farbe, vr.: houtkleur; -faser, vr.: houtvezel; -faule, vr.: bederf in het hout, vermolming; -feile, vr.: houtvijl; -feuer, o.: houtvuur; -firniss [sl, o.: houtvernis; -flösse, vr.: 1) houtvlot, 2) plaats om hout te vlotten; (das) -flossen, w. o.: (het) houtvlotten; -flösser, m.: houtvlotter; -förster, m.: boschwachter; -frei, bv. n.: bevrijd van de noodzakelijkheid om brandhout te koopen (-frei sein: vrij brand hebben); -frevel,m.: 1) boschbeschadiging, 2) vergrijp tegen de wetten op de houtvesterij; -frohne [-frone], vr.: ft) houtrijden als heerendienst;-fuhre, vr.: 1) wagenvracht hout, 2) houtvervoer (eine -fuhre thun: eene noutvracht doen, eene wagenvracht hout vervoeren).

IHolz’lgarten, m.: timmertuin, timmerwerf; -gefalle, o. mrv.: inkomsten die men uit een bosch trekt; -geist, m.: hout-zuur; -gelange, o.: boschgrond,boschland; -geld, o,: geld voor brandhout; -gerecht, bv. n.: ervaren in het boschwezen (in de houtvesterij); -gerechtigkeit, vr.: 1) recht op den boschgroei, 2) recht om (kosteloos)

hout te hakken; -gericht, o.: rechtbank voor houtvesterij-zaken; -gewachs, o.: houtgewas; -glitsche, vr.: hellende glijbaan (voor het vervoer van gevelde hoornen); -graf, m,: houtvester; vr.: 1)houtvesterschap, 2) recntsgeo een houtvester; -graserei', vr.: (het) grazen in een bosch; -graupen, vr. mrv.: takvormig koper-erts; -grund, m.: grond die geschikt is voor de houtteelt; -hacke, vr.: houthakkersbijl; -hacker, m.: houthakker, (vog.) boomspecht (-hackerlohn, m.: hout-hakkers-loon); -haher, m,: (vog.) meerkol -hahn, m.: (vog.) korhaan; -haken, m.: houten klamp; -handel, m.: houthandel; -handler, m.: houtkooper; -hape, vr.: snoeimes; -hase, vr.: boschhaas; -hau, m.:

1)    houthak, 2) recht om hout te hakken; -bauer, m.: houthakker (-hauerlohn, m.: houthakkers-loon); -haufen, m.: houthoop, (een) hoop hout; -hippe, vr,: snoeimes; -hof, m.: timmertuin, timmerwerf, houttuin; -huhn, o.: (vog.) korhoen; -inspektor, bosch-opzichter.

IHolz’lltafer, m.: (ins.) houtluis, houtworm; -kammer, vr.: houtbok, houtloods ; -kassia, vr.: (pik.) kassieboom; -kauf, m.: aankoop van hout; -kirsche, vr.: (pik.) kriek, wilde kers (-kirschbaum, m.: krieke-boom, wilde kerseboom); -knecht, bosch-opzichtersknecht, boschwachter; -kohle, vr.: houtskool; -krahe, vr.: (vog.) zwarte kraai; -kramer, m.: houtkooper; ‘-kur, vr.: geneeskuur bestaande in het drinken van een afkooksel van geneeskrachtig hout (eine -kur gebrauchen: geregeld een afkooksel van een of ander hout innemen); -lack, m.: stoklak, pijpjes-lak; -lager, o.: 1) hout-voorraad, 2) hout-pakhuis, 3) timmerwerf; -land, o.: boschland; -laus, vr.: houtluis; -lege, vr,: houtzolder, houthok, bergplaats voor hout; -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik; -lese, vr,: (het) houtsprokkelen; -made, vr.: houtworm; -magazin, o.: houtpakhuis; -malerei’, vr.: 1) (het) schilderen op hout,

2)    schilderwerk op hout; -mangel, m.: gebrek (schaarschte) aan hout; -markt, m.: houtmarkt; -mass, o.: houtmaat; -mast, vr.: 1) boschvoeder (voor vee en varkens), 2) mesting met boschvoeder; -mehl, o.:

1)    houtmolm, stof van vermolmd hout,

2)    zaagsel; -messen, o.: hout-meting; -mes-ser, o.: hout-meter; -mist, m.: bladermist, mestspecie van rottende boombladeren; -nagel, m.: houten pin; -obst, o.: wild ooft, ooft van ongeënte vruchtboomen -opal, m.: (min.) hout-opaal; -ordnung^ vr.: verordening op het boschwezen,

IHolz Ipapier, o.: hout-papier, uit houtvezels bereid papier; -pflock, m.: houten pin; -platte, vr.: plaat (blad) hout; -platz, m.: 1) bergplaats voor hout, 2) timmerwerf; -preis, m.: houtprijs, prijs van het hout; -puppe, vr.: houten pop ; -raspel, vr.: houtvijl; -raum, m.: houthok, bergplaats voor hout; -rechen, m.: houten rooster (in eene sluisdeur); -rechnung. vr.: houtrekening; -recht, o.: recht om (kosteloos) hout te hakken; -reich, bv. n.: rijk aan boschgroei, rijk aan hout; -russ, m.: roet van hout; -rutsche, vr.: Zie -glitsclie.

IHolz'Isaclie, vr.: 1) ding van hout, houten voorwerp, 2) zaak die het bosch-

houtloods, hout-

m.:

m.:

m.:

wezen raakt; -sage, vr.: houtzaag;-sager,

m.: houtzager; -same, m.: 1) boomzaad, 2) jong houtgewas, 3) met jong houtgewas beplante grond; -saure, vr.: houtzuur, hout-azijn; -scheit, o.: houtmijt, houtstapel;-schieber, m.: (bij bakkers:) oven-ijzer; -schiff, o.: houtschip, met hout beladen schip; -schlag, m,:    1) boomen-rooiing,

(het) yellen van boomen, 2) gedeelte van een bosch waar de boomen gerooid zullen worden, 3) recht om boomen ^e rooien; -schlagel, m.: heiblok; -schlager, m.:

1) boomenrooier, 2) houthakker; -schneide-kunst, vr.: houtsnij-kunst; -schneider, m.: houtgrayeur; -schneiderei', vr.: houtsnijkunst; -schnepfe, vr.: (vog.) houtsnip; -schnitt, m.: (grav.) houtsnede; -schnitzer,

m.: kunstsnijder in hout, vervaardiger van kunstig snijwerk in hout; -schnitzerei’, vr. (-schnitzwerk, o.): kunstig snijwerk in hout; -schoppen,

schuur; -schragen, m.: maat voor vaam-hout; -schraube, vr.: houtschroef; -schrei-ber, m,: schrijver bij de houtvesterij; -schuh, m.: hols blok, klomp (-schuhmacher, m,: klompenmaker); -schuppen, m.: hout-loods, houtschuur; -schwarte, vr.: (tim.) wankant; -setzer, m.: hout-optasser; -spal-ter, m.: houthakker; -span, m.: houtspa der, houtspaan (-spane, m. mrv.: 1. houtspaanders, 2. schaaf krullen); -sparkunst, vr.: kunst om brandhout te besparen; -sparofen, m.: spaaroven, spaarkachel, spaarhaard; -splitter, m.: houtsplinter; -stall, m.: houtloods, houtschuur; -stein, versteend hout; -steinkohle, vr.: aardpek-achtig versteend hout; -stoss, m.: houtstapel, houtmijt.

IHolz’ltafel, vr.: houten tafel; -tag,

m.: houtdag (dag om hout te verkoopen, of om verkocht hout te leveren); -taube, vr.: (vog.) houtduif, boschduif; -taxe, vr.: tarief der houtprijzen; -trage, vr.: hand-berrie om hout te dragen; -trank, m.: houtdrank, uit medicinaal hout bereide drank; -trift, vr.: (het) grazen in het bosch, recht om vee in het bosch te laten loopen; -uhr, vr.: houten klok; -verbrauch, m.: hout ver bruik; -verkauf, m.: houtverkoop; -verwalter, m.: ambtenaar belast met den verkoop van het hout; -verwaltung, vr.: bestuur over den verkoop van het hout; -vorrath [tj, m.: hout-voorraad; -wadel, Zie -zeit; -wagen, m.: houtwagen, wagen om hout te vervoeren; -wand, vr.: houten

beschot, planken beschot; -warter,___

bosch-opzichter; -weg, m.: wegnaar, in of door een bosch, boschweg (auf dem -wege sein: fig.: zich vergist hebben, verkeerd zijn); -weide, vr.: Zie -trift; -werk, o.: houtwerk; -welle, vr.: (een) bos hout; -wesen, o.: (het) boschwezen; -wurm, m.: houtworm; -zapfen, m.: houten pin; -ze-hent, m.: houttiend; -zeit, vr.: geschikte tijd om hout te hakken; -zettel, m.: hout-briefje, bewijs waarop men brandhout kan halen; -zinn, o *, houttin; -zucht, vr.:hout-teelt, boschteelt; -zunder, m.: zwavelstokje; -zweig, m.: boomtak.

lf ölz clien, o. (-s; mrv. -): houtje.

holz’en, w. o. h.:    1) hout hakken

2 ) hout opdoen, 3) (jag.) het bosch ingaan, (ook:) van den eenen tak op den anderen overspringen; w. b.: 1) met hout beklee-den, (een mijnput:) met plankwerk be-kleeden, (in de waterbouwkunde:) met paalwerk voorzien, 2) (een oven:) van brandhout voorzien, heetstoken, 3) (pop.) afranselen, afrossen.

Holzerei’, vr.: (pop.) kloppartij, afrossing.

liölz'ern, bv. n.: houten; (fig.) houten-Klaasachtig, stoffelachtig, (ook:) smakeloos, (van stem of klank:) houterig;-schmecken: onsappig maken; das -e Wesen: de stof-felachtigheid.

liolz iclit, bv. n.: houtachtig, houtig, (fig.) vezelig, dradig; voos.

liolz’ig, bv. n.: boschrijk, rijk aan geboomte.

Holzung, vr.: 1) (het) houthakken (enz., Zie w. o. en b. holfcen); 2) (pop.) afranseling, afrossing, (een) pak slaag;

3) (fig.) bosch, houtgewas, boomgroei ; I Holz’ungsrecht, o.: recht om (kosteloos) hout te hakken.

Homile'tik, vr.: homiletiek, leer der kanselwelsprekendheid; Homile'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) onderwijzer in de kanselwelsprekendheid, 2) kanselredenaar; ho-mile'tisch, bv. n.: homiletisch; Homilie', vr.: kanselrede, leerrede, preek (Homili'-enschreiber, m.: schrijver van leerredenen).

Homoopath , m. (-en; mrv. -en): 1) homeopathisch geneesheer, 2) voorstander van de homeopathie; Homöopathie’, vr.: homeopathie; homöopa'thisch, bv. n.: homeopatisch.

lio nicht, bv. n.: honigachtig, honigzoet.

IHonig, m. (-es,-s): honig; - im Munde und Galle im Herzen: (spr.) honig in den mond en gal in het hart; wer sich zu -macht, den benaschen die Fliegen: (spr.) al te goed is andermans gek; der - ihrer Lippen: (dk.) de nectar van hare lippen.

IMo'nig’, in Sam. I -apfel, m.: paradijsappel; -artig, bv. n.: honigachtig; -bar, m.: honigbeer; -bau, m.: bijënteelt; -be-haltniss Ls], o. (-behalter, m.): honigkelk; -bereitung, vr.: honigbereiding; -biene, vr.: honigbij; -birne, vr.: suikerpeer; -blasé, vr.: honigblaasje;-blume. vr.: (pik.) honigbloem; -branntwein, m.: honigbrandewijn; -brühe, vr.: honigsaus;-dachs, m.: honigdas, op honig azende das; -dieb, m.: honigdief; -erbse, vr.: groote erwt; -ernte, vr.: honig-winning, inzameling van den honig; -erzeugend, bv. n.: honig voortbrengend; -essend, bv, n.: honig-etend; -essig, honig-azijn; -farbe, vr.: honigkleur; -farben (-farbig), bv. n.: honiggeel;-fladen, m.: 1) honig-vla, 2) honigraat; -gabel, m.: honigvork; -garten, m.: bijënhof, tuin met bijënkorven; -gefass, o.: honigpot, (pik.) honigkelk; -gelb, bv. n.: honiggeel; -geruch, m.: honigreuk, honiggeur; -geschmack, m.: honigsmaak: -geschwulst, vr. (-geschwür, o.): (hik.) honiggezwel, honigzweer; -gras, o.: (pik.) honiggras; -gülte, vr.: Zie -zins; -handel, m.: handel in honig; -kelch, m.: (pik.) honigkelk; -klee, m.: honigklaver; -kuchen? m.: zoete koek, (ook:) peperkoek, (in bijenkorven:) honigraat; -lecker, m.: valsche kleur van het was; -leim, m.: honiglijm; -lese, vr.: inzameling van den honig; -lippen, vr. mrv.: honigzoete lippen; -maul, o.: (gein.) honig-likker; -monat, m. (-mond, m.): (fig., de) wittebroods-weken; -mund, m.:

(fig.) suikerzoete tong*; -pflaster, m.: (vea.) lior'clien, w. o.h.: luisteren; Hor’cher,-honigpleister; -reich, bv. n.: rijk aan    m, (-s; mrv. -): luisteraar; Hor’eherin,

honig; -saft, m.: honig-azijn; -sauger, m.:    vr. (mrv. -nen): luisteraarster, luister-

(vog.) kolibrie; -scheibe, vr.: honig-raat;    vink.

-schimmel, m.: appelgrauw paard;-seim, Hor de, vr.: horde (i. a. b.); hor'den-

m. : maagdenhonig; -stein, m.: honigsteen; weise, bw.: aan (in) horden, aan (in) -stimme, vr.: honigzoete stem; -süss, bv. troepen (benden, zwermen, scharen).

n. : honigzoet; -süsse, vr.: honigzoetheid;    Mo ren, vr. mrv.: (fab.) Horae.

-tafel, vr.: honig-raat; -thau [t|, m/.honig-    Ihö’ren, w. b.: hooren; (fig.) verhooren;

dauw; -topf, m.: honigpot;-tragend, bv.    wer nicht - will, muss fühlen: (spr.) wie

n.: (pik.) honigdragend, (ins.) honig voort-    niet hooren wil, moet voelen; schwer -

brengend; -trank, m.: honigdrank; -wabe,    (hart -): moeielijk hooren, traag (slecht)

vr.: honig-raat; -wasser, o.: honigwater;    van gehoor zijn; ich habe sagen -: ik heb

-wein, m,: drank van wijn met honig;    hooren zeggen; ich habe sie singen -: ik

-worte, o. mrv.: honigzoete woordjes;    heb haar hooren zingen; - lassen: laten

-zehent, m.: honigtiend ; -zelle, vr.: honig-    hooren (sich - lassen: zich doen hooren,

cel; -zins, m.: met honig te betalen pacht    (hg.) aannemelijk zijn); auf etwas naar

of huur.    iets luisteren, acht geven op iets; horen

es

honnett’, bv. n.:    1) rechtschapen,    Sie: hoor eens, luister eens.

2) fatsoenlijk.    IHö'reit, o. (-s): (het) hooren;

Monneur’, vr. (mrv. -s): eer; (spl.)    verging mir - und Sehen: hooren en zien

roemkaart; die -s machen: de honneurs    verging mij. I Hö'rensagen, o.: (het)

waarnemen (d. i, de gasten bedienen);    hooren-zeggen; von - (vom-): vanhooren-

vier -s haben: (spl.) een vierde roem    zeggen, i Hö rer, m. (-s; mrv. -): hoorder,

hebben.    toehoorder; Hö'rerin, vr. (mrv. -nen):

Honorar', o. (-s; mrv. -e): honora-    hoorderes, toehoorderes. I Ho rigen, m.

rium; Honoratio’ren, m. mrv.: notabelen,    . mrv.: (hist.) onderhoorigen (van eene

aanzienlijken; honori'ren [ie], w. b.:    heerlijkheid),

honoreeren.    Morizont', m, (-es): horizon, gezicht-

Ihopfen, w. b.: (bij bierbrouwers:)    einder (das geht über rneinen -: fig.: dat

hoppen.    gaat mijn. horizon, mijn begrip, mijn

opfen, m. (-s): (pik.) hop; da ist -    verstand te boven; I horizontal', bv. n.:

und Malz verloren: (spr.) het is boter aan    horizontaal, waterpas (-flache, vr.: hord

de galg gesmeerd; an ihm ist - und Malz zontaai vlak; -linie, vr.: waterpas-lijn). verloren: (spr.) hij is onverbeterlijk; I -bau, IHorn, o. (-es,-s; mrv. Hör'ner): hoorn, m.: hopteelt (-bau treiben: hop telen);    (fig.) uitstekend punt; das - des Ueber-

-feld, o. (-garten, m.): hopveld, hop-land,    nusses: de hoorn des overvloeds; in -

hop-akker; -gartner, m.: hopboer; -kiem,    arbeiten: in hoorn werken; das -blasen:

m. (-kiemchen, o.): hopspruitje;-klee, m.:    (muz.) den hoorn blazen; mit Einem in

gele klaver; . -pflanze, vr.: hopplant;    ein - blasen. (fig.) met iem. de zaak ééns

-ranke, vr.: hop-rank; -reich, bv. n.: rijk zijn. Zie Hörner.

aan hop, (van bier:) goed gehopt; -salat, IHorn, in Sam. I -achat, m.: (min.) m.: salade van hopspruitjes; -seil, o.: Zie    roodgevlamde agaat; -affe, m.: (drk.)

-ranke; -sprosse, vr.: hopspruitje;    hoorn-aap ;-amboss, m.: (sm.) speerhaak;

-stange, vr.: hop-staak, (fig. fam.)    -arbeit, vr,: werk van hoorn; -arbeiter,

boonenstaak; -stichel, m.: pootstok;    m.: hoornwerker; -artig, bv. n.: hoorn-

m.: hop-plukker.

Höpf ner, m. (-s; mrv. -): hopboer, teler van hop.

liopp hopp, tsw.: hop hop!

Hoppen, w. b.: hobbelen, strompelen;

ij bierbrouwers:) hoppen.

Mops, in Sam. I -walzer, m.: hopsa-wals, vroolijke wals.

Hop sa, tsw.: hopsa.

Hop sen, w. o. s.: (fam.) dansen en springen; (ook:) een hopsa-wals dansen; Hop'ser, m. (-s; mrv, -): hopsa-dans, hopsa-wals.

Hör, in Sam. I -gast, m.: hoorder, toehoorder; -nerv, m.: (ontl.) gehoorzenuw ; -saai, m.: gehoorzaal; -weite, vr.: bereik van het gehoor; -werkzeuge, o. mrv.: 1) gehoor-organen, 2) klankleiders;-zeuge,

-zupfen, o.: (het) hop-plukken; -zupfer,    achtig;-band, m.: perkamenten band (van

m.: oorgetuige.

Moraz', m. (-en): Horatius. hör'Har, bv. n.: hoorbaar, (fig.) gehoorig; | -keit, vr.: hoorbaarheid, (fig.) gehoorigheid.

horch! (gebiedende wijs:) hoor! luister !; | -brunnen, m.: (vest.) mijnput, luistergang; -rohr, o.: gehoorbuis, oor-hoorntje, (gnk.) stethoscoop; -winkel, m.: luisterhoek.

een boek): -baum, m.: (pik.; hagebeuk, jokboom; -becher, m.: drinkhoorn ; -beize vr.: bijtmiddel voor hoorn; -bereiter, m.: hoornwerker; -blaser, m,: hoornblazer; -blatt, o.: (pik.) hoornblad, hoornkruid; -blende, vr.: (min.) hoornblende; -bock, m.: bok (ram) met horens; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk, jokboom; -drechsler (-dreher), m.: hoorndraaier. kunstdraaier in hoorn; -durchfaule, vr,: (vea.) kootzeer, kootzweer; -eule, vr.: (vog.) hoorn-ud; -farbe, vr.: 1) hoornkleur, 2) verf om hoorn te verven; -farben (-farbig), bv. n.: de kleur hebbende van hoorn; -faule, vr.: (vea.) kootzeer, kootzweer; -feile, vr.: hoornvijl, vijl voor hoorn; -fessel, vr.: jachthoorn-riem; -fisch, m.: naaldvisch; -förmig, bv. n.: hoornvormig; -fuss, m.: hoef; -füssig, bv. n.: gehoefd, met hoeven; -geschwulst, vr.: (vea.) hoornachtig gezwel; -geschwür, o.: kankerachtige zweer;-gold,

o.: goud van negen en een half karaat; -griff, m.: hoornen heft; -handler, m.: koopman in hoorn (of in horens); -hart, bv. n.: als hoorn zoo hard; -haspel, m.j windas; -haut, vr.: vereelte huid, (v~ het oog:) hoornvlies; -hautig, bv. n.: eeltachtig; -hautigkeit, vr.: eeltachtigheid

-jagd, vr. (-jagen, o.): jachtpartij met    troep, bende, zwerm, hoop; (van gras,

hoorngeschal.    van boomen, enz.:) plokje, hoopje, (fig.)

IHorn’lkRfer, m.: (ins.) eenhoorntor;    boschje, kreupelbosch, kreupelhout;

-kamm, m.: hoornen kam; -kirsche, vr.:    2) (van rotsen:) piek, punt; (van muren:)

(pik.) kornoelje; -klee, m.: (pik.) steen-    top, bovenrand; 3) (van roofvogels en fig.:)

klaver, rolklaver, lotus; -kluft, vr.:    nest.

hoefspleet; -klüftig, bv. n.: met gespletene lior’sten, w. o. h.: een nest bouwen; (gespouwene) hoeven; -knopf, m.: hoornen (fig.) nestelen, verblijf houden, knoop; -kraut, o.: (pik.) hoornkruid;    Hort, m. (-es; mrv. -e): 1) rots; (fig.)

-kümmel, m.: wilde komijn; -laterne, vr.:    toevlucht, toeverlaat; der Herr ist mein

lantaarn met hoornen ruiten; -leim, m.:    -: (bijb.) de Heer is mijn toeverlaat;

perkament-lijm; -leiste, vr.: dwarslijst;    2) merk dat een boom voor de bijl be-

-leuchte, vr.: Zie -laterne; -löffel, m.:    stemd is.

hoornen lepel; -los, bv. n.: zonder hoornen,    lioscli'en, w. o, s.: glijden,

ongehoornd; -mohn, m.: (pik.) hoorn-    Hosclien, o. (-s ; mrv.-): 1) broekje;

papaver; -muschel, vr.: hoornschelp,    (fig.). onderste bekleedsel, (inz.) velletje,

kinkhoorn; -musik, vr.: hoornmuziek;    vliesje; (aan vogelpooten:) veeren (mrv.);

-ochs, m.: (iron.) stommerik; -platte, vr :    (bij honigbijën:) aan de achterpooten

hoornen blad; -pomeranze, vr.: oranje-    klevend was; 2) kuipje, tonnetje, tobbetje,

appel met bubbelige schil; -raspel, vr.:    potje, enz.

hoornvijl, vijl voor hoorn; -salbe, vr.:    Ho se, vr.: 1) broek; Zie Hosen;

hoefzalf; -satz, m.: jachthoorn-koord,    2) hoos (waterhoos, windhoos); 3) kuip,

jachthoorn-kwast, (muz.) hoornpartij, stuk    ton, tobbe, pot, enz.

voor den hoorn; -schein, m.: (str.) nieuwe liöseln, w. o. h.: (van bijën:) honig maan in Februari; -schiefer, m.: (min.)    zamelen; w. b.: (een kleinen jongen:)

hoornachtige lei-steen; -schlange, vr.:    in de broek steken.

(drk.) hoornslang, drakenslang; -schluss, Iko'sen, w. b.: (kleine jongens:) in m.: (red.) dilemma; -schnecke, vr.:    de broek steken.

kinkhoorn; -schrot, o,: afval (vijlsel) van IHosen, vr. mrv.: broek (enk.); die hoorn; -schröter, m.: (ins.) eenhoorntor;    - anhaben (die - tragen): (iron.) de

-sohle, vr.: hoornige (vereelte) voetzool;    broek aanhebben, den baas spelen; das

-spalte, vr.: hoefspleet; -spane, m. mrv.:    Herz ist ihm in die - gefallen: (fig.) de

hoornvijlsel, afval van hoorn; -spitze,    moed is hem ontzonken, de moed is in

vr.:

1) punt van een hoorn, 2) (van    zijne schoenen gezakt; I -band, o.: kouse-

tabakspijpen:) hoornen mondstuk; -stein,    band (-bandorden, m.: Orde van den

m.:

(min.) bazalt;-substanz, vr.: hoornige    Kouseband); -bund, m.: broeksband;

zelfstandigheid; -vieh, o.-.hoornvee, (iron.)    -butter, vr.: vaatjesboter, potjesboter:

domme os, stommerik; -vogel, m.: (vog.)    -flicker, m.: (kim.) ophakker, broeken-

kazuaris;-wand, vr.: (van een paardenhoef:)    lapper, kleermaker louter voor verstel-

harde buitenkant; -werk, o.: (vest.)    werk, (jag.) vierjarig everzwijn; -gurt,

hoornwerk.    m. (-gürtel, m.): broeksband; -heber, m.:

Hörn'clien, o. (-s; mrv. -): hoorntje. broekgalg, bretel; -klappe, vr.: broeks-litfr'nen, w. b.: van horens voorzien;    klep; -knopf, m.: broeks-knoop; -latz, m.:

'(iron.) horens opzetten, tot hoorndrager    broeks-klep; -lauf, m.: broekspijp; -los,

maken; gehörnt’, bv. n.: gehoornd;    bv. n.: broekeloos (ein -loser: hist.: een

gehörnter Schluss: (red.) dilemma.    sans-culotte); -nestel, yr.: kouseband;

Hör'ner, o. mrv. (van Horn): hoornen,    -sack, m.: broekzak; -schlitz, m.: (split

horens; Einem die - zeigen: de horens    (gulp) van de broek; -schnalle, vr.: broek-

tegen iem. opzetten, zijne tanden aan    gesp; -stricker, m.: kousenwever;-tasche,

iemand laten zien; Einem die - bieten:    vr.: broekzak (kleine -tasche: horloge-

aan iem. het hoofd bieden; die - einziehen:    zakje in de broek); -trager, m.: 1) broek-

bakzeil halen; etwas auf seine -nehmen:    drager, broek-aanhebber, 2) broekgalg,

iets op zijne horens nemen; sich die -    bretel; -zeug, o.: broekenstof, broeken-

ablaufen: de joligheid der jeugd laten goed.

uitrazen, zijn tuil uittuilen; Einem -    Hospital’, o. (-es, -s; mrv. -ta’ler):

aufsetzen: aan iem, een paar horens    hospitaal, ziekenhuis, gasthuis; I -meis-

opzetten, iem. hoorndrager maken; I -schall,    ter, m. (-verwalter, m.): directeur van

m.: hoorngeschal; -toll, bv. n.: stapelgek;    een ziekenhuis; -schiff, o.: (mar.) hospi-

-tragend, bv. n.: gehoornd, horens-dragend; taalschip, ziekenschip.

-trager, m.: hoorndrager.    Hospitali’ter, m. (-s; mrv.-): (hist.)

liör'nern, bv. n.: 1) hoornen, van    Maltezer ridder,

hoorn; 2) met horens; hor'nicht, bv. n.:    Hospitant', m. (-en; mrv. -en): bui-

hoornachtig; hor'nig, bv. n.: hoornig, met tengewoon college-looper; hospiti'ren horens.    [ie], w. o. h,: college-loopen (d. i. de

Hor'niss, vr.: (ins.) horzel.    openbare lessen bijwonen) zonder student

Hornist', m. (-en; mrv. -en): hoorn- te zijn. blazer.    Hospiz', o. (-es; mrv. -e): verplecg-

Hor nung, m. (-s): sprokkelmaand,    huis, gesticht van liefdadigheid.

Februari.    Hospoclar’, m. (-s; mrv. -e): (titel:)

Horoskop', o. (-s; mrv. -e): horo-    hospodar, landvoogd,

scoop; Einem das - stellen: iemands Hos tie, vr.: (kkl.) hostie, horoscoop trekken, iemands planeet lezen, Hos’tien, in Sam. I-gefass, o.: ciborie, aan iemand waarzeggen.    hostiën-kelk; -hauslein, o.: tabernakel,

Horst, m. (-es; mrv. -e) en vr.:    hostiën-kastje.

1) massa, hoop, opeenstapeling; (fig.) liott, tsw.: hot!, rechts!

Hottentot', m. (-en; mrv. -en): Hottentot; Hottento'tin, vr. (mrv. -nen):

stuk; -verrenkung, vr.: heup-ontwrichting ; -weh, o.: heuppijn, heupjicht.

Hiifte, vr.: heup.

hüften, in Sam. I -lahm, bv. n.: len-

Hottentotsche.

Hot ze, vr.: wieg.

(fiflr.)

knob-

Mub, m. (-es, -s): 1) optilling, op- denlam, ontheupt. lichting, omhoog-tilling; 2) uitzoeking,    Hü’gel, m.: heuvel, hoogte;

schifting, uitkiezing.    berg; (ook:) hoop, stapel; (ook:)

Hii’bel, m. (-s; mrv. -): heuveltje,    bel, bult; I -ab, bw.: berg-af; -auf, bw.:

hoogte; (pik.) knobbel; (fig.) bubbel,    berg-op; -kette, vr. (-reihe, vr.): berg-

bult; (in het aangezicht:) puist; I hü¹-    keten, heuvelen-rij; -rücken, m.: bergrug,

belicht, bv.    n.: knobbelachtig, bubbel-    hü'gelicht, bv. n.: op heuvels    of

achtig, puisterig; hü’belig, bv. n.: knob- bergen gelijkend; hü'gelig, bv. n.: heu-belig, (pik,) knolvormig.    velig, bergachtig.

hii’ben,    bw.: dezerzijds, aan deze    Hugenott', m. (-en; mrv.-en):    (hist.)

zijde; - und drüben : aan deze zijde en    Hugenoot; Hugenott'in, vr.: vrouwelijke

aan den overkant.    Hugenoot; hugenott’iscn, bv. n.: van de

Mibsch, bv. n.: mooi, knap, hupsch;    Hugenoten; I Hu’go, m. (-’s): (rnans-

I -heit, vr.: mooiheid, knapheid,    naam:) Hugo, Huig.

Hucke,    vr.: (pop.) rug. Zie ook    liuli, tsw.: hu!; (ook:) ai!, oei!

Hocke en Kiindel.    Huhn o. (-es, -s; mrv. Hüh'ner): hoen,

Huclelei’, vr.: 1) knoeierij, gebrod-    hen, (ord.) kip; (jag.) patrijs. Zie mrv.

del; knoeiwerk, broddelwerk; 2) kwel-    Hiilmer.

lerij, haspelarij, plagerij; I hu'deln, w. b.:    Hülin'clien, o. (-s; mrv. -): hoentje,,

1) afroffelen, ophameren; 2) kwellen,    (ord.) kipje; (ook:) kuiken; ein - mit

plagen;    | Hud ler, m. (-s; mrv. -);    Einem zu pflücken haben: (spr.) een

1) knoeier, broddelaar ; 2) kweller, pla-    appeltje met iemand te schillen hebben,

ger; | hud'lig, bv. n.: knoeierig, brod- IHühher, o. mrv.: hoenders, (ord.) delig.    kippen ; kluge - legen auch in die Nes-

Huf, m. (-es, -s; mrv. -e): hoef;    sein: (spr.) het beste paard struikelt

I -bein, o.: hoefbeen; -beschlag. m.:    wel eens; I -aar, m.: (vog.) wouw, kie-

hoefbeslag; -eisen, o.: hoefijzer (ein    kendief; -abend, m.: partij (feest) den

Madchen das ein -eisen verloren hat:    dag vóór de huwelijks-voltrekking, brui-

iron.: een meisje dat een ongelukje gehad    loft; -artig, bv. n.: hoenderachtig, kip-

heeft; einem Pferde -eisen aufschlagen:    achtig; -auge, o.: (hik.) eksteroog, lik-

een paard beslaan; -eisen mit Stollen:    doorn (-augenpflaster, o.: likdoornpleis-

hoefijzers met kalkoenen ;-eisendorn, m.:    ter); -beize, vr.: (jag.) patrijzenjacht;

doorslag, priem, hoefstempel;-eisennagel,    -biss, m.: (pik.) hoenderbeet, vogelkruid,

m.: hoefspijker; -eisensack, m.: gereed-    muur; -braten, m.: gebraden kip;-brühe,

schapszak van een hoefsmid; -eisentisch,    vr,: kippensoep; -brust, vr.: kippeborst;

kippendief, (vog,) wouw, kiekendief, (drk.) wezel; -ei, o.: hoender-ei, (ord.) kip-ei; -fang, m.: (jag.) patrijzenvangst; -langer, m.: (jag.) patrijzenvanger; -feder, vr.: kippeveer; -frau, vr.: kippenvrouyy, koopvrouw in kippen en gevogelte; -fri-kassee, o.: (kkk.) fricassee van kip; -garn, o.: (jag.) patrijzennet; -geier, m.: Zie -aar; -geschlecht, o.: hoendergeslacht, kippenras; -geschrei, o.: geluid van patrijzen; -hahn, m,: (bij kippen behoo-rende) haan; -hamen, m.: (jag.) zak van een patrijzennet; -handel, m.: handel in kippen en gevogelte; -handler, m.: kip-penkooper; -handlerin, vr.: Zie -frau;. -haus, o.: kippenhok; -hof, m.: hoender-erf; -hund, m.: (jag.) staande hond;-jagd, vr.: patrijzenjacht; -klee, m. (-kohl, m.): (l>lk.) kwendel, wilde tijm; -korb, m.: kippenmand.    ,

IHüh’nerllager, o.: (jag.) schuilplaats van patrijzen; -latte. vr.: kippen-roest; -laus, vr.: kippenluis; -leder, o.: dun schapenleer; -leiter, vr.: kippenlad-der; -markt, m.: kippenmarkt; -milch, vr.: melk met een geMutst ei en suiker er in, (pik.) vogelmelk; -mist, m.: hoen-dermest, (inz.) kippenstront; -nest, o.: kippennest, (jag.) patrijzennest; -netz, o.: (jag.) patrijzennet;-pastete, vr.: kippenpastei; -ruf, m.: 1) geluid van den patrijs, 2) patrijzenfluitje (lokfluitje dat het geluid van den patrijs nabootst); -schrot, m.: (jag.) patrijzen-hagel; -stall, m.:    kippenhok, hoenderhok; -stange,

m.: tafel in den vorm van een hoefijzer);    -darm. m.: Zie -biss; -dieb, m.: (fam.)

-erschütterung, vr.: (vea.) verdroging en afschilfering van den hoer; -geschwür, o.:

(vea.) hoefzweer; -hammer, m.: hoefsmids-hamer; -knotig, bv. n.: met knobbels aan de hoeven; -lattich, m.: (pik.) hoefblad ;

2)

-nagel, m.: hoefspijker; -raumer, m.: (hoef-smids-)yeegmes; -schlag, m.: 1) hoefbeslag, hoefslag, tred van het paard, (fig.) spoor (indruk op den grond) van paardenhoeven, 3) slag van een achteruit slaand paard, 4) (kkk.) bouwland, teel-land, 5) jaagpad; -schmied, m.: hoefsmid ; -stempel, m.: hoefstempel, doorslag, priem ; -tritt, m.: Zie no. 2 -schlag;;

(van

-wulst, vr.: (vea.) overhoef; -zwang, m.:

paarden:) volvoetigheid; -zwangig, bv. n.: volvoetig.

Hu’fe, vr.: hoeve (boerderij) van dertig morgen lands.

IHu’fen, in Sam. I -geld, o.: akkereend, belasting op landerijen; -gericht,

o.: plattelands-rechtbank; -groschen, m.:

Zie -geld; -gut, o.: eigen boerderij van dertig morgen ; -hafer, m.: havertiend ;

-steuer, vr.: Zie -geld.

Ihu fen, w. o. h.: (van paarden:) achteruit slaan; w. b.: van hoeven voorzien (gehuft', bv. n.: hoeven hebbende), buiig, bv. n.: hoeven hebbende.

Hiifner, m. (-s; mrv. -): eigenaar van eene boerderij van dertig morgen.

Hüft, in Sam. I -ader, vr.: heup-ader;

-bein, o.: heupbeen; -nerv, m.: heup-zenuw; -pfanne, vr.: gewrichtsholte;

-stück, o.: (slachtvleesch:) dominee’s-

vr.: .kippenroest; -steige, vr.: kinpenlad-    tenschap; -wort, o.: (tik.) verklarend

der; -sterben, o. (-tritt, m.): (pik.) hoen-    woord; -zeitwort, o.: (tik.) hulpwerkwoord;

derbeet; -vieh, o.: pluimgedierte; -vogt,    -zwang, m.: (rcht.) executie,

m. (-warter, m.): pluimgraaf: -warterin,    Huif'ter, vr.: Zie Half ter.

vr.: verzorgster van de kippen en hoen- Hül'le, vr.: omkleedsel; (schl.) draperie; ders; -weh, o.: (gnk.) kinkhoest; -weihe,    die sterbliche -: het stoffelijk omkleedsel;

m.: (vog.) wouw, kiekendief; -zehent, m.:    die - und Fülle: volop overvloed; die -

tiend van het pluimgedierte, hoender-    fiel mir von den Augen: de blinddoek

tiend; -zins, m.: belasting (of pacht) te    viel (de schillen vielen) van mijne oogen.

in:

voldoen met pluimgedierte; -zucht, vr.:    Ihürien, w. b.: omhullen;

hoenderfokkerij, kippenfokkerij.    hullen in.

Imlui', tsw.: Zie Imli.    Iliül’len, in Sam, I -los, bv. n.: on-

liiii. tsw.: oei!, hè!; (ook:) gauw!,    omhuld; bw.: open en bloot,

allo!; in einem -: in een ommezien.    Hüls'chen, o.: schilletje, vliesje.

hui en, w. o. h.: jachten, haast maken. Hülse, vr.: peulschil, bast, dop, bolster; lin ke, vr.: (spl.)    brug.    (mil.) kardoes, patroon; (tech.)    bus ;    (aan

Huker,    m.    (-s;    mrv.-): hoekerschip, rijtuigen:) buis der as    ; (pik.)    hulst, steek-

hoeker.    palm.

Huid. vr.: 1) goedgunstigheid, gunst,    Ihülsen, w. b.: doppen, pellen, onwelwillendheid, genegenheid; 2) beval-    bolsteren.

ligheid, liefelijkheid, aanminnigheid;    Ihülsen, in Sam, I -artig, bv. n.:

I -gestalt, vr.: bekoorlijke gestalte; peulschilachtig; -baum, m.: (pik.) hulst, -göttin, vr.: (fab.) Gratie, godin der be-    steekpalm; -beere, vr.: hulstbes; -frucht,

valligheid, (fig.) engelin; -reich, bv. n.:    vr.: peulvrucht;-gewachs, o.: peulvrucht-

1) vol bekoorlijkheid, 2) allervriende-    dragende plant; -motte, vr.: (ins.) pop,

lijkst (als z, n. ben mansnaam, 2e nmv.    nog in het omhulsel zittende vlinder.

-s: Ulrik); -yoll, bv. n,: Zie bv. n.:    hül'sicht, bv. n.: peulschilachtig;

-reicli.    I hül’sig, bv. n.: peul-,    dop-,

hul digen, w. b.: huldigen.    hum, tsw.: hum.

humaniora.

Hul'din, vr. (mrv. -nen): bekoorlijke human', bv. n.: humaan vrouw, bekoorlijk meisje.    Humanio ra, vr. mrv.:

Hiilf, in Sam. I -leistung, vr.: hulp- . humanisiren [iej, w. b.: beschaven, verleening, hulp ; -los, bv. n.: hulpeloos ; tot beschaving brengen.

-losigkeit, vr.: hulpeloosheid; -reien,bv.n.:    Humanist', m. (-en; mrv. -en):

helpend. Zie Hülfs.    humanist; I humanistisch, bv. n.: huma-

Ihül’fe: Zie helfen.    nistisch (die -e Studiën: de humaniora):

IHül’fe, vr.: hulp; zu -: (noodroep:) | Humanitat’, vr.: humaniteit-help!; Einem zu - kommen: iemand te Hum mel, vr.: (ins.) hommelbij, hom-hulp komen; Einem - leisten: aan iem. mei; (bij brouwers:) mouterij; (fig.) luchthulp verleenen, iemand helpen; Einem hart, wildzang.

die - thun: (rcht.) beslag op iemands Hum’melchen, o. (-s; mrv. -): doe-goed leggen; Einem Pferde die - geben:    delzak; (in orgels:) brombas.

(rs.) een paard behoorlijk regeeren; mit hum 'mein (hum'men), w. o. h. en - 12] (durch - [21): met (door) de hulp van; w. b.: brommen; gonzen; (fig.) neuriën, mit Gottes -: met Gods hulp; I -ruf, m.:    Hum'mer, m. (-s; mrv. -): (visch:)

geroep om schrei.

hulp, hulpgeroep, noodge- zeekreeft; (zeew.) hommer, marsstengtop ;

helpend,

____ hülflich, bv. n.:

.... behulpzaam.

Hiilfs, in Sam. I -amt, o.: betrekking Humor', m. (-s): humor; Humores’ke, van plaatsvervanger of helper; -armee,    vr.: humoristische schets; Humorist', m.

vr.: hulpleger; -auflage, vr.: executoir-    (-en; mrv. -en): humorist; humoristisch,

verklaring; -band, o.: (nik.) tweede ver-    bv. n.: humoristisch,

band (om het eerste heen), (ontl.) kleinere Hum'pe, vr.: Zie Humpen. srier; -beamte, m.: adsistent, helper;    Hümpelei', vr.: knoeiwerk, broddel-

-bedürftig, bv. n.: hulpbehoevend; -be-    werk; hüm'peln, w. o. h.: knoeien, brod-

dürftigkeit, vr.: hulpbehoevendheid;    delen, roffelen; w. b.: ophameren, afroffe-

-bischof, m.: (kkl.) wij-bisschop;-brief, m.:    len; hüm’peln, w. o. h.: hobbelen, hinken,

(rcht.) executoirverklaring; -buch, o.:    strompelen, hompelen.

(kph.) bijboek; -erbietung ,vr.: aanbod Hum pen, m. (-s; mrv. -): (fam.) bom, hulp; -geld, o,: subsidie, hulp in geld, groote bel (groot drinkglas).

(rcht.) kosten van executie; -genoss, m.:    Hümpler, m. (-s; mrv. -): knoeier,

bondgenoot, medestander; -heer, o.: hulp- broddelaar, ophakker, beunhaas; Hurnp'-leger;-kasse, vr.: 1) armenkas, 2) reserve- Ier, m. (-s: mrv. -): hompelaar, strompe-fonds; -kirche, vr.: bij-kerk; -lauter, m.: laar, hobbelaar.

(tik.) medeklinker; -macht vr.: helpende hum'sen, w. o. h. en w. b.: Zie macht, (fig.) bondgenoot;-mittel, o.: hulp- hummen. #

middel, (fig.) redmiddel; -prediger, m.:    Hund, m. (-es, -s; mrv. -e): hond;

hulpprediker; -quelle, vr,: hulpbron;-satz, junge -e werfen: (van eene teef:) jongen; m.: lemma, hulpstelling; -steuern, vr.mrv.:    I (spreekwoorden:) besser ein lebender -

subsidie-gelden; -stollen, m.: (mnw.) hulp-    als ein todter [t] Löwe:    beter blood dan

gang; -truppen, m. mrv. (-völker, o.    dood; ein bloder - wird    selten fett: een

mrv.): hulptroepen; -vollstreckung, vr.:    bloode hond wordt zelden    vet; bellende -e

(rcht.) tenuitvoerlegging; -wissenschaft,    beissen nicht: blaffende    honden bijten

vr.: hulpwetenschap, voorbereidende we-    niet; böse -e, zerbissen    Feil: wie een

I -brecher, m.: kreeftenbreker; -gat, o.: (zeew.) hommergat; -schere, vr,: kreeft-schaar.

van

-e

wie

(‘in

aan

aan

vom

laag

m.:

m.:

ander jaagt, staat zelf niet stil; begossene fürchten das Wasser: een ezel stoot zich geen tweemaal aan denzelfden steen; wie ein begossener met een langen neus, druipstaartend; wie -e und Katze leben: elkander verdragen als kat en hond; wie ein - behandelt werden: als een hond behandeld worden; milde wie ' zoo moe als een hond; bekannt der bunte zoo bekend als de bonte hond; es giebt mehr als einen bunten

1) er zijn meer zulke gekken, 2) alle gelijk is geen eigen; er sieht einen weissen

-    für einen Backerknecht an: hij ziet den hemel voor een doedelzak aan; schlafende -e soll man nicht wecken: men moet geene slapende honden wakker maken; kommt man über den -, so kommt man über den Schwanz: komt men over den hond, dan komt men ook over den staart; auf den -kommen: in het achterspit komen, lagerwal geraken; auf dem - sein: lagerwal zijn, op zwart zaad zitten;

-    auf den Bettelsack kommen: zeer dalen; er muss am Ende noch -e führen: hij zal zeer naar eindigen; es nimmt kein

-    ein Stück Brod von ihm: iedereen schuwt hem als de pest; er kann keinen

-    vom Ofen locken: hij deugt letterlijk tot niets; damit lockt man keinen - vom Ofen:

1) zóó haalt men iemand den wurm niet uit den neus, 2) dat dient letterlijk tot niets; da liegt der - begraben: daar zit de knoop. Zie Kunde en Hunds.

Hünd’clien, o. (-s; mrv. -): hondje.

Kunde, in Sam, I -arbeit, vr.: (fam.) hondenwerk, paardenwerk; -art, vr.: 1) hondensoort, hondenras, 2) hondenmanier (nach -art: op de manier der honden); -artig, bv. n.: hondachtig, (fig.) hondsch ; -bellen, o.: hondengeblaf; -bett, o.: bed voor een hond; -brod, o.: brood voor een hond, kanenbrood; -doktor,* m.: hondendokter; -ende, o.: (zeew.) oog van een kabel; -feil, o.: hondenhuid; -fett, o.: hondenvet; -fressen, o.: vreten (kost) voor een hond; -gefecht, o.: hondengevecht; -geifer, m.: hondenspeeksel; -geld, o.: ellendig bagatel (um ein -geld oder für ein -geld: schandekoop, voor een spotprijs); -geschlecht, o.: hondengeslacht, hondenras: -haus, o. (-hütte, vr.): hondenhok; -junge, honden-oppasser, (gem.) ondeugende (of slechte) hond van een jongen; -kerl, m.: (gem.) hond van een vent; -kette, vr.: hondenketting; -klöppel, m.: honde-bungel; -krank, bv. n.: als een hond zoo ziek; -lager, o.: bed voor een hond ; -leben, o.: hondenleven; -loch, o.: hondenhok, hondenkot, (in gevangenissen:) kasjot, donker hok; -mager, bv. n.: broodmager, vel over been; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): honden-maal, maal voor een hond; -mehl, o.: meel vol zemelen; -müde, bv. n.: zoo moe als een hond, doodmoe;-narr, m : hondengek; -peitsche, vr.: hondenzweep; -rippe, vr.: (pik.) weegbree; -sauer, bv. n.: voor geen hond om uit te staan (es sich -sauer werden lassen: zich afmoorden); -scheu, bv. n.: 1) bang voor honden, 2) van honden afkeerig; -schlag, m.: (het) doodslaan van onbeheerde honden; -schlager, m.: hondenslager; -schneider, m.: hondenlubber;-stall, m.: hondenhok; -steuer, vr. (-taxe, vr.): hondenbelasting, belasting op de honden;

-trab, m.: (fam.) kippendrafje, duivels-drafje, kwakkeldrafje; -vogt, m.: (jag.) hondenbaas ; -wache, vr.: (zeew.) hondenwacht ; -warter, m.: honden-oppasser; -zeichen, o.: honde-merkje. Zie ook Huurt*.

liün’deln, w. o,: (van honden:) jongen.

hun’dert, tw.: honderd; z. n. o. (-s; mrv. -e): honderd; fünf vom -: vijf ten honderd, vijf percent; vor - Jahren: honderd jaar geleden; unter -en nicht Einer: onder honderd niet één; I -armig, bv. n.: met honderd armen; -augig, bv. n.: met honderd oogen; -blatterig, bv.n.: honderd-bladerig; -fach, bv. n. (-faltig, bv. n.): honderdvoudig; -füssig, bv. n.: met honderd voeten; -gradig, bv. n.: in honderd graden afgedeeld: -herr, m.: (hist.) een -tumvir; -herrschaft, vr.: (hist.) centumvi-raat; -jahrig, bv. n.: honderdjarig (das -jahrige Jubilaum: het eeuwfeest); -jahr-lich, bv. n.: honderdjaarlijksch (bw.: om de honderd jaren, elke honderd jaar); -köpfig, bv. n.: honderdhoofdig; -mal, bw.: honderdmaal ; -malig, bv. n.: tot honderdmaal herhaald ; -mann, m.: (hist.) centum-vir; -pfünder, m.: (art.) honderdponder; -pfündig, bv. n.: honderd pond wegende; -theil [tl, m.: honderdste gedeelte; -theilig [t], bv. n.: honderddeelig, in honderd deelen afgedeeld; -thorig, bv. n.: honderd poorten hebbende (das -thorige Theben: de stad Thebe met hare honderd poorten); -weise, bw.: bij (aan) honderdtallen, bij het honderd.

Imn'derte, tw.: honderdste; Hun-dertel, o. (-s; mrv.-): honderdste gedeelte; hun'dertens, bw.: ten honderdste; Hun-derter, m. (-s; mrv. -): honderdtal; hun-derterlei’, bv. n.: honderderlei; hundert-ste, tw.: honderdste; hun'dertstens, bw.: ten honderdste.

Hüii’din, vr. (mrv. -nen): teef, wijfjes-hond.

liiin'disch, bv. n.: hondachtig; (fig.) hondsch.

Hunds, in Sam. I -affe, m.: hondsaap, aap met een hondekop; -apfel, m.: (pik.) mandragora; -augig, bv. n.: met oogen als van een hond; -baum, m.: (pik.) hondsboom; -beer, in Sam. (-baum, m. of -strauch, m.: hondsbezieboom); -beere, vr.: hondsbezie; den -bengel stechen: (spr.) luieren, den luiaard uithangen; -bingelkraut, o.: honds-bingclkruid; -biss, m.: hondebeet, beet van een hond, (pik.) hondsbeet (-biss heilt -haar: spr.: op de beet van een hond moet men haar van dien hond leggen, d. i. men moet hetzelfde nog eens dunnetjes overdoen); -blatter, vr.: (hik.) hondsblaar; -blume, vr. (-dille, m., -distel, m.): stinkende kamille; -dreck, m.: hondestront; -fott,m.: hondsvot; -fötterei', vr.: hondsvotterij; -fottisch, bv. n.: honds-votterig; -gerecht, bv. n.: kennis van honden hebbende; -gras, o.: (pik.) hondsgras; -haar, o.: hondenhaar; -hai, m.: (visch:) hondshaai; -hode, vr.: (-hödlein, o. mrv.): (pik.) hondskullekens; -hunger, m.: (gnk.) geeuwhonger; -kirsche, vr.: (pik.) hondskers; -knecht, m.: (jag.) hondenbaas: -kohl, m.: (pik.) hondsbeet; -kopf, 1) hondekop, 2) zeehond; -koth |t], m.: hondestront; -krampf, m.: (gnk.) honds-

m.:

ntsplaats waar vr.:

: zeer

koning der Hunnen; Hun'nenreich, o.: “ik der Hunnen; I hun'nisch, bv. n.;

kramp; -krankheit, vr.: hondenziekte, ziekte der honden; -kuppel, vr.: (jag.) hondenkoppel, koppelsnoer; -lattig, (pik.) hondsbloem, leeuwetand; -lauch, m.: (pik.) honds-look, wilde ajuin; -laus, vr.: • hondenluis; -leder, o.: hondeleer; -ledern, bv. n.: hondeleeren; -lode, vr.: hondenhaar; -müde, bv. n.: zoo moe als een hond; -nase, vr.: hondenneus (eine -nase haben: spr.: een hondeneus hebben, lijn van reuk zijn); -nelke, vr.: (pik.) zeepkruid; -pflaume, vr.: (pik.) vroege pruim; -recht, o.: (jag.) honden-deel (het ingewand van het wild); -rosé, vr.: hondsroos, wilde roos; -rück.

m.: (adk.) Hondsrug (een berg in de Palts); -schlange, vr.: (drk.) hondsslang; -seuche, vr.: 1) Zie -krankheit, 2) ziekte en sterfte onder de honden; -stall, m.: hondenhok, hondekot; -stern, m.: (str.) honds-ster (Sirius); -strick, m.: Zie -kuppel; -tage, m. mrv.: hondsdagen; -tod, m.: (pik.) ezelsmelk; -wuth [t], vr.: hondsdolheid; -zalm, in.: hondetand, tand van een hond, (hg.) hoektand, (pik.) honds-tand; -zwingel*, m.: hondenhok.

Mii'ne, m. (-n; mrv. -n): reus.

Mü’nen, m, mrv.: reuzen; I -bett, o. (-grab, o.): hunenbed, historische gratheuvel; -massig, bv. n.: reusachtig.

Hung’ar, m., enz. Zie Ungar, enz.

Hunger, m. (-s): honger; - stillen: honger stillen; - ist der beste Koch: (spr,) honger is de beste saus; der - treibt den Wolf über Schnee und Eis: (spr.) honger is een scherp zwaard; -s sterben: van honger sterven; I -bluine, vr.: (pik.) pe-perkruid; -brunnen, m.: wel die dikwijls geen water geeft; -gestalt, vr.: (fig.) levend geraamte; -harke, vr.: groote hark, groote rijf; -kur, vr.: (gnk.) hongerkuur; -leider, rn.: hongerlijder, (fig.) vrek; -lei-derei’, vr.: (het) hongerlijden, (het) gebrek-lijden; -leiderin, vr.: hongerlijdster; -leidig, bv. n.: (fig.) armzalig; -pfarre, vr.: arme predikantsplaats, predika men half honger moet lijden; -quelle,

Zie-brunnen; -rechen, m.: Zie -harke; -stelle, vr.: armzalig postje (dat veel te weinig geeft om te kunnen leven); -thurm lt], m.: hongertoren (gevangenis, waarin men den gevangene liet doodhongeren) -tod, m.: hongerdood; -tuch, o.: zwart outaarkleed in de Vasten (am -tuche nagen: fig.: honger lijden, gebrek lijden). Zie Hungers.

hang erig, bv. n.: Zie hungrig.

hung ern, w. o. h.: 1) honger hebben,

2) honger lijden, 3) (fig.) hongerig zijn, begeerig zijn (- nach: naar). | w. onpers. h.: 1) honger hebben, 2) (fig.) hongerig (begeerig, zeer verlangend) zijn (-nach: naar); mich hungert (es hungert mich): ik heb honger; es hungert mich nach: ik ben verlangend (ik reikhals) naar.

hungrig, bv. n.: hongerig; (fig.) begeerig, inhalig; (ook:) verlangend, reikhalzend; - sein: honger hebben, (fig.) hongerig (inhalig) zijn; - sein nach z::_ verlangend zijn naar, reikhalzen naar;

I -keit, vr.: hongerigheid, (fig.) begeerig-heid, (ook:) sterk verlangen.

Hun ke, vr.: homp, brok; -n und Bun-ken: (fam.) schonken en bonken.

Hunne, m. (-n; mrv. -): (hist.) Hun; die -n: de Hunnen; I Hun nenkönig, m.:

Hunnen-.

kun ten, bw.: hier beneden, hier onder. Iliinz, m.: Zie Hans. han zen, w. b.: Zie aushunzen. hu'pen, w. o. h.: (jag.) roepen.

Hupt', m. (-es): sprong.

HiipTe. in Sam. I -pferd, o-: (ins.) sprinkhaan.

hüp'fen, w. o. s.: springen; opspringen; terugspringen, weerom-stuiten. Hüp'fer, m. (-s; mrv. -): 1) springer;

2)    sprong.

Hur, in Sam. I -kind, o.: hoerenkind, onecht kind.

Hür'tle, vr.: (van teenen gevlochtene) horde; (langs rivier-oevers:) krib, gevlochten rijswerk; (voor schapen:) schaapskooi, (ook:) schuthok, omheind perk.

Ihür'ilen, w. b.: 1) van horden voorzien; (rivier-oevers:) van kribwerk voorzien; 2) op teenen horden leggen; 3)(schapen :) in de schaapskooi drijven, (ook:) schutten, in het schuthok opsluiten.

IHür den, in Sam. I-lager, o.: schaapskooi; -schlag, m.: schutting, (het) schutten (van schapen); -wand, vr. (-werk, o.): kribwerk (langs rivier-oevers). Mür’cluiig, vr.; Zie Hürdenwand. Hn're, vr.: hoer; hu’ren, w. o. h.: hoe-reeren; Huren, in Sam, (-haus, o.: hoerhuis, slecht huis, huis van ontucht;-jager, m.: hoerenjager, hoerendop; -kind, o.: hoerenkind; -leben, o.: hoerenleven; -we-sen, o.: (het) hoerendom; -winkel, m. : stille knip; -wirth (tj, m.: hoerenbaas,. hoerenwaard; -wirthin [t], vr.: hoeren-waardin); Hu'rer, m. (-s; mrv. -): hoereerder, hoerendop; Hurerei’, vr.: hoererij; hu'rerisch (hu’risch), bv. n.: hoerig.

Jturf, vr.: hoeri (schoone vrouw in. het paradijs van Mahomed). hur liburli, bw.: holderdebolder, hurr, tsw.: rrrrr!; I hur’ren, w. o. h.:. snorren, brommen, gonzen.

hur’rali, tsw.: hoera!; I hur’rahen, w. o. h.: hoera roepen.

hur tig, bv. n,: gauw, gezwind, gejaagd; I -keit, vr.: gauwheid, gezwindheid,, gejaagdheid.

Husar’, m. (-en; mrv. -en): huzaar. Husa ren, in Sam. I -hose, vr.: rijbroek; -massig, bv. n.: huzaarachtig ‘r -mantel, m.: huzarenmantel; -mütze, berenmuts, kolbak; -pelz, m.: dolman; -regiment, o.: huzaren-regiment; -rittmeister,, m.: ritmeester (d. i. kapitein) der huzaren; -sabel, vr.: huzarensabel; -sattel, m.: huzarenzadel; -scharpe, vr.: huzarenkoppel; -stiefel, m.: huzarenlaars; ^tasche, vr.t sabeltaseh der huzaren; -uniform, vr.: huzaren-uniform.

husch, tsw.: 1) suut!, stil!; 2) roef!r krak!; 3) gauw!, marsch! | Husch, m. (-es; mrv. -e): Zie Husche; -kopf, m. (ö): ongekamd (of: slordig gekamd) hoofd. Husch e, vr.: 1) ommezien; 2) oorveeg;

3)    losse bui.

huschelig, bv. n.: afgeroffeld, husch’eln, w. o. h.: zich met een zacht gedruisch of geritsel bewegen.

husch en, w. o, h.: (fam.) voorbijgaan als de wind, verdwijnen als eene schim (über etwas hin - :vluehtig over iets heen-

mmm

glijden); I w. b.: 1) wegkapen; 2) klappen (of: een klap) om de ooren geven, husch ig, bv. n.: Zie huschelis.

Ilüsing. o. (-s): (zeew.) huizing (twee-draads-touw van kabelgaren), huss, tsw.: (jag.) tsa! pak aan! hussali, tsw.: hoera, hoezee; I hus-sahen, w. o. h.: hoera roepen, hoezee roepen.

Hussit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.-hist.)

Hussiet; I hussi tisen, bv. n.: van de Hussieten.

hüs'teln, w. o. h.: kuchen, min of meer hoesten.

Ihus’ten, w. o. h.: hoesten. iHus ten, m. (-s; mrv. -): hoest; blauer • : (gnk.) kinkhoest; trockener -: droge hoest, droge kuch; I -fieber,o.: catarrhale koorts; -küchelchen, o. (-kuchen, m.): ulevelletje (of iets dergelijks) om het hoesten te verminderen; -stillend, bv. n.: hoest-stillend, hoestwerend.

iHut. m. (-es, -s; mrv. Hü’ter): hoed;

(schk.) helm;(bwk.) kap; (fig.) suikerbrood; spitziger -: punthoed, steek; - mit einem hohen Kopf: hoed met een hoogen bol, hooge hoed; den - rücken: zijnen hoed afnemen; er ist unter dem-e nicht richtig,

(fig. fam.) het scheelt hem in zijn bol, er loopt een streep bij hem door (Zie ook Hut, vr.) | -band, o.: 1) hoedenlint, 2) lint om eenen hoed, 3) band om eenen hoed;

-besatz, m.: boordlint (voor hoeden of van eenen hoed); -boden, m.: bol van eenen hoed; -borte, vr.: Zie -tresse;-bürste, vr.: hoedenborstel; -fabrik, vr.: hoeden-fabriek, hoedenmakerij; -feder, vr.: veer op (of: voor) eenen hoed; -filz, m.: hoe-denvilt; -form, vr.: 1( vorm (gedaante) van eenen hoed, 2) hoedenmakers-vorm;

-förmig, bv. n,: hoedvormig; -futter, o.:

1)    hoedenvoering, 2) voering (of: kap) in eenen hoed; -futteral, o.: 1) hoededoos,

2)    overtrek (omkleedsel) van (of: voor) eenen hoed; -handel,m.: handel in hoeden;

-handler, m.: koopman in ;hoeden; -kante, vr.: kant van eenen hoed; -kopf, m.:

1) bol van eenen hoed, 2) hoedenbol, hoedenmakers-vorm; -krainpe, vr.: omgeslagen (of: opstaande) rand van eenen hoed;

-litze, vr.: 1) lint om eenen hoed, 2) hoedenlint; -los, bv. n.: zonder hoed (Zie in Hut, vr.); -macher, m.: hoedenmaker; -macherei’, vr.: hoedenmakerij: -manufak-tur’, vr.: hoedenmakerij; -masche, vr.: strik op eenen hoed, “kokarde; -quaste, vr.: kwast aan eenen hoed; -rand, m,: rand van eenen hoed; -rosé, vr.: kokarde; -schachtel, vr.: hoededoos; -schleife, vr.:

Zie -masclie; -schnalle, vr.: gespje aan (van) het hoedelint; -schnur, vr.: Zie -litze ; -schwamm, m.: (pik.) paddenstoel met hoedvormigen kop; -schwenken, o.: gewuif met hoeden, gewuif met den hoed;

-spange, vr.: Zie -sclmalle; -staffirer [ie), m.: opmaker van hoeden; -stock, m.: hoedenbol, hoedenmakers-vorm; -tresse, vr.: galon om (van, voor) eenen hoed;

-troddel, vr.: Zie -quaste; -überzug, m.: overtrek (omkleedsel) van (of: voor) eenen hoed; -zucker, m.: broodsuiker.

IHut, vr.: 1) hoede, bewaking, bewaring ; ook: waakzaamheid; auf seiner -sein: op zijne hoede wezen; 2) kudde; eine - Schafe: eene kudde schapen;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

gij

er

onge-

3) weide, weidegrond, drift, (ook:) weide-recht, driftrecht, recht om vee te laten grazen, (fig.) district; I -fass, o.: (vv.) vischkaar, (op vischpinken:) bun; -geld, o.: veehoeders-loon; -gerechtigkeit, vr.: recht om vee te laten grazen, driftrecht; -haus,o.: wachthuisje,(mnw.) gereedschap-loods, bergplaats voor (of: van) het gereedschap;-los, bv. n.: zonder hoede, onbewaakt (Zie in Hut, m.): -stein. m.: grenssteen van een stuk weidegrond.

Hüt, in Sam. I -geld, o.: veehoeders-loon.

Hütchen, o. (-s; mrv. -): hoedje (verkleinwoord van m. Hut); mit Einem unter dem - spielen: (spr.) met iem. onder één hoedje spelen, de zaak met iem. eens zijn. I NB. Zie Hiittchen met tt.

litt'teu, w. b.: hoeden, bewaken, bewaren; Einen - vor: iemand behoeden voor, iem. beveiligen tegen; das Haus tehuis blijven, in huis zitten; das Bett -: het bed houdfen, te bed blijven; I sich -, w. w.: zich hoeden, zich wachten, zich in acht nemen (- vor: voor); hüte dich vor Schlagen: pas op (draag zorg) dat geene klappen krijget.

Hü'ter, m. (-s; mrv. -): hoeder (inz.: veehoeder), bewaker, bewaarder, behoeder; I Hü’terin, vr. (mrv. -nen): hoedster (inz.: veehoedster), bewaakster, bewaarster, behoedster.

Hut'sche (Hüt’sclie), vr.: voetbankje.

hut schen, w. o. h. en s.: glijden.

Hiittchen, o, (-s; mrv. -): hutje (verkleinwoord van Hütte). I NB. Zie Hütchen met één t.

Hütte, vr.: hut; (fig.) huisje, (ook:) tent, (ook:) ellendig kot; (zeew.) hut; (mil.) barak; (tech.) erts-smeltenj, smelt-huis, ijzersmelterij.

Hüt’teu, in Sam. I -amt, o.: bestuur over de (bij eene mijn behoorende) smel-terijën; -arbeit, vr.: werk in (voor, van) de smelterij; -arbeiter, m.: knecht in de ijzersmelterij; -bau, m.: 1) (het) bouwen van hutten, (het) opslaan van tenten of barakken, 2) (het) ijzersmelten; -beamte, m.: opzichter in eene ijzersmelterij; -bediente, m.: (met toezicht of boekhouding enz. belast) bediende in eene ijzersmelterij ; -bewohner, m.: hutbewoner; -gebaude, o.: gebouw der (eener) ijzersmelterij; -gekratz, o.: afval (veegsel, vuil) in (uit, van) eene Ijzersmelterij; -gericht, o.: rechtbank van mijnzaken; -herr, m.: eigenaar (heer, patroon) een ijzersmelterij; -katze, vr.: (gnk.) steldheid of ziekte door inademing van metaalstof of te veel stikstof, (tech.) metaalschuim, afval, slakken (mrv.); -knappschaft, vr.: ijzersmelters-gilde; -kosten, m.: smelterij-kosten ; -kotze, vr.: (gnk.) Zie -katze no. 1; -kunde, vr,: metallurgie; -kundige, m.: metallurg; -leute, m.: erts-smelters, ijzersmelters; -mann, m.: 1) erts-smelter, ijzersmelter, 2) metallurg; -mannisch, bv. n.: metallurgisch, smeltkundig; -meister, m.: baas (opzichter) in eene ijzersmelterij; -nicht, o. f-nichts, o.): zink-asch; -ordnung, vr,: reglement (verordening) voor de ijzersmelterijen; -rauch, m.; uit eene hut (of:

24

uit hutten) opstijgende rook, (schk.) zink-asch; -schreiber, m.: boekhouder (controleur) der ijzersmelterijen, schrijver van het -amt; -verwalter, m.: beheerder (directeur) eener ijzersmelterij; -wachter, m.: waker in eene ijzersmelterij; -werk, o.: erts-smelterij, smelthuis, ijzersmelterij; -wissenschaft, vr.: metallurgie; -zentner, ijzersmelters-centenaar; -zinn, o.: door de erts-smelting verkregen tin.

Hüt’ter, m. (-s; mrv. -): baas (opzichter) "in eene ijzersmelterij.

Hütt’ler (Hütt'ner), m. (-s; mrv.-): hutbewoner

Hü tung, vr.: (het) hoeden, bewaking, bewaring, behoeding.

Hu’tung;, vr.: weidegrond, drift.

Huy, tsw.: Zie hui.

Hu zei. vr.: gedroogde vrucht (appel, !nz.); (fig. fam.) uitge-I hu’zelig, bv. n.: (fam.)

in.:

ui

peer, pruim, droogd ding; uitgedroogd.

Hyacinth’, m. (-es; mrv. -e): (min.) hyacint.

Hyacinth’e, hyacint.

Hya den, vr. mrv.: (fab. en str.) Hyaden.

Hyalith’, m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) glassteen, glas-opaal, hyaliet.

Hya'ne, vr.: (drk.) nyëna.

Hy der, vr. (Hy dra, vr.) fab.) hydra.

Hydrat,

vr.:

(pik. en tnb.)

: (drk. en o. (-es, -s; mrv. -e): (schk.)

hydraat.

Hydraulik, vr.: waterleidingskunst, waterbouwkunde; Hydrau’liker, m. (-s; mrv. -): waterbouwkundige; hydraulisch, bv. n.: waterleidings-, waterbouwkun-

Hydroskop’, o. (-es, -s; mrv. -e): hydro-scoop; Hydrosta’tik, vr.: hydostatica; hydrostatisch, bv. n.: waterweegkundig, hydrostatisch; Hydrotech’nik, terbouwkunst; hydrotech’nisch, bv. n.: waterbouwkunstig.

Hyetome ter, m. (-s; mrv. -): regenmeter.

Hyge a (Hygia a), vr. (-’s): (fab.) Hygea (de godin der gezondheid).

Hygrome ter, m. (-s; mrv, -): vocht-meter, vochtweger; Hygrometrie’, vr.: vochtweegkunst; hygrome'trisch, bv. n.: vochtweegkunstig, hygrometrisch; Hy-groskop’, o. (-es, -s; mrv. -e): hygroscoop, weerprofeet, dampkringsvocht-aandui-der.

Hy men, z. n. m. (-s): (fab. en dk.) Hymen (de god des huwelijks); I z. n. o. (-s), (ontl.) maagdevlies.

Hymena’us, m. (-; mrv. -na’en): huwelijkszang, bruiloftslied.

Hym ne, vr.: loflied, lofzang, hymne.

Hymnen, in Sam. I -bucn, o.: ge-zangenboek, liederenboek; -dichter, m.: hymnendichter; -sanger, m.: hymnenzanger.

Hyper'bel, vr.: hyperbool; hyperbolisch, bv. n.: hyperbolisch.

Hypochondrie’, vr.: hypochondrie, miltzucht, zwaarmoedigheid, droefgeestigheid; hypochon’drisch, bv. n.: miltzuchtig, zwaarmoedig; Hypochondrist’, m. (-en; mrv. -en): miltzuchtige, lijder aan hypochondrie, zwaarmoedig mensch. Hypotenuse, vr..: (wsk.) hypote-

vr.: wa-

11 u '.-l.

dig.

Hydrogen , o. (-s): waterstof, waterstofgas; Hydrograph', m. (-en; mrv. -en) : hydrograaf; Hydrographie’, vr.: hydrographie; hydrogra’phisch, by. n.: hydrographisch (-e Karte: zeekaart, paskaart); Hydrome'ter, m. (-s; mrv. -): vochtweger; Hydrometrie', vr.: vocht-weegkunde, hydrometrie; hydrome’trisch, bv. n.: hydrometrisch; Hydropath’, m. (-en; mrv. -en): (fam.) waterdokter; Hydropathie’, vr.: watergeneeskunst, geneeswijze door aanwending van koud water, koudwater-kuur; hydropa'thisch, bv. n.: hydropathisch; Hydrophobie’, vr.: (gnk.) watervrees, hondsdolheid;

Hypothek’, vr.: (rcht.) hypotheek, kusting, pandbrief, verbandbrief (-schuld, vr.: hyphotheekschuld); Hypothekar’, m.: Hypotheekhouder; hypotheka’risch, n.: hypothecair, door hypotheek gewaarborgd ; Hypothe’kenbuch, o.: register van hypotheken.

Hypotlie’se, vr.: stelling, onderstelling, hypothese; hypothe tisch, bv. n.: op eene stelling of onderstelling gegrond,van eene stelling of onderstelling uitgaande, hypothetisch.

Hy sop, m. (-s): Zie Isop.

Hysterie , vr.: (gnk.) moederkwaal; (fam.) vrijsterziekte; hyste’risch, bv. n.: (gnk.) hysterisch; Hysterotomie’, vr.: baarmoeder-ontleding, (vlk.) keizers-snede.

bv.

I.

i, tsw.: Zie ik. I I, o.: (de letter I). Ibis, m. (-ses; mrv. -es): (vog.) ibis.

I I, vr.: (pik.) Zie Ibe.    I bisck, m. (-es): althéa.

•Ibe, vr.: (pik.) taxisboom, taxis, ijf.    iick, vnw.: ik: - armer!: arme die ik

Ibeu, in Sam. I -baum, m.: Zie Ibe;    ben, ongelukkige die ik ben! I -, z. n. o.:

-blatter, o. mrv. (-laub, o.): (pik.) klimop,    Ik; mein -: mijn Ik, mijn eigen Ik.

eiloof.    lick, in Sam. I l-heit, vr.: persoonlijk-

Ibe’rien, o. (-s): (adk.)Iberië; Ibe’rier, heid, eigen Ik; -sucht, vr.: zelfzucht; m. (-s; mrv. -): Iberiër; ibe'risch, bv. n.: -süchtig, by. n.: zelfzuchtig.

Iberisch.    ick'ein (icken), w. o.: zelfzuchtig

, m. (-en; mrv. -en): idioom, idioma tisch, bv. n.: idioma-

s, m. (-; mrv. -tis'men): idiotis-pheid der geestvermogens. Idol', o. (-es, -s; mrv. -e): afgod; Idolatrie', vr.: afgoderij.

Idus, m. (-; mrv, I’den): idus (van Maart, Mei, Juli en October de vijf-

Maart, Mei, Juli en October de vijftiende dag, van de overige maanden de dertiende).

Idyl le, vr.:

(fig.) tafereel

(idyllisch), bv. n.: idyllisch.

Ifferten, o. (-s): (adk.) Ifferten (Yverdon).

vr.: toot (eene

aanvang;

Wasser: in het water.

zijn, het eigen Ik bij alles op den voorgrond plaatsen; Ich'ler, m. (-s;mrv.-): zelfzuchtig mensch, egoïst; Ich'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Ichler.

Iclmeu’mon, m. (-s; mrv. -e): (drk.) ichneumon, pharao’s-rat; (ins.) sluipwesp.

Ichthyopliag', m. (-en; mrv. -en): visch-eter.

Ideal’, o. (-es, -s; mrv. -e): ideaal; idea’lisch, bv. n.: ideaal, denkbeeldig; idealisi'ren [sie] w. b.: idealiseeren; Idealismus, o. (-): idealismus; Idealist', m. (-en; mrv. -en): idealist; idealistisch, bv. n.: idealistisch; Idealitat’, vr.: idealiteit.

Idee', vr.: idee, denkbeeld, begrip.

Ide en, in Sam. I -austausch, m.: wisseling yan denkbeelden; -kreis, m.: cirkel van denkbeelden; -lehre, vr.: begrips-leer; -verbindung, vr.: aaneenschakeling (schakel, verband) der begrippen; -welt, vr.: denkbeeldige wereld.

I den, m. mrv.: Zie Idus.

identilici'ren [cie], w. b.: vereenzelvigen; iden'tisch, bv. n.: identiek, eenzelvig; Identitat', vr.: identiteit, eenzelvigheid.

Idiom' tongval; tisch.

Idiot', m. (-en; mrv. -en): idioot; Idiotis'mus ' —    " *    '

mus, stom

(dk.) idylle, herdersdicht; van onschuld; idyl'lenhaft

Igel, m. (-s; mrv. -): egel, stekelvarken; I -aloë, vr.: (pik.) ruige aloë; -artig, bv. n.: ruig, stekelig; -fisch, m.: egelvisch: -schnecke, vr.: zee-egel; -stein, m.: versteende zee-egel. Zie Igels.

i gelicht, bv. n.: egelachtig, stekelig, vol stekels.

I’gels, in Sam. I -huf, m.: (vea.) egels-voet (bij paarden); -klee, m.: (pik.) ruige spurrie; -klette, vr. (-knospe, vr., -kolbe, vr., -kopf, m.): (pik.) kliskruid.

Igua me, vr.: yamswortel.

Igna tius, m. (-): Zie Ignaz.

Ignaz , m. (-ens): Ignatius.

Ignorant', m, (-en ; mrv. -en): weetniet, domkop; Ignoranz', vr.: onwetendheid, onkunde; ignori'ren [ie], w. b.: ignoreeren.

ih, tsw.: hé!, hi!, hum!, o!, och!

ihm,    vnw. 3e nmv.: hem, aan hem; (ook:) er aan; I (voorheen, tegen eenen mindere sprekende:) u, aan u.

ihn.    vnw. 4e nmv.: hem; (ook:) het; 1 (voorheen, tegen eenen mindere sprekende :) u.

ih nen. vnw. (met kleine i) 3e nmv. mrv.: hen; (ook:) haarlieden, haar. 1 Ihnen, vnw. (met groote I) 3e nmy. enk. en mrv.: u, aan u.

lihr, persoonlijk vnw. (met kleine i)

3e nmv. vr. enk.: haar, aan haar; / (voorheen, tegen eene mindere sprekende:) u, aan u. I Ihr (of: ihr), persoonlijk vnw. (met I of met i) le nmv. enk. en mrv.: gij. lihr, bezittelijk vnw.: uw. ili’ren, w. b.: met „ihr” (d. i. met „jij” en „jou”) toespreken, ihrent, in Sam.: Zie iliret. ih'ret, in Sam. I -halben (-wegen, -willen, um -willen), bw. (met kleine i), 1) om harentwil ienk. en mrv.), 2) om hunnentwil; unet I of met i): om uwentwil.

ïh'rige, (met „der”, „die” of „das”)

vnw. (met kleine i): 1) vr. enk. en mrv.): de hare, het hare, van haar, van haarlieden; 2)    (m, mrv.): de hunne, het

hunne, van hen. I ïh'rige (met I) of: ih'rige (met i): (de, het) uwe.

Ihro, vnw.: 1) Uwe; 2) Zijne;

3) Hare.

ihr zeu, w. b.: Zie w. b. iliren. Ikonolgraph’, m. (-en; mrv. -en): beschrijver van beelden; -graphie', vr.; beschrijving van beelden; -gra’phisch, bv. n.: beeldenbeschrijvend; -klast', m. (-en; mrv. -en): beeldstormer;-klastie’, vr.: beeldstormerij; -klas'tisch, bv. n.: beeldstormers-, beeldstormend; -log', m.; beeldenleerkundige; -logie', vr.: beelden-leer.

I’laub, o. (-es, -s): (pik.) eiloof, klimop.

i'len, w. b.: (tech.) afschrappen; I’ler, m. (-s; mrv. -): schrapmes.

Ilge, vr.: (pik.) lelie.

Ilia’de, vr.: (dk.) Iliade.

I ling, vr.: (pik.) lelie, lik, m. (-es; mrv. -e): (drk.) bunzing, illegal, bv. n.: onwettig; Illegalitat', vr.: onwettigheid.

iriing, m. en vr.: eenling (in tegenstelling van Zwilling = tweeling, of Dril-ling = drieling).

111 urniiiat, m. (-en; mrv. -en): (hist.) Illuminaat; Illumination', vr.: verlichting, illuminatie; Iiluminations’, in Sam. (-kreis, m.: str.: lichtkring, lichtcirkel; -lampe, vr.: illumineerglas); illumini’ren [nie], w. b.: 1) verlichten, illumineeren, 2) kleuren (b.v. prenten); Illumini'rer LnieJ. m. (-s; mrv. -):prenten-kleurder; Illumini'rerin [nie], vr. (mrv. -nen): prentenkleurster; Illuminist’, m. (-en; mrv. -en) en vr.: prentenkleurder, prentenkleurster.

Illusion , vr.: illuzie; illuso'risch, bv. n.: illuzoor, denkbeeldig, (rcht.) nietig.

Illyrien. o. (-s): (adk.) Illyrië; Illy’rier, m. (-s; mrv. -): Illyriër; illy'-risch, bv. n.: Illyrisch. lint, in Sam. I -baum, m.: olmboom, olm. Il'me, vr.: olmboom, olm: Il’men-holz, o.: olmhout.

Ilse, vr.: (visch:) elft; (vrouwennaam:) Elsje.

il tensclmecke, schelp), rolschelp.

Illtiss, m. en o. (-es; mrv. -e): (drk.) bunzing; I -falie, vr.: bunzingval.

im, vz. met lidwoord (= in dem): in den (in de, in het); - Anfange : in den Frühling: in de lente; -

imagin&r', bv. n.: denkbeeldig, her-chimmig, ingebeeld.

Im’ber, m. (-s): gember.

Imbiss, m. (-es; mrv. -e): (kleine) maaltijd, tusschenmaal (b.v. tweede ontbijt, vijf-uurtje of schemer avond je, enz.) Imeri'tien, o. (-s): (adk.) Imeritië. Imha men, m. (-s ; mrv. -): Zielmm-

sens

hamen.

Imker, m. (-s; mrv. -): ijmker, bijënhouder, bijëniokker; Imker ei', vr.: bijënteelt.

immarini ren [nie], w. b.: marinee-ren.

iminasseii, vgw.: 1) dermate, derwijze, in dier voege; 2) terwijl, aangezien, omdat.

Immatrikulation’, vr.: plaatsing op de naamrol of in het naamregister; immatrikuli'ren llie], w. b.: op de naamrol of in het naamregister plaatsen.

Tm'me, vr.: (ins.) bij, honigbij.

Immediat', in Sam. I -stadt, vr.: onafhankelijke stad.

immediatisi'ren [sie], w. b.: onafhankelijk maken.

im mer, bw.: 1) altijd, immer, 2) niettemin, in elk geval; met mogelijkheid, eenigszins; ook; I auf -: voor eeuwig; nur - zu: altijd maar door; so reich er auch - sein mag: al is hij nog zoo rijk; so bald du nur - kannst: zoodra gij slechts eenigszins kunt; wo - (wo nur -): waar ook; wo ich ihn auch - treffen mag: waar ik hem ook ooit ontmoet; wo er doch - bleiben mag: waar kan hij met mogelijkheid zoo lang blijven; wer - (wer nur -): wie ook; welcher (welche, welches) nur -: welke (welke, welk) ook; | -dar (-fort), bw.: immermeer, altijd ; -grün, bv.

n.: altijd groen (z. n. o.: pik.: maagdenpalm) ; -hin, bw.: 1) altijd door, 2) hoe het ook zij (Sie mogen -hin lachen: gij kunt lachen zooveel als gij wilt); -mehr, bw.: 1) immermeer, altijd, 2) meer en meer; -wahrend, bv. n.: altijddurend (bw.: aanhoudend); -zu, bw.: Zie 17 reg. vroeger.

Immlia'men, m. (-s; mrv. -) C(typ.) rons-touw, rons-riem.

immit telst, bw. en vgw.: inmiddels, middelerwijl.

immobilia?', bv. n.: (rcht.) onroerend (- Yermögen: vermogen aan vaste goederen); Immobi’lien, vr. mrv.: (rcht.) vaste goederen.

immora'lisch, bv. n.: immoreel, onzedelijk ; Immoralitat’, vr.: immoraliteit, onzedelijkheid.

Immortelle, vr.: (pik.) immortelle.

Immunitat, vr.: vrijdom, vrijstelling.

Impaiiatioii’, vr.: (theo.) verandering in brood.

impasti’ren [ie], w. b,: (schl. en grav,) impasteeren.

imperativ', bv. n.: gebiedend, I -, z.

n. o. (-s, -es; mrv. -e of -en): (tik.) gebiedende wijs.

imperato'risch, bv. n.: gebiedend.

Imperfekt', o. (-es, s; mrv. -e): (tik.) onvolmaakt verleden tijd.

Imperia!, m.: (mtw.) imperiaal (in Rusland). I -, bv. n.: imperiaal, keizerlijk; -folio, o. (-papier, o.): imperiaal formaat-papier.

Imperia le, vr.: (op vigilanten, enz.> imperiale (d. i. staande rand van het bovendek).

Impertinenz', vr.: impertinentie.

Impetrant', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) eischer; Impetrat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) verweerder.

Impf, in Sam. I -anstalt, vr.: inrichting voor de inenting met koepokstof; -arzt, m.: arts voor de inenting; -reis, o.: (tnb.) entstek; -stamm, m.: (pik.) geënte (of: te enten) boom; -stoff, m.: koepokstof; -wunde, vr.: (hik.) inent-wondje, inent-prikje, (tnb.) ent-spleet.

imp fen, w. b.: (hik.) inenten, vac-cineeren; (tnb.) enten; Imp’fer, m. (-s;. mrv. -): (tnb.) enter; Impf'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kind dat ingeënt moet worden, 2) pas ingeënt kind; Imp'fung, vr.: (hik.) inenting, vaccinatie, (tnb.) enting.

implici'ren [cie], w. b.: 1) betrekken ;

2) in zich sluiten, insluiten.

Implorant', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) eischer; Implorat’, m. (-en; mrv. -en): (rcht.) verweerder.

Imponderabilien, vr. mrv.: onweegbare stoffen.

imponi’ren [ie], w. o. h. [3]: impo-neeren.

Import', m. (-es; -s; mrv. -e): (kph.) invoer; importi'ren [iej, w. b.: (kph.) invoeren.

Impost’, m. (-es; mrv. -en): impost,, invoerrecht, belasting op den invoer.

Impotenz', vr.: onmacht.

Improvisa’tor, m. (-s; mrv. -sato'-ren): improviseerder; improvisi'ren [sie],, w. b.: improviseeren.

in. vz.: in; I (ook:) op; naar; I NB. met 3en nmv. als er rust, met 4en nmv. als er beweging bedoeld wordt, b.v.:

-    dem Garten sein: in den tuin zijn;

-    den Garten gehen: in den tuin gaan, den tuin ingaan; I - kurzer Zeit (- Kur-zem): in korten tijd, binnenkort; - der Nahe: in de nabijheid, dichtbij; - der Ferne: in de verte, ver-af; - einem Nu: in een oogwenk, in een ommezien; - die Tasche stecken: in den zak steken; - die Flucht schlagen: op de vlucht jagen;-die Oper gehen: naar de opera gaan. (*)

inadaquat', bv. n.: misplaatst.

inartikulirt' [lie], bv. n.: als onverstaanbare klank voortgebracht.

Inaugural', in Sam. I -rede, vr.: inwijdings-rede; -schrift, vr.: dissertatie.

In begriff, m.: inhoud; (fig.) omvang; ein kurzer -: een kort begrip, eene korte samenvatting; mit - von: met inbegrip van, daarin (daaronder) begrepen.

in’begriffen, bv. n.: daarin (daaronder) begrepen.

in behalten, w. b. onr,: inhouden.

In’brimst, vr.: innigheid, vuur; in-brünstig, bv. n.: innig, vurig.

In’biirger, m. (-s; mrv. -): stadsburger.

indeklina'bel, bv. n.: (tik.) onverbuigbaar.

Indelt, o. (-es, -s; mrv. -): tijk, beddetijk; peuluwsloop; kussensloop.

(*) De Samenstellingen met in staan op hare alphabetische plaats.

eyen-

«•iin-s

-angabe, vr.

ten.

indem\ vgw.: 1) terwijl; 2) daar, aangezien, naardien.

indes’sen (indess'), ygw.: 1) intus-schen, ondertusschen, middelerwijl, inmiddels; 2) evenwel, echter, nochtans, toch, niettegenstaande, niettemin.

Independent', m. (-en; mrv. -en): <kkl.-hist.) Independent.

Index, m. (-; mrv. -e): wijsvinger; <fig.) bladwijzer, inhoudsregister; (kkl.) Index (van boeken, waarvan de lezing aan de geloovigen verboden is).

India’ner, m. :(-s; mrv. -): Indiaan; India’nerin, vr. (mrv. -nen): Indiaansche; india’nisch, bv. n.: Indiaansch; In'dien, o. (-s; mrv. -): Indië (die beiden de beide Indiën); In’dier, m. (-s; mrv. -): Indiër; In'dierin, vr. (mrv. -nen): Indische; in’-disch, bv. n.: Indisch.

In'di^, m. (-s): indigo; I -bereiter, m.: indigo-bereider; -blau, z. n. o. (-s) en bv. n.: indigo-blauw; -ernte, vr.: indigo-oogst; -fabrik, vr.: indigo-fabriek; -fabrikant, m.: indigo-fabrikant; -handler, m,: handelaar (koopman) in indigo; -küpe, vr.: Jindigo-kuip; -pflanze, vr.: indigo-plant; -pflanzer, m.: indigo-planter; -pflanzung, vr.: indigo-plantage; -stein, m.: (min.) indicoliet.

Indigenat', o. (-es, -s): inboorling-«chap, inboorlingsrecht.

In digo, m. (-s): Zie Indig.

Indikativ', m. (-s): (tik.) aantoonende wijs.

in’discli, bv. n.: Indisch.

individualisi’ren [sie], w. b.: in-'dividualiseeren; Individualitat', vr.: individualiteit; individuell’, bv. n,: individueel; Indivi'duum, o, (-s; mrv. -duen): individu (zu einem - machen, als ein -darstellen: personifiëeren, verpersoonlijken).

indo-germa'nisch, bv. n.: Indoger-maansch.

Indossament’ (Indossement’), o.

(-es, -s; mrv. -e): (kph.) endossement; Indossant' (Indossenf), m. (-en; mrv. -en): endossant; Indossat', m. (-en; mrv.-en): geëndosseerde; indossi'ren [ie], w. b.: endosseeren; indossirt* [ie], bv. n.: geëndosseerd; Indossi'rung [ie], vr.: 1) endos-8eering, (het) endosseeren; 2) endossement.

Induktion', vr.: inductie; induktiv', bv. n.: inductief.

Indult', m. (-es; mrv. -e): (kkl.) pauselijke vergunning, (ook:) aflaat; (fig.) vrijbrief; (kph.) respijtbriei, uitstel.

Industrie’, vr.: nijverheid, industrie (-schule, vr.: ambachtsschool, industrieschool; -zweig, m.: tak van nijverheid); industriös', bv. n.: nijver.

ineinan’der, bw.: in elkander, ineen;

I -flechten, w. b. onr.: ineenvlechten; -fliessen, w. o. onr. s.: ineenvloeien, ineenloopen; -greifen, w. o. onr. h.: (wkt.) in elkander grijpen.

infalli’bel, bv. n.: onfeilbaar; Infal-libilitat’, vr.: onfeilbaarheid.

infant', bv. n.: infaam; Infamie’, vr.: infamie.

Infant', m. (-en; mrv. -en): infant, koningszoon; Infan’tin, vr. (mrv. -nen): infante, koningsdochter.

Infanterie’, yr.: infanterie, voetvolk;

Infanterist', m. (-en; mry. -en): infanterist.

Infan’tin. Zie reg. 3 v. o. kol. 1.

In'fel, vr.: mijter, bisschops-mijter; in'feln, w. b.: Zie infuliren.

infici ren [cie], w. b.: besmetten, aansteken.

Infinitesimal', in Sam. I -grosse, vr.: (wsk.) differentiaal; -rechnung, v.: differentiaal-rekening.

Iiiiinltiv , m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) onbepaalde wijs.

Informa’tor, m. (-s; mrv. -mato'ren): gouverneur (bij kinderen).

Infnsions’tliierclien [t], o, mrv.: infusie-diertjes, infusoriën.

In'ful, vr.: Zie Infel; infuli'ren [ie], w. b.: mijteren, met de bisschoppelijke waardigheid bekleeden (infulir’ter Abt [ie]: gemijterde abt).

Infuso’rien, o. mrv.: infusoriën, infusie-diertjes.

In garn, o. (-es, -s; mrv. -e): binnenste gedeelte van een net.

Ing'ber, m. (-s): gember.

In'gebaude, o. (-s; mrv. -): gebouw binnen de muren.

In gefieder, o. (-s): 1) bedveeren;

2) binnenwerk (van een horloge).

In’geld, o. (-es): 1) interest; 2) inleg-kapitaal.

Ingenieur’, m.'(-s; mrv. -e): (mil.) ingenieur, officier der genie; I -korps, o.: korps der genie; -kunst, vr.: vesting-bouwkunde, genie.

inglei’clien, bw.: insgelijks, eens.

Ingredienz . o. (-; mrv. -en): ingrediënt, bestanddeel.

In'grien. o. (-s): (adk.) Ingrië, In-germaniiland.

In’grimm, m. (-es,    -s): verkropte

woede; in’gnmmig, bv. n.: woedend-inwendig.

In grün, o. (-s): (pik.) kleine maagdenpalm.

In'guH8, m. (-es; mrv. In’güsse): staafvorm, vorm om staven te gieten.

In’gut, o. (-es, -s): huisraad.

Ingvver. m. (-s): gember; I -kraut,

o.: (pik.) peperkruid; -ol, o.: gemberolie; -wurzel, vr.: gemberwortel.

In’liaber, m.: 1) bezitter; 2) eigenaar; Wechsels: houder van eenen wis-

in'liafen, m. (-s; mrv. In’hafen): binnenhaven.

inliafti'ren [ie], w. b.: (rcht.) gevangen zetten.

In’lialt, m.: inhoud; (fig.) grootte;

I -leer (-los), bv. n.: onbeduidend; -reicfy (-schwer, -voll), by. n.: rijk aan inhoud, (fig.) degelijk.

In'halts, in Sam. |

(-anzeige, vr.): inhouds-opgave; -mass,

o.: inhouds-maat; -verzeichniss [s], o.: inhouds-register.

inliibi'ren [bie], w. b.: (rcht.) stuiten; Inhibition', vr.: (rcht.) stuiting.

In’liölzer, o. mrv-: (zeew.) inhou-

Initiati've, vr.: (het) initiatief; die - ergreifen [onr.]: het initiatief nemen.

Inju'rie, vr.: (rcht.) krenking in eer en goeden naam, laster; I Inju’rienklage,

vr.: aanklacht wegens laster; I injuriös', bv. n.: eerkrenkend, lasterlijk.

Inkarceri ren [ie], w. b.: zetten.

Inkarnat', o. (-es, -s) en bv. n.: inkarnaat, vleeschkleur; I -roth [t], z. n. o. en bv. n.: inkarnaat.

Inkarnation', vr.: (theo.) vleesch-wording, mensehwording.

Inkas so, o.: (kph.) incasseering.

inklusiv’, bw.: met inbegrip van, daarin (daaronder) begrepen.

Iiiko'gnito, o. (-): incognito.

inkompetent', bv. n.: onbevoe incompetent; Inkompetenz', voegdheid, incompetentie.

vr.:

wis

in ver

gevangen

oegd,

onbe-inkonsequent', bv, n,: inconsequent; Inkonsequenz', vr.: inconsequentie.

inkorpori'ren [ie], w. o.: inlijven.

In’kubus, m,: nachtmerrie.

Inkulpat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) beschuldigde.

Inkunabel, vr.: (bibl.) incunabel.

Inlage, vr.: (brf.) inliggende, (de) in-geslotene-

In land, o.: binnenland; In’lander, m. (-s; mrv. -):    1) inlander, inboorling,

2) binnenlander; In'landerin, vr. (mrv. -nen): 1) inlandsche, inboorling, 2) bin-nenlandsche; in'landisch, bv. n.: 1) in-landsch, 2) binnenlandsch.

In’lett, o. (-s; mrv. -e): tijk, beddetijk.

In’leute, m. mrv.: bewoners; medebewoners.

in'liegend, bv. n.: (brf.) inliggend, in gesloten.

In marker, m. (-s; mrv. -): opgezetene (d. i. iemand die buiten de kom, maar binnen de grenspalen van een dorp woont).

1 limit'ten, bw. [2]: te midden van.

in’ne, bw.: in, binnen; mitten -: midden-in, precies in het midden; I -be-halten, w. b. onr.: inhouden, binnenhouden, thouden; -bleiben, w. o. onr. s,: binnen blijven, in huis blijven; -haben, w. b. onr.: inhebben, meester zijn van, (fig.) kennen, machtig zijn; -halten, w. b. onr.: inhouden, in toom houden, binnenhouden ; w. o. onr. h.: ophouden, stilhouden, (fig.) zwijgen (sich -halten, w. w. onr.: zich in huis houden, in huis blijven, binnen blijven); -stecken, w. o. h.: Zie -bleiben; -stehen, w. o. onr. h.: (de evenaar van eene balans:) in het huisje staan, (fig.) in evenwicht staan; -werden, w. o. onr. s.: gewaarworden, ontdekken, te wreten komen.

innen, bw.: binnen-in, binnen; von -: van binnen; nach - zu: naar de binnenzijde, naar binnen; - und aussen: binnen en buiten, door en door, geheel en al;

I -haut, vr.: (ontl.) onderhuid, (pik.) binnenvlies \ -welt, vr.: gemoedsleven, (’s-men-schen) binnenste.

inhere, bv. n.: inwendig, innerlijk; -r Werth [t]: innerlijke waarde; der - Mensch: de inwendige mensch; der - Antrieb: de inwendige aandrift; I -, z. n. o. (-): binnenste, (fig.) hart (van een land, van een bosch, van de aarde); Ministerium des Innern: ministerie van binnenlandsche zaken.

innerhalb, bw.: in, binnen-in; - des Hauses: in huis, binnenshuis. I -, vz.:

binnen; - eines Monats: binnen eene maand; - weniger Tage: binnen eenige dagen.

in nerlich, bv. n. en bw.: inwendig ; (tig.) binnenlandsch; (ook:) innig, vurig, dringend; ein -er Krieg: een binnenland-sche oorlog, (fig.) een inwendige strijd; ein -es Gebet: een innig gebed, een vurig* gebed; - beten: vurig bidden; I -keit, vr.: (fig.) innigheid.

innig, bv. n.: innig; I -keit, vr.: innigheid,

In niglich, bw.: inniglijk, innig.

Innocentius, m. (-): Innocentius.

Inmiiig, vr.: gilde, vereeniging, lichaam.

In'nungs, in Sam. I -brief, m.: gilde-brief; -glied, o. (-mitglied, o.): lid vaneen gilde, gildebroeder; -meister, m.: gilde-meester; -schmaus, m.: gildebier, feestmaal der gildebroeders; -schreiber, m.: schrijver (secretaris) van een gilde;, -versammlung, vr.: vergadering van een t gilde.

Inqiiirent , m. (-en; mrv. -en): rechter van instructie; inquiri'ren [rie], w. b.: (een beschuldigde:) ondervragen, hoor nemen, (eene strafzaak:) instrueeren, voorloopig onderzoeken; Inquisit’, m, (-en; mrv. -en): beschuldigde, beklaagde; Inquisition’, vr.: gerechtelijk onderzoek, (kkl.-hist.) Inquisitie; Inquisi'tor, m. (-s; mrv. -to'ren): (kkl.-hist.) inquisiteur; in-quisito’risch, bv.n.: inquisitoriaal.

ins, vz. met lidwoord (— in das): in het; ! -besondere, bw.: in het bijzonder, inzonderheid; -geheim, bw.: in het geheim, heimelijk; -gemein, bw,: in het algemeen, over het geheel; -gesammt, bw.: gezamenlijk, onderling; -künftige, bw.: in het vervolg, voortaan.

Insass, m. (-en; mrv.-en):ingezetene; (hist.) onderhoorige.

In’sclilitt, o. (-es, -s; mrv. -e): insnijding.

In'schrift, vr.: opschrift; In'schriften-kunde, vr.: kennis van oude opschriften (en de kunst om die te ontcijferen); in''schrift'lich, bv. n.: tot (of: als) opschrift dienend (bw.: als opschrift).

Insekf, o. (-es, -s; mrv. -en): insect.

Insek'ten, in Sam. I -artigr, bv. n.: insect-achtig; -fressend, bv. n.: insectenetend; -kunde, vr.: insectenkunde,entomologie; ein -kundiger, m.: een entomoloog; -lehre, m.: leer der insecten, entomologie; -sammler, m.: verzamelaar van insecten; -sammlung, vr.: insectenverzameling, entomologisch kabinet.

In'sel, vr.: (adk.) eiland; I -bewohner, eilandbewoner, eilander; -gruppe, vr.: eilanden-groep; -land, o.: land dat uit een (of meer dan een) eiland bestaat; -meer, o.: eilanden-zee, archipel; -reich, bv. n.: rijk aan eilanden (z. n. o.: rijk dat uit een, of meer dan een, eiland be-staat); -staat, m.: Zie z. n. o. -reich; -stadt, vr.: eiland-stad (1. stad op een eiland, 2. op eilandjes gebouwde stad); -volk, o.: eiïand-volk, volk van een eiland, volk van eilanden; -welt, vr.: eilandenwereld.

In'selchen, o. (-s; mrv. -): eilandje.

In'seler, m. (-s; mrv. -): eilander.

In'selt, o. (-es, -s; mrv. -e): insnijding.

ver-

<‘ii

(of

vr.:

minister

mrv. -e):

[tie], bv. n.: (gnk.)

val.

Inserat', o. (-es; mrv. -e): advertentie; inseri’ren [ie], w. b.: in eene courant plaatsen; Insertion', vr.: plaatsing (in eene courant).

Insert', o. (-es, -s; mrv. -e): unster.

In siegel, o. (-s; mrv. -): zegel.

Insi'gnien, vr. mrv.: insigniën.

In si ii ii at ion', vr.: 1) insinuatie, tever-staangeving, bedekte toespeling, (ook:) verdachtmaking, aantijging, 2) (rcht.) insinuatie, dagvaarding; I insinui'ren [ie], w. b.: 1) insinueeren, te verstaan geven, op bedekte wijze aan duiden, (ook:) dachtmaken, (ook:) ten laste leggen, 2) (rcht.) dagvaarden, (ook:) beteeken (eene dagvaarding); I sich insinui'ren [ie], w, w.: zich indringen.

inskriki ren [bie], w. b.: inschrijven; Inskription’, vr.: inschrijving.

Insofern', bw. en vgw.: in zoo verre, voor zoo verre.

insolvent’, bv. n.: insolvent (niet bij machte om te betalen wat men schuldig is); Insolvenz', vr.: insolventie.

Insonderkeit, bw.: 1) inzonderheid, 2) afzonderlijk,

inson ders, bw.: Zie insonderkeit.

Inspektion', vr.: inspectie, inoogen-schouwneming, schouwing; Inspek'tor, m. (-s ; mrv. -to'ren): inspecteur; inspici'ren [cie], w. b.: inspecteeren, in oogenschouw nemen, nazien,

Inspiration’, vr.: inspiratie; inspi-ri’ren IrieJ, w. b.: inspireeren.

In stal lat ion’, vr.: installatie ; installeren [ie], w. b.: installeeren.

instan'dig, bv. n. en bw.: dringend;

I -keit, vr.: (het) dringende.

Instanz’, vr.: (rcht.) instantie; von der - entbunden werden: ontslagen worden van rechtsvervolging (wegens gebrek aan wetfig bewijs).

ïn’stekend, bv, n.: nabij zijnde, ophanden zijnde.

In ster, o. (-s): ingewand, pens.

Instinkt', m. (-es; mrv. -e): instinct;

I -artig l(-massig), bv. n.: instinctmatig (bw.: uit instinct).

Institnt’, o. (-es, -s; mrv. -e): instelling; (fig.) instituut, kostschool; I Institu-tio’nen, vr. mrv.: institutiones (mrv. La-tijnsch woord), kort begrip van het Ro-meinsche recht.

Instruent', m. (-en; mrv. -en): rechter van instructie; instrui’ren [ie], w. b.; van voorschriften voorzien, (rcht.) instru-eeren, voorloopig onderzoeken; Instruk-tion', vr.: instructie (Instruktions’richter: rechter van instructie); instruktiv’, bv, n.: leerzaam, leerrijk; Instruk'tor, m. (-s;mrv. -to'ren): instructeur.

Instrument', o. (-es; -s; mrv. -e): (tech.) instrument, werktuig, (muz.) instrument, speeltuig, (rcht.) instrument, bewijsstuk, akte; instrumental’, bv.n.: (muz.) instrumentaal-; Instrumentalist', m. (-en; mrv. -en): (muz.) bespeler van een ' van meer dan een) instrument; Instrumen'-tenmacher, m.: instrumentmaker; instrumenteren [ie], w. b.: (muz.) instrumentee-ren; Instrumenti’rung |ie], vr.: (muz.) instrumentatie.

Insukordfnation', vr.: insubordinatie, verzet tegen (overtreding van) de krijgstucht.

Insula'ner, m. (-s; mrv. -): eilandbewoner, eilander; Insula'nerin, vr. (mrv. -nen): eilanderin; insula'riscn, bv. n.: eilands-, eiland-.

Insurgent’, m. (-en; mrv. -en): opstandeling; lnsurrektion', vr.: opstand.

Integra!, in Sam. I -grosse, vr.: integrale grootheid; -rechming, vr.: inte-graal-rekening.

Integrale, vr.: integrale grootheid, integraal; I integri'ren [ie], w. b.: de integrale grootheid zoeken van; Integritat', integriteit.

intellektuell', bv. n.: intellectueel; intelligeut', bv.n.: intelligent; Intelligenz', vr.: intelligentie (-blatt, o.: advertentieblad; -komptoir, o.: advertentie-bureau).

Intendant', m. (-en; mrv. -en): intendant; Intendanz', vr. (Intendantur',vr.): intendantsehap.

Intensiteit, vr.: intensiteit.

Interdikt’, o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) interdict; mit dem - belegen (mit einem - belegen): onder interdict leggen.

interessant', bv.n.: interessant, belangwekkend, belang-inboezemend.

Interes se, vr.: 1) belang; 2) interest (Interes’senrechnung, vr.: interest-reke-ning); Interessent', m. (-en; mrv. -en): geïnteresseerde, belanghebbende, (fig.) deelhebber, aandeelhouder; interessi'ren [ie], w. b.: interesseeren, belang inboezemen (sich -, w. w.: zich interesseeren, belangstelling aan den dag leggen); interes-sirt [ie], bv. n.: geïnteresseerd, (fig.) op eigenbelang bedacht.

interim, o. (-s): interim; interimi’-tisch, bv. n.: tijdelijk; In'terims, in Sam. (-bescheid, m.: voorloopig vonnis; -frage, interims-quaestie; -minister, m.: ad interim, waarnemend minister ; -regierung, vr.: tijdelijke regeering, tijdelijk gouvernement; -schein, m.: voorloopig bewijs.

Interjektion’, vr.: (tik.) tusschen-werpsel.

Interlinear ükerset zung, vr.:

vertaling tusschen de regels van den tekst.

Interlokut', o. (-es, -s;

(rcht.) interlocutoir vonnis.

Intermez zo, o. (-s; mrv. -s): intermezzo, tusschenspel.

Intermitterend tusschenpoozend.

In ternuntius, m. (-; mrv. -nuntien): (kkl.) internuntius.

Interpellation’, vr.: (stk.) interpellatie; interpelli’ren [ie], w. b.: interpel-leeren.

Interpunktion’, vr.: (tik.) interpunctie; interpunkti'ren [ie], w. b.: van scheien leesteekens voorzien (falsch -: delees-teekens verkeerd plaatsen).

Intervall', o. (-es, -s; mrv. -e): inter

Intervenient', m. (-en; mrv. -en): (kph.) interveniënt (die ter eere van een ander een wissel accepteert of betaalt);, interveni'ren [ie], w. o.: tusschenbeide komen, (kph.) interveniëeren; Intervention', vr.: tusschenkomst, (kph.) interventie, acceptatie (of: betaling) ter eere (bewafihete gewapende tusschenkomst.

Intestat'er ke, m.: (rcht.) erfgenaam ab intestato.

intim', bv. n.: intiem; Intimitat’, vr.: intimiteit; In'timus, m. (-): intieme vriend boezemvriend, vriend van jaren. intolerant’, bv. n.: onverdraagzaam en: onver-vr.: onver-

of:

van

35

(z. n. m.; 2e nmv. -en; mrv. -draagzaam wezen); Intoleranz’, draagzaamheid.

Int onaf ion. vr.: intonatie (1. aanhef, 2. stembuiging);intoni’ren [ie], w. b.: (muz.) aanheffen, (tik.) toon leggen op, klemtoon geven aan.

Intra'de, vr.: (muz.) voorspel, praelu-dium I Intra'den, vr. mrv.: inkomsten.

intransitiv', bv. n.: (tik.) onovergankelijk, onzijdig: Intransiti'vum, o. (-s;mrv. -ti'va): (tik.) onzijdig werkwoord.

Intrigant’, m. (-en; mrv. -en): intrigant; Intrigan’tin, vr. (mrv, -nen): intrigante; Intri’gue, vr.: intrige; intrigui’ren [guie], w. o. h.: intrigeeren.

invalid', bv. n.: invalied; Invali’de, m. (-n; mrv. -n): invaliede (Invali'denhaus, o.: invaliedenhuis; te Parijs: Hotel der Invalieden).

Invekti’ve, vr.: scheldwoord, smadelijke uitdrukking.

Inventar', o. (-es, -s: mrv. -ta’rien);

Inventa'riuin, o. (-s; mrv. -ta’rien): inventaris.

inventi’ren [ie], w. o. h. en w. b.: inventariseeren; Einem -: een inventaris maken van iemands goed.

Inventur', vr.: inventarisatie. Inversion’, vr.: (tik.) omzetting, ‘inversie.

lnvestitur’, vr.: investituur, in’warts, bw.: binnenwaarts, in'wendig, bv. n.: inwendig; das -e: het inwendige; des-en: van het inwendige.

in'wolmeit, w. o. h. [3]: eigen zijn aan; Einem inwohnend sein: aan iemand eigen zijn.

In’wohner, m. (-s; mrv. -): inwoner; In’wohnerin, vr. (mrv. -nen): inwoonster.

In zicht (In zucht), vr.: (rcht.) aanklacht; (ook:) beleediging; (ook:) getuigenis, verklaring.

inzwi'schen, bw. en vgw.: 1) intus-schen, ondertusschen; 2) evenwel, echter, nochtans,

lod., o. (-s): (schk.) iödium. lo'nien, o. (-s): (adk.) Iönie; io'nisch,

bv.    n.: (bwk. en tik.) Ionisch. Ipekakuan ha (spreek uit: -kwan' -ja),

vr.: (pik.) ipecacuanna, braakwortel. I'per, vr.: (pik.) ijpeboom, ijp. ir’den, bv. n.: aarden; -es Geschirr: aardewerk.

ir'disch, bv. n.: aardsch; (das) Ir'-dische, o. (-n): (het) aardsche. ir'gend, bw.: eenigerlei, een of ander;

-    ein (vr.: - eine): de (het) eene of andere;

-    ein Buch: een of ander boek; - Einer (-Jemand): deze of gene; - etwas: het een of ander; I -wo, bw.: ergens; -woher,

bw. : ergens vandaan; -wohin: ergens heen; -womit, bw.: met het een of ander; -worin, bw.: ergens in, in het een of ander.

I’ris, vr.: (fab.) Iris; (pik. en ontl.) iris. Ir land, o. (-s): (adk.) Ierland; Ir’lan-der, m. (-s; mrv. -): Ier; Ir’landerin, vr.: Iersche; ir'landisch, bv. n.: Iersch.

Ir'men (Ir min), in Sam. I -saule, vr.: Irmin-zuil, Arminius-beeld.

Irokesc, m. (-n; mrv. -n): Irokees; iroke'sisch, bv. n.: Irokeesch.

Ironie’, vr.: ironie; iro’nisch, bv. n.: ironisch.

Irr , in Sam. I -beere, vr. : (pik.) belladonna, groote nachtschade; -fahrt. vr, : omzwerving, ronddoling; -gang, m.: 1) verkeerde weg, dwaalspoor, 2) omweg, 3) kronkelpad (die -gange eines Labyrinthes: de kronkelpaden van eenen doolhof); -garten, m,: doolhof; -gebaude, o.: (fig.) doolhof; -geist, m. *• het spoor bijster zijnde geest; -gestirn, o.: dwaal-ster, komeet; -gewinde, o.: doolhof; -glaube, m.: dwaalgeloof, (fig.) dwaalbegrip; -glaubig, bv. in.: een dwaalgeloof aanklevend; -glaubigkeit, vr.: aankleving van een dwaalgeloof; -haus, o.: Zie Irrenhaus; -hausler, m.: Zie Irrenhausler; -kopf, m.: verward hoofd, (fig.) krankzinnige; -köpfig, bv. n.; in de hersens gekrenkt; -lauf, m.: ongeregelde loop, (fig.) omzwerving; -lehen, o.: (hist.) leengoed in het verschiet; -lenre, vr.: dwaalleer; -lehrer, m.: verkondiger van dwaalleeringen; -lehrig, bv. n.: dwaalleeringen verkondigend; -licht, o.: dwaallichtje; -lichteli’ren [ie], w. o.h.: een dwaallichtje naloopen; -pfad, m.: verkeerde weg; -prediger, m.: prediker van dwaalleeringen; -rede, vr.: verwarde taal, onzin; -reim, m.: (dk.) verkeerd rijm; -sinn, m.: waanzin; -sinnig, bv. n.: waanzinnig; -stern, m.: dwaal-ster, komeet; -wahn, m.: verkeerde waan, dwaalbegrip; -weg, m.: verkeerde weg; -wisch, m.: dwaallichtje.

irrational', bv. n.: (wsk.) irrationaal.

irrationell', bv.n.: onredelijk.

lir're, bw.: verkeerd, mis, op den verkeerden weg, in de war; - führen: op een verkeerden weg brengen, fig,: misleiden, om den tuin leiden; - gehen: verkeerd loopen, verdwalen, (fig.) het spoor bijster worden; Einen - machen: 1) iemand in de war brengen, 2) iem. van zijn stuk afbrengen; - reden: verwarde taal spreken, onzin voor den dag brengen, (in de koorts:) ijlen; - sein: verkeerd zijn, zich vergissen (er ist - im Kopfe: zijn hoofd is in de war, fig.: hij is in zijn hoofd gekrenkt; - werden: in de war raken, (fam.) de kluts kwijtraken (an Einem - werden: geene hoogte meer van iemand hebben, niet meer weten wat men iemand denken moet), lir're, vr.: omzwerving, ronddoling; (fig.) doolhof; in der - gehen: verdoold (verdwaald) loopen; in der - herumführen: op verkeerde wegen brengen. I -, m. (-n; mrv. -n): krankzinnige. Zie het mrv. Irr en.

lir’ren, w. o. h.: dwalen; - ist mensch-lich: (spr.) dwalen is menschelijk; sich -, w. w.: zich vergissen, abuis hebben. [-, w. b.: 1) in de war brengen, 2) van zijn stuk afbrengen; lasst Euch nicht -Pëbels Geschrei: laat u niet van uw stuk afbrengen door het geschreeuw van den grooten hoop; es irrt ihn eine Fliege an der Wand: (fig.) de minste kleinigheid brengt hem van zijn stuk af.

lir’ren, m. mrv.: krankzinnigen; l-haus, o.: krankzinnigen-gesticht, gekkenhuis; -hausler, m. (-s; mrv. -): krankzinnige.

ir'rig, bv. n.: (dingen:) verkeerd,    vr. of - moos, o.: IJslandsche mos); Is'lan-

onjuist, onwaar; (menschen:) in dwaling    der, m. (-s; mrv. -): IJslander; Is’landerin,

verkeerend, zich vergissend; ganz - sein:    vr. (mrv. -nen): IJslandsche; is’landisch,

zich erg vergissen, de plank erg mis zijn;    bv. n.: IJslandsch (das -e Moos: het IJs-

1 ir’riger Weise: 1) verkeerdelijk, 2) bij    landsche mos).

vergissing, bij abuis; Ir’rigkeit, vr.: on- Isola tor, m. (-s; mrv. -lato'ren) juistheid, verkeerdheid.    isoleertoestel; isoli’ren [ie], w. b.: isolee-

Irr'sal, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie    ren, afzonderen.

Irrthum.    Isop. m. (-s): (pik.) hysop; I -öl

Irrthum [t], m. (-es, -s; mrv. Irr- (Fsopenöl), o.: hysop-olie thümer [t]): 1) verkeerd begrip, dwaal- Israelit', m. (-en; mrv.-en): Israëliet; begrip, dwaling; 2) yergissing, abuis;    Israeli’tin, vr, (mrv. -nen): Israëlitische;

irr’thümlich [t], bv. n.: Zie irrig (bw.:    israeli’tisch, bv. n.: Israëlitisch.

1. verkeerdelijk, 2. bij vergissing, bij    iss, issest, isst: Zie essen,

abuis).    ist: Zie sein.

Irrung, vr.: 1) vergissing, abuis;    Is'ter, m. (-s): (adk.) Ister (d. i. de

dwaling; 2) verschil.    Donau); Is’trien, o. (-s): (adk.) Istrië.

I saalv, m. (-s): Isaac.    istli’iniseli, bv. n.: (hist.) Isthmisch;

Isabell', m. (-s; mrv. -en): geelbruin -e Spiele: Isthmische spelen, paard, isabelkleurig paard; I -farbe, vr.:    Isth'mus, m. (-): (adk.) land-engte.

isabelkleur, geelachtig bruin, geelbruin; Ita'lien, o. (-s): (adk.)Italië;Italië’ner, -farben (-farbig), bv. n.:    isabelkleurig, m. (-s; mrv.    -): Italiaan;    Italië'nerin, vr.

geelachtig bruin, geelbruin.    (mrv. -nen):    Italiaansche;    italie’nisch, bv:

Isabel’le, vr. (-ns): Izabella.    n.: Italiaansch; italinisi’ren [sie], w. b.

Isa’ïas, m. (-): (bijb.) Jezaïas.    Italiaansch maken; Ita'lier, m. (-s; mrv.

I'satis, m. (-; mrv. -se): (drk.) isatis, -): Italiër (Italiaan); italisch, bv. n.: Ita-vos uit de poolstreken.    lisch (Italiaansch).

I segrimm, m. (-es, -s; mrv. -e):    item, bw.: 1) insgelijks, eyeneens,

izegrim.    2) in allen    gevalle, om    kort te gaan,

I'sidor, m. (-s): Isidorus,    Isidoor.    kortom. I -,    z. n. o. (-s):    post (in eene

Is lam, m. (-s): of Is lamisin, m. rekening).

(-s) of:    it'zig, bv. n.: Zie jetzig; it’zo (itzt),

Is'lamismus, m. (-): Mahomedaansch bw.: Zie jetzt. tgeloof, Islamismus, (de) Islam.    Ix'ia, vr.: (pik.) ixia, Engelsche

Is land, o. (-s): (adk.) Ijsland (-flechte, zwaardlelie.

J.

Ja, bw.: 1) ja; 2) (als stopwoordje:) hé, schlagen: (fam.) iemand duchtig afran-o, och kom, wel, werkelijk, immers, vooral, selen. toch, enz.; | -wohl: ja wel; -doch: wel ze- IJagd, vr.: (jag. en fig.) jacht; (fig. ker;-freilich: 1) o ja, 2) wel zeker;-sagen    fam.) lawaai, rumoer, geweldmakerij,

zu: ja zeggen op; I Sie wissen -, dass....:    (ook:) troep lawaaimakers; - machen auf:

gij weet wel, dat...., gij weet immers,    jacht maken op; auf die - gehen: op de

dat.,..; thun (sagen) Sie es - nicht: doe    jacht gaan; sich auf die - verstehen: een

(zeg) het toch niet; kommen Sie - wieder:    goed jager zijn; von der - leben: van de

kom vooral terug.    jacht leven; die - hat begonnen: de jacht-

IJa, o. (-): (het) ja.    tijd is begonnen, de jacht is geopend; die

IJa, in Sam. I -bruder (-herr), m.:    hohe-: de groote jacht, de jacht op groot

jabroer; -wort, o.: jawoord.    wild; die niedere - (die kleine -), de kleine

jach, bv. n.: Zie jah; I -zorn, m.: Zie    jacht; die wilde -: 1) de woeste jacht,

Jahzorn.    2) de woeste bende; was habt Ihr da für

Jacht, vr.: (een vaartuig :) jacht;    eine -: wat maakt gij daar voor een helsch

I -fahrt, vr.: spelevaart, uitstapje (met of spektakel? in) een jacht; | -haring, m.: jaagharing; IJagd, in Sam. I -amt, o.: 1) hoofdbe--klub, m.: jachtklub; -schiff, o.: jacht-    stuur over de jacht, 2) bureau van het

schip, jacht, (vv,) jager; -taufe, vr.: (kkl.)    jachtwezen, 3) betrekking bij de admini-

nooddoop.    stratie van het jachtwezen; -anzug, m.:

jach'terii, w. o. h.: stoeien, ravot- jachtkleeding, jagers-pak; -apparat, m.: ten.    (het) benoodigde voor de jacht; -bahn, vr.:

Jack chen, o. (-s; mrv. -): 1) jakje;    (jag.) wildbaan; -bar, bv. n.: jaagbaar,

2)    buisje, zjaketje, (voor kinderen:) hesje;    geschikt om er jacht op te maken; -bar-

3)    lijfje, keurslijfje.    keit, vr.: 1) jaagbaarheid, geschiktheid om

om

Jach'e, vr.: 1) buis, wambuis; 2) jak;    er jacht op te maken, 2) bevoegdheid

Einem auf die - kommen: (fam.) iem.    te jagen; -bauer, m.: (hist.) opjager van

op zijne huid komen; Einem die - voll    het wild; -bediente, m.: 1) jagersknecht,

Zeil

de

gend; je -er, desto unnaher: (spr.) hoe haast, hoe minder spoed; I -taufe, vr.: (kkl.) nooddoop; -zorn, m.: drift, opvliegendheid; -zornig, bv. n.: driftig, opvliegend.

jaïi c, bv. n.: Zie jah. I Jah'e, vr.: steilte; (fig.) plotselingheid, schielijkheid, gehaastheid; (ook:) drift, opvliegendheid.

2) ambtenaar bij het jachtwezen; -bezirk, m.: jachtgebied, jachtgrond,jacht; -dienst, m.: 1) jachtdienst, Zie -amt no. 3; -edel-knabe, m.: page bij den jachtstoet; -eisen, o.: jachtspies; -erlaubniss [s],vr.: vergunning om te jagen; -flinte, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -flur, vr.: Zie -bezirk; -folge, vr.: (hist.) verplichting om bij eene jachtpartij dienst te doen; -freund, m.: 1) minnaar van de jacht, 2) jachtvriend, mede-jager ; -frevel, m.: jacht-overtreding; -frohne [-fronel, vr.: (hist.) verplichte leendienst bij eene jachtpartij; -fröhner, m.: Zie -bauer; -garn, o.: jagers-net; -gehage, o.: Zie -bezirk; -gerathe [t], o.: Zie -apparat; -gerecht, bv. n.: 1) overeenkomstig het jachtgebruik, 2) (als jager:) geoefend, knap, bedreven; -gerechtigkeit, vr.: 1) bevoegdheid om te jagen, 3) jacht-recht; -geschichte, vr.: jachtgeschiedenis, jagers-vertelling; -geschoss, o.: jachtroer, jachtgeweer; -geschrei, o.:jachtgeschreeuw; -göttin, vr.: godin van de jacht (Diana); -grenze, vr.: grens van een jachtgebied; -halsband, m.: jachthonds-halsband; -handwerk, o.: jagersbedrijf; -haus, o.: iachthuis; -hief, o.: jachtsein op den hoorn; -horn, o.: jachthoorn; -hund, m.: jachthond; -hut, m,: jachthoed, jagershoed; -kanzlei, vr.: Zie -amt no, 2; -kappe, vr.: jachtpet, jagers-pet; -karte, vr.: jachtakte, vergunning om te jagen; -kleid, o. (-kleidung, vr.): Zie -anzug; -klepper, m.: jagers-paard; -kundig, bv. n.: de jacht kennende, in het jagen bedreven; -kunst, vr.: jagerbedrijf, (de) jacht; -lager, o.: jagers-kamp; -leben, o,: (hist,) door den leenheer verleend jachtrecht; -leute, vr.: 1) jagersr 2) opjagers (drijvers) van het wild; -liebhaber, m.: minnaar van de jacht; -lust, vr. (-lustbarkeit, vr.): jachtvermaak; -lustig, bv. n.: jachtminnend,van jagen houdend; -mandat, o.: jacht-akte; -mannschaft, vr.: Zie -leute; -messer, o.: jachtmes, jagers-mes; -ordnung,vr.: reglement op de jacht, jachtverordening;-page, m.: page bij den jachtstoet; -partie*. vr.: jachtpartij; -pfeife, vr.: jagers-fluitje; -pferd, o.: jagers-paard; -recht, o.: 1) jachtrecht, 2) jacht-reglement, 3) jachtakte; -rechtlich, bv.n.: betreffend (of: overeenkomstig) het jachtrecht; -regal', o.: jacht-regaal; -reiter, m. jager te paard; -revier, o.: Zie -bezirk; -rock, m.: jachtbuis; -rohr, o.: jachtroer, .jachtgeweer; -ruf, m. jagers-roep, jacht-schreeuw; -sache, vr.: jachtzaak;-sattel, m.: jachtzadel, jagers-zadel;-saule, vr.: grenspaal van een jachtgebied; -schiff, o.: (vaartuig:) jacht, (fig.) snelzeiler; -schloss, o.: jachtslot, jachtkasteel; -schreiber, in.: griffier (secretaris) van het jachtbestuur; -stiefel, m. mrv.: jachtlaarzen; -stück, o.: (muz.) jagers-lied, jagers-wijsje, (schl.) jacht-tafereel, (mar.) stuk geschut op de voorplecht; ;tag, m.: dag voor (of: dag van) de jacht; -tasche, vr.: jagers-tasch, weidtasch; -tuch, o. (mrv. -tücher): jagersnet; -uhr, vr.: jagers-horloge ; -wagen, m.: jagers-wagen, jachtwagen ; -wesen o.: (het) jachtwezen, (de) jacht; -zeit. vr.: jachttijd; -zelt, o.: jagers-tent; -o.: jachtgerei, (het) benoodigde voor ae jacht; -zink, m. (-zinke, vr., -zinken, m,):

jachthoorn ; -zug, m.: 1) jachtstoet, jagersstoet, 2) (rs.) vierspan.

Ja'ge, in Sam. I -leine, vr.: (zeew.) jaaglijn; -teufel, m.: (pik.) Sint-Janskruid; -tross, m. (zeew.) jaag-tros.

ja’gen, w. o. h.: 1) jagen, op de jacht zijn; - gehen: gaan jagen, op de jacht gaan; auf Löwen leeuwen jagen, jacht maken op leeuwen; nach Ehren (fig.) naar eer en aanzien trachten (streven): 2) jagen, jachten, spoed maken, zich haasten; im Lesen gejaagd lezen, te gauw (te rad, te gejaagd) lezen ; w. o. s.: jagen, jachten; vorbei voorbij jagen (rennen, hollen). I -, w, b.: (jag.) jagen, jacht maken op; (fig.) jagen, (ook:) wegjagen, (ook:) jachten, tot meerder spoed aandrijven; wilde Thiere [T] jacht maken op wilde dieren; Einen in die Flucht -: iemand op de vlucht jagen; Einen in die Furcht -: iemand bangmaken, iemand eenen schrik op het lijf jagen; Einen in Har-nisch -: (fig.) iemand in het harnas jagen; sein Vermogen durch die Gurgel -: zijn vermogen doorbrengen (fig. fam.: door de keel lappen, door het keelgat jagen); Einem eme Kugel durch den Kopf -: iemand een kogel door het hoofd jagen; einen Bediente aus dem Dienste eenen knecht wegjagen (uit zijnen dienst jagen); Einen aus dem Hause -: iemand den huize uitjagen.

Ja ger, m. (-s; mrv. -): jager (i. a. b.); -bursch, m.: jagersknecht, jagers-helper; -chor, m.: jagers-koor; -garn, o.: jagers-net; -haus, o.: 1) jagers-huis, 2) jachthuis; -horn, o.: jachthoorn;-hut,, m.: jachthoed; -kaufmann, m.: (in Noord-Amerika:) handeldrijvende Indiaan; -kleid, o. (-kleidung, vr.): jachtkostuum, jagers-pak; -knecht, m.: jagersknecht; -kunst, vr.: kunst van den jager (-kün-ste, vr. mrv.: jagers-kunstgrepen, pop.: jagers-streken, jagers-foeven); -massig, bv. n.: jagerachtig; -meister, m.: opperjager; -messer, o.: jagers-mes, jachtmes; -recht, o.: jagers-recht, (voor honden:) hun aandeel van het wild (d. i. het ingewand); -rüstung, vr.: jagers-benoo-digdheden (mrv.); -sprache, vr.: jagerstaal; -stück, o.: (mar.) voorplecht-kanon, (kkk.) lendenstuk (van een wild varken); -tasche, vr.: weidtasch; -zeug, o.: jacht-gerei, jagers-benoodigdheden,

Jagerei’, vr.: 1) jagerij, (de) jacht, et) jagen); 2) jagers-stoet, (de) jagers; jachthuis.

Ja’gerin, vr. (mrv. -nen): jageres, jjagerisch, bv.n.: jagerachtig, jagers-, Jagerslmann, m. (mrv. -leute); jager.

Jaguar', m. (-s; mrv. -e): (drk.) jaguar.

meer

ein

m.:

sch

bv. n.: jaarlijksch (bw.:

jah'en, w. o, h.: ja zeggen, jahlich, bv. n.: Zie jah; I jah’ling, bv. n. (jahlings, bw.): plotseling, schielijk, overhaast.

•Jalm, m. (-es, -s; mrv. -e): (van gras, koorn, enz.:) zwad, zwade; (anders:) rij: auf dem -e legen: aan zwaden leggen;

I -weise, bw.: 1) aan zwaden, 2) aan rijen.

i Jah r. o. (-es, -s ; mrv. -e): jaar ; je mehr der -e, je naher die Bahre, (spr.) hoe ouder, hoe nader bij het graf; bei -en sein: op jaren zijn; hoch bei -en: hoog op jaren; zu -en kommen (in die -en kommen): meerderjarig worden; die -e stehen: de leerjaren uitdienen; die -e eines Baumes: de jaarkringen van eenen boom; vor einem -e: 1) een jaar geleden, 2) eer wij een jaar verder zijn; für ein - (für das -): per jaar, in het jaar ; - für -: jaar voor jaar; - aus, - ein: jaar in, jaar uit; ein - um das andere (ein - ums andere): om het andere jaar; ein - in das andere (ein - ins andere): het eene jaar door het andere; über -: langer dan een jaar; über \s -: over een jaar, een jaar later; eine Dame in gesetzten (oder: in gewissen) -en: eene dame van gezetten (of: van zekeren) leeftijd; das wird sich mit den -en ver-lieren: dat zal met de jaren wel overgaan; zu -en kommen [onr.): op jaren beginnen te komen; mit den -en kommt der Verstand: (spr.) het verstand komt niet vóór de jaren.

Uahr, in Sam. I -anleihe, vr.: annuïteit; -arbeit, vr.: 1) werk voor een jaar, 2) werk van een jaar; -arbeiter, m.: 1) werkman die aangenomen is bij het mar, 2) werkman die werk levert op het jaar; [-begangniss [nis], o.: jaarfeest, viering van den verjaardag ; -besuch, m.: jaarlijksch bezoek; -buch, o.: jaarboek, kroniek [(-bücher, o. mrv.: jaarboeken); -feier, vr. (-fest. o.): jaarfeest, viering van den verjaardag; -fünf, o.: vijfjarig tijdvak, lustrum; -fünfzig, o.: vijftigjarig tijdvak, halve eeuw; -gang, m.: 1) loop des jaars, 2) jaars-gewas, 3) (van tijdschriften, kranten, enz.:) jaargang; -gebung, vr.: (rcht.) meerderjarig-ver-klaring, handlichting; -gedachtniss [nis], o.: Zie -feier; -gehalt, m.: jaarwedde; -geld, o.: jaargeld, pensioen; -gesell, m.: werkman (ambachtsmans-knecht) die aangenomen is bij het jaar; -gewachs, o.: 1) jaars-gewas, 2) zaaiplant; -hundert, o.: eeuw; -knecht, m.: knecht, die aangenomen is bij het jaar; -könig, schutterkoning; -lohn, m.: jaarlijksch loon; -markt, m.: jaarmarkt, kermis; -pacht, m.: 1) pacht voor een jaar (of: voor zeker aantal jaren); -rechnung, vr.: 1) jaars-rekening, 2) tijdrekening ; -reihe, vr.: reeks van jaren; -rente, vr.: jaarlijk-sehe rente, jaarlijksch inkomen; -ring¹, m.: Zie -zirltel; -schluss, m.: einde des jaars; -schuss, m.: Zie -wuchs; -tausend, o.: duizendjarig tijdvak; -wechsel, m.: jaars-verwisseling; -weise, bw.: bij het jaar; -wuchs, m.: 1) jaars-gewas, 2) (van boomgewas:) éénjaars-tak, 3) (om boomen:) jaarkring, ouderdoms-kenteeken; -zahl, vr.: jaartal; -zehent, o.: tienjarig tijdvak; -zirkel, m.: (om boomeu:) jaarkring, ouderdoms-kenteeken.

Jahres, in Sam. I -abschluss, m.: einde des jaars, (kph.) afsluiting van de jaarsrekening; -anfang, m.: begin (aanvang) des jaars; -bericht, m.: jaarlijk verslag, jaarlijksch overzicht; -cykel, m.: jaarkring; -einkommen, o. (-emkünfte,, vr. mrv.): jaarlijksch inkomen; -feier, vr.: jaarfeest; -feld, o.: akker die ieder jaar geploegd wordt; -fest, o.: jaarfeest; -folge, vr.: volgorde der jaren ; -frist, vr.: termijn van een jaar (innerhalb -frist, of: binnen -frist: binnen een jaar; nach -frist: na verloop van een jaar); -gedachtniss [nis],, o.: jaarfeest; -lauf, m.: loop des jaars;. -lohn, m.: jaarlijksch loon; -rechnung, vr.:

1)    jaars-rekening, 2) tijdrekening; -ringe, m. mrv.: (om boomen:) jaarkringen, ouderdoms-kenmerken; -schluss, m.: einde des jaars; -tag, m.: verjaardag, jaardag; -viertel, o.: vierendeeljaars, kwartaal (-vierteltag, m.: kwartaals-dag, eerste dag van het kwartaal, hg.: verva_ dag, betaaldag); -wechsel, m.:-jaarsver-wisseling; -zeit, vr.: jaargetijde.

jah ren (sich), w. w.: Zie jahren.

jah ren (sich), w. w.: jarig zijn, een jaar geleden zijn; heute jahret es sich, dass ....: het is vandaag een jaar geleden dat ....

jah’rig;, bv. n.: 1) een jaar geleden;

2)    éénjaars-.

jahr lich,

jaarlijks).

Jahrling, m. (-es,-s; mrv.-e): éénjarig dier.

•Jahrs, in Sam.: Zie «Jahres.

Ja kal, m. (-s; mrv. -e): (drk.) jakhals.

•Ja’kob, m. (-s): 1) Jacob, 2) Jacobus; Ja'köbchen, o. (-s; mrv. -): 1) Jacobje,. Jaapje, 2) Kobusje, Koosje; Jacobe’a, vr. (-s): Jacobina; Jaco'bi, m. (-): naamdag van den heiligen Jacobus: Jako-bin'chen, o. (-s; mrv. -): Jacobijntje; Jakobi'ne, vr. (-ns): Jacobina; Jakobi-ner, m. (-s; mrv. -): (hist.) Jacobijn (-gesellschaft, vr.: club der Jacobijnen; -mütze, vr.: roode muts); jakobi'nisch* bv. n.: Jacobijnsch; Jakobinis’mus, m. (-): Jacobinismus; Jakobit’, m. (-en; mrv, -en): (kkl.) Jacóbiet; Ja’cobs, in Sam. (-blume, vr. of: -kraut, o.: Sint-Jacobs-kruid; -stab, m.: pelgrimsstaf, zeew.: Ja-cobsstaf; -tag, m.: naamdag van den heiligen Jacobus).

Jalap'pe, vr.: (pik.) jalap.

.Jalousie', v.: jaloerschheid, jaloezie*. 2) zonneblind, jaloezie; I -laden, m.: zonneblind, jaloezie

Jamaika, o. (-s): (adk.) Jamaica;

I -holz, o.: Jamaïca-hout; -pfeffer, m.: Jamaïca-peper; -rum, m.: Jamaïca-rum.

.Jambe, m, (-n; mrv. -n):    (dk.)

jambus, jambe; jambisch, bv, n.: jambisch; Jam'bus m. (-; mrv, Jam’ben): jambus, jambe.

Jam mer, o. (-s): 1) jammer, nood, ellende, ramp; 2) gejammer, geweeklaag; 3) meewarigheid, medelijden;

4) vallende ziekte; es ist doch - dass .... (es ist doch - und Schade dass....): het is toch jammer dat ...., het is toch te bejammeren dat ...,; es ist ein-, es anzusehen: het is een jammertooneel om aan te zien, (fam.) men wordt er

m.:

n.: jammerlijk;

es

eer

naar van als men het aanziet; einen -anfangen: een gejammer aanheffen, beginnen te jammeren; in - und Noth [t] stecken oder sein: in diepe ellende zitten of verkeeren; I -anblick, m.: jammerlijk {treurig, naar, bedroevend) gezicht; -bild, o.: beeld der smarte, beeld van lijden; -bliek, m.: droeve blik; -gesang, m. : klaaglied; -geschrei, o.: noodgeschrei, noodkreet; -gesicht, o.: treurig (naar, lijdend, ongelukkig) gezicht, gezicht (aangezicht, gelaat) dat medelijden wekt; -gestalt, vr.: ongelukkig schepseltje; -haus, o.: huis der droefheid, ongelukshuis; -knechtschaft, vr.: harde slavernij; -leben, o.: ongelukkig (rampzalig, ellendig) leven; -nacht, vr.: nacht van ellende, ongeluks-nacht; -ruf, m.: noodkreet; -stand, m.: treurige toestand; -schade, vr., Zie Jammer; -tag, m.: dag van ellende, ongeluksdag; -thal, o.: tranendal; -ton:

klaagtoon, klagende toon; -voll, bv.

n.: rampzalig; -welt, vr.: ongelukkige wereld; -wort, o.: droeve klacht; -zeit, vr.: treurige (ongelukkige, bedroevende) lijd, tijd van ellende.

jam'merlicli, bv.

I -keit, vr.: jammerlijkheid, Jam'merling, m. (-es, -s; mrv. -e): (fam.) ongeluksvogel.

jam mern, w. o. h. : jammeren, weeklagen, wee en ach roepen; w. b. en w. onpers.: met leedwezen (deernis, medelijden) vervullen, leed doen, bedroeven; er jammert mich (mich jammert seiner): ik heb medelijden met hem, ik beklaag hem;

jammert mich: het doet mij leed, het spijt mij; mich jammert seiner Noth [t]: zijn nood doet mij leed, ik heb medelijden met zijn ongelukkigen toestand.

Jan, m. (-es, -s; mrv. -e): (mansnaam:) Jan; (spl.) rij velden (van het triktrakbord); der grosse -: de rij velden aan de rechterhand ; der kleine -: de rij velden aan de linkerhand; I -hagel, m.: janhagel, gespuis, gemeen volk.

Janitschar', m. (-en; mrv. -en): janitsaar; I Janitscha’renmusik', vr.: Turk-sche muziek.

Jan'ner, m. (-s; mrv. -): Januari. Jansenis'mus, m, (-): (kkl.) Jansenis-mus; Jansenist’, m. (-en; mrv. -en): Jansenist; jansenistisch, bv. n.: Jansenist.

Jaimar', m. (-s; mrv. -e): Januari. Japan, o. (-s): (adk.) Japan; Japa-ner (Japane’ser), m. (-s; mrv. -): Japan-nees; Japa’nerin (Japane’serin, Japane-sin), vr. (mrv. -nen): Japansche, Japan-neesche; japani’ren [ie], w. b.: Japansch maken, een Japansch voorkomen geven aan, japanneeren; japa'nisch, bv. n.: Japansch, Japanneesch (japanisches Porcel-lan: Japansch porselein; japanische Ar-beit: Japansch werk).

Japlie’tiscli, bv. n.: Japhetisch. jap’pen (jap'sen), w. o. h.: (fam.) lakken (- nach: naar), hijgen, gapen. Jasmin , m. (-es, -s): (pik.) jasmijn; [ -baum, m.: jasmijnboom; -blüthe [t], vr.: jasmijnbloesem; -laube, vr.: jasmijnpriëel; -öl, o.: jasmijn-olie; -staude, vr.: jasmijn-heester.

Jasp, in Sam. I -achat, m.: jaspis-agaat; -onyx, m. (-es; mrv. -e):japis-onyx.

jaspi'ren [ie], w. b.: gemarmerd (gevlamd) maken, de kleur van jaspis geven aan.

Jas’pis, m. (-): (min.) jaspis; blauer -: lazuursteen; I -achat, m,: jaspis-agaat; -anstrich, m.: marmering; -artig, bv. n.: jaspisachtig; -farbig, bv. n.: als jaspis gekleurd (-farbig anstreichen: marmeren); -haltig, bv. n.: jaspis bevattende; -onyx, m.: jaspis-onyx; -opal’, m.: Zie Jasp-opal.

Jaspopal', m.: jaspis-opaal. ja'ten, w. b.: wieden. Zie gaten. Jaucli’e, vr.: Zie Gauche.

Jaucli ert, m. (-es, -s; mrv. -e): morgen lands.

iauch'zen, w. o.: juichen, jubelen; Jauch'zer, m. (-s; mrv. -): 1) jubelaar, juicher; 2) jubelkreet, juichtoon. Jau’ner, m.: Zie Gauner.

Je, tsw.: jee, hé, och, wel; -nun: welnu; Herr -: (pop.) Heerejee!

Je, bw.: 1) ooit (Zie jemals); 2) altoos ; hast Du - so etwas gehort: hebt gij ooit zoo iets gehoord; von - her: altijd, ten allen tijde; - zuweilen (- und -): nu en dan, van tijd tot tijd, bij tijden; - zwei und zwei: telkens twee, twee te gelijk, twee aan twee. I je, vgw.: 1) al; - nachdem: al naar mate, al naar gelang; 2) hoe (je eher je lieber: hoe eer hoe liever, hoe des te liever); - langer, - lieber (als 4 woorden geschreven :) hoe langer hoe liever, (als één woord, z. n. o., 2e nmv. -s, mrv. -): kamperfoelie. Zie 26 regels lager; - mehr er arbeitet, je weniger hat er: hoe meer hij werkt, des te minder heeft hij.

je'de, vr. vnw. Zie jeder. jedenfalls', bw.: in elk geval, in allen gevalle.

jeden’nocli, bw.: toch, nochtans, echter, evenwel, desniettegenstaande, desniettemin.

jeder, m. vnw. (vr.: je'de; o.: je’des): iedere, ieder, elke, elk; - Mensch: iedereen, ieder.

je derlliand (-lei), bv.n.: allerhande, allerlei; -mann, vnw.: iedereen, elkeen, een iegelijk, alleman; -zeit, bw.. altijd, ten allen tijde.

je’des, onzijdig vnw.: Zie jeder; ] -mal, bw.: iederen keer, telkens; -malig, bv. n.: gedurig, .... telkens, jedocli’, vgw.: toch, echter, evenwel, jedwe’der, m. vnw. (vr.: jedwe’de; o.: jedwe'des): en

jeg’lieher, m. vnw. (vr.: jeg’liche ; o.: jeg’liches): Zie jeder.

Jeho'vali, m. (-s): Jehova.

Jelang erjelieb "er, o. (-s;mrv.-): (pik.) kamperfoelie.

je'mals, bw.: ooit; mehr als -: meer dan ooit.    .

je’mand, vnw.: iemand; - Fremdes: (fam.) een vreemd, je'mine, tsw.: jeminie, jen, in Sam. I -seit, vz. [2]: generzijds, aan gene zijde van; -seitig, bv. n.: aan de andere zijde gelegen, generzijdsch; -seits, 1) vz. [2]: Zie -seit, 2) bw.: aan de andere zijde (das -seits, z. n. o.: fig.: het leven hiernamaals, de andere wereld).

je 'ner, m. vnw. (vr.: je’ne ; o.: je'nes): 1) gene, die (o.: dat); dieser und jener:

gene; bald dieser, bald .jener:    Jodel, m. (-s): Jodocus, Joost,

deze en

nu deze, dan die; bald dieses, bald jenes; Jod’ler, m. (-s; mrv. -): levenmaker, nu dit, dan dat; in jener Welt: in de andere    kwajongen; (fig.) tiroleerder, nabootser

wereld; 2) degene, diegene (o.: datgene); van Tiroler zangers, man kann nur jenem trauen,    welcher    ....:    Judokus,    m. (-): Jodocus, Joost,

men kan slechts dengene    vertrouwen,    Joliaim¹,    m. (-s): Jan, Johannes,

die ....; 3) zeker iemand, zeker; jener Hannes; - ohne Land: (hist.) Jan Zonder Weise sagte: zeker wijsgeer (zeker wijs Land.

man) heeft gezegd.    Johann a,    vr.: Johanna; - von Are:

Jen'ner, m. (-s): Januari.    (hist.)    de Maagd van    Orleans    (Jeanne

Jeremia de, vr.: jeremiade, klaaglied; d’Arc).

Jeremias, m. (-): Jeremias.    Johann' clien, o. (-s):    1) Jantje,

Je’richoro’se, vr.: (pik.) Jericho- Johannesje; 2) Jannetje, kleine Hanna. roos.    Johanni,    m.: (pop.) Sint-Jan (24

Jeru’salemsblu'me, vr.: (pik.) koe- Juni), koeksbloem.    Johann'is, 2e nmv.: van Johannes;.

Je su: Zie Jesus.    I -apfel, m.: paradijs-appel; -beer, in Sam,

Jesuit', m. (-en; mrv.-en): Jezuïet.    (-sait,    m.: bessensap;    -staude,    vr.,    of:

Jesui’ten, in Sam. I -kleid, o.: Je-    -strauch, m.: besseboom, aalbesseboom;

zuïeten-gewaad; -kloster, o.: Jezuïeten-    -wein, m.: bessenwijn); -beere, vr.: aalbes;

klooster; -kollegium, o.: Jezuïeten-school; -blume, vr.: (pik.) ganzebloem, boterbloem;, -orden, m.: Jezuïeten-orde, orde der    -blut, o.: (ins.) bladluis; -brod, o.: Sint-

Jezuïeten; -pulver, o.: (fig.) kina-poeder;    Jansbrood (-brodbaum, m.: Sint-Jansbrood-

•schule, vr.: Jezuïeten-school; -thee, m.:    boom); -fest, o.: (kkl.) Sint-Jan; -feuer,

(fig.) Paraguay-thee, Mexicaansche thee. o.: Sint-Jansvuur; -fliege, vr.: Spaansche Jesui'tin, vr. (mrv. -nen): (fig.)    vlieg; -gans, vr.: (vog.) albatros, storm-

jezuïtes.    vogel; -kafer. m.: (ins.) glimworm; -kraut,

jesui’tiscli, bv. n.: jezuïetisch.    o.: Sint-Janskruid; -segen, m.: huwelijks-

Jesuitis'iniis. m. (-): Jezuïtismus.    zegen; -traube, vr.: (een) tros aalbessen;

Jesum: Zie Jesus.    -wedel, m.: (pik.) geitebaard; -würmchen,

Je'sus, m. (2e en 3e nmv.: Jesu;    o.: (ins.) glimworm.

4e nmv.: Jesum): Jezus; - Christus Jolianni'ter, m. (-s; mrv. -): Johan-(4e nmv. -turn): Jezus Christus; das    nieter, Maltezer-ridder; I -meister, m.:

Buch - Sirach: (bijb.) het Boek der    grootmeester der Maltezer-orde; -orden,

Wijsheid, het Boek Jezus Sirach (een der    m.: Maltezer-orde; -ritter, m.: Maltezer-

apocriefe boeken).    ridder.

Jettclien, o. (-s; mrv. -): Jetje.    Jo’ltel, m. (-s; mrv. -): 1) Ko, Koos,

jetz'ig, bv. n.: tegenwoordig.    Kobus; 2) stommerik, domkop,

jetz’o, bw.: Zie jetzt.    jolen, w. o. h.: joelen, levenmaken,

jetzt, bw.: thans, nu, heden ten    dage,    Jöl'le, vr.: (zeew.) jol; (ook:) veerboot;,

tegenwoordig, op dit oogenblik; von - an: I Jölltau, o.: (zeew.) wipper, uithaler, van nu afaan; bis -: tot nu toe; für -: karnaattouw; Jöl'lenführer, m.: veerman, voor het oogenblik; eben - (nur'- erst, Jonas, m. (-): Jonas; I -fisch, m. gerade -): juist nu, nu pas; gleich -:    (-hai, m.): Jonashaai; -kürbis, m.: (pik.)

aanstonds, dadelijk, terstond; I -malig, bv. kalebas.

n.: tegenwoordig; -mals, bw.: Zie jetzt;    joniscli, bv. n.: Zie Ionisch.

-welt, vr.: hedendaa^sche wereld.    Jonke, vr.: (zeew.) jonk.

jetzund, bw.: Zie jetzt.    Jonquille, vr.: (pik.) tijloos, narcis,

je’weilig, bv. n.: Zie jedesmalig*.    Jo'seph, m. (-s): Jozef, Josephus.

Johst, m. (-ens): (mansnaam): Jodocus, Jo’sephs, in Sam. I -blume, vr.: Joost.    (pik.) boksbaard; -kraut, o.: (pik.) boo-

Jocli, o. (-es, -s; I mrv. -e; pop.:    nenkruid; -stab,    m.: (pik.) dubbele

Jöch’er): juk; (fig.) gareel; (van bergen:)    narcis,

rug, berg-rug; ein - Ochsen: een juk (qen Jot, o. (-s; mrv. -s): Duitsche naam tweespan) ossen; ein - Land (ein-Ackers): van de letter j).

een stuk land dat met één juk ossen te Jo ta, o. (-s; mrv. -s): jota, tittel; kein beploegen is; das - einer Brücke: het -: (fam.) geen zier.

bintwerk eener brug; an einem -e ziehen:    Journal', o. (-es, -s; mrv. ^e): jpur-

(fig.) in één gareel gespannen zijn; unter    naai (dagboek; dagblad; tijdschrift);

das - bringen: onder het juk brengen, tot    journalisi'ren [siel,    w, b.: (kph.) in het

onderwerping brengen; das - abwerfen    journaal boeken;    Journalism', m. (-s),

(das - abschütteln): het juk afwerpen (af-    of: Journalis'mus,    m. (-): dagblad-pers;

i): üagDiaa-vr,: dagbladpers, jovial' (jovia lisch), bv. n.: joviaal; (fam.) lollig; Jovialitat', vr.: (het) joviale, (fam., het) lollige, lolligheid.

Ju'bart, m. (-s; mrv. -e): snavelyisch. Ju’bel, m. (-s): feestvreugde,^ gejubel gejuich; I -braut, vr.:

schudden); | -bein, o.: (ontl.) jukbeen;    Journalist’, m. (-en; mrv. -en): dagblad-

-ochs, m.: trek-os, ploeg-os; -rebe, vr.: schrijver; Journalis'tik, priëelvormig gebogene wijngaard-rank;    ⁵—ri “¹

-spannung, vr.: spanning (eener brug);

-trager, m.: pilaster (eener brug).

Jock'ei, m. (-s; mrv. -e): (rs.) jockey.

Joelt’o, m. (-s; mrv. -s): (drk.) jocko-    u uci, m. \-bj. ictomtuguv, &>~j

aap, boschmensch.    gejuich; I -braut, vr.: hare zilveren of

Jod, o. (-s): Zie Iod.    gouden bruiloft vierende vrouw; -brauti-

Jo del, m. (-s; mrv. -): kwajongen;    gam, m.: zijne zilveren of gouden bruiloft

(mans-naam:) Jodocus, Joost; jo'deln,    vierende man;-feier, vr. (-fest, o.): jubel-

w. o. h.: joelen, levenmaken, (fig.) tirolee-    feest, jubileüm; -freude, vr.: feestvreugde;

ren, als een Tiroler zingen.    -gesang, m.: feestgezang; -geschrei, o.:

vr.: derde Zondag na Pa-

ewige -: ^

Zie Jiidcn,

Judclei' (Jüdclei'), vr.: joodachtigheid; (fig.) afzetterij.

feestgejuich, gejubel; -greis, m.: grijze jubilaris; -hochzeit, vr.: gouden (of zilveren of koperen) bruiloft; -jahr, o.: jubeljaar, jubelfeestjaar; -könig, m.: koninklijke jubilaris, zijn jubelfeest vierende ko-ning; -laut, m.: jubelkreet, jubeltoon; -messe, vr.: (kkl.) plechtige mis bij gelegenheid van een jubileüm; -rnünze, vr.: gedenkpenning ter gedachtenis van een jubelfeest; -paar, o.: hun jubileüm vierend echtpaar; -predigt, vr.: preek bij gelegenheid van een jubileüm, feestpreek, feestrede; -priester, m.: priester-jubilaris; :rede, vr.: feestrede; -ruf, m.: jubelkreet, juichkreet; -sang, m.: jubelzang,feestzang; -schmaus, m.: feestmaal bij gelegenheid van een jubileüm; -sonntag, m.: tweede Zondag na tPaschen; -tag, m.: dag van het jubileüm, (fig.) feestdag; -ton, m. (mrv. -töne): jubeltoon, juichtoon; -trunken, bv.

n. : dronken van vreugde of pleizier of pret; -voll, bv. n.: vreugdevol, overgelukkig.

ju'beln, w. o. h,: jubelen, juichen.

Jubilar , m. (-es, -s): jubilaris.

Jubilarius, m. (-): jubilaris.

Jubila'um, o. (-s; mrv. -la’en): jubileüm, jubelfeest.

Jubila te, schen.

jubili'ren [lie], w. o. h.: jubelen, juichen.

jucli, tsw.: hoera!, hoezee! I -he (-hei), tsw.: Zie jucli; -heien, w. o. h.: juichen, jubelkreten aanheffen; -heisa, tsw.: Zie

jucli.

Juch'art (Jucliert), m. (-s; mrv. -e): Zie Jaucliert.

Jucli ten, m. (-s): juchtleder; i -leder,

o. : juchtleder.

jucli zen, w. o. h.: jubelen, juichen.

juck en, w. o. h. [3J: jeuken, kriebelen; die Haut juckt ihm: hij heeft jeuk, zijn vel jeukt; die Ohren jucken ihm: zijne ooren jeuken; die Kehle juckt ihm: hij heeft kriebel in zijne keel; die Finger jucken mir nach ihm: mijne vingers jeuken om hem eens af te ranselen; es juckt ihm nach....: het jeukt hem naar...., hij brandt van verlangen naar. I -, w. onpers. h. [41: es juckt mich am Arm mijn arm jeukt, ik heb jeuk aan mijnen arm; es juckt mich auf der Haut: ik heb jeuk over mijn heele lijf; wen’s juckt, der kratze sich: (spr.) wien de schoen past, die trekke hem aan. I - (sich), w. w.: zich krabben. I -, z. n. o. (-s): jeuking, jeuk; kriebeling, kriebel.

Jucks, m, (-es; mrv. -e): Zie Juks.

Juda'a, o. (-’s): (hist.) Judea; judaisi'-ren [sie], w. o. h.: op zijn Joodsch leven, doen als de Joden, (ook:) met de Joden heulen; Judaismus, m. (-): judaïsmus, jodendom, (ook:) Joodsche leer.

Judas, m, (-): (bijb. en fig.) Judas; i -baum, m.: (pik.) judasboom; -dorn, m.: (pik.) kruisdoorn; -gruss, m.: judasgroet, verraderlijke groet; -kuss, m.: judaskus, verraderlijke kus; -ohr, o. (-schwamm, m.): (pik.) judas-oor.

Ju de, m. (-n; mrv, -n): Jood; der (fab.) de Joodsche Wandelaar.

judeln (jü'deln), w. o. h.: 1) doen 's de Joden, als een Jood handelen;

Joodsch praten, zich op zijn Joodsch tdrukken. I -, w. onpers. h.: naar Joden (of: naar joodachtigheid) rieken, ljuden, w. o. h.: Zie judeln, iJïi’den, m. mrv-: Joden; I -apfel, m.: (ontl.) adams-appel; -art, vr.: jodenmanier (nach -art: joodachtig, op de manier der Joden); -bart, m.: jodenbaard, (tig.) ongeschoren baard; -bazar, m.: joodsche winkel; -bekehrer, m.: Joden-bekeerder; -be-kehrung, vr.: Joden-bekeering; -docke, vr.: (pik.) jodenkers, (ook:) kornoelje; -frau, vr.: joodsche vrouw; -gasse, vr.: Jodenbuurt; -gemeine, vr.: joodsche gemeente ; -genoss, m.: (bijb.) Jodengenoot, omhelzer van (overhellernaar) het joodsche geloof; -gesicht, o.: jodengezicht; -harz,

o.: jodenlijm; -haus, o.: joodsch huis; -heller, m.: (fig.) roode cent (kein -heller: geen rooden cent); -kirchhof, m.: Jodenkerkhof, joodsch kerkhof; -kirsche, vr.: Zie -docke ; -lampe, vr.: Sabbats-lamp; -land, o.: joodsch land, (fig., het) Beloofde land, (’t) Land Kanaan; -leim, m.: jodenlijm; -makler, m:: joodsch makelaar; -name, m.: joodsche naam; -nuss, vr.: (pik.) pimpernoot; -pech, o.: jodenlijm; -schule, vr.: 1) joodsche school, jodenschool, 2) synagoge; -schutz, m.: aan de Joden verleende bescherming (-schutzgeld, o.: joden-belasting, door de Joden te betalen belasting voor de hun verleende bescherming); mit dem -spiess laufen: (fig.) schacheren, woekeren; -sprache, vr.: joodsche tongval, joodachtige spraak, 2) (het) Joodsch; -staat, vr.: joodsche stad, (fig.) stad vol Joden; -stein, m.: versteende zee-egel; -strasse, vr.: joodsche straat, jodenbuurt; -tempel, m.: tempel der Joden, synagoge;-viertel, o.: jodenhoek, jodenwijk, jodenbuurt; -wucher, m.: schandelijke woeker; -zins, m.: joden-interest; -zopf, m.: (hik.) Poolsche haarvlecht. Ju'dentliuin [t], o. (-es, -s): Jodendom, judenzen, w. o. h.: Zie judeln. Jü'din, vr. (mrv. -nen): Jodin, jü disch, bv. n.: joodsch (bw.: 1. op zijn Joodsch; 2. als een Jood); das -e Land: het Joodsche land.

Juf ten, m. (-s): Zie Jucliten.

Ju gelbeere, vr.: (pik.) mirtebes. Jii’gend, vr.: jeugd; von - auf (von -an): van jongs afaan, van der jeugd af-aan; in meiner -: in mijne jeugd, toen ik jong was ; - hatkeine Tugend: (spr.) jeugd heeft geen deugd; die - muss sich austo-ben: (spr.) de jonkheid moet uitrazen;

I -alter, o.: jeugd, jonge tijd, (de) jongelingsjaren; -anmuth [tj, vr.: aanminnigheid der jeugd; -blüthe [t],vr.: (fig.) bloei des levens, lente des levens; -fehler, m.: 1) gebrek der jeugd, 2) jeugdige misstap; -feuer, o.: (fig.) vuur der jeugd, jeugdig vuur; -freuden, vr. mrv.: genoegens der jeugd; -freund, m.: 1) vriend uit de jongelingsjaren, 2) vriend van jongelieden; -freundin, vr.: 1) vriendin uit de jonge-meisjes-jaren, 2) vriendin van de jeugd; -fülle, vr.: volle kracht der jeugd, jeugdige levensvolheid; -gefahrte, m.: metgezel in den tijd der jeugd, 2) speelkameraad, speelmakker; -gefahrtin, vr.: 1) gezellin in den tijd der jeugd, 2) speel-

(-s; mrv. -): juf-

ïnaa

kameraadje; -gemiith [t], o.: jeugdig gemoed ; -genoss, m.: Zie -gefahrte; -genossin, vr.: Zie -gefahrtin; -gluth [tl, vr.: vuur der jeugd, jeugdigvuur; -göttin, vr.: godin der jeugd (Hebe); -hitze, vr.: vuur (drift) der jeugd; -janre, o. mrv.: jaren der jeugd, jonge jaren; -kraft, vr.: kracht der jeugd; -land, o.: land waar men zijne jeugd ;heeft doorgebracht; -leben, o.: (het) jonge leven; -liebe, vr.: liefde in de dagen der jeugd, (iron.) kalverliefde; -reiz, vr.: bekoorlijkheid (aanminnigheid) der jeugd, jeugdige bekoorlijkheid; -schriften, vr. mrv.: 1) geschriften voor de jeugd, 2) geschriften uit de jeugd; -spiele, o. mrv.: 1) spelen voor de jeugd, 2) jeugdige spelen; -starke, vr,: Zie -kraft; -streich, m. (-stückchen^ o.): jongensstreek, jonge-lings-grapje, jeugdige onbezonnenheid; -simde, vr.: zonde der jeugd; -taumel, m.: onbezonnenheid der jeugd; -traum, m.: 1) jongelingsdroom, 2) jongemeisjes-droom; -welt, vr.: (de) wereld in den eersten tijd na haar ontstaan, (fig., het) jonge volkje, (de) jeugd; -zeit, vr.: tijd der jeugd, jonge tijd; -zeit’vertreib, m.: tijdverdrijf voor de jeugd.

jugencllich, bv. n.: jeugdig; I -keit, vr.: jeugdigheid.

.Jugular've’ne, vr.: (ontl.) halsader.

Jujuba, vr.: (pik.) roode borstbezie, jujube.

Juks, m.: grap; einen- machen: (fam.) eene grap uithalen.

Jul, m. (-es. -s): (fam.) jool, lol, pret.

Jui chen, o.(-s; mrv.-): Juultje,kleine Julia.

julen, w. o. h.: (fam.) jolen, jool (pret, lol) hebben.

Julep, m. (-s): (gnk.) koeldrank.

Ju li, m. (-s): (de maand) Juli.

Julia, vr.: Julia; Julian', m. (-s): Julianus, Juliaan; Julia’ne, vr,: Juliana; julia’nisch, bv. n.: Juliaansch; Jü'lich, o. (-s): (adk.) Gulik; Ju'lius, m.(-): 1) (mansnaam:) Julius, 2) (maand:) Juli.

Jul’le, vr.: (zeew.) jol.

Ju marre, vr.: 1) stierpaard, stierezel (een basterddier uit de vereeniging van den stier met de merrie of de ezelin); 2) paardkoe; ezelkoe (een basterddier uit de vereeniging van de koe met den hengst of den ezel).

jung, bv. n. (jüng'er, jüngst): jong; -gewohnt, alt gethan: (spr.) jong gewend, oud gedaan; I -gesell, m.: 1) vrijgezel, jonkman, 2) jong gezel, jongste knecht (-gesellenleben, o.: vrijgezelsleven; -ge-sellenschaft, vr., of: -gesellenstand, m.: staat van vrijgezel); -knecht, m.: maatje, halve knecht, brasem; -meister, m.: 1) jonge meester, 2) laatste in het gilde opgeno-inene meester; -thier [t], o.: (jag.) jong hert.

Juiig e, z. n. m. (-n; mrv. -n): jongen. I -, z n. o. (-n; mrv. -n): jong (van een of ander dier); Jungen bekommen: jongen (jongjes) krijgen; Jungen werfen : jongen.

Jung emagd, vr.: tweede-meid.

Ijungen, w. o. h.: jongen.

IJungen, mrv. m. en o.: jongen (Zie Junge); wie die Alten sungen, so zwit-schern die -: (spr.) zooals de ouden zongen, zoo piepen de jongen; I -arbeit, vr.: jongenswerk; -haft, bv.n.: jongensachtig ;

-jahre, o. mrv.: jongensjaren; -leben, o.: jongensleven; -massig, bv. n.: jongensachtig; -possen, vr. mrv.: jongensgrappen; -streich, m.: jongensstreek.

Jünger, m. (-s; mrv. -): jongere, leerling; (theo.) discipel; I Jüng'erschaft, vr.:

1)    leerlingschap, discipelschap, 2) (de) gezamenlijke discipelen.

Jung’fer, vr.: meisje, vrijster, juffer, (als titel:) juffrouw; (fig.) maagd; (ook:) dienstmaagd, dienstmeid, meid; (ins.) juffertje; (zeew.) juffer, doodshoofd; (wkt.) heiblok, (ook:) beulsblok; die - küssen: ter dood gebracht worden; -n werfen: (spl.) diggelen (platte steentjes of scherven zoó over het water werpen, dat ze springende bewegingen maken); -n und Glaser schweben in steter Gefahr: (spr.) jonge maagden en glazen staan aan vele gevaren bloot; eine alte -: een oude-vrijster, (pop.) een vaatje zuur bier; nackte -: (pik.) tijloos; I (*) -alaun, m.: zuivere aluin; -antiqua, vr.: (typ.) brevier-letter;-biene, vr.: (ins.) werkbij; -birne, vr.: maagdenpeer; -blei, o.: gedegen lood; -bogen, m.: (pik.) wilde druif, wilde wingerd; -erde, vr.: (schk.) zuivere aarde; -finger, m.: ringvinger; -gold, o.: gedegen goud; -haar, o.: (pik.) vrouwenhaar,(ook:) wilde gerst; -haring, m.: haring die nog geen kuit geschoten heeft, ijle haring; -honig, m.: maagdenhonig; -hopfen, m.: maagdenhop ; -marmor, m.: zuiver marmer; -nadel, vr.: speldje, kleine speld; -nelke, vr.: maagden-anjelier; -61,    o,: zuivere

olijf-olie; -quecksilber, o. (-quick, o.): zuiver kwikzilver; -schaft, vr.: maagdom; -schloss, o.: (ontl.) maagdevlies;-schwarm, m.: (voor het eerst uitvliegende) zwerm jonge bijën, (fig.) troep jonge meisjes; -schwefel. m.: zuivere zwavel; -wachs, m.: maagdenwas; -wein, m.: 1) ongeperste wijn, 2) wilde wingerd.

Jüng ferchen, o. fertje.

jungferi'ren [iel, w. o. h.: 1) de juffrouw spelen, de juffrouw uithangen;

2)    aan alle meisjes het hof maken.

jungferlich. bv. n.: maagdelijk,

meisjesachtig; (fig.) verlegen, bedeesd; (ook:) nuffig, zedig en benepen, (pop.) peperneutachtig; I -keit, vr.: (fig.) nuffigheid, (pop.) peperneutachtigheid.

Jnngfern. in Sam. (§) I -fieber, o.: vrijsterziekte, bleekzucht; -glas, o.: (min.) spiegelsteen; -haar, o.: Zie Jungferhaar; -hautchen, o,: (ontl.) maagdevlies: -kind, o.: 1) onecht kind, 2) eerstgeborene;-kloster,*o.: nonnenklooster; -knecht, ni.: saletjonker, meisjesgek, modegekje, kwibus; -krankheit, vr.: vrijsterziekte, bleekzucht; -kranz, m. (-kranzchen, o.): (fam.) maagdommetje; -lecker, m.: Zie -knecht; -milch, vr.:

gdenmelk; -narr, m.: Zie -knecht; -raub, m.: 1) maagdenroof, 2) schaking (ontvoering) van een meisje; -rauber, m.: 1) maagdenroover, 2) meisjes-schaker, ontvoerder van een meisje; -schrift, vr.:

(*) De niet onder Jungfer voorkomende samenstellingen zoeke men onder

Jungfern.

(§) De niet onder Jungfern voorkomende samenstellingen zoeke men onder

J ungfer.

juaiawwiiuj.

tin

ree

(-s; mrv. -):

Jutland;

Zie Jiite.

Jutte, vr.: (zeew.) jut; taube -: (zeew.) doove jut.

Juwel’, o. en m. (-es, -s; mrv. -e, of -en): juweel.

Juwelen, mrv,: juweelen; I -bürste, vr.: juweelen-borsteltje; -diebstahl, m.: diefstal van juweelen; -futter? o.: juweel-foedraal; -handel, m.: handel in juweelen; -handler, m.: handelaar in juweelen ;-kafer, m.: (ins.) juweel-tor; -kastchen, o. (-kist-chen, o.): juweelen-kistje,juweelen-doosje; -künstler, m.: juweelzetter, werkman-juwelier; -laden, m.: juweliers-winkel* -schmuck, m.: tooi van juweelen, (een) stel juweelen, parure; -uhr, vr.: horloge met diamanten.

Juwelier’, m, (-es,    -s;    mrv. -e):

juwelier; I -arbeit, vr.: juweliers-werk; -kunst, vr.: juweliers-vak; -laden, juweliers-winkel; -wage, vr.: juweliers-schaaltje.

Juwelie'rin, vr. (mrv. -nen): l)juwe-liersvrouw; 2) juwelierster.

Jux, m. (-es; mrv. -e): Zie Jults.

Jux'taposition", vr.: 1) naast elkander plaatsing; 2) uitwendige aanzetting.

(typ.) kolonel-letter; -schule, vr.: jonge-juffrouwensehool; -stand, m.: maagdelijke staat, ongehuwde staat; -zwinger, m.: 1) nonnenklooster, 2) jongejuffrouwen-kostsehool.

Jungfrau, vr.: maagd; die heilige (theo.) de Heilige Maagd; die - yon Orleans: (hist.) de Maagd van Orleans (Jung'frauenkloster, o.: nonnenklooster)!; Jung'fraulein, o.: jongejuffrouw, jong meisje; jung’fraulich, bv. n,: maagdelijk; Jung’fraulichkeit, vr.: maagdelijke onschuld; Jung’frauschaft, vr.: maagdom.

Jungheit, vr.: jonkheid, jeugd.

Jüng’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): jongeling.

Jüng’lings, in Sam. I -alter, o.: (de) jongelings-jaren; -blume, vr. (pik.) flu-weelbloem, duizendschoon; -hitze, vr.: (fig.) vuur der jeugd; -jahre, o. mrv.: jongelings-jaren; -verein, m.: jongelings-vereeniging, jongelings-genootschap.

Ijöiiftst, bw.: onlangs, onderlaatst;

I -hin, 1bw.: onlangs, onderlaatst; -verwi-chen, bv. n.: pas kort geleden.

Ijüngst, o. tr. (van jung;): jongst: das -e Gericht: (theo.) het Laatste Oordeel; der -e Tag: (theo.) de Jongste dag, de Oordeelsdag.

jüng'stens, bw.: onlangs,onderlaatst.

Ju ui, m. (-s): (de maand) Juni.

Ju nior, m.: junior, de jonge.

Ju’nius, m. (-): (de maand) Juni.

Jun’lce, vr.: (vaartuig:) jonk.

.lun'ker, m. (-s; mrv. -): jonker; (fig.) lid van den adel; (ook:) land-edelman; I -leben, o.: leven van een land-edelman; -massig, bv. n.: ridderlijk; -stand, m.: 1) stand van land-edelman, 2) kleine adel; -thum [t], o.: (fig.) aanmatigende trots van den kleinen adel.

jun'kerhaft, bv. n.: ridderlijk; jun-keri’ren [ie], w. o. h.: (fam.) banjeren, den banjer uithangen; jun’kerisch (jun’kerlich), bv. n.: ridderlijk; jun'kern, w. o. h.: Zie

.limkeriren.

Jun’ta, vr. (mrv. Jun’ten): junta.

Ju’pe, vr.: 1) zjaketje, jakje, (van eene japon:) lijf; 2) lijfje, keurslijfje, rijglijfje.

Jupiter, m. (-): (fab.) Jupiter; (schk.)

Ju'piters, in Sam. I -bart, m.: (pik.) huislook; -mond, m (-trabant, m., -satellit, m.): (str.) maan (satelliet) van Jupiter; -tempel, m.: tempel van Jupiter; -vogel, m.: Jupiters-vogel (de adelaar).

IJu'ra, vr. enk.: (adk.) Jura-geberg-te, (de) Jura; ju'rassisch, bv. n.: uit de

Jura.

IJu'ra, vr. mrv.: rechtsgeleerdheid,(de) rechten; - studiren [ie], in de rechten studeeren; I Jurament’, o. (-es, -e; mrv. -e): eedzwering, eed; Jurat’, m. (-en; mrv. -en): gezworene.

Jür gen, m. (-s): George, Joris.

juridisch, bv. n.: rechtsgeleerd (-e Fakultat: rechtsgeleerde faculteit; -es Kunstwort: rechts-term); Jurisdiktion', vr.: jurisdictie (rechtsgebied; rechtsbevoegdheid); Jurisprudenz', vr.: jurisprudentie (rechtsgeleerdheid; rechtspleging); Jurist’, m. (-en; mrv. -en): jurist (1. rechtsgeleerde ;    2. student in de rechten);

Juristerei', vr,: 1) rechtsgeleerdheid, 2) advokaten-vak, 3) spitsvondigheden-zoekerij, draaierij, rechtsverdraaierij; ju-ri’stisch, bv. n.: juridisch; Jury, vr. (mrv. Ju'ries): rechtbank van gezworenen, (de) jury.

Jus, o. (-; mrv. Jura): Zie mrv.Jura.

just, bw.: juist, precies. I Just, m.(-es): Justus (mansnaam), Jocelijn.

justiiici’reu [cie],w. b.: (rcht.) terechtstellen, het vonnis voltrekken aan; (adm.) verifiëeren (d. i. nazien en goedkeuren); Justifici'rung [cie],vr.: (rcht.)'terechtstelling, (adm.) verificatie.

Justi'ne, vr. (-ns): Justina; Justinian’, m.: (hist.) Justinianus; Justi’nus, m. (-): Justinus.

Justir' [Justier’], in Sam. I -feile, vr.: fijne vijl, pas-makende of op het juiste gewicht brengende vijl; -wage, vr.: goudschaaltje, weegschaal om nauwkeurig het gewicht te bepalen.

justi’ren [ie], w. b.: 1) pasmaken, 2) op het juiste gewicht brengen; Justi'rer [ie], m. (-s; mrv. -): 1) pas-maker, 2) op het juiste gewicht brenger.

Justiz', vr.: justitie (1. rechterlijkef macht; 2. rechts-macht, rechtspleging, htsbedeeling); I -amt, o.: gerechtshof; -beamte, m.: rechterlijk ambtenaar; -hof, m.: gerechtshof; -kanzlei', vr.: parket van den procureur-generaal; -kollegium, o.: gerechtshof; -kommissar, m.: procureur-generaal; -minister, m.: minister van justitie; -ministerium, o.: ministerie van justitie; -pflege, vr.: rechtspleging, rechtsbedeling ; -rath [t], m.: raadsheer in (lid van) een gerechtshof, rechter; -sache, vr.: justitie-zaak; -verweigerung, vr.: rechtsweigering; -wesen, o.: rechtswezen, justitie,

Jus tus, m. (-): Justus (mansnaam), Jocelijn.

Jii'te, m. (-n; mrv. -n): Jut (d. i. Jutlander); die Jü'ten: de Jutten, de Jutlanders; I Jüt'land, o. (-s): (adk.) Jüt’lander, m.

m.:

1£.

Kabaelie (Kaback'e), vr.: gemeene kroeg.

Kaba’le, vr.: 1) kabaal,lawaai, rumoer; 2) kuiperij, onderliandsch geknoei, geheime samenspanning, intrige.

Kabalen, vr. mrv. (van Kabale); - machen: Zie kabaliren; - macher, m.: intrigeerder, smeder van heimelijke kuiperijën.

kabali’ren [ie], w. o. h.: intrigeeren, kuipen (d. i. kuiperijën smeden), heimelijk

samenspannen,

Kabbala, vr.: (theo.) Kabbala der Joden (d. i. allegorische uitlegging van de Heilige Schrift; ook: verborgene wijs-

......j m. (-en; mrv. -en):

van de verborgene

begeerte); Kabbalist', kabbalist, kenner wijsbegeerte; kabbalistisch, bv. n.: kabbalistisch, kabbalistiek.

Kabbelei',

Kabbelei', vr.: twist, ruzie.

kab'beln, w. o. h.: (zeew.) kabbelen, klotsen; (spl.) weerover-dobbelen (als al de spelers een zelfde getal oogen geworpen hebben).

Kabel, vr.: 1) kaveling, afgedeelde hoeveelheid, afgedeelde partij; 2) (zeew.) kabeltouw, kabel; I -garn, o.: kabelgaren;

-gat, o.: bergplaats voor de scheepskabels, kabelgat; -kleid, o.: omkleeding van den kabel); -lange, vr.: kabels-lengte (d. i. 225 Nederlandsche ellen); -raum, m.: Zie -gat;

-seil, o. (-tau, o.): kabeltouw ; -telegramm', m.: kabel-telegram (per transatlantischen kabel); I -weise, bw.: 1) aan (in) kavelingen, bij gedeelten, 2) als een kabel geslagen of gerold.

Kabeljau', m. (-es, -s; mrv. -s):

(visch:) kabeljauw; I -fischer, m.: kabel-jauwvisscher; -leber, vr.: kabeljauws -lever; -rogen, m.: kuit van kabeljauw:

-thran, m.: levertraan.

ka'belu, w. o. h.: loten; w. b.: 1) aan kavelingen afdeelen, in kavelingen splitsen ; 2) seinen, telegrafeeren.

Ka bel uiig, vr.: kaveling.

Ka’bestan, m. (-s; mrv, -e): kaap-stand, windas.

Kabinett', o. (-es, -s; kabinet; Kabinett’s, in Sam. . -befehl, kabinets-order ; -frage, vr.: kabinets-quaestie; -minister, m.: lid van het kabinet, minister ; -rath [tl, m.: kabinetsraad, ministerraad; -siegel, o.: kabinets-zegel; -schreiben, o.: kabinetsbrief, kabi-nets-missive; -stück, o.: kabinets-docu-ment, kabinets-stuk, (fig.) kostbaar stuk, zeldzaamheid; -thürhüter, in.: kamerbewaarder van den minister.

Ka'biskraut, o.: (pik.) kabuiskool, witte kool,

Kabliau', m.: Zie Kabeljau.

kabol'zen, w. o. h.: leven maken.

Kabrio’le, vr.: Zie Kapriole.

Kabriolett', o. (-es, -s; mrv. -s, of -e): cabriolet.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

mrv. -e): (stk.)

Kabu'se, vr.: (zeew.) kombuis; (tig,) hokje.

Ka'buskraut, o.: Zie Kabiskraut.

Kach el, vr.: 1) tichelsteen, tegel; 2) aardenpot; (ins.) boomluis; eine alte -: (gem.) een oud rabat, eene oude totebel; I -form, vr.: tegelvorm; -ofen, m.: steenen kachel, porseleinen kachel.

Kacbelot’, m. (-es, -s; mrv. -e): cachelot, potvisch.

Kacike, m. (-n; mrv. -n): (hist.) Mexicaansch vorst, cacique; (vog.) ci-troenvogel.

Ikaek, bv. n.: (van jonge vogels:) kaal, nog niet vlugs.

IKack, gem.. in Sam. I -haus, o. : kakhuis, sekreet; -hauschen, o.: huisje, sekreet; -stuhl, m.: kakstoel.

Kack'e, vr.: (gem.) kak, stront, afgang.

kack'en, w. o. h.: (gem.) kakken. I -, w. b.: (haring:) kaken.

Kackerlake, m. (-n; mrv. -n): Zie

K akerlak.

Kada’ver, m. (-s; mrv. -): cadaver,

m.:

lijk.

Kadeuz', vr.: maatgeluid; (fig.) toonval, toonbuiging, cadans; (ook:) beweging op de maat; I kadenzi'ren [ie], w. o. h.: 1) welluidend afwisselen in toonval, 2) in de maat blijven, op de maat dansen.

Ka der, m. (-s; mrv. -): raam, lijst; (mil.) kader; (fig.) onderkin.

Kadett', m. (-en; mrv. -en): (mil.) kadet.

Kadet'ten, in Sam. I -haus, o.: ka-dettenhuis; -korps, o.: kadettenkorps; -schule, vr.: kadettenschool, militaire akademie,

kaduci'ren [ie], w. b.: vervallen-verklaren.

Ka'fer, m. (-s; mrv. -): (ins.) tor, kever; einen - haben: (pop,) de bokke-pruik ophebben, (ook:) een fermen snipper aanhebben, mooi dronken zijn, (ook:) muizenissen in het hoofd hebben; -art,vr. (-gattung, vr., -geschlecht, o.): torrensoort; -schröter, m.: schalebijter.

Kalf, o. (-es, -s): kaf; (fig. gem.) stront; I -ziegel, m.: gootpan, dakgoot-pan.    \

Kaffee, m. (-s): koffie; - brennen (- rosten): koffie branden, koffieboonen branden; I -base, vr.: (fam.) koffie-lurk-ster, koffie-tulkster; -baum, m.: koffie-boom; -bitter, o.: (schk.) caffeïne, koffie-bitter; -bohne, vr.: koffieboon; -braun, bv. n.: koffiebruin; -brenner, m.: koffie-brander; -brett, o.: koffieblad, schenkblad (presenteerblad) voor de koffie : -bruder, m.: (fam.) koffie-lurker, koffie-tulker; -erbse, yr.: kleine erwt; -farbe, vr.: koffie-kleur; -farbig, bv. n.: koffiebruin, van de kleur van koffie; -gerath

25

koffie-bitter,

Kahm

w. o. h.: met kaam er op.

Kalm, m. (-es, -s): Zie Kahm, I -, m. (-es, -s; mrv, Kah'ne): boot, schuit, (bij de wilden:) kano; I -bein, o.: (ontl.) enkel; -förmig, bv. n.: schuitvormig; -führer, m.: 1) schuitevoerder, 2) veerman ; -geld, o.: 1) veergeld, 2) schuite-

um

[_t], o. (-geschirr, o.): koffiegoed, schenkblad met servies voor de koffie; -haus, o.: koffiehuis; -kanne, vr.: koffiekan; -kessel, m.: koffie-ketel; -lampe, vr.: spiritus-lampje onder de koffiekan; -löf-fel, m.: lepeltje (bij een kop koffie); -maschine, vr : koffie-filtreer; -miihle, vr.: koffiemolen; -pauke, vr.: trommel om koffieboonen te branden; -pflanzung, vr. (-plantage, vr.): koffie-plantage; -satz, m.: koffiedik; -schalchen, o. (-schale, vr.): koffie-schoteltje, schoteltje onder een koffiekop; -schenk, m.: 1) koffiehuishouder 2) koffiebaas, koffieman (die eene koffie-nering doet, die voor den gaanden en komenden man koffie zet); -schenke, vr.: koffiehuis, 2) koffie-nering, huis waar koffie gezet wordt; -schütter, m.: Zie -pauke; -schwester, vr.: Zie -base; -seihe, vr. (-seiner, m.): koffie-filtreer; -sieder, m.: Zie -schenk no. 2; -tasse, vr.: koffiekop, koffiekopje; -teller, m.: Zie -brett; -tiegel, m.: Zie -pauke; -tisch, m.: koffietafel; -topf, m.: koffiepot; -trichter, m.: koffie-filtreer; -trommel, m.: 1) koffie-trommeltje, trommel om koffie in te bewaren, 2) Zie -pauke; -wirth [tl, m.:Zie -schenk; -wirthin [t], vr.: 1) koffiehuishoudster, 2) koffievrouw (die voor den gaanden en komenden man koffie zet); -zeug, o.: Zie -gerath.

Kaffein', o. (-s): (schk.) caffeïne.

Kaffer, m. (-s; mrv. -n): Kaffer; Kafferei', vr. (Kaffernland, o.): (adk.) Kafferland, Land der Kaffers.

Kaifetier*, m. (-s; mrv. -s): Zie Kaffeeschenk,

Kaüch (Ka licht, Ka’fig), m. (-es, -s; mrv. -e): kooi; I -voll, m.: kooi-vol.

Kalil’ler, m. (-s; mrv. -): viller, paardenviller; Kafillerei’, vr.: 1) villerij, vilkuil, villerswerkplaats, 2) villersam-bacht, villers-werk.

Kaftan, m. (-s; mrv. -e): kaftan.

kahl, bv. n. en bw.: kaal; (fig.) armzalig; - werden: kaal worden; - abge-schoren: kaalgeschoren; Einen - rupfen: (fig.) iemand kaalplukken; - bestehen: (fam.) kaal wegkomen, kaal van iets afkomen; eine -e Ausflucht: eene armzalige uitvlucht; eine -e Entschuldigung: eene armzalige verontschuldiging; l-bauch, m.: kaalbuik, visch zonder buikvinnen; -fleckig, bv. n.: (van weefsels:) met galen, met gleeën, met ijle plekken, (fig.) met kale plekken; -flügel, m.: (ins.) kalander, koornworm; -fuss, m.: (vog.) kaalpoot; -heit, vr.: kaalheid, (fig.) armzaligheid; -kopf, m.: kaal hoofd, (fam., vog. en drk.) kaalkop; -köpfig, bv. n.: 1) met een kaal hoofd, 2) met een kalen kop; -köpfigkeit, vr.: 1) kaalheid van hoofd, 2) kaalheid van kop; -kraut, o.: (pik.) tandkruid; -rücken, m.: (visch:) beef-aal; -wildpret, o.: (jag.) hinde.

, m. (-es, -s): kaam; kahmen, kamen; kah'mig, bv. n.: kamig,

voerders-loon; -knochen, m.: (ontl.) enkel.

kah'nen, w. o. h.: (fam.) Ibootje-varen.

Kalir, m. (-es; mrv. -e): 1) kaar, vischkaar; 2) tremel, molentrechter.

Kai, m. (-es, -s; mrv. -e): kaai, kade;

-gebühr, vr. (-geld, o.): kadegeld, kaai-

eld; -mauer, m.: kaaimuur; -meister, m.: havenmeester; -spesen, vr. mrv. (-zoll, m.): havengelden, kaaigelden.

kai'en, w. b.: (zeew.) overlangs brassen.

Kaiman, m. (-s; mrv. -s): (drk.) kaaiman.

Kaïro, o. (-s): (adk.) Cairo.

Kai'ser, m. (-s; mrv. -): keizer; auf den alten - borgen: (spr.) er maar op los borgen, schulden maken zonder te weten waarvan men ze betalen zal; (über) des -s Bart streiten: (spr.) vechten (twisten) om (over) des keizers baard (d. i. om of over eene nesterij);

I -apfel, m.: keizer-appel (eene appel-soort); -birne, vr.: boterpeer (eene peer-soort); -burg, m.: keizers-burcht, keizerlijk paleis; -geld, o.: keizerlijke munt, (inz.) Oostenrijksch geld; -gelb, o.: beste gele oker; -groschen, m.: (mtw,) keizers-grosje (5 a 6 centen Kederb); -gulden, m.: (mtw.) Oostenrijksche gulden; -haus, o.: keizerlijk huis, keizerlijke familie, keizerlijke dynastie; -krone, vr.: keizerlijke kroon, keizerskroon, (pik.) keizer-lelie, keizerskroon; -papier, o.: imperiaal-formaat (papiersoort); -pflaume, vr.: keizer-pruim, gele damast-pruim, (de) magnum bonum; -recht, o.: keizerlijk recht; -reich, o.: keizerrijk; -salat, m. (tnb. en kkk.) dragon, (bij salade:) toekruid; -schnitt, m.: (vlk.) keizerssnede; -schrift, vr.: (typ.) dessendiaan-letter; -schwamm, m.: (pik.) groote paddenstoel; -staat, m.: keizerrijk; -thaler, m. (mtw.) keizers-daalder; -thee, m.: keizer-thee; -thum [t], o. (-es, -s; mrv. -thümer [tl): 1) keizerrijk, 2) keizerschap, keizerlijke waardigheid; -titel, m.: keizers-titel, keizerlijke titel; -vogel, m.: (vog.) Nu-midische kraanvogel, (fig.) adelaar; -wahl, vr.: (hist.) verkiezing (het kiezen, het benoemen) van eenen keizer (door de keurvorsten); -wasser, o.: (schk.) sterkwater; -würde, vr.: keizerlijke waardigheid, (het) keizerschap; -zahl, vr.: (tijdr.) indictie, vijftienjarig tijdperk.

Kai'serin, vr. (mrv. -nen): keizerin; die verwittwete -: de keizerin-weduwe;

I kai’serlich, bv. n.: keizerlijk (die -en: de keizerlijken, de keizerlijke troepen);

I Kai’serling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) groote paddenstoel; I kai’sern, w. b.: (in Koningsbergen:) ontgroenen.

Kajü’te, vr.: kajuit.

Kajü’ten, in Sam. I -junge, m.: kajuitsjongen; -passagier, m.: kajuitspassagier.    ,    .    ,

Kakadu’, m. (-s; mrv. -s): (vog.) k ftkkotoG

Kakao', m. (-s): cacao; I -baum, m.: cacao-boom; -bohn, vr.: cacao-boon; -butter, vr.: cacao-boter; -hülse, vr.: cacao-schil; -nuss, w.: cacao-boon; -pflanzung, vr,: cacao-plantage; -schale, vr. (-schote, vr.): cacao-schil.

ein

uan-

m.:

mrv. -e): , bv. n.:

w. o. h.: pret maken. Kalescli'e, vr.: kales (een rijtuig). Kalfak'ter, m. (-s; mrv. -): 1) stoker;

v;m

ka'keln, w. o. h.: kakelen.

Ka'kerlak, m. (-es, -s; mrv. -en): albino, witte neger; (ins.) kakkerlak.

Kakograpliie', vr.: cacographie; I Kakophonie , vr.: cacophonie.

Kak tus, m. (-; mrv. -e): (pik.) cactus.

Kalebas'se, vr.: (pik.) kalebas.

Kalabre'ser, m. (-s; mrv. -): Cala-brees; Kalabre’serin, vr. (mrv. -nen): Calabreesche; Kala'brien, o. (-s): (adk.) Calabrië ; kalabri’sisch, bv. n.: Calabreesch, Calabrisch.

Kalander, m. (-s; mrv. -): (ins.) kalander, koornworm.

Ka lauer, m.: kwinkslag; ka'lauern, w. o. h.: kwinkslagen maken.

Kalb, o. (-es, -s; mrv. Kal’ber): kalf; - Mosis: (fam,) een kalf van een vent, een Joris goedbloed; das - auslassen (das - abtreiben): (spr.) dartelen, dollen, pret maken, lol hebben; der Kuh das - abfra-gen: (spr.) iemand uithooren, iemand het hemd van het lijf vragen; ein - ausmachen (ein - werfen: Kalber werfen): (spr.) kalven, kotsen, overgeven; mit fremdem -e pflügen (mit eines Andern -e pflügen): (spr.) met eens anders kalf ploegen (d. i. zich bedienen van hulp die aan een ander ten goede behoorde te komen); das - ins Auge schlagen (das - in die Augen schlagen): (spr.) iemand grof beleedigen; I -feil, o.: kalfs-vel (dem -felle folgen: fig.: het kalfsvel volgen, achter de trom loopen, soldaat zijn of worden); -fleiseh, o.: kalfsvleesch; -fleischklöschen, o.:kalfs-balletje, balletje van kalfsgehak; -fleisch-pastete, vr.: kalfspastei; -leder, o.: kalfsleder; -ledern, bv. n.: kalfs-lederen;-luchs,

m.: (drk.) los, lynx; -zeit, vr.: kalvertijd. Zie ook Kalber en Kalbs.

Kalbeken. o. (-s; mrv. -): kalfje.

Kal’be, vr.: vaars.

kal'ben, w. o. h.: kalven, een kalf ter wereld brengen. Zie ook kalbern.

Kalber, o. mrv.: kalveren; I -braten, m.: gebraden kalfsvleesch; -fang, m.: (jag.) stoot in de borst; -gekröse, o.: Zie Kalbs; -haft, bv. n.: kalfachtig; -kropf, m.: (pik.) wilde kervel; -preis, m.: kalfszwezerik ; -stoss, m.: kalfsschenkel; -zahn, m.: kalfs-tand, (bwk.) tandvormig werk.

Kalberei', vr.: (fam.) kinderachtigheid ; (ook:) uitgelatenheid, dartelheid.

k&lbern, w. o. h.: (fam.) kalven, kotsen, overgeven; (ook:) kinderachtige streken uithalen, zich kinderachtig stellen.

Kalbs, in Sam. I -auge, o.: kalfs-oog. (pik.) madeliefje; -augig, bv. n.: (fam.) met een paar kalfs-oogen, met uitpuilende oogen; -braten, m.: gebraden kalfsvleesch; -bröschen, o.: kalfszwezerik; -brühe, vr.: (kkk.) kalfs-nat, saus van het kalfsvleesch; (ook:) bouillon van kalfsvleesch; -brust, vr.: kalfsborst; -drüse, vr.: kalfszwezerik; -fuss, m.: kalfs-poot; -gehange, o. (-gekröse, o., -gelünge, o., -geschlinge, o.): omloop van een kalf; -naut, vr.: kalfs-vel; -hirn, o. enk.: kalfs-hersens (mrv.); -karbonade, vr.: kalfs-karbonade ;i -keule, vr.: kalfs-schenkel; -klöschen, o.: kalfsballetje, balletje van kalfsgehak; -kopf, m. (kkk.) kalfskop, (fig. iron.) schapekop, ezelskop, domme uil; -lab, o.: leb, kalfs-leb; -lunge,

vr.: kalfs-long; -magen, m.: kalfsmaag; -maul, o.: kalfs-bek, (pik.) kalfssnuit; -milch, vr:: kalfszwezerik; -nas e, vr.: kalfs-neus, (pik.) kalfssnuit; -nierenbraten, o.: gebraden kalfs-nierstuk; -pergament, o.: kalfs-perkement; -schale, vr.: halve kalfs-lenden; -scheibe, vr.: kalfsschijf; -schlagel, m.: Zie -keule; -schnitten, vr. mrv.: 1) kalfs-lapjes, 2) kalfskarbonaden;-stoss, m.: kalfsschenkel; -viertel, o.: voet (d. i. vierdegedeelte) van een kalf; -zahn m.: kalfstand.

Kaleedon, o. (-s): (adk.) Chalcedonië; Kalcedo'nier, m. (-s; mrv. -): Chalcedo-niër.

kalcini’ren [nie], w. b.: ealcineeren. Kaldauiien, vr. mrv.: pens (enk.); I -handler (-höke, -kramer, -sieder), m.: pcns-verkooper, pens-man; -handlerin (-hökin, -kramerin, -siederin), vr.: pensverkoopster, pens-yrouw; -markt, pens-markt, pens-hal.

Kalefak'tor, m. (-s; mrv. -fakto'ren): verwarmings-toestel.

Kaleidoskoi», o. (-es, s.; kaleidoscoop; kaleidosko’pisch kaleidoscopisch. kaleku'ter, bv. n.: of kalekiit’sebe, bv. n.: kalkoensch; - Hahn: kalkoensche haan; - Henne: kalkoen.

Kalen'der, m. (-s; mrv. -): kalender, almanak; das steht nicht in meinem -: (fig. fam.) dat is buiten mijn boekje, daar heb ik niets mee te maken;-machen: (fig.) zich met ijdele voorspellingen bezighouden, (ook:) luchtkasteelen bouwen; I -jahr, o.: kalender-jaar; -macher, m.: almanakken-maker, (fig. fam.) profeet die brood eet; -monat, m.: kalender-maand; -rechnung, vr.: tijdrekening, (oude of nieuwe) stijl, kalende] 2) oppasser; 3) verklikker.

Kalfat', in Sam. I-eisen, o.: breeuw-ijzer, kalfaat-ijzer; -hammer, m.: breeuw-hamer, kalfaathamer; -werg, o.: kalfaat-werk (gepluisd touwwerk om te kal-faten).

Kalfa ter (Kafa'terer), m. (-s; mrv. -): kalfateraar, kalfater, breeuwer; I -kalfa'tern, w. b,: kalfaten, kalfateren, breeuwen.

Kali’ber, m. (-s; mrv. -): kaliber; I -bohrer, m.: kaliber-boor; -massig, bv.n.: met het kaliber overeenkomend; -ring, m.: (art.) kaliber-ring; -stab, m. (-stock, m.): kaliber-stok, kaliber-passer.

kalibriren fbriej, w- b.: (geschut:)op het vereischte kaliber brengen, op de vereischte geschuts-wijdte boren.

Kalif', m. (-es, -s; mrv. -e): kalif; Kalifat', o. (-es, -s; mrv. -e): kalifaat; Kali'fenwürde, vr.: kalifaat, waardigheid kalif.

Kaliii’clien ( Kal in ken), m. (-s;mrv. -): (pik.) watervlicr; | -baum, m.: water-vlierboom.

Kalk, m. (-es, -s; mrv. -e): kalk; un-gelöschter -: ongebluschte kalk; - bren-nen: kalk branden; mit - bewerfen: (mtsl.) beraden, ten ruwste bepleisteren; mit -beweissen: (muren:) witten; i -ablagerun-

?e’

in.:

om

mrv.

em -er

gen, vr. mrv.: kalk-lagen, kalkformatiën ; -anstrich, m. (-anwurf, m.): (mtsl.)beraping, bepleistering; -arbeit, vr.: pleisterwerk; -artig, bv. n.: kalkachtig; -artigkeit, vr.: kalkachtigheid;5j -ascher, m.: looiku'

looiers-kalkkuip; -beere, vr.: bes van__

meelbloem; -bett, o.: 1) kalkput, plaats om kalk te blusschen, 2) looikuip; -beule, vr.: (hik.) eeltzweer, (ook:) vereelting; -bewurf, in.: (mtsl.) berapmg, bepleistering; -boden, m,: kalkgrond; -brennen, o.: (het) kalk-branden; -brenner, m.: kalkbrander; -brennerei', vr.: 1) kalkbranderij, 2) kalkoven; -bruch, m.: kalksteengroeve, kalk-groeve; -brühe, vr.: looi-saus, looikuip; -erde, vr.: kalkaarde; -erdig, bv. n.: kalkaarde bevattende; -fass, o.: 1) kalkton, 2) kalkkuip; -fels, m.: kalk-rots; -förmig, bv. n.: kalkachtig; -fuge, vr.: kalkvoeg; -gebirge, o.: 1) kalkgebergte, 2) kalkformatie; -grube, vr,: Zie    -haken, m.:

kalkkloet, roerstok voor de kalk; -haltig, bv. n.: kalkhoudend; -hut, m.: (iron.) witte hoed; -hütte, vr.: kalkbranderij; -krücke, vr.: Zie -haken; -kübel, (mtsl.) kalkbak; -lauge, vr.: kalkwater; -loch, o.:' Zie -bett; -löschen, o.: (het) kalkblusschen; -löscher, m.: kalkblusscher; -malerei’, vr.: (het) alfresco-schilderen, (ook:) fresco-schilderwerk; -mergel, m.: kalkmergel; -milch, vr.: witkalk, kalk te witten; -inühle, vr.: kalkmolen;-ofen, m.: kalk-oven; -roste, vr. (-rost, m.): kalksteen en hout om kalk te branden; -sand, m.: 1) kalkachtig zand, 2) onder kalk te mengen zand; -schaufel, vr.: kalkschop; -schiefer; m.: kalkachtige lei-steen; -sieb, o.: kalkzeef; -stein, m.: kalksteen; -theil [t|, m.: kalkdeel; -trog, m.: kalkbak; -tünche, vr.: Zie -milch; -wasser, o.: kalkwater; -weisse, vr.: Zie -milch; -wolle, vr.: vil-wol; -wurf, m.: (mtsl.) beraping.

Kalkantm. (-en; mrv. -en): orgeltrapper.

kalken, w. b.: kalken (met kalk bestrijken of doortrekken).

kalkicht, bv. n.: kalkachtig; I kak-kig, bv. n,: kalkig.

kalki’ren [ie], w. b.: calqueeren, kalkeeren.

Kalkül’, m. (-s): (gnk.)graveel-vorming.

Kalligraph’, m. (-en: mrv. -en): calligraaf, schoonschrijver; Kalligraphie’, vr.:    calligraphie, schoonschrijf kunst;

kalligra’phisch, bv. n.: calligraphisch.

DiaI Iiis. m. (-): eelt.

Kalm, vr.: (zeew.) windstilte.

Kalmank’, m. (-es,    -s): kalmink,

kalamink.

Kalmau’ser, m. (-s; mrv. -): (pop.) zemelzifter, zemelknooper; krentenkakker; doodvreter; menschenhater; I Kalmauserei’, vr.: zemelknooperij ; krentenkakkerigheid; doodvreterij; menschenhaterij; menschen-schuwheid; I kalmau’sern, w. o.: zemel-knoopen, zemelziften; krentenkakkerig zijn; als een doodvreter leven; menschen-schuw zijn.

kalmen, w. o. h.:    1) stil zijn;

2) dommelen, half in den dut zijn.

Kalmiik’, m. (-es, -s): kalmuk, haardoek.

Kalmii’ke (Kalmu’ke), m. (-n; -n): Kalmoek, Kalmuk; kalmü’kisch, bv. n. Kalmuksch, van de Kalmukken.

Kal'mus, m. (-): (pik.) kalmus, kalmoes.

Ikalt, bv. n. en bw. (kal’ter; kaltest): koud; (fig.) koel; (ook :) onverschillig; eine -e Aufnahme: eene koele ontvangst;

-    empfangen werden: koud (koel) ontvangen worden; Einen - lassen: (fig.) iemand koud laten, iemand niet warm of niet koud maken, hoegenaamd geen indruk op iemand maken; - bleiben (bei -em Blute bleiben): koelbloedig blijven, iets koelbloedig opnemen, zich niet warm (niet driftig, niet boos) maken; eine -e Küche: eene koude keuken, eene koude tafel, koude gerechten; ein -er Schlag: een donderslag zonder bliksem; Liebhaber: een minnaar zonder vuur. een minnaar zonder verliefdheid, een onverschillig minnaar; die -e Zone: (adk.) de koude aardgordel, de koude zone; ein -er Schweiss: het klamme zweet; das -e Fieber: de koude koorts; der -e Brand: (gnk.) het koudvuur; - hammern: koud smeden; Einen - machen: iemand koud maken, (fig.) iemand yan kant maken, iemand van het leven berooven; mir ist -: ik ben koud, ik heb het koud.

Ihalt, in Sam. I -beutel, m.: (tech.) koudbeitel; -blasig, bv. n.: moeielijk te smelten, onsmeltbaar; -blüter, m.: (drk.) amphibie, tweeslachtig dier; -blütig, bv.n.: (drk.) met koud bloed, (fig.) koelbloedig; -blütigkeit, vr.: koudheid van bloed, (fig.) koelbloedigheid; -bruch, m.: (van ijzer:) sprokkigheid, broosheid (brosheid); -brü-chig, bv.n.: sprokkig, broos (bros);-freund-lich, bv. n.: afgemeten vriendelijk; -herzig, bv.n.: koud van hart, ongevoelig; -herzig-keit,vr.: koudheid van hart, ongevoeligheid; -höflich, bv. n.: koel-beleefd; -lager, o.: stilstand van het werk (in eene zoutkeet); -meissel, m.: (tech.) koudbeitel; -pressen, o.: (het) koudpersen; -schale, vr.; (fig.) koude schotel (1. bier of wijn met brood er in; 2. fruit); -schlachter, m.: viller;

-    "schlagam’boss. m.: aanbeeld om koper koud te hameren, koperslagers-aanbeeld; -schmied, m.: 1) koperslager, 2) geelgieter; -sinn, m.: koelheid, onverschilligheid; -sinnig, bv. n.: koel, onverschillig; -sin-nigkeit, vr.: Zie -sinn.

Kal'te, vr.: koude; (fig.) koelheid, onverschilligheid (- erzeugend, bv. n.: koude teweegbrengend, fig. : verkoelend ; - grad,

m. : koude-graad, graad van koude); kakten, w. o. s. enh.: koud zijn, koud worden; kakten, w. b.: koud maken, bekoelen, (fig.) ontmoedigen, afschrikken; kalt'lich, bv.

n. : 1) koel, 2) kil; Kalt'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): koud (onverschillig) wezen, iem. die voor alles koel en onverschillig is.

Kalu’pe, vr.: (fam.) ellendig kot.

Kalvil’le, m. (-n; mrv. -n): (tnb.) rammel-appel, kalvijn.

KalvinV m. (-s): Calvinus, Calvijn ; Kalvinis’mus, m. (-): (kkl.) Calvinismus; Kalvinist’j m. (-en; mrv. -en); Calvinist; Kalvini’stin, vr. (mrv. -nen): Calvinistische; kalvini’stisch, bv. n.: Calvinistisch.

kam: Zie kommen.

Kamaldnlen'ser, m. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Camaldulenzer monnik; I -orden, m.: orde der Camaldulenzers.

Kaïiiasche, vr.: slobkous.

mrv, vr.:

sie-

sen,

Kameel', o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) vormden in de Cevennen); | -krieg, m.: kameel, kemel; (toestel om schepen over Camisarden-oorlog.

ondiepten te lichten:) kameel; (fig. fam.) Kamisol ’. o. (-es, -s; mrv. -e): kami-domkop, stommerik; I -bock, m.: (drk.) zool, borstrok, hemdrok kameel-antilope (uit Hindostan); -fliege, IKamin, m. (-es, -s; mrv. Kam’me): vr.: (ins.) sikkelvlieg, kameelvlieg;-führer,    1) kam;    ein weiter    -: eene kam    met wijde

m.: kemeldrijver, kameelenhoeder; -garn,    tanden;    ein enger    eene fijne    kam; alle

m.: kemelsgaren; -haar, o.: kemelshaar;    über einen - scheren: (spr.) allen over één

-hals, m.: kemels-nek, (fig.) langnek, ooie-    kam scheren; sie sind alle über einen -

vaars-nek; -haren, bv. n.: kemelsharen;    geschoren: (spr.) zij zijn allen met één

-hengst, m.: mannetjes-kameel; -heu, o.:    sop overgoten; der - schwillt ihm: (spr.)

(pik.) kemelshooi; -kuh, vr.: kameel-koe,    hij maakt zich dik, hij maakt zich boos:

wijfjes-kameel; -parder, m.: (drk.) kameel-    Einen über den - hauen (Einem eins auf

pardel, kameelpaard, giraffe; -spinner,    den - geben): (spr.) iem. op zijn voorman

m.:(plk.)vliegrenkruid, vlasdotter; -strauss,    zetten; 2) (van hanen en sommige vogels

m.: (vog.) Afrikaansche struisvogel; -stroh,    en vele    slangen:)    kam; (van    sommige

o.: (pik.) kemelshooi; -stute, vr.: Zie    vogels:)    kuif; (van paard en    koe:) nek

-kuh; -treiber, m. (-warter, m.): Zie    (van het paard ook: de) manen; (van

-fülirer; -ziege, vr.: (drk.) kameelgeit,    oesters:) baard; (van sleutels:) baard;

Angora-geit, Peruaansch schaap, lama. (van viool en gitaar:) kam; (van een tros Kamclopard , o. (-es, -s; mrv.-e): druiven of bessen:) steel; (van heuvels Zie Kameelparder.    bergen:) kam, berg-rug; (van een dijk:)

Kamelott', m. (-s): kamelot.    kruin; (van timmerwerk:) zwaluwstaart;

Ka'melziege, vr.: Zie Kameel-    (bij wevers:) kam; (van een kamrad: de)

tanden; (van vaatwerk:) bodemrand, bovenrand; (wpk.) helmversiering; (fig.) top. IKanim, in Sam. I -artig, bv. n.: kam-werkbank der bont

I    XX

achtig; -bank, vr.: ,,—_____

werkers; -blatt, o.: (wev.) kamblad, kam; -blume, vr.: (pik.) kamille ; -bohrer, m.: zwikboor; -braten, m.: georaaen runcier-rib; -brett, o.: Zie -bank en -hebei; -bruch, m.: scheuring in de kruin van eenen dijk; -bürste, vr.: kamborstel (om kammen schoon te maken); -deckel, m.:

m.:

vr.:

een

vr.:

ziege,

Ka'merad, m. (-es, -s of -en;

-en): kameraad; I Ka'meradschaft, kameraadschap.

Kameral', in Sam I -amt, o.: 1) departement van financiën, 2) betrekking (post, ambt) bij het departement van financiën; -sache, vr.: Lzaak van financiën; -verwaltung, vr.: beheer van de financiën, geldelijk beheer; -wesen, o.: financiewezen; -wissenschaft, vr.: kennis van het financie-wezen, staathuishoudkunde.

Kameralist', m. (-en; mrv. -en): financier, staathuishoudkundige; kamera-li'stisch, bv. n.: staathuishoudkundig; Ka-merali stik, vr.: staathuishoudkunde.

Kamille, vr.: (pik.) kamille.

Kamillen, in Sam. I -artig, bv. n.: kamilleachtig; -blume, vr.: kamillebloe-sem; -öl, o.: kamillen-olie; -thee, m.: aftreksel van kamillen (-thee trinken: kamillen drinken).

Kamin', m.(-es, -s; mrv.-e): 1) schoorsteen; 2) haard, hoekje van den haard;

I -aufsatz, m.: schoorsteenYersiering, raad op den schoorsteenmantel; -be m.: 1) schoorsteenvegers-bezem, 2) haard-stoffer; -brett, o.: sehoorsteenlijst, schoorsteenmantel; -ecke, vr.: hoekje van den haard; -feger, m.: schoorsteenveger; -feuer, o.: haardvuur; -geld, o.: (belasting:) schoorsteengeld; -gerath [tl, o.: haard-gerei (tang, schop, pook, enz.); -gesims,

o.: 1) kroonlijst boven den schoorsteen, 2) Zie -mantel; -gitter, o.: haardhekje; -kappe, vr.: schoorsteenkap; -mantel, m.: schoorsteenmantel, schoorsteenlijst; -platte, vr.: schoorsteenplaat; -röhre, vr.: schoorsteenpijp, (fig.) schoorsteen; -rost, m.: vuurrooster, haard-rooster; -russ, m.: schoorsteenroet, (schl.) roetbruin; -sehirm, m.: vuurscherm, haardscherm; -siins, m.: Zie -gesims; -spiegel, m.: schoorsteenspiegel; -stück, o.: (schl.)schoorsteenstuk: -stülpe, vr.: 1) trekplaat, 2) haardhekje; -teppich, m.: kleedje vóór den haard, haardkleedje; -thür, vr.: haard-deur; -winkel, m.: hoekje van den haard; -zange, haardtang.

Kamisar'den, m. mrv.: (hist.) Cami-sarden (een schimpnaam voor de Her-

en

eenen clijk:; -ourste, vr.: Kamoorstei (om kammen schoon te maken); -deckel, n*.. hoesje, overtrek, omkleedsel; -dose, vr.: kapdoos, toilet-aoos; -eidechse, vr.: (drk.) leguaan, kamhagedis, krophagedis; -eisen, o.: bikbeitel; -farn, m.: (pik.) watervaren; -fett, o.: manenvet, gesmolten paardenvet; -flosser, m.: visch met uitgetande vinnen; -förmig, bv. n.: kamvormig; -futter, o. (-futteral, o.): 1) kam-foedraal, kamhuisje, 2) kammendoos; -gras, o.: (pik.) kamgras; -haar, o.: 1) haar dat in de kam blijft zitten, 2) (van een paard: de) manen; -haken, m.: (ontl.) nekbeen; -hebei, (wev.) kamlichter, hefboom die de kam oplicht; -kafer, m.: (ins.) schalebijtcr; -lade, vr.: 1) kammen-lade, lade van een toiletje, 2) (wev.) aanslagkam; -lerche, (vog.) kuifleeuwerik; -litze, vr.: (zijdewe-vers-) kamkoord; -macher, m.: kammen-maker; -maschine, vr.: kam-machine, kaard-machine; -muschel, vr.: (schelpdier:) kam-mossel (-muschelstein, m.: versteende kam-mossel); -rad, o.: (wkt.) kamrad; -schach-tel, vr.: 1) kammendoos, 2) kamfoedraal, kamhuisje; -schaft, m.: steel van de kam (der zijde-wevers); -setzer, m.: kaarden-maker; -stab, m.: Zie -schaft;-strich, streek met de kam (Einem einen -strich geben: iemands haar uitkammen, tig.: iemands haar op de krul zetten, fig. fam.: iemand over den hekel halen, ook: iemand toetakelen); -stück, o.: (van geslacht rund:) nekstuk; -stürzung,

(van eenen dijk:) verzakking; -wolle, vr.: kamwol; -zahn, m.: tand van eene kam: -zwecke, vr,: klein spijkertje, tinnen spij-kertje.

Kainmchen, o. (-s; mrv. -): kammetje.

kam'meln, w. b.: voor de laatste maal kammen, fijnkaarden.

o. mrv.:

-sanger, m.:

m.:

eur

mrv. -): 1) the-voorzitter van

KaMMEK

890

KAMPFGrEFaHRTE.

kammen, w. b.: (haar:) kammen, uitkammen; (wol:) kammen, kaarden; Einen -: (fig.) iemand doorhalen, iemand kapittelen ; sich -, w. w.: zich kammen.

Küm mer, m. (-s; mrv. -): kammer, wolkammer, wolkaarder. Zie het vr.: Ka in in er in.

Kam mer, vr.: kamer\l. woon-, zit-of slaapvertrek; 2. plaats voor het buskruit, b. v. in een vuurwapen, in eene mijn die men wil laten springen, enz.; 3. bergplaats; 4. holte, b. v. van het hart; 5, algemeene rekenkamer; 6. kamer van afgevaardigden; 7. kamer der domeinen; 8. thesaurie); dunkele -: donkere kamer, camera obs-cura; - der Abgeordneten: kamer der afgevaardigden ; I -advokat, m.: advocaat-fiscaal; -amt, o.: 1) rekenkamer, 2) thesaurie, (uit een gemeente-raad:) dage-lijksch bestuur; -anwalt, m.: procureur-fiscaal; -archiv, o.: archief der kamer, griffie der kamer; -band, v.: (art.) kamerband (band of ring om de kamer van een kanon); -beamte,'m.: 1. ambtenaar bij de rekenkamer, 2. ambtenaar bij de kamer der afgevaardigden; -becken, o.: kamerpot, waterpot, (gem.) pispot, (iron.) nachtspiegel; -bediente m.: 1) kamerdienaar, 2) bediende (knecht) bij de kamer; -be-zirk, m.: werkkring (bevoegdheid, departement) van de rekenkamer; -bote, m.: t) bode bij de rekenkamer, 2) bode bij de kamer der afgevaardigden; -dame, vr.: hofdame; -degen, m.: gala-degen, pronk-degen; -diener, m.: kamerdienaar, lijfknecht; -direktor, m.: directeur van de kamer der domeinen; -dorf, o.: tot het domein behoorend dorp; -einkünfte, vr,; inkomsten van de domeingoederen; -fest, o.: feest (partij) ten hove; -fourier, m.: hof-foerier, boodschappen-loo^er van het hof; -frau, vr.: kamenier; -Iraulein, o.: hofdame ; -ganschen, o.: (fam.) kameniertje; -gebaude, o.: gebouw der kamer; -gefalle, 1) Zie -einkünfte, 2) emolumenten der kamer (Zie Kammer no. 5—8); -gericht, o.: 1) kamer van geschillen, 2) hoog gerechtshof; -graf, m.: (hist.) in-specteur-generaal over de mijnen; -gut, o.: kroongoed, domein; -heiduck, m.: soldaat van de lijfwacht te voet; -heizer, m.: lakei voor de vuren; -herr, m.: kamerheer (-herrnschlüssel, m.: kamerheers-sleutel; -herrnstelle, vr.: waardigheid van kamerheer); -husar, m,: huzaar van de lijfwacht te paard; -jager, m.: 1) jager van den vorst, 2) rattenvanger; -jungfer, vr.: kamenier; -junker, m.: page, edelknaap; -kasse, vr.: particuliere thesaurie (van den vorst); -kapelle, vr.: hofkapel (1. huiskerk, 2. de muzikanten); -katzehen, o.: (fam.) kameniertje; -knabe, m.: Zie-junker; -kollegium, o.: Zie Kammer no. 5 en no. 7; -kommissar, m.: commissaris van de rekenkamer; -koncert, o.: 1) kamer-concert, 2) concert ten hove; -konsulent, m.: Zie -anwalt; -kopist, m.: klerk bij de rekenkamer; -lakai, m.: kamer-lakei, kamerknecht; -latte, vr.: stut voor den wijnstok, (tnb.) lei-lat voor den druivenwingerd; -lehen, o.: domeinleen, domein in vruchtgebruik; -leute, m. mrv.: 1) hovelingen, 2) leden van de kamer (Zie Kammer no. 5 en no. 6); -madchen, o. (-magd, vr.): kamermeisje, tweedemeid;

-musik, vr.: 1) kamermuziek, 2) hofkapel (de muzikanten van den vorst); -musiker, m. (-musikus, m.) hof-musicus; -pachter, m.: pachter van den domeingrond; -portier, m.: kamerbewaarder; -prasident, m.: voorzitter van de kamer (Zie Kammer no. 5 en no. 6); -prokurator, m.: Zie -anwalt ; -rath [t], m.: lid van de rekenkamer; -sache, vr.: zaak van de rekenkamer; " : ~ hof-kamerzanger; -sangerin, vr.: hof-kamerzangeres; -schlüssel, vr.: 1) kamersleutel, 2) gouden kamerheers-sleutel, 3) (art.) draaibas-sleutel; -schreiber, m.: klerk bij de rekenkamer; -schuld, vr.: domeinschuld; -secretar, m,: secretaris van de rekenkamer; -spiegel, m.: (art.) prop; -stück, o.: (art.) steenstuk,draaibas ; -stuhl, m.: nachtstoel, stilletje; -styl, (muz.) kamerirstijl; -thür, vr.: kamerd (-thürsteher, m.: kamerbewaarder; ten hove: dienstdoende kamerheer,kamerheer van dienst); -tisch, m.: kamer-tafel (te klein voor eene zaal); -ton, m.: (muz.) kamertoon, (in orgels: het) lage register; -topf, m,: Zie -becken; -trauer, vr.: kleine hof-rouw; -tuch, o.: kamerdoek (zeker weefsel); -wesen, o.: financie-wezen; -wissenschaft, vr.: kennis van het financiewezen; -zahlmeister, m.: 1) rijks-betaal-meester, 2) thesaurier (van den vorst); -zofe, vr.: kamenier,

Küm’mercben, o. (-s; mrv. -): kamertje; -vermiethen [t]: boompje verruilen (een kinderspel).

Rammerei', vr.: 1) thesaurie; 2) waardigheid van kamerheer.

Kammerer, m. (-s; sauriër, 2) kamerheer, 3) de kamer; Kardinal" •: (kkl.) kardinaal-kamerling.

Kaïn 'mericli, o. (-s): (adk.) Kamerijk. *■

Kam'merin, vr. (mrv. -nen): kamster, wolkamster, wolkaardster.

Kam merling, m. (-es, -s; mrv. -e): kamerheer, (kkl.) kardinaal-kamcrling.

Kamm liiig, m. (-es, -s) of mrv. Kamm'linge:    kamwol, kammeling;

I Kamm'ïingsei'de, vr.: vloszijde, vlokzijde; Kamm'lingsworie, vr.: kamwol.

Kam mung, vr.: 1) kamming, (het) kammen; 2) (het) kaarden. Zie kammen.

Kamp, m. (-es ; mrv. Kamp’e): kamp, afgeheind grasveld; I -weide, vr.: (pik.) boschwilg.

Kampanje, vr.: (zeew.) kampanje,

Kam'pe, m. (-n ; mrv. -n): 1) kampioen, kampvechter; 2) everzwijn, (ook:) man-netjes-varken, beer.

Kampelei', vr.: gekibbel, geharrewar; I kam'peln, w. o. h. (en: sich kam’peln, w. w.): kibbelen, harrewarren.

Kampescli'eliolz, o.: campêche-hout.

Kampf, m. (-es; mrv. Kamp'fe): strijd, kampstrijd; einen - kampfen: eenenstrijd strijden; der letzte -: de laatste strijd, de doodstrijd; I -begier, vr. (-begierde, vr.): verlangen naar den strijd, strijdlust; -begierig, bv. n.: verlangend (begeerig) naar den strijd, strijdlustig, strijdzuchtig; -errungen, bv. n,: door strijd gewonnen, veroverd; -fertig, bv. n.: strijdvaardig; -gefahrte, m.: medestrijder, krijgsmakker,

-nenj: Candisch.

can-w. w.: cker:

vr.: zuur.

Ka nevas, m. (-; mrv. -se): kanefas; I -weber, m.: kanefas-wever.

Kangliiiru (Kaïigu ruli), m. (-s; mrv. -s): (drk.) springhaas, kangoeroe. Kanibale, m. (-n; mrv. -n): Zie

Kann*’ '

annibal.

Kaninclien, o. (-s; mrv. -): konijn, das mannliche -: het mannetjes-konijn; de rammelaar; das weibliche -: hetwijfjes-’    “    ¹    ---- 1 1“" — - ¹—’'nen-

wapenbroeder; -gehülfe, m.: helper in den strijd, (fig.) getuige (secondant) bij een tweegevecht of duël; -genoss, m.: Zie -gefahrte; -geprüft, bv. n.: in den strijd beproefd; -gesang, m.: strijdgezang, krijgslied; -geschrei, o.: krijgsgeschreeuw; -gesell, m.: Zie -gefahrte; -getümmel, o.: krijgsgewoel, vechtgewoel; -gewohnt, bv.

n. : aan strijden gewend, in den krijg gehard; -gier, vr.: Zie -begier; -gierig, bv. n.: Zie -begierig; -hahn, m.: (vog.) kemphaan, (ook:) vechthaan (voor hanengevechten), (fig.) vechtersbaas; das -jagen, o.: het jachtmaken op wilde beesten;-kunst, vr.: vechtkunst, worstelkunst; -lust, vr.: Zie -begier; -lustig, bv. n.: Zie -begierig; -platz, m.: 1) strijdperk, worstelperk, 2) vechtplaats, plaats van het gevecht, 3) slagveld (den -platz betreten: in het strijdperk treden); -preis, m.:

1)    voor den kampstrijd uitgeloofde prijs,

2)    prijs der overwinning; -recht, o.: 1) recht om te vechten, 2) wetten (mrv.) voor den kampstrijd; -richter, m.: kamprechter, scheidsrechter over den kampstrijd; -schwert, o.: strijdzwaard; -spiel,

o, : 1) steekspel, tornooi-spel, 2) prijskamp, wedstrijd, 3) spiegelgevecht, 4) gymnastisch spel, worstelspel; -übung, vr.: gymnastische oefening, oefening in de worstelkunst; -versucht, bv. n.: in den strijd gehard; -wart, m.: Zie -gehülfe.

kamp fen, w. o. h.: strijden, kampen, vechten, (fig.) worstelen; mit dein Tode -: met den dood worstelen; mit einem Uebel -: 1) met eene kwaal (met een ongemak) kampen, 2) een kwaad bestrijden, Zie Kampf.

Kamp fer, m. (-s; mrv. -): 1) strijd-voerder, strijder, vechter ; 2) kampvechter, kampioen; 3) prijsvechter, worstelaar, athleet; 4) (bwk.) impost, uitstekende rand of lijst.

Kamp fer, m. (-s): kamfer; | -baum, m,: kamferboom; -branntwein, m.: kam-ferbrandewijn; -erzeugend, bv. n.:kamfer-voortbrengend; -geist, m.: kamferspiritus; -haltig. bv. n.: kamferhoudcnd; -kraut, o.: kamferkruid; -öl, o.: kamfer-olie; -salz, o.: (schk.) kamferzout; -sauer, bv. n.: (schk.) karaferzuur; -saure, vr.: (schk.) kamfer-zuur.

Kampforid’, o. (-es,    -s): (schk.)

camphoride.

Kam’plier, m.: Zie Kampfer.

kampi ren [ie], w. o. h.: kampeeren.

Kamptschadale, m. (-n; mrv. -n): Kamtsjadaal; Kamtschada’lin, vr. (mrv. -nen): Kamtsjadaalsche ; Kamt'schatka, o. (-s): (adk.) Kamtsjatka.

Ka naan, o. (-s): (adk. bijb.) Canaan; Kanane'er, m. (-s; mrv. -), of: Kanani’ter,

m. (-s; mrv. -): Cananiet; Kanani’terin, vr. (mrv. -nen): Cananitische; kananitisch, bv. n.: Cananitisch.

Ka'nada, o. (-s): (adk.) Canada; Kana’dier, m. (-s; mrv, -): Canadiër; Kanadierin, vr. (mrv. -nen): Canadische; kana'disch, bv. n.: Canadisch,

Kanal', m. (-es, -s; mrv. Kana'le): 1) kanaal; 2) gracht; der -: het Kanaal (tusschen Engeland en Frankrijk); -insula'ner, m.: bewoner (of: inboorling) van een der eilanden in het Kanaal tusschen Engeland en Frankrijk.

Kanani'ter, enz.: Zie in Kanaan.

Ka'napee, o. (-s; mrv. -s): canapee, sofa.

Kana'rien, vr. mrv.: (adk.) Canarische eilanden ; I -bastard, m.: basterdkanaric-vogel; -baum, m.: kanarie-boom ; -tutter, o,: kanarie-voeder, kanarie-zaad; -gras (-glanzgras), o.: kanarie-gras, glansgras; -harz, o.: kanarie-hars; -hecke, yr.: broeikooi voor kanarie-vogels; -same, m : kanarie-zaad; -sekt, m.: wijn van de Canarische eilanden; -vogel m. (-zeischen, o.): kanarievogel; -zucker, m.: suiker van de Canarische eilanden.

kana rische In'seln, vr. mrv.: (adk.) Canarische eilanden.

Kanaster, m. (-s; mrv. -): kanaster.

Kanda're, vr.: gebit, paarde-bit.

Kan del, m. (-s; mrv. -n): 1) goot, riool; 2) wijnkan; bei - und Andel: (spr.) met wijntje en Trijntje; I -baum, m.: seringeboom; -blüthe [t], vr.: seringe-bloesem; -zucker, m.: kandij-suiker.

Kandela’her, m. (-s; mrv. -): kandelaber.

Kan’dia, o. (-s): (adk.) Candia; Kan'dier, m. (-s; mrv. -): Candiër, Can-dioot; Kan’dierin, vr. (mrv. -nen): Can-dische; Kandiot’, m. (-en; mrv. -en): Candiër, Candioot; Kandio’tin, vr. (mrv. Candische; kan'disch, bv. n.:

Kandidat', m. (-en; mrv. -en): candidaat; Kandidatur', vr.: candida-tuur.

kandi'ren [ie], w. b.: (suiker:) deeren, laten kristalliseeren (sich -, kristalliseeren); kandir'ter [ie] Zu kandij-suiker.

Kandis, in Sam. I -zucker, in.: kandijsuiker.

kan'disch: Zie in Kandia. Kaneel’, m. (-s): kaneel; I -kirsche, kornoelje; -saure, vr.: (schk.) kaneel-konijn, de voedster; I -bau, m.: konijr hol; -behaltniss [s], o.: konijnenhok; -berg, m.: konijnenberg; -eule, vr.: (vog.) nachtuil; -falie, vr.: konijnenval; -felle, o.: konijnenvel; -garten, m. (-gehage, o.): konijnenberg ; -haare, o, mrv.: konijnenhaar; -höhle, vr.: 1) konijne-gat, 2) konijnenhol; -jagd, vr.: konijnenjacht; -jager, m.: 1) konijnenjager, 2) (drk.) fret; -loch, o.: konijnegat; -warter,m.: opzichter over een konijnenberg, konijnenhouder; -wiesel, o.: (drk.) fret; -wolle, vr.: konijnevel, konijnenhaar.

Kanker, m, (-s; mrv. -)*• (ins.) spinnekop, spin; (pik,) stengel-bederf.

kann: Zie können.

Kann'chen, o. (-s; mrv. -): kannetje.

Kan’ne, vr.: kan; (als maat:) pint; (ook:) pints-glas; zu tief in die - gucken: (spr.) te diep in het glas (glaasje)

kijken; I -giesser, enz.: Zie in Kannen.

Kannen, in Sam. I -bürste, yr.: flesschenborstel; -deckel, m.: kandeksel, deksel van een pints-glas; -giesser, m.: tinnegieter (politischer -giesser, m.: staatkundige tinnegieter); -giesserei', vr.: (staatkundige) tinnegieterij; -giessern, w. o. h.: tinnegieten over staatkunde ; -glück, o.: 1) staartje (het onderste uit kan of kruik of flesch of glas), 2) lessching van den dorst, 3) eerste teug, eerste dronk; -kraut, o.: (pik.) kannetjes-kruid; o.: pint; -trager, m.: (pik.) kannetj kruid; -weise, bw.: bij de kan, bij ] pint; -zinn, o.: kanne-tin.

Kannevas, m.: Zie Kanevas. Kannibal', m. (-en; mrv. -en): kannibaal, menschen-eter; (fig.) bloeddorstig monster; kannibalisch, bv. n.: kannibaalachtig, (fig.) bloeddorstig, kannst: Zie können. kannte: Zie kennen.

Ka non, m. (-s; mrv. -s): (kkl.) canons (mrv.), wetten (voorschriften) der katholieke Kerk, (ook:) naamlijst van de door de Kerk erkende heiligen; (wsk.)

. canon;

voor

anon-

m. :

-schuss

van

me

-mass,

es-

het

regel, formule; (ty^.) canonletter,

(muz.) doorgaande fuga.

Kanonade, vr.: kanonnade, kanonvuur, beschieting met kanon.

Kanone, vr.: kanon, stuk geschut; (fig.) vuurmond; (fig.) rij-laars; (van een horloge-sleuteltje :) pijpje ; (bij schoenmakers:) laarze-schaft; (kim,) broekspijp. Kano‘nen, in Sam. I -ball, m.: kanonskogel; -bereich, m.: bereik van het geschut; -boot, o.: kanonneerboot;-bürste, vr.: (art.) wisscher; -donner, m.: gebulder van het geschut; -erreich, m.:

1) bereik van het geschut, 2) dracht van het geschut; -test, bv, n.: tegen de werking van het geschut bestand; -feuer, o.: kanonvuur; -fieber, o,: (iron.) kanonkoorts (das -fieber haben: bang zijn schieten); -futter, o.: (iron,) ki vleesch; -gut, o.: kanon-spijs, kanonmetaal ; -herd, m.: batterij ; -keiler, m.: kazemat; -kugel, vr.: kanonskogel; -ladung, vr.: kanons-lading; -lauf, m,: loop van een (het) kanon; -löffel, m.: laadlepel; -ofen, m.: ronde kachel; -park, artillerie-park; -pulver, o.: buskruit; -schiff, o.: oorlogsschip; -schlag, m.: (art.) buis, springbuis (van eene bom);

,    m.: kanonschot (-schussweite,

vr.:    kanonschots-afstand; innerhalb

-schussweite sein: binnen het bereik het geschut zijn); -stiefel, m.: rijlaars; -wischer, m.: (art.) wisscher.

Kanonier', m. (-es, -s; mrv. -e): kanonnier; I -kammer, vr.: kruitkamer; -boot, o. (-schaluppe, vr.): kanonneerboot.

kanonie ren : Zie kanoniren.

Kan on i ka li en, vr. mrv.: kanunniks-gewaad; Kanonikat', o. (-es, -s; mrv. -e): kanunnikschap, domheerschap; Kano-vr.: kanunnikschap, domheerschap ; Kano’nikus, m. (-; mrv. Kano'nici): kanunnik, domheer, koorheer.

kanoni ren [ie[, w. b.: kanonneeren, met kanon beschieton.

kano'niscli, bv. n.: canoniek; die -en Bücher: (bijb.) de canonieke boeken;

das -e Recht: (kkl.) het canonieke recht.

kanonisi'ren [siel, w. b.: canonisee-ren, heilig-verklaren ; Kanonisi'rung [siel, vr.: canonisatie, heilig-verklaring.

Kanonis sin, vr. (mrv. -nen): (kkl.) kanunnikes, stichtsdame.

Kanonist, m. (-en; mev. -en): ca-nonist.

Kant, in Sam. I -apfel, m.: kalvijn-appel; -haken, m.: klauw, trekhaak: -ring, m.: ijzeren ring met een haak; -rettig, in. : (pik.) rammenas; -zucker, m.: kandij-suiker.

Kanta re, vr.: Zie Kandare,

Kanta te, vr.: (muz. en dk,) cantate.

Kant ellen, o. (-s; mrv. -): kantje.

Kante, vr.: 1) kant, rand, boord, zoom; 2) (fijn weefsel:) kant (Zie Kanten).

kant'eln, w. o. h. en s., en w. b.: kantelen.

Ikan'ten, w. b,: 1) op zijn kant zetten ; 2) afkanten, kantig maken, kantig behouwen.

IKan’ten, vr. mrv.: 1) kanten, enz. (Zie no. 1 Kante); 2) kant; mit - besetzt: met kant gegarneerd; I -brett, o.: keuken-rek, pottenrek; -kleid, o.: met kant gegarneerde japon; -saum, m.: zoom van kant; -schnabler, m. mrv.: (vog.) kant-snaveligen; -tuch, o.: 1) kanten doek, 2) zakdoek met kanten randje; -zwirn, m.: kanten garen.

Kantliari'de, vr.: (ins.) Spaansche vlieg.

kantig, bv. n.: kantig.

Kantirie, vr.: kantielje.

Kanton’, m. (-es, -s; mrv. -e): kanton; in -e abtheilen [tl: in kantons indeelen ; kantonal', bv. n.: kantonaal; kantoni’ren [iel, w. o. h.: (mil.) kantonneeren, gekan-tonneerd zijn; Kantoni'rung [ie], vr.: (mil.) kantonnement.

Kantor, m. (-s; mrv. Kanto'ren): zanger, voorzanger; Kantorat', o. (Kan-torei’, vr.): 1) voorzangerswoning, 2) voor-zangcrschap, 3) troep koorknapen, (de) kinderen van het koor.

Kan'tscliu, m. (-s): kantsjoe (soort van Russischen knoet); kan tsjuen, w. b.: afstraffen (of: mishandelen) met den kantsjoe.

Kan zel, vr.: kansel, preekstoel; auf der - hangen bleiben: (fam.) op den preekstoel blijven hangen (d. i. de geboden laten gaan van een huwelijk, dat vervolgens afspringt); 1 -beredsamkeit, vr,: kanselwelsprekendheid; -betrach-tung, vr.: kanselrede, preek ; -deckel, m. (-himmel, in., -hut, m.): klankbord boven den preekstoel; -lied, o.: voorzang (eer de preek begint); -massig, bv. n.: preekstoelachtig, preekachtig; -pauker, m.: (iron.) opdreuner van preeken; -puit, m.: kansel-lessenaar; -rede, vr.: kanselrede, preek; -redner, m.: kanselredenaar; -sprache, vr.: preek-taal; -sprung, m.: (iron.) sprong door de ton, groote sprong (den -sprung thun: aanteekenen om te trouwen, zich in ondertrouw laten opnemen); -styl, m.: preektrant, preekstijl; -ton, m.: preektoon; -tuch, o.: kleed van den kansel-lessenaar; -uhr, vr.: zandglas (zandloo-per) op den preekstoel; -vortrag, m.:

m.:

hof

dun

m.:

o.: kaper-

KANZELLEI.

1) kanselvoordracht, kanselrede, 2) preektoon.

Kanzellei', vr.: kanselarij; I -amt, o.: kanselarij; -archiv, o.: archief der kanselarij ; -archivar, m.: bewaarder van het archief der kanselarij; -beamte, in.: ambtenaar bij de kanselarij; -bote, bode yan de kanselarij; -buchstabe, m : groote (dikke, vette) letter ; -dekret, o.: besluit van de kanselarij; -direktor, m.: directeur van de kanselarij; -gebühren, vr. mrv.: emolumenten voor de kanselarij ; -geist, m.: bureaucratie, ambtenaarsgeest, (iron.) geest van het pennelikkers-gild; -gericht, o. (-gerichtshof, m.): (gerechtshof) der kanselarij; -gut, o.: kanselarij-leen ; -hof, m.: Zie -gericht; -lehen, o.: kanselarij-leen; -rath ft], m.: raadsheer van de kanselarij; -schreiben, o.: missive (brief) van de kanselarij; -schreiber, m.: klerk bij de kanselarij; -schrift, vr.: (fig.) zeer groot en duidelijk schrift; -siegel, o.: zegel van de kanselarij; -styl, in.: kanselarij-stijl, ambts-stijl.

kanzelli’ren [ie], w. b.: doorhalen, rooieeren, te niet doen.

Kanzellist’, m. (-en; mrv. -en): klerk bij de kanselarij.

kanzeln, w. b.: van den preekstoel afkondigen; w. o. h.: preeken.

Hanzier, m. (-s; mrv. -): kanselier;

I -stelle, vr.: kanseliers-plaats; -würde, vr. '• waardigheid van kanselier.

Kanzlerin, vr. (mrv. -nen):kanse-liersvrouw.

Kaout’scliouk, m.:Zie Kaïitscliuk.

Kap, o. (-s; mrv. -s): (adk.) kaap, voorgebergte, landtong; das -: de Kaap (d. i.: das - der guten Holfnung: de Kaap de Goede Hoop); I -stadt, vr.: (adk.) Kaapstad; -wein, m.: Kaapsche wijn

Kapacitat’, vr.: capaciteit, bekwaamheid.

Kapaun', m. (-es. -s; mrv. -e): kapoen; I kapau'nen, w. b.: kapoenen, van teelkracht berooven; I Kaupau nenhaut, m.:    (bij handschoenenmakers:)

schapenleder:    Kapau’nenstein,

haansteen.

Kapell, in Sam. I -bezirk, m.: onder-hoorigheid van eene kapel; -meister, m.: kapelmeester, orkest-directeur.

Kapellan', m. (-s; mrv. -la’ne): (kkl.) kapelaan; Kapellanei', vr.: kape-laans-woning, 2) kapelaans-plaats, kape-laanschap.

Kapelleken, ó. (-s; mrv. -): kapelletje, kleine kapel.

Kapel'le, vr.: 1) kapel, bijkerk, hulpkerk; 2) kapel, van een outaar voorzien bijzonder gedeelte in eene kerk; 3) kapel, huiskerk in een paleis;

4) (muz.) kapel, korps muzikanten, muziekkorps; 5) (art.) kap (van een kanon);

6) (schk.) kapel, schaalvormige smeltkroes.

Kapel len, in Sam. I -asche, vr.: kapel-asch; -form, vr. (-futter, o.): gietvorm voor eene kapel; -gold, o.: kapel-goud; -pfründe, vr.: (kkl.) kapelaans-prebende ; -schlager, m.: kapellen-slager.

kapelli'ren [ie], w. b.: (schk.) ka-pelleeren.

IKaper, vr.: (pik.) kapper; | -brühe, vr.: kappersaus. Zie Kapern.

KAPLAK

IKa'per, m. (-s; mrv. -): (mar. en fig.) kaper, (ook:) kaperschip, (ook:) kaperkapitein; - ausrüsten : schepen voor de kaapvaart uitrusten; I -brief, m.: kaperbrief (-briefe ertheilen [ t]: kaperbrieven uitgeven); -schiff, schip.

Kaperei’, vr.: kaperij, (het) kapen, (de) kaapvaart; auf - auslaufen: ter kaap gaan varen; - treiben: ter kaap varen.

Ikapern, w. b.: kapen, buitmaken, prijsmaken, voor goeden buit verklaren.

IKa’pern, in Sam. I -brühe, vr. (-sauce, vr.): (kkk.) kappersaus; -staudc, vr. (-strauch, m.): kapperstruik; -tunke, vr.: kappersaus.

kapiniren Lnie], w. b.: Zie kapau-

11 o II.

Kapital', o. (-s; mrv. -er): (bwk.) kapiteel; (bij boekbinders:) steekband.

Ikapital', bv. n.: kapitaal. I -, o. (-es, -s; mrv. -e of -ta'lien): kapitaal; tqdtes [totes] -: dood (d. i. renteloos) kapitaal; zum - schlagen: bij het kapitaal voegen. Zie ook Kapital.

IKapital', in Sam. I -buchstabe, m.: groote letter, hoofdletter, kapitale letter; -konto, o.: (kph.) kapitaal-rekening; -hirsch, m.: (jag.) groot oud hert; -linie, vr.: (mil.) hoofdlinie ; -rechnung, vr.: kapitaal-rekening; -stock, m.: fonds-ka-pitaal; -verbreehen, o.: kapitale misdaad, misdaad waarop de doodstraf (of: de zwaarste straf) staat.

Kapital'chen o. (-s: mrv. -) : (typ.) klein-kapitaal.

Kapita'lien, o. mrv.: kapitalen, geldsommen; I -steuer, vr.: belasting op het kapitaal, belasting op het (inz. grond-) bezit.

kapitaliseren [sie], w. b.: kapitali-seeren; I Kapitalist', m. (-en ; mrv. -en): kapitalist, kapitaal-bezitter.

Kapitan', m. (-s; mrv. -e of -s)-."kapitein.

Kapi'tel, o. (-s; mrv. -): hoofdstuk, kapittel; (van eene orde:) kapittel; Einem das - lesen: (fig-) iemand kapittelen: I -fest, bv. n.?: bijbelvast, ervaren in de Heilige Schrift (-fest in: fig.: knap in, ervaren in); -haus, o.: kapittelhuis; -herr, m.: kapittelheer; -schluss, m.: besluit van het kapittel; -stube, vr.: kapittelkamer.

kapi'teln, w. b.: in hoofdstukken af-deelen; Einen -: iemand kapittelen.

Kapi ’tels, in Sam. I -herr, m.: kapittelheer.

Kapitol', o. (-s): (hist.) Kapitool; kapitoli'nisch, bv. n.: kapitolijnsch; Ka-pito'lium, o. (-s): Kapitool.

IKapitular', m. (-s; mrv. -e): kapittelheer ; I -herr, m.: kapittelheer.

IKapitular', o. (-s; mrv. -la'rien): verzameling van oude wetten.

Kapitulation', vr.: capitulatie (Ka-pitülations'zeit, vr.: hist.-mil.: diensttijd, tijd waarvoor men zich verbonden heeft); kapituli’ren [ie], w. o. h.: capituleeren, (hist.-mil., ook:) zich verbinden om nog langer te dienen, opnieuw dienst nemen.

Kaplaken, o. (-s): (kpv.) kaplaken.

Kaplan', m.: Zie Kapellan.

m. mrv :

v. n.: met een vlies om-

ver-

-bischof, m.: kardinaal-bisschop; -fink, m.:

-kammerling, m.: kardi-den Paus); -tugend

Kapot', o. (-s): (spl.) kapot; I kapot’, bw.: (spl.) kapot.

Kapp, in Sam. I -fenster, o.: dakvenster, zolderraam; -hahn, m.: kapoen; -kragen, m:: kap; -laken, o.: (kpv.) kaplaken; -loch, o.: dakvenster, zolderraam; -messer, o.: hakmes; -zaum, m.; (rs.) neus-nijper; -ziegel, m.: (mtsl.) vorstpan.

Kappado'leien, o. (-s): (adk.) Cappa-docië; -cier, m. (-s; mrv. -): Cappadociër; -cierin, yr. (mrv. -nen): Cappadocische; -eisch, bv. n.: Cappadocisch.

Kappchen, o. (-s; mrv. -): kapje; (pik.) papenhout; Aemtchen bringen -: (spr.) alle postjes (alle baantjes) leveren hunne voordeeltjes op.

Rap pe, vr.: kap (i. a. b.); (fig.) pet; jedem Karren gefallt seine (spr.) elke zot heeft zijne marot; gleiche Brüder, gleiche -n: (spr.) gelijke monniken, gelijke kappen, waar men mee verkeert wordt men mee geëerd; -n machen keine Mönche: (spr.) het zijn allen geen koks, die lange messen dragen.

IKap'pen, vr. mrv.: kappen, (fig.) petten; Zie het enk. Kappe; I -eisen, o.: ijzeren beslag; -gebiss, o : (rs.) kaproen, neus-nijper; -förmig, bv. n,: kapvormig; -gras, o.: onkruid; -hütlein, o.: (pik.) bloedlelie, Turksche lelie; -macher, m.: kappenmaker, (fig,) pettenmaker; -mantel, m.: mantel met eene kap; -mönch, m.: Capucijner monnik; -mundstück, o.: (rs.) kaproen, neus-nijper; -nonne, vr.: Capucijner non, (vog.) kappertje, gekuifde duif; -pfeffer, m.: Guinea-peper; -stiefel, kaplaarzen; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif.

Ikap'pen, w. b.: (boomen:) kappen, toppen, snoeien, (ook:) omhakken, vellen; (kreupelbosch, tot brandhout:) kappen, hakken; (scheeps-masten en kabels;) kappen, af kappen; (hanen:) snijden, van teelkracht berooven; (kippen:) treden (hetgeen de haan doet); (valken:) eene kap opzetten; (laarzen:) van eene kap voorzien; (kleederen:) lappen of een lap zetten op; (kousen:) van hielvoering voorzien; (menscheh:) eene kap opzetten, (fig.) met eene pet in het aangezicht slaan, (ook :) veteren, doorhalen, op zijn (op haar) voorman zetten: I sich -, w. w.:

1) kibbelen, kijven, twisten, 2) vechten, elkander afranselen.

Kap per, m. (-s; mrv. -): 1) boomen-snoeier; 2) (bij de walvischvangst:) speksnijder. I -, vr.: Zie vr. Kaper.

Kap pis, m. (-s): (plkT) kabuiskool;

I -kraut, o.: kabuiskool.

Kaprio'le, vr.: bokkesprong, kromme sprong,

Kap’sel, vr.: (pik.) zaadhuisje, zaad-vlies; (fig.) kapje; (ook:) omkleedsel, omhulsel, blikken bus, enz.; I -artig, bv.n.: vliesachtig; -kunst, vr.: perspomp;-staar, m.: vlies op den oogappel; -tragend, bv.n.: Zie kapselig.

kap'selig, b kleed, in een vlies besloten.

kap’sen, w. b.: (fam.) kapen, briezelen; (pop.) gappen.

Kapuci'ner, m. (-s; mrv.-): Capucijner monnik; | -kappe, vr.: monnikskap; -kloster, o.: Capucijner klooster;-kresse,

vr.: (pik.) Oostindische kers; -kutte, vr. : monniks-pij; -orden, m.: Capucijner orde; -predigt, vr.: Capucijner preek, (fig.) makelijkc boetpredicatie,

Kapuci'nerin, vr. (mrv. -nen): Capucijner non.

kapuf, bv. n. en bw.: kapot; I -rock, m.: jas met eene kap, (mil.) kapot-jas.

Kapu’ze, vr.: 1) kapoets-muts; 2) monniks-kap.

Karabi'ner, m. (-s; mrv. -): karabijn;

I -haken, m.: bandelier-haak; -schuh, m.: karabijn-rust.

KaraMnier', m,' (-s; mrv. -s of -e): karabinier.

Karaf Te, vr. (Karaffi’nc, vr.): karaf.

Kara'ke, vr.: (vaartuig:) kraak.

Karaf, o. (-es, -s; mrv. -e): karaat; -gewicht, o.: karaatgewicht.

Karau'sclie, vr. :(visch:) steenkarper.

Karava'ne, vr.: karavaan; I Kara-vanserei', vr.: karavanen-herberg.

Kara veile, vr.: (vaartuig:) karveel.

Karbafsche, vr.: karwats; I karbat’-schen, w. b.: (fam.) karwatsen, met de karwats ranselen; (fig.) ranselen, afranselen ; I Karbat’schenhieb, m.: slag (klap) met de karwats.

Kar be, vr.: (pik.) karwij; I Kar’ben-kraut, o.: (pik.) duizendblad.

Karbona de, vr.: karbonade.

Karbonaris'nms, m. (-): carbona-rismus; (fig.) geheime genootschappen (mrv.); Karbona’ro, m, (-s; mrv. Karbona'ri): Carbonaro, (fig.) lid van een geheim genootschap.

Karbimkel, m. (-s; mrv. -): karbonkel (1. een edelgesteente; 2, eene roode puist).

Kar eer, m. (-s; mrv. -): kerker, gevangenis.

Karcb, m. (-es, -s; mrv. -e): kar.

karck’eln, w. o. h.:    1) snorken;

2) reutelen.

Karch’er, m. (-s; mrv. -): karreman.

Kardamo'me, vr.: (pik.) kardemom; (pha.) kardemomzaad.

Kardat’sclie. vr.: 1) kaarde, kaard; 2) roskam; I kardat’schen, w. b.: 1) kaarden, (wol) kammen; 2) roskammen;

I Kardat'scher, m, (-s; mrv. -): 1) kaar-der, (wol)kammer: 2) roskammer; Kar-dat'scherin, vr. (mrv. -nen): kaardster.

Kar'de, vr.: kaarde, kaard. Zie Karden.

Kardeel', o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) kardeel, hijschtouw.

Kardeele, vr.: (kph.) traanton, traanvat.

Ikar'den, w. b.: kaarden, (wol) kammen.

IKar'den, in Sam. I -distel, m.: (pik.) kaardebol, kaarddistel; -kreuzholz, o.: kaardhout.

kardinal', bv. n.: kardinaal, voornaam, hoofd-. I Kardinal', m. (-s; mrv. -na'le): (kkl.) kardinaal; (vog.) kardinaal;

(yog.) kardinaal;

naal-kamerling (van aen raus); -tugena, vr.: hoofddeugd; -vogel, m.: (vog.) kardinaal; -winde, m. mrv.: hoofd-windstreken; -zahl, vr.: (tik.) hoofdgetal, telwoord van hoeveelheid.

vr.:

o.: ge

(mrv. -nen):

in. :

eer en.

m.:

Rarclinals', in Sam. I -blume, vr.: (pik.) purperbloem, kardinaalsbloem; -hut, m.: kardinaalshoed; -kollegium/o.:collegie van kardinalen, heilig collegie; -würde, kardinaals-waardigheid.

Rar dohenedik ten, (m. -s; mrv. -): (pik.) gezegende distel; I -kraut, zegende distel.

Kardu'se, vr.: (art.) kardoes; I -papier, o.: kardoes-papier.

Rarecli’el, vr.: (vog.) zwarte kraai.

Rarenz’-Jalir, o.: jaar gedurende hetwelk de bezitter van een beneficie (of van een ambt) verstoken is van zijne bezoldiging.

karessiren [ie], w. b.: 1) liefkoozen;

2) verkeeren over, vrijën met, geëngageerd zijn met.

Raret'scliiUl'kröte, vr.: (drk. en fig.) schildpad.

Rarfang’el, m.: (in graan:) roest.

Karfiol , m. (-s; mrv. -e): bloemkool.

Rarfun'kel, m.: Zie Karbunkel.

karg, bv. n.: karig; I -heit, vr.: karig-

Kar'ga, vr.: scheeps-lading; | Karga-dor', m. (-S; mrv. -e): cargadoor.

kar’gen, w. o. h : karig zijn.

karg/lich, bv. n.: karig; I -keit, vr.: karigheid.

Rarikatur, vr.: cancatuur ; I-maler,

m. : caricatuur-schilder,

Rarikatu renmaclier, m.: carica-turenmaker, caricaturen-teekenaar.

Rarikaturist', m. (-en; mrv. -en): caricaturen-teekenaar.

Rai’1, m. (-s): Karei; - der Grosse: (hist.) Karei de Groote. Zie Rarls.

Rarl’clien, o. (-s): Kareltje.

^ Rarlino, m. (mrv. -s): (mtw.) carolien.

Rarlovinger, m. (-s; mrv. -): (hist.) Carlovingiër; Karloving'erm, vr. (mrv. -nen): Carloyingische; karlovmg'isch, bv.

n. : Carlovingisch.    , .

Rarls, in Sam. I -kirsche, vr.: kornoelje; -vogel, m.: (vog.) blauwborstje; -zepter, o.: (pik.) luiskruid.

Rar luk. m. (-s): (kph.) vischlym; (ook): raapzaad.    ......

Rarmeli ter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Carmelieter monnik; I -nonne, vr.: Car-melieter non; -wasser, o.: Carmelieten-water (fr. eau des carmes).

Rarmeli'terin, vr.

(kkl.) Carmelieter non.

Rarmesin’, z. n. o. (-s) en bv. n.: karmozijn; I -farbe, vr.: karmozijnkleur, karmozijnrood; -farbig, bv. n.: karmozijnrood; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: karmozijnrood.

Karmin , m. (-s): karmijnrood, karmijn, hoogrood: blauer -: blauwe karmijn, ceruline; I -birne, vr.: karmozijnpeer; -hanfling, m.: (vog.) roode vlasvink; -pulver, o.: karmijnpoeder; -roth |t], z. n.

o.    en bv. n.: karmijnrood.    .

karmosi'ren [ie], w. b.: einen Stem

een edelsteen zetten met een aantal kleinere er omheen.    .

Rar muss, m. (-es ; mrv. -e): klokhuis (van een appel).

Rar'naval, m. (-s; mrv. -s): carnaval, vasten-avond, (pop.) vastel-avond.

Rarneol', m. (-s; mrv. -e): (min.) kornalijn.

Rarniess', o. (-es; mrv. -e): (bwk.) kornis, kroonlijst; I -hobel, m.: lijste-schaaf.

karnif'feln, w. b.: Zie karnufteln.

Rarniol', m.: Zie Rarneol.

Rarn'tlien, o. (-s): (adk.) Carinthië Karn'ther (Karn'thner), m. (-s; mrv. -): Carinthiër; Karn’therin (Karn'thnerin), vr. (mrv. -nen): Carinthisehe; karn thisch, bv. n.: Carinthisch.

karnuf'feln, w. b.: (pop.) karnuflelen, knuffelen.

Ra'ro, o.: ruit; (in het kaartspel:) ruiten; I -könig, m.: ruitenheer.

Ra rol in , m. (-s; mrv. -e): (mtw.) carolien.

Raroli'ne, vr. (-ns):    1) Carolina

(vrouwennaam); 2) wetboek van Karei den Yijfde.

Rarolinger, m. (-s; mrv. -): (hist.) Carolinger; karoling isch, bv. n.: Carolin-gisch. Zie Rarlovinger.

Rarotte, vr.: karot (rol gesponnen tabak); Karot’tentabak, m.: tabak in karotten.

Rarpatlien, vr. mrv.: (adk., de) Car-pathen, (het) Carpathische gebergte; kar-pa'thisch, bv. n.: Carpathisch.

Rarpchen, o. (-s; mrv. -): (visch:) karpcrtje, kleine (of: jonge) karper.

RarpTen, o. (-s; mrv. -): (visch:) karper; einen - reissen: een karper schoonmaken (van zijn ingewand ontdoen); I -be-halter, m.: 1) karperkaar, 2) karpervijver; -brut, vr.: broedsel jonge (pas uitgebroeide) karpertjes; -halter, m.: Zie -belialter; -karausche, vr.: steenkarper, basterdkar-per; -kraut, o.: (pik.) duizendblad; -sprung, m.: karpersprong (den -sprung machen: plat op den buik te land komen); -stein, karpersteen; -teich, m. (-weiher, m.). karpervijver; -zunge, vr.: pinnetje, stiftje.

Rarpie’, vr.: (hik.) pluksel; I -bausch-lein, o.: (een) wiekje pluksel; -walzer,m.: pluksel-compres.

karpi’ren [ie], w. b.: (fam.) vitten, hakken, hekelen, hakket

Rarpolitli', m. (-en; mrv.-en): (min.) karpersteen.

Ra^pol©g;,, m. (-en; mrv.-en): vruchtenkenner; Karpologie’,vr.: vruchtenkun-de, vruchtenleer.

Kar’re, vr.: 1) kar; 2) kruiwagen;

3) kruiwagen-straf: Einen zur - verurthei-len [t]: iemand tot den kruiwagen (tot de kruiwagen-straf) veroordeelen.

IKar’ren, m. (-s; mrv. -): Zie Karre; es ist ein angelegter - (es ist ein ange-stellter -): (spr.) het is eene doorgesto-kene kaart; den - in den Koth [t] fahren oder schieben: (spr.) den boel !in het riet sturen; den - stehen lassen: (spr.) den boel ongeredderd laten; I -bauer, m.:

1)    karreman, 2) kruier; -baum, m.: Zie -gabel; -büehse, vr.: (jag.) trapganzenroer, (art.) orgelbatterij; -führer, m.: karreman; -gabel, vr.: 1) disselboom eener kar, 2) boom (een der twee handvatsels) van een kruiwagen; -gaul, m.: karre-paard; -geleise, o.: karre-spoor; -gestell, o,: onderstel eener kar;-kasten, m,: (typ.) pers-slede; -laufer, m.: kruier; -macher,

x 1) karrenmaker, wagenmaker,

2)    kruiwagenmaker; -rad, o.: 1) karre-wiel, 2) kruiwagenwiel; -schieber, m.:

kruier; -seil, o.: karretouw; -strafe, vr.: kruiwagenstraf; -strafling, m.: tot kruiwagenstraf veroordeelde; -tuch, o.: huif (over eene kar); -wagen, in.: handwagen, handkar.

Ikar'ren, w. b.: 1) in (op) eene kar vervoeren; 2) kruien; über den Haufen (fig.) overrijden met eene kar of met een handwagen. I -, w. o. h.: 1) met eene kar rijden, 2) met een kruiwagen rijden, 3) in den kruiwagen loopen (als straf), 4) (fig. fam.) voortsukkelen,

Karrio'le, vr.: overdekt karretje, kiereboe, huifkar,

Karr ner, m. (-s; mrv. -): 1) karre-man; (fig.) aschman, asch-ophaler, vuilnisman, vuilnis-ophaler; 2) kruier.

Karrosei (Karrusel', Karrussel'), o. (-s; mrv. -s of -e): (hist.) ridderspel, carrousel; (fig., het) ringrijden; (fig, fam.) draaimolen, mallemolen.

Karst, m. (-es; mrv. -e): houweel, hak, schoffel; karst'en, w. b.: met de hak bewerken, schoffelen.

Kartat'sclie,

durchschauen : (fig.) in het geheim zijn; I -bild, o.: prentje op eene kaart (heer, vrouw of boer); -blatt, o.: kaarteblad, (eene) kaart; -fabrik, vr,: kaartenfabriek; das -geben: het kaartgeven; -geld, o.:

1)    kaartgeld, geld van het kaartspel,

2)    inzet der kaartspelers, 3) pot van het kaartspel; -haus, o.: 1) kaartenhuis (ook fig.), 2) (fig.) luchtkasteel; -könig, m.: heer (een der prentjes in het kaartspel), (fig.) schijn-koning, koninklijke stroo-pop; -kunst, vr. (mrv. -künste): kunstje (kunststukje) met de kaart; -künstler, m.: goochelaar met kaarten, vertooner van kunstjes met de kaart; -macher,

1) kaartenmaker (Zie Karte), 2) fabrikant van speelkaarten ; -macherei', kaartenmaker!j; -maler, m.: kaar-tenkleurder; -malerei', vr.: (het) speel-kaarten-kleuren ; -papier, o.: kaarten-papier, bordpapier, karton; -presse, vr.: kaartenpers; -sammlung, vr.: verzameling (land-, zee-, hemel-) kaarten, atlas; -schlag, m,: handbehendigheid om valsch te s

mrv.

pik:

vr.: (art.) kartets ; -n, mrv.: schroot (enk.); mit -n geladen: met schroot geladen; mit -n schiessen : schieten (vuren) met schroot.

Kartatsclien, in Sam. I -büchse, vr.:    1) schrootbus, 2) kardoeskoker;

-feuer, o.: schrootvuur; -futteral, o.: kardoeskoker; -kasten, m.: schrootbus; -kugel, vr.: kartetskogel; -schuss, m.: schot met schroot.

Kartau’ne, vr.: Zie Kartliaune.

Kartause en Kartauser. Zie Kartli....

Kart ellen, o. (-s; mrv. -): kaartje.

Zie Karte.

Karte, vr.: kaart (i. a. b-: speelkaart; landkaart; zeekaart; hemelkaart; spijskaart; staalkaart; monsterkaart; adreskaart; visite-kaartje; enz.); eine angelegte -: (fig.) eene doorgestoken^ kaart; eine abgelegte -: (fig.) eene afgedane zaak; die abgehobene -: (spl.) de troefkaart, het troefblad; die ange-spielte -: de opgespeelde (de uitgespeelde) kaart; aus einor - spieden: (fig.) elkander in de hand werken; in der - spielen: (spl.) kleur bekennen; auf eine - halten: (spl.) het spel wagen op de kaart, die men in de hand heeft. Zie ook mrv. Karten.

Kartell’, o. (-s; mrv. -e): 1) uitda-gingsbrief (uitdaging) tot een tweegevecht, 2) verdrag over de uitlevering van krijgsgevangenen.

Ikar ten, w. o. h.: kaartspelen. I -, w. b.: heimelijk beramen, (fam.) bekonkelen; das Spiel -: de zaak bekonkelen.

IKar'ten, vr. mrv.: kaarten (Zie Karte); ein Spiel -: een spel kaarten; die bunten -: de prentjes; die übrigen

-    (die niedrigen -): de lage kaarten;

-    spielen: kaartspelen; die - mischen: de kaarten doorschudden; die - abheben: (de kaarten) afnemen; die - geben: kaartgeven ; die - vergeben (die - falsch geben): de kaarten verkeerd geven; die

-    kneipen: de kaarten merken om valsch te kunnen spelen; Einem die - schlagen (legen): voor iemand kaartleggen; Einem in die - sehen (schauen, gucken): (fig. tam.) iemand in de kaart kijken; die -m.: vr.:

pelen; das -schlagen: het kaartleggen, het waarzeggen uit de kaart; -schlager, m.: kaartlegger, horoscoop-trekker; -schlagerin, vr.: kaartlegster; -spiel, o.:

1)    (het) kaartspel, (het) kaartspelen,

2)    (een) spel kaarten, (een) stel speelkaarten, 3) speelpartij (spel, partij) met kaarten; -spieler, m,: kaartspeler; -spie-lerin, vr.: kaartspeelster; -stamm, m.: (spl.) stok (d. i. het getal kaarten, dat overblijft, nadat aan elk der spelers het bepaalde aantal is rondgedeeld); -stecher, m.: graveur van (geographische) kaarten; -stempel, m.: kaarten-stempel.

Kartesia'ner, m. (-s; mrv. -): aanhanger (volgeling) der Cartesiaansche wijsbegeerte (d. i. der wijsbegeerte van Descartes); kartesia'nisch, bv. n.: Carte-siaansch, van Descartes; Karte'sius, m. (-): Cartesius (de verlatijnschte naam van den Franschman Descartes).

Kartha'go, o. )-s): (adk. en hist.) Carthago; Kartha'ger (Karthaginien’ser), m. (-s ; mrv. -): Carthager ; Kartha'gerin (Karthaginien’serin), vr. (mrv. -nen): Carthaagsche; kartha’gisch (karthaginien-sisch), bv. n.: Carthaagsch.

Kartliaiin'e [tl, vr.: (art.) stuk van zwaar kaliber; ganze -: achtenveertig-ponder ; halbe -: vierentwintig-ponder.

Kartliau’se [t |, vr.: Kartuizerklooster; I Karthau'ser [tl, m. (-s;

-): Kartuizer-monnik; -blume, vr.: rood zeepkruid, (pha.) roode zeepwortel; -katze, vr.: blauwachtig grijze kat; -kloster, o.: Kartuizer-klooster; -mönch, m.: Kartuizer-monnik; -nelke, vr.: (pik.) roode anjelier; -nonne, vr.: Kartuizer-non; -orden, m.: kkl.: Kartuizer-orde; -pulver, o.: Kartuizer-poeder, minerale kermes.

Kartof'fel, vr.: aardappel; I -acker. m.: aardappel-akker; -anbau (-bau), m.: aardappelteelt; -boden, m.: voor de aardappelteelt geschikte grond; -branntwein, m,: aardappel-brandewijn, foezel-bran-dewijn, slechte brandewijn; -brei, m.: (kkk.) aardappelmoes. puree; -ernte, vr.: 1) aardappel-oogst, 2) (het) aard-appelen-rooien; -feld, o.: aardappelveld ; -grube, yr.: aardappel-kuil, kuil

vr.:

vr.:

m.:

vr. mrv.:

kazuifel.

een

eenen

m.:

voor aardappelen; -kloss, m.: (kkk.) knoedel van aardappelmeel; -kraut, o. (-krauterich, o.): aardappel-lof (het loof van de aardappel-plant); -mehl, o.: aardappelmeel; -nase, vr.: roode stompneus; -pflanze, vr.: aardappel-plant; -pflug, m.: aardappel-ploeg; -salat, in,: aardappelsalade (gekookte aardappelen, koud geworden, kleingesneden, en als salade toebereid); -suppe, vr.: aardappelsoep (soep van aardappelmeel of van fijngemaakte aardappelen, in plaats van rijst of vermicelli).

Karton', o. (-s; mrv, -s): karton, bordpapier; (fig.) portefeuille; kartoni'-ren [ieJ, w. b.: (bij boekbinders :) karton-neeren.

Kartu’sche, vr.: (bwk.) randversiering, invat-rand.

Karviol, m. (-s; mrv. -e): (tnb.) bloemkool.

Karyati'den, vr. mrv.: (bwk,) beeld-,pilaren, pilaren in den vorm van vrouwenbeelden.

Kaschalot' (Kaschelof),

(vischsoort:) kasjelot, potvisch.

Kiischen, o. (-s; mrv. -): kaasje.

Ka'se, m.: kaas; (van melk:) kaas-stof, stremsel; (van eene artisjok:) stoel; gerösteter -: gebraden kaas; Schweitzer -: Gruyère-kaas; I -artig, bv. n.: kaasachtig; -baum, m.: (pik.) kaasboom; -blume, vr.: (pik.) anemone, windbloem; -bohrer, m.: kaasboor. kaassteker; -brett, o.: kaas-plank, plank eener kaasstelling; -bude, vr.: kaaswinkel; -butter, vr.: wrongel ; -fladen, m.: kaaskoek, met kaas erin gebakken pannekoek; -forin, m.: kaasvorm; -förinig, bv. n.; 1) kaasyormig,

2) kaasachtig; -frau, vr,: kaasvrouw, kaasverkoopster;-gebackenes, o.: Zie -fladen ; -gestell, o.: kaasstelling; -gülte,

Zie -zins; -handel, m.: kaashandel; -hand-ler, m.: kaaskooper; -handlerin, vr.:

1)    kaaskoopersvrouw, 2) koopvrouw in

kaas ; -haus, o,: kaashuis; -höke, vr.: kaas-vrouw, kaasventster; -höker, m.: kaas-man, kaasventer; -horde, vr. (-hürde, vr.): kaashorde; -hütte, vr.: kaasmakerij, boerderij waar kaas gemaakt wordt; -kammer, vr.: 1) kaasmakerij (plaats in eene boerderij waar de kaas gemaakt wordt), 2) kaaskamer (waar de gemaakte kaas bewaard wordt en van tijd tot tijd gekeerd, totdat zij goed is); -kohl, m.: (pik.) bloemkool; -korb, m.: kaasmand; -kramer, m.: Zie -liandler; -kramerin, vr.: Zie -handlerin; -kraut, o.: (pik.) boonenkruid; -kuchen, m.: Zie -fladen; -lab, o.: kaas-leb; -laden, m.: kaaswinkel; -lager, o.: kaaspakhuis; -laib, m.: heele kaas, onaangesnedene kaas; -macher, kaasmaker; -made, vr.: kaasmijt, kaasworm; -magen, m.: leb, kaasleb;-markt, m.: kaasmarkt; -milbe, vr.: kaasmijt, kaasworm; -mutter, vr.: kaasmaakster (boerin die de kaas maakt of althans over dat maken het opzicht houdt); -napf, m.: kaas-nap, kaasvorm; -pappel, vr.: (pik.) kleine maluwe; -presse, vr.: kaas-pers; -quark, m.: wrongel; -rinde, vr.: korst van kaas; -sauer, bv. n.: (schk.)kaaszuur; -stecher, m.:    1) kaassteker, kaasboor,

2)    kaasboorder, kaasprobeerder, kaas-proever; -stein, m.: (min.) ruwe diamant;

-stoft*, m.: (schk.) kaasstof; -teller, m.: kaasbord; -wasser, o.: zoetwei; -woehen, (fam.) wittebroodsweken; -wurm, m.: kaasmijt, kaasworm; -zins, m.: rente die betaald moet of kan worden met kaas.

Ka’sel, vr.: (kkl.)

kasen, w. b.: 1) doen stremmen; 2) kaas maken van; w. o. h. (en: sich -, w. w.): stremmen, kappelen, dik worden, kaasachtig (wrongelig) worden.

Ka ser, m. (-s; mrv. -): kaasmaker.

Kaserne, vr.: kazerne; kaserni'ren [ie], w. o. s. en h.: gekazerneerd zijn, in de kazerne liggen; w. b.: kazerneeren, in kazernen huisvesten, in de kazerne leggen.

ka’sicht, bv. n.: kaasachtig.

ka'sig, bv. n.: kazig.

Kaska de, vr.: waterval.

Kaskett', o. (-s; mrv. -e of-s): 1) helm, 2) pet.

Kas par, m. (-s): Kasper, Casparus.

Kas'i>erle, m. (-n; mrv. -n): Kas-pertje, kleine Casparus; (fig.) hansworst, grappenmaker; -Theater, o.: poppenkast, poppenspel.

Kas’pische Uleer, o.: (adk.) Caspi-sche Zee.

Kas'sa, vr.: (kph.) cassa; in -: in kas;

I -buch, o.: kasboek; -konto, o.: cassa-rekening

Kassation’, vr.: (rcht.) cassatie, vernietiging (van een vonnis); (adm. en mil.) afzetting, ontzetting (uit ambt), vervallen-verklaring (van rang).

Kassations', in Sam. I -gericht, o. (-hof, m.): hof van cassatie; -urtheil [tl, o.: arrest van cassatie.

Kassa'va (Kassa’ve), vr.: (pik.) maniok; (pha.) maniok-meel.

Kas'se, vr.: 1) kas, geldvoorraad; 2) betaalkantoor; 3) openbare schatkist;

4) geldkist.

Kassen, in Sam. I -amt, o.: thesaurie; -anweisung vr.: 1) mandaat van betaling, 2) schatkistbiljet, 3) assignatie; -beamte, m.: ambtenaar van de thesaurie; -bestand, m.: staat der kas, bedrag der in kas zijnde gelden; -betrug, m.: verduistering van gelden; -buch, o.: kasboek; -defekt, deficit, tekort; -dieb, m.: besteler van de kas; -diebstahl, m.: besteling van de kas; -führer, m.: beheerder (houder) van de kas, kashouder, kassier; -führung, vr.: (het) houden van de kas; -geld, o.: 1) in kas zijnde geld, 2) koershoudende specie; -konto, o. (-rechnung, yr.): cassa-rekening; -schein, m.: Zie -anweisung; -sturz, m.: opneming (naziening) van de kas; -verwalter, m.: Zie -führer; -verwaltung, vr.: Zie -führung.

Kasseroll', in Sam. I -loch, o.: kook-gat van een fornuis; -herd, m.: kookfor-nuis, kookkachel.

Kasseroll'e, vr.: (kkk.) kastrol.

Kas'sia, vr.: (pik.)cassia; (ook:) cassia-boom, kassie-boom.

Kas'sien, in Sam. I -baum, m: cassia-boom, kassie-boom; -rinde, vr.: kassiebast.

kassi'ren [ie], w. b.: casseeren (Zie

Kassation).

Kassi’rer [ie], m. (-s; mrv. -): kassier.

m,:

van

Kast'ner, m, (-s; mrv. -): Zie Kas-tenlierr.

Kastor', m. (-s; mrv. -e): (drk.) bever; (fig.) bever-vel; | -hut, m.: kastoren hoed.

seeren.

katastri'-en legger

vr.:

Kassi’rung [ie], vr.: Zie Kassa-tion.

liassoiia cle, vr.: ruwe suiker, bruine suiker.

Kastagnet'ten, yr. mrv.: castagnetten, klepperhoutjes.

Kasta'nie, vr.: kastanje.

Kasta'nien, in Sam. I -apfel, m.: kastanje-appel; -baum, m.: kastanjeboom; -braun, bv. n.: kastanje-bruin; -eiche, vr.: (pik.) ijzerhout-boom; -gehölz, o.: boschje (of: plantsoen) van kastanjeboomen;-holz, o.: kastanjehout; -mehl o.: kastanje-meel; -pfianzung, 1) Zie -gelid lz, 2) kastanje-plantage ; -röster, m.: brader van kastanjes ; -schale, vr.: kastanje-schil, kastanje-bast; -wald, m.: bosch van kastanjeboo-men.

Klist elien, o. (-s; mry. -): kistje, koffertje.

Kas te, vr.: kaste, familie, geslacht, stam; (tig.) klasse, stand; I Kas’tengeist, bentgeest.

Kast ei'en, w. b.: kastijden, tuchtigen; Kastei’ung, vr.: kastijding, tuchtiging.    .    .    .    .

Kastell’, o. (-s; mrv. -e): kasteel, burcht, slot, citadel; (mar.) kasteel; Kastellan', m, (-s: mrv. -e): 1) ambachtsheer, 2) slotvoogd, bevelhebber in eenen burcht, 3) bewaarder; Kastellanei', vr.:

1) ambachtsheerlijkheid, .2) slotvoogdij, bevelhebberschap in eenen burcht, 3) huis-bewaarderschap.

I Kas ten. m. (-s; mrv. Kas'tcn): 1) kist, koffer; (fig.) geldkist, kas; 2) kast met legplanken (b. v.: linnenkast; potten-kast), (typ.) letterkast; 3) kas (b. v.: oogkas, oogholte; tandkas; van eenen ring met edelsteen: de holte waarin de edelsteen zit; enz.); 4) kas of kast (het buitenwerk, het houtwerk van orgels, piano’s, violen, enz.); (tig.) buitenbeklee-ding, omkleedsel; 5) bok van een rijtuig; (ook:) bakje onder de zitplaats van den koetsier; 6) (bij slotenmakers:) slotplaat;

7) der - Noach’s: de arke Noach’s.

IKas ten, in Sam. I -amt; o.: penningmeesterschap ; -deckel, m.: kofferdeksel, deksel eener kist; -herr, m.: 1) penningmeester, 2) opzichter over den voorraad granen; -geist, m.: castengeest, (fig.) standsgeest; -herrschaft, vr.: heerschappij (overheersching) eener kaste, (fig.) familie-regeering; -macher, m.: koffermaker; -meister, m.: Zie -hei*r; -kunst, vr.: (aan watermolens:) paternotte-werk, ketting-scheprad; -schloss, o.: slot van kist of koffer of kast; -schwand, m.: vermindering den graan-voorraad door indroging; -stainpf, m.: (bij juweliers:) kas-stamper; -verwalter, m. (-yorsteher, m.): Zie -lierr.

Kasti'lien, o. (-s): (adk.) Castilië; Kastilia'ner, m. (-s; mrv. -): Castiliaan; Kastilia’nerin, vr, (mrv. -nen): Castiliaan-sche; kastilia'nisch (kastilisch), bv. n.: Castiliaansch; das Kastilia'msche, o.: (let.) het Castiliaansch, de Castiliaansche taal _i

Kantore um, o. (-s): bevergeil.

Kastrat , m. (-en; mrv. -en): castraat, gesnedene ;(muz.) sopraanzanger; Kastra-tion', vr.: castratie, berooving van teelkracht; kastri'ren [ie], \v. b.: castreeren, van teelkracht berooven.

Kastrol', o, (-es; mrv. -e): (kkk.) kastrol.

Ka'suar, m. (-s; mrv. -e): (vog.) casuaris.

Kasuist', m. (-en; mrv. -en): casuïst; Kasui'stik, vr.: casuïstiek; kasui’stisch, bv. n.: casuïstisch.

Kasus, m (-; mrv. -): geval; (tik.) naamval.

Kat, m. (-s; mrv. -s): (zeew.) kat;

-anker, m.: kat-anker; -schiff, o.: katschip.

Katafalk’, m.: rouw-stellage (waarop de doodkist gezet wordt in de kerk), katafalk.

Katakom ben, vr. mrv.: catacomben, grafgewelven.

Katalog', m. (-es, -s; mrv. -e): catalogus ; katalogi'ren fiej, w. b.: catalogi-

Katalo nien, o. (-s): (adk.) Catalonië; Katalo'nier, m. (-s; mrv. -): Cataloniër; Katalo’nierin, vr.(mrv. -nen): Catalonische; katalo'nisch, bv. n.: Catalonisch.

Katarakt', m. (-es; mrv. -e): (adk.) waterval; (hik.) cataract, staar.

Katarrh.', m. (-es; mrv. -e): (gnk.) zinking, (fam.) verkoudheid; katarrhal"-fie'ber, o.: zinkingkoorts, catarrhale koorts; katarrha'lisch, bv.n.: catarrhaal.

Katas’ter, o. (-s): kadaster; ren [ie], w. b.: op den kadastral brengen.

Katastro phe, vr,: catastrophe.

Kat cheii, o. (-s): Kaatje.

Kateclie’se, vr.: catechisatie; Kate-chet', m. (-en; mrv, -en): catecheet, onderwijzer in den godsdienst;Kateche’tik, leerwijze met vragen en antwoorden; kateche’tisch, bv.n.: catechetisch ; Kate-chisation', vr.: catechisatie; katecÜisi’ren [ie], w. o. h. en w. b.: catechiseeren; Katechis'mus, m. (-; mrvi -chis'men): catechismus; Katecnist’, (-en; mrv.-en: onderwijzer in den godsdienst, catechiseermeester ; Katechume’ne, m. (-n; mrv, -n) en vr.: (kkl.) catechumeen.

Katrgorie’, vr.: categorie; katego-risch, bv. n.: categorisch.

Ka ter, m. (-s; mrv. -): kater, manne-tjes-kat.

Katliari’ne, vr. (-ns): Catharina; Kath’chen, o. (-s) Kaatje; Kathe, vr.: Kaatje.

Katheder, m. (-s; mrv.-): katheder (spreekgestoelte; ook: leerstoel); I -held, m.: (iron.) redenaarsbaas.

Katheclral 'kir’clie, vr.: kathedraal, domkerk, groote kerk.

Katlie’te, vr.: (wsk.) cathetus,

Katlie’ter, m. (-s; mrv.: -): (hik.) katheter.

Katliolicis'inus, m. (-): catholicismus, leer der Roomsch-katholieke Kerk; Ka-tholik', m. (-en; mrv. -en): Katholiek, (fam.) Roomsche; Katholi’kin, vr, (mrv. -nen):    Katholieke, (fam.) Roomsche;

katho'lisch, bv. n.: katholiek, (fam.) Roomsch.

Katop'trik, vr.: leer van de terug- katten-oog, (ook:) edelsteen met een kaatsing der lichtstralen, catoptriek.    weerschijn van verschillende kleuren ge-

foKat ten, m. mrv.: (hist.) Katten (de    lijk de oogen eener kat; -augig, bv. n.:

volksstam, die eene eeuw vóór onze    met oogen als eene kat; -baldrian, m.:

jaartelling de Batten of Batavieren uit    (pik.) wilde valeriaan; -balg, m.: kattevel;

hun .land ^verdreven).    -balsam, m.: (pik.) amberkruid, kattenkruid;

Kattun’, m. (-s; mrv. -e): katoen;    -bank, vr. (-bankchen, o,): afzonderlijk

bunter -: sits; I -binse, vr.: (pik.) ka- v bankje; -blei, o.: (min.) glimmer, inika; toengras; -drucker, m.: katoendrukker;    -blut, o.: (pik.) ijzerkruid; -buckel, m.:

-druckerei’, vr. (-fabrik, vr.): katoen-    hooggekromde rug (einen -buckel machen:

drukkerij; -hemd, o.: katoenen hemd;    fig. fam.: den rug krommen, pluimstrijken,

-leinwand, m.: katoenen stof, katoen;    flikflooien); -dreck,m.: kattenstront; -eule,

-papier, o.: sits-papier; -presse, vr.: ka-    vr.: (vog.) kat-uil; -feil, o.: kattevel;

toenpers; -weber, m.: katoenwever;    -fisch, m.: zee-kat; -fuss, m.: katte-poot,

-weberei', vr.: katoenweverij; -wolle, vr.:    (pik.) guichelheil; -geschrei, o.: katten-

boomwol, katoen.    gekrol; -glass, o. (-glimmer, m.): (min.)

kattu'nen, bv. n.: katoenen.    glimmer, inika; -gold, o.: (min.,

Katz, in Sam, I -anker, m.: (zeew.)    mika;-grau, bv. n.: aan de kleur van eene

kat-anker; -bahn, vr.: kaatsbaan; sich    grijze kat gelijk; -haft, bv. n.: kat-achtig;

-balgen, w. w.: 1) plukharen, 2) kijven,    -igel, m.: (pik.) basterd-leverkruid; -jam-

krakeelen; -balger, m. (-s; mrv. -):    mer, m.: (iron.) haarpijn, pijn in het haar

vechtersbaas, ruziemaker; -balgerin, vr.    (als men den dag te voren dronken ge-

(mrv. -nen): plukhaarster, ruziemaakster;    weest is); -kerbel, m. (pik.) duivenkervel,

-balgerei’, vr.:    1) geplukhaar, (het)    koegras; aard-rook; -klar, o.: (min.) glini-

plukharen, 2) ruziemakerij, gekijf, ge-    mer, mika; -klee, m.: (pik.) wondkruid,

krakeel; -ball, m.: kaatsbal (-ball spielen:    wolverlei; -kopf, m.: kattekop, kop eener

kaatsen); -block, m.: (zeew.) katblok,    kat, (fig.) ezelskop, stommerik, (art.) hou-

penterblok; -fangen, w. o. h.: (fam.) slib    witser-mortier, (van een slot:) schoot,

vangen, bot vangen, niet slagen; -haken,    tong; -korn, o.: (pik.) wilde gerst; -kraut,

m.: (zeew.) kathaak, penterhaak; -laufer    o.: (pik.) kattenkruid; -leben, o.: (pop.)

m.: (zeew.) katlooper; -löcher, o. mrv.:    kattenleven (er hat ein -leben: zijn leven

(zeew.) katgaten; -rolle, vr.: (zeew.)    is taai); -liebe, vr.: kattenliefde, valsche

katblok, penterblok; -schiff, o.: katschip;    liefde, (pik.) neppe, kattenkruid; -loch,

-sparren, m. mrv. (-sporen, m. mrv.):    o.: kattengat (gaatje juist groot genoeg

(zeew,) katte-sporen.    om eene kat door te laten); -luchs, m.:

Katz'chen, o.: katje, poesje; (aan    (drk.) lynx-kat, Amerikaansche los;

boomen:) katje.    -magen, m.: (pik.) kollebloem, koornroos,

Kat’ze, vr.: 1) (drk.) kat: 2) geldriem,    gemeene klaproos; -metall, o.: (min.)

geld-gordel; karwats, zweep; kaatsbal;    glimmer, mika;-münze, vr.: (pik.) neppe,

3) (zeew.) katte-spoor; (ook:) kat-anker;    kattenkruid; -musik, vr.: katten-muziek,

(ook:) katschip; (art.) steenstuk, draaibas;    (een) katten-concert, (fig.) ketelmuziek,

(vest.) stormram; (ook:) borstwering;    charivari; -parder, m.: (drk.) panterkat;

I junge -n werfen: jongen; des Nachts    -peterlein, o.: (pik.) dolle kervel; -pföt-

sind alle -n grau: (spr.) des nachts zijn    chen, o.: (pik.) kattepootjes; -pfote, yr.:

alle katten grauw; wie Hunde und -n    kattepoot; -rücken, m.: katterug, (van de

leben: (fig.) elkander verdragen als kat    kiel van een schip:) kromming; -scheu,

en hond; der - die Schelle anhangen:    vr.: afkeerigheid van katten, bangheid

(spr.) de kat de bel aanbinden; um die    voor katten (bv, n. : afkeerig van katten,

Sache herumgehen wie die - um den    bang voor katten, kattenschuw);-schwanz,

Brei: (spr.) de kat niet aan durven; die -    m.: kattestaart, staart eener kat, (pik.)

im Sacke kaufen: (spr.) kat in den zak    neppe, kattenkruid (den -schwanz strei-

koopen; das ist für die -: (fig.) dat geef    chen: spr.: pluimstrijken, flikflooien);

-sprung, nur ein

ik aan de kat, dat is tot niets nut; die -    -silber, o.: (min.) glimmer, mika;

lasst das Mausen nicht: (spr.) de oude    m.: sprong van eene kat (es ist

aard komt altijd weder boven, wat men    -sprung dahin: pop.: het is maar een

zich eenmaal aangewend heeft kan men    kippen-eindje gaans ver); -stein, (min.)

niet gemakkelijk meer laten; sieht doch    spiegelsteen; -sterz, m.: (zeew.) anker-

wohl die - den Kaiser an: (spr.) een boer    boeitouw; -tiger, m. : (drk.) tijgerkat,

is ook een mensch, (ook:) een gering    jaguar; -tisch, m. (-tischchen, o.): afzon-

mensch heeft zijne oogen ook om er mee    derlijk tafeltje; -wedel, m.: (pik.) katte-

te kijken; wenn die - fort ist, so tanzen    staart, kattenkruid; -wolf, m.: (drk.) los,

die Mause: (spr.) als het hek van den dam    lynx j -wurzel, m.: (pik.) wilde valeriaan,

is, loopen de kalveren de wei uit. Zie ook Katz'lein, o.: Zie Katzclien.

Katzen.

Kat zei, o. (-s; mrv. -): katje, poesje; (aan boomen:) katje; I -kraut, o.: (pik.) hazevoet, wilde klaver.

kat'zeln, w. o. h.: (van katten:) jongen; (fig.) als eene kat rondsluipen.

Ikat'zen, w, b.: 1) omver-halen, neerhalen; 2) kaatsen.

IKat'zen, in Sam. I -art, vr.: 1)kattenaard, geaardheid der katten, 2)kattenras, kattengeslacht; -artig, bv. n.: katachtig, (fig.) valsch; -auge, o.: katten-oog, (min,)

Kan (Kan), in Sam. I -gebiss, o.: kauwgebit, drenkgebit, watertoom; -mittel, o.: kauwmiddel, geneesmiddel om op te kauwen; -muskei, m.: (ontl.) kauwspier ; -pfeffer, m.: (pik,) betelpeper, betel; -tabak, m.: pruimtabak (ein Mundvoll -tabak; eene pruim of een pruimpje tabak); -zahn, m.: kies, maaltand, baktand.

Kau der, m. (-s; mrv. -): 1) kalkoen-sche haan; 2) werk (van hennep of vlas), (ook:) prop of stopstuk van werk; 3) een spinrokken-vol; I Kauderei’, vr.: uitdra-

gerij, vodderige negotie, (fig.) sehacher-    (bw.: op zijn koopmans, als koop-

negotie, geschacher; Kau’derer, m. (-s;    man); -manns, in Sam. -börse, vr.:

inrv. -): schacheraar; kau'dern, w. o. h.:    koopmansbeurs; -brief, m.: koopmans-

1) schacheren, 2) (van den kalkoenschen    brief; -buch, o.: koopmansboek; -diener,

haan:) kokkelen, klokken, 3) (lig.) krom m.: 1) koopmansklerk, bediende op een-spreken, tatewalen, (ook:) de taal rad-    koopmanskantoor, 2) winkelbediende;

braken; Kau’derwalsch, bv. n. en bw. en    -frau, vr.: koopmansvrouw; -geist, m.:

z. n. o.:

koeterwaalsch (-es Zeug: koeter-    koopmansgeest; -gewölbe, o.: winkel;

waalsch); kau’derwalschen, w. o. h.:    -gilde, vr.: koopmansgilde; -gut, o.:

koeterwalen, tatewalen; Kau’derwalscher,    koopwaar, handels-waar; -junge, m.:

m. (-s; mrv.-): koeterwaal, tatewaal.    koopmansleerling; -laden, m.: winkel;

Kaudinisch, bv. n.: Caudijnsch; die    -stand, m.: koopmansstand, handelstand;

-e Engpasse (das -e Joch): thist.) de    -waare, vr.: Zie -grut; ! -mannschaft, vr.:

Oaudijnsche vorken (zijnde drie lansen in    1) koopmanschap, handel, 2 koopmanden vorm eener galg, onder welke de    schap, handels-waar, koopwaar, 3) han-

Komeinen de overwonnenen lieten door-    delstand; -platz, m.: markt, (fig.) koop-

gaan).    stad; -preis, m.: koopprijs; -recht, bv. n.:

Kaue, vr.: kooi, kevie, kouw; (fig.)    verkoopbaar; -schilling, m.: 1) koopsom,

schaapskooi, (ook:) hok, stal; (mnw.)    2) plokgeld, plokpenning, 3) handgeld,

loods; (zeew.) hut op het achterdek.    handgift; -schlag, m.: toeslag van den

kau’eu (kau’en), w. b.: kauwen;    koop; -stadt, vr.: koopstad;, -sucht, vr.:

das nochmalige -: het herkauwen; Einem    koopzucht; -süchtig, bv. n.: koopziek ;

n. en . n.:

etwas ins Maul -: (fam.) iemand iets    -summe, vr.: koopsom; -weise, bv. x,

yoorkauwen; Einem etwas zu - geben:    bw.: bij wijze van koop; -würdig, bv

(fig.) iemand eene harde noot te kraken    1) verkoopbaar, 2) het koopen waard;

geven.    -zettel, m.: koopbrief.

Kauer (KSiu'er), m. (-s; mrv. -):    kauf’bar, bv. n.: te koop.

kauwer; (fig.) kauwspier; Kau'erm    kaufen, w. b.: (kph. en spl.) koopen;

(Kau'erin), vr. (mrv. -nen) : kauwster.    Kau'fer, m.(-s; mrv.-): kooper; Kau'ferin,

kauern, w. o. h. (sich -, w. w.):    vr. (mrv. -nen): koopster; kauflich, bv.

1)    neerhurken, op de hurken gaan zitten;    n.: koopbaar, te koop, (fig.) omkoopbaar,

2)    op de hurken (neergehurkt) zitten.    voor omkooping vatbaar (bw.: bij wijze

Kauf, m. (-es, -s; mrv. Kau'fe): koop:    van koop; - an sich bringen : door aan-

-: te koop; einen - schliessen: eenen    koop eigenaar worden van, koopen; -

koop sluiten; einen guten - machen:    überlassen: verkoopen); Kauf’lichkeit, vr.:

eenen goeden koop doen; guten -s (wohl-    koopbaarheid, (fig.) omkoopbaarheid, vat-

feilen -s): goedkoop; leichten -es davon    baarheid voor omkooping.

kommen (leichten -es wegkommen):    kaukasisch, bv. n.: Caucasisch, uit

goedkoop van iets af komen; Einem in den Caucasus; Kau’kasus, m. -): (adk.) den - tallen (gehen, treten): (fam.) iem. Caucasus.

kooper af maken, iemand die kooper Kaul, in Sam. I -arscli, m.: rondgat, dacht te worden eene vlieg afvangen;    kip zonder staart; -bars (-barsch, -börsj,

in den - geben: op den koop toegeven;    in.: kleine rivierbaars; -beere, vr. : bes

I -anschlag, m.: 1) taxatie, begrooting van    van den meelboom; -frosch, m.: donderden koopprijs, 2) aanplakbiljet van eene    padde, kikkerschot, kikkervischje;

verkooping; -bar, bv. n.: te koop;    -haupt, o.: (visch:) pos, post; -huhn,

-begierig, bv. n.: verlangend om te koopen,    o.: kip zonder staart; -kopf, m.: (visch:)

(fig.) koopziek (-begierige, m. en vr.: ge-    pos, post; -kröte, vr. (-padde, vr., -quappe,

gadigde); -brief, m.: koopbrief, koop-    vr.): Zie -frosch.

contract, koop-akte; -buch, m,: inkoop-    Kaule, vr.: (pop.) bal, bol, kogel,

boek;-fahrer, m. (-s; mrv.-): 1) koopvaardij-    knikker; kau'licht, bv, n.: rondachtig,

schip, 2) koopvaardij-kapitein; -tahrtei',    kogelvormig.

vr.: Koopvaardij (-Hotte, vr.: koopvaardij- kaum, bw.: nauwelijks, ternauwer-vloot; -schiff, o.: koopvaardij-sehip); -frau, nood, bijna niet.

m.: koopvrouw; -geld, o.: 1) koopsom,    Kaupelei', vr.: geschacher; Kau-

2)    handgift, handgeld;-gericht, o.: recht-    peler, m. (-s; mrv. -): schacheraar;

bank van koophandel; -gierig, bv. n.:    Kau’pelerin, vr. (mrv. -nen): schache-

Zie -begierig;-gut, o.: waar,koopwaar ;    raarster; kau’peln, w. o. h.: schacheren.

-handel, m.: koophandel; -haus, o.:    Kauri, m.: kauri, kleine porselein-

1) verkoophuis, 2) koopmans-kantoor,    schelp (inz. als betaalmiddel).

3)    kantoor van aangifte (voor de inko- kausal , bv. n.: causaal, redengevend;

mende rechten); -herr, m.: koopman    Kausalitat’, vr.: verband tusschen oor-

(in het groot); -laden, m.: winkel;    zaak en uitwerking.

-karte, vr.: (spl.) koopkaart: -lehen, o,:    Kan sclie, vr.: kous (d. i. een ijzeren

(hist.) leengoed dat verkocht is onder ring in een touw).

beding van terugkeer aan den leenheer,    kanselier, bv. n.: (bij de Joden:)

'    ’ ' grondcijnsrechten (mrv.) aan    rein; (fig. fam.) kausjer, zuiver, richtig,

den grondcijnsheffer te voldoen bij den    zooals behoort,

m.:

verkoop van een stuk gronds; -leinwand, Kausticitat', vr.: (het) bijtende, (het) linnen voor den verkoop; -leute,    brandende, scherpheid; Kau’stik, vr.:

m. mrv.: kooplieden, (fig.) koopers;    etskunst; kau'stisch, bv. n.: bijtend, bran-

-lust, vr.: kooplust ; -lustig, bv. n.: koop-    dend, scherp.

lnstig (-lustige, m. en vr.: 1. kooplustige,    Kant , m. (-es, -s; mrv. -e): ruil.

2. gegadigde); -mann, m.: koopman, (fig.)    Kaute, vr.: 1) kuiltje, putje; 2)hand-

kooper; -mannisch, by. n.: koopmans- vol gehekeld vlas.

rautel.

40r

Kantel, vr.: (rcht.) voorbehoud; (ook:) voorzorg.

Kauterisation', vr.: (hik.) branding, Uitbranding; kauterisi'ren [ie],w.b.: branden, uitbranden.-

Kaution', vr.: borgtocht, waarborg, onderpand.

Kaut schuk, o. (-s): kaoetsjoek, gomelastiek.

Kauz, m. (-es; mrv. Kaü’ze): (vog.) uil, kat-uil; (fig.) snaak; Kauz’chen, o. (-s; mrv. -): uiltje.

Kavallerie’, vr.: cavalerie, paardenvolk; Kavallerist’, m. (-en; mrv. -en): cavalerist.

Kaviar', m. (-s; mrv. -): kaviaar.

kavi'ren [ie], w. o. h.: 1) instaan, borgstaan; 2) caveeren, partij trekken, zich in de bres stellen.

Kazik', m. (-en; mrv. -en): (hist.) kaciek, vorst, stam-opperste.

Keks, in Sam. I -dirne, vr.: bijzit; -ehe, vr.: onechtelijke samenwoning als man en vrouw, (pop., het) hokken met elkander; -frau, vr.: bijzit; -kind, o.: onecht kind; -mann, m.: boel, (gem.) pol; -sohn, m.: onechte zoon; -tochter, vr.: onechte dochter ; -weib, o.: bijzit.

keto'sen, w. o. h.: (pop.) hokken samen, het met elkander houden, als man en vrouw leven zonder getrouwd te zijn.

ge-

keek, bv. n.: driest; (van kleuren:) schel, opzichtig; I -heit; vr.: driestheid, (fig.) schelle kleur, opzichtigheid; -lich, bw.: driest, met driestheid.

IKe’gel, m. (-s; mrv. -): 1) (spl.) kegel; - schieben (- spielen): kegelen; zwischen - und Kugel kommen: (spr.) erg in het nauw komen te zitten; Kind und -: (fam) de geheele familie, het gansche gezin; er hat weder Kind noch -: (spr.) hij heeft kind noch kraai; 2) (fig. fam.) onecht kind, buitenbeentje, (ook:) dikke prop, kort en ineengedrongen persoontje; (van een paard:) schenkelbeen, dijbeen; (van gegotene drukletters:) corpus; (van een horloge:) kettingspil; (a een stuk geschut:) verzicht-top, mikijzer;

3) (wsk,) kegel; stumpfer (abgestumpfter) -: stompe kegel, geknotte kegel; gerader (senkrechter) -: rechte kegel; ungleich-seitiger -: ongelijkzijdige kegel.

IKe’gel, in Sam. I -achse, vr.: as van ' eenen (den) kegel; -ader, vr.; (ontl.) schoudergewrichts-ader; -ahnlich, bv. n.: kegelachtig, op eenen kegel gelijkende, kegelvormig; -aufsetzer, m.: kegeljongen', opzetter van de kegelpoppen; -bahn, vr.: kegelbaan; -birne, vr.: kegelvormige peer; -brett, o.: kanter van den zijde-WüMstoel; -figur, vr.: kegelvormige daante; -form, vr.: kegelvorm; -förmig, bv. n.: kegelvormig; -geld, o-: kegel-geld; -gestalt, vr.: kegelvormige gedaante; -junge, m.: Zie -aufsetzer; -kugel, vr.: kegelbal; -linicht, bv. n.: Zie -linig; -linie, vr.: (wsk.) parabool; -linig, bv. n.: middelkegelsnedig, parabolisch; -platz, m.: kegelbaan; -schieber, m.: kegelaar; -schnecke, vr.: (ins.) stompkegelvormige slak; -schnitt, m.: (wsk.) kegelsnede (-schnittlinie, vr.: ellips); -schub, m.: 1) kegelspel, (het) kegelen, 2) kegelbaan; -schwamm, m.:

kegelvormige paddenstoel; -spiel, o.: kegelspel; (het) kegelen; -spieler, m. : kegelaar; -stand, m.: kegelbaan; -stein, m.: kegelvormige zeeëgel-versteening ; -stuhl, m.: weefstoel; -tisch, m.: tafel om op te kegelen (voor kinderen); -tra-gend, bv. n.: (pik.) kegelvormig van vrucht; -tute, vr.: kinkhoorn; -weitzen, m,: tarwe met dikke korrels; -wurf, m.: eerste worp in het kegelspel (den -wurf machen: uitspelen, den eersten worp doen); -zug, m.: weefgetouw.

ke’geliclit, bv. n.: kegelvormig.

ke'geln, w. o. h.: (spl.) kegelen; w. b.: kegelvormig maken.

Keg'ler, m. (-s; mrv. -): kegelaar.

Kehl, in Sam. I -ader, vr.: keel-ader; -amboss, m.: speerhaak, omklop-aanbeeld; -balken, m.: (bwk.) bintbalk, hoofdbalk; -bohrer, m.: fijne drilboor; -braune, vr.: (gnk.) kroep; -buchstabe, m.: (tik.) keelletter; -deckel, m.: (ontl.) keelklep, keel-lelletje, huig (-deckeldrüse, vr.: huig-klier); -drüse, vr.: keelklier; -flosser, m.: visch met de buikvinnen aan den hals; -gang, m.: (rs.) zwenkende gang; -ge-schwulst, vr.: keelgezwel’; -hammer, m.: vormhamer; -hobel, m.: ronde schaaf (om hol te schaven); -knopf, m. (-knoten, m., -kopf, m.): (ontl.) keelknobbel, adamsappel, strottenhoofd, (pik.) steenbreke; -kraut, o.: (pik.) liguster, keelkruid; -laut, m.: keelklank, keelgeluid; -leiste, vr.: (bwk.) hollijst; -linie, vr.: (vest.) keel-linie; -riemen, m.: (rs.) keelriem; -rinne, vr.: (bwk.) dakgoot; -schnalle, vr.: (rs.) keelgesp; -sparren, m,: (bwk.) nok-spar; -stimme, vr.: keelstem; -stoss, m.: (bwk.) hollijst; -stück, o.: (van een harnas:) halsstuk; -sucht, vr.: (gnk.) keelontsteking, (vea.) worg; -ton, m.: keel-toon, keelklank, keelgeluid; -zapflein, o.: keellelletje, huig; -ziegel, m.: (bwk.) vorstpan.

Kelil'chen, o. (-s; mrv. -): keeltje.

Keli’le, vr.: (ontl. en vest.) keel; (fig.) stem; (bwk.) vorstpan, (ook:) gleuf; aus voller - lachen: schaterend lachen ; sich die - schmieren: (fam.) zijne keel smeren, het stof uit de keel spoelen; durch die - jagen: (fam.) door de keel lappen, door het keelgat jagen: es kam mir in die unrechte -: het kwam in de verkeerde keel bij mij, ik verslikte mij, ik heb mij verslikt; Einem die - zuschnüren : iemand de keel toebinden; eine helle -: eene schelle stem; eine schone -haben: eene mooie stem hebben; etwas in der -haben: (fig. fam.) een graat in de keel hebben.

keli len, w. b.: 1) kelen, de keel afsnijden, (fig.) den kop afsnijden; einen Fisch -: het binnenwerk uit een visch halen, een visch yan het ingewand ontdoen; 2) (bwk.) groeven, gegroefd maken, gleuven.

Keli'lig, bv. n.: (tim.) gegroefd; I in Sam., bv. n.: tausend -, bv. n.: (fig.) duizend monden hebbende, (ook:) uit duizend monden.

Keh'ling, m. (-s; mrv. -e): (visch:) leng.

Keh'lung, vr.: groeving, gegroefd-making, gleuving.

Kelir, vr.: keer, omkeer, omkeering;

2G

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

ren

2) brommerig (ein keifischer Mensch: eei lastig schepsel, eene helleveeg).

Keil, m. (-es, -s; mrv. -e): wig wigge* keg, kegge, plug; (ook:) spij; (bwk.) sluitsteen, bindsteen; eene kous:) klink; (typ.) kooi, wig; au einen groben Klotz gehort ein grober -(spr.) zachte meesters maken stinkend wonden; ein - treibt den andern: (spr de eene spijker verdringt den anderei het nieuwe verdringt het oude* I -arscl m.: stompgat (kip zonder staart); -artig bv. n. (-ahnlich, bv. n.): wigvormig; -beii o.: (ontl.) wiggebeen; -förmig, bv. wigvormig; -hacke, vr. (-haue, vr.): wi (wigvormig houweel); -kraut, o.: (pik steenbreke; -rahmen, m.: (typ.) kooi, raaa vorm; -rolle, vr.: wigvormige rol; -sehrif vr.:    wiggeschrift (van Persepolm

-schwanz, m.: (visch:) wiggestaart, (vog ijsvogel; -stein, m.: (bwk.) sluitsteei bindsteen; -stück, o.: (art.) achterlaat kanon: -treiber, m.: (typ.) wigdrijyer.

kei'len, w. b.: vastslaan; (typ.) op kooien; (fig. fam.) ranselen, afranseler w. o. s, (en: sich -, w. w.): wigvormi zijn

i -ab, m. (-aus, m.): laatste dans, (fig.) einde, besluit; -besen, m.: bezem, straat-bezem, vloerbezem; -bürste, vr.: borstel, schuier, kleerborstel, kleerschuier; -frau, vr.: schoonmaakster, werkvrouw; -kleid, o.: sleepjapon; -mann, m.: straatveger; -seite, vr.: keerzijde; -stange, vr.: ijzeren stang, roerstok, lange pook; -wand, m.: binnenwand; -wieder, m.: keerweer, straat waar men doodloopt, (fam.) zak, slop; -wisch, m.: stoffer, veeren-stoffer; -zehent, m.: (hist.) koorntiend (-zehent-einnehmer : ontvanger of winner van den koorntiend ; -zehentherr, m.: koorntiend-heffer); -zeile, vr.: (dk.) refrein.

keli’ren, w. o.: 1) vegen, schoonvegen ;    2} borstelen, schuieren, afbor

stelen, aischuieren; die See -: eene dregge over den zeebodem laten slepen; ein Jeder kehre vor seiner Thüre: (spr.) laat ieder de straat voor zijne -eigene deur schoonhouden (d. i. laat ieder zich met zijne eigene zaken bemoeien);

3) keeren, omkeeren, toekeeren; etwas zum Besten -: iets ten beste keeren; die unrechte Seite nach aussen -: den verkeerden kant naar buiten keeren; den Rücken -: zich omkeeren; Einem den Rücken -: iemand den rug toekeeren; Beweise gegen Einen -: bewijzen tegen iemand keeren. I -, w. o s.: keeren, omkeeren; rechtsum kehrt!: (mil.) rechtsom keert!; in sich -: 1) in zich zelvenkeeren, de hand in eigen boezem steken, 2) tot inkeer komen. I sich -, w. w.: zich keeren, zich wenden; kehret Euch zur Busse: komt tot inkeer en doet boete; sich - an: zich storen aan, zich bekreunen aan of om; ich kehre mien nicht daran: ik stoor mij niet daaraan.

Keh'rer, m. (-s; mrv. -): veger, straatveger; Keh’rerin, vr. (mrv. -nen): schoonmaakster.

Keliricht, o. (-s): vloerveegsel, vloervuil, straatvuil, vuilnis; I -fass, o.: vuilnisbak; -haufen, m.: vuilnishoop; -kasten, m,:    1) vuilniskist, vuilnisbak,

2) vuilnishok; -korb, m.: vuilnismand; -winkel, m.: vuilnishok.

Kehrt, o.: omkeering; - machen: 1) rechtsomkeer maken, 2) terugkee-

Keib, m. (-es, -s); allerlei afval; (fig.) kreng, dood aas; I -geier, m.: (vog.) aasgier, (fig.) roofgier.

Keicli, in Sam. I -husten, m.: (gnk.) kinkhoest.

Kei’che, vr.: gevangenis, gevangen-hok.

kei'chen, w. o.: 1) hijgen, naar adem hijgen; (fig.) aamborstig zijn, het op de borst hebben; 2) kuchen, een kuch (een drogen hoest) hebben; 3) (van paarden:) dempig zijn.

Kei'clier, m. (-s; mrv. -): 1) hijger; (fig.) aamborstige; 2) kucher, hoester; Kei'cherin, vr. (mrv. -nen): 1) hijgster; (fig.) aamborstige, 2) kuchster, hoestster.

kei'fen, w. o. h, onr. (kiff; gekif'fen):

1)    keffen; 2) knorren, grommen,brommen,

aangaan ; 3} kijven; Kei'fer, m. (-s; mrv. -):    1) keffer, 2) brompot, knorrepot;

Kei’ferin, vr. (mrv. -nen): 1) kefster,

2)    knorster, bromster, lastig schepsel, helleveeg; kei’fisch, bv. n.: 1) kefferig,

spi< (aa

Keiler, m. (-s; mrv. -): (jag.) evei zwijn, ever.

Keim, m. (-es, -s; mrv. -e): kien etwas im -e ersticken: (fig.) iets in d geboorte smoren; I -bildung,vr.: kiemvoï ming; -blume, vr.: (pik.) gele immortell papierbloem; -boden, m. (-hülle), vr zaadhulsel; -monat, m.: Grasmaand (d. April; hist.: Germinal): -zeit, vr.: tijd dt ontkieming, (fig.) tijd als boomen e planten beginnen uit te loopen.

keimen, w. o. h.: ontkiemen; (va boomen:) uitloopen, botten; (vanzaaisels opkomen, uit den grond komen; (fig ontluiken, zich ontwikkelen.

kein (vr.: kei’ne; o.: kein), vnw.: D bist - Held: gij zijt geen held, (fig. fam gij zijt geen overvlieger; es ist -e Sachc het is geene zaak; ich habe - Geld: ikhe geen geld; es waren da -e zwanzig Mam er was geen twintig man; I -mal, bw niet eens, geen enkelen keer, in het gehe< niet (Einmal ist -mal: spr.: eensisgeens -seitig, bv. n.: onzijdig, onpartijdig -seitigkeit, vr.: onzijdigheid, onpartijdig heid.

Kei'ner (vr.: Kei’ne; o.: Kei'nes ( Keins): geen, niet een; (fig.) niemanc - von beiden: geen van beiden; - d( Unsrigen: geen der onzen; - aus unsert Mitte: geen (of: niemand) uit ons middei er ist - von den Starksten (er ist dc Starksten -): hij is geen van de sterkste] haben Sie Geld? Kein, ich habe keines hebt gij geld? Keen, dat heb ik niet.

kei'ner Hei, bv. n.: geenerlei (auf -h Art, auf -lei Weise: op geenerlei wijze -seits, bw.: van geene enkele zijde, va niemand, door niemand.

keiheswegs, bw.: geenszins, in gee geval, volstrekt niet.

Kei'sche, vr.: hut; Keisch'ler, m. ( -s mrv. -): hutbewoner.

Keich, m. (-es, -s; mrv. -e): kelk (oo fig. en pik.); beker, drinkbeker; (fig. dk lijdenskelk, lijdensbeker; I -artig, bv. n kelkachtig, kelkvormig, bekervormig -blume, vr.: kelkbloem; -deckel, m.: (kkl

uur.

: „aan-

of het

van een

aan

deksel van den kelk; -förmig, bv. n.: kelkvormig, bekervormig; -futteral, o. (-futter, o.): bekerfoedraal,kelk-foedraal; -glas, o.: kelk (kelkje), roemer, bokaal; -los, bv. n.: (pik.) zonder kelk; -moos, o.: (pik.) kelkmos; -narbe, vr.: (tnb.) gezette knop, die zich niet ontwikkelt; -schüs-selchen, o.: (kkl.) Zie -decltel; -schleier, (kkl.) kelkdoek; -schwamm, m.: (pik.) bekervormige paddenstoel; -standig, bv.

n. : (pik.) op den kelk staande; -tellerchen,

o. : (kkl.) Zie -decltel; -tuch, o.: (kkl.) kelkdoek.

Kelch'clien, o. (-s; mrv. -): kelkje.

Kel’le, vr.: lepel; scheplepel;pollepel; vischlepel; (mtsl.) troffel, truweel; (tnb.) schoffel, (ook:) schop; (zeew.) hoosvat; (in rijtuigen:) bakje onder de zitbank; essen was die - giebt: (fam.) eten wat de pot schaft.

Keiler, m. (-s; mrv. -): kelder;

I -assel, vr. (-esel, m.): (ins.) pissebed; -fenster, o.: kelderraam(pje); -geld, o.: keldergeld, kelderhuur; -geschoss, o.: ondergronds-verdieping (fr,: sous-terrain); -gewölbe, o.: keldergewelf; -hals, m.: kelderhals, nauwe ingang van eenen kelder (pik.) kelderhals; -junge, m.: kelderjongen ; -knecht, m.: kelderknecht; -kraut, o.: (pik.) kelderhals; -laden, m.: kelderblind, kelderluik; -lager, o.: kelder-stelling (voor vaten); -laus, vr.: (ins.) pissebed; -loch, o,: keldergat, luchtgat in een kelder; -luft, vr.: kelderlucht; -madchen, o. (-magd, vr.): keldermeid, dienstmaagd om het bier uit den kelder te halen; -meister, m,: keldermeester, bottelier; -miethe [t], vr.: kelderhuur; -ratze, vr. (-ratte, vr.): kelderrat, kelderrot; -recht, o.: kelderrecht; -schlüssel, m.: keldersleutel; -schreiber, m.: kelderschrij-ver; -spinne, vr.: (ins.) kelderspin; -stube, vr.: kelderkamer; -thüre, vr.: kelderdeur; -wechsel, m.: (kph.) schoorsteenwissel; -wirth [t], m.: houder van (kastelein in) een (wijn- of) bierkelder; -wurm, m.:(ins.) pissebed, (ook:) oorwurm; -wurz, vr,: (pik,) waterlelie; -zins, m.: kelderh

Kellerclien, o. (-s; mrv. -): keldertje.

Kellerei', vr.: (de) wijnkelder (mrv.): (ook:) personeel van de wijnkelders.

Kell'ner, m. (-s; mrv. -): 1) keldermeester ; (ook:) kelderknecht; 2) koffiehuisknecht, logementsknecht, knecht die de gasten bedient met eten of met drinken;

I NB. als men een - roept, roept men tegenwoordig niet meer „Jan!”, gelijk vroeger, maar men roept „aannemen!”, dat in elk geval verstandiger zou klinken als men „aannemer!” riep, namelijk nemer van bestelling of betaling”.

Kellnerei’, vr.: l)keldermeesterschap; (ook:) knechts-werk in een wijnkelder; 2) knechtschap (in een koffiehuis, logement, etenshuis, enz,).

Kell'nerin, vr. (mrv. -nen): buffetjuffrouw; (ook:) meisje om te bedienen (in koffiehuizen, enz.).

Kelten, m. mrv.: (hist.) Celten.

Kel’ter, vr.: 1) wijnpers, druivenpers; 2) pershuis; I -bann, m.: recht om eene wijnpers te hebben; -baum, m.: persboom, boom van de wijnpers; -fass, o.: vat voor het uitgeperste druivennat, perskuip;

-haus, o.: pershuis -herr, m.: eigenaar van eene wijnpers,: of van eenlpershuis; -kasten, m.: inhoudsruimte van de wijnpers; -knecht, m.: wijnpersknecht; -lonn,

m.: betaling yoor het gebruik van de wijnpers; -meister, m.: baas over het werkvolk in een wijnpershuis; -ordnung, vr.: reglement (verordening) op het druiven-persen; -recht, o.: 1) Zie -baim, 2) Zie -lolin; -schreiber, m.: schrijver van het pershuis; -treter, m.: 1) wijnpersknecht, 2) druiventreder; -wein, m.: 1) nieuwe wijn, jonge wijn, pas geperst druivennat, 2) wijn als betaling voor het gebruik van de wijnpers; -zins, m.: Zie -lolin; -zuber, m.: Zie -fass.

Kel’terer, m. (-s; mrv. -): 1) wijn-pers-knecht, 2) druiventreder, druiventrapper-

kel'tern, w. b.: uitpersen (de druiven, hetzij in de wijnpers, hetzij door treden of trappen); uitpersen (den wijn sap uit de druiven).

kenn, in Sam. I -bar, bv. n.: kenbaar, (fig.) duidelijk; -barkeit, vr.: kenbaarheid, (fig.) duidelijkheid;-laut,m.: (tik.) kenletter, kenklank; -zeichen, o.: kenteeken, kenmerk; -zeichnen, w. b.: kenmerken;-ziffer, vr.: (wsk.) machtsaanwijzer, exponent; -zug, m.: kenmerkende trek.

ken nen, w. b. onr. (kann’te; gekannt’): kennen; - lemen: leeren kennen (1. in kennis komen met, kennis maken met, 2. bekend worden met); -lehren: leeren kennen (1. in kennis brengen met, kennis laten maken met, 2, bekend maken met); Einen von Gesicht - (Einen dem Gesicht nach -): iemand kennen van aanzien; Einen dem Namen nach -: iemand kennen bij naam; man kennt den Yogel an den Federn: (spr.) aan de veeren kent men den vogel; sich -, w. w. (sich selbst -): zich zelven kennen; er kennt sich nicht vor Hochmuth [t]: hij kent zich zelven niet van hoogmoed; er kennt sich nicht mehr yor Wuth [t]: hij kent zich zelven niet meer van verwoedheid; sie kennen kein Gesetz: zij kennen (d. i. zij eerbiedigen) geen wet.

ken'nenswertli [t], bv. n.: waard gekend te worden, het kennen waard.

Renner, m. (-s; mrv. -): kenner;

I -auge, o,: kenners-oog, oog van een kenner; -bliek, m.: blik van een kenner; -miene, yr.: gelaat (voorkomen) kenner.

Kennerei¹, vr.: gewaande kennis, vernisje (schijntje) van kennis, oppervlakkige kennis.

Ken'neriii, vr. (mrv. -nen): kenneres, kenster.

ken’nerliaft, bv. n.: van een kenner; bw.: als een kenner.

Ken nerling;, m. (-es, -s; mrv. -e): kenner in schijn.

Kennerschaft, vr.: kennerschap.

kennt'licli, bv. n.: Zie kennbar;

I -keit, vr.: Zie Kennbarkeit.

Keiiiitiiiss, vr. (mrv. -e; [nis; mrv. -se]): kennis, kunde (mrv.: kundigheden); - nehmen von: kennis nemen van; Einen in - setzen von: iemand in kennis stellen van; I -arm, bv. n.: arm aan kennis, arm kundigheden; -los, bv. n.: onkundig, onwetend, zonder kennis; «nahme, vr.:

-eisen

stok

, o.: (aufs

ins

tanden van een paard:) o merk.

Ker'bel, m. (-s): (pik.) kervel; I -kohl, m.: boerenkool;-kraut, o.: kervel; -same, m,: kervelzaad; -suppe, vr.: (kkk.) kervelsoep.

ker'ben, w. b.: kerven; inkepen; uittanden; (mtw.) kartelen, met een gekar-telden rand maken.

ker'big, bv. n.: ingekeept; uitgetand; (mtw.) gekarteld.

Kerb'lin^;, nr (-es, -s; mrv. -e): gekorven diertje, insect.

Ker ker, m. (-s; mrv. -): kerker, gevangenis; I -fieber, o.: gevangeniskoorts; -gebühr, vr.(-geld, o.): gijzelgeld;-meister, m.: cipier; -meisterin, vr.: cipiersvrouw, (ook:) bewaarster van vrouwelijke gevangenen; -thurm [t], in.: gevangen-toren.

ker’kern, w. b.: kerkeren, zetten; (fig.) in den kerker werpen.

Kerl, m. (-es, -s; mrv. -e of -s): kerel, vent; Kerl'chen, o. (-s; mrv. -): kereltje, ventje.

Ker mes, m. (-): (ins.) kermes, schildluis, cochenille; I -baum, m.: cochenille-boom; -beere, vr.: scharlakenbes, kermesbes, purperkorrel; -beersaft, m.: (pha.) conserf van scharlakenbesssn; -eiche, vr.: cochenille-boom; -konfektion, vr. (-latwer-ge, vr.): (pha.) conserf van scharlakenbessen; -schildlaus, vr. (-wurm, m.): (ins.) Zie Kermes,

van a

an

een Doom:; nart, (ng.; nara nout, (ook:; best hout; -inhalt, in.: voornaamste in-houd, kern; -kraut, o.: (pik.)behen;-leder, o.: (fig.) best leder; -leinwand, vr,: best linnen; -los, bv. n.: (van vruchten:) zonder pit, (fig.) zonder ziel of degelijkheid; an, m.: (een) man als een boom, (een) degelijk man, ie klok; -man-

kennisneming' ; -quelle, vr.: bron van kennis; -reich, bv.n. rijk aan kennis, rijk aan kundigheden; -voll, bv.n.; zeer kundig.

Ken'nung, vr.: 1) ouderdoms-kenmerk (aan de tanden van een paard); die -vertieren: (van paarden-) niet meer teeltenen; dieses Pferd hat die - verloren: dit paard teekent niet meer; 2) (zeew.) teeken van land.

Ken'ster, m. (-s; mrv.-): (pik.) mispel (de boom en de vrucht).

Kente, vr.: scheerwol.

Kenter, in Sam, I -haken, m.: kenter-haak.

ken'tern, w. o. h. en s. en w. b.: kenteren.

Keper, enz.: Zie Koper, enz.

kepp’lerisch, bv. n.: (str.) van Keppler.

Kerl>, o. (-es, -s; mrv. -e): keep, inkeping, kerf, kartel; l-beil, o.: handbijl;

draadmaat; -holz, o.: kerf--holz schneiden: fam.: o kalken, op den kerfstok zetten, op lei schrijven als schuld; es geht aufs -holz: het gaat op den kerfstok, het gaat op den borg; aufs -holz stehen: 1. opgekalkt staan als schuld, 2. in het krijt staan); -messer, o.: kerfmes;-sage, vr.: (tim.) trekzaag; -schnitt, m.: kerf, nijding, inkeping, keep; -stock, m.: kerfstok (Zie -holz); -thier [t],o,: gekorven diertje, insect (-thierkenner, m.: insectenkenner, entomoloog; -thierkunde, vr. en -thierlehre, vr.: insectenkunde, insec-tenleer, entomologie); -thierchen [tj, o. (-s; mrv. -): Zie -tliier; -weh, o.: (vea.) klauwzeer; -zahn, m.: (pik.) kartel, uitgetande punt; -zahnig, bv. n.: (pik.) uitgetand, gekarteld; -zettel, m.: papier (briefje, biljet) met een uitgesneden rand.

Ker'he, vr.: 1) Zie Kerb; 2) (aan de uderdomsken-gevangen

IKern, m. (-es, -s; mrv.-e): (van vruchten:) pit, (van steenvruchten:) steen; (van granen en zaden:) korrel; (van boomen en hout:) hart; (van kometen:) kern;(fig.) kern (de ziel, de pit, het binnenste, het degelijkste gedeelte, het beste, het hoofdbestanddeel); (van kanonnen:) ziel; (aan ’t verhemelte van een paard:) ouderdomskenmerk; (van een paardenhoef:) levend yleesch, (het) leven; (van een rund:) borst; rtisjokken:) stoel; (van leder:) nerf; es Pu’dels -: (fam.) de kneep, het fijne van de zaak; wer den - essen will muss die Nuss aufbeissen: (spr.) zonder moeite krijgt men niets; aus dem -e schiessen: (art.) waterpas schieten; Leder bis auf den letzten - lohen: leder door en door gaar-looien.

IKern, in Sam. I -apfel, m.: kalvijn-appel; -arbeit, vr.: voortreffelijk werk; -artig, bv. n.: vruchtpit-achtig, (van boomen:) knoestig; -astig, bv. n.: met uit het hart gegroeide takken; -ausdruck, m.: kernachtige uitdrukking, pittig gezegde; -auster, vr.: oester met een purperbaard; -beisser, m.: (ins.) kernbijter, (vog.) kersen-bijter; -bohrer, m. (ins.) eikenmot: -brannt-wein, m.: op vruchtpitten getrokken brandewijn; -brav, bv. n.: door en door braaf; -deutsch, bv. n.: echt Duitsch; -faul, bv.

n.: door en door rot, van binnen rot; -faule, vr. (-faulniss [nisj, vr.): rotheid inwendig, inwendige rotheid; -fest, bv. n.: (fig.) ijzersterk, als een muur zoo vast; -feuer, o.: centraalvuur; -fleisch,o.: stevig vleesch, degelijk vleescn; -förmig, bv. n.: kernvormig, vruchtpit-achtig; -frau, vr.: door en door degelijke vrouw, juweel van eene vrouw; -fresser, m.: Zie -beisser; -frisch, bv. n.: kersversch; -frucht, vr.: kernvrucht, steenvrucht; -gedicht, o.: kernachtig dichtstuk; -gehause, o.: (v vruchten:) klokhuis; -geschütz, o.: (art,) geschut waarvan de ziel overal even wijd is; -gesund, bv, n.: door en door gezond, (fig.) volkomen gaaf; -gülte, vr.: in graan op te brengen cijns; -gut, bv. n.: door en door goed, (fig.) voortreffelijk, uitmuntend, uitstekend; -haft, bv. n.: kernachtig; -haf-tigkeit, vr.: kernachtigheid; -holz, o.: (van boom:) hart, (fig.) hard hout, (ook:)

m.: voornaamste in-

-mann,

man van stavast, (ook:) <

(een) man die klinkt als eene klok; ner, m. mrv.: uitgezóchte mannen; -mehl,

o.: fijnste meel, bloem van meel, fijnste blom; -mensch, m.: degelijk mensch:-inilch, vr.: karnemelk, gekarnde melk; -obst, o.: fruit (ooft) waarvan de pit besloten zit in eenen steen; -recht, bv. n.: (art.) juist in het midden geboord, (ook:) horizontaal, waterpas;-reich, bv.n.: (van vruchten:) vol pitten, (fig.) kernachtig, rijk aan de-gelijken inhoud; -sack, m.: zak met (of: zak voor) pitten van vruchten ; -salz, o.: (min,) steenzout; -schalig, bv.n.: met ringvormige bersten; -schatten, m.: donkere schaduw; -schule, vr.: boomkweekerij door het planten van vruchtpitten; -schuss, m.: horizontaal schot, waterpas-schot;-schwin-

w. w.:

in.:

-ja

(oo

vr.:

den, o.: (vea.) verdroging yan den hoef; -sprache, vr.: kernachtige taal, krachtige taal, (fig.) gespierde stijl; -spruch, m.: kernspreuk, (fig.) schoon gezegde; -stahl, best staal; -stamm, m.: 1) uit eene gepote pit opgegroeide boom, 2) krachtige boomstam; -stechen, o.: (vea.) aderlating in het verhemelte; -truppen, vr. mrv.: keurtroepen, keurbenden; -tuch, o.: best laken; -volk, o.: (het) beste volk, keurbende, (fig.) uitgelezene schaar; -waaren, vr. mrv.: puike waren; -weib, o.: Zie -frau; -wein, m.: uitgelezen wijn, fijne wijn, beste wijn; -wolle, vr.: beste wol, fijne wol; -wort, o.: kernachtig woord, snedig woord; -zug, m.: (vv, en jag.) uitmuntende vangst; -zupfen, m.: (jag.) ont-weiing, uithaling van het ingewand.

Kern'clien, o. (-s; mrv. -): pitje, vruchtpitje.

ker nen, w. b.: 1) van pitten (van den pit) ontdoen; 2) (fig.) uitzoeken, uitkiezen, uitkippen; 3) (boter:) karnen (gekernte Milch: gekarnde melk, karnemelk);4) korrelen, gekorreld maken (sich korrelen).

Rer ner, m. (-s; mrv. -): drilpriem.

ker nicht, bv. n.: vruchtpitachtig, op de pit eener vrucht gelijkende; ker'nig, bv n.: vol pitten, (fig.) kernachtig.

Kerographie’, vr.: (het) schilderen op was: Keropla'stik, vr.: (het)boetseeren in was.

Kersei’, m. (-s): karsaai (zekere wollen stof),

Kerfsche, vr.: (pik.) slee, wilde pruim.

Rer'ze, vr.: kaars.

Rer’zen, in Sam. I ^beerbaum, m.: (pik.) wasboom; -beere, vr.: bes van den wasboom; -gera’de, bv. n. en bw.: kaarsrecht, zoo recht als eene kaars; -giesser, m.: kaarsenmaker; -handler, m.: kaarsen-kooper; -heil, bv. n.: vol kaarslicht, door brandende kaarsen verlicht; -kramer, m.: kaarsenkooper; -kraut, o.: (pik.) koningskaars, fakkelkruid; -licht o.: kaars-licht; -macher, m.: kaarsenmaker; -schein, m.: kaars-licht, kaarsschijnsel, kaarsen-schijn-sel; -stiel, m.; pijpje (van kandelaar of blaker); -strauch, m.: (pik.) wasboom; -trager, m.: (kkl.) waskaars-drager; -weihe, vr.: (kkl.) Maria-Lichtmis, (fam.) Vrouwendag ; -zieher, m.: kaarsenmaker.

Resch'er. m. (-s; mrv. -): 1) (vv.) zak-net, sleepnet; 2) barnsteenvisscher.

IKess'el, m. (-s; mrv. -): ketel: (fig.) kom, bekken; (adk.) dalbekken; (v een vuurspuwenden berg :) krater; (art.) ziel (van een kanon); (jag.) leger, hol, schuilhoek; (kkl.) wijwaterbak; (bwk.) klokvormige versiering (aan pilaren); (van een sekreet:) put, beerput; der - schilt den Ofentopf: (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; - haben auch Ohren: (spr.) kleine potjes hebben ook ooren.

IKes'sel, in Sam. l-asche, vr.: potasch; -bier, o.: eigen-gebrouwen bier, (fig.) dun bier, tafelbier; -bombe, vr.: (art.) ketel-bom; -braun, bv. n.: koperkleurig (z. n. o.: 1. koperkleur, 2. ketelzwart); -fang, (hist.) keteldompeling, indompeling van den voorarm in een ketel kokend water; -flicker, m.; ketellapper, (fig.) staatkundige tinnegieter (-flicker, in Sam.: -gesindel, o.: ketellappersgespuis; -rau

zen, m. of -sack, in.: ketellappers-zak) ; -förmig, bv. n.: ketelvormig; -geld, o.: (fam.) snibbelgeld, geld dat gesnibbeld (meer in rekening gebracht dan uitgegeven) wordt; -gestell, o.: (gemetseld) onderstuk waarop een ketel staat; -gewölbe, o.: koepelvormig gewelf; -haken, m.: schoorsteenketting, haardketting (eigenlijk: haak waaraan die ketting hangt); gen, o.: (jag.) omsingeling van het wild, )k:) wilde-zwijnenjacht; -lauf, m.: (art.) kamer (van een kanon): -loch, o.: gat (opening) van den ketel, (fig.) gat als van een ketel; -macher, m.: koperslager, ke-telmaker; -meister, m.: (in ververijen:) werkman die over de kuip gaat; -pauke, vr.: keteltrom; -russ, m.: ketelzwart; -schlager, m. (-schmied, in.): koperslager, ketelmaker; -thal, m.: daldiepte, rondom door bergen ingesloten dal; -treiben, o.: Zie -jagen; -tuch, o.: aan het stuk geverfd laken; -waaren, vr. mry.: koperslagers-waren.

kesseln (sich), w. w.: de gedaante van een ketel aannemen.

Res'ser, m.: Zie Kescher.

Kess'ler. m. (-s; mrv. -): 1) koperslager, ketelmaker; 2) blikslager; I -arbeit, koperslagers-werk; -waaren, vr. mrv.: koperslagers-waren.

Res'te, vr.: (vea.) voetgal; (pik.) kastanje; I Kes’tenbaum, m.: kastanjeboom.

Kef scher, m.: Zie Rescher.

Ketfchen, o. (-s; mrv. -): kettinkje.

Kefte, vr.: ketting; (ook:) keten; (adk,) bergketen; (fig.) schakel, aaneenschakeling; (nul.) cordon; (wev.) schering, ketting; (jag.) koppel, vlucht,troep; (eene figuur in ’t quadrille-dansen:) kettingdans; an die - legen: aan den ketting leggen; mit einer - sperren : met eenen ketting sluiten. Zie mrv. Ketten.

Kef tel, vr.: kettinkje: ket'teln, w. b.: met een kettinkje vastmaken.

Ikef ten, w. b.: ketenen : '(fig.) boeien, hechten; (ook:) vastmaken, vastbinden, vastleggen; (ook:) vastschakelen.

IKef ten, vr. mrv.: ketenen, kluisters, boeien, banden (Zie overigens enk. Kette); in - legen: 1) in boeien sluiten, 2) aan banden leggen; I -ahnlich, bv. n.: kettingachtig; -anker, m.: meer-anker; -artig, bv. n.: kettingachtig; -baum, m.: (wev.) kettingboom; -blume, vr.: (pik.) leeuwentand, (pop.) paardenbloem, (als groente:) molsla; -brüche, m. mrv.: (rek.) kettingbreuk, telkens wederkeerende breuk; -briicke, vr.: kettingbrug;-laden, m.: (wev.) kettingdraad; -feier, m.: (kkl.) Sint-Pietersbanden (de eerste dag van Augustus); -förmig, bv. n.: kettingvormig; -gebirge, o.: bergketen; -geklirr, o.: gerammel van ketenen; -gelenk, o.: schalm; -gerassel, o,: gerammel van ketenen; -gesang, m.: wisselzang, beurtzang;-glied, o.: schalm; -hund, m.: kettinghond;-kugel. vr.: (art.) kettingkogel; -locke, vr.: (bij haarkappers:) lange krul; -los, bv. n.: ongeboeid, zonder boeien, los; -macher, m.: kettingmaker; -naht, vr.: (kim.) kettingnaad, kettingsteek; -panzcr, m.: pantserhemd, maliënkolder; -pumpe, vr.: (zeew.) kettingpomp; -rechnung, vr.: (rek.) kettingrekening; -regel, vr.: (rek.) kettingregel; -reim, m.: (dk.) ketting-

rijm; -ring, m.: 1) schalm, 2) ketting-    Khalif', enz.: Zie Kalif, enz.

ring

(ring aan het einde van eenen    Khan, m, (-es; mrv. -e): khan, Tar-

vorstendom:

ketting); -schloss, o.:    kettingslot; taarsch vorst; Khanat', o. (-es: mrv.-e):

-schluss, m.: (red.) ketting-sluitrede;    khanaat (1. Tartaarsch

-schmied, m.: kettingmaker; -seide, vr.:    2. waardigheid van khan).

kettingzijde, getweernde zijde; -stich,    Kib'§;eier, m. (-s; mrv. -): (vog.)

m.: (kim.) kettingsteek; -strafe, vr.:    kiekendief, wouw.

kettingstraf; -tanz, m.: kettingdans    Ki'bitz |Kie'], m. (-es; mrv. -e): (vog.)

bv.

(eene figuur in de Quadrille); -toll,    kievit; I -blume, vr.: (pik.) veldkers,    kie-

n.: stapelgek; -triller, m.: (muz.)    vitsbloem;-ei, o.: kievits-ei.

aanhoudende triller;    -werk, o.:    ketting-    Kicher,    vr. (of: Ki’chererbse, vr.):

werk, (figr,) aaneenschakeling; -wurm, m.:    (pik,) sisser,    grauwe erwt; die deutsche

gelede ingewandsworm, lintworm; -zug, - : de tuinboon, de Roomsche boon. m.: kettingvormig versiersel.    ki’chern, w. o. h.: (fam.) gichelen.

Kettler, m.: (-s; mrv. -): ketting-    Kicks, m. (-es; mrv. -e): (biljart:)

maker.    schampstoot,    mispunt, mislukte stoot;

Ketzer, m. (-s; mrv. -): volle klos    (fig, fam.) geschoten bok; I kick’sen,    w. o,

garen; (kkl. en fig.) ketter; nach einem    h.: (biljart:) een mispunt geven;    (fig.

- riechen: (spr.) naar den mutsaard    fam.) een bok schieten,

rieken (pop.: naar den mosterd ruiken); Kie’bitz. Zie Kibitz.

I -buch, o.: kettersch boek; -eifer, m.:    KieTe, vr.: 1) (van visschen:) kieuw;

vervolgzucht (onverdraagzaamheid) in (van dieren:) onderkaak; (ontl.) kaakbeen; het godsdienstige; -gericht, o.: inQui-    2) (van erwten:) dop, schil, bast.

sitie; -haupt, o.: hoofd eener ketterij; Kie’fer, m. (-s; mrv. -): Zie Kiefe -hinrichtung, vr.: auto-da-fe, ter dood    no. 1, I -, vr.: (pik.) wilde pijnboom,

brenging van ketters    (of: van    een ket-    kie'fern,    bv. n.: pijnboomhouten;

ter); -jager, m.: jachtmaker op ketters;    -es Holz: pijnboomhout;-wald, m.:    pijn-

-macher, m.: dweepziek geestelijke;    bosch.

-meister, m.: hoofd eener ketterij;    Kieke, vr.: stoof (om de voeten te

-mütze, vr.: sanbenito (d. i. muts voor warmen).

een tot den brandstapel veroordeelden Kiek'-in-clie-Welt', m.: (fam.) jon-ketter); -richter, m : inquisiteur; -riecher, gen die pas komt kijken, jonge lafbek, m.: jachtmaker op ketters, overal ketters melkmuil, vermoedende dweper; -schrift, vr,: ket- Kiel, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (van tersch geschrift; -sekte, vr.: kettersche    een schip:) kiel; (fig.) bodem, schip;

sekte; -verbrennung, vr.: verbranding    2) penneschacht; (fig.) pen, schrijfpen,

van ketters (of: van een ketter); -verfol-    (ook:) stijl, schrijfstijl; 3) (tnb.) knol-

gung, vr.: kettervervolging; -verurthei-    vormige wortel, knol, bol; I -bett, o.:

lung [t], veroordeeling wegens ketterij;    bed van lange veeren; -bock, m.: bok

-zunft, vr.: kettersche sekte.    zonder hoornen; -flügel, m.: (ins.) boor-

Ketzerei', vr.: ketterij; Ket'zerin,    wesp; -förmig, bv. n.: scheepskielvormig;

vr. (mrv. -nen): kettersche; ket’zerisch,    -frosch, m.: donderpadde, kikkerschot;

bv. n.: kettersch; ket'zern, w. b.: (min.)    -fuge, vr.: sponning langs de kiel van een

met behulp van wiggen splijten.    schip; -gang, m.: (in de scheepsmakerij:)

Keu'bel, m. (-s; mrv. -): (min.) zeef.    kielgang, zandstrook; -geld, o.: haven-

Kench, in Sam.' I Zie Keich.    geld; -haare, o. mrv.: ineengeloopene

keuehen, w. o. h,: Zie keichen.    (geklonterde) haren van een paardestaart;

keul, in Sam. I -artig, bv. n, (-förmig,    -herr, m.: scheepsgezagvoerder; -holen,

bv. n.): knotsvormig.    w. b.: (schepen:) op de helling brengen

Keul'chen, o. (-s; mrv. -): 1) knotsje;    om gekield of gekalfaat te worden, (ma-

2) stampertje; 3) (kkk.) boutje.    trozen:) kielhalen (eene straf); -klotz. m.:

Keule, vr.: 1) knots, knuppel:    kielklos, slemphout; -kropf, m.: (hik.)

2) stamper, (inz.) vijzelstamper; 3) (kkk.)    kropgezwel, wen, (fig.) iemand met eene

bout, achterbout, dij-stuk; eine grobe -:    wen; -raum, m.: scheepsruim; -recht, o.:

(fig. fam.) een lomp stuk vleesch, een    havengeld; -schwein, o. (-schwinne, vr.):

lompe vlegel.    kolsem, tegenkiel; -schwimm, o.: (zeew.)

Ikeu'len, w. b.: 1) met een knots    kielwater, zog, scheepszog; -tau, o.:

stampen.    ser, o.:

Ikeu’len, in Sam. I -förmig, bv. n.: knolgewas, bolvormig gewas, knotsvormig; i-lahm, by. n.: ontheupt; ^ ¹¹    ~ ~ ^ ‘ '

een knots; -wurz,

slaan, (inz.) doodslaan; 2) stampen, fijn-    kieltouw; -überzug, m.: looze kiel;-wasstampen.    ser, o.: Zie -schwimm; -werk, o.:

kielen, w. o. h.: (van vogels:) slag--schlag, m.: slag met een knots; -wurz, pennen krijgen; w. b.: (schepen:) kielen; vr.: (pik.) waterlelie.    (een klavier:) bepennen.

Keu ler, m. (-s: mrv. -): wild varken, KIe'me, vr.: (van visch:) kieuw, ever.    Kien, m. (-e), -s): pijnboomhout;

keulicht, bv. n.: knots-aehtig, knots- I -baum, m.: wilde pijnboom; -bohrer, vormig.    m.: (ins.) boorwesp; -tackel, vr.: fakkel

keusch, bv. n.: kuisch; -e Ohren:    van pijnboomhout; -föhre, vr.: wilde

(fig.) kuische ooren; I -baum, m. (-lamm,    pijnboom; -fresser, m.: (ins.) zaagvlieg;

o.): (pik.) kuischboom, agnus castus; -harz, o.: pijnboomhars; -holz, o.: pijn--kraut, o., (pik.) kruidje-roer-me-niet.    boomhout; -öl, o.: pijnboom-olie; -russ,

Keu'tel, m. (-s; mrv.-): (vv.) zak (in o.: lampe-zwart; -stock, m.: pijnboom-een net).    stam.

Keu’ter, m. (-s; mrv. -): (vog.) doffer, kie'nen, bv. n.: pijnboomhouten; mannetjes-duif.    kie'nig, bv. n.: harsig, hars    bevattende.

Kie'pe, vr*: 1) kippenmand; 2) als een ransel op den rug gedragen wordende vischmand, kreel, kriel.

Kieper, m. (-s; mrv. -) kuiper.

Kies, m. (-es; mrv. -e): kiezelzand; kiezelsteen; (min.) kwarts, (ook:) vuursteen ; I -ader, vr.: kwarts-ader; -ahn-lich, bv. n, (-artig, bv. n.): kwartsachtig, vuursteenachtig, (ook:) kiezelzand-achtig; -bach, m.: over kiezelsteen of kiezelzand stroomende beek; -boden, m.: kiezelgrond, zandige grond; -erde, vr.: kiezel-aarde, kiezelzand-houdende aarde; -gang, m.: met kiezelzand bestrooid voetpad, zandpad; -grube, vr.: 1) zandput, 2) kwarts-groeve; -grund, m.: Zie -"boden; -haltig, bv. n.: 1) kiezelzand-houdend, 2) kwartshoudend; -platz, m.: met kiezelzand bestrooid plein, bezand plein; -sand, m.: kiezelzand, grof zand; -weg, m.: met kiezelzand verzwaarde weg, zandweg,

o.: kinder-

SJ

van een

van

grintweg.

Kie'sel, m. (-s; mrv. -): kiezelsteen, keisteen; (ook:) kegelzand; I -artig, bv. n.: kiezelachtig, keisteenachtig: -erde, vr.: kiezel-aarde; -fels, m.: hoorn-steen-rots; -glas, o.: flintglas; -grund, m.: kiezelgrond; -hart, bv. n.: als een keisteen zoo hard; -haltend, bv. n.: kie-zelhoudend; -haltig, bv. n.: met kiezel vermengd; -sand, m.: kiezelzand, kegelzand; -spath [t], m.: kiezelspaath; -stein, m.: kiezelsteen, keisteen; -thon,m.: veld-spaath; -weg, m.: met kegelzand verzwaarde weg.

kie'selig, bv. n.: vol kiezelsteen; yol kegelzand.

kie’seln, w. onpers. h.: hagelen.

kie’sen, w. b. onr.: kiezen; Kie'ser, m. (-s; mrv. -): kiezer.

kiesickt, bv. n.: kegelzandachtig; kie'sig, bv. n.: kegelzandhoudend, kiezel-houdend.

Kie’ze, vr.: 1) kat, poes; 2) gruisbak, gruismand.

kiff: Zie keifen.

Kikeriki', m. (-s): kukeleku, hanengekraai.

Kill, in Sam. I -hase, m.: konijn.

Kille, vr,: kil, geul.

killen, w. o. h.: (zeew.) killen.

Kilolgramm', o. (-es; mrv. -e of -en): kilogram; -li'ter, o. (-s; mrv. J-): kiloliter; -me'ter, m. (-s; mrv. -): kilometer.

Kimm, m. (-es): (zeew.) kim; (fig.) rand; I -eisen, o.: (kuipers-) gergel-ijzer; -hobel, m.: gergelschaaf; -wasser, o.: (zeew.) kimwater (in een lek schip); -weger, m.: (zeew.) kimweger.

Kimme, vr.: (bij kuipers:) gergel; (fig.) rand.

kim'men, w. b.: gergelen.

Kimm ker, m. (-s; mrv, -): kuiper,

Kim nmng, vr.: (zeew.) kim, horizon, gezichteinder; (ook:) opdoeming, lucht-spiegoling.

IKind, o. (-es, -s; mrv. -er): kind; ein nachgeborenes -: een na ’s vaders dood geboren kind; ein noch nicht ausgetragenes -: een nog onvoldragen kind; ein unzeitiges -: een te vroeg gekomen kind; ein - der Liebe: een onecht kind; mit einem -e gehen: in gezegende omstandigheden verkeeren;

eines -es genesen: (fam.) een kindje krijgen; ein - gebahren: van een kir$ bevallen, een kind ter wereld brengen; sich wie ein - betragen: zich als een kind aanstellen (gedragen); kein - mehr sein: geen kind meer zijn; du bist ein - des Todes: gij zijt een kind des doods; an -es Statt annehmen: aannemen als kind; von - auf: van kindsbeen af, van een kind afaan; das - bei seinem rechten Namen nennen: (spr.:) het kind bij zijn (de dingen bij hunnen) waren naam noemen; je lieber das -, je scharfer die Ruthe [t]: (spr.) wie zijne kinderen liefheeft spaart de roede niet; wer die -er verzartelt, setzt sie ins leichte Schiff: (spr.) wie zijne kinderen vertroetelt maakt er ongelukkige menschen van; jedes - ist seines Taters: (spr.) er komt geen kind of er is een vader; -er und Narren sagen die Wahrheit: (spr.) kinderen en gekken (kinderen en dronken menschen) zeggen de waarheid. Zie Kinder, Kindes en Kinds.

IKind, in Sam. I -bett, o.: kraambed (ins -bett kommen: in de kraam komen;

-bett liegen: in de kraam liggen); -betterin, vr. (mrv. -nen): kraamvrouw; -bettfieber, o,: kraamkoorts; -bettsuppe, vr.: kraamvrouwensoep; -haft, bv. n.: kinderachtig; -heit, vr.: kindsheid (von -heit an, of: von -heit auf: van kindsbeen af, van kind afaan); -taufe, vr.: (kkl.) kinderdoop, (fig.) doopmaal; -tauffest, o. (-taufmahl, o., -taufschmaus, m.): doopmaal.

Kindeken, o. (-s; mrv. -): kindje.

Kin’del, o. enk. en mrv.: kindje; kindertjes; I -bier, o. (-mahl, o.): doopmaal; -markt, m.: kinder-kermis (hetzij op Kerstmis, hetzij met Sint-Nicolaas); -tag,

m.: (kkl.) Onnoozele-kinderendag; -vater,

m.: doopvader, peter,

Kin’der, in Sam. I -alter, lijke leeftijd, (de) kinderjaren;-amme, vr.:

zoogende min, 2) kindermeid; -arbeit, vr.: 1) kinder-arbeid, (het) werken door kinderen, 2) kinderwerk, werk van of geschikt voor kinderen; -blattern, vr. mrv.: (de) pokken, (de) kinderziekte; -brei, m.: pap; -brut, vr.: (pop.) klein grut, zwerm kinderen; -dieb, m.: kinderdief;-diebstahl,

m.: 1) (het) stelen (en wegvoeren) kind of van kinderen, 2) kleine (door een kind gepleegde) diefstal; -dutte, vr.: dotje (voor jonge kinderen, om op te zuigen); -erziehung, vr.: opvoeding van kinderen; -feind, m.: vijand van kinderen; -figur, vr.: 1) kinderbeeldje, 2) gedaante (gestalte) van een kind; -flecken, m. mrv.: (gnk.) mazelen; -frau, vr.: vrouw bij of voor de kinderen, kindermeid; -freund, m.: kindervriend, vriend van kinderen; -fromni, bv.n.:

1) onschuldig als een kind, 2) onnoozel als een kind; -geld, o.: kindergeld;-gerath [t], o.: kindergoed; -geschmeiss, o,: (gem,) kinderstront; -geschrei, o.: geschreeuw (gejank) van kinderen; -gestalt, vr.: gestalte (gedaante) van een kind; -gichter, vr. mrv.: kinderstuipen; -glaube, m.: kinderlijk geloof, (fig.) lichtgeloovigheid; -haft, bv. n.: kinderachtig; -haftigkeit, v.: kinderachtigheid; -haube, vr. (-haub-chen, o.): kindermutsje; -hemd, o. (-hemd-chen, o.): kinderhempje; -husten, m.: hoest een kind, (gnk.) kinkhoest: -jahre, o.

van onnoo-

n, om-

mrv.: kinderjaren; -klapper, m.: ramme-lg,ar(tje); -kleid, o.: kinderjurk (-kleidchen, o.: kinderjurkje); -kleidung, yr.: kleeding voor of van kinderen; -korb, m.: wieg¹; -krankheit, vr.: ziekte van kinderen; -kram, m.: 1) kinderspeelgoed, 2) kinderwerk; -lehen, o.: (hist.) kinderleen (leen, dat erfelijk op de kinderen overging); -lehre, vr.: onderricht aan kinderen, (kkl.) catechisatie (-lehre halten: catechisatie houden); -lehrer, m.: onderwijzer van kleine kinderen, (kkl.) catechiseermeester; -lehrerin, vr.: schoolmatres, schooljuffrouw, (kkl.) catechiseerjuffrouw; -leicht, bv. n.: door een kind te begrijpen of te doen, (fig.) zeer gemakkelijk; -liebe, vr.:

1)    kinderliefde, liefde voor kinderen,

2)    kinderlijke liefde, liefde van kinderen;

-lied, o.: kinderlied; -los, bv, n.: kinderloos; -losigkeit, vr.: kinderloosheid;-mad-chen, o. (-magd, vr.): kindermeisje (kindermeid); -mahrchen [mar], o.: kindersprookje, kindervertelling; -melker, m.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -markt,

m.: Zie Kindelniarkt; -mord, m,: kindermoord (der bethlehemitische -mord: bijb.: de kindermoord van Bethlehem); -mörder, m.: kindermoordenaar; -mör-derin, vr,: kindermoordenares; -muhme, vr.: Zie -frau; -mutter, vr.: kinderen-haalster, vroedvrouw; -mütze, vr.: kinder-mutsj e; -narr, m.: kindergek ; -narrin, vr.: iemand die gek veel van kinderen houdt; -pech, o.: meconium (d. i. de eerste afgang van een pasgeboren kind); -peitsche, vr.: kinderzweepje; -pfeife, vr.: kinderfluitje; -pferd, o.: hobbelpaard; -pocken, vr. mrv.: (gnk.) kinderpokken, (de) pokken; -possen, vr. mrv,: kinderachtige streken; -pulver, o.: slaappoedertje voor kinderen; -raub, m.: kinderroof; -rauber, m.: kinderen-steler; -reich, bv.n.: rijk aan kinderen; -rein, bv.n.: schuldeloos als een kind; -saft, m.: slaapstroopje voor kinderen; -schriften, vr. mrv.: kinderboekjes, geschriften voor kinderen; -schuhe,

m. mrv.: kinderschoenen (die -schuhe austreten oder ausziehen oder ablegen: fig.:    de kinderschoenen uittrekken);

-schule, vr.: kinderschool; -sinn, m.: kinderlijk gemoed; -spiel, o.: kinderspel; -spielwaaren, vr. mrv. (-spielwerk, o., -spielzeug, o.): kinderspeelgoed; -spott,

m.: 1) speelbal van kinderen, 2) voorwerp van spot voor kinderen; -sprache, vr.: kindertaal; -streiche, m. mrv.: Zie -possen, -stube, vr.: kinderkamer; -stuhl, m.: kinderstoel, tafelstoel, (gem,) kakstoel; -tag,

m.: Zie -Kindeltag; -tand, m.: kinderspeelgoed; -taufe, vr.: (kkl.) kinderdoop; -trommel, m.: kindertrom; -uhr, vr.: kin-derhorloge’tje; -wagen, m.: 1) kinderwagen,

2) loopstoel, loopwagen (waarin een kind leert loopen); -wagelein, o.: kinderwagentje; -warterin, vr.: Zie -frau;-welt, vr.: kinderwereld; -werk, o.: 1) kinderwerk, 2) Zie -arbeit; -wiege, vr.: kinder-wieg ; -wurm, m.: kinderworm (ingewandsworm, waarmede de kinderen behept zijn); -zeug, o.: kindergoed; -zucht, vr.: tucht onder de kinderen.

kin'deln, w. o. h.: 1) een kind krijgen, in de kraam komen, (ook:) kinderen krijgen; 2) kinderachtig zijn, zich als een kind aanstellen.

kin den, w. o. h.: Zie kindeln,

Kin'derclien, o. mrv.: kindertjes, kleintjes.

Kinderei’, vr.: kinderachtigheid; gerne -en treiben: zich gaarne met kinderachtige dingen bezighouden.

kin dern, w. o. h.: Zie kindeln.

Kin des, in tSam. I i-alter, o.: kinderlijke leeftijd, (de) kinderjaren; -beine, o. mrv.: kinderbeenen (von -beinen an: fig.: van kindsbeen af, van de vroegste jeugd afaan); -kind, o.: kindskind, kleinkind; -liebe, vr.: kinderlijke liefde, liefde van een kind; -mörder, enz.: Zie Kinder-inörder ; -noth [tl, vr.: barensnood (in -nöthen [t] sein: in barensnood zijn, in den arbeid zijn; einer Frau in -nöthen [t] beistehen: vlk.: eene vrouw verlossen, eene vrouw in hare bevalling bijstaan); -pflicht, vr.: kindeilijke plicht; -recht, o.: (het) recht van een kind; -statt, vr. plaats van ‘een kind (an -statt annehmen: als kind aannemen); -theil [t], m.: kindsgedeelte; -unschuld, vr.: kinderlijke onschuld.

kin disch, bv. n.: 1) kinderachtig; sich - betragen: zich kinderachtig gedragen, zich kinderachtig aanstellen; -erweise, bw.: als een kind, kinderachtig,

2) kindsch; - werden: kindsch worden; ein -er Greis: een kindsche grijsaard, een oude man die kindsch is.

Kind'lein, o, (-s; mrv. -): kindeken, kindje; Kind'leinstag, m.: (kkl.) Onnoozele-kinderendag.

kind'lick, bv. n.: kinderlijk; I -keit, vr.: kinderlijkheid.

Kinds, in Sam. I -kopf, m.: 1) (schl.) kinderkopje, 2) (fig, fam.) kind zelheid (er ist ein -kopf: hij is zoo onnoozel als een kind); -magd, vr.: Zie Kinder-frau; -theil [t], m.: kindsgedeelte; -taufe, enz,: Zie Kindtanfe, enz.; -wasser, o.: (vlk.) vocht van het lamsvliés; -zeug, o.: kindergoed.

Kindschaft, vr.: (rcht.) kindschap, hoedanigheid van kind.

Kink, m. (-es; mrv.-e): (zeew.) kink; I -horn, o.: kinkhoorn; -husten, m.: (gnk.) kinkhoest.

kin ken, w. o. h. en s.: (zeew.) kinken, een kink krijgen.

Kinn. o. (-es; mrv. -e): kin; (van schepen:) voorste gedeelte van de kiel; (aan daken:) gootpijp; I -backen, m.: kinnebak, kaakbeen, kaak, (inz.) onderkaak (-backenzahn, m.: onderkaaks-tand; -backenzwang, m.: mondklem, klem in den mond); -band, o.: kinriem, (mil.) stormband; -bart, m.: baard om de kin; -grube, vr. (-grübchen, o): kuiltje in de kin; -haken, m.: kinhaak; -kette, vr.: kinketting (-kettenkappe, vr.: pranger, neusnijper); -lade, vr.: onderkaak; -reif, m.: kinketting; -riemen, m.: Zie -band.

Kinn chen, o. (-s; mrv. -): kinnetje.

Kiosk’, m. (-es; mrv. -e): kiosk.

Kip’fe, vr.: top.

Kipp, in Sam. I -karren, m.: huifkar; -geld, o.: gesnoeid geld.

Kip’pe, vr.: 1) kant; auf der - stehen: op zijn kant staan, (fig.) op vallen staan, (ook:) in groot gevaar verkeeren; 2) - und Wippe : geldsnoeierij, (het) geldsnoeien.

kip peln, w. b.: (geld:) snoeien.

kip’pen, w. o. h.: 1) kanteler

in.:

yr.:

in uu hui    ~j

kerkelijk gebied; -fürst, prins der Kerk; -ganger, enz.: Zie Kirch ganger; -gebaude, o.: 1) kerkgebouw, kerk, 2) bijgebouw eener kerk, bij eene kerk behoorend gebouw, 3) gebouw eener

der

kantelen; 2) waggelen, wiegelen, wankelend staan; vorwarts -: voorover tuimelen, struikelen ; mit dem Stuhle -: met den stoel waarop men zit heen en weer wiegelen; - und wippen: geld snoeien, (ook :) gesnoeid (of valsch) geld in omloop brengen. I -, w. b.: 1) uitkippen, uitzoeken, uitkiezen ; 2) afknippen, afsnijden, (hoornen:) snoeien, (geld:) snoeien; 3) kantelen, op zijn kant zetten.

Kipper, m. (-s; mrv. -): 1) snoeier; 2) opkooper; - und Wipper : geldsnoeier;

I -geld, o.: gesnoeid geld.

Kipperei’, vr.: 1) geldsnoeierij; 2)op-kooperij.

kip'pern, w. o. h,: het koorn opkoo-pen.

kipp’lig, bv. n.: waggelend, wankelend.

Kircli, in Sam. (¹) I-dorf, o.: parochie; -eule, vr.: kerk-uil; -fahrt, vr.: 1) bedevaart, 2) processie, 3) tocht naar de kerk ; -gang, m.: 1) zijvleugel in eene kerk, 2) kerkgang, (het) gaan naar de kerk (eine Wöchnerin die ihren -gang noch nicht gehalten hat: eene kraamrvouw die haren kerkgang nog niet gedaan heeft); -ganger, m.: kerkganger, kerk-gaander, kerkbezoeker; -gangerin, vr.: kerkgaanster, (inz.) kraamvrouw die haren kerkgang doet; -genoss, m. (en: -genossin, vr.): parochiaan; -herr,

1)    patroon eener kerk, 2) geestelijke;

-hof, m. kerkhof; -messe, vr.: jaarteest der kerkwijding, kermis; -schwalbe, vr.: kerkzwaluw, torenzwaluw: -spiel, o.]: kerspel, parochie; -sprengel, m.: diocees; -thür (-thüre), vr.: kerkdeur; -thurm [tl, m.:    kerktoren (-thurmspitze [tl, vr.:

torenspits); -vater, m.: 1) kerkmeester,

2)    koster; -weg, m.: kerkweg; -weihe, vr. (-weihfest, o.): Zie -messe; -zeit, vr.: kerktijd.

Kir'che, vr.: kerk (i. a. b.); in die -gehen (zur - gehen): 1) naar de kerk gaan, 2) te kerk gaan; in der - sein: in de kerk zijn; die - ist aus: de kerk is uit, de godsdienst-oefening is afgeloopen; unter der -: onder kerktijd; je naher der je weiter von Gott: fspr.) hoe dichter bij Rome hoe slechter Christen.

IKir'chen, in Sam. (²) I -ablass, m.: (kkl.) aflaat; -agende, vr.: rituaal; -alteste, m.: ouderling, kerkmeester; -amt, o.: 1) kerkbestuur, kerkeraad, 2) kerkelijke bediening; -artig, bv. n. kerkachtig;-bank, kerkbank; -bann, m.: kerkelijke ban (in den -bann thun: in den ban doen); -bau, m.: kerkbouw, (het) bouwen van eene kerk; -beamte, m.: bekleeder van eene kerkelijke bediening; -besuch, m.: kerkbezoek, (het) kerkgaan; -block, m,: armbu8; -brauch, m.: kerkelijk gebruik; -buch, o.: 1) kerkboek (van een kerkganger), 2) kerkeboek (parochiaal register, doopboek, trouwboek, doodboek, enz.); -busse, vr.: 1) kerkelijke boete, door de Kerk opgelegde boete, 2) openlijke boete-

doening in de kerk; -ceremoniën, vr. mry.: kerkelijke ceremoniën, kerkelijke plechtigheden; -dieb, m.: kerkdief (1. besteler van eene kerk, 2. dief die zakkenrolt in de kerk); -diebstahl, m.: kerkroof, besteling van eene kerk (of: van de Kerk); -diener, m.: 1) dienaar der Kerk, geestelijke, 2) bedienaar van een kerkelijk ambt (diaken, ouderling, koster, enz.); -dienst, m.:    1) kerkdienst, godsdienst-oefening,

2) dienst der Kerk, 3) kerkelijke bediening; -dienstlich, bv. n.: kerkdienst-; -disciplin, vr.: kerkelijke tucht; -einkünfte, vr. mrv.: kerkelijke inkomsten; -fahne, vr: 1)banier (vaandel) eener kerk, 2) uit een kerktoren uitgestotene vlag, 3) windwijzer op den kerktoren; -fenster, o.: kerkraam; -fest, o.: kerkelijk feest; -fluch, m.: banvloek der Kerk; -freiheit, vr.: kerkelijke vrijheid; -friede, m.: 1) vrede (eendracht, eensgezindheid) in de Kerk, 2) vrede (rust) op ', m.: kerkvorst, kerk, aan eene kerk toebehoorend gebouw; -gebet, o.: kerkgebed; -gebiet, o.: l)kerk-gebied, diocees, 2) kërkelijk gebied; -gebot, o.: kerkelijk gebod, gebod (voorschrift) der Kerk; -gebrauch, m.: kerkelijk gebruik; -gefasse, o. mrv.: 1) gewijde vaten, 2) (het) kerke-zilver; -gehen, o.: (het) kerkgaan; -geld, o.: kerkgeld (-gelder, o. mrv.: gelden of inkomsten eener kerk); -gemeinde (-gemeine), vr.: kerkelijke gemeente, parochie; -gemeinschaft, vr.: kerkelijke gemeenschap; -gerath [t], o.: benoodigd-heden (mrv.) in de kerk, al het tot kerkgebruik dienende, (fam.) kerkgerei; -gericht, o.: consistorie, kerkelijke vierschaar; -gesang, m.: kerkgezang (1. psalm, lied, enz.; 2. het zingen in de kerk); -geschichte, vr.: kerkelijke geschiedenis; -geschicht-schreiber, m.: schrijver van eene (of: schrijver over) kerkelijke geschiedenis; -geschworne, m.: (beëedigd) kerkmeester; -gesetz, o.: kerkelijke wet, canon; -ge-setzlich (-gesetzmassig, bv. n.: canoniek, overeenkomstig de kerkelijke wet; -ge-setzmassigkeit, vr.: canoniekheid, overeenstemming met de kerkelijke wet); -gewalt, vr.: 1) kerkelijke macht, 2) gezag Kerk; -glaube, m.: geloof der Kerk, (de) geloofs-artikelen (mrv.); -glied, o.: lidmaat der Kerk; -grund, m.: aan eene kerk toebehoorende grond; -gut, o,: kerkelijk goed, aan eene kerk toebehoorend goed (-gutsverwalter, m.: kerkmeester, beheerder van een kerkelijk goed of van de kerkelijke goederen).

Kir’clienllierr, m.: Zie Kïrchherr; -historie, vr.: kerkelijke historie, kerkelijke geschiedenis; -jahr, o.: kerkelijk jaar; -kalender, m.: kerkelijke kalender; -kasse, vr.: kerkekas; -konvent, m.: bijeengeroe-pene vergadering van geestelijken, consistorie; -komponist, m.: componist van kerkmuziek; -knecht, m.: kerkeknecht; -land, o.: land dat aan de kerk behoort; -lehen, o.: 1) (hist.) kerkelijk leen, 2) Zie -satz; -lehre, vr.: kerkleer, leer der Kerk; -lehrer, m.: kerkvader; -leute, m. mrv.: mannen van de Kerk; -licht, o.: 1) kerkverlichting, 2) gewijde waskaars;

-lied, o.: kerklied, kerkgezang; -maus,vr.:3$»Kirch'nerin, vr. (mrv. -nen): kostersvrouw, kerkmuis (so arm wie eine -maus: spr.: vrouw van den koster, zoo arm als de mieren); -musik,vr.: kerk- Kirgise, m. (-n; mrv. -n): Kirgies; muziek; -nachbar, m.: buurman in de die -n: de Kirgiezen (een volksstam), kerk; -nachbarin, vr.: buurvrouw in de Kir’mes (Kirm’se), vr.: kermis, kerk; -ordnung, vr.: kerkregeling; -ornat, kirr, bv. n.: tam, mak; (fig.) gedwee; m.: geestelijk ornaat, geestelijk ambtsge- I -eule, vr.: kat-uil, nacht-uil; -heit, vr.: waad; -patron, m.: patroon een er kerk tamheid, makheid, (fig.) gedweeheid;-meve, (1. beschermheilige; 2. schutsheer);-pa- vr.: (vog.) zeemeeuw, tronin, vr.: patrones eener kerk (i. be-    Ikir’re, bv. n.: Zie kirr.

schermheilige; 2. schutsvrouw); -pfleger,    IKir're, vr.: 1) tamheid, makheid, (fig.)

m. : kerkmeester; -propst (-probst), m.: gedweeheid; 2) (vog.) tortelduif; 3) (pik.) proost eener kerk; -rath [t], m.: 1) ker- spurrie.

keraad, kerkbestuur, consistorie, 2) lid van kirren, w. o. h.: (van duiven:) kirren, den kerkeraad; -rathlich [t], bv. n.: ker-    koeren; (anders:) knarren, knarsen,

keraads-; -raub, m.: Zie -diebstahl;    kraken, krijschen, schreeuwen; I w. b.:

-rauber, m.: Zie -clieh;-rauberisch, bv.    1) tam maken; 2) (jag.) lokken, met

n. : kerkroof-plegend; -rechnung, vr.:    aas lokken; 3) (van kippen:) klokken,

rekening (en verantwoording) van het roepen.

kerkbestuur; -recht, o.: 1) canoniek recht, Rir rung, vr.: 1) tammaking; 2) lokkerkelijk recht, 2) (bijzondere) rechten king met aas, (het) lokken; 3) lok-aas. (mrv.) eener kerk; -rechtlich, bv. n.:    Kirsch, in Sam I -baum, m.: kerse-

canoniek, kerkrechtelijk; -reform, vr.:    boom; -baumholz, o.: kerseboomenhout,

kerkhervorming; -regierung, vr. (-regi-    kersenhout; -beisser, m.: (vog.) kersen-

ment, o.): kerkelijke overheid, hiërarchie;    bijter, kersenvink; -blüthe [t], vr.: kerse-

-register, m.: kerkregister, kerkeboek;    bloesem; -branntwein; m.: kersenbrande-

-rock, m.: priesterlijk gewaad; -sache, vr.:    wijn; -braun,bv.n.: kersenbruin; -drossel,

kerkzaak; -sanger, m.: zanger in de kerk;    m.: Zie -vogel; -farbe, vr.: kersenkleur:

-satz, m.: patronaat-recht, recht van col-    -fink, m.: Zie -beisser; -garten, m.:

latie; -satzung, vr.: kerkelijke wet, kerke-    kersenboomgaard; -gummi, o. (-harz, o.);

lijk voorschrift; -schander, m.: kerkschen-    hars uit den kerseboom; -kern, m.: kersepit;

der, heiligschennis-pleger; -schanderisch,    -kuchen, m.: kersentaart, kersenkoek;

bv. n.: heiligschennend;-schandung, vr.:    -lorbeer, m.: (pik.) laurierkers (-lorbeer-

heiligschennis; -schatz, m.: 1) schatkist    baum, m.: laurierkerseboom, laurierkers;

der kerk, 2) bewaarplaats der reliquieën;    -lorbeere, vr.: bes van den laurierkers);

-schein, m.: uittreksel uit het kerkeboek    -mus, m.: kersen-zjelei, kersenvla;-pfir-

(d. i. uit het doop-, trouw- of doodboek);    sich, m. (-pfirsche, vr.): kers-perzik;

-schmuck, m.: kerkversiering, kerksieraden -pflaume, vr.: kers-pruim; -roth [tl, bv. n.: (mrv.); -schriftsteller, m.: kerkelijk schrij- kersenrood, donkerrood; -saft, m.: ker-ver;-schutz, m.: patronaat over eene kerk;    sensap; -stein, m.: kersesteen, kersepit;

-schwalbe, vr.: (vog.) kerkzwaluw, toren-    -torte, vr.: kersentaart; -vogel, m.: (vog.)

zwaluw; -siegel, o.: kerkelijk zegel; -sitz,    goudlijster; -wasser, o.: kirschwasser (een

m.:

1) plaats (zitplaats) in de kerk,    fijn likeur);-wein, m.: kersenwijn.

2) kerkbank; -spaltung, vr.: scheuring in Kirsche, vr.: kers, vrucht van den de Kerk; -staat, m.: (adk.) Kerkelijke kerseboom; schwarze zwarte kers, Staat; -stand, m.: Zie -sitz; -steuer, m.: kriek.

kerklasten (mrv.), kerkelijke omslag;    Kirschen, in Sam. I -baum, m.: ker-

-strafe, vr.: kerkelijke straf, door de Kerk    seboom; -geist, m.: kirschwasser (een fijn

opgelegde straf; -streit, m. (-streitigkeit,    likeur); -garten, m.: kerseboomgaard;

vr.): kerkelijke twist, kerkelijk geschil;    -stiel, m.: kerse-steel. Zie overige Samen-

-stück, o.: (een) stuk kerkmuziek; -stuhl,    stellingen met Kirsch.

m.:

kerkbank (-stuhlöffner, m.: bankbe-    Kirsei’, m. (-s): karsaai (gekeperde

waarder in eene kerk); -styl, m.: (muz.) wollen stof), kerkstijl; -thum [t], o.: kerkwezen; -vater,    Kiss'chen, o. (-s; mrv.-): kussentje.

kerkvader; -verbesserer, m. kerkher-    Kissen, o., (-s; mrv. -): kussen;

vormer; -verbesserung, vr.: kerkhervor- I -bezug, m. (-überzug, m., -zieche, vr., ming;-versammlung,vr.: kerkvergadering -züge, vr.): kussensloop, kussen-over-(1. concilie ; 2. synode); -verwalter, m.:    trek.

kerkmeester; -visitation, vr.: bezoek aan Kist’chen, o. (-s; .mrv. -): kistje; de kerken; -vogt, m. (-vorsteher, m.):    Kis'te, vr.: kist; Kis'ten, in Sam.

kerkmeester; -vorschrift. vr.: kerkelijk    (-damm, m.: kistdam, kisting; -deckel,

voorschrift, voorschrift der Kerk;-weise,    m.: kistdeksel; -fegerin, vr.: fam.: on-

vr.: (muz.) wijs van een kerkgezang;    huishoudende vrouw; -füllung, vr.: fam,:

-wesen, o.: kerkwezen; -zeit, vr.: kerk-    uitzet, bruidschat; -holz, o.: 1. hout voor

tijd (wahrend der -zeit: onder kerktijd,    kisten, 2. hout van eene kist of van kis-

gedurende de godsdienst-oefening);-zettel,    ten; -macher, m.: kistenmaker, kofferma-

kerkbriefje, briefje van de predik-    ker; -rosinen, vr. mrv.: kistrozijnen;

beurten, (fam.) dominee’s-briefje; -zucht,    -zucker, m,: ruwe suiker); Kist’ler (Kist-

yr.: kerkelijke tucht.    .    ner), m. (-s; mrv. -): kistenmaker, koffer-

kirch'lich, bv. n.: kerkelijk (ein -es maker.

Begrabniss [s]: eene kerkelijke begrafenis; Kits (Kittz), vr.: (mar.) kits, Engel-die -e Grewalt: 1. de macht der Kerk, sche kanonneerboot.

2. het geestelijk gezag); I -keit, vr.: ker- Kitt, m. (-es; mrv. -e): kleefdeeg, kelijkheid.    kleefstof; (bij glazenmakers :) stopverf;

Kirchner, m. (-s; mrv. -): koster; (mtsl.) cement; I -spalte, vr.: (mtsl.) voeg.

Kitte, vr.: 1) (jag.) vlucht, koppel, klag, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) ver-troep; 2) Zie Kitt.    volgbaar in rechten, 2) strafbaar (eine

Kif tel, m. (-s ; mrv. -): kiel; Kit'tel-    -bare Sache: eene zaak die voor vervolging

chen, o. (-s; mrv. -): kieltje-    in rechten vatbaar is, of die strafbaar

kiften, w. b.: met kleefdeeg be-    is; -bar werden: 1. eene aanklacht bij

strijken; (mtsl.) met cement metselen;    de rechtbank tegen iemand indienen,

(bij glazenmakers:) met stopverf aan- , 2. iemand in rechten vervolgen); -fall, strijken.    m.: (tik.) vierde naamval; -geschrei,

Kitz’chen, o. (-s; mrv. -): katje,    o.: klaaggeschrei, geweeklaag, gelamen-

poesje; Kit’ze, vr.: kat, poes.    teer; -libell, o.: bezwaarschrift; -lied,

Kif zei, m.: 1) kitteling; 2) jeuking,    o.: klaaglied; -los, bv. n.: (rcht.) voljeuk, kriebel, kriebeling, gekriebel;    daan (Einen -los stellen: aan iem. zijnen

3) (fig.) jeukte, sterke neiging, groote    eisch toewijzen; -losstellung^ vr.: toewij-

trek; der - sticht ihn: (fig.) het jeukt    zing aan iemand van zijnen eisch);

hem, hij jeukt; - der Sinnen: (fig.) stree-    -lustig, bv. n.: pleitziek; -weise, bv. n. en

ling van de zinnen, zinnen-streeling;    bw.: in rechten (etwas -weise vorbringen:

I -husten, m.: kriebelhoest.    eene vervolging in rechten tegen iemand

kif zelig;, Zie kitzlig.    instellen) ; -würdig, bv. n,: beklagenswaar-

kifzeln, w. b.; kittelen; (fig.) stree-    dig. Zie ook de samenstellingen met

len; das Ohr -: het oor streelen; den    Klagre.

Gaumen-: het verhemelte streelen; Einen    Kla'ge, vr.; 1) klacht; (fig.) rouw;

mit der Ehre -: op iemands eergevoel    in -n ausbrechen: klachten aanheffen;

werken. I w. onpers. h.: kittelen, (fam.)    in der - gehen: (fig.) in den rouw zijn;

jeuken, kriebelen; (fig.) genot hebben van,    2) klacht, beklag; (rcht.) proces, rechts-

groeien in. I - (sich), w. w.: sich - über:    geding, rechtsvordering, (ook:) aan-

genot hebben van, groeien in, gloeien    klacht, beschuldiging;    - über etwas

in; sich - urn zu lachen: zich geweld aan-    führen: zijn beklag doen oyer iets; -n

doen om te lachen, alle moeite doen om    über Einen führen: zijn beklag doen

te lachen, gedwongen lachen.    over iemand, over iemand klagen; eine

Kitz’ler, m. (-s; mrv. -): kittelaar;    - anhangig machen: eene vervolging in

(fig,) streeler; (ontl.) kittelaar.    rechten tegen iemand instellen; eine

kitzlig, bv. n.: kittelachtig; (fig.)    - um Schaden ersatz wider Einen an-

prikkelbaar, kitteloorig; (ook:) netelig;    bringen: eenen eisch om schadevergoc-

I -keit, vr.: kittelachtigheid; (fig.) prik-    ding tegen iemand instellen; mit seiner

kelbaarheid, kitteloorigheid; (ook:) ne-    - abgewiesen werden: (rcht.) m zijnen

teligheid.    eisch niet-ontvankelijk verklaord worden ;

Ki'witz. Zie Kibitz,    I -bitte, vr.: (rcht.) klacht, aanklacht;

klack (klacks), tsw.: klets, klats,    -dichter, m.: elegieën-dichter, dichter

plof, pof, paf.    van klaagliederen of treurzangen; -en-

Klack'e, vr.: 1) oude koe; 2) oud    dung, vr,: (tik.) vierdennaamvals-uitgang;

paard, oude knol.    -fall, m.: (tik.) vierde naamval; -frau, vr.:

Kladde, vr.: 1) klad, opstel; 2) klad-    (hist.) weeklaagster (gehuurde droefheids-

boek. opschrijfboek.    misbaarmaakster bij begrafenissen); -ge-

Klaff. in Sam. I -muschel, yr.: ga-    gedicht, o. (-gesang, o.): klaaglied, treur-

pende schelp.    zang, gelamenteer; -gesuch, o.: (rcht.)

klaf'fen, w. o. h.: (fig.) gapen, yan-    klacht, aanklacht; -gewand, m.: rouwge-

een wijken; (van deuren, enz.:) op eene    waad; -grund, m.: reden tot klagen, (rcht.)

har staan, op eene kier staan, aan-    punt van beschuldiging; -haus, o.: huis

staan.    der rouwe, sterfhuis; -laut, m.: klaagtoon;

klaffen, w. o. h.: keffen; (fig.) leven    -lied, o.: klaaglied, treurzang (die -lieder

maken, aangaan, razen.    Jeremia: bijb.: de klaagliederen van

klaffend, bv. n.: (van wonden:)    Jeremias); -mann, m.: (hist.) weeklager

gapend; (van bloemen:) zich openend;    (gehuurde droefheids-misbaarmaker bij

(van deuren, enz.:) op eene har (op eene    begrafenissen), (fam.) huilebalk; -mutter,

kier) staande, aan-staande.    vr.: Zie -frau; -punkt, m.: (rcht.) punt

Klaffer (Klaffer), m. (-s; mrv.-):    van beschuldiging; -rede, vr.: lijkrede;

keffer; (fig.) praatsmaker; (ook:) bab-    -ruf, m.: jammerklacht, noodkreet;-sache,

belaar, overbriever, verklikker, lang-    vr.: (rcht.) proces, rechtsgeding, rechts-

tong.    vordering ; -schrift, vr.: bezwaarschrift,

Klaf'ter, vr.: vaam, vadem; I -holz,    (rcht.) akte van beschuldiging; -stimme,

o,: vaamhout; -mass, o.: wisse, kubieke    vr.: klaagstem; -sucht, vr,: zucht om te

el (mit dem -mass messen: vademen);    procedeeren; -süchtig, bv. n.: pleitziek;

-rahmen, m.: vademraam; -scheit, o.:    -ton, m.: klaagtoon; -weib, o.: Zie -frau.

blokje vaamhout, (ook:) stapel vaamhout; Zie ook de samenstellingen met klag;. -schlag, m.: maat waarop het vaamhout    kla'gen, w. o. h.: 1) klagen; eine

gehakt of gekloofd wordt;-schlager, m.:    -de Stimme: eene klagende stem; bei

houthakker, houtkloover; -schnur, vr.:    Einem über etwas -: bij iemand klagen

vademkoord; -setzer, m.: opstapelaar    over iets; - um: weeklagen om, (fig.)

van vaamhout; -weise, bw.: 1) aan vamen    rouwen (uiterlijke teekenen van rouw

gestapeld, 2) bij het vaam.    dragen) over; 2) eene rechtsvordering

klafterig, bv. n.: vaams-; ein -:    instellen, (ook:) eene aanklacht indienen;

éénvaams-,    auf Schadenersatz -: (rcht.) eenen eisch

klaftern, w. b.: 1) vademen, bij het    tot schadevergoeding instellen. I -, w. b.:

meten; 2) stapelen, opstapelen, aan    klagen; Einem etwas -: tegen iemand

stapels zetten.    klagen [over iets; Einem seine Noth Lt] -:

zijnen nood aan iemand klagen. I - (sich), o.: hang-oor; -puit, o.: toeslaande lesse-w. w.: klagen, zich niet wel gevoelen.    naar; -rosé, vr.: (pik.) klaproos; -schirm,

kla’genswerth [t], bv. n.: eene m.: kamerschot, kraamschot; -stiefel, m.: klacht waard; beklagenswaardig.    kaplaars; -stuhl, m.: vouwstoel; -tnüre,

Kla ger, m.    (-s ; mrv.    -): klager;    vr.: valdeur; -tisch, m.:    klaptafel, tafel

(rcht.) eischer; Klagerei', vr,: geklaag, met neerslaande zij-bledden. gelamenteer ; Kla’gerin, vr. (mrv. -nen):    lOapp’clien, o. (-s; mrv. -) klepje;

klaagster, (rcht.)    eischeres;    kla’gerisch,    (van eene mouw, enz,:)    omslagje, op-

bv. n.: 1) (rcht.)    van den    eischer (der    slagje; (tig.) valdeurtje.

-e Anwalt: de    verdediger van den Klap’pe, vr.: klep; (van eene mouw

eischer), 2) pleitziek, 3) Zie klagweise; enz.:) omslag, opslag; (fig.) valdeur, klag'licn, bv. n.: 1) klagend, weeklagend, Iklap'jïen, w. o. n. en w. b.: klappen, jammerend, 2) beklagenswaardig, bedroe- slaan; (tig.) klepperen, klapperen; mit vend, treurig, jammerlijk; Klag’lichkeit, den Zahnen -: klappertanden; das klappt vr.: beklagenswaardigheid, bedroevend- nicht: (fig. fam.) dat klopt niet, daar ha-heid, treurigheid, jammerlijkheid.    pert iets aan; die Yerse - nicht: er ha-

Klai bertag, m. (-es): (kkl.) Maria- pert iets in de vers-maat. boodschap.    iKlap pen, vr. mrv.: kleppen; - über

Klanici , in Sam. I -eisen, o.:    (zeew.)    den Augen der Pferde: oogkleppen der

kalfaat-ijzer.    paarden; I -handschuh, m.: want (hand-

klameien, w. o. h.: kalfaten.    schoen zonder vingers); -horn, o.: (muz.)

kInnam. bv. n.: 1) nauw, eng;    klephoorn; -rock, m.: jas met omslagen

, m.:

2) dicht opeengepakt; (fig.) stijf, vast, (of: opslagen) op de mouwen; -stiefel hard; 3) klam, kleverig, vochtig en koud; kaplaars.

4) (van geld, graan, enz.:) schaarsch, Klap per, vr.: (in molens;) klapper, zeldzaam; I -gallig, bv. n.: (min.) zeer    klepper; (van slangen en fig.) ratel ; (speel-

vast, zeer hard, (van edel metaal:)    goed voor kinderen:)    rammelaartje: die

massief.    agyptische -: (hist.-muz,) de citer; I -apfel,

Klammer, vr.: klamp; kram; (in    m.: kalvijn-appel, kalvijn; -baurn, m.:

muren :) anker ; (fig.) houvast, knijpertje,    (pik,) klapperboom, kokospalm ; -bein, o.:

nijphoutje; (tik.) haakje, parenthese (Zie    geraamte, (fig. fam.)    Magere Hein (de

einklammern); I -satz, m. : volzin tus-    Dood); -dürr, bv. n.:    1) zoo droog als

schen twee haakjes.    kurk, 2) zoo mager    als een geraamte;

klam'mern, w. b.: vastklampen    -holz, o.: knuppel, dikte stok;-hölzchen,

(sich -, w. w.: zich vastklemmen, zich    o.: klaphoutje, kleppertje (fr. castagnette);

vas

tklampen).    -jagd, vr.: (jag.) klopjacht; - kasten, m.:

Klamot ten, vr. mrv.: puin    van    ti-    rammelkast (d. i. eene slechte, afgespeelde

chelsteenen.    piano); -mann, m.: 1) klapperman, klep-

Klam'pe, vr.: klamp.    perman, ratelwacht, nachtwacht; -maul,

Klamp'ner, m. (-s; mrv. -): Zie    o.: (m.) kakelaar, rammelkees, ratelaar,

Klempner.    (vr.) kakelaarster, kakel, babbeltoot, bab-

Iklang: Zie klingen.    belkous; -mühle, vr.: 1) Zie -maui,

114 lang, m. (-es; mrv. Klang'e):    2) draaimolen, windmolen (ihr Maul geht

klank; mit Sang und -: met muziek en    wie eine -mühle: spr.: haar mond gaat

gezang, (ook:) onder het spelen (of:    als eene Lazarusklap); -nuss, vr.: (pik.)

luiden) van de klokken; ohne Sang und    pimpernoot, klappernoot; -rosé, vr.; (pik.)

-: (fig.) met de stille trom, met de    klaproos; -schlange, vr.: (drk.)ratelslang;

noorderzon:    sein Name hat keinen    -schote, vr.: (pik.) klapperzaad; -schuld,

guten -: (fam.) hij heeft geen besten    vr.: kladschuld, nesterige schuld; -stein,

naam; I -boden, m.: (muz.) zangboom    m.: (min.) klappersteen, arendsteen;

(zangbodem); -gewölbe, o-: klankweer-    -storch, m.: (vog.) klepperende ooievaar,

kaatsende welving; -gedicht, o.: (dk.)    (fam.) lepelaar,

klinkdicht; -lehre, vr.: klankleer; -loch, klap’pern, w. o. h.: klapperen, klep -o.: galmgat; -los, bv. n.: zonder klank,    peren; (fig. fam.) bluf maken; mit den

zonder geluid; -messer, m,: klankmeter;    Zahnen - : met de tanden klapperen, klap-

-messkunst, vr.: kunst om de sterkte der    pertanden; ich höre ein Hufeisen -: ik

klanken te bepalen; -nachahmend, bv. n.:    hoor een hoefijzer klepperen, dat los zit;

(spr.) bluf

klanknabootsend; -nachahmung, vr.    der Storch klappert: de ooievaar klep-

(-nachbildung, vr.) : klanknabootsing;    pert ;- gehort zum Handwerk:

-reich, bv. n.: vol van klank, (fig.) wel-    maken behoort bij het vak.

tsw.: eins : een

luidend; -stein, m.: (min.) glimmerschie-    klap'pig, bv.n.: (pik.) met klapvliezen,

fer; -stufe, vr.: (muz.) interval; -voll, bv.    klapps, m.: (fam.) klap, slag. I -,

n. : vol van klank, (fig.) welluidend; -wort, pats!, klets! , flap!; da -, hast du t

o. : klanknabootsend woord.    pats! daar hebt gij er een (namelijk

Klapf, m. (-es; mrv. -e): klap, slag. opstopper, eene muilpeer, een tik, enz.).

-, tsw. : flap !, klets!, paf!    klapp sen, w. b.: 1) een tik (klap,

klapTen, w. o. en b.: Zie klappen. muilpeer, opstopper, oorveeg, enz.) geven; Klapp, m. (-es; mrv. -e): klap, slag; 2) klappen geven.

- und ldar, bw.: kant en klaar; I -bank, Iklai*, bv. n.: 1) klaar, helder, niet troe-vr.: toeslaande bank ; -baum, m.: (pik.)    bel, zuiver; 2) klaar helder, duidelijk;

Indische noteboom; -bake, vr (-boje%    3) (van gewevene stoffen:) doorschijnend,

vr.): bakenton; -bord, o.: zetboord;    dun; -er Profit: (kph.) zuivere winst;

-handschuh, m.: want (handschoen zonder    Einem -en Wein einschenken: (spr.) aan

vingers); -holz, o.: duighout; -mütze, vr.:    iemand klaren wijn schenken (d. i. zonder

1) pet met oorkleppen, 2) klapmuts ;-ohr,    er doekjes om te winden juist zeggen wat

i^pil li f    P-s. 11 dlïl I f m*M

m It 1 P®K 11 lil! 11 ;l II JiMPill

1 )SPi i ïifii i mi f jjï iyiniüs

1 URilIfiiiJ rfS#ïfei S ifisi lii"^li®l3iflïialJ # ;ï!||3f- - ififa |i iifft ïfé%iiï .Uil 5il|s|lil!iisfl KI HIÉii 11$ ll-

i    iFMun#i11?slaI³Ihïkim*m

m wm m m mn « e» k

SFE'rËr!-i?'“J >TlPsf^-.< infsVSsIsfc^

» BilsJl - ï'-‘f;rr H5 Pl-Ift -

»* , ,- M>H ii»!ifr»*taf s

P i ilillPie ll tep=Ss|

1    ESfi'ii I Ss- SrtlIlSIvt

2    SSI? ®

i.a

rtiiPÉ'üi M WSWiifl

i urn * seis    i

Hii; 5 a i s mm ffl >    ; wm i

lil |I is f I* ; , frl litm I ;f§!!fFPs^ -s 1 ü:*l * : 11= -=ti i |f wtiisiMl vi- ür-gi is ï’ ;lf£s”?!irsi!: 14~ |!*rr

F V I ll ïfl ï {ï ssjVStêlVfS.S Hf lpp| I Ie mflS ls|ï| | I lip Hui

I I I tf II I ff Ulli'nlJgfs? lil HÜb I II Ifllll tm I I llte IlllI

414

KLEIDEN.

Klavicymbel, o. (-s; mrv. -n): (muz.) klavecimbaal.

Klavier', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) klavier, (inz.) piano; (wev.) haak aan den fstoel; - spielen: klavier spelen ; I -aus-zug, m.: uittreksel (van een orkest-stuk) voor het klavier; -draht, m.: piano-snaar; -kasten, m.: buitenkas van eene piano; -lehrer, m.: piano-meester,muziekmeester; -macher, m.: piano-maker; -planke, vr.: (wev.) lakenwevers-plank; -scnlüssel, m.: (muz.) stemsleutel, stemvork; -spieler, m.: klavierspeler, (inz.) piano-speler; -spiele-rin, vr,: klavierspeefster, (inz.) pianiste; -steg, m.: kam (van viool of gitaar); -stück, o.: (muz.) stuk voor het klavier.

Kla'vis, vr. (mrv. Kla’ves): toets, klaviertoets.

Kiel», in Sam, I -auster, vr.: kleefoester, parel-oester; -schiefer, m.: kleverige leisteen; -stoff, m.: (pik.) kleefstof; -werk, o.: 1) platwerk, 2) kleverig leem. Zie ook Klebe.

Kle'be, in Sam. I -blatt, o,: aanplakbiljet; -garn, o,: leeuweriken-net, slagnet, kleefgaren; -geld, o.: kusting, hypotheek; -gras, o.: (pik.) kleefgras; -gut, o.: (rcht.) fideï-commis; -kraut, o.: (pik.) kleefkruid, kliskruid; -kugel, m.: haakkogel; -lapp-chen, o.: pleistertje, (fig. fam., een iemand opgelegde) lak, (een iemand aangewre-vene) blaam; -laus, vr,: (ins.) platluis; -nelke, vr.: (pik.) vliegenvanger; -netz, o.: Zie -garn; -pilaster, o.: kleefpleister, hechtpleister (englisches -pflaster: Engel-sche pleister); -ranft, m.: (van een brood:) zij-kant (die bij het bakken tegen een ander brood aanzit en dus geene korst krijgt); -ruthe [tl, vr.: lijmhoutje (om vogels te vangen); -schrift, vr.: aanplakbiljet; -schwamm, m.: (pik.) kleverige paddenstoel; -zettel, m.: aanplakbiljet. Zie ook Kleb.

kle'ben, w. o. h.: kleven; (fig.) plakken, lang blijven zitten; w. b.: plakken, vastplakken.

K-ie'ber, m. (-s; mrv. -): 1) plakker 2) kleefmiddel, kleefstof; I -heu, o.: kla-verhooi; -klee, m,: (pik.) Spaansche klaver, spurrie.

Kle'berich, m. (-s): (pik.) kleefkruid, kliskruid.

kle'bericbt, bv. n.: kleefachtig; kle-berig (kleb'rig), bv. n.: kleverig; Kle’be-rigkeit (Kleb’rigkeit), vr.: kleverigheid.

Klerk, m. (-es, -s; mrv. -e): vlek, vlak, klad, klodder; Einem einen - anhan-gen: iemand een lak opleggen, iemand bekladden; I -buch, o.: kladboek; -papier, o.: kladpapier, vloeipapier; -schuld, vr.: kladschuld, kleine schuld; -werk, o.: met klei (in plaats van kalk) ineengezet metselwerk, (fig.) knoeiwerk, broddelwerk.

kleck’en, w. o. h.: 1) vlekken maken, vlakken, kladden, (fig.) morsen; 2) goed i voldoende zijn (das kleckt nicht: dat geeft niet, dat helpt niet, dat deugt niet, dat gaat niet); Kleck’er, m. (-s; mrv. -): 1) morser, broddelaar, knoeier,

2)    papierbekladder, papierverknoeier,

3)    kladschilder (-fritze, m., en -liese, vr.: morspot); Kleckerei', vr.: 1) gemors, morserij, morspotterij, broddelwerk, knoei-

rk, 2) broddelschrift, (fig. fam.) geschrijf gewrijf, 3) verfvermorserij, gemors met

wee

zijn,

we

en

(muz.)

verf, gekladschilder; kleck'ern, w. o, h.: slordig eten, morsig eten (sieh yoll zich vol eten), morsen; kleckig, bv. n.: vol vlekken, vol vlakken, gevlekt, gevlakt, bemorst.

Klecks, m. (-es; kleck’sen (Kleck'ser, sig). Zie die woorden zonder s.

Klee, m. (-s): (pik.) klaver; (in het kaartspel:) klaveren; wie der Hase - leben: (spr.) een leven zonder zorgen leiden, alles volop hebben; I -acker, m.: klaverveld; -bau, m.: klaverteelt; -blatt, o.: klaverblad (ook fig.); -blattförmig, bv. n.: klaverbladvormig; -blume, vr. (-blüthe [t], vr.): klaverbloesem; -bube, m.: (spl.) klaveren boer; -dame, vr.: (spl.) klaveren vrouw; -feld, o.: klaverveld; -futter, o.: klavervoer, klaver; -könig, m.: (spl.) klaveren heer; -roth [tl, bv. n.: klaverrood; -salz, o.: zuringzout; -saures Salz, o.: (schk.) klaverzuur zout; -saure, vr.: (schk.) klaverzuur; -staude, vr. (-strauch, m.): (pik.) spurrie, Spaansche klaver; -zug, m.: (bwk.)klaverbladvormige

mrv. -e): ZieKleck; Kleckserei’, kleck-

mi

versiering.

Klei, m. (-es): klei, leem; I -acker, m. (-boden, m.; -erde, vr.; -land, o.): kleigrond.

Klei'be, in Sam. I -werk, o.: met klei als metselspecie ineengezette muur, (fig.) knoeiwerk.

kleiben, w. o. h.: kleven; (fig.) met klei als metselspecie eenen muur ineenzetten; (ook:) knoeierig werken. I -, w. b.: 1) ineenflansen; 2) plakken.

Klei’ber, m. (-s; mrv. -): metselaar die klei gebruikt in plaats van kalk en tras ; (fig.) knoeier, ineenflanser; I -lehm, m.: klei als metselspecie.

Kleiberei', vr.: ineenflanserij.

klei'big, bv. n.: met klei als metselspecie bewerkt; (fig.) kleverig; (ook:) knoeierig, ineengeflanst.

Kleid, o. (-es, -s; mrv. -er): kleeding-stuk; (inz.) japon; (ook:) jas, mansrok; (fig.) kleed, omkleedsel; (ook:) uiterlijk;

- wenden: (kim.) eene jas keeren; ein vollstandiges -: een volledig stel kleeren, (fam.) een compleet pak (jas, broek en vest); I -keule, vr.: (bij scheepmakers:) houten hamer; -rock, m.: gekleede rok, zwarte rok; -span, m.: voering-plank. Zie mrv. Kleider.

Kleid’cben, o. (-s; mrv. -): kleedje (jurkje, jasje, japonnetje).

klei den, w. b.: kleeden (1. van klee-deren voorzien; 2. aankleeden); (fig.) in-kleeden, omkleeden, (ook:) tooien, versie* ren, uitdossen; 'Gedanken in Worte -: gedachten inkleeden in bewoordingen; - (sich), w. w.: 1) zich kleeden, 2) zich aankleeden; die Erde hat sich in Grim gekleidet: de aarde heeft zich in het groen gedost. I -, w. o. h.: kleeden, (goed of slecht) staan, (fig.) passen, betamen, afgaan; dieser Hut kleidet ihn gut: die hoed staat hem goed; diese Farbe kleidet ihn nicht: die kleur staat hem niet goed; das Moralisieren [ie] kleidet ihn nicht:

1)    het zedenpreeken gaat hem slecht af,

2)    het zedenpreeken past hem niet. I onpers. h.: staan, passen, voegen, betamen, afgaan; es kleidet ihn gut: het gaat hem goed af; es kleidet ihn gar nicht: het gaat

«‘in

wsmmm

mMk

ver

ver

9::

n.: 1) kleiig; 2) met zeme-

hem volstrekt niet af, het wil volstrekt niet van hem gedaan wezen,

Klei'cler, o. mrv,: kleederen, kleeren; - machen Leute; (spr.) de kleeren maken den man; I -barchent, m.: voering-bomba-zijn; -baum, m.: (pik.) wilde vijgeboom; -behalter,    m.: kleerkast; -besen, m.:

kleerborstel; -buch, o.: boek met afbeeldingen van kostumen; -bude, vr.: gemaakte-kleerenwinkel; -bündel, m.: pak (verzameling) kleeren; -bürste, vr.: kleerborstel; -grempel, m.: uitdragerij, winkel van (negotie in) oude kleeren; -haken, m.: kapstok; -handel, m.: 1) (het) kleerenvak, 2) kleerennegotie, (inz.) negotie in oude kleeren; -handler, m.: kleerenkoopman, (inz.) uitdrager; -haus, o.: huis waar gemaakte kleeren verkocht worden; -kammer, vr.: 1) kamer waar de kleëderen bewaard worden, 2) kleedkamer; -kammerer, m.: bewaarder van den kleederen-voorraad; -kasten, m.: kleerkast; -kram, m.: Zie ■trödel; -kramer, m.: Zie -tröcller; -laus, vr.: kleerenluis; -leinwand, vr.: voeringlinnen; -leiste, yr.: kapstok; -los, bv. n.: zonder kleeren; -macher m.: klee-dermaker; -macherin, vr.: wollenaaister; japonnenmaakster: -markt, m.: 1) klee-renmarkt, 2) voddenmarkt; -mode, vr.: mode in kleederdracht; -motte, vr.: (ins.) kleerenmot; -nagel, m.: kapstok; -narr,

m.: dolle minnaar van mooi gekleed gaan, (inz.) modegek; -ordnung, vr.:verordening op de kleederdracht, (hist.) wet tegen de weelde ; -pflock, m.: kapstok ; -pracht, vr.: kleederpracht, pracht van kleeding; -rechen, m. :ikapstok; -schabe, vr.: -motte; -schmuck, m.: mooie kleeren (mrv.), (fig.) opschik; -schrank, m.: kleerkast; -tracht, vr.: kleederdracht; -trödel, m.: uitdragerij, handel in gedragene kleeren; -trödler,

¹

De samenstellingen, die men niet onder Kirch vindt, zoeke men onder

Rirc hen.

²

De samenstellingen, die men niet onder Kirchen vindt, zoéke men onder

Kirch.

m.: uitdrager, winkelier in gedragene kleeren; -trodlerin, vr.: uitdraagster, winkelierster in gecLragene kleeren;-fertiger, m.: kleermaker; -verleiher, m.:

huurder van kleeren; -verleiherin, vr.: verhuurster van kleeren; -verwahrer, m.: kleeren-bewaarder; -verwahrerin, vr.: kleeren-bewaarster; -yorrath [tj, m.: kleederen-voorraad; -zimmer, o.: Zie -kammer.

Klei dung, vr.: kleeding; (schl.) dra-peering; (van een geweer:) beslag; eine vollstandige een volledig stel kleeren, (fam.) een compleet kostuum, een heel pak;    | Klei'dungsstück, o.: kleeding-

stuk.

Klei'e, vr. enk.: zemelen (mrv.); (hik.) roos op het hoofd, roosschilfers (mrv.).

IK-lei'en, in Sam. I -artig, bv. n.: zemelachtig, (hik.) roosachtig, schilferachtig; -bier, o.: zemelbier; -brod, o.: zemelbrood, brood van zemelmeel; -grind, m.: (hik.) hoofdschurft, (een) zeer hoofd, (pop.) kleskop; -mehl, zemelmeel, kornel; -sucht, vr.: Zie -grind; -wasser, o.: (hik. en vea.) zemelwater.

Iklei’en, w. b.: van modderachtigheid bevrijden.

klei'iclit, bv. n.:    1) kleiachtig;

2) zemelaphtig; (hik,) roosachtig, schilfer-

len vermengd.

Iklein, bv. n. en bw.: klein; (fig.) nietig, nietswaardig; ein - wenig: een klein weinigje, een klein beetje; Leute bei denen es - hergeht: (fam.) menschen die poovertjes leven; -e Geister: 1) lieden van bekrompene denkwijze, 2) lieden met een bekrompen verstand; - werden: klein worden, (van den waterstand:) vallen ; -denken : 1) bekrompen van denkwijze zijn, kleingeestig zijn, 2) geringQ gedachten hebben; etwas -es bekommen: (fam.) een kleintje krijgen, een kind krijgen. Zie Kleine.

I Klein, in Sam. I -achtel, o.: klein octavo (boeken-formaat); -ahrig, bv. n.: (pik.) met kleine aren, klein van aren; -armenien, o.: (adk.) Klein-Armenië; -asien, o.: (adk.) Klein-Azië; -augig, bv.n.: met kleine oogen, klein van oogen; -backer, m.: kleine bakker, bakker van weinig beteekenis; -bass, m.: (muz.) kleine bas, violoncel; -bauer, m.: kleine boer, landbouwer op kleine schaal; -beerig, bv. n.: (pik.) klein van bessen; -bild, o.: miniatuur-schilderijtje, (inz.) miniatuur-portretje; -binder, m.: kuiper van klein vaatwerk; -blatterig, bv. n.: klem van blad; -blumig, bv. n.: klein van bloem; -bogenform, m.: klein-folio(formaat); -denkend, bv. n.: bekrompen van denkwijze, kleingeestig; -drucker, m.: kleine drukker, drukker (enkel) van smoutwerk; -eisen, o.: (min.) kleine ijzerdeelen (mrv.); -enke, m.: (op een winkel:) maatje, jongen; -erz, o.: (min.) erts-gruis; -farber, m.: verver van klein goed (d. i. van geene groote stukken); -fügig, bv. n.: onbeduidend, van weinig beteekenis; -fügigkeit, vr.: onbeduidendheid, geringe beteekenis; -flosser,

m. : visch met kleine vinnen; -füssig, bv.n.:

1)    klein van voet, 2) met kleine pootjes; -geist, m.: bekrompen verstand bekrompen (kleingeestig) mensch; -geisterei’, vr.: kleingeestigheid, bekrompenheid in doen en denken; -geistig (-geisterisch). bv. n.: bekrompen, kleingeestig; -gewehrfeuer, o.: (mil.) geweervuur; -glaubig, bv. n.: klein-geloovig; -glaubigkeit vr.: kleingeloovig-heid; -gut, o.: 1) onbruikbaar kanon,

2)    snuisterij; -handel, m.: kleinhandel; -handler, m.: kleinhandelaar; -heit, vr.: kleinheid, (fig.) onbeduidendheid, (ook:) bekrompenheid; -herr, m. (-herrchen, o.): fatje, gekje, kwibus; -herzig, bv. n.:

1) kleingeestig, 2) vreesachtig; -herzigkeit, vr.: 1) kleingeestigheid, 2) vreesachtigheid; -kinderbewahranstalt,vr.(-kinderschule,vr.):

1) bewaarschool, 2) kleinkinderschooltje; -knecht, m.: onderknecht, (fam.) duivelstoejager; -kohle, vr.: (min.) steenkool; -körnig, bv. n.: klein van korrel ;-laut,bv.

n. : 1) neerslachtig, moedeloos, 2) bevreesd, bang, 3) stil (-laut werden: fam.: bakzeil halen); -maler, m.: miniatuur-schilder; -malerei', vr.: (het) miniatuurschilderen; -maschig, bv. n.: klein van mazen; -maulig, bv. n.: klein van bek, (fig.) met een klein mondje ; -meister, m.: 1) beunhaas ,2) kwibus, fatje, gekje; -messer, m.: (str.) micrometer; -muth [t], m.‘: 1) kleinmoedigheid, bangheid, 2) neerslachtigheid, bedruktheid; -müthig [t], bv. n.: 1) kleinmoedig, bang, 2) neerslachtig, bedrukt; -müthigkeit [tj, vr.: Zie -miitli; -rüster, vr.: (pik.) papenhout; -schmied, m.

VA15»; nwi uui a y cj. } yn vu.; ouuv    ^    •

fam.) duivels-toejager; (vog.) steltlooper; auf einem - sitzen: (fam.) op een ouden knol rijden. I -, vr.: molenklepper; (fig.) rateltje.

Iklepper, in Sam. I -dürr, bv.n. broodmager, zoo mager als een brandhout.

Kle riker ~    ----- '

Kle’rikus,

Klerisei' rus, m.

kleine smid, smid voor klein werk; -sinn, m.: kleingeestigheid; -sinnig, bv.

n.:    kleingeestig; -specht, m.: (vog.)

boomkruipertje; -stadter, m.: bewoner van eene kleine stad, (fig.) kleine burger, burgermannetje; -stadterei', vr.; kleinsteedsche bekrompenheid; -stadte-rin, vr.: bewoonster van eene kleine stad, (fig.) burgervrouwtje; -stadtisch, bv. n.: kleinsteedsch; -uhrmacher, m.: horlogemaker; -vieh, o.: kleinvee ;-waare, vr.: snuisterij (-waarenhandel, m.: handel in snuisterij ën).

Kleine, m. (-n; mrv. -n) en vr.: kleine; (fig.) dreumes; -r, hör’: kleine, hoor eens! I -, o. (-n): (het) kleine; ins - gehen: in al de bijzonderheden treden; ins - bringen (ins -re bringen): verkleinen, tot kleinere afmetingen brengen, bekorten; das ist ein -s: dat is eene kleinigheid; über ein -s: binnenkorten tijd; im -n: in het klein.

kleinen, w. b.: kleinmaken, klem-slaan.

klei'nern, w. b.: (rek.) verkleinen.

Klei'nigkeit, vr.: kleinigheid, bagatel,

Klei'nigkeits, in Sam. I -geist, m.: (het) hechten aan kleinigheden, (fig.) vitzucht, (fam.) zucht om alles op zijn elfendertigste te hebben, (ook:) zucht om de puntjes op al de i’s te zetten, zucht om op alle slakken zout te leggen: -jager, m. (-kramer, m.): zemelzifter, haarkloover, vitter; -jagerei', vr. (-kra-merei, vr.): zemelzifterij, haarklooverij, vitterij; -sinn, m. (-sucht, vr.): Zie -geist.

kleinlich, bv. n.: klem, nietig; (fig.) tenger ; (ook:) kleingeestig, bekrompen; I -keit, vr.: kleinheid,nietigheid,(fig.) tengerheid, (ook:) kleingeestigheid, bekrompenheid'

Kleinling-, m. (-es, -s; mrv. -e): nieteling; lage ziel.

Klei'nod, o. (-es, -s; mrv. -e of -ien): kleinood (mrv.: kleinoodiën); (fig.) juweel; (bij slachters:) afval.

Kleino diën, o. mrv.:# kleinoodiën, (inz.) kroon-diamanten, juweelen der Kroon; I -handel, m.: handel in juweelen; -handler, m,: j uweelen-handelaar, juwelier; -kammer, vr.: juweelen-kamer; -kastchen, o.: juweelen-kistje.

Klei'sclie, vr.: (visch:) schar.

Kleister, m, (-s): stijfsel; I -pinsel, m.: stijfselkwast; -napf, m. (-topf, m.): stijfselpot; -tiegel, m.: stijfselkom.

klei'sterig, bv. n.: stijfselachtig; (fig.) kleverig.

kleistern, w. b.: 1) stijfselen; 2) met stijfsel plakken.

Klemati’den, vr. mrv.: (pik.) windeachtige planten.

klemm, bv. n.: 1) knellend, drukkend;

2) schaarsch; -e Zeiten: drukkende tijden; I -bock, m.: schroefbank; -eisen, o.: schroeftang;-fall, m : (fig.) verlegenheid, moeielijkheid; -haken, m.: klemhaak.

Klemm'chen, o. (-s; mrv. -); knijpertje, vasthoudertje.

Klem me, vr.: klem, nijphout,schroeftang; (bij waschvrouwen:) knijpertje, vasthoudertje; (voor paarden:) pranger, neus-nijper; (adk.) nauwe bergpas⁴, (gnk.)

klem in den mond, mondklem; (fig.) klem, verlegenheid, nood, (het) nauw; in der -sein: (fig.) in het nauw zitten, klem men, w. b.: klemmen, klem'mig;, bv. n.: (min.) hard, vast. klem'pern, w. o. h.: Zie klimpern. Klemp'ner, m. (-s; mrv.-): blikslager; I -arbeit, vr.: 1) blikslagers-werk, 2) blik-werk; -blech, o.: blik; -handwerk, o.: blikslagers-ambacht; -waare, vr.: blikwerk.

klemp'nern, w. o. h.: het ambacht van blikslager uitoefenen; (iron.) voor blikslager spelen.

klep pen, w. o. h, en s.: 1) hard loo-pen, draven; 2) klauteren, klimmen.

Klep per, m. (-s; mrv. -): paardje, hit; (fig.) harddraver ; (iron.) oude knol; (fig.

eer, m. (-s; mrv.-): geestelijke; # m. (-; mrv. Kle’rici): geestelijke; ',' vr.: (iron.) geestelijkheid; Kle’-xxx. (-): clerus, geestelijkheid.

Klet’te, vr.: (pik.) klis; sich wie eine - anhangen an: (fam.) als eene klis hangen aan; Einem eine - anhangen: (spr.) Zie Kleck.

Iklet’ten, w, b.: (wol:) pluizen.

IKlefteii, in Sam. I -distel, m.: (pik.) kliskruid; -kerbel, m.: wilde kervel; -knopf, m.: klis (de vrucht of knop van het kliskruid); -kraut, o.: kliskruid.

IKlet'ter, in Sam. I -eisen, o.: klauter-ijzer, klimspoor; -katze, vr.; (fam.) klau-teraar; -mast, in. (-stange, vr.): kokanjemast, mast voor een klim-wedstrijd.

IKlet'ter, m. (-s; mrv. -): wolpluizer; Klet’terin, vr. (mrv. -nen): wolpluisster.

Kletterer, m. (-s; mrv. -): klauteraar, klimmer.

klet'tern, w. o. h. en s.: klauteren, klimmen.

klet'tielit. bv. n.:    1) klisachtig;

2) klissig, vol klissen.

Kle've, o. (-s): (adk.) Cleve, Kleef.

Kliek e, vr.: (fam.) kliek.

Klick'er, m, (-s; mrv. -): knikker.

Klieb, in Sam. I -eisen, o.: kloofijzer.

klieb’en, onr. w. o. h. en w, b. (klob; geklo'ben): klieven, klooven, spouwen, splijten.

klieb’ig, bv.n.: kloof baar, spouwbaar.

Klient', m. (-en; mrv. -en); cliënt; Klien’tin, vr. (mrv. -nen): cliënte; Klienf-schaft, vr.: cliëntelle (aantal klanten, die men bedient).

Kli'ma, o. (-s; mrv. Klima'te): klimaat, luchtstreek; klimakte’risch, bv. n.: climacterisch (-es Jahr: climacterisch jaar, moordjaar, trapjaar, elk zevende jaar van iemands leven); klima'tisch, bv. n.: kli-inaats-. klimaat-; Klimatologie', vr,: clima-tologie, verhandeling over (leer van) de klimaten; Kli’max, vr.: (red.) climax, klimmende kracht.

klim’men, w. o. onr. s. (klomm; geklommen): klimmen.

Klim'per, in Sam. I -kasten, m.: hakkebord (a. i. eene slechte, afen^mmelde piano); -lied, o.: ,bombarie-rrakend (doch zinledig) refrein.

Klimperei', yr.: gebengel, getingel, getjingei, geklingel, gerammel, (fig. 1‘am.) klokkenspel; klim’pern, w. o. h. en w. b.: bengelen tingelen, tjingelen, klingelen,

(mit Geld met geld rammelen; an Glöck-chen met klokjes bengelen; auf einem Instrumente op een muziek-instrument tjingelen of rammelen of krassen; ein Stückchen muz.: een stukje ophakkelen of aframmelen.

Ikling-, tsw.: ting: I kling klang, tsw.: ting ting.

IKling, in Sam. I -adler, m.: (vog.) beenbreker, zee-arend; -bar, bv. n.: klinkend, klankvol; -bolzen, m.: klink-bout; -gedicht, o.: klinkdicht; -klang, m.: gerinkink, getingel, getjingel, fam.) klinkklank, holle klanken (mrv,); tsw.: Zie kling; -ling, tsw.: klingeling (z. n. o. :j geklingel); -spiel, o.: spel van verscheidene muziek-instrumenten; -stein, m.: (min.) klinksteen, phonoliet.

IKlInge, vr.: kling, lemmer; (hg.) degen; über die - springen lassen: (tig.) over de kling jagen; Einen vor die -fordern: iemand op den degen eischen, iemand uitdagen tot een tweegevecht met den degen; nicht bei der - bleiben:

(fig.) geen voet bij stuk houden. Zie Klingen.

IK ling 'e, vr.: ravijn, holle weg, bergkloof.

Kling el, vr.: bel, schel; (fig.) klokje, belletje, schelletje; an der - ziehen: aan de bel trekken, bellen, schellen; I -beutel, m,: kerke-zakje,armen-zakje (-beuteltrager: m.: in kerken: collectant, diaken); -draht, m.: schelkoord; -mann, m.: in kerken, collectant, diaken; -mönre, vr.: (tnb.) suikerwortel, pieterselie-wortel; -quast, kwast aan het schelkoord; -schnur, vr.: schelkoord ; -zug, m,: trekker (knop) van de bel aan de huisdeur.

kling’eln, w. o. h.: 1) bellen, schellen ; 2) klingelen; 3) (met drinkglazen:) klinken; es klingelt: er wordt gebeld (gescheld), de bel (de schel) gaat; Einem d bellen, iem. schellen (ten tee-ken dat hij komen moet of dat hij moet opstaan); an der Schelle -: aan de bel (schel) trekken.

I klingen, w. o. onr. h. (klang; ge-klung'en): klinken; das klingt nicht gut: dat klinkt niet goed; mit den Glasern -(die Glaser - lassen): met elkander klinken eer men drinkt; die Ohren - mir: mijne ooren tuiten; die Ohren klangen ihm: zijne ooren tuitten.

IKlingen, vr, mrv.: (Zie Klinge);

I -schmied, m.: zwaardveger; -stahl, m.: degen-staal; -stock, m.: degen-stok.

kling 'end, bv. n.: klinkend; (van de ooren:) .tuitend; -e Münze: klinkende munt; -es Vermogen: vermogen in geld; mit -em Spiele: met muziek voorop.

Kli’nik, yr.: kliniek; Kli'niker, m.

(-s; mrv. -): beoefenaar van de kliniek;

Kli'nikum, o. (-s; mrv. Kli'nika): 1) cli-nische school, 2) ziekenhuis; kli'nisch, bv. n,: clinisch.    .

Klink, in Sam. I -bolzen, m.: klink-bout; -haken, m.: haak waarin de deurklink sluit; -schön, bv. n.: zoo helder als een brand.

Klin'ke, vr.: klink, deurklink.

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

(hg:.

m.:

-: ïeman

vr. (-): (fab.) Clio (de muze der

-rosé, vr.: gemeene

’Had-

iKlin’ken, in Sam. I -schloss, o.: slot dat met eene klink dichtgaat.

Iklin ken, w. b.: klinken, omklinken (de punt van spijkers die door het gespijkerde heensteken).

Klinker, m. (-s; mrv. -): klinker, gebakken metselsteen; I -weise, bw.: met omgeklonkene spijkers, geklonken; -werk,

o.: geklonken werk.

Klinome'ter, m. (-s; mrv. -): helling-meter; Klinoskop', o. (-es; mrv. -e): cli-noscoop, werktuig dat den graad yan helling aanwijst.

Klinse, vr.: knak, krak, berst,scheur, spleet.

Klinterkram, m. (-s): (fam.) snorre-

vTêo.

historie).

Klipp, m. (-es; mrv. -e): 1) klep, deksel; 2) knip (d. i. knippend geluid met de vingers); I -dachs, m.: basterd-marmot; -fisch, m.: (visch:) klipvisch, gestreepte lipvisch; -horn, o.: (muz.) klephoorn; -kanne, vr.: houten kan met een deksel; -klapp (-klopp), tsw.: tiktik; -kram, m.: snuisterijen (mrv.); -kramer,

m.: koopman in snuisterijën ; -maus, vr,; klipmuis; -münze, vr,: (hist.) noodmunt: zee-anemoon; -schenke kroeg; -schuld, vr.: schuld; -schule, vr.: kleinkinderschooltje, (pop.) kakschooltje; -schulmeister,

m.: (pop.) meester op een kakschooltje; -stück, o.: (hist.) noodmunt; -werk, o.:

1)    snuisterijën (mrv.), speelgoed, 2) toestel om kleingeld te maken.

Klipp’chen, o. (-s; mrv. -): 1) knipje, klapje, tikje; 2) (adk. en fig.) klipje, kleine klip.

Klippe, vr.: 1) (adk. en fig.) klip; blinde -: blinde klip, onzichtbare klip;

2)    knip, vogelknip;    3) (hist.) nood

munt.

Iklip'pen, w. o. h.: een knip geven met de vingers.

IKlip'pen, in Sam. I -bock, m.: (drk.) steenbok, (ook:) klipgeit, wilde geit; -reich (-voll), vol klippen, als bezaaid met klippen; -weg, m.: rotsige weg, (fig.) moeielijk pad.

Klip per, m. (-s ; mrv. -): 1) klophamer;

2) blikslager; I -klein, bv. n.: nietig, haarklein; -stechen, m.: remhout.

klip pern, w. o. h.: knippen (een knippend geluid maken), klepperen.

klip'pickt, bv. n.: klipachtig; klip’-pig, bv. n.: vol klippen.

Klip’ping, m. (-s; mrv. -e): (hist.) noodmunt.

klirr, tsw.: krik, krak, rits.

klirren, w. o. h.: kletteren; rammelen; rinkinken; mit den Glasern-: (met de glazen) klinken (eer men drinkt).

Klistier', o. (-s; mrv. -e): klisteer, lavement; sich ein - setzen lassen: zich een lavement laten zetten; I -spritze, vr.: klisteer-spuit, layementspuit.

klistie ren, w. b.: (fam.) een lavement

Kli toris, vr.: (ontl.) kittelaar; Kli‘-torism, m,: (gnk.) vrouwelijke zelfbevlekking.

klitsch, m. (-es; mrv. -e): klets, flap, slag; klit'schen, w. o. h. en w. b.: kletsen,

27

klöppeln.

klopfen, w. o. h. en w. b.: kloppen; tikken, slaan; Einen -: iemand slaan; hinein -: er in slaan, er in kloppen; die Form -: (typ.) den vorm gelijkkloppen; den Staub aus einem Kleide -: het stof uit een kleedingstuk kloppen; Einem auf die Finger -: iemand op de vingers tikken; in die Hande -; in de handen klappen; au die Thüre -: aan de deur kloppen (tikken); einen Hengst -: (vea.) een hengst ruinen; auf den Busch -: (spr.) het ter-

v. eenen

aus

m.:

slaan; klit’schig, bv. n.: glibberig, (van brood:) klef, niet goed gaar.

Klit ter, m. (-s; mrv. -): klodder; I -buch, o.: kladboek; -gold, o.: klatergoud; -schuld, vr.: kladschuld, kleine schuld.

klit'tern, w. o. h.: klodderen, morsen.

Kloak', m. (-es; mrv, -e): zinkput; (ook:) riool; (tig.) vuilnis-poel, vergaar-plaats van vuil.

Kloa'ke, vr.: Zie Kloak.

14 loI». in Sam. I -sage, vr.: kraanzaag.

Klobclien, o. (-s; mrv. -): kleine Kloben (Zie dat woord).

IKlo'beit, m.: 1) bos, bundel, hoop, dot; handvol; blok, brok, stuk, klomp; (brandhout:) blokje (gekloofd of gezaagd);

2)    blok, hijschblok, katrol, talie, takel;

3)    nijptang; schroeftang, houten schroef; klemhaak; klamp; kram; ijzeren duim; hengsel; 4) slagknip, vogelknip; I -arbeit, vr.: hijschwerk, trijswerk; -deichsel, vr.: lamoenboom; -holz, o.: kloof hout; -macher,

m.: blokkenmaker, hijschblokkenmaker; -sage, vr.: kraanzaag; -seil, o,: hijsch-touw, (zeew.) stroptouw.

IkIo ben. w- b.: klooven splijten.

klö'ben, w. b.: klooven, splijten; Klö’ber, m. (-s; mrv. -): kloover, hout-kloover.

klom in : Zie klimmen.

klo'nisch, bv. n.: (gnk.) stuiptrekkend, krampachtig.

Klonz', m. (-es; mrv. -e): wig.

Klopf, in Sam. I -arbeit, vr.: klop-werk; -brett, o.: (typ.) klophout? dresseer-plank; -damm, m.: zodendijk; -fcchter, m.: (tam.) vechtersbaas; -fechterei', vr.: pluk-haarderij (gelehrte -fechterei: geleerd geharrewar); -fechterisch, bv. n.: harrewar-rig, twistziek; -fisch, m.: stokvisch; -garn, o.: 1) lampenkatoen, 2) lampepit, lampe-kousje; -hammer, m.: klopnamer, (aan deuren :j klopper; -hengst, m.: klophengst; -holz, o.: (typ.) klophout, dresseerplank; -jagen, o.: (jag.) klopjacht; -kafer, m.: (ins.) kloppertje, tikkertje; -keule, vr.:

1) klophamer, klophout, 2) houten stamper; -pulver, o.: (pik.) sulferwortel; -ring, m.: ring van een deurklopper; -see, vr.: (zeew.) stampzee; -stein, m.: (inz. schoen-makers-)klopsteen.

Klop'fe, vr.: Zie Kluppe.

KlöpTel, m. (-s; mrv. -): klopper, deurklopper; klophout, klophamer; (om den nek van een dier, om het springen te beletten:) kruis, bungel; (van tamboers, enz.:) trommelstok; (van kantkloppers:) klos; (van eene klok, van bel of schel, enz.:) klepel; I -arbeit, vr.: kantkloppers-werk. Zie verder de samenstellingen met Kloppet.

klöpTeln, w. o. h. en w. b.: Zie

i‘ein verkennen, iemand polsen, een appeltje uitgooien; das Herz klopft: het hart klopt (slaat).

Klop’fer, m. (-s; mrv. -): klopper (1. iemand die klopt; 2. voorwerp waarmee men klopt, b.v. deurklopper); (tig.) stamper (inz. straatstamper), klophamer, enz.; (jag.) wild-opjager, drijver; (ins.) kloppertje, tikkertje.

KLüp'pel, m. (-s; mrv. -): Zie 141öp-fel; I -arbeit, vr.: kantwerk; -arbeiter, m.: kantwerker; -arbeiterin, vr.: kantwerkster; -holz, o.: kantklos; -kissen,

o.: kantkussen ; -lade, vr.: kantendoos ; -nadel, vr.: (kantwerkers- of) kantwerk-sters-naald ; -sack, m.: kantkussen ;-seide, vr.: zijde voor kant; -spitze, vr.: kant; -zwirn, m.: kantgaren, garen voor kant.

klöp’peln, w. o. h.: 1) tikken (b. v. aan eene deur), zacht kloppen; 2) met den klos weven, kant maken; w. b.: het kruis (den bungel) omhangen (b. hond).

Kltfpp Ier, m. (-s; mrv.): kantwerker; Klöpp'lerin, vr. (mrv. -nen): kantwerkster.

Klopps, m. (-es; mrv. -e): (kkk.) malsch-geslagen biefstuk.

Kloss, m. (-es; mrv. Klös’se): kluit, klomp (inz.: aardkluit); (tig.) klonter, klodder; (kkk.) bal.

Klöss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) kluitje; 2) klontertje; 3) balletje. Zie Kloss.

klos'sij»-. bv. n.: klonterig; (tig.) deegachtig.

Klos'ter, o. (-s; mrv. Klös'ter): klooster; ins - genen: in een klooster gaan; ins - stecken: 1) in een klooster doen, 2) in een klooster zetten (opsluiten);

dem - entspringen: uit het klooster vluchten (ontsnappen); I -abt, m.: reguliere abt; -aufhebung, vr.: opheffing van de kloosters; -beere, vr.: (pik.) witte doornbes, witte kruisbes; -bewohner, m. (-bewohnerin, vr.): kloosterling; -bogen, m.: (bwk.) Gothische boog; -brauch, m.: kloostergebruik; -bruder, m.: kloosterbroeder, leekebroeder; -frau, vr.: non; -fraulein, o.: I) non in een adellijk klooster, 2) stiftdame., kanonikes; -gang, kloostergang, kruisgang van een klooster; -garten, m.: kloostertuin; -gebaude, o.: kloostergebouw, klooster; -gehorsam, vr.: kloostergehoorzaamheid; -geistliche, m.: kloostergeestelijke, monnik; -gelehrsam-keit, vr.: kloostergeleerdheid; -gelübde, o.: kloostergelofte; -gemeinde, vr. (-gc-meine, vr.): 1) kloosterbevolking, 2) onder of tot een klooster behoorende parochie; -genoss, m.: conventuaal, leekebroeder; -gericht, o. (-gerichtsbarkeit, vr.): rechtsgebied van een (het) klooster; -ge-schichte, vr.: 1) kloostergeschiedenis, geschiedenis uit een klooster, 2) geschiedenis der kloosters; -gesellschaft, vr.: 1) kloosterleven, 2) (de) samenwonende kloosterlingen; -gewand, o.: kloosterge* waad; -glocke, vr.: 1) kloosterklok, 2) bel van het klooster; -gut, o.; kloostergoed, aan een (het) klooster toebehoorend goed; -habit, o.: kloosterhabijt, kloostergewaad; -hof, m.: 1) binnenplaats van een (het) klooster, 2) klooster-erf, achter of bij een (het) klooster behoorend erf; -kirche, vr.: kloosterkerk; -kleid, o.: kloostergewaad;

-küche, vr.: kloosterkeuken; -leben, o.:    als te voren; ich kann daraus nicht - wer-

kloosterleven; -leute, in. mrv.: klooster-    den: ik kan er niet wijs uit worden; durch

lingen (monniken; nonnen); -mauer, vr.:    Schaden wird man -: (spr.) met schade

kloostermuur; -mönch, m.: kloostermon-    (en schande) wordt men wijs; das Ei ist

nik; -ordnung, vr.: regel van een (het)    klüger als die Henne: (sprd het ei is wij-

klooster, kloostertucht; -pforte, vr.tkloos-    zer dan het hoen; der -e Mann: de horo-

terpoort; -rath [tl, m.: (rechtsgeleerde)    scooptrekker; die -e Frau; de waarzegster,

raadsman van een (het) klooster; -schaff-    de kaartlegster; I -heit, vr.: wijsheid; (tig.

ner, m.: huismeester van een (het) kloos-    fam.) oolijkheid, leepheid, slimheid; -neits,

ter; -schule, vr.: 1) school van het kloos-    in Sam. (-dünkel, m.: waanwijsheid;-lehre,

ter, kloosterschool, 2) school in het voor-    vr.: les der voorzichtigheid; -regel, m.:

malige klooster; -schwester, vr.: klooster-    regel van voorzichtigheid; -rücksicht, vr.:

zuster, leekezuster; -stand, m.: (het) kloos-    reden van voorzichtigheid; aus -rücksich-

terwezen, (ook: het)kloosterleven;-strafe,    ten: om redenen van voorzichtigheid),

vr.: kloosterstraf; -thum [tl o.: Zie-stand; Klügelei', vr,: spitsvondigheid, haar--thurm [t], m.: kloostertoren;-vater, m.: kloovenj ; klü'geln, w. o h.: haarklooven, klooster-overste, superieur van een (het) • muggenziften, zich van spitsvondigheden klooster ; -verwalter, m.: Zie -sclialfner;    bedienen; Klüg'ler, m. (-s; mrv. -): 1) drog-

-vogt, m.: tuchtmeester (handhaver van    redenaar, sophist, 2) haarkloover, vitter;

de tucht) in een (het) klooster;-vorsteher,    klüg'lich, bv. n.: verstandig, voorzichtig;

m.: Zie -vog;t; -weise, vr.: kloosterge- Klüg'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): jonge wijs-bruik; -wenzel, m. (vog.) basterd-nachte-    neus, waanwijze kwibus,

gaal; -wesen, o.: kloosterwezen; -zelle,    lil timp. m. (-es; mrv. Klüm’pe):    klomp,

vr.: klooster-cel;-zucht, m.: kloostertucht; homp, bonk, brok, stuk; (ook:) kluit; -zwang, m.: opsluiting in een klooster; (ook:) hoop, stapel; (ook:) hoop, menigte, -zwinger, m.: (de) vier kloostermuren;    zwerm; (ook:) klonter,    klodder;    (kkk.)

-zwirn, m.: nonnengaren, kantgaren.    bal, koek (b. v. koek in    den zak,    Jan in

klös'terlicli, bv. n.: 1) kloosterach-    den zak); -eichel, vr.: dikronde (balvor-

tig 2) kloosterlijk; I -keit, vr.: 1) klooster-    mige) eikel; -fisch, m.: zeehaan; -fuss, m.:

achtigheid, 2) kloosterlijkheid.    horrelvoet: -hahn, m.: haan zonder staart;

Klotz, m. (-es; mrv. Klöt’ze): blok;    -huhn, o.: hoen (hen, kip) zonder staart;

(inz.) lom^> stuk, (ook:) boomstronk, boom-    -sack, m.: (een) pak slaag,

tronk; (hg. fam.) lummel, stommerik,    Klüiii])'clien, o. (-s; mrv. -): klompje

(ook:) houten Klaas; da steht der Kerl (en verdere verkleinwoorden van Klump); wie ein -: daar staat de vent als een stuk klontje, kruimpje, kruimeltje, steen; I -auge, o.: (iron.) kalfs-oog; -bahn, Kliim'pen, m. (-s;mrv.-): Zie Klump; vr.: kegelbaan, (ook:) kolfbaan; -erbse,    t -lack, m.: lak aan groote stukken;

vr.: vr.: groote erwt; -holz, o.: hout aan    -weise, bw.: 1) aan groote stukken, 2) aan

blokken; -kalk, m.: grove kalk; -kopf,    kluiten, 3) in klonters, 4) aan hoopen, 5) in

m.: ezelskop, stommerik; -köpfig, bv. n.:    zwermen (enz. Zie Kluut])),

ezelachtig; -köpfigkeit, vr.: ezelachtigheid; Klum'per, m, (-s; mrv.-): Zie Klump, michel, m.: te laat korner; -mönch, m.:    Ulüm'perig;, bv.n.: klontig, klonterig;

(kkl.) barrevoeter; -schuh, m.: holsblok,    - werden: klonteren.

klomp, (tig.) sleepvoet, slepende tred;    kliim'pent (sich), w. w.: klonteren;

-wagen, m.: rolwagen.    (van brood:) kruimelen.

Klötzchen, o. (-; mrv. -): stompje, klum'picht, bv.n,: Zie klümperig. afgeknot stuk.    klum pig. bv. n.: vol klonters.

Klot ze, vr.: gedroogde peer.    Klun'ker, m. (-s; mrv. -): Zie Klun-

Iklotzen, w. o. h.: een paar groote ker vr. oogen opzetten.    Klun'ker, vr.: 1) klodder (inz. van

IKlot’zen, m. (-s; mrv. -): lor, jvod; slijk of modder); Kleider voll -n: kleeren (fig.) nesterij.    vol slijkklodders, erg met modder bespatte

klot’zig, bv. n.: 1) lomp, onbehouwen; kleeren; 2) klonter; 3) kwast; I -kost, vr.:

2)    kleiachtig, kloddeng.    klontertjes-pap; -milch, vr.: geklonterde

Klubb, m. (-s; mrv. -s): club, besloten (gekappelde) melk; -wolle,vr.: klonterwol,

gezelschap, sociëteit; Klubbist’, in. (-en; wol van onder den staart, mrv. -en): lid eener club of sociëteit; Klün’kerelien, o. (-s; mrv.-): klon-Klubbs genoss, m.: Zie Klubbist.    tertje; kloddertje, spatje; kwastje.

Klu fe, vr.: speld.    klunkerig, bv. n.: beklodderd, met

Kluft, vr. (mrv. Klüf'te): 1) kloof, modder bespat; (fig.) morsig, vuil. spleet, gaping; (fig.) diepte, afgrond; klun'kern, w. o. h.: in klonters heen (ook:) spelonk, hol, grot; leere Klüfte : en weer bungelen.

(mnw.) ledige vakken (ijle plekken) in    Klün'se, vr.: Zie Klinse.

eene ader; 2) houten blok, (een) blok hout;    Klim’ter, in Sam. I -hauch, m.: (vea.,

3)    tang, nijptang; I -danmi, m.: hoekige van schapen:) waterzucht.

dam in een water.    Klüp'fel, m. (-s; mrv. -): 1) (een) voer

Klup'pe, vr.: 1) neus-nijper, pranger; 2) klemhaak, nijptang; 3) (fig.) klem,knel, engte, (het) nauw, (de) verknijping; 4) (bij de vogelvangst:) knip, slagknip; (kkk.) rist kleine vogels; Einen in die - kriegen: (fig. fam.) iem. in de knip krijgen; Einen in der - naben: (fig. fam.) iemand in de knip hebben, iemand in zijne macht heb-

klüf’tig, bv.n.: 1) vol kloven,volbers- hooi; 2) Zie Klöppel. ten, vol scneuren; -es Holz: spletig hout;

2) vol gapingen, vol diepe gaten.

klug, bv.n. (klü’ger; klügst): wijs,verstandig; (fig, fam.) oolijk, leep, slim; sich - dünken: zich verbeelden heel slim te zijn; sind Sie nicht -: zijt gij niet wijs?, scheelt het u in uw bol?: ich bin nun eben so - als vorhin: ik ben nu nog even wijs

'ben; in der - sein: (fig. fam.) in de klem zitten.

klup’pen, w. b.: (jonge rammen:) van teelkracht berooven, ongeschikt maken voor de voortteling.

klup‘pig, bv. n.: ineengegroeid; -es Gehörn: ineengegroeid gewei (van een hert, d. i. de ineengegroeide hoornen).

Kliis, (zeew.) in Sam. I -gatt, o.: kluisgat;-hölzer, o. mrv.: kluishouten; -loch, o.: kluisgat; -sack, m.: kluiszak’; -zapten, ui.: kluisprop,

klüseii, w. o. h. en w. onpers. h.: (zeew.) kluizen.

Klutter, vr.: (jag.) lokfluitje.

Klü ver, m. (-s; mrv. -): zeew.) klui--baum, m.: kluiverboom; -fock, m.:

neus ne-

o. h.

w. b.: kraken.

en

pot.

ver; i kluiffok.

Klystier’, enz.: Zie Klistier, enz.

Kn&hclien, o. (-s; mrv. -): knaapje, jongetje.    x ,

Kiia'be, m. (-n; mrv. -n): knaap, jongen.

Kiia ben, in Sam. I -alter, o.: (de) jongens-jaren (mrv.); -haft, bv. n.: jongensachtig, (fig.) kinderachtig (das -hafte, o., en: die -haftigkeit, vr.: de jongensachtigheid, tig.: de kinderachtigheid); -kraut, o.: (pik.) knaapjeskruid, standelkruid; -massig, bv. n.: Zie -haft; -schaft, vr :

l) (het) jongensschap, (de) jongensjaren (mrv.), 2) al de jongens; -schande, vr.: sodomie; -schander, sodomieter; -schan-derei', vr.: sodomieterij; -schanderisch, bv.

n. : sodomieterachtig ; -schandung, vr.: sodomie; -schule, vr.: jongensschool, school voor jongens;-stimme, vr.: jongensstem, (muz.) altstem; -streich, m.: jongensstreek; -wurz, vr.: Zie -krant; -zeit, vr.: jongens-leeftijd, (de) jongens-jaren (mrv.).

Iknaek, tsw.: knap!, krak! I -, z. n.

m. (-es; mrv. -e): knap, krakend geluid.

IKiiaek, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) klapbes; -ente, vr.: (vog.) wilde eend: -mandei, vr.: kraak-amandel; -weide, vr.: (pik.) knotwilg; -wurst, vr.: knakworst, hardgerookte worst.

kiiaek’en, w. b.: (noten, enz.:) kraken, (vlooien, enz.:) knippen; w. o. h.: kraken; mit den Fingern -: met de vingers klappen.

Kiiack'er, m. (-s; mrv. -): 1) (noten-) kraker; 2) (luizen-) knipper; 3) knap, krakend geluid.

knack'erig, bv. n.: knappend, knap-; (fig.) broos.

Knacks, z. n. m. (-es; mrv. -e) en tsw.: Zie knack.

Kuag'ge. vr.: (aan boomen:) knoest; (in hout:) kwast; (fig.) knobbel; (ook:) l‘omp, bonk, brok; I Knag’gennagel, m.:

chtduims-spijker.

Knalt, m. (-es, -s; mrv. -e): knal, slag; der - einer Peitsche -: het klappen van eene zweep; -undFall: Zie Fall; I -augen,

o.    mrv.: woeste oogen, rollende oogen; -blei, o. : (schk.) salpeterzuur lood:-büchse, vr.: proppenschieter, klakkebus; -gas, o.: ontvlambaar gas; -glas, o.: glas-traan, springglaasje; -gold, o.: knalgoud; -kiigel-chen, o. mrv.: glastranen, springglaasjes; -luft, vr.: ontplofbare (ontvlambare) lucht; -pistole, vr.: electrieke pistool, pistool van volta; -pulver,o.: knalpoeder; -quecksil-ber, o.: ontplofbaar kwikzilver;-sauer,bv.

n. : knalzuur; -saure, vr.: knalzuur; -silber,

o. : knalzilver.

knallen, w. o. h.: knallen, ontploffen; mit der Peitsche -: met de zweep klappen; den Pfropfen (einer Flasche) - lassen [onr.]; de kurk (van eene flesch) laten springen, w. b.: (fig. fam.) 1) doodschieten,

2) bedotten, beetnemen, bij den men.

knapp, bv, n. en bw.: krap; - messen: krap meten; ein -er Schuh: een krappe (enge, nauwe) schoen; ein zu - zugeschnit-tener Rock: een jas die te nauw is; Einen - halten: iemand kraphouden, iemand kort-houden; es geht gar - her: (fam.) het is van Schralenstein; das Geld ist - bei ihm: het geld is dun gezaaid bij hem; Eine -e Zeit: een schrale tijd, een slechte tijd; I -eule, vr.: (vog.) nacht-uil; -heit, vr.: krapheid, (fig.) schraalheid, (ook:) schaarschte; -sack, m.: knapzak; -schaft, vr.: werkvolk.

Knap pe, m. (-n; mrv. -n): 1) (hist.) schildknaap; 2) werkman, handwerksman.

knap pen, w. b.: (fam.) knappen, kraken; w. o. h.: 1) hinken, hobbelen, mank loopen, 2) klappen.

knap’pern, w.

knapps’, tsw.: knap!, krak!

Knar pel, in Sam. I -kirsche, vr.: knapkers.

knar’peln, w, o. h.: knappen, kraken; an einem Bein -: aan een been knabbelen.

Knarr, in Sam. i -ente. vr.: (vog.) kwaak-eend; -huhn, o.: trompetvogel.

Knar're, vr.: ratel; eine alte (fam.) eene oude zanik, eene oude bromkous.

knar ren, w. o. h.: knarren, knarsen, krassen, kraken; (van de nachtwacht:) ratelen; eine knarrende Stimme: eene krijschende stem.

knar’rig, bv. n.: knarsend, krassend; krijschend.

knar zen, w. o, h.: knarsen.

Knast, m. (-es; mrv. -e): (in hout:) kwast; voll von -en: vol kwasten.

Knas'ter, m, (-s; mrv. -): (kph.) kanaster; (fig. fam.) knar, knorrepot, brom-

knas’terig, bv. n.: knapperend, knetterend.

knas'tern, w. o. h.: 1) knapperen, knetteren; 2) naar kanaster-tabak rieken,

knas’tig, bv. n.: (van hout:) kwastig, vol kwasten.

kiiat'schen, w. o. h.: 1) plassen, ploeteren, morsen; 2) smakken (met de lippen, met de tong).

knat’tern, w. o. h.: Zie knastern.

Knau’el (Knau el), m. (-s; mrv. -): (van garen, .enz.:) kluwen, kloen; (van sneeuw, enz.:) bal; (fig.) opeenhooping; auf einen - wickeln: op een kluwen winden, kluwenen; I -blüthig |t|, bv. n.: met opeengehoopte bloesems.

knau elii (kiiaueln), w. b.: kluwenen, op een kluwen winden.

Kiiauer, m. (-s; mrv. -): (mnw.) harde rotssteen, harde rots-laag; knau’erig, bv.

n.: steenig.

Kun ut', m. (-es,    -s; mrv. Knaufe):

knop; (aan boomen:) knoest; (aan kanonnen?) druif; (fig.) top, kop; (bwk.) kapiteel; I -nadel, vr.: naald; -stempel, m.: knop-stempel.

knau peln (knau pern), w. o. h.:

knabbelen; (fig.) zich aftobben.

Knauser, m.(-s; mrv.-): vrek, schrok, inhalige vent, duitendief, woekeraar, schraper; Knauserei', vr.: inhaligheid, schrok-kigneid, schraapzucht; knau'serig, bv. n.: vrekkig, schrokkig, inhalig, schraperig; Knau’serin, vr. (mrv. -nen): schrokkig (inhalig) schepsel, schraapster; knau'sern, w. o. h.: vrekkig (schrokkig, inhalig) zijn, woekeren, schrapen, op een cent dood blijven.

Knauss (Knaust), in Sam. I -birne, vr.: gele muskaatpeer.

knaut'schen, w. b.: 1) kreukelen, kreuken, kneuzen; 2) brokkelen, kruimelen; knaut’schig, bv. n.: gekreukeld, ver-fomfooid.

Kne’bel, m. (-s; mrv. -): 1) korte stok; 2) (om den nek van een hond:) kruis, bungel; 3) (van klok of bel:) klepel; 4) bal, prop (in iemands mond gestopt of te stoppen om hem het schreeuwen te beletten); 5) (ontl.) knuk-kel, knokkel, kneukel; 6) (pik.) parel-kruid; 7) (zeew.) beting; 8) (fig.) lompe vlegel, onbehouwen kerel; I -bart, m.: knevelbaard, snorrebaard; -holz, o.: 1) spanhout, 2) pakstok; -spiess, m.: jachtspeer; -stock, m.: pakstok;-trense, (rs.) schakelbit, geschakeld mond-

m.:

vr.: ge-

lebijter; -zange, vr.: knijptang, nijptang.

vr.: stuk.

kne'bcln, w, b.: 1) binden, stevig binden ; 2) vastbinden, vastmaken, vastleggen ; 3) knevelen, (fig., iemand) een prop (een bal) in den mond stoppen (om hem het schreeuwen te beletten).

Kneb'Ier, m. (-s; mrv. -): 1) schoo-venbinder; 2) wijndrager, bierdrager; Kneb’lerin, vr. (mrv. -nen): schooven-bindster.

Knecht, m. (-es; inry. -e): knecht (1. dienstknecht; 2. werkman; 3) slaafsch dienaar, slaaf); I -arbeit, vr.: knechtswerk; -dienst, m.: knechtsdienst; -geist,

m.: slaafsche geest; -geld, o.: belasting op het houden van knechts;-gestalt, vr.: gedaante van dienstknecht; -sinn, slaafsche (knechtelijke) geest; -stand, m.: knechtelijke staat, (fig.) dienstbaarheid; -vieh, o.: vee dat den ondergeschikten toebehoort, knechts-vee.

Knechtelei', vr.: slaafschheid; knech’-teln (knech'ten), w. b.: als eenen knecht behandelen; w. o. h.: 1) als een knecht handelen, 2) werken als een knecht,

3) (fig.) slaafsch vleien, pluimstrijken; knech'tisch, bv. n.: knechtachtig, (fig.) slaafsch, (ook:) slovig; knecht'lich, bv. n.: knechtachtig, knechtelijk.

Knechts, in Sam.: Zie Knecht (de samenstellingen).

Knecht’schaft, vr.: knechtschap, dienstbaarheid; (fig.) slavernij; die -brechen (sich der - entziehen): het juk der dienstbaarheid (het slavenjuk) afschudden.

Kneif, m. (-es, -s; mrv.): 1) knipmes;

2) schoenmakers-mes; 3) snoeimes, snoei-schaar.

knei'fen, w. o. h. onr. (kniff; ge-knif'fen): knijpen; den Wind -: (zeew.) den wind afknijpen.

Kneip, in Sam. i -schenke, meene kroeg; -schröter, m.: (ins.) sehal-

Kneipe, vr.: 1) gemeene kroeg, knijp, knip; 2) nijptang, knijptang ; 3) kneep, nijping; Knei’pen im Leibe: snijdingen of knepen in de ingewanden); 4) ver-knijping, (het) nauw, (de) klem (in der - sitzen: in het nauw zitten).

kneipen, w. b. reg. en onr. (knipp; geknip’pen) en w. onpers. h.: nijpen, knijpen; (fi^,) knellen, klemmen; meine Schuhe - mich; mijne schoenen knellen mij; es kneipt mich im Leibe: ik heb pijn in mijn lijf, ik voel knepen in mijne ingewanden; die Würfel -: (fig.) met valsche dobbelsteenen spelen, valsch spelen. I w. o. reg. h.: (fam.) in de kroeg zitten.

Kneiss, in Sam. I -eisen, o.: (looiers-) schaafmes.

kneissen, w. b.: yan de haren ontdoen.

Knell, in Sam. I "-beere, (pik.) wolfskers, belladonna,

Kneller, m. (-s; mrv. -): gemeene tabak; stinktabak.

Knet, in Sam. I -getriebe, o. (-ma-schine, vr.:) kneedwerktuig, kneedmachine; -scheit, o.: deegklopper; -trog,

m.: kneedtrog.

kneten, w. b.: kneden; (gnk.) wrijven, masseeren; Kne'ter, m. (-s; mrv. -): klieder; (gnk., iron.) knijpdokter; (bij een Turksch bad:) huidwrijver.

IKnick, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) knak, berst; 2) knap, knappend (krakend, berstend) geluid; einen - thun: knappen, bersten. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) levende haag, groene haag; 2) nek.

IKnick, in Sam. I -fang, m.: stoot of slag met den hartsvanger, (pok:) nekslag ; -langer, m.: hartsvanger, groot jachtmes; -holz, o.: kreupelhout, kreu-pelbosch; -knack, tsw.: krikkrak; -stag

m.; (zeew.) looze stag.

knick'en, w. o. h.: 1) (b.v. van de knieën:) knikken; 2) knappen, bersten:

3) (fig.) zuinig zijn in het overdrevene; im Grehen -: knikknieën, met knikkende knieën loopeii. I -, w. b.: knakken, breken, doen bersten; Lause -: luizen knippen; einen Hasen aan eenen haas den nekslag geven.

Knick'er, m. (-s; mrv. -): 1) vrek, gierigaard, duitendief, schraper, potter;

2) hoofdknikje; 3) knikker (het ronde voorwerp, waarmee de jongens knikkeren); Knickerei’, vr.: deunheid, gierigheid, overdrevene zuinigheid; knick'erig (knick-erisch), bv. n.: deun, gierig, overdreven zuinig (- gehen: knikknieën, met knikkende knieën loopen); knick’ern, w. o. h.:

1)    deun (gierig, overdreven zuinig) zijn,

2)    knibbelen, dingen.

Knick'iclit, o. (-s): levende haag,

groene haag.

Knicks, m. (-es; mrv. -e): 1) knak, berst; 2) buiging, (van vrouwen:) dienaresse (einen - machen: eene dienaresse maken); knick'sen, w. o. h.: (iron.)buigen en knikken, knikken en buigen.

Knie, o. (-es; -s; mrv. -e): (ontl. en zeew.) knie; das - beugen: de knieën buigenj nederknielen; auf das - lallen (auf die -e lallen): 1) op de knieën val-

vr.:

vr.: aan een

Mnipps, m.

Mnipp; 2) Zie Mnippschen, o. (-s; mrv. -): Zie

Mnij>pchen.

knipp sen, w. o, h. en w. b.: Zie

knippen.

Mnir

, o.: klater-

B-g g

tel.

Mnit'ter, m. (-s; mrv. -): kreukel; (fig.) valsche plooi, verkeerde plooi; -gold, o.: klatergoud, knit'terig, bv. n,: verkreukeld, verfrommeld, verfomfooid; (fig.) knorrig, gemelijk.

knit'tern, w. b.: kreukelen; w, o. h.: 1) kreukelen, kreukels krijgen; 2) Zie knistern; sich -, w. w.: kreukelen, kreukels krijgen.

Mnix, m. (-es; mrv. -e): Zie Mn leks. Knöb'cl. m. (-s; mrv. -): Zie het z. n.

m. Mnöcliel.

KNIEBAND.

len, 2) een voetval doen; auf den -en liegen: op de knieën liggen, neergeknield liggen; eine Arbeit über das - brechen: (spr.) een paard loopende beslaan, een werk afmaken met den Franschen slag;

I -band, o.: kouseband, (hik.) kruisverband -beuge, vr.: kniehoog, knieholte, wade (waai) van het been (-beugemuskel, m.: kniepees); -beugung, vr.: kniebuiging; -biege, vr. (-bug, m.) Zie beuge; -bügel,

m.; (van ambachtslieden:) knieleer, knie-leder, (van wapenrustingen:) kniestuk; -buseh, m.: kreupelbosch, kreupelhout; -decke, vr.: knieëndek (voor koetsiers): -eisen, o. mrv.: (zeew.) ijzeren knieën; -fall, m.: voetval; -fallig, bv. n.: met een voetval (Einen -fallig bitten: een voetval voor iemand doen); -förmig, bv. n.: knievormig; -galgen, m.: galghout (galg) in den vorm eener T; -gebüsch, o,: Zie Uusch,; -geige, vr.: (muz.) violoncel; -gelenk o.: kniegewricht; -geschwulst, (hik.) kniegezwel, (vea., bij paarden:) steengal; -gicht vr.: kniejicht; -gichtig-, bv. n.: aan kniejicht lijdend; -gras, o.; (pik.) spurrie; -gürtel, m.: kouseband; -noch, bv. n.: tot aan de knieën reikend; -höhe, vr.: (vest.) knie’s-hoogte; -holz, o.: kromgegroeid hout, (zeew.) kniehout; -kehle, vr.: Zie -beuge; -kappe, vr.: knieleder, knieleer; -kissen, o.: kniel-kuss en; -knochen, m.: kniebeen ; -lade vr,: lade der spelden- en naaldenmakers; -leder, o.: knieleder, knieleer ; -polster,

m.: knielkussen; -riemen, m.: 1) kouseband, 2) knieriem, 3) (schoenmakers-) spanriem; -röhre, vr.: kromme pijp, elleboogvormige pijp; -scheibe, vr.: knieschijf; -schmerz, m.: pijn in de knieën: -schnalle, vr.: kuitgesp; -streiche, vr.: fijne wolkam, fijne kaarde; -stück,

o.: 1) knie-stuk, 2) knie-leder, knieleer,

3) (schl.) portret tot aan de knieën; -stütze, vr.: mik, gebogene stut; -tief, bv. n.: knie-diep, tot aan de knieën reikend ; -weh, o.: pijn in de knieën; -weit, bv. n.: met te veel buitenwaarts staande knieën (das Pferd ist - weit: de knieën van dat paard staan te veel buitenwaarts).

Mnies'e, vr.: (zeew.) vrang, buikstuk.

Mnies'er, m. (-s; mrv. -): (pik.) vlierboom.

Iknilf: Zie kneifen.

IMnill'. m. (-es, -s; mrv. -e): kneep, neep; (fig. fam.) kneep, streek, foef.

Miiiff’cheii, o. (-s; mrv. -): neepje, kneepje; (fig. fam.) kleine foef.

Mnipp, m. (-es; mrv. -e): 1) knip (voor den neus): 2) tik (op de vingers); einen - schlagen: met de vingers knippen: Ei-nem einen - schlagen: iemand achter zijn rug voor den gek houden; I -kaulchen, o. -kügelchen, o.): knikker (rond voorwerp, waarmee de jongens knikkeren);-scheere [-schere], vr.: puntschaar; -tasche,

1) beugeltasch, 2) knipje (beursje knipbeugeltje).

Mnipp'elien, o. (-s; mrv. -): 1) knip voor den neus; 2) tik op de vingers.

knip pen, w. o. h.: met de vingers knippen; w. b.: 1) [een knip voor den neus geven, 2) een tik op de vingers geven.

KNOCHEN.

mrv. -e): 1) Zie

ps, m. (-es; mrv. -): (fam.) klein kereltje,klein ventje,klein-duimpje; (pop.) kleine drol, manvlieg.

knir'ren, w. o. h.: kraken, een krakend geluid maken.

knir sclien, w. o. h.: knarsen, knersen ; mit den Zahnen -: knarsetanden, tandenknarsen; vor Wuth [t] -: schuimbekken van woede. I -, w. b.: 1) kneuzen;

2) verfrommelen, verkreukelen.

Mni’ster, in Sam. I -gold, goud.

knisterig, bv. n.: 1) knapperend, knetterend; 2) knappend; (fig.) broos (fam.: bros).

kni'stern, w. o. h.: (v vlammend vuur:) knapperen, knetter ; (anders:) knappen, kraken; (ook:) assen. I -, w. b.: kapot knabbelen.

Mnittel, m. (-s; mrv. -): Zie Knüt-

Knoblauch, m. (-es,    -s): (pik.)

knoflook; ein Kloben (eine Zehe, eine Zinke) -: een klauwtje knoflook; I -artig, bv. n.: knoflookachtig; -birne, vr.: dirk-jes-peer, gemeene peer; -braten, vr.: gebraden vleesch dat gekruid is met knoflook; -brühe, vr.: knoflooksaus; -esser (-fresser), m.: knoflook-eter, knof-lookvreter; -geruch, m.: knoflook-reuk: -hopten, m.: stinkhop; -kraut, o.: knof-look-kruid; -zehe, vr. (-zinke, vr.): (een) klauwtje knoflook.

Mnob’lauchs, in Sam. i -kraut, o.: knoflookkruid; -mittwoeh, m.: knoflook-Woensdag (de eerste Woensdag na Pinksteren).

Mnöch'el, m. (-s; mrv. -): 1) knokkel, kneukel; der - am Fusse, m.: de enkel;

2) (van dieren:) kootbeen, (fig.) beentje, bikkel; 3) (fig.) dobbelsteen; I -band, m.: enkelpees; -eisen, o.: nijptang, foltertang, (fig.) kwelgeest, plaag.

Mnöchelchen, o. (-s; mrv. -): knok-keltje; (fig.) beentje; (ook:) kootbeentje, bikkelbeentje.

knöcli'eln, w. o, h.: 1) dobbelen, rijfelen; 2) bikkelen.

IM.noch. eii, m.: been (een der beenderen), knook; Fleisch ohne -: vleesch zonder been; in - verwandeln (zu - werden) : been worden, in been veranderen; stark von -: grof van beenderen, grof gebouwd; bis auf die - nass werden: (fig.) druipnat worden, tot op zijn hemd nat worden; seine - schonen: (fam.)

nom-aan geen gevaar

osphor-

(-kopf, m.): (ontl.) gelidknoop; -krebs,

Zie -brand; -lehre, vr.: beenderenleer; -leim, m.: uit beenderen gekookte lijm; -los, bv. n.: zonder beenderen, zonder

knöcli'ern, bv. n.: beenen, van been vervaardigd; knoch'icht, bv. n.: beenachtig; knoch'ig, bv. n.: beenig, been

beul.

ken

m.:

zijne knoken ontzien, (ook:) op mer Een passen, zich blootstellen.

iKnoclien, in Sam. I -abblatterung, vr.: afsplintering (afschilfering) van been; -ahnlicn, bv. n.: beenachtig; -ansatz, m.: been-uitwas, beenknobbel; -arbeit, vr.: werk van been, van been vervaardigd voorwerp; -arbeiter, m.: beenwerker (die allerlei voorwerpen van been vervaardigt); -artig, bv. n.: beenig, beenderig, beenachtig; -asche, vr.: been-asch, beender-asch; -auswuchs, m.: been-uitwas; -band, m.: pees; -beil, o.: bijl om beenderen door te hakken; -beschreiber, m.: beenderen-be-schrijver; -beschrcibung, vr.: beschrijving van de beenderen; -brand, m.: (hik.) beeneter, cariës; -brecher, m.: (vog.) beenbreker, zee-arend; -bruch, m.: (hik.) beenbreuk; -dreher (-drechsler), beendraaier; -düngung, vr.: (akk.) bemesting met beendermest; -dürr, bv. n.: 1) beendroog, kurkdroog, 2) broodmager, zoo mager als een brandhout; -entzündung, vr.: beenontsteking ; -erde, yr.: (schk.) ph zure kalksteen; -erzeugend, bv. n.: been-makend; -faule, vr. (-faulniss [sl, vr.): Zie -brand; -feile, vr.: (hik.) beenvijl; -fett, o.: vet uit beenderen, (fig.) merg der beenderen; -fisch, m.: beenvisch, koffer-visch; -fortsatz, m.: (ontl.) beenverlenging, been-uitwas; -frass, m.: Zie -brand; -fuge, vr.: okselholte; -fügung, vr.: geleding der beenderen, beendergewricht; -gebaude, o.: gebeente, samenstel der beenderen, (fig.) geraamte; -gerippe, o. (-genist, o.): geraamte; -hand, vr.: beenderige hand, magere hand; -hauer, m.: slachter, vleeschhouwer; -haus, o.: beenderhuis, knekelhuis; -haut, vr.: beenvlies; -kennt-niss [sl, vr.: kennis van het beenderenstelsel, beenderenleer; -knoten, m. (-kopf, m.V. (ontl.) erelidknoop; -krebs, m.: been; -mann, in.: levend geraamte, wandelend geraamte, (fig. fam.) Magere Hein (d. i. de Dood); -mark, o.: merg der beenderen; -mehl, o.: beendermeel, gemalene beenderen; -naht, vr.: schedelnaad; -pfanne, vr.: okselholte,beenholte; -platte, vr.: plat been; -reissen, o.: pijn in de beenderen, pijnlijke scheuten (mrv.); -sage, vr.: (hik.) beenzaag, beenderzaag; -saure, vr.: (schk.) beenderzuur, phosphorzuur; -schmerzen, m. mrv.: Zie -reissen; -schwarz, o.: beenzwart; -spalte, vr.: spleet (scheur, berst) in een der beenderen; -splitter, m.: beensplinter; -stein, m.: been-versteening; -thier [tl, o.: gewerveld dier; -weh, o.: pijn in de beenderen; -werk, o.:

1)    gebeente, samenstel der beenderen,

2)    Zie -arbeit; -wuchs, m.: beendergroei; -zang, vr.: (hik.) beentang, beendertang; -zerlegung, vr,: ontleding van de beenderen.

derig.

Knöch’ler, m. (-s; mrv. -): 1) dobbelaar, rijfelaar; 2) bikkelaar; 3) (fig.) Zie Knochenmann;    4) (fig.) tiran,

Knock’e, vr.: ineens gehekelde en daarna ineengedraaide hoeveelheid vlas of hennep; Knock'en, m. (-s; mrv. -): Zie

Knocke.

Knö’clel, m. (-s; mrv. -n): noedel, balletje (klontertje) meeldeeg.

linoII. in Sam. I -bein, o.: (gnk.) knobbel-jicht; -distel, m.: haverdistel, knoldistel; -fuss, m.: Zie -bein; -hafer,

m.: havergras; -kater, m.: (ins.) bladluis; -lilie, vr.: bloedlelie, Turksche lelie; -rettig, m.: knolradijs; -sucht, vr.: Zie -bein; -wicke, vr.: aardnoot, aard-aker.

Knöll'eben. o. (-s; mrv. -): klon-tertie, klontje, klompje, kluitje, hompje; knobbeltje, bultje; (pik.) kleine bol, Dolletje; (pop.) klein aardappeltje, poter; (vlk.) zuigertje, klein vormeloos misgeboorte.

Iknollen, \v. b.: nogeens goed doorkneden.

IKnollen, m.: 1) klonter, klodder (b. v. ein - Blut: een klonter bloed, geronnen bloed); 2) klont, kluit, klomp, homp (b. v. ein - Brod: een homp brood); 3) knobbel, bult; 4) (pik.) bol (d. i. knolvormige wortel, b. v. tulpbol, enz.): (pop.) aardappel;

5)    (vlk.) zuiger, vormeloos misgeboorte;

6)    (tig. fam.) lompe vlegel, onbehouwen mensch.

lino Men. in Sam. I -förmig, bv. n.: bolvormig, knolvormig; -gewachs, o.: bolgewas (plant met knolvormigen wortel); -gras, o.: havergras; -kraut, o.: knobbel-kruid, klierkruid; -sellerie, m.: knol-selderie; -wicke, vr.: aardnoot, Ame-rikaansche aard-aker; -wurz, vr.: Zie -krant.

knol lielit, bv. n.: bolvormig, knolvormig; -knol’lig, bv. n.: met knolvormige wortels, (tig.) knobbelig, vol bubbels, knö’peln, w. b.: in den knoop trek-...; (tig.) in de war maken.

Hnopf, m. (-es; mrv. Knöpfe):

1)    knop; (van eene speld:) kop, knop;

2)    knoop (bestemd voor het knoopsgat);

3)    (zeew.) knoop; das Schiff lault zwölf Knöpfe in einer Stunde: dat schip loopt twaalf knoopen in het uur; 4) (fig.) knobbel, bult, bubbel; 5) (kkk.) klonter; das ist ein ganz guter -: (iron. en ook wel schertsend:) dat is een opperste beste jongen; I -baum, m.: (pik.) naaldboom; -binse, vr.: géleed riet; -draht, m.: knoo-pendraad, metaaldraad om er knoopen van te maken; -fabrik, knoopenfabriek; -form, vr.: 1) ’knoopenmakers-vorm, 2) vorm (gedaante) van een knoop; -fortsatz, m.: (ontl.) been-uitwas, onregelmatige uit-groeiing van een der beenderen ; -giesser,

m.: knoopengieter; -gras, o.: (pik.) knoopgras ; -grube, vr.: beenderholte; -haken,

(kim.) knoopentrekker; -handel, m.: knoopenhandel; -holz, o.: knoopen-schaar (om knoopen te poetsen); -loch, o.: knoopsgat (-lochholz, o,, of: -loch-schraube, vr.: knoopsgaten-maat); -ma-cher, m.: knoopenmaker; -nadel, vr.: speld: -nelke, vr.: (pik.) kinderende anjelier; -regal, o.: achtvoetig orgelregister; -seide, vr.: zijde voor knoopen, knoopen-zijde; -stein, m.: versteende zee-egel; -triebel, m.: drijfhout om het gevest aan te drijven; -überzug, m.: overtrek van

muur-

m. (-s; mrv. -e): (pik.)

noppen-

een

een

een knoop of voor knoopen; -zieher, m.: (kim.) knoopentrekker.

Knöpf, in Sam. | -strümpfe, m. mrv.: slobkousen.

Knöpf chen, o. (-s ; mrv. -): 1) knopje;

2) knoopje;‘3) knobbeltje; 4) klontertje;

Zie Knopf.

knöp'feln, w. o. s.: in den knoop gaan.

knöp'fen, w. b.: knoopen; vastknoo-pen; dichtknoopen, toeknoopen.

knöplig, bv. n.: knooperig ; knoesterig.

Knöpflein, o. (-s; mrv. -): Zie Knöpfclien; I -gras, o.: (pik.) kweek-gras, hondsgras.

Knop per, vr.: (pik.) galnoot; (fig. fam.) dikke prop (d. i. iemand die kort en dik van gestalte is); I -eiche, vr.: (pik.) winter-eik.

knop'pern, w. o. h.: Zie knaupeln en knappern.

Knör'pel,    m. (-s): (pik.)

peper.

Knör'pel, m. (-s; mrv, -): kraakbeen, knurft; I -ahnlich, bv. n.: kraakbeenachtig, knurftachtig; -ansatz, m.: knurftig uitwas ; -artig, bv. n.: knurftig;-bank, m.: knurft-verbinding; -beschreibung, vr.: beschrijving van de kraakbeenderen; -blume, vr.: basterd-knoopgras; -fisch, m.: kraak-beenderige visch; -flosse, vr.: kraakbeen-derige vin; -flosser, m.: visch met kraak-beenderige vinnen; -kirsehe, vr. : (pik.) knapkers; -lehre, vr.: leer van de kraakbeenderen; -ring, m.: 1) gekartelde ring,

2) ringvormige kartel; -thier [tl, o.: kraak-beenderig dier.

knor’pelicht, bv. n.: kraakbeenachtig, knurftachtig; knor'pelig, bv. n.: kraakbeenderig, knurftig; knor'peln, w. o.

h.: Zie knarpeln.

Knorr, in Sam. I -börs, m.: (visch:) grondeling, grondel; -hahn, m.: (vog.:) trapgans; -huhn, o. (vog.) parelhoen.

Knor ren, m. (-s; mrv. -): uitwas; (aan boomen:) knoest; (in hout:) kwast; (aan handen en voeten :) knokkel, kneukel; knor’richt, bv. n.: 1) knoestachtig,

2)    knokkelachtig; knor’rig, bv. n.:

l) knoesterig, (van hout:) kwasterig, kwastig, 2) knokkelig.

Knor'schel, vr.: doornbes, kruisbes.

Knorz, m. (-s; mrv. -e): 1) (een) stuk hout vol kwasten; (oök:) knoestige tak; 2) ineengedrongen persoon, (fam.) dikke drol, dikke prop, dikke^ lobbes;

3)    onbehouwen vlegel; I -fuss, m!: horrelvoet.

Knor zei, m. (-s; mrv.-): ZieKnorz.

knor'zicht    (knor'zig), bv. n.:

1) kort en dik, ineengedrongen, proppe-rig; 2) Zie knorricht en knorrig;

3) brommig, knorrig.

Knösp'chen, o. (-s; mrv, -): knopje.

Knosrpe, vr.: (pik.) knop; Knospen treiben: knoppen zetten.

IKnos'pen, in Sam. I -artig, bv. n.'•

1) knop-achtig, 2) vol knoppen, 3) (min.) kristalachtig; -beisser, m.: (ins.) knop-penbijter, knoppenvreter; -förmig, bv. n.: Zie -artig; -haut, vr. (-hautchen, o., -Mille, vr.): knopvlies, knop-omhulsel; -treibend, bv. n.: (pik.) knoppen-zettend: -voll, bv. n.: vol knoppen; -zeit, vr.: tijd der knoppen-zetting, tijd waarop .... in den knop komt.

Iknos'pen, w. o. h.: knoppen zetten, in den knop komen.

Knos’perich,

Kaapsche tijm.

knospicht, bv.n.: knop-achtig, knop-vormig; knos’pig, bv. n.: knoppig, vol knoppen; Knos'pung, vr.: (pik.) k zetting.

Knöt'elien, o. (-s; mrv -): knobbeltje; (in glas:) blaasje, gal.

Kno te, vr,: 1) knoest; knobbel; 2) werkman, ambachtsman; 3) (fam.) gemeene knul, lompe vlegel, ongelikte beer.

knö’teln, w. b.: knoopen.

IKno ten, m. (-s; mrv. -): 1) knoop; einen - machen: een knooj) leggen, knoop maken; einen - aufmachen: knoop losmaken, een knoop ontwarren;

2) (fig.) knoop, intrige; den - schürzen: de intrige (in een stuk) leggen; den -lösen: de intrige tot ontknooping brengen; 3) knoop, moeielijkheid; da steekt der (fam.) daar zit de knoop; einen -lösen: eene moeielijkheid oplossen; den -zerhauen: den knoop doorhakken; 4) knobbel; (aan boomen:) knoest; (in hout:) kwast; (in glas:) blaasje, gal; 5) (ontl., pik. en fig.) geleding.

IKno ten, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) heup-ader; -blume, vr. (-blümchen, o.): sneeuwklokje; -fisch, m.: bultvisch, wal-visch met zes bulten op den rug; -gras, o.: (pik.) knoopgras; -los, bv.n.: 1) zonder knoopen, 2) zonder knoesten of knobbels, (van timmerhout:) zonder kwasten, 3) zonder geledingen; -lösung, vr.: ontwarring (losmaking) van eenen knoop, (fig.) ontknooping; -moos, o.: koraalmos; -perrücke, vr.: staartpruik; -sehürzung, vr.: intrige (van een tooneelstuk of van een roman), ingewikkelde gang, aaneenschakeling van feiten ; -stock, in.: knoestige stok, stok met geledingen, (fig.) knuppel.

Knö’terich, m. (-s): (pik.) muurkruid.

knotig, bv.n.: 1)knoestig; (van hout:) kwastig; (hik.) knobbelig, klonterig; 2) (van mijn-aders:) ongelijkmatig, ongeregeld; (fig.) ruw, onbehouwen, grof, lomp ; I -keit, vr.: 1) knoestigheid; kwastigheid: knob-beligheid; klonterigheid; 2) ongelijkmatigheid; ruwheid, onbehouwenheid, grofheid, lompheid.

Knuflf, m. (-es, -s; mrv. Knüf’fe): stomp, stoot, vuistslag; knüf’fen (knuffen), w.b.: stompen, stooten.

Kim 11. in Sam. I -tabak, m.: pruimtabak.

knüll, bv. n.: (fam.) zalig, dronken, bezopen.

Knülle, vr.: kreukel; knül'len, w. b.: kreukelen (sich -, w. w.: kreukelen).

Kniipf, in Sam. I -ziegel, m.: (mtsl.) •vorstpan.

knüpfeln (knüp'fen), w. b.: knoopen; (fig.) verbinden; einen Knoten -: een knoop leggen (sich - an: zich vast-knoopen aan, verbonden fzijn met, in verband staan met).

Knüp fung, vr.: vastknooping; (fig.) verbinding.

Kniip pel, m. (-s; mrv. -): 1) knuppel-hout, rond en dik hout; 2) knuppel, knots, dikke stok; 3) bungel, dwarshout, kruis

Ko’ber, m. (-s; mrv. -): mars, draagmand, (ook:) pakmand; (vv,) fuik; (fig. fam.) ransel, slaag; - kriegen: ransel (slaag, klappen) krijgen; I -jude, (joodsch) marskramer; -miss, vr.: muskaatnoot.

Kö'berling, m. (-es, -s; mrv. -e): mus-kaat-appel.

k o'beril. w. b.: (visch:) in de fuik vangen; (fig. fam.) ranselen, afranselen.

Ko ltlenz, o.: (adk.) Coblens, Coblents; ko'blenzer, bv. n.: van Coblens.

Ko bold, m. (-es, -s; mrv, -e): 1) kaboutermannetje, aardmannetje; kweldui-veltje; plaaggeest; 2) tuimeling, kopdui-keling. duikelsprong; einen - schiessen: over den kop duikelen, een duikelsprong maken; 3) Zie Kobalt.

IKocb, m. (-es, -s ; mrv. Köch’e); kok ; (fig. fam.) water-en-meelbrij, boekweitmeel-brei (pop.: bokkenden-brij); der aufgelau-fene -: de soes, het soesgebak; Hunger ist der beste -: (spr.) honger is de beste saus; viele Köche, viele Sinne: (spr.) hoofden, veel zinnen; viele Köche versalzen (oder: verderben) den Brei: (spr.) veel koks bederven de brij; es sind nicht alle Köche, die lange Messer tragen: (spr.) het allen geen koks, die lange messen

en:

(kruisvormig stuk hout, om den hals van honden gehangen, dat tegen hunne voor-pooten slaat en hun het hardloopen belet); ein kleiner -: (fig. fam.) een kleine dikzak, een dikke prop; I -holz, o.: knup-pelhout, hout dat dik en rond is; -stock,

m.: knuppelstok, dikke stok.

Kmip'pelchen, o. (-s; mrv. -): knuppeltje.

Knüp'peln, w. b.: knuppelen, met een stok slaan; (fig. fam.) ranselen, afrossen, (ook:) doorhalen, veteren, de ooren was-schen, (aan iemand) zijn vet geven; (aan honden:) een bungel omhangen (Zie Kniippel no. 3).

knup pern, w. o. h. en \v. b.: Zie

knappe rii.

Knurr, in Sam. I -fisch, m.: knorvisch; -hahn, m.: (visch:) knorhaan; -kater, m. (-topf), m.: (fam.) brompot.

knur'ren, w. o. h.: knorren, grommen, brommen. I -, z.n.o. (-s) (het) knorren (grommen, brommen); das - imLeibe;het gerommel (rommelend geluid) in de ingewanden.

knnr'rig;, bv. n.: knorrig, grommig, brommig.

knus pern, w. o. h.: Zie hnistern; w. b.: kapotbijten, kapotknabbelen.

Knu'te, m. (-n; mrv. -n): knoet; knu'-ten, w. b.: met den knoet ranselen, (fig.) met den knoet regeeren.

Knüt'te, vr.: breiwerk, knoopwerk.

Knüt'tel, m. (-s ; mrv. -): knuppel, enz. (Zie Kniippel); wer Yögel fangen will, muss nicht mit Knütteln unter sie werfen: (spr.) men vangt meer vliegen met stroop (of: met honig) dan met azijn; I -damm,

m.: rijsdam, met takkenbossen bezwaard dijkwerk; -gedicht, o.: (dk.) kreupeldicht, uit kreupelverzen bestaande gedicht; -haft, bv. n.: -hafte Verse: kreupelverzen; -holz, o.: knuppelhout, hout dat rond en dik is; -reim, m.: (dk.) krcupelrijm; -vers, m.: kreupel-vers.

knüt teln, w. b.: Zie kniippeln.

kniit'ten, w. b.: breien, knoopen; Knüt’ter, m. (-s; mrv.-s) breier ;Knüt'terin, vr. (mrv. -nen): breister.

Koak, m. (-s; mrv. -s): coke, van gas-deelen bevrijde steenkool.

Koati', m. (-s; mrv. -s): (drk.) Ameri-kaansche wasbeer.

Koadjutor, m. (-s; mrv. -juto'ren): coadjutor.

koalisi’ren (sicli) [sie'ren], w. w.: zich coaliseeren, zich vereenigen; Koali-tion’, vr.: coalitie, vereeniging, aaneensluiting.

Koax', o. (-es): gekwaak (van kikvor-schen);-schreien: kwaken; I koa'xen, w. o. h.: kwaken,

Kob, m. (-es; mrv. -e): (visch:) gronde-ling, grondel.

Kobalt, m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) kobalt; I -haltig, bv. n.: kobalthoudend.

ko’baltisch, bv. n.: kobalthoudend.

Ko'bel, m. (-s; mrv. -): 1) duivenkot, duivenslag, duiventil; 2) (van vogels:) kuif;

3) (van wagens:) huif, kap; I -ente, vr.: kuif-eend; -lerche, m.: kuif-leeuwerik; -meise, vr. kuifmees; -wagen, m.: 1) kap-wagen, 2) huifkar.

Ko ben, m. (-s; mrv. -): hok, varkenshok; (fig.) (van huizen:) ellendig kot, krot van een huis, barak.

m.: veel

zijn

dragen.

IKocb, in Sam, I -apfel, m.: (kkk.) stoof-appel; -apparat, m.: kook-toestel; -birne, vr.: stoofpeer;-buch,o.: kookboek, keukenboek, boek over de kookkunst; -erbse, vr.: keuken-erwt (doperwt; gele erwt; groene erwt; grauwe erwt); -feuer, o.: keukenvuur, vuur om op te koken; -geschirr, o.: keukengerei, keukengereedschap ; -hafen, m.: kookpot; -holz, o. : keukenhout, brandhout voor de keuken; -junge, m.: koks-jongen, koks-maat, bijkok; -kelle, vr.: pollepel; -kessel, m.: kookketel; -kraut, o.: keukengroente; -kunst, vr.: kookkunst; -künstler, m.: kunstenaar in het koksvak, (iron.) kok; -löffel, m.: pollepel; -maschine, vr.: kook-toestel; -ofen, m.: kookkachel, keukenfornuis; -pfanne, vr.: 1) kookpan, 2) sauspan,

3) pannetje; -salz, o,: keukenzout; -schürze, vr.: keukenstoofje, kokssloofje; -schwamm,

m.: eetbare paddenstoel, champignon; -stück, o.: stuk vleesch om te koken; -tiegel, m.: kookpan, kastrol; -topf, m.: kookpot, kookketel; -wasser, o.: 1) water voor de keuken, 2) water waarin het een of ander gekookt is; -wein, m.: wijn voor de keuken; -zeug, o.: keukengerei, keukengereedschap;-zucker, vr,: bruine suiker.

koch'en, w. o. h. en onpers. h.: koken (ook fig.); er kocht vor Zorn: hij kookt van woede, hij kookt inwendig; es kocht gleich bei ihm: hij is zeer opvliegend; es wird überall mit Wasser gekocht: (spr.) er wordt overal met water gekookt (d. i. de menschen zijn overal met hetzelfde sop oyergoten). I -, w. b.: koken; (spijzen, door de maag:) verduwen, verteren; (druiven, door de zon:) rijp maken, rijp doen worden. I Koch’en, z. n. o.: (het) kok das - verstehen: goed kunnen koken.

Koch er, m. (-s; mrv. -): koker, iem. die iets kookt.

Köch'er, m. (-s; mrv. -): koker (pijlkoker, pennenkoker, enz.).

Kocher ei’, vr.: kokerij.

ën.

(zeew. en fam.) kooi.

vr.:

Köch'in, vr. (mrv. -nen): 1) keukenmeid; 2) eten-kookster, koo.kvrouw, (fam.) kokkin.

Kock’elskörner, o, mrv.: vischkor-rels, Levantsche bessen, bessen van den Cocculus Indicus.

Kö’der, m. (-s; mrv. -): 1) 'aas; - an eine Angel steeken: aas aan een (visch-) haak slaan; 2) (bij schoenmakers:) pollevie; I -fisch, m.: als aas dienend vischje; -küehlein, o.: als aas dienend koekdeeg-balletje; -wurm, m.: als aas dienende worm.

kö'dern, w. b.: 1) met aas vangen;

2) (fig.) lokken, aanlokken, in verzoeking brengen.

Ko’dex, m. (-; mrv. Ko'dices): wetboek.

Kodicill', o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) codicil.

Kof ent, m. (-s): dun bier, scharrebier.

Koffer, m. (-s; mrv. -): koffer; I -dec-kel m.: kofferdeksel; -fisch, m.: (visch:) koffervisch; -förmig, bv. n.: koffervormig; -garn, o.: fuiknet, vischfuik; -griff, m.: koffer-handvatsel; -kappe, vr.: koffer-over-trek; -leinwand, vr.: voeringlinnen voor koffers; -riemen, rn.: kofferriem; -schloss, o.: koffer-slot; -tuch, o.: voeringlinnen voor koffers.

Kof’ferchen, o. (-s ; mrv.-): koffertje.

Kogel, vr.: gewatteerde ondermuts; (van bergen;) kruin, top.

Koharenz', vr.: samenhang.

Kohk, m. (-s, mrv. -s): Zie Koak.

Kolil, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) kool;

I -amsel, vr.: (vog.) zwarte merel; -bauer,

m.: koolboer, groentenboer; -baum, m.: (pik.) kooldragende palmboom; -blatt, o.: koolblad; -garten, m.: moestuin; -gartner,

m.: warmoezenier, tuinman ; -gartnerin, vr.: warmoezenierster, tuinvrouw; -grün, o.: bladgroen; -kopf, m.: sluitkool; -kraut, o.: bladkool; -lauch, m.: prei; -laus, vr.: bladluis; -markt, m.: groenmarkt; -pflanze, vr.: koolplant; -rabi, m.: koolraap;-raupe, vr.: (ins?) koolrups; -rübe, vr.: koolraap; -saat, vr. (-samc, m.): koolzaad, raapzaad; -sprosse, vr.: koolspruit, spruitkool; -stangel, m.: raapsteel; -strunk, m.: koolstronk; -wurm, m.: (ins.) koolrups. Zie ook Kohl

Kölil elieii, o.: kooltje.

Koli'le, vr.: kool (turfkool; houtskool; steenkool); zu - werden: verkolen; -n brennen: kolen branden; glühende -n: gloeiende kolen; wie auf -n sitzen (oder stehen): (spr.) op heete kolen zitten (of staan).

IKohlen, in Sam. I -arbeiter, m.: steenkoolgraver, mijnwerker (in eene steenkolenmijn); -artig (-ahnlich), bv. n.: steenkoolachtig; -becken o.: 1) kolenpan,

2) komfoor; -bauer, m.: kolenman, kolendrager; -boden, m.: kolenzolder;-brenner, in.: kolenbrander ; -brennerei', yr.: kolenbranderij; -dampf, m.: kolendamp, kolen-dwalm; -dampfer, m.: doofpot; -deckel,

m.: vuurdeksel (om vuur in te rekenen of uit te dooven); -feuer, o.: kolenvuur; -flötz, o.: (min.) steenkolenlaag; -frau, vr.: kolenvrouw, kolenverkoopster; -fiihrer,

m.: kolendrager, kolenrijder, kolenman; -gabel, vr.: vuurpook; -gebirge, o.: berg

waarin eene steenkolenmijn; -gestübe, o.: steenkolengruis; -gluth [tl, m.: kolengloed; -graus, m.: steenkolengruis; -grube, vr.: steenkolenmijn; -haken, m.: ovenhaak, vuurpook; -haltig, bv. n.: steenkoolhou-dend; -handel, m.: handel in steenkolen; -handler, m.: steenkolenkooper; -handlerin, vr.: steenkolen-verkoopster; -haus, o.:

1)    steenkolenpakhuis, 2) kolenhok ; -holz, o.: hout om kolen van te branden; -kalk,

m.: steenkolenhoudende kalksteen ; -kasten, m.: kolenkist; -keiler, m.: kolenkelder; -klare, vr.: kolengruis; -klein, o,: steenkool aan kleine stukjes; -knecht, m.: kolenkoopersknecht; -korb, m.: kolenmand; -lager, o.: kolenpakhuis, kolenmagazijn ; -loch, o.: kolenhok; -lösche, vr.: steenkolengruis; -luft, vr.: vaststaande lucht; -mann, m.: kolenman ; -mass, o.: kolenmaat ; -meiler, m,: 1) stapel houtskool,

2)    houtstapel om houtskool van te branden ; -meise, vr.: (vog.) koolmees ; -mes-ser, m.: kolenmeter ; -ofen, m.: oven om houtskool te maken; -platte, vr.: 1)plattegrond voor den houtstapel waarvan houtskool gebrand moet worden, 2) vuurplaat; -platz, m.: plaats waar houtskool gemaakt wordt; -sack, m.: kolenzak; -saure, vr.: (schk.) koolzuur (-saures Salz: koolzuur zout); -schaufel, vr.: kolenschop; -schiefer, m.: leisteen uit eene kolenmijn, on-verbrandbarc steenkool; -schiff, o.: kolenschip; -schlacken, vr. mrv.: sintels van steenkolen; -schoppen, m.: kolenloods, kolenschuur ; -schüppe, vr.: kolenschop; -schütte, vr.: kolen-emmer; -schwarz, o.: (schl.) kolenzwart, bv. n.: koolzwart; -sieb, o.: kolenzeef; -speicher, m.: kolenpakhuis, kolenmagazijn; -staub, m.: 1) kolengruis; 2) houtskoolpoeder; -stein, m.: Zie -schiefer; -stift, m.: stukje houtskool bij wijze van teekenpotlood; -stoff, m.: (schk.) koolstof (-stoffhaltig, bv. n.: kool-stofhoudend) ; -topf, m.: 1) kolen-emmer,

2) vuurtest; -trager, m.: kolendrager; -wagen, m.: kolenwagen; -wasserstoffgas, o.: (schk.) koolwaterstofgas; -weib, o.: kolenvrouw, kolenverkoopster.

Ikoh’len, w. b.: doen verkolen, tot (houts-)kool verbranden; (tech.) carbo-mseeren.

Köli'ler, m. (-s ; mrv. -): kolenbrander; I -börs, m.: (viscn:) zwarte baars met witte spikkels op de vinnen; -glauben, m.: ko-lelenbranders-geloof, (fig.) onvoorwaardelijk geloof, (ook:) bijgeloof; -hütte, vr.: kolenbranders-hut, kolenbranders-woning; -lohn, m.: kolenbranders-loon; -meister,

m.: kolenbranders-baas.

Köhlerei’, vr.: kolenbranderij.

Köh’lerin, vr. (mrv. -nen): kolen-branders-vrouw.

kohlicht (koh'lig), bv. n.: (schk.) kool- ; -e Saure: koolzuur.

Kohn, m. (-es): Zie Kahm ; koh'nig, bv. n.: Zie kahmig.

Kohort’e, vr.: (hist.) cohorte, tiende-gedeelte van een legioen; (fig.) legerbende; (ook:) bende, schaar, troep, zwerm, drom.

Ko Je, slaapplaats.

Kokar de, vr.: kokarde.

Ko ker, (Ko ker), m. (-s ; mrv. -):

1) (zeew.) koker, (inz.) mastkoker; 2) spie

van

mrv. Kol'chiken):

Kolder, in Sam. (zeew.) I -gatt, o.: hennegat; -stock, m.: kolderstok.

Koleopte’ren, o. mrv.; schildvl lige insecten.

kole’rlscli, bv. n.: driftig van gestel, opvliegend.

Ko'libri, m. (-s; mrv, -s): (vog.) kolibrie.    *

Ko lik, vr,: (gnk.) koliek, darmjicht.

Kolise'um, o. (-s): (hist.) Coliseüm (in het oude Rome).

Kolkotar’, o. (-s): Engelsch rood.

Kollabora’tor, m. (-s; mry. -rato-ren): medewerker.

kollateral’, bv. n.: (rcht.) collateraal, in de zij-linie; I -erbe, m.: erfgenaam in de zij-line ; -erbschaft, vr.: nalatenschap van een bloedverwant in de zij-linie.

Kolla’tor, m. (-s; mrv, Kollato'ren): collator.

Kolle’ge, m. (-n; mrv. -n): collega, ambtgenoot, ambtsbroeder; kollcgia'lisch, bv. n.: collegiaal, ambtsbroederlijk, ambt-genootschappelijk; Kollegial'kirche, vr.: stiftskerk; Kolle’gium, o. (-s; mrv. -gia of -gien): 1) college, 2) openbare les van een professor, college (Kollegia lesen: college geven, openbare voorlezingen voor studen-houden ; Kollegia horen: college loo-pen, geregeld de openbare lessen van den professor bijwonen).

Kollekta neen (Kollekta'nen), o.

mrv.: uittreksels.

Kollek’te, vr.: collecte, inzameling; Kollek’tenbuch, o.: (kkl.) collectenboek; kollektiv' (kollekti'visch), bv. n.: collectief, gezamenlijk; Kollek'tor, m. (-s; mrv. Kol-

gat; 3) pompkast; 4) ruimte tusschen de roeibanken; I -stück, o.: stuk geschut op de voorplecht.

kokett', bv. n.: coquet, behaagziek; Koket'te, vr.: coquette; Koketterie', vr.: coquetterie, behaagzucht: koketti’ren [ie], w. o. h.: coquetteeren.

Kok’kelskörner, m. mrv., of :

Kok’kiili, m. mrv. Zie Kockels-körner.

Kok on, m. (-s; mry. -s): tonnetje (van een zijdeworm).

Kokos, m. (-; mrv.-): (pik.) kokosboom, kokos-palm; I -baum, m.: Zie Kokos; -nuss, vr.: kokos-noot; -nussöl, o.: kokosnoten-olie.

Kolato'rium, o. (-s; mrv. -to'rien): (schk.) doorzijg-toestel; Kolatur’, vr.: doorzijging ten ruwste.

Kolb, in Sam. I -bahn, vr.: kolfbaan; -eisen, o.: rolvormig strijk-ijzer, cilinder; -weide, vr.: (pik.) witte wilg; -wurz, vr.: waterlelie.

Kölb eken, o. (s; mrv. -): kolfje, enz. (verkleinwoord van Kolbe).

Kol be. vr.: 1) kolf, geweerkolf; (spl.) kolf, kolfstok; (fig.) dik achtereind (b.v.

eenen stok); (iron.) kale knikker, kaal hoofd; einem Narren die - lausen: (fig. fam.) eenen gek eens duchtig de ooren wasschen; einen Narren mit -n lausen: (fig. fam.) een gek afranselen, aan eenen gek een warmen rug geven; 2) (pik.) riethalm; (van Turksche tarwe:) rolronde aar; (van verscheidene planten:) kop, (ook:) rist, tros; 3) (jag.) knobbels (mrv.) aan het gewei van een hert; I -zeit, vr.: tijd wanneer het hert zijne hoornen afwerpt. Zie ook Kolben.

Ikolben, w. o. h.: (spl.) kolven; (jag., van herten:) de hoornen afwerpen, een nieuw gewei krijgen; w. b.: (tnb. en akk.) toppen, dunnen; (fig. fam.) kaalscheren; (geweerloopen, enz.:) schoonmaken, gladmaken.

IKol'ben, m. (-s; mrv. -): (schk.) distilleerkolf; (fig.) groote flesch of kruik; (pik.) bloemscheede; (van eene pomp:) zuiger; (tech.) soldeer-pijp.

IKol'ben, in Sam. I -ansatz, m.: knobbel (van het nieuwe gewei van een hert); -blume, vr.: (pik.) kolfdragende bloem; -bürste, vr.: flesschenborstel, rattestaart; -ente, vr.: (vog.) gekuifde fluit-eend; -förmig, bv. n,: kolfvormig; -gefass, o. (-glas, o.): kolfflesch, distilleerkolf;-hirsch,

m. (jag.) hert zonder gewei; -hirse, vr.: gierstgras, panikgras; -hub, m.: (het) omhooggaan van den zuiger eener pomp; -moos, o.: (pik.) kolfmos, wolfsvoet;-recht, o.: vuistrecht, recht yan den sterkste; -rindvieh, o.: rundvee zonder hoornen; -rohr, o.: (pik.) lischdodde ; -röhre, vr.: pijp waarin de zuiger zich beweegt; -speise, vr.: soldeer; -spiel, o.: kolfspel; -spieler, m.: kolver; -stange, vr.: pompstok, zuiger-stang; -stoss, m.: pompslag; -streich,

m.: slag met de kolf; -taucher, m.: (vog.) duiker-eend; -tragend, bv. n.: (pik.) kolf-dragend; ,-zeit, vr.: Zie Kolbezeit.

kolbiclit, bv. n.: kolfvormig, knotsvormig ; kol'big, bv. n.: met een dik ondereinde, van ondere dik.

Koleliikum, o.

(pik.) tijloos.

euge-

ten

lekto’ren): verzamelaar.

Kol'ler, m. (-s): (vea.) kolder; (fig.) dolheid, razernij. I -, m. (-s; mrv. -): 1) wambuis, buisje; 2) kraag, halskraag.

kol'lerig, bv. n.: (vea.) kolderig; (fig.) dol, razend.

kollern, w. o. h.: rollen; (vea.) den kolder hebben, kolderig zijn; (fig. fam.) den kolder in den kop hebben, dol zijn, razend zijn; (van hanen:) klokken; der walsche lïahn kollert: de kalkoensche haan klokt. I -, w. b.: rollen.

Kollet' (Kollett), o. (-es,-s; mrv. -e): (rs.) rij-buis.

Kol'li, o. (-s; mrv. -s): (kph.) colli (pak, kist, baal, mand, stuk).

kolli'ren [ie], w. b.: (een biljartbal) dicht tegen den band aan spelen.

Kollision’, vr.: botsing.

Kollo’qiiium, o. (-s; mrv. -quien): (kkl.) colloquium; (fig.) mondgesprek, bespreking, samenspraak.

Kolly rium, o. (*s; mrv. -rien): (hik.) oogzalf.

Köln, o. (-s): (adk.) Keulen ; Köl'ner, m. (-s; mrv. -): Keulenaar; Köl'nerin: vr. (mrv. -nen): Keulsche; köl'nisch, by. n.: Keulsch (kölnisches Wasser: fr., eau-de-cologne).

Ko'loii, o. (-s; mrv. -s): (tik.) dubbele punt; (ontl.) endeldarm.

kolonial', bv, n.: koloniaal; I -amt, o.: departement van koloniën; -handel, m.: handel met de koloniën;-minister, m.: minister van koloniën; -waaren, vr. mrv.: koloniale waren (-waarenhandler, hi.: handelaar in koloniale waren); -zucker, m.: suiker uit de koloniën.

o. (-s): (adk.) Columbië ;

vr.:

de

m.:

ko-

waarvan

door een leek, prove.

Kommentar', m. (-es, -s; mrv.-e): commentaar.

Kommenthur [t], m. (-es, -s; mrv. -e): kommandeur eener geestelijke ridderorde ; Kommenthurei’ [t], vr.: kom-mandeurs-gebied.

kommenti’ren [ie], w. b.: com-

mentariëeren, verklaren, toelichten.

Kolonie', |yr.: 1) kolonie, overzeesche bezitting; 2) kolonie, volkplanting; koloniseren [siel, w. b.: coloniseeren; Kolonist', m, (-en; mrv. -en): kolonist, (ook:) planter, plantage-eigenaar.

Kolonne, vr.: (mil.) colonne; I ko-lon'nenweise, bw.: in colonnen.

14o 1 «plio'iiiHm, o. (-s): colophonium, vioolhars, spiegelhars ;Kolophol’saure, vr.: (schk.) colophonium-zuur.

Koloquinte, vr.: (pik.) kolokwint.

Koloration', vr,: (fig.) kleuring; Koloratur', vr.: (muz.) coloratuur, triller, (fig. fain.) tralaries (mrv.); kolori'-ren Liel, w. b.: kleuren; Kolorist', m. (-en; mrv. -en): prcntenkleurder; Kolo-rist'in, vr. (mrv. -nen) : prentenkleurster; Kolorit', o. (-s): (schl.) koloriet.

Koloss', m. (-es; mrv. -e): colossus; (fig.) reus, (ook:) rcusachtig gevaarte; kolossal' (kolossa'lisch, kolos’sisch), bv. n.: kolossaal, (fig.) zeer groot, reusachtig.

Kol'schwein (Kol'scliwinn), o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) kolsem, zaadhout.

Kol'ter, o. (-s; mrv. -): (akk.) kouter, ploegkouter; I -holz, o.: ploeghout; -messer, o.: kouter, ploegkouter, ploegijzer.

Ko’luber, m. (-s; mrv. -): (drk.) adder, slang.

Kolum'bia,

Kolum'binroth lt], o.: rood met een blauwen weerschijn.

Koluni'ne, vr.: (typ.) kolom.

Koliim'nen, in Sam. I -maass [massj, o.: maat der kolommen; -schnur, touwtje om de kolommen op te binden; -steg, m.: spatie-hout of lijn tussehen kolommen eener bladzijde; -titel, kolomhoofdje, hoofdje boven iedere lom; -weise, bw,: in kolommen.

Kolur , vr.: (str.) kruiskring.

Kolym'biis, m. (-; mrv. -ben): (vog.) duiker, duikelaar.

Konibfnatioii', vr.: combinatie.

Koiiibü’se, vr.: (op schepen:) kombuis.

Kornet', m. (-en; mrv. -en): (str.) komeet, staart-ster; (spl., het) commet-ten (zeker kaartspel).

Ko'miker, m. (-s; mrv. -): (tnl.) komiek, tooneelspeler voor de komieke rollen; (let.) boertig schrijver; ko'misch, bv. n.: komiek, koddig, grappig, boertig.

Komitat', o. (-es ; mrv. -e): comitaat, (Hongaarsch) graafschap.

Komitee', o. (-s; mrv. -s): comité, commissie.

Kom itial”verliancl'Iungeii, vr.

mrv.: (hist.) beraadslagingen der comi-tiën ; Komi'tien, vr. mrv.: (hist.) comitiën.

Komma, o. (-s; mrv. Kom'mata): (tik.) komma.

Komiiiamlant', m. (-en; mrv. -en): kommandant; kommandantur', vr.: kom-mandants-rang, (ook:) kommandantshuis, (ook:) kommandants-kantoor; Komman'de, vr.: (kph.) bestelling; kommandi’ren [ie], w. b.: kommandeeren; Kommandi'te [ie], vr: (kph.) vennootschap met stille compagnons; Komman'do, o. (-s): kommando (-stab, m.: kommando-staf)

kom'men, w. o. onr. s. en w. onpers. s. (kam; gekom'men): komen; (fig.)

gaan, geraken; es kamen Leute, welche: er kwamen lieden, die; glücklich an Ort und Stelle -: gelukkig komen waar men wezen wil; Einem nicht von der Seite -: niet van iemands zijde wijken, iemand geen oogenblik verlaten; man kann nicht von ihm -: men kan niet van hem afkomen; von Einem -: bij iemand vandaan komen, van iemands huis of kantoor komen; so müssen Sie mir nicht -: (fam.) zoo moet gij mij niet aanboord komen; auf Einen -:

1) iemand aantreffen, 2) aan iemand ten deel vallen, iemand aankomen; es kommt auf jeden so viel: 1) ieder krijgt zoo of zoo veel, 2) dat is zoo veel per hoofd; vor Einen -: voor iemand verschijnen (d. i, voor iemands aangezicht); vor Einem -: vóór (d. i, vroeger dan) iem. komen ; ich bin diesen Weg nie ge-kommen: ik ben dezen weg nooit gegaan; gegangen - : komen loopen; gefahren -: komen rijden (met rijtuig); geritten -: komen rijden (te paard); zur Sache -: ter zake komen; hoch zu stehen -: duur te staan komen; wie hoch kommt Ihnen das: hoe hoog komt u dat te staan?; woher kommt es, dass ....: hoe komt het, dat ...,?; ich weiss nicht wohin er ge-kommen ist: ik weet niet wat er van hem geworden is; ich kann nicht auf seinen Namen -: ik kan niet op zijnen naam komen; ich kam auf den Gedan-ken (es kam mir in den Sinn): ik kwam op het denkbeeld; aus dem Gedaeht-nisse - (aus dem Sinne -): door het hoofd gaan, uit het geheugen gaan; von Sinnen -: zijn verstand verliezen; aus dem Gesichte -: uit het gezicht geraken of verdwijnen; aus der Mode -: uit de mode gaan; aus den Schulden -: uit de schulden komen, maken dat men geene schulden meer heeft; hinter etwas -: achter iets komen, iets ontdekken of uitvorschen; um etwas -: 1) om iets komen, iets komen halen, 2) van iets afkomen, iets kwijtraken; in Verfall -: in het verval komen; Einen nicht- zum Worte (zur Rede) - lassen: iemand niet aan het woord laten komen, iemand niet laten spreken; ins Gerede -: in opspraak komen ; zu Statten -: te stade komen, (aan iemand) te pas komen; zu recht -: te recht komen; zu Falie -: ten val komen; zu kurz -: te kort komen; zu Schaden -: verlies lijden; wie du kommst so gehst du: (spr.) zoo als ge er aankomt raakt ge ’t ook weder kwijt, zoo gewonnen zoo geronnen.

kommend, t. dw.: komende; -e Woche: toekomende week; -e Fraeht: (kpv.) terugvracht, retourvracht; für -e und Gehende: (fam.) voor den gaanden en komenden man.

Kommende, vr.: kerkelijk goed, de inkomsten genoten worden

Kommiin , vr.: gemeente, komnmnal', bv. n.: gemeentelijk, gemeente-; I -garde, vr.: burgerwacht, (zooveel als onze) schutterij; -gardist, m.: soldaat der burgerwacht, (zooveel als bij ons) schutter; -gesetz, o.: ge-meente-wet; -steuer, vr,: gemeente-be-lasting, plaatselijke belasting.

kommunici'ren [cie], w. b.: coiri-municeeren, kennis geven van, mede-deelen; w. o, h.: (protestantsch:) aan het Avondmaal (Nachtmaal) gaan; (katholiek:) ter Communie gaan, zijne (hare) Communie houden; Kommuni-kant', m. (-en; mrv. -en): (prot.:) avond-maalganger, (kath.:) communiant; Kom-nikat', o. (-es, -s; mrv. -e): communicatie, (schriftelijke) mededeeling: Kommunikations’linie, vr.: (vest.) linie van gemeenschap, communicatie-linie; Kommunion’, vr.: (katholiek:) Communie, (protestantsch:) Avondmaalsviering, Nachtmaalsviering, Avondmaal, Nachtmaal; Kommunions’, in Sam. (-buch, o.: communieboek; -kelch, m.: avondmaals-kelk, avondmaalsbeker).

Komttdiaiit', m. (-en; mrv. -en): komediant, tooneelist, tooneelspeler; Komödian'tin, vr. (mrv. -nen): komediant, tooneelspeelster; Komö'die, vr.: comedie, blijspel, (tig.) comedie, bedrieglijk vertoon, (ook:) klucht; Ko-

m.:

mrv. -e): kom-w. o.: samen-

bv. n.: compres, dicht

Komst, m. (-es): gestremde melk. Komthur [t], m. (-s; mrv. -e): kommandeur eener geestelijke ridderorde; Komthurei' [t], vr.: komman deurs-

Kommerz’, m. (-es): koophandel.

Kommer'zien, in Sam, I -kollegium, >o.: kamer van koophandel; -rath [t], m.: lid van de kamer van koophandel.

Kommin’, m. (-; mrv. -): (adm.) commies; (kph.) bediende (kantoorbediende; winkelbediende).

Komniiss', in Sam. I -backer, m.: garnizoens-bakker, bakker voor de troepen; -brod, o.: kommiesbrood, brood voor de militairen; -fahrer, m.: (kpv.) kaapvaarder, kaperschip; -hemd, o.: soldatenhemd; -schuhe, m. mrv.: soldatenschoenen.

Kommissür', m. (-es, -s; mrv. -e): commissaris; Kommissariat', o. (-es, -s; mrv. -e): commissariaat.

Kommission', vr.: commissie ; Kom-missionar', m, (-es, -s; mrv. -e): commissionair; Kommissions', in Sam. (-ge-bühr, vr.: kph.: commissie-loon; -geschaft, o.: kph.: commissie-zaak; -handel, m.: commissie-handel; -waaren, vr. mrv.: kph.: commissie-goederen).

kommi sso 'risch, bv. n.: (rcht.) waarvan de geheele geldigheid afhangt.

Hommittent', m. (-en; mrv, -en): committent, lastgever; kommitti’ren [tie], w. b.: committeeren, van lastgeving voorzien.

komm’licli, bv. n.:    1) geschikt;

2) gemakkelijk; I -keit, vr.: 1) geschiktheid; 2) gemakkelijkheid.

Kommo’de, vr.: lade-tafel; Kom-mo'den, in Sam. (-griff, m.: lade-ring, handvatsel aan de lade eener latafel; -knopf, m.: knop aan de lade eener latafel; -schloss, o.: slot aan de lade eener latafel): Kommoditat', vr.: 1) gemak, 2) geheim gemak, bestekamer, sekreet.

kömmst, kömmt (beter: kommst, kommt): Zie kommen.

inu

mö'dien, in Sam. (-haus, o.: komedie, schouwburg¹; -schreiber, m.: blijspelschrijver, (ook:) schrijver voor het too-neel; -tag¹, m.: speeldag¹ van de komedie; -zettel, m.: tooneelbiljet, biljet van de voorstelling¹).

Kompagnie', vr.: (mil.) compagnie; (kph.) maatschap, vennootschap; (hg.) gezelschap; I -geschaft, o.: (kpn.) vennootschap, compagnieschap.

Kompan', m. (-es,    -s; mrv. -e):

kompaan, kameraad; ein lustiger -: een lollige vent, een vroolijke snaak.

Komparativ’, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) vergrootende trap. I -, bv. n.: vergelijkend; bw.: vergelijkenderwijze.

Kompass, in. (-es; mrv. -e): (zeew.) kompas; I -hauschen, o.: kompashuisje; -rosé, vr. : kompasroos; -strich, m.: kompasstreek.

kompendia'riscli, bv. n.: beknopt (bw.: als uittreksel); Kompen'dien, o. mrv.: beknopte uittreksels (-schreiber, schrijver van beknopte uittreksels); kompendiös’, bv. n.: beknopt, saamge-vat; Kompen'dium, o. (-s; mrv. -dien) beknopt uittreksel, kort begrip, bekorting.

kompensiren [ie], w. b.: compen-seeren (1. vergoeden, goedmaken; 2) opwegen tegen).

liompetent’, bv. n.: 1) bevoegd;2)behoorlijk, voldoende; -, z. n. m. (-en; mrv. -en): mededinger; Kompetenz', vr.: 1) bevoegdheid, 2) behoorlijkheid,

Kompila’tor, m. (-s; mrv. -lato'ren): compilator; kompiliren [lie|, w.b.:compi-leeren, (iron.) samenflansen.

Komplement', o. (-es, -s; mrv. -e): aanvulsel, .aanvulling ; (tik.) bepaling.

Kompie'te, vr.: (kkl.) complete; kompletiren [ie], w. b.:    1) voltallig

maken, aanvullen, 2) volledig maken, voltooien.

komplicirt' [cie], bv. n.: gecompliceerd.

Kompliment', o. (-es, -s; mrv.-e): compliment, plichtpleging, (fig.) buiging; -en machen: plichtplegingen maken, (fig. fam.) buigen en knikken; -enmacher, m.: complimentenmaker, man vol plichtplegingen ; Komplimentir’buch [tier], o.: handboek der wellevendheid; komplimenti'ren [ie], w. b.: complimenteeren.

Koniplott. o. (-es, -s, plot; komplotti'ren [ie], spannen.

kompoiti'ren fie], w. b.: (muz.) componeeren; Komponist', m. (-en; mrv. -en : toonzetter, componist; Komposition', vr.: muziekstuk, toonstuk, (schl.) samenstelling.

Kom post. m. (-es): (akk.) gemengde mestspecie.

kompress'. ineengedrongen.

Kompres'se, vr.: (hik.) compres* kompromittiren |tie], w. b*: com-promitteeren; kompromittirt [tie], v. dw.: gecompromitteerd.

gebied.

: een con-

op een

schelp-

vr. mrv.:

(-es, -s): suikergoed; (trommel) voor suiker-

kö ïiigliHi, bv. n.: Koninklijk; Seine -e Majestat: Zijn Majesteit de Koning; Ihre -e Majestat: Hare Majesteit de Koningin; ein -er Prinz: een Prins van den bloede; Seine -e Hoheit: Zijne Koninklijke Hoogheid; die -e Würde: de

rechte: de praerogatieven der Kroon; I -gesinnt, bv, n.: koningsgezind.

Ktt'nig'S, in Sam. 1 -adler, m.: (vog.) konings-adelaar, konings-arend; -apfel, m.: 1) gouden renet, 2) ananas; -bann, m.: hoogste gerechtshof, Hooge Raad;

koncentriren [ie], w. b.: concen-treeren; koncen’trisch, bv. n.: gelijk-middelpuntig, in één middelpunt samen-loopende.

Koncept', o. (-es, -s; mrv,-): concept, opstel; aus dem -e kommen: (fig.) de kluts kwijtraken, van de wijs raken; Einem das -verrücken (verwirren, verderben): (fig.) iemand van de wijs afbrengen, iemand uit het veld slaan; I -papier, o.: onafgesneden papier, papier voor concepten.

Koncert', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) concert, (ook:) concertstuk; (fig.) samenwerking, overeenstemming; ein - spielen: een concertstuk spelen; ein - geben concert geven; ins - genen: naar het eert gaan, het concert gaan bijwonen; I -geber, m.: concertgever; -geberin, vr.: concertgeefster; -meister, m.: orkestmeester; -saai, m.: concertzaal; -sanger, m.: concertzanger; -sangerin, vr.: concertzangeres; -spieler, m.: medewerker concert (of: op concerten).

koncerti'ren [ie], w. o. h.: (muz.) een concert uitvoeren; w. b.: 1) beramen, 2) ontwerpen.

14oncession'? vr. concessie (vergunning, met uitsluiting van anderen); kon-cessionirt' [niert], bv, n.: geconcessio-neerd.

Koiicliy'lien,

dieren.

Koncil', o. (-es, -s; mrv. -ci'lien): concilie, kerkvergadering.

Koncipient', m. (-en; mrv. -en): minutenmaker, opsteller van stukken; kon-cipi’ren [piel, w. b.: concipiëeren, opstellen, in minute brengen.

JCondensa'tor, m. (-s; mrv.-sato’ren): condensator (een werktuig om lucht of gas samen te persen): kondensi’ren [iej. w. b.: samenpersen.

Konditionvr.: 1) beding, voorwaarde 2) (dienstbare) betrekking, plaats, dienst; konditioni'ren [nie], w. b.: bedingen, w. o. h,: in betrekking zijn, in dienst zijn; konditionirt' [niert], bv.n.: bedongen, bepaald, overeengekomen, afgesproken (gut -: kph.: goed geconditioneerd, in goeden staat).

Kondi’tor, m. (-s; mrv. -dito'ren): banketbakker; Konditorei’, vr.: banketbakkerswinkel.

Kondolenz', vr.: condoleantie, betuiging van deelneming; kondoli'ren [ie], w. B.: condoleeren.

l4ondor. m. (-s; mrv. -s): (vog.) condor.    *

Konduktdr’, m. (-s; mrv. -s): conducteur (op stoomboten en wagens voor personen- oi goederenvervoer).

üonfekt’, o.

I -büchse, vr.: bus goed.

Konferenz', vr.: conferentie; I -minister, m.: minister zonder portefeuille.

Konfessioii', vr.: bekentenis; (kkl.) geloofsbelijdenis.

14oiiniiiiatiou , vr.: 1) bevestiging;

2) bekrachtiging; 3) (kkl.) bevestiging (als aangenomen lidmaat van een protestantsch kerkgenootschap), toediening van het vormsel (aan een lidmaat der katholieke Kerk).

koiiiïsci'ren [cie], w. b.: verbeurd

verklaren; Konfiskation', vr.: verbeurdverklaring:.

14 on flikt. o. (-es, -s; mrv. -e): geschil.

■4out'‘oderation', vr.: confederatie, bond; konföderativ’, bv. n.: verbonden, vereenigd, bonds-; sich konföderi'ren [ie], w. w.: eenen bond sluiten, een verbond aangaan, zich aaneensluiten; Konföderir'ten [rier], m. mrv.: gecon-federeerden, saamverbondenen, bondge-nooten.

konform', bv. n.: overeenstemmend; (fig.) gelijkluidend.

konfronti'ren [ie], w. b.: vergelijken; - mit: (rcht.) in het verhoor brengen tegenover.

Koiigestion', vr.: (gnk.) congestie, aandrang van bloed.

Kongress', m. (-es; mrv. -e): congres.

Kö'iiig', m. (-es, -s; mrv. -e): koning; (in ’t kaartpel:) heer; (in sommige spelen diegene der spelers, die op zijne beurt stilzit, en aan de gespeeld wordende partij geen deel neemt:) lummel; (in ’t schaakspel:) koning; (mtw.) konings-metaal; Einen zum -e machen: iemand koning maken; neuer -, neues Gesetz: (spr.) nieuwe heeren, nieuwe wetten; die Bücner der -e: (bijb.) de Boeken der Koningen; der drei -e Tag: (kkl.) Driekoningendag;

I -reich, o.: koninkrijk; -thum [t], o.: koningschap. Zie Köiiigs.

I4ü'uf$;-iii, vr. (mrv. -nen): koningin; (in ’t schaakspel:) koningin; I -apfel, m.: groene renet.

ktt'nigiseli, bv. n.: koning-achtig, koningsgezind koninklijke waardigheid; die -en Yor-

xxx* •    nvv. ^ v j.    iXVVQv/ xviniv* «,

-berg, o. (-s): (adk.) Koningsbergen; -binde, vr.: diadeem; -birne, vr.: mus-kaatpeer; -blau, bv. n.: koningsblauw, smalt; -blume, vr.: Zie -rosé ; -blut, o.: koninklijk bloed; -brief, m.: charter; -burg, m.: 1) paleis des konings, 2) koninklijk kasteel; -eidechse, vr.: (drk.) koningshagedis, gekroonde slang, basilis-cus; -farbe, vr.: koningskleur (1. koningsblauw; 2. koningsgeel); -fisch, m.: ko-ningsvisch, bonetvisch; -fischer, m.: (vog.) ijsvogel; -freund, m.: koningsgezinde; -gelb, o.: koningsgeel, operment; -gut, o.: koninklijk domein; -haher, in.: (vog.) ko-ningsvogel,prachtige paradijsvogel; -hase,

m.: (drk.) konijn; -hof, m.: 1) koninklijk hof, 2) koninklijk paleis; -holz, o.: edele houtsoort, kostbaar hout; -karpfen, m.: (visch:) spiegelkarper; -kerze, vr.: (pik.) koningskaars, wolkruid; -kraut, o.: (pik. en pha.) koningskruid, basilicum; -krone, vr.: koningskroon, koninklijke kroon, (pik,) kievits-ei, keizerskroon; -lilie, vr.:

mi. :

van

vr.:

Lijke samenwoning als man onkubi’ne, vr.: bijzit, bijwijf. Konkurrent’, m. (-en; — ,. concurrent, mededinger; Konkurrenz’, concurrentie, mededinging; konkuri

Konk

o. (-es, -s; mrv.

Konsekratlon’, vr.: consecratie; konsekri’ren [ie], w. b.: 1) wijden; 2) inzegenen.

Konseiis, m. (-es; mrv. -e): 1) toestemming,bewilliging; 2) hypotheek, pandbrief, kusting.

koiisequent', bv. n.: consequent, zich gelijk blijvend; Konsequenz', vr.: 1) consequentheid, (het) zich zelven gelijk blijven; 2) consequentie, aanbelang, groot gewicht, veel belang; 3) consequentie, gevolg, uitvloeisel; 4) gevolgtrekking.

Konservations', in Sam. I -brille, vr.: bril om de oogen te beschutten.

konservativ’, bv. n.: behoudend, conservatief; z. n. m. (-en; mrv. -en): (stk.) conservatief, behoudsman; Konser-vatis’mus m. (-): (stk.) behoudstelsel, con-servatismus.

Konservator, m. (-s; mrv. -vato-ren): conservator, bewaarder, opzichter.

Konservato riiim, o. (-s; mrv. -ria of -rien): academie voor de muziek, (fr.)

conserf; (vest.) van een bas-

(pik.) keizers-lelie, keizerskroon, (wpk.) witte lelie (drie zoo, zijn het zinnebeeld yan het Fransche koningschap); -mann, m : konings-man, koningsgezinde;-mantel, koningsmantel, koninklijke mantel; -mord, m.: konings-moord; -mörder, m.: koningsmoordenaar; -mörderin, vr.: ko-ningsmoordenares; -nagelein, o. mrv.: (pik.) beste kruidnagelen; -papier, o.: royaal folio-papier; -paradiesvogel, m,: Zie -hKlier; -pferd, o.: paard met eene witte vlek voor aan ieder been hoog boven den hoef; -pfirsche, vr.: (pik.) konings-perzik; -pflaume, vr.: (pik.) koningspruim; -rosé, vr.: (pik.) pionie-roos; -salbe, vr.: (pha.) koningszalf, basilicum; -saure, vr.: (schk,) konings-water, aqua regia; -schies-sen, o.: (het) koningschieten (schiet-wed-strijd, waarbij de winner als koning het feest wordt geëerd); -schlange,

(drk.) "koningsslang, boa constrictor; -schuss, m.: (het) beste schot; -sitz, m.: koningszetel (1. koninklijke troon; 2. koninklijke residentie); -sohn, m.: koningszoon; -spiel, o.: (fig.) koningsspel, koninklijk spel (d. i. het schaakspel; iron. ook: kaart-spel); -stab, m.: konings-schepter; -stadt, vr.: stad des konings, stad der ko-ningen, koninklijke residentie; -strasse, vr.: 1) koningstraat (iedere straat, die dezen naam draagt), 2) groote rijweg, heerbaan, (fig.) koninklijke weg, (fam.) royale weg; -tag, m.: (kkl.) Driekoningendag; -thron, m.: konings-troon, koninklijke troon; -titel, m.: konings-titel, titel van koning; -tochter, vr.: koningsdochter; -vogel, m.: Zie -halter; -weihe, vr.: (vog,) wouw, konings-wouw, milaan; -wiesel, o.: (drk.) hermelijn; -würde, vr.: koninklijke waardigheid (het) koningschap; -zepter, o.: koninklijke scnepter, koningsschepter.

Ico nisch, bv. n.: kegelvormig.

Konjugation’, vr.: (tik.) vervoeging (van werkwoorden); konjugi'ren [ie], w. b.: vervoegen.

Konjunktion’, vr.: (tik.) voegwoord; (str.) conjunctie (d. i. samenkomst van twee planeten in een sterrenbeeld).

Konjunktiv', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) aanvoegende wijs.

Konjimktur', vr.: 1) samenloop van omstandigheden; 2) toestand, staat van zaken.

konkav', bv. n.: concaaf, holrond.

Konkla've, o. (-s; mrv. -n): (kkl.) conclave. *

14oiikIn slim, o. (-s; mrv. -klu’sa):

1) besluit; 2) resultaat; 8) reglement.

Konkordanz', vr,: concordantie, con-cordans, bijbelsch woordenboek; I -bibel, vr.: Zie Korkordanz.

Konkordat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl. dipl.) concordaat.

14oitkor'dia, vr.: Concordia.

Konkiibinat’, o. (-es, -s; mrv. -): on-echtelijke samenwoning als man en vrouw;

mrv. -en): vr.:

concurrentie, mededinging; konkurï’ren [ie], w. o.: concurreeren, wedijveren, Konknrs, m. (-es):    1) wedstrijd;

2) (rcht,) bankroet, faillissement; (ook:) opkomst (aanmelding) van de sehuld-eischers in eenen faillieten boedel; sich - erklaren: zich in staat van faillissement verklaren; I - erötthung, vr.: aanvang van het faillissement; -glaubiger, m.: schuldei-scher van den gefailleerde ; - masse, vr,: (het) actief van den faillieten boedel (-massen-Yerwalter, m.: curator in den faillieten boedel).

kün'nen, w. o. onr. h. (kann, kannst, kann; konn’te: gekonnt’ en kön'nen): kunnen; ich habe es nicht thun -: ik heb het niet kunnen doen; ich habe es nicht gekonnt: het is mij niet doenlijk geweest; was kann ich dafür: wat kan ik daartegen doen?, hoe kan dat aan mij geweten worden?; er kann nicht dafür: hij kan er niets tegen doen, aan hem is het niet te wijten, zijne schuld is het niet. I -, w. b. onr.: ervaren (bedreven, knap) zijn in, verstaan; er kann weder lesen noch schreiben: hij kan niet lezen of schrijven; - Sie Französisch: verstaat (kent) gij Fransch?; eine Kunst -: eine kunst verstaan, in eene kunst bedreven zijn; ich will ’rnal sehen was Sie -: ik wil eens zien wat gij kunt.

Koimeta’bel, m. (-s; mrv. -): (hist.) kroonveldheer, opperveldmaarschalk, opperbevelhebber.

Koimivenzvr.: oogluikende toelating.

koim’te: Zie köimen,

14»iioid', o. (-s; mrv. -e): (wsk.) afgeknotte kegel.

Konossemeiit’, o, (-s; mrv. -e): (kpv.) connossement.

Kon rad, m, (-s): Koenraad, Koen.

Konrek’tor, m. (-s; mrv. -rekto’ren): conrector; Konrektorat’,

-e): conrectoraat.

conservatoire.

Konser’ve, vr.: (pha.) buitenwerk ter bedekking tion; (kpv.) konvooi-schip.

konservi'ren [ie], w. b.: conservee-ren (1. bewaren, behouden; 2. beveiligen, beschutten).

Konsignatar', m. (-s ; mrv.-e): con-signataris, bewaarhebber; Konsignation’, vr.: 1) consignatie, bewaargeving, 2) (mil.) bevel aan de troepen om zich in de kazerne gereed te houden ten einde op het eerste kommando te kunnen uitruk-

amer.

mrv.

con-

bv.

ken; konsigm'ren [ie], w. b.: (kph., rcht. en mil.) consigneeren.

konsisteut', bv. n.: stevig;Konsistenz', vr.: stevigheid.

konsistorial', bv. n.: consistoriaal; I -gericht, o.: kerkelijke (geestelijke) rechtbank; -rath [t], m.: lid van het consistorie (van de kerkelijke rechtbank).

Konsisto rium, o. (-s; mrv. -rien): (kkl.) consistorie (1. kerkeraad; 2. vergadering van kardinalen).

konskribirt' [biert], bv. n.: (mil.) voor de loting aangewezen; -e, m. (-n; mrv, -n): loteling voor den krijgsdienst; Konskription', vr.: loting voor den krijgsdienst.

konsolidi’ren [die], w. b.: consoli-deeren, bepaalde inkomsten aanwijzen waaruit de renten gekweten zullen worden van; konsolidirt' [diert], bv. n.: geconsolideerd, gevestigd.

Konsonant', m. (-en; mrv. -en): medeklinker, consonant; Konsonanz', vr,: (muz.) overeenstemming van twee of meer tonen, (tig.) gelijkluidendheid.

Konsort', m. (-en; mrv. -en): medebelanghebbende, deelgenoot; medestander ; medeplichtige.

Konspiration’, vr.: samenzwering; konspiri'ren [rie], w. o. h.: samenzweren.

Konstabels, in Sam. I -kammer, vr.: (mar.) konstabelsk

14onstabiel*, m. (-s; mrv. -): (art.) kanonnier; (in Engeland en Amerika:) konstabel, rustbewaarder, politie-die-naar.

Konstantinopolitaner, m. (-s

mrv. -): Constantinopolitaan; Konstanti-nopolita'nerin, vr. (mrv. -nen): Constanti-nopolitaansche,

Kon stanz, o. (-s): (adk.) Constans, Constants; kon'stanzer (kon'stanzisch), bv. n.: Constanser, uit (van) Constans.

konstitui’ren [ier], w. b.: con-stitueeren; Konstitution', vr.: gestel, lichaamsgestel, lichamelijk samenstel, (stk.) constitutie, grondwet; konstitu-tionell', bv, n.: (stk.) constitutioneel (1. grondwettig, 2. grondwettelijk), (gnk.) uit het gestel voortkomende, aan het gestel eigen.

konstrui ren [ie], w. b.: (tik.) con-strueeren; (tig.) vormen, samenstellen, ineenzetten, maken; Konstruktion', vr.: (tik.) constructie, woordvoeging, woordschikking, (tig.) samenstelling, ineenzet-ting.

Kon'sul, m. (-s; mrv. -n): consul; Konsulat', o. (-es, -s; mrv. -e): consulaat; Konsulent’, m. (-en; mrv. -en): (rcht.) ad-viseerend advocaat, consulent.

Konsument', m. (-en; mrv. -en): verbruiker, consument; konsumi'ren [ie], w» b.: verbruiken, gebruiken, (tig.) verorberen, consumeeren; Konsumtion’, vr.: verbruik, consumtie (Konsumtions'steuer, vr.: verbruiksbelasting).

kontagiösbv. n.: besmettelijk, aanstekelijk.

Kontakt', m. (-es, -s): aanraking.

kontant’, bv. n.: contant, (tig.) dadelijk, onmiddellijk; bw. 1) in klinkende munt, in specie, (tig.) dadelijk bij de leve-

ring; Kontanten z, n. mrv.: contante penningen, klinkende munt, specie, geld.

Kon'terfei, o. (-es, -s; mrv. -e):

1) afbeelding, afbeeldsel, portret* 2) namaaksel, namaak; konterfeien, w. b.:

1) afbeelden, portretteeren, 2) namaken.

Kontinent’, m. (-es, -s; mrv. -e): continent, (het) vasteland; I kontinental’, bv. n.: continentaal, vastelands(-handel,

m. : handelsverkeer met of van het vasteland; -sperre, vr,: verbod van het handelsverkeer tusschen het vasteland en Groot-Britannië; -system, o.: continentaal stelsel, stelsel om het handelsverkeer tus-

chen het vasteland en Groot-Britannië te beletten).

Kontingent', m. (-es, -s; mrv. -e): contingent, aandeel.

Konto, o. (-s; mry. -s): (kph.) rekening ; - tinto: gefingeerde rekening; -geben: krediet geven; - saldiren [ie]: de rekening vereffenen; I -buch, o.: rekeningenboek; -korrent’, o. (-es, -s; mrv. -s): rekening-courant.

Kon tor. o. (-es, -s; mrv. -e): kantoor;

I -diener, m.: kantoorbediende.

Kontorist’, m. (-en; mrv. -en): kantoorbediende.

Kon traband, m. (-es,-s): contraband, smokkelwaar; Kontrabandi'rer [ie], m.(-s; -): smokkelaar, sluiker.

Ikontrakt, bv. n.: lam.

IKontrakt', m. (-es, -s; mrv. -e); tract; kontrakt'lich (kontraktmas'sig),

n. : contractueel; Kontrahent', m. (-en; mrv. -en): contractant; kontrahi'ren [ie]? w. b.: contraheeren, contracteeren, bij contract overeenkomen (Schulden -: schulden maken, schuldverbintenissen aangaan).

Kontrapunkt, m. (-es): (muz.) contrapunt.

Kon'trasignatur', vr.: 1) (het) con-trasigneeren, 2) mede-onderteekening; kontrasigni’ren Tier], w. b.: contrasignee-ren.

Kontrast', m. (-es; mrv. -e): contrast, tegenstelling; kontrasti’ren [ie'], w. o. h.: contrasteeren, een contrast vormen (-mit, - gegen: afsteken bij),

Kontretanz, m. (-es; mrv. -tan'ze): contredans.

kontribui'ren [ier], w b.: bijdragen; Kontribution', vr.: bijdrage, contributie.

J4ontro'le, vr.: controle; Kontroleur',

m. (-s; mrv. -e): controleur; kontroli'ren [ie], w. b.: controleeren.

Kontrovers’, in Sam. I -prediger, m.: prediker over betwiste geloofs-punten; -predigt, vr.: preek over een (of meer dan een) betwist geloofs-punt,

Kontrover’se, vr.:    1) godgeleerde

twist, twistgeschrijf over een (of meer dan een) geloofs-punt; 2) wederleggende godgeleerdheid.

Kontumaz', vr.: (mar.) quarantaine ; (rcht.) niet-verschijning; in - verurtheilen [t]: bij verstek veroordeelen; kontumazi -ren [ie], w. b.: 1) bij verstek veroordeelen, 2) weerspannig aan de wet verklaren en deswege yeroordeelen.

Kontur , vr.: omtrek.

Konvenienz', vr.: 1) overeenkomst, evenredigheid, gelijkheid; 2) gepastheid,

-heirath

vr.:    conversatie

vcr-

kö peli», w. o. h.: schommelen, wiegelen, waggelen, wankelen, heen en weer gaan; Kö'pelstuhl, m.: kousenweeftouw.

Ko penhagen, o. (-s): (adk.) Koppenhagen.

Kö’per. m. (-s): keper; kö’pern, w. b.: keperen.

IKopf, m, (es, -s; mrv. Köp'fe): (ontl.) hoofd ; (van dieren en fig.) kop; (tig. ook:) verstand, vernuft, geest, vlugheid van bevatting; viel Köpfe, viel Sinne: tspr.) veel hoofden, veel zinnen; mit blossem ^e: blootshoofds; mit dem -e wackeln : knikkebollen ; die Köpfe zusammenstecken:

(fig.) de hoofden bij elkander steken; sich auf den - stellen: (fig.) alle krachten inspannen, alle zeilen bijzetten; vom -bis zu den Füssen: van het hoofd tot de voeten, van top tot teen; er hat -: hij heeft verstand (talent, doorzicht), hij is knap; ein guter -: een goed hoofd; mit -handeln : met verstand te werk gaan; mit dem -e arbeiten: met het hoofd werken; aus dem -e arbeiten: uit het hoofd werken, zelf scheppen (d. i. niet mannetje naar mannetje maken); aus dem -e: uit het hoofd, uit het geheugen, zonder boek; etwas auf seinen - hin thun: iets op eigen gezag (fam.: op zijn eigen houtje) doen;

Einem auf den - Schuld geben : iemand de schuld (van iets) geven zonder omwegen (fam: zonder er doekjes om te winden); Sie hat ihren eigenen heeft haar eigen hoofd, zij is koppig; seinem eigenen -e folgen: zijn eigen

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

- warm m

betamelijkheid, voegzaamheid; lt], vr.: huwelijk om den stand.

Koiivenf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) klooster, 2) vergadering; Konventi’kel, m. (-s; mrv. -): 1) heimelijke bijeenkomst, 2) sluipvergadering, onwettige vergadering.

Konvention', vr.: overeenkomst, bepaling, afspraak; Konventional’strafe, vr.: bij contract bepaalde boete; Konventions -münze, vr.: 1) geld dat naar den gemeen-schappelijken muntvoet geslagen is, Con-ventie-geld, 2) muntstuk (stuk geld) naar den gemeenschappelijken muutvoet geslagen, (een) stuk Conventie-geld.

Konventual, m. (-en; mrv. -en): conventuaal, kloosterling.

lionversation,

(1. onderhoud, gesprek; 2. omgang, keer); Konversations'lex'ikon, o.: woordenboek der samenleving; konversi'ren liej, w. o. h.: 1) omgaan, omgang houden, verkeeren (met), 2) redekavelen, graten, (1‘am.) keuvelen.

konvex, bv. n.: bolrond; Konvexitat’, vr. : bolrondheid, convexiteit.

Konviktorist', m. (-en; mrv. -en): commensaal, dischgenoot, kostganger; Konvikto’rium, o. (-s; mrv. -ria of -rien): eetzaal.

Konvokatioii', vr.: bijeenroeping, beschrijvings-biljet, oproeping; konvo-ci’ren lie'J, w. b.: bijeenroepen, beschrijven (d. i. oproepen om eene vergadering te komen bijwonen).

Kopal', m. (-s): kopalhars; I -firniss [nisj, m.: kopalvernis.

Kopeke, vr.: (mtw.) kopek (Russisch kopergeld, honderdste gedeelte van een roebel).

zij

hoofd volgen, zijn eigen zin doen; auf seinem -e bestenen: op zijn stuk blijven staan, doordrijven, koppig zijn; er bleibt auf seinem -e: hij blijft op zijn stuk staan, hij geeft niet toe; den - verlieren: (fig.) zijn verstand voelen stilstaan, zijn verstand er bij verliezen; ich weiss nicht wo mir der - steht: mijn hoofd loopt om; Einen vor den - stossen: (fig.) iem. voor het hoofd stooten; das will mir nicht in den -: dat wil er bij mij niet in, dat laat ik mij niet in mijn hoofd praten; seinen - aufsetzen: zijn hoofd opzetten, zich koppig toonen; sich etwas in den - setzen: (lig.) iets in zijn hoofd halen; Einem etwas aus dem -e brin-gen: iets uit iemands hoofd praten; sich den - zerbrechen über: zijn hoofd breken over, malen over, (fam.) zich gek denken over; das geht mir im -e herum: dat maalt mij door mijn hoofd: Einem über den - wachsen: iemand boven het hoofd groeien, iemand den baas worden; Einem den - bieten: iemand het hoofd bieden, weerstand aan iemand bieden; Einem den - vor die Füsse legen: iemand het hoofd afslaan, iem. onthoofden; Einem den - waschen, (fig.) iemand de ooren was-schen; sich die Köpfe waschen: (fig.) elkander bij het haar hebben; Einem den achen: (fig.) iemand het hoofd warm maken; überall mit dem -e durch-wollen: (fig.) met zijn hoofd door den muur willen, ijzer met handen willen breken; in den - steigen: (van geestrijke dranken:) naar het hoofd gaan, naar het hoofd vliegen; den - hangen: (fig. fam.) den vrome uithangen; den - hangen lassen: (fig.) het hoofd laten hangen, den moed opgeven.

IKopf, in Sam. I -abschneider, m.: hoofden-afhouwer, (in Indië) koppensneller; -ader, vr.: (ontl.) hoofd-ader, ader van het hoofd; -ahnlich, bv. n.: hoofdvormig, (fig.) kopvormig, kopachtig ; -arbeit, vr.: hoofdwerk, werk met het hoofd; -artig, bv, n.: Zie -almlicli;-bad,

o.: hoofdbad (1. hoofdbetting, 2, stortbad, douche); -band, o.: band of lint om het hoofd, (ook:) strijklint (om het haar op te houden), (fig.) diadeem; -baum, m. (pik.) wilde vijgeboom; -bedeckung, vr.: hoofddeksel (hoed, pet, muts, kap, enz.); -bein, o.: schedelbeen; -beschwerden, vr. mrv,:

1) hoofdpijnen, 2) hoofdbreken (enk.); -besteuerung, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -bildung, vr.: vorm van het hoofd; -binde, vr.: Zie -band; -blatt-chen, o.: (hik.) fontanel; -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan; -bolzen, m.: kopbout, ijzeren bout met een kop; -brechen, o.: hoofdbreken; -brechend, bv. n.: hoofdbrekend; -brecher, m.: (fig.) koppige wijn, zware wijn; -brett, o.: (van ledikanten:) blad aan het hoofdeinde ; -bürste, vr.: haarborstel, haarschuier, (op het hoofdstel van een paard:) pluim, vederbos; -decke. vr.: (voor paarden:) kleed over den hals; -drüse, vr.: (ontl.) hoofdklier; -ende, o.: (van ledikant, bed, enz. :) hoofd-einde; -fach, o.: (bij hoedenmakers:) grootte van den bol, (ook:) stuk vilt voor den bol; -test. bv.n.:

1) doordrijvend, koppig, 2) standvastig, zich zelven gelijkblijvend; -fieber, o.:

28

wrar

-me

vr. : z

m.:

om

koorts in het hoofd; -fluss, m.: zinking (rheumatiek) in het hoofd; -förmig, bv. n.: hoofdvormig, (fig.) kop vormig, kopachtig; -geld, o.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -geschmeide, o.: hoofdtooi, hoofdsieraad; -geschwulst, m.: gezwel (dikte) op of aan het hoofd; -gestell, o.: hoofdstel (van of voor een paard); -gicht, vr.: (gnk.) scheel-hoofdpijn; -grind, m.: (hik.) hoofdzeer, hoofdschurft, (ook:) roos op het hoofd (-grindkraut, o.: pik.: schurft kruid);-haar, o.: hoofdhaar; das -hangen, o.: het vooroverhangen van het hoofd, (iron.) het huichelend vertoon yan vroomheid; -hanger, m:: schijnvrome, huichelaar; -hange-rei’, vr.: huichelend vertoon van vroomheid; -hangerin, vr.: schijnvrome, huichelaarster; -liaube, vr.: (vlk.) helm; -haut, vr.: schedelhuid; -holz, o.: kophout, bovenste hout van een houtstapel; -hülle, vr.: hoofdhulsel; -joch, o.: voorste juk: -keilbein, o.: (ontl.) wiggebeen ;-kissen, o.: hoofdkussen, oorkussen, (ook:) peluw, peuluw; -kohl, m.: (pik.) sluitkool;-krank-heit, vr.: ziekte van het hoofd; -lattich,

m.: kropsalade; -laus, vr.: hoofdluis; -leer, bv. n.: gedachteloos, onnadenkend; -los, bv. n.: hoofdeloos, zonder hoofd, (fig.) gedachteloos, onnadenkend, (ook:) dom; -losigkeit, vr.: hoofdeloosheid, (fig.) gedachteloosheid, onnadenkendheid, (ook:) domheid; -muskei, vr.: (ontl.) hoofdspier, spier van het hoofd; -nadel, vr.: haarspeld; -naht, vr.: (ontl.) schedel-naad; das -nicken, o.: 1) het knikken met het hoofd, 2) het hoofdknikje; ker, m.: knikker (met het hoofd); -nuss, vr.: (iron.) muilpeer, oorvijg, oorveeg; -pflaster, o.: (hik.) hoofdpleister; -pfühl,

m.: peuluw, hoofdpeuluw ; -platte, vr.: kale plek op het hoofd; -pulsader, vr.: slag-ader vaai het hoofd; -putz, m.: (fig.) kapsel, gekapt haar; -quaste, vr.: kwast aan het hoofdstel van een paard; -raude, vr.: Zie -8’rinct ; -rechnen, o.; (het) uit het hoofd rekenen; -recht, o.: (fig.) recht der rede; -reisser, m.:    1) hoofdbrekend iets,

2) slechte wijn, vervalschte wijn, 3) Zie -brecker; -riemen, m.: (es.) riem van het hoofdstel; -ring, m.: (dk.) wrong om het hoofd, (voor kleine kinderen:) valhoed; -salat, m.: kropsalade; -salbe, alt* voor het hoofd, (fig.) haarzalf, pommade; -schatz, m.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -scheu, bv. n.; (yan paarden:) schichtig, schrikachtig, (fig. fam.) bangelijk; -schlagader, vr.: slagader van het hoofd; -schleier, m.: sluier over het hoofd; -schmerz, m. (-schmerzen, m. mrv.): hoofdpijn, pijn in het hoofd; -schmuck, m.: Zie -putz; -schnupfen, m.: verkoudheid (in het hoofd vastzittend of loskomend); -schütteln, o.: (het) hoofdschudden; -schüttelnd, bv. n.: hoofdschuddend;-seite, vr,: (mtw.) kopzijde; -stein, m.: (bwk.) kraagsteen, sluitsteen; -stellung, vr.: houding van het hoofd; -steuer, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -stimme, yr.: (muz.) keelstem, fausset-stem; -streich, m.:

1) slag op den kop, 2) sabelhouw op het hoofd, 3) Zie -miss; -stück, o.: kopstuk, stuk van of voor den kop, (mtw.) kopstuk, (yan eene fluit:) mondstuk, (mtsl.) sluitsteen, deksteen, (ook:) bovenste laag jsteenen van eenen muur, dek-laag; -trager,

(ontl.) eerste wervelbeen van den hals; -tuch, o.: doek om het hoofd, over het hoofd te dragen doek; -iiber, bw.: hals over hoofd (pop.: hals over kop), holderdebolder; -unter, bw.: (fam.) over den kop, met de beenen omhoog-; -was-sersucht, vr.: (gnk., het) water in het hoofd (ein -wassersüchtiger: iemand met een waterhoofd); -weh, o.: hoofdpijn, pijn in het hoofd; das -werfen, o.: het achterover werpen van het hoofd, het zetten van eene hooge borst; -werfend, bv. n.: trotsch, hooghartig, laatdunkend; -wunde, vr.: (hik.) hoofdwond, wond aan het hoofd; -wurm, m.: hoofdworm; -wuth [t], vr.: razernij; -zeug, o.: hoofdtooi, (fig.) kapsel; -zieher, m.: (vlk.) hoofdtrekker; -zierrath [zierat], m. : Zie -putz.

Kopf, in Sam. | -maschine, vr.: ont-hoofdingswerktuig, guillotine.

Kopf eilen, o. (-s; mrv. -): kopje, hoofdje.

köpfen, w. b.: 1) onthoofden, onthalzen; (boomen, enz.:) toppen, snoeien';

2) (hik.) koppen. I -, w. o. h.: (van kool:) kroppen, zich sluiten.

Itop fen, w. o. h.: Zie w. o. ktfpfen.

kop lig, bv. n.: (pik.) met een kop; (fig.) koppig; | -keit, vr.: koppigheid.

kop tisch, bv. n.: koppig, stijfhoofdig, eigenzinnig.

kopf’lings, bw.: over den kop, met de beenen omhoog.

K opia Tien, vr. mrv.: 1) overgeschre-vene akten, afschriften; 2) kopie-loonen, schrijf-loonen; Kopie’, vr.: kopie, afschrift; Kopir’ [pier], in Sam. -(buch, o.: kopie-boek; -maschine: kopiëer-ma-chine, kopiëer-pers; -tinte, vr.: kopiëer-inkt); kopi’ren [ie], w. b.: kopiëeren, overschrijven; Kopist', m. (-en; mrv.-en): kopiist.

Kop pe, vr.: 1) kop, top, kruin; 2) kuif.

IKoppel, o. (-s; mrv. -n): bandelier, koppel (degenkoppel, sabelkoppel), (jag.) koppelriem. I -, vr.: 1) koppel, span, tweetal, paar; 2) koppel (b. v. jachthonden), troep, menigte, zwerm; eine -Pierde: een aantal aan elkander vastgebondene paarden ; 3) meentweide, meent, gemeene weide; vrijë jachtgrond; vrij visenwater; 4) park, beslotene ruimte.

IKop pel, in Sam. I -balken, m. (bwk.) koppelbalk, kalf; -fischerei', vr.: vrijë (voor allen gemeenschappelijk opengestelde) visscherij; -gerechtigkeit, vr.: recht op gemeenschappelijk gebruik; -hund, m.: (jag.) hond aan den koppelriem;-hut, vr.: meentweide, meentgrond, gemeene weide; -jagd, vr.: 1) publieke (voor iedereen vrijë) jachtgrond, 2> gemeenschappelijk jacht-recht; -kette, vr.: koppelketting; -recht, o.: recht op gemeenschappelijk gebruik; -riemen, m. (-seil, o.): koppelriem; -trift, vr. (-weide, vr.): Zie -hut; -wirthschaft [t], vr.: bebouwing van den grond, het eene jaar met graan, het volgende jaar ander gewas, het derde jaar gebruikt men den grond als weiland, het vierde jaar bezaait men hem weer met graan, enz.; -zug, m.: (in orgels:) klavierenverbinding.

koppeln, w. b.: koppelen; aan elkander binden; mit einem Zaune -: afsluiten met eene haag.

IKoppen, m. (-s; mrv. -): (plk.)naald-

eene

-flechter, m.: mandenvlechten mandenmaker ; -flechterin, vr.: mandenvlechtster, ndenmaakster; -gitter, o.: mutsaard; -hammer, m.; mandenmakers-priem; -handel, m.: handel in mandewerk; -macher, m.: mandenmaker (-macher-arbeit, vr.: mandewerk; -macherhandwerk, o. manden-

flamingo.

Kor’moran, m. (-s; mrv. -e): (vog.) zee-raaf, waterraaf.

boom, naaldhout; I -buch, o.: (iron.) naamregister van oude-vrijërs; -kette, vr.: remketting:.

ikop'pen, w. b.: (boomen en heggen:) toppen, snoeien; (van hanen en mannetjesvogels :) treden, I -, w. o. h.: oprispen; (van paarden:) kribbebijten.

Kopper, m. (-s; mrv. -): paard dat aan slechte spijsvertering lijdt, kribbe-bijter.

Kop te, m. (-n; mrv. -n); Kopt (eene soort van Christendom belijdende afstammeling van de oude Egyptenaren); kop’-tisch, bv. n.: Koptisch (das -e: het Koptisch, de taal der Kopten).

Kopulation', vr.: 1) paring; 2) inzegening van het huwelijk; (fig.) huwelijk, echtvereeniging; kopuli'ren [ie], w. b.:

1) paren, samenparen; 2) trouwen, in den echt verbinden.

Korall', in Sam. I -becher, m. koraal-beker; -blume, vr.: koraalbloem. Zie verder de Samenstellingen met Korallen.

Koral le, vr.: koraal; (fam.) kraal.

Koral len, in Sam. I -achat, m.: ko-raal-agaat, koraal-steen ; -arbeit, vr.: ko-raalwerk, werk van koraalsteen; -artig, bv. n.: koraalachtig; -ast, m.: koraaltak; -baum, m.: 1) boomvormig koraal, 2) (pik.) koraalboom, corallodendron; -blume, vr. (-blüthe [t], vr.): koraalbloem; -drechsler,

m. (-s; mrv. -): kunstdraaier in koraal; -erbse, vr.: (pik.) roode zoethoutboon (van Jamaica); -fang, m.: koraalvisscherij; -far-big, bv. n.: koraalkleurig; -fischer, m.: koraalvisscher; -fischerei’, vr.: koraalvisscherij; -förmig, bv. n.: -koraalvormig; -moos, o.: (pik.) koraalmos; -mund, m.: (tig.) koraalroode lipjes (mrv.); -netz, o.: koraalvisschers-net; -pflanze, vr.: koraal-plant; -pulver, o.: koraalpoeder; -riff*, o.: koraalrif; -roth [t], o.: koraalrood;-schnur, vr.: koralen ketting, halssnoer van koralen; -schwarz, o.: zwart koraal; -stein,m.: koraalsteen, koraal-agaat; -thier [t], o.: koraaldier; -thierchen [t],    o.: koraal

diertje; -wurz, vr.: (pik.) koraalwortel; -zinke, vr.: koraaltakje; -zweig, m.: koraaltak.

Koran, m. (-s): Koran (de Heilige Schrift der Mahomedanen).

koran 'zen, w. b.: (pop.) mak maken, tot zijnen (haren) plicht brengen; (ook:) van de taart geven, op zijne (hare) huid geven, ranselen; (ook:) doorhalen, den mantel (het jak) uitvegen: (ook:) plagen, turken, ringelooren.

Korb, m. (-es,-s; mrv. Kör'be): 1) mand (ook als maat); (in rijtuigen:) bakje onder de bank; (achter aan boerenwagens:) krat; (aan sabels en degens:) beugelge-vest; 2) (tig.) weigering, afwijzend antwoord; der Hahn im -e sein: (tig. fam.) de bolleboos zijn; einen - bekommen (sich einen - holen, durch den - fallen): een blauwtje loopen, met zijn huwelijks-aan-zoek afgewezen worden; Einem einen -geben (flechten, austheilen [tl): iemand met zijn aanzoek afwijzen, iemand blauwe scheen laten loopen; 1 -arbeit, vr.: mandewerk; -bett, o.: wieg; -bruder, m.: mislukt gildebroeder (ambachts-man, aan wien door het gilde den meestergraad geweigerd is); -feigen, vr. mrv.: man dj esvijgen; -fta^che, vr.: omvlochtene flesch;

makers-ambacht; -macherwaare, vr.: mandewerk); -macherin, vr.:mandenmaakster; -pfennig, m.: steekpenning, opgestoken profijtje (door meid of knecht meer in rekening gebracht dan werkelijk door hen voor het ingekochte betaald is); -rappier, o,: degen met een beugelgevest; -rosinen, vr. mrv.: mandjes-rozijnen; -ruthe [t],vr.: mandenmakers-teen ; -tabak, m.: knaster-tabak; -wagen, m.: 1) mandewagen, 2) kinderwagentje ; -weide, vr.: wilgenteen, mandenmakers-teen; -weise, bv. ïi.: in manden gepakt, bij de mand gemeten (bw.: bij de mand); -werk, o.: 1) mandewerk,2) teenen vlechtwerk; -wiege, vr.: wieg.

Körb'clien, o. (-s; mrv. -): mandje.

Kordille'ren, vr. mrv.: (adk.) Cor-dilleras (het Andes-gebergte).

Kordon’, m. (-s; mrv. -s): (mil.) cordon, afsluitings-linie.

Kordnan’, m. (-s): corduaanleder (d. i. marokijnleder); I -bereitung, vr.: cor-duaanleder-bereiding; -garber (-macher),

m.: corduaanleder-bereider.

Korian der, m. (*s): (pik.) koriander;

1 -same, m.: korianderzaad; -wasser, o.: korianderwater.

Korintli', o. (-s): (adk.) Corinthe; Korin'the, yr.: (pik.) krent; Korin' then, in Sam. (-bee're, vr.: aalbes der Alpen; -traube. vr.: Corinthische druif, krent); Korin'tner, m. (-s; mrv. -): Corinther (mry. Corinthers; bijb. Corinthen); Ko-rin’therin, vr. (mrv. -nen): Corinthische; korin'thisch, bv. n.: Corinthisch.

Kork, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kurk:

2) kurkboom, kurk-eik; I -artig, bv. n,; kurkachtig; -baum, m.: kurkboom; -bildner, m.: vervaardiger van modellen in kurk; -bildnerei', vr.: vervaardiging van modellen in kurk; -bildnerin, vr.: vervaardigster van modellen in kurk; -bildwerk, o.; kunstsnijwerk van kurk; -eiche, vr.: (pik.) kurk-eik, kurkboom; -flossen, vr. mrv.: (vv.) kurken dobbers; -form, vr.: model in kurk; -holz, o.: 1) kurk, 2) kurkboom, kurk-eik; -künst-ler, m,: Zie -bildner; -künstlerin, vr.: Zie -bildnerin; -messer, o.: kurkmes, mes om kurk te snijden; -pfropf, m.: kurk (om eene flesch dicht te kurken), kurken stop (-pfropfenmacher, m.: kurkensnijder, kurksnijder); -rüster, m. Zie -nlme; -sauer, bv. n.: (schk.) kurkzuur; -saure, vr.: (schk.) kurkzuur; -scheibe, vr.: 1) (een) blad kurk,

2) (een) schijfje kurk; -schneider, m.: kurksnijder; -schwamm, m.: kurkzwam;-schwar-ze, vr.: Spaansch zwartsel, kurkzwart; -sohle, vr.: kurken zool(tje); -stopsel, m.^ Zie -pfropf; -ulme, fm.: kurk-olm, smal-bladerige olmboom; -zange, vr.: kurke-tang; -zieher, m.: kurketrekker.

kor ken, w. b.: kurken, dichtkurken;

-, bv. n.: kurken, van kurk.

Kor'koran, m. (-s; mrv. -e): (vog.)

etw

vr.: m.:

(een) voer vr.:

Zie

m.:

m.: .

zu-

van

vr.:

h.:

IKorn, o. (-es, -s): 1) (pik.) koorn, graan; (mz.) rogge; türkisehes -: Turksche tarwe, maïs; 2) (aan schiettuig:) mik-ijzer, vizier;

as oder Einen auf dem -e haben: het op iets of op iemand gemunt hebben; Einen aufs - nehmen: (met pistool of geweer) op iemand aanleggen, (fig.) het op iemand munten, (ook:) iem. goed in het oog houden; 3) gehalte; von gutem Schrot und -: (mtw,) van behoorlijk gehalte, (fig.) degelijk; er fragt nicht was das - kostet: (spr.) hij leeft als God in Frankrijk, hij bekommert zich niet over den dag van morgen. I o. (-es, -s, mry. Kör'ner):

1)    korrel (graankorrel; zaadkorrel; zandkorrel; enz.): 2) (gew.) korrel; (medicinaal-gewicht:) grein.

IKorn, in Sam. I -acker, m.: koorn-akker, graan-akker, koornveld; -ahre, vr.: koorn-aar, graanhalm (-ahrenbinde, hik.: koornaar-verband); -aufkaufer, opkooper van graan; -ausfuhr, vr.: uitvoer van granen; -bau, m.: graanbouw, verbouw van graan graanteelt; -bauer, m.: graanbouwer; -blau, bv. n. en z. n. o.: koornblauw; -blume, vr,: koornbloempje, koornblocm (-blumenfarbe, vr.: koorn-blauwe kleur, koornblauw); -blüthe [tj? vr.: 1) koornbloesem, 2) (het) in bloei staan van het koorn; -boden, m.: 1) koorn-zolder, (fig.) graanschuur, 2) voor graanbouw geschikte grond; -börse, vr.: koorn-beurs; -brand, m.: brand in het koorn; -branntwein, in.: 1) koornbrandewijn;

2)    jenever; -ernte, vr.: graan-oogst; -faule, vr.: Zie -brand; -fege, vr.: graanpaard, graanharp, graanzeef, wan; -feld, o.: Zie -acker; -ferkel,o.: Zie -hamster; -fink,

m.: (vog.) ortolaan; -flur, vr.: 1) graanveld, graan-akker, 2) aan graanvelden rijke beemd, graanstreek; -förmig, bv. n.:

1) graanvormig, koornvormig, 2) korrelvormig, gekorreld; -fuhre, vr.: graan, wagenvracht graan; -garbe, koorngarf, koorngarve; -getilde, o.: -flur; -gesetz, o.: graanwet; -gras, o.: wilde gerst; -gülte, vr.: in graan op te brengen belasting; -halm, m.: graanhalm, koornhalm; -hamster, m.: (drk ) veldrat; -handel, m.: graanhandel, handel in granen; -handler, m.: graankooper, koorn-kooper; -haufe (-haufen), m.: (een) hoop graan, (een) hoop koorn; -haus, o.: graan-pakhuis, koornpakhuis; -jahr, o.: graan-jaar; -jude, m.: Zie-auf kaufer;-kafer,

m.: 1) koornworm, meelworm, 2) schallebijter; -kammer, vr.: koornmagazijn, graan-pakhuis, (fig.) graanschuur, koornschuur, veel graan voortbrengend land; -kasten,m.:

1) graankist, (fig.) koornzolder, 2) tremel, molentrechter; -knopf, m : wratschelp, knobbelschelp; -kupfer, o.: korrelig ko-per-erts; -lade, vr.: graankist; -land, o.:

I) koornland, veel koorn voortbrengende landstreek, 2) koornveld, koorn-akker; -leder, o.: generfd leder;-made, vr.: koornworm, meelworm; -magazin, o.: Zie -liaus; -makler, m.: graanmakelaar, makelaar in granen; -mangel, m.: gebrek aan koorn, schaarschte van koorn;-markt, vr.: graanmarkt, koornmarkt, koornbeurs; -mass, o.: graanmaat, koornmaat, (art.) kaliber; -messer, m.: koornmeter; -milbe, vr. (-motte, vr.): Zie -made; -mühle, vr.: koornmolen; -mutter, vr.: moederkoorn ;

-nagelein, o. (-nelke, vr.): koornbloem; -preis, m.: graanprijs; -pulver, o.: buskruit in korrels; -raden, m.: onkruid in het koorn; -reien, bv n.: rijk aan koorn, rijk aan graan; -rolle, vr.: Zie -fege; -rosé, vr.: koornroos, wilde klaproos; -sack, m.: koornzak; -schabe, vr,: Zie -made; -schatzer, m.: koorn-schatter; -sehaufel, vr.: koornschop; -schaufler, m.: koornverschieter; -scheuer, vr.: koornschuur, schuur om koorn te bergen; -schiff, o.: graanschip; -schinder,

m.: Zie -aufkaufer;-schneidemaschine, vr.: werktuig om koorn te maaien; -schnepfe, vr.: (vog.) braakvogel; -schnitt, (het) koornmaaien; -schnitter, m.: koornmaaier; -schreiber, m.: schrijver bij den graan-oogst; -schwertel, m.: (pik.) zigmaartskruid; -schwinge, vr.: koornwan; -schwinger, m,: koornwanner; -sieb, m.:

1) koornzeef, wan, 2) Zie Kürnsieb; -speicher, m,: koornzolder, graanpakhuis, (fig.) voorraadschuur; -sperling, m.: (vog.) mosch, musch, huismusch; -sperre, vr.: verbod op den uitvoer van graan;-spitze, vr-: baard aan de graanhalmen; -staub,

m.: kort stroo in het gedorschte graan, kaf; -steuer, vr.: graanbelasting; -stück, o.: graan-akker, koornveld, stuk land waarop koorn geteeld is; -trager, m.: koorndrager, zakkendrager; -wage, vr.:

1)    koornwaag, weeghuis voor het koorn,

2)    nauwkeurige weegschaal; -wagen, m.: graan wagen, wagen voor het vervoer van granen; -werfer, m.: koornverschieter; -wicke, vr.: (pik.) wikke; -wiebel, vr.: Zie -made; -winde, vr.: (pik.) akker-winde; -wolf, m.: 1) veenmol, aardkrekel,

2) koornworm, 3) opkooper van graan; -wucher, m.: opkooping van het graan; -wucherer, m.: opkooper van het graan; -wurm, m.: Zie -made; -zange, vr.: smids-tang, (hik.) tangje om den steen uit de blaas te halen, steenlepel; -zehent, : koorntiend; -zins, m.: Zie -gülte; -schlag, m.: Zie -sperre.

K.örn, in Sam. I -maschine, vr.: kor-relzeef, korrelaar, toestel om korrels was te maken; - sieb, m.: korrelzeef (om het buskruit tot korrels te brengen).

Kor nak, m. (-s; mrv. -s): olifants-oppasser, cornac.

Köru'cheu, o. (-s; mrv. -): korreltje; ein - Brod: een kruimeltje brood, (fig.) eene bete broods.

Kornel', in Sam. I -baum (-kirsch-baum), m.: kornoelje-boom; -kirsche, kornoelje,

KorneU', vr.: kornoelje.

kör’neln, w. b.: korrelen, gekorreld maken; Leder -: leder nerven.

kör'nen, w. b.: 1) Zie körueln;

2) (dieren en fig.) lokken, aanlokken verschalken; (gerst:) af baarden; w. o. (pik.) in het zaad schieten; w. o. h. (en: sich -, w. w.): korrelen, gekorreld worden.

Kör'ner, z. n. o. mrv.: korrels, (inz.) zaadkorrels; z. n. m. enk.: korrelaar, kor-rcls-maker, (fig.) fijnstamper, vergruizer ;

I -baum, m.: kornoelje-boom; -fressend, bv. n.: zaad-etend; -kraut, o.: (pik.) dui-zendkoorn, breukkruid; -lack, m.: korrelig lak; -leder, o.: segrijnleder, segrijn; -reich,

vr.:

altaardoek,

—1) korpo-schap, rang van korporaal, 2) rotte, rot (de manschappen die onder een korporaal staan).

Korps, o. (-; mrv. -): (mil.) korps.

Kor'pus, m. (-): (typ.) corpus; - Anti-

wor

<•<>

bv. n.: 1) rijk aan zaadkorrels, vol korrels, 2) rijk aan zaden; -scharlach, m.: Yenetiaansch rood; -stein, in.: (min.) graniet.

Kornett', m. (-s; mrv. -e): (mil.) kornet, vaandrig; Kornet'te, vr.: 1) kornet, neepjes-muts, neepjeskapje ; 2) ruitervaan, (fig.) compagnie ruiterij; 3) (mar.) witte vlag op den mast van het sehoutbijnacht-schip.

körn'iclit, bv. n.: korrelachtig; korrelvormig; körn'ig, by. n.: korrelig, gekorreld, (fig.) kernachtig, pittig, gespierd.

kor nisch, bv. n.: van (of uit) Corn-wallis.

körn'ling, m. (-s; mrv, -e): (min.) graniet, (visch:) ombervisch; Körnung, vr.: (jag.) lokaas.

Kormit', m. (-en; mrv. -en): kornuit; (typ.) maatje, brasem, drukkersjongen.

Korolla rium, o. (-s; mrv. -rien): (red.) gevolg; (fig.) opheldering, toevoegsel, bijvoegsel.

Kör’j>er, m. (-s; mrv.-): lichaam (ook fig.); (fam.) lijf; (van drukletters:) corpus; ein todter ftoter] -: een dood lichaam, een lijk; ein politischer -: een staatkundig lichaam; Wein der viel - hat: goed belegen wijn, zware wijn, wijn die vol en rond is; einer Farbe - geben: eene kleur goed dekken; I -all, o.: heelal, (de) zichtbare wereld; -anlage, vr.: aard ; -bau, m.: lichaamsbouw, lichaamsgestalte; -beschaffenheit, vr.: lichaamsgestel; -bildung,vr.:lichaamsvorm, lichamelijke gedaante, (fig.) lichamelijke ontwikkeling; -haltung, lichaamsstand, houding; -konstitution',vr,: lichaamsgestel; -kraft, vr.:lichaamskracht, spierkracht; -lehre, vr.: somatologie, leer van de vaste deelen des lichaams; -los, bv. n.: onlichamelijk, onstoffelijk; -losig-keit, vr.: onlichamelijkheid, onstoffelijkheid; -mass, o. (mrv. -masse): inhoudsmaat; -masse, vr. enk.: lichaam in zijn geheel, (fig.) gevaarte; -messung, vr.: (wsk.) stereometrie (de kunst om vaste lichamen te meten); -reich, bv. n.: (van wijn:) vol en rond, (fig.) zwaarlijvig; -starke, vr.: lichaamskracht; -stellung, vr.: houding des lichaams, lichaamsstand; -stoff, m.: stof; -übung, vr.: lichaamsoefening; -übungs, in Sam. (-kunst, vr.: gymnastiek; -spiel, o.: gymnastiek spel); -welt, vr.: zichtbare wereld; -winkel m.: (wsk.) lichaamshoek; -zahl, vr.: kubiek getal.

Körper'chen, o. (-s; mrv. -): lichaampje.

körperlich, bv. n.: lichamelijk; (fig.) stoffelijk; einen -en Eid schwören: eenen plechtigen eed doen; I -keit, vr.: lichamelijkheid, (fig.) stoffelijkheid.

Kör'perschaft, vr,: corporatie, lichaam, gilde, vereeniging.

Korporal', m. (-s; mrv.-e): (mil.)korporaal; (kkl.) outaardoek, corporale; Korporal’schaft, vr raalschap

qua, vr.: garmondletter; - Kursiv, vr.: parelletter.

korrekt’, bv. n.: nauwkeurig, juist;

-heit, vr.: nauwkeurigheid, juistheid.

Korrek’tor, m. (-s; mrv. -rekto'ren): corrector, verbeteraar van drukproeven; Korrektur', vr.: correctie van drukproeven (-blatt, o,: proefblad, drukproef).

Korrespondent', m. (-en; mrv. -en): correspondent; Korrespondenz', vr.: correspondentie, briefwisseling; korrespon-di’ren [ie], w. o. h.: correspondeeren, briefwisseling voeren.

Korrigen'cla, vr. mrv.: Errata (d: i. lijst van drukfouten).

korrigiren [ier], w, b.: verbeteren; (fig.) bestraffen, berispen; (drukproeven:) corrigeeren.

korrosiv’, bv. n.: invretend; bijtend, bijt-. I z. n. o. (-s; mrv. -e): bijtmid-

Korsar , m. (-en; mrv. -en): (mar.) kaper, vrijbuiter; (ook:) zeeroover, zeeschuimer.

Kor se, m. (-n; mrv. -n): Corsicaan.

Zie Korsika.

Korsetf, o. (-s; mrv.-s): corset, keurslijf, rijglijf.

Korsika, o. (-s): (adk.) Corsica; Korsika’nerj m. (-s; mrv. -): Corsicaan; Korsika’nenn (Kor'sin), vr. (mrv. -nen): Corsicaansche; kor'sisch, bv. n.: Corsi-caansch.

Ror so, m. (-s): renbaan, corso.

Korti’ne, vr.: (vest.) courtine, middel-wal.

Kor’tricht, o, (-s): (adk.) Kortrijk.

Korvet’te, vr.: (mar.) korvet.

KoryphRus, m. (-pha'en; mrv. -pha'en): coryphee.

Konak', m. (-en; mrv. -en): Kozak; donischer -: Donsche Kozak; Kosa"ken-het'man, m.: hetman der kozakken.

Kosclienille, vr.: cochenille, konze-nielje.

koscher, bv. n.: (bij de Joden:) koosjer, rein; ko'schern, w. b.: (geslacht-dend vee:) koosjer snijden.

Ko'se, in Sam. I -wort, o.: woord van liefkoozing,

Ko'sel, vr.: zeug, moedervarken; ko'~ seln, w. o. h.: biggen.

ko sen, w. b.: liefkoozen; w. o. h.: keuvelen, kouten.

kosmetisch, bv. n.: cosmetiek, schoonheid-bevorderend, schoonheid-ver-hoogend.

kosmisch, bv. n.: cosmisch, met de zon te gelijk opkomend; Kosmogonie’, yr.: wordings-leer, leer van het ontstaan der wereld; Kosmograph’, m. (-en; mrv. -en): cosmograaf, wereldbeschrijver; Kosmo-graphie’, vr.: cosmographie, wereldbe-schrijving; kosmogra‘phisch, bv. n.: cos-mographisch, wereldbeschrijvers-; Kosmo-lab', o. (-s; mrv. -e): cosmolabium, werktuig om hemel en aarde te meten; Kos-moloog’, in. (-en; mrv. -en): eos’moloog, beoefenaar van de wereldleer; Kosmologie’, vr.: wereldleer; kosmolo gisch, bv. n.:

smologisch, wereldleerkundig; Kosmo-polit’, m. (-en; mrv. -en): wereldburger ; kosmopolitisch, bv. n.: wereldburgerachtig; Kosmopolitis'mus, m.: wereldburgerschap ; Kosmora'ma, o. (-s; mrv. -s): cos-

IK

-): Zie

Kötke-

morama, tafereel der wereld; Kos'mos, m. (-): wereld, heelal; Kosmosophie', vr.: wereldwijsheid.

Kosnius, m. (-): Cosmus (een mansnaam).

kos siseli, bv. n.: algebraïsch,

Kossat', m. (-en; mrv. -en): kleine boer, eigenaaar (of: huurder) van een klein boerderijtje, kater, keuter; Kos-satengut, o.: katerplaats, klein boerderijtje.

Kost, vr.: kost; Einen in die - nehmen: iemand in den kost nehmen; bei Einem in die - gehen: bij iemand in den kost gaan; in der - sein: in den kost zijn; I -frau, vr.: kostvrouw; -frei, bv. n.: den kost vrij hebbende (Einen -frei halten: iemand den kost geven); -frei-heit, vr.: den vrijën kost; -ganger, m. (-s; mrv. -): kostganger (-ganger halten: kostgangers houden); -gangerin, vr. (mrv. -nen): kostgangster; -geld, o.: kostgeld; -halter, m.: kosthuis-houder; -halterin, vr.: kosthuishoudster; -haus, o.: kosthuis; -herr, m.: kostbaas; -jung-fer, vr.: meisje dat in den kost is, kost-meisje; -kraut, o.: (pik.) muurhaviks-kruid; -schule, vr,: kostschool, pensionaat; -schiller, m. (-schiilerin, vr.): kostleerling ; -spielig, bv. n.: kostbaar, op kosten loopende; -spieligkeit, vr.: kostbaarheid, duurte; -verachter, m.: kieskeurige, (fam.) kieskauwer (kein -verachter sein: niet kieskeurig zijn, niet lekker zijn, fam.: geen kieskauwer zijn); -ver-achterin, vr.: kieskeurige, (fam.) kies-kauwster; -verstandig, bv. n.: 1) verstand van eten (kennis van spijzen) hebbende,

2) in de kookkunst ervaren, goed kunnende koken en braden.

kost bar, bv. n.: 1) kostbaar, kostelijk ; 2) kostbaar, duur; I -keit, vr.: kostbaarheid (1. kostelijkheid; 2. duurte).

Ikost’en, w. o. h.: kosten; was kostet das: wat (hoeveel) kost dat ?; es koste was es wolle: het koste wat het wil, het koste wat het kost; es sich viel -lassen: 1) groote kosten er voor maken;

2) zich veel moeite er voor getroosten; sollte es auch meinen Hals -: al moest het mij mijn leven kosten.

Ikos’ten, w. b.: proeven; (fig.,van eet-of drinkwaren:) probeeren; - Sie diesen Wein, proef (probeer) dezen wijn eens!

os’ten, vr. mrv.: kosten; auf Ihre -: 1) op uwe kosten, voor uwe rekening,

2) ten uwen koste, ten uwen nadeele; auf - von: ten koste van: auf - Anderer: ten koste van anderen; sich in grosse

-    setzen (sich grosse - machen): groote kosten maken; die - ersetzen: de kosten vergoeden; die - bestreiten: de kosten bestrijden; Einen in die (Einen zu den)

-    verurtheilen [t]: (rcht.) iemand in de kosten veroordeelen; I -anschlag, m.: be-grooting van kosten; -aufwand, m,: uit-

aaf, (het) maken van kosten, gemaakte

osten; -berechnung, vr.: berekening van kosten; -ersatz, m.: vergoeding van kosten; -frei, bv. n.: vrij van kosten (-frei halten: vrijhouden, voor .... betalen); -rechnung, vr.: rekening van kosten; -scheu, vr.: vrees voor de kosten; bv. n.: bang voor de kosten; -verzeichniss [nis], o.: lijst der kosten, opgaaf van de kosten.

Koster, m. (-s; mrv. -): proever; (inz.) voorproever.

köst'lich, bv. n.: kostelijk; I -keit, vr.: kostelijkheid.

Kost'nitz, o. (-): (adk.) Constans, Constants.

Kostüm', o. (-s; mrv. -e): kostuum; kostümi'ren [ie], w. b.: kostumeeren, kleeden.

Ko ter, m. (-s; mrv. -e): 1) hut, stulp, kot, krot; 2) katerplaats, klein boerderijtje; 3) zoutkeet.

IKotli [t],    (-es): 1) slijk, modder,

vuilnis; 2) drek, stront; mit - bespritzen: met sliik of modder bespatten, bemodderen: Einen aus dem -e ziehen: (fig.) iemand uit zijnen nederigen staat opheffen, (fam.) iemand van den mesthoop oprapen, (ook gem.:) iemand uit den stront helpen.

IKotli [t], in Sam. I -abzucht, vr.:

1)    zinkput, 2) riool; -blech, o.: (aan rijtuigen:) slijkbord; -brechen, o.: (gnk., het) braken van drekstoffen; -bürste, vr.: borstel (schuier) voor den modder; -ei, o.: wind-ei, ei zonder schaal (-eier, mrv., wind-eieren); -fliege, vr.: (ins.) drekvlieg: strontvlieg; -gang, m.: 1) zinkput, 2) riool, -grube, vr.: 1) beerput, 2) mestvaalt; -hahn, m.: (vog.) hoppe; -hof, m.: katerplaats, klein boerderijtje; -kafer, m.: (ins.) stront-tor; -karren, m.: vuilniskar, vuilniswagen; -karrner, m.: vuilnis-ophaler, vuilnisman; -knecht, m.: zoutzieders-knecht; -lache, vr.: slijkpoel, modderpoel; -meister, m.: baas (meesterknecht) in eene zoutkeet; -inonat, m.: sprokkelmaand (Februari); -mönch, m.: (vog.) kuifleeuwerik; -pfanne, vr,: zoutpan; -pfütze, vr.: slijkpoel, modderpoel; -sass, m. (-en; mrv. -en): Zie Kossat; -schaufel, vr.: 1) vuilnisschop,

2)    strontschepper; -schuhe, m. mrv.: overschoenen, (fam.) modderschoenen, (fig. gem.) strontscheppers; -seele, vr.: lage ziel, (een) verachtelijk wezen; -spritzer, m.: slijkspatter; -spur, vr.: (jag.) keutel-spoor, door keutels aangewezen spoor van het wild; -werk, o.: vuil werk.

Köth, in Sam. I -haar, o.: koothaar.

Kö'tlie, vr.: (vea.) kopt, (paarden-) hiel; (fig. fam.) kast. Zie Köttien.

Ko'tlie ft], vr.: Zie Koth, o.

Kö'tliel [t], m. (-s ; mrv. -): keutel.

Kö then, in Sam. I -bein, o : (vea,) kootbeen, hielbeen (van een paard).

Kö'tliener [t], m. (-s; mrv. -): Zie Kossat.

Kötlter [t], m. (-s; mrv. -): Zie Kos-sat; Kötherei', vr.: katerplaats, klein boerderijtje.

kothig [t], bv. n.: slijkig, modderig; beslijkt, bemodderd.

Köth’ner I tl, m. (-s; mrv.

Kossat; Köthnerei', vr.: Zie

rei.

Kothurn', m. (-s; mrv. -e): (hist.-tnl.) tooneellaars; (fig.) tooneelspel, (inz.) treurspel.

Kotilloit', m. (-s; mrv. -s); cotillon (zekere dans).

Kotylecton, o. (-s ; mrv. -ledo'nen): (pik.) zaadlobbe.

Kotze, vr.: 1) deken, dekkleed; 2) mand 3) zware baard.

Ikot'zen, w. o. h. en w. b.: (fam,)

ten terugkrijgen, weder op verhaal men; I -anstrengung. vr.: krachtsinspanning; -arzenei', vr.: (gnk.) versterkend middel, (ook:) toongevend middel; -auf-wand, m.: kracht, inspanning van krachten; -ausdruck, m.: krachtige (kernachtige) uitdrukking, (fam.) krachtig woord; -ausserung, vr.: 1) uiting van kracht, lioii pon . m. (-s ; mrv. -s): coupon,    krachts-ontwikkeling, 2) Zie-ausdruck;

kotsen, kalven, braken, overgeven, ren-dez-vous .spelen; kot’zerlich, bv. n.: misselijk; kot'zern, w. o. h.: koren, misselijk zijn.

IKofzen, m. (-s ; mrv. -): Zie Kotze. I -sohn, m.: onechte zoon; -streicher, m.: pluimstrijker, vleier; -trager, m.: mand-drager.

ko-

interest-bewijs (van effecten).    -balsam, m.: versterkend smeersel ;

Kou verf, o. (-es, -e; -e): couvert    -brühe, vr.: (kkk.) sterke bouillon, kort-

(1. omslag voor eenen brief, omkleedsel;    gekookt vleeschnat; -fülle, vr.: volheid

2. bord met servet benevens mes, lepel en    van kracht, groote kracht; -gefühl, o.:

vork).    gevoel (besef) van kracht; -geist, m.:

krab be, vr.: (visch:) krabbe,, krab;    geestkracht, krachtige geest; -genie, o.:

(fig. fam.) dreumesje, broekmannetje,    1) groote geest, groot genie, 2) vrijgeest,

krab'beln, w. o. h.: krabbelen, schar-    vrijdenker; -lenre, vr.: dynamica, leer

reien; w.b.: 1) kriebelen, jeuken; 2)krab-    der beweegkrachten; -los, bv. n.: krach-

belen, krabben; (fig.) kittelen.    teloos, (fig.) ongeldig; -losigkeit, vr.:

I krab'ben, w. b.: aflijnen.    krachteloosheid, (fig.) ongeldigheid;-mann,

(krab ben, in Sam. I -artig, bv. n.:    m.: sterke man, (fig,) Zie -genie; -mann-

krabachtig; -fresser, m.: (vog.) blauwe    lein, m.: zwetser, held met den mond;

roerdomp, (drk.) buidelrat, buideldier;    -mebl, o.: 1) zetmeel, 2) stijfsel; -mensch,

-spinne, vr: (ins.) krabspin, groote spin    m.: Zie -mann; -mittel, o.: 1) zeer verder Antillen.    sterkend/ middel, 2) krachtig middel;

Krab ber, m, (-s; mrv. -): (zeew.)    -reichjbv. n.: krachtig;-saft, m.: krachtig

krabber ; - des Bootes: bootkrabber.    bestanddeel, kracht, quintessens; -sprache,

krach. tsw.: krak!; z. n. m. (-es, -s;    vr.: krachtige taal; -stoss, m.: krachtige

mrv. -e): 1) krak, krakend geluid; 2) knap,    stoof/; -styl, m.: (let.) krachtige (kernach-

knak, berst; einen - thun: een knap ge-    tigei gespierde) stijl; -suppe, vr.: krach-

ven, een knak krijgen; 3) (kph.) ontstelte-    tige soep; -tropfen, m. mrv.: (gnk.) vernis (door het springen van groote of van    sterkende droppels; -voll, bv. n.: krach-

verscheidene geldkantoren teweeg ge-    tig ;-wasser, o.: (gnk.) versterkend water;

bracht); Ach und-: met groote moeite, te    -wjort, o.: krachtig woord; -wurz, vr.:

nauwernood; I -baum, m.: Indische note-    (pik.) krachtwortel, ginseng-wortel.

boom; -büchse, vr.: klakkebus, proppen- Kraf'te, in Sam. I -messer, m.: dyna-schieter; -dürr, bv. n.: kurkdroog; -ente, mometer, krachtmeter, vr. (-gans, vr.): tadorna; -mandei, vr.:    kraf’tig:, bv, n.: krachtig; (fig.) ver-

kraak-amandel, amandel in den dop; /    sterkend, voedzaam; (rcht.) geldig, ver-

-schnepfe, vr. (vog.) poelsnip; -weide, vr.:    bindend; I -keit, vr.: kracht, (fig.) verster-

(plk.) waterwilg.    kende kracht, voedzaamheid, (rcht.) ver-

krach'en, w. b.: (noten:) kraken;    bindende kracht, geldigheid,

w. o. h.: kraken; (van geschut, en don- kraf'tigen, w. b.: versterken; (fig.) der:) bulderen, ratelen; (van vuur :) knap- sterken.

peren, knetteren.    Krag, in Sam. I -stein, m.: (bwk.)

Krach'er, m. (-s; mrv. -): krakend kraagsteen.

(ratelend, knapperend, knetterend) geluid.    kra’seln,    w.    o. h.:    beginnen te

krach’zen, w. o. h. en w. b.: kras-    kraaien; (van kinderen:) beginnen te pra-

sen; (fig.) krijschen, schreeuwen; (ook:)    ten; (fig, fam.) knerpen, Idiomen, klagen,

steunen, kreunen; krach'zend, bv. n.:    Ikra’gen (kragen),    w. o. h,: Zie

1)    krijsehend; 2) steunend, kreunend;    krageln,

Krachzer, m. (-s; mrv. -): krassende    IKra'gen,    m.    (-s; mrv. Kragen):

raaf; (fig. fam.) schreeuwleelijk; (ook:)    kraag; (mod.) halskraag; (van geeste-

krijschende stem; (ook:) steunend geluid.    lfjken, doodbidders, advocaten, enz.:)

krack, tsw.: krak!; z.    n. m. (-esw-s;    bef; (aan harnassen:) halsstuk;    (van

mrv. -e): 1) Zie Krach;    2) (vog.) raaf,    flesschen, vogels, enz., fig.:) hals;    (van

kraai; 3) (mnw.) krak, breuk, ledige    vog. ook:)    ringkraag;    der    spanische    -:

plek (in eene erts-ader);    I -beere, vr.:    (hik.) de Spaansche kraag; Einen    beim

(pik.) klapbes; -gut, o.:    (kph.) wrak-    - fassen (nehmen:) iemand bij zijn kraag

goed, uitschot; -porzellan, m.: kraak-    vatten (nemen); Sammet am -, Kleie im

porselein.    Magen: (spr.) bonte kragen, leege magen,

Krack'e, vr.: afgereden paard, oude    (gem.) van boven bont, van onderen

knol, vildersknol; (pik.) wilde wikke.    stront; I -ente, vr.: (vog.) IJslandsche

Ikraft, vz. [2J: krachtens, uit krachte    eend, gespikkelde eend; -vogel oder

van; - meines Amtes: krachtens mijn    -thier (t]): vogel of dier met veeren of

ambt; - des Gfesetzes: krachtens de wet.    haar van eene andere kleur rondom den

IKraft, vr. (mrv. Kraf’te): kracht;    hals, dus: ringvogel, ringdier; -tuch, o.:

in    - (21; krachtens, uit krachte van; in    halsdoekje,

-    setzen: in werking brengen, (rcht.)    Krak e,    vr.:    (vog.)    kraai;    es    hackt

uitvoerbaar verklaren, (ook:) ten uitvoer    keine - der andern die Augen aus: (spr.)

leggen; in voller -: in volle vaart; mit    de eene kraai pikt de(r) andere de oogen

aller -: met alle kracht, met kracht en    niet uit; die fliegende - findet allezeit

geweld; von Kraften kommen: zijne    etwas: (spr.) eene vliegende kraai vindt

krachten (fig.: zijne kracht) verliezen; altoos iets, eene zittende nooit, wieder zu Kraften kommen: zijne krach-    Ikrah'en,    w.    o, h.:    kraaien; (fig.)

klappen, klikken, bekennen; darnach    kraam, kermiskraam), (fig.) winkel(tje);

krant kein Hahn: (spr.) daar kraait geen    2) negotie; 3) kleine koopwaar, 3) snuis-

hen of haan naar; w. b.: uitkraaien.    terijën (mrv.); (figr.) bocht, slecht spul,

IKrah'en, in Sam. I -artig, bv. n.:    (ook:) rommel; einen - anfangen: een

kraaiachtig; -auge, o.: kraaienoog, (pik.    winkel beginnen; seinen ganzen - veren pha.) kraanoog, braaknoot, (hik.) ekster-    kaufen: uitverkoopen; den - zumachen :

oog, likdoorn;-beere, vr.: (pik.) blauwbezie,    zijnen winkel sluiten, uitscheiden met

blauwbes; -feder, vr.: 1) kraaieveer,    verkoopen; das passt (das taugt) nicht

2) kraaiepen, penneschaeht eener kraai;    in seinen -: dat past (deugt) niet in zijne

-iuss, m.: kraaiepoot, (pik.): sterre-kruid    kraam, dat komt in zijne kraam niet te

(-füsse, m. mrv.: m de schrijfkunst: hane-    pas; Eineni den - verderben; (fam.)

pooten; -fusswederich, m.: pik.: water-    iemands boel in de war sturen, iemands

weegbree); -geniste, o.: kraaiennest;    plannen verijdelen; der ganze -: de ge-

-hiitte, vr.: (jag.) hut of tent om kraaien    heele rommel; in den - kommen: (fam.) in

te schieten; -kiel, m.: Zie -fecler no. 2;    de kraam komen, bevallen; I -bude, vr.:

-kom, o.: (pik.) moederkoorn; -ploten, m.    1) kraam, overdekte kraam, 2) stalletje;

mrv.: (fam.) ouderdoms-rimpels; -zehe,vr.:    -diener, m.: winkelbediende; -fenster, o.:

nagel van een kraaiepoot, (pik.) water-    lichtraam, lantaarn, koekoek; -handel, m.:

weegbree.    winkelnering; -knecht, m.: winkelknecht;

Kralin [Kranl, m. (-es, -s; mrv.-e):    -laden, m.: Zie -bucle; -waare, vr.: Zie

(wkt.) kraan (om zware voorwerpen te    Kram no. 3; -wesen, o.: kramersvak.

tillen, en b. v. in en uit schepen te    Krambam buli, m.: gevlamde bran-

hijschen); I -balken, m.: kraanbalk; -baum,    dewijn of cognac of rum (waarin men een

m,: kraanboom, kraanstaander, kraanstan-    stuk broodsuiker gedoopt heeft, dat men

derd; -gefalle, o. mrv.: kraanloonen,    vervolgens in brand steekt boven den

kraangeld; -gehause, o.: kraanhuisje;    drank, zoodat de geheele oppervlakte

-geld, o.: kraangeld ; -gerechtigkeit, vr,:    daarvan in vlam staat).

1) recht om eene kraan te plaatsen,    Kram'chen, o. (-s; mrv. -): kraampje;

kraanrecht, 2) stapelrecht; -leiter, vr.:    winkeltje.

Zie -balken; -meister, m.: kraanmeester, kra men, w. o.: 1) negotie doen; met opzichter bij het werken met de kraan; eene kraam de markt of de kermis be--rad, o.: kraanrad; -recht, o.: Zie -g;e- zoeken; 2) rommelen, roezemoezen, snuf-rechtigkeit; -sage, vr,: (in de hout- felen, zoeken.

zagerij:) kraanzaag; -saule, vr.: Zie Kramer, m. (-s; mrv. Kra'mer): -baum; -schreiber, rn.: schrijver bij het    winkelier, lid van het winkeliers-gild;

gebruik van de kraan, schrijver van de    I -gewicht, o.: winkelgewicht; -haus, o.:

kraan; -seil, o.: kraantouw; -stander,    gildehuis der winkeliers; -innung, vr.:

m.: Zie -baum; -zieher, m.: werkman    winkeliers-gilde (-innungshaus, o : gilde-

aan de kraan, kraanwerker.    huis der winkeliers); -meister, m.: gilde-

Krah'winkel, m.: (iron.: in Duitsch- meester der winkeliers, overman van het land zooveel als in Nederland) Kampen; winkeliers-gilde. Zie ook Kramer. Krah'winkler, m.: iem. uit Kraaienhoek. Kra'mer, m. (-s; mrv. -): 1) kramer, Zie Schilcla.    verkooper uit eene kraam; 2) winkelier,

Krain, o. (-s): (adk.) Krain, Carniola;    neringdoende, winkelman; I -bude, vr.:

Krai'ner, m. (-s; mrv. -): Krainer, Carnio-    1) kraam, 2) winkel; -geist, m.: schacher-

ler; Krai’nerin, vr. (mrv. -nen): Krainsche,    geest, (fig.) bekrompen denkwijze, klein-

Carnioolsche; krai’nerisch, bv.n.: Krainsch,    geestigheid; -gilde, o.: winkeliers-gilde;

Carnioolsch.    -handwerk, o.: winkeliers-vak, winkelvak;

Krak, m. (-s; mrv. -e): kraakschip,    -land, o.: land waar de bevolking tneeren-

kraak.    deels nering of negotie doet ; -latein, o.:

Kra'kau, o.' (-s): (adk.) Krakau;    (iron.) potjes-latijn; -massig, bv. n.: win-

Kra'kauer, m. (-s ; mrv. -): Krakauer (als    keimanachtig; -pfund, o.: winkelpond;

bv. n.: Krakauer, Krakausch); Kra kauerin,    -seele, vr.: schacherziel, lage ziel, (fig.) be-

vr. (mrv. -nen): Krakausche; kra'kauisch,    krompen geest, kleingeestig mensch;

bv. n.: Krakausch, Krakauer.    -stand, in.: 1) stalletje, koopstalletje,

Krakeel', m. (-es; mrv. -e): 1) ruzie,    2) neringdoende stand; -volk, o.: volk dat

twist; 2) opschudding, standje, oploopje,    grootendeels van handeldrijven leeft;

opstootje, lawaai; krakee’len, w. o. h.:    -waare, winkelwaar, (fig. fam.) bocht,

ruzie maken, twisten, opschudding ver-    slecht spul; -wage, vr.: openbare waag,

oorzaken, lawaai maken; Krakee’ler, m.    openbaar weeghuis; -zunft,vr.: winkeliers-

(-s; mrv. -) ruziemaker ; Krakee’lerin, vr. gilde.

(mrv. -nen): ruziemaakster.    Kramerei’, vr.: 1) gerommel, ge-

Krall, m. (-es; mrv. -e): slag met den    roezemoes, gesnuffel, gezoek; 2) Zie

klauw, krab met de scherpe nagels.    Kramerei.

Krall'chen, o. (-s; mrv. -): klauwtje. Kramerei’, vr.: 1) koopwaar, winkel-Kral'le, vr.: klauw; I -nförmig, bv. n.: waar; (fig.) snuisterij; 2) negotie, winkel-klauwvormig; -nhieb, m.: Zie Krall.    vak, winkelnering; -treiben: eene nering

vastklemmen).

krallen (krallen), w. o. h. en doen. w. b.: 1) met de klauwen (met een klauw) Kra’merin, vr. (mrv. -nen): winke-grijpen, beetpakken; 2) krabben (sich -, lierster, winkelvrouw, neringdoende, w. w.: zich met de klauwen of nagels kra’meriscli, bv.n.: winkelmanachtig;

(fig.) kleingeestig.

kral licht, bv.n.: klauwachtig;kral’lig,    krammen, w. o, h. en w. b. (en:

bv.n.: l)metklauwen, 2) met scherpe nagels. sich -, w. w.): Zie krallen (krallen). Kram, rn. (-es, -s): 1) kraam (markt-    Kram mets, in Sam. I -baum, m.:

(pik.) jeneverboom; -beere, vr.: jeneverbes; -drossel, vr. (-vogel, m.): kramsvogel, jeneverbessen-lijster.    krank, bv. n. (kran'ker; krankst):

schedelleer; kraniolo’gisch, bv. n.: sche-delleerkundig.

Krampe, vr.: 1) klamp; 2) kram;    ziek; - in der Einbildung: ingebeeld

3) haak; 4) (aan een kerkboek:) slot.    ziek; - werden: ziek worden; wieder -

Krüm'pe, m.:opgeslagen (omgeslagen,    werden: weder instorten; sich - lachen:

omgebogen, omgekrulde, opstaande, op- zich ziek lachen ; einen -en Beutel haben : getoomde) rand.    (fig¹. tam.) ziek in zijn zak zijn, aan geld-

Kram pel, vr.: ijzeren wolkam, kaarde;    gebrek lijden; ein -es Schiff: een schip

I -bank, vr.: kaardbank, kaardtafel;-brett,    dat naar de helling moet; I -haft, bv. n.:

o.: kaardplank; -kamin, m.: kaardkam,    1) ziekelijk, 2) ongesteld, (van den pols:)

kaarde; -macher, m.: kaardenmaker;    ongeregeld; -heit, vr.: ziekte (die eng-

-maschine, vr.: kaardmachine; -rasch, m.:    lische -heit: de Engelsche ziekte; in eine

gekaarde wol;-wolle, vr.: kaardwol, afval    -heit fallen, of: eine -heit bekommen :

van gekamde wol.    eene ziekte krijgen, ziek worden); -heits,

Kram'peler, m. (-s; mrv. -): kaarder,    in Sam. (-anzeichen, o.: Zie -zeichen;

wolkammer ; Kram'pelerin, vr. (mrv. -nen):    -entscheidung, vr.: crisis; -geschichte, vr.:

kaardster, wolkamster; kram’peln, w. b.:    geschiedenis van het ontstaan, de ont-

(wol:) kaarden.    wikkeling, den voortgang en het verloop

krampen, w. b.: 1) (eenen hoed:)    eener ziekte;-kenner, m : patholoog, be-

optoomen; 2) (kim.) opstrijken; I Kram-    oefenaar van de ziektenleer; -lehre, vr.:

penschnur, vr.: luskoord, lus (aan een    ziektenleer ;-stoff, m.: ziektestof; -ursache,

opgetoomden hoed).    vr.: ziekte-oorzaak; -wechsel, m.: 'keer-

kram'pen, w. b.: klampen, met een    punt in eene ziekte, crisis'; -zeichen, o.:

klamp aaneenverbinden, vastklampen.    ziekte-verschijnsel; -zeichenlehre, vr.: leer

Krampf, m. (-es; mrv. Kramp'fe): der ziekte-verschijnselen). kramp; 1 -ader, vr.:    1) adergezwel, Kranke, m. (-n; mrv. -n) en vr.: zieke.

2) aderspat (-aderbruch, m.: balzakgezwel); Zie mrv. Kranken.

-artig, bv. n.: krampachtig; -arznei, vr.:    Krankelei', vr.: ziekelijkheid, suk-

krampmiddel, middel tegen kramp ;-fisch,    kelende gezondheid; krankeln, w. o. h.:

m.: (visch:) krampvisch; -haft, bv. n.:    ziekelijk zijn, sukkelen wat de gezondheid

krampachtig; -haftigkeit, vr.: krampach- betreft.

tigheid; -husten, m.: kramphoest; -kraut, Ikran'ken, w. o. h.: ziek zijn; - an: o.: (pik.) krampwortel; -lachen, o.: zenuw- lijden aan.

lach, kramplach; -lehre, vr.: krampleer; IKran'ken, m.mrv.: zieken; I-bericht, -mittel, o.: Zie -arznei; -ring, m.: gal-    o.: (van soldaten:) ziekenlijst, (van

vaniscne ring (als voorbehoed- of herstel-    voorname personen:) bulletijn; -besuch,

middel tegen kramp-aandoeningen); -roche,    m.: 1) bezoek bij een zieke, 2) (het) be-

vr.: Zie flsch; -stillend, bv. n.: kramp-    zoeken van zieken, 3) dokters-visite;-bett,

stillend; -sucht, vr.: (gnk.) Yitus-dans,    o.: ziekbed; -diat, vr.: dieet voor zieken;

ver-

Sint-Veit’sdans; -wurz, vr.: krampwortel. -gehülfe, m.: zieken-oppasser, zieken-kramp fen, w. b.: krampachtig sa- pleger; -gehülfin, vr.: zieken-verpleegster; mentrekken (sich -, w. w.: krampachtig -geschichte, vr.: Zie Krankheitsge-trekken, stuiptrekken).    schichte; -haus, o. (-hof, m.): ziekenhuis;

kramp lig (kramp'fig), bv. n.:    -kost, vr.: kost voor zieken (auf-kost

kramperig, krampig, krampachtig, aan    setzen: op dieet zetten); -lager, Po.: ziek-

kramp lijdend.    bed; -liste, vr.: ziekenlijst; -mutter, vr.:

Kramp Ier, m. (-s; mrv.-): kaarder, zieken-verpleegster; -pflege, vr.: ziekenwolkammer; Kramp'lerin, vr, (mrv. -nen): verpleging, (het) oppassen van zieken ; kaardster, wolkamster.    -saai, m.: ziekenzaal; -schiff, o : (mar.)

Krams vogel, m. (-s; mrv. -vogel): hospitaal-schip; -speise, vr.: zieken-kost, kramsvogel. Zie Krammetsvogel.    kost voor zieken; -spital, m.: gasthuis,

[Kranl: Zie Kralin ; I -beere, vr.: hospitaal, ziekenhuis; -stube, ivr.: zieken-roode mirte-bes; -fuss, m.: koraalgewas. kamer; -stuhl, m.; ziekenstoel;-verschlag, Kran, m. (-es): (pik.) mierikswortel,    m.: (mar.) kajuit voor de gekwetsten;

wilde rammenas.    -verzeichniss [s], o.: ziekenlijst; -warter,

Kraneolog', enz.: Zie Kraniolog, m. zieken-oppasser. zieken-verpleger; enz.    -warterin, vr.: zieken-verpleegster; -zet-

krang'eln, w. o. s. (en: sich -, w. w.): tel, m.: Zie -bericht; -zimmer, o.: zie-kronkelen.    kenkamer.

krang'en, w. o. h.: (zeew.) op zijde kran ken, w. b.: krenken, grieven; hellen.    Einen an seinen guten Namen -: iemand

Kra'nich, m. (-s; mrv. -e): kraanvo-    in zijn goeden naam krenken; Rechte - :

gel; (wkt.) kraan (om zware dingen te    rechten krenken; es krankt mich: het

plaatsen); I -beere, vr.:roode mirtebes;    grieft mij (sich - über, w. w.: 1. zich ge-

-iaik, m.: (vog.) kraan-valk, op de kraan-    krenkt voelen door, 2. zich gegriefd voelen

vogels afgerichte valk; -fasan, m.: (vog.)    door).

kraanfazant; -hals, m.: kraanvogels-hals, kran'kend, bv.n,: krenkend, grievend, (iron.) ooievaars-nek; -jagd, vr.: jacht op Krank ler, m. (-s; mrv.-), en: Krank'-kraanvogels; -schnabel, m.: kraanvogels-    lerin, vr. (mrv. -nen): (fam.) krakende

bek, (hik.) kraanbek (een kromme trek-    wagen (d. i. iemand met eene sukkelende

tang om beensplinters uit wonden te halen),    gezondheid, iemand die ziekelijk is).

(pik.) geranium,    krank ’lich, bv.n.: ziekelijk, wat de

vr. :

Kraniolog', m. (-en; mrv. -en):    gezondheid betreft sukkelend; | -keit,

schedelleerkundige; Kraniologie’, vr.:    ziekelijkheid, sukkelende gezondheid.

Kranz, m. (-es; mrv. Kran’ze): krans; (fig.) gezellige kring; der jungfrauliche -: (fig.) de maagdelijke kroon, de maagdelijke staat; um den - kommen: (fig.) ophouden maagd te zijn; I -ader, vr.: (ontl.) krans-ader, kroon-ader; -arterie, vr.: kroon-slagader; -band, m.: (ontl.) le-verband (kransvormige verbinding van de lever); -bein, o.: voorhoofdsbeen; -binder, m.: krans(en)vlechter; -binderin, vr.: krans(en)vlechtster; -blume, vr.: bloem uit, in of voor een bloemenkrans; -blutader, vr.: krans-ader, kroon-ader; -flechter, m.: krans(en)vlechter; -flechterin, vr.: krans-(en)vlechtster; -förmig, bv. n,: kransvor-mig; -gefasse, o. mrv,: bloedvaten rondom het hart; -leiste, vr.: (bwk.) kroonlijst; -los, bv. n,: zonder krans, (fig.) ontmaagd, gevallen; -naht, vr.: (ontl.) kroonnaad, kruinnaad; -reif, m.: broek (van een kanon), kulas; -schlagader, vr.: kroon-slagader.

Kranzclien, o. (-s; mrv.): kransje; (fig.) kransje, gezellige kring; (ook:) maagdom. Zie Kranz.

k rauzen, w. b.: kransen, bekransen, omkransen; (fig.) kronen, bekronen, (ook:) eene ringvormige insnijding maken in den buitenbast (van een boom); w. o.h.: (jag., van herten:) spoor achterlaten op den grond.

klamp; (van een ge-

der

Krank linj»', m. (-es, -s; mrv. -e) en vr.: Zie Krankler en Kranklerin.

Kran kimg, vr.: 1) krenking, kwetsing; 2) grief.

Krapf, m. (-es ot -en; mrv. -e of -en):

1)    knop van den slinger eener pomp;

2)    Zie Krapfchen.

Krapf'eken, o. (-s; mrv. -): (kkk.) broedertje, poffertje; (ook:) soesgebakje, soes.

Krap’fen, m. (-s; mrv. -): Zie Krapf.

Krapp, m. (-es, -s): Zie Grapp. I -, bv. n. en bw.: krap

Krappe, vr.: kJ weerslot:) tuimelaar.

Krap’pelclien, o. (-s; mrv. -): Zie K rapfehen.

krass, bv. n.: kras; (onder studenten:) lummelig; -e Unwissenheit: oliedomheid, verregaande onkunde.

Kra ter, m. (-s ; mrv. -): krater (van een vuurspuwenden berg); I -förmig, bv.

n.: kratervormig.

kratz, in Sam. I -balgen (sich), w. w.: plukharen, bakkeleien, vechten; -beere, vr.: braambes, braam; -brett, o.: opkras-plank; -bürste, vr.: krasborstel, draad-schuier; -distel, m,: kaardendistel, kaarde-bol; -draht, m.: metaaldraad voor kaarden; -eisen, o.: krab-ijzer, (om geweerloopen schoon te maken:) krasser; -fuss,m.: i>ot-sierlijke buiging, (fam.) strijkvoetje; -füs-seln, w. o. h.: (fam.) buigen en knikken; -füssler, m.: iem. die buigt en knikt, (fam.) strooppotlooper; -garn, .o: (vv.) oesternet, dregnet, kor (mit dem -garn fischen: met het dregnet visschen, korren; -garnfischer,

m.: korder, visscher met het dregnet); -hamen, m.: Zie -garn; -hede, vr.: heede, afval van gehekelde hennep; -kamm, m.: (ijzeren) wolkam, kaarde; -maschine, vr.: kaard-machine; -platte, vr.: opkras-plank; -wolle, vr.: kaardwol,afval van gekaarde wol.

kratz, in Sam. -artig, bv. n.: schurft-

achtig; -garten, m.: moestuin; -garn, o. (en: -hamen, m.): Zie Kratzgarn;-heil, o. (-kraut, o.): (pik.) aardrook, duivekervel; -karnmer, vr.: (in ziekenhuizen:) schurftkamer, schurftzaal; -messing, o.: afknipsel van koperdraad; -milbe, vr.: (hik.) schurftwormpje; -salbe, vr.: schurft-zalf; -wascher, m.: lavuurzandwasscher; -wasser, o,: la vuur; -wolle, vr.: kaardwol, afval van gekaarde wol.

Krat ze, vr.: 1) afval (van edel metaal); in die - gehen; (spr.) te loor gaan, (pop.) naar de kluiten gaan; 2) schurft;

mars, kreel, op den rug te dragen mand.

Kratze, vr.: 1) krabber, krab-ijzer; 2) wolkam, kaard.

krat’zen, w.b.: 1) krabben, krabbelen; (pop. en van vogels I) klauwen; (tech.) opkrassen; (laken:) noppen; (wol:) kaarden, kammen; Einen mit den Nageln -: iemand met de nagels krabben of krabbelen; sich hinter den Ohren -: achter zijne ooren krabbelen (ook fig,); wen es juckt, der kratze sich: (spr.) wien de schoen past, die trekke hem aan. I -, w. o. h.: 1) krassen, een krassend geluid maken ; (van schrijfpennen:) krassen, spatten; auf der deige - : op de viool krassen;

2)    krabbelen, krabbelschrift schrijven;

3)    kriebelen, kriebeling veroorzaken; die-ser Wein kratzt im Halse: deze wijn kriebelt (prikkelt, brandt) in de keel. I -, w. onpers.: jeuken; es kratzt mich: het jeukt mij, ik heb jeuk.

Kratzer, m. (-s; mrv. -): 1) krabber (krabbende persoon), schrapper; 2) kaar-der, (wol-)kammer; 3) (lakcn-)nopper.

Kriit zer, m. (s; mrv. -): 1) krabber (voorwerp waarmee men krabt), (van ge-weerloopen:) krasser; 2) slechte wijn, ver-valschte wijn, zure wijn.

kratzig, bv. n.: schurftig.

Krauel, m. (-s; mrv. -): 1) hark, rijf; 2) vleeschhaak, slachtershaak.

krau eln, w. o. h.: kruipen, wemelen.

kran en, w. b.: krauwen, zacht krabben; (tig.) kriebelen, kittelen.

kraus, bv. n.: 1) kroes, kroezig; (tig.) krullig, krullend, gekruld; (eenhalskraag, de borststrook van een overhemd, enz.:) geplooid; (van de lucht:) vol schaapjes; bunt und -: (spr.) verward door elkander; - machen: (haar:) op de krul zetten; (laken:) noppen: (fijn strijkgoed:) plooien;

Wind macht das Wasser -: de wind rimpelt de oppervlakte van het water; 2) gefronst; (tig.) misnoegd, knorrig; eine -e Stirn machen: het voorhoofd fronsen; ein -es Gfesicht machen: een znur gezicht zetten; I -bart, m.: zware baard, (fig.) iem. met een zwaren baard, (fam.) baardman ; -beere, vr.: (pik.) kruisbes, doornbes; -distel, vr.: (pik.) kruisdistel; -haar, o.: kroeshaar; -holz, o.: krulhoutje, krulstokje (om het hoofdhaar daar omheen te winden ten eiude het te doen krullen); -kohl, m.: (pik.) krulkool; -kopf, m.: kroeskop, (fig.) krulkop, krullebol, (tig. fam.) warhoofd, haspelmensch; -kopfig. bv. n. (-lockig, bv. n.): met een kroeskop, (tig.) met een krulkop; -perrücke, vr.: krulpruik; -salat,

m.: krul-salade; -wurz, vr.: (pik.) kruisdistel.

Krau’se, yr.: 1) kroesheid, (fig.) ge-

en mar.)

bv. n.: rijk aan groenten, (inz.) rijk aan kool; -salat, m.: kool-salade (kool, aangerecht als salade); -stande, vr. (-stander, m.): zuurkool-ton, zuurkool-vat; -stengel,

m. : koolstronk; -stichel, m.: (tnb.) poot-stok; -strunk, m.: koolstronk; -stück, o.: koolveld.

Rraut'chen, o. (-s; mrv. -): kruidje.

Krau'te, vr.: (het) wieden; krau'ten, w. o. h. en w. b.: wieden; Krau’ter, m. (-s; mrv. -): wieder.

Krau’ter, o. mrv.: kruiden; I -ab-druck, m.: 1) afteekening van bladeren of planten op steen, 2) steen met het afbeeldsel eener plant er op; -absud, m.: afkooksel van kruiden;. -arzt, m.: geneesheer die uitsluitend of hoofdzakelijk kruiden voorschrijft; -auszug, m.: uittreksel (extract) van kruiden; -bad, o.: kruiden-bad; -bier, o.: kruidenbier; -boden, m,: 1) droogplaats voor kruiden, 2) bergplaats voor kruiden; -brühe, vr.: gekruide saus; -buch, o.: kruidenboek; -frau, vr.: 1) krui-denzoekster, 2) groenvrouw ; -fressend, bv.

n. : gras-etend; -garten, m.: moestuin; -geruch, m,: kruidengeur; -gewölbe, o.; drogistwinkel; -handler, m.: drogist, koopman in drogerijen; -handlerin, vr.: koopvrouw in drogerijën; -kammer, vr.: bergplaats voor kruiden ; -kase, vr.: Zie

in.:

ruiden ; -saiat, m.: gemaakte salade;

van kruiden; -trank, kruiden; -umschlag, m.: weib, o.: Zie -frau;

conserf

m.:

kruldheid; 2) plooisel (geplooide halskraag ; geplooide borststrook van een overhemd, enz.); I -münze, vr.: (pik.) kruizemunt.

Kran'sel, m. en o. (-s; mrv. -): Zie Krause no. 2; I -beere, vr.: (pik.) kruisbes, doornbes; -eisen, o,: 1) krul-ijzer, frizeer-ijzer, 2) plooi-ijzer, 3) nop-ijzer (om laken re noppen); -holz, o.: Zie Kraus-holz; -kamm, m;: opmaakkam; -mühle, vr.: nop-machine (om laken te noppen); -werk, o.: (mtw.) werktuig om geldstukken te randen, (ook:) gekartelde rand (van een stuk geld); -zange, vr.: krultang, frizeer-tang.

Krau'seler, m. (-s; mrv. -): kapper, (iron.) pruikmaker; Krau'selerin, vr. (mrv. -nen): kapster, haar-opmaakster.

krau'seln, w. b.: krullen, gekruld maken ; (haar, ook:) frizeeren; (laken:) noppen; (fijn linnengoed:) plooien: (de oppervlakte des waters door den wind:) rimpelen; (geldstukken in de munt:) randen, gerand maken, (inz.) van een kartelrand voorzien. I - (sich), w. w.: krullen ; van voorhoofd of wenkbrauwen:) zich fronsen; (van de oppervlakte des waters, door den wind:) rimpelen.

krau'sen (krau'sen), w. b., en: sich -, w. w.: Zie krauseln.

Rrau'ser (Kraus ler), m. (-s; mrv. -V. kapper, (iron.) pruikmaker; Krau'serin (Kraus'lerin), vr. (mrv -nen): kapster, haar-opmaakster.

IKraut, o. (-es, -s; mrv. Krau’ter):

1) (pik.) kruid; (tnb.) moeskruid, bladgroente, (inz.) kool; (fig.) onkruid, (ook:) gebroed; (pha.) geneeskruid; roth ft! -: roode kool; saures -: zuurkool; Krauter suchen (Krauter sammeln): kruiden zoeken; Geduld ist ein heil-sames -: (spr.) geduld overwint alles, geduld is zulk eene schoone zaak; für den Tod kein - gewachsen ist: (spr.) voor den dood zijn geene kruiden gewassen ; unter einander wie - und Rüben: (spr.) verward door elkander; 2) (fam.) snaak, vent, chinees, ziel, snuiter, knul, apostel; 3) kruit, buskruit; - und Loth [tj: kruit en lood.

IKraut, in Sam. I -acker, m.: koolveld ; -artig, bv. n,: kruidgewasachtig, grasachtig; -bauer, m.: warmoezenier; -beet, o.: (tnb.) koolbed; -blatt, o.: koolblad; -ernte, vr.: inzameling van de te veld staande kool; -eisen, o.: Zie -mes-ser ; -feld, o.: koolveld; -fressend, bv. n.: gras-etend; -garten, m.: moestuin; -gart-ner, m.: warmoezenier;-hacke, vr.: 1) kool-hak, mes om de kool van den stronk af te snijden, 2) wiedmes voor den moestuin; -haupt, o.: geslotene kool, kroj> der sluit-kool; -hobel, m.: koolschaaf; -holder (-holunder), m.: lage vlier; -horn, o.: (jag.) kruithoorn, kruitflesch; -junker, m.: kale jonker, (fig.) domme plattelands-edelman; -kammer, vr.: (zeew.) kruitkamer; -kase, vr.: groene kaas, (verkeerdelijk:) Zwitser-sche kaas (die geraspt gegeten wordt); -kopf, m.: Zie -haupt; -land, o.: koolland, koolveld; -löffel, m.: (art. kruitlepel; -markt, vr.: groenmarkt; -messer, o.: koolmes (om kool te snijden), (ook:) koolschaaf (om kool zeer fijn te snijden): -pflanze, vr.: koolplant; -reich,

in drogerijën; voor kruiden;

Rrautkase; -kenner, m. (-kennérin, vr.): kruidkundige; -kenntniss [nis], vr.:

1) kruidkunde, 2) kennis van kruiden: -kisschen, o, (-kissen, o.): kruidenzakje, zakje (kussentje) gevuld met kruiden; -kunde, vr.: kruidkunde; -kundige, m.: kruidkundige; -kur, vr.: geneeswijze uitsluitend met middelen uit het plantenrijk, (fam.) kruidenkuur; -lehre, vr.: kruidkunde; -lese, vr.: (het) kruidenzoe-ken; -los, bv. n.: zonder geneeskruiden, zonder kruidgewas; -mann, m.: 1) kruidenzoeker, 2) groenman: -markt, m.:

1) markt van drogerijën, 2) groenmarkt; -mützchen, o. (-mütze, vr.): met geneeskruiden gevuld mutsje; -pflaster, o.: met kruiden vermengde of van kruiden bereide pleister; -reich, bv. n.: rijk aan geneeskruiden, z. n. o.: (het) plantenrijk; -sackchen, o.: Zie -kissen; -saft, kruidensap, sap van kruiden; -salat met toekruid geurig -salbe, vr.: kruidenzalf, met of van kruiden toebereide zalf; -sammeln, o.: (het) kruidenzoeken; -sammler, m.: kruidenzoeker ; -sammlung, vr.: verzameling gedroogde kruiden; -suchen, o.: (het) kruidenzoeken; -suppe. vr.: groentensoep; -tabak, m-: zinkingsnuif; -thee, m.: kruidenthee, aftreksel

m.: afkooksel van

Zie -pilaster; -weib, oi: Zie ----r,

-wein, m.: kruidenwijn; -werk, o.: 1) kruidenboek, 2) werk (boek) over kruidkunde,

3) kruidgewas, moeskruid; -wissenschaft, vr.: kruidkunde; -zeichnung, vr.: Zie -ab-druck; -zucker,

Krau’ter er, m. (-s; mrv. -): 1) krui-denkenner, kruidkundige, 2) kruidenzoeker ; Krau’terich, o. (-s): bladgroente (Zie Krant no. 1); krau’terig, bv. n.: begraasd, vol [kruidgewas; krau'tern, w.

o. h.: kruiden zoeken; krau’tig, bv. n.: blad-, gebladerd, bladerig: Kraut’lein, o. (-s; mrv. -): kruidje; Kraut’ler, m. (-s;

mrv. -): Zie Krautermann; Kraut'le-. (mrv. -nen): Zie Krauterfrau. Krawaïr, m. (-es, -s: mrv. -e): opschudding, rumoer, standje. Krawallen (krawalli’r

vr.:

op

mit

m,:

rin. vr

en [ie]), w. o. h.: samenrotten ; te hoop loopen; lawaai maken.

Kreatur’, yr.: schepsel, kreatuur.

Krebs, m. (-es; mrv. -e): (visch en str.) kreeit; (ook:) krabbe, krab; (ook:) schaaldier; (hik. en fig.) kanker; (pik.) bederf; (fig., in den boekhandel:) ter inzage gezonden boek dat terugkomt; (van een harnas:) borstplaat; den - leh-ren vorwarts gehen: (spr.) den moriaan schuren; I -artig, bv. n.: kreeftachtig, (hik.) kankerachtig; -auge, o.: kreefts-oog; -bach, m.: beek waarin kreeften of krabben leven; -blume, vr.: (pik,) kreefts-bloem; -brühe, vr.: kreeftensoep; -butter, vr.: kreeftenboter; -distel, m.: (pik.) ge-rneene distel; -fang, m.: kreeftenvangst; -fanger, m.: kreeftenvanger; -faule, vr.: (hik.) kanker, verkankering; -förmig, bv.

n.: kreeftvormig; -frassig, bv. n.: kankerachtig, verkankerend; -fresser, m.: (vog.) krabben-eter; -gang, m.: kreeftengang (den -gang genen: den kreeftengang gaan, achteruit gaan); -gangig, bv. n.: (fig.) achteruit gaande (-gangig werden: achteruit gaan; -gangig machen: doen achteruit gaan); -geschwür, o.: (hik.) kankerzweer; -hamen, m.: kreeften-net, net om kreeften te vangen; -krankheit, (hik.) kanker; -kraut, o.:, (pik.) kreeftsbloem; -kreis, m.: kreefts-keer-kring; -leuchten, o.: (het) kreeften vangen bij fakkellicht; -linie, vr.: (str.) kreeftskeerkring; -nase, vr.: (hik.) door kanker aangetaste neus, (fam.) rotte neus; -pas-tete, vr.: kreeften-pastei; -reuse, vr.; kreeftenfuik, fuik om kreeften te vangen; -schaden, m.: (hik.) kanker, wegkankering; -schale, vr.: kreeftschaal; -schere, vr.: kreeftsschaar, (pik.) water-aloë; -schüssel, vr.: (kkk.) schotel kreeft, kreeftgerecht; -spinne, vr.: (ins.) kreeft-spin, hooiwagen, (ook:) tarantula; -stein, m.: (gnk.) kreefts-oog;-suppe vr.: kreeftensoep ; -wasser, o.: water waarin kreeften of krabben leven; -weide, vr.: (pik) gemeene wilg ; -wurz, vr.: (pik.) adderkruid.

kreb sen, w. o. h.: kreeften vangen.

kreb’sicht, bv. n.: kreeftachtig.

Kredenz’, in Sam. I -schreiben, o. (-s ; mrv. -): (dipl.) geloofsbrieven (mrv.); -teller m.: schoteltje;-tisch, m.: schenktafel, buffet.

kreden’zen, w. b.: 1) voorproeven;

2) schenken, te drinken aanbieden.

Rreden zer, m. (-s; mrv. -): 1) voorproever; 2) schenker.

Kredit’, m. (-es, -s; mrv. -e): krediet; der offene -: het blanco krediet; Einem -cröffnen: iemand een krediet openen; -geben: krediet geven; I -brief, m.: (kph.) kredietbrief.

krediti’ren [tie], w. b.: crediteeren.

Kreditiv’, o. (-s; mrv. -e): (kph.) kredietbrief; (dipl.) geloofsbrieven (mrv.).

Kre’ditor, m. (-s; mrv. Kredito'ren): crediteur, schuldeischer.

Kreid, in Sam. I -schnur, vr.: loodlijn.

IKrei’de, vr.: krijt; spanische -: loodwit; rothe [tj -: roodkrijt; schwarze -s

zwartkrijt; auf die (fig.) op krediet, den borg, (tam.) op den kerfstok; doppelter - schreiben; (fig.) met dubbel krijt schrijven: bei Einem in die - gerathen [t]: (fig.) bij iemand in het krijt komen, iemand geld schuldig worden; bei Einem auf der - stehen: (fig.) bij iemand in het krijt staan, iemand geld schuldig zijn.

IKrei'de, in Sam. I -formation’, vr.: krijtformatie; -gebirge, o.: krijtgebergte; -graber, m.: krijtgraver; -grube, vr.: krijtput, krijtgroeve; -grund, m.: kalk-grond; -krankheit, vr.: (bij valken:) krijtziekte, krijtsteen; -mehl, o.: pijpaarde; -mergel, m.: krijtachtige mergel; -pulver, o.: pijp-aarde; -stift, m.: teeken-pen; -wasser, o.: krijtwater; -weiss, bv. n.: als krijt zoo wit, (fam.) zoo bleek als de geletterde dood, z. n. o.: loodwit; -zeichnung, vr.: zwartkrijt-teekening.

Ikreiden, in Sam. I -artig, bv. n.: krijtachtig, krijt; -orde, vr.: krijt-aarde. Zie overigens Kreide in Sam.

Ikreiden, w. b.: 1) met krijt merken;

2) met krijt schrijven, (fig. fam.) opkalken; 3) met krijt teekenen.

krei'dicht, bv. n.: krijtachtig, kalkachtig; krei'dig, bv. n.: krijthoudend, kalkhoudend; Kreid'ling, m. (-es,    -s;

mrv. -e): kropmensch, kretijn, (fig.) mismaakt schepseltje, (fam.) misbak.

Kreis, m. (-es; mrv. -e): kringr, ring, cirkel; (fig.) sfeer; (adm.) provincie, departement, district, arrondissement, kreis (*); I -abschied, m.: 1) sluiting van eene zitting der kreis-yergadering,

2) protocol (proces-verbaal) van het in de kreis-vergadering verhandelde; -ab-schnitt, m.: (wsk.) segment van een cirkel; -amt, o.: 1) baljuwschap, dros-saardschap, drost-ambt, 2) kreis-amt; -amtmann, m.:    1) baljuw, drossaard,

drost, 2) kreis-amtman; -anlage, vr.: kreis-belasting; -archiv, o.: kreis-archief; -ausschnitt, m.: (wsk.) sector; -ausschrei-bend, bv. n.: (hist.) vergadering-beleg-gend; -bahn, vr.; cirkelbaan, (str.) baan, (fig.) loopbaan; -beamte, m.: kreisamb-tenaar; -beitrag, m.: 1) provinciale bijdrage, 2) kreis-bijdrage, 3) contingent; -bewegung, vr.: rondgaande beweging, cirkel-beweging; -bogen, m.: cirkelboog ; -bote. m.: bode bij het kreisbestuur; -brier, m.: rondgaande brief, circulaire; -direktion, vr.: kreis-bestuur; -direktor, hoofd van het kreis-bestuur;-direkto-rium, o.: kreis-bestuur; -drehung, vr.: ronddraaiing; -eintheilung [tl, vr.: in-deeling in arrondissementen of districten (Zie Kreis); -flache, vr.: cir-kelvlak; -form, vr.: cirkelvorm; -för-mig, bv. n,: cirkelvormig; -förmigkeit, vr.: cirkelvormigheid; -fuge, vr.: (muz.) wisselzang, beurtzang; -gang, m.: cirkelgang, rondgang;, (van de jaargetijden:) wisseling; -gericht, o,:    1) arrondisse-

ments-rechtbank, 2) kreis-gerecht; -ge-sang, m.: rondzang, beurtzang; -haupt-

(*) Als het Duitsche gebieds-deelen betreft, doet men beter, het Duitsche woord „kreis” (zoowel in zijne samenstellingen als alleen) ook ,in het Hollandsen te gebruiken.

-schwunff

schijnbeeld,

kreischen, w. o. h.: (fam.) krijschen, schreeuwen; (van vet op het vuur:) snerken; vor Schrecken -: gillen van schrik; vor Freude -: het uitgillen van blijdschap.

Krei'sel, m. (-s; mrv. -): tol, drijftol; (vea.) draaiziekte; den - treiben: de tol voortzweepen, tollen; I -artig, bv. n.: tol-achtig ; -bohrer, m.: drilboor; -förinig, bv. n.: tolyormig; -peitsche, vr.: tolzweep; -spiel, o.: (het) tollen, (het) spelen met eene tol; -wind, m.: wervelwind.

krei'seln, w. o. h.: tollen, met eene tol spelen; (fig.) in de rondte draaien, ronddraaien (sich -, w. w.: in de rondte draaien, ronddraaien als eene tol).

krei'sen, w. o, h.: in eenen cirkel ronddraaien; (fig.) geregeld wederkeeren; (jag’.) om het spoor van het wild heen gaan; - um: om .... heen gaan. I - w. b.: (min.) fijnstampen, fijnstooten; sich -, w. w.: in de rondte gaan.

Kreiser, m.: (jag.) opjager van het wild.

kreis'sen, w. o. h.: (vlk.) in barensnood zijn, in den arbeid zijn; Kreis'serin, vr. (mrv. -nen): (vlk.] vrouw in den arbeid, vrouw in barensnood.

Kre'ke, vr.: wilde pruim; I Kre’ken-baum, m.: wilde pruimeboom.

Kre mor Tar”tari, m.: (pha.) gezuiverde wijnsteen, cremor tartari, (pop.) kremetart.

Krem'pe (Krem'pel), enz.: Zie Krampel, enz.

Krem'ser, m.: familie-wagen, groote char-a-bancs.

Kreng'el, m. (-s; mrv, -): Zie

Kringel.

Kreo'le, m. (-n; mrv. -): Creool; Kreo’lin, vr. (mrv. -nen): Creoolsche, Creool.

Kreosot', o. (-s): (schk.) creosoot. Krepi'iie, vr.: fijne franje, krepi'ren [ie], w. o. s.: (pop.) krepee-ren, sterven.

Krepp, m. (-es, -s; mrv. -e): krip;

I -eisen, o.: krul-ijzer, plooi-ijzer; -flor, krip; -macher, m. (-weber, m.): krip-wever.

Krep’pel, m. (-s; mrv. -): prouwel, opgerolde oblie.

kreppen, bv. n.: krippen, van krip. Kress, in Sam. I -salat, m.: kers (kors) als salade; -same, in.: kerszaad.

Kres'se, vr.: (pik.) kers, kors; (visch:) pos, post.

Kres’sen, m. (-s; mrv. -): (visch:) pos, post.

Kress'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Kresse.

Kre'ta, o. (-s): (adk.) Creta.

Kretlii unrt Ple'tlii: Jan Rap en

zijn maat,

Kretin’, m. (-s; mrv, -s): kropmensch, kretijn, (fig.) mismaakt schepseltje, (fam.) misbak.

iKreitz, o.

zum -e

ma-

van

uis-

mann, m.: prefect van politie; -hilfe (-hülfe), vr.: bijdrage (subsidie) van den kreis; -jagen, o.: (jag.) klopjacht, drijfjacht; -kontingent, o.: Zie -liilfe ; -lauf,

m.: rondgang, omloop, (rs.) zwenking; -linie, vr.: cirkellijn; -matrikel, vr.: kreis-register; -messung, vr.: cirkelmeting ; -miliz, vr.: (mil.) landweer (landstorm, zooveel als schutterij) van den kreis; -mühle, vr.: rosmolen; -oberste, m.: kolonel van de landweer van eenen kreis; -recess, m.: Zie -abscltied; -richter, m.:

1) lid der arrondissementsrechtbank, 2) lid van het kreis-gerecht; -ritt, m.: (rs.) zwenking; -rund, bv. n.: cirkelrond; -schattig, bv. n.: (adk.) omschaduwig (-schattige Yölker: den poolcirkel bewonende volkeren); -schluss, m.: kreis-besluit, kreis-verordening; -schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; -schule, vr.: arrondissements- (districts-, kreis-) school; -schwung, m.: 1) zwenking, zwenkende beweging, 2) ronddraaiing op één hiel: -sprung, m.:    (rs.) zwenkende sprong;

-stadt, vr.: arrondissements-hoofdplaats, kreis-hoofdplaats; -stand, m,: lid van eenen kreis; -steuer, vr.: kreis-belasting; -tag,

m.: 1) kreis-dag, 2) zitting van de provinciale staten; -tanz, m.: ronde-dans; -truppen, vr. mrv.: landweer-troepen van eenen kreis; -verfassung, vr.: grondwet van eenen kreis; -versammlung, vergadering der afgevaardigden van eenen kreis (Zie -tag:); -vierung, vr : quadratuur van den cirkel; -wahrsagerei’, vr.: waarzeggerij door rond te loopen in eenen cirkel; -weg,

m.: weg om ..., heen (den -weg gehen: rondom .... gaan); -wendung, vr.: Zie ; -zerrbild, o,: drogbeeld,

m.:

(-es; mrv. -e): (theo., kkl. en fig., ontl. en van dieren, muz.) kruis; (in ’t kaartspel:) klaveren; (str.) zuiderkruis ; geschobenes -: (wpk.) Sint-Andreas-kruis; ans - schlagen (heften): aan het kruis nagelen; am -e stehen: (kkl.) aan het kruis staan, (fig.) in het nauw zitten;

kriechen: berouw toonen, zich verootmoedigen, (fig. fam.) zoete broodjes bakken; ein - schlagen: (kkl.) het teeken des Kruises maken, (fam.) een kruis(je) maken; das - machen vor ....: .,.. schuwen als de pest; drei -e vor Einem chen: zich voor iemand vernederen; das -predigen: den (een] kruistocht prediken;

- nehmen: (hist.) het kruis aannemen, aan eenen kruistocht deelnemen; sein -auf sich nehmen: (fig.) zijn kruis dragen, zijn leed dragen; viel - haben: veel kruis hebben, veel verdriet hebben; über das -legen: kruiselings over elkander leggen; ins - legen (setzen); in het kruis leggen (zetten), in den vorm van een kruis plaatsen; ins - vieren: (zeew.) vierkant brassen en toppen; ins - segeln: (zeew.) laveeren; in die - und Quer: in de lengte en in de breedte, (fig.) in alle richtingen.

IKreuz, in Sam. I -abnahme (-abneh-mung), vr.: (theo. en schl.: de) afneming Christus van het kruis; -arm, m.: arm (dwarshout) van een kruis; -axt, vr.: (tim.) bijl met twee scherpe kanten ; -band, m.: (tim.) dwarsbalk, (ook:) dwarsklamp, kr hout, (hik.) kruisverband, (in het postwezen, om gedrukte dingen:) kruisband (un-ter -band: onder kruisband); -batterie', vr.: kruisvormige batterij; -baurn, m,: (als wegversperring:) molentje, tolhek, (pik.) ahornboom; -beere, vr.: kruisdoorn-bes, klapbes (getrocknete -beere: Avignonsche bes); -bein, o.: (ontl.) heiligbeen; -beinig, bv. n.: met de beenen over elkander geslagen; -berg, m.: (theo.) Kruisberg, Cal-

KREUZBILD*

varie-berg; -bild, o.: 1) kruisbeeld, crucifix, 2) schilderij voorstellende de kruisiging- van Christus; -binde, vr,: (hik.) kruisband; -blech, o,: dubbelblik; -blume, vr.: (pik.) kruisbloem; -bock, m.: zaagbok, zaagsteliing; -bogen, m.: (bwk.) kruisboog, -brav, bv. n.: door en door braaf;-bruder, m.: (hist.) kruisbroeder, kruisvaarder, (fig.) lotgenoot, lijdensbroeder, (iron.) kruier, sjouwer; -bube, m.: (spl.) klaveren boer; -dame, vr,: (spl.) klaveren vrouw; -dorn, m.: (pik.) kruisdoorn (-dornbeere, vr.: kruisdoorn-bes); -dukaten, m.: (mtw.) kruis-dukaat; -ente, vr.: langstaart (eene eend); -erfindung, vr.: (kkl.) kruisvinding; -erhöhung, vr.: (kkl.) kruisverheffing;

m.: kruiszeel, (rs.)’ (rs.) kruishalster;

m.:

m.:

hout; -kapriole, vr.: Zie -sj] che, vr.: kruiskerk; -klafter, vaam; -kloster, o.: kruisklo

m.:

kop, goed hoofd; -kouvert, o.: (om drukte stukken:) kruisband (unter -

ss, o.: winkelhaak; -naht, vr.: kruis-d; -nerv, m.: (ontl.) ruggemergszenuw; 'en, m.: Kruis-orde, (ridder-)orde van Kruis; -pfad, m.: kruispad; -pflanze, vr.: kruis-kruid; -pforte, vr.: (zeew,) spie-gelpoort; -predigt, vr.: preek ter aansporing tot eenen kruistocht; -punkt, m.: kruispunt; -riemen, m.: kruisriem; -ritter, m.: (hist.) kruisridder, kruisvaarder; -schiff, o.: (mar.) kruiser; -schmerz, m. (-schmer-zen, m. mrv.): pijn in de lendenen, pijn in het kruis; -schnabel, m.: (vog.) kruisbek; -schnitt, in.: (hik.) kruissnede; -schraffi-rung [ie], vr.: (grav.) kruisstrepen (mrv.); -schraube, vr.: (aan een geweer:) staart-schroef; -schwester, vr.: lotgenoot, zuster in het lijden; -segel, m.: (zeew.) bramzeil; -spinne, vr.: (ins.) kruisspin; -sprung, m.: bokkesprong, kromme sprong, (in ’t dansen:) kuitenflikker; -stab, m.: kruk;

110

zug, m.: omgang,

een

Sac

ver

-erhöhung, vr.: (kkl.) kruisverheffing; -fahne, vr.: 1) kruisvaan, vaandel met het kruis, 2) banier van het Kruis, banier van het Christendom; -fahrer m.: (mar.) kruiser, kaper, kaapvaarder, (hist.) kruisvaarder, kruisridder, kruisbroeder ; -fahrt, vr.: (mar. en hist.) kruistocht (-fahrtwoche, vr.: kkl.: kruisweek); -feuer, o.: (mil.) kruisvuur; -fidel, bv. n.: fideel, rond en hartelijk; -fiüchtig, bv. n.: het Kruis schuwend; -förmig, bv. n.: kruisvormig, kruis-;-fuchs,

m.: (drk.) vos met een kruis op den rug; -gang, m.: (bwk.) kruisvleugel, (kkl.) omgang, processie; -gasse, vr.: kruisstraat, dwarsstraat; -geflecht, o.: kruiswerk; -gericht, o.: (hist.) kruis-ordale; -gewebe o. (-gewirk, o.): gekeperde stof; -gewölbe

o.: kruisgewelf; -gurt, :    ’

oversingel; -halfter,

-hammer, m.: tegenhoudende hamer, -haspel, m.: (mnw.) windas, gangspil, (typ.) kruis (van den vorm); -herr, m.: (hist.) kruisridder, Maltezer ridder; -hieb,

1) kruisslag, 2) kruissnede; -holz, o.:

1) kruishout, dwarshout, dwarsbalk, dwars-klamp, 2) hout van het Heilige Kruis,

3) (zeew.) kruishout, 4) (pik.) aloë-hout, arendshout, paradijshout, 5) kruisdoorn-hout; -kapriole, vr.: Zie -sprung; -kir-j vr.: vierkant

........,    „.: kruisklooster (kloos

tergebouw in den vorm van een kruis); -kluft, vr.: (mnw.) kruis-tak; -knochen, (ontl.) heiligbeen; -knoten, m.:kruis-knoop, dubbele knoop; -könig, m.: (spl.) klaveren heer; -kopf, m.: (fam.) knappe goed hoofd; -kouvert, o.: (om ge-kou-

vert: onder kruisband); -kraut, o.: (pik.) kruiskruid; -lahm, bv. n.: lendenlam; -inass, o.: winkelhaak; -naht, vr.: kruisnaad; -nerv, m.: (ontl.) ruggemergszenuw; -orden, m.: Kruis-orde, (ridder-)orde van het

KRIECH.

-stange, vr.: dwarsstaaf, dwarshout; -steg,

m.: (typ.) formaathoutje; -stein, m.: kruissteen; -stenge, vr.: (zeew.) kruissteng; -stich, m.: (kim.) kruissteek; -stock, m.: dwarsspijl (van vensterramen); -strasse, vr.: kruisstraat, dwarsstraat; -tag, m.: (kkl.) kruisverheffingsdag; -tanne, vr.: (pik.) witte den; -thaler, m.: (mtw.) kruisdaalder ; -tragend, bv. n.: kruisdragend; -trager, m.: kruisdrager (ook fig.); -verband, o.: (hik.) kruisverband; -verhör, o.: (rcht.) kruisverhoor (ondervraging door den advocaat der tegenpartij); - weg, m.: kruisweg; -weise, bv. n,: kruiswijze, krui-seling (bw.: kruiselings, overdwars); -winde, vr.: windas, gangspil; -woche,vr.: (kkl.) kruisweek; -wohl, bw.: opperbest; -wurz, vr.: (pik.) kruiskruid, kruiswortel; -zeichen, o.: (kkl.) teeken des Kruises, (fam.) kruis(je), (muz.) kruis; -(hist. en mar.) kruistocht, (kkl.) processie.

Kreuz'chen, o. (-s; mrv. -): kruisje.

kreu'zen, w. b.: kruisen (i. a. b.); einander -: elkander kruisen, in tegenovergestelde richting elkander voorbij-

aan. I -, w. o. h. en s.: (op zee) kruisen, een en weer kruisen. I - (sich), w. w.:

1) (hist.) het kruis aannemen, aan eenen kruistocht deelnemen; 2) elkander kruisen (Zie 6 reg. vroeger); 3) Zie sich kreuzigen.

Kreu'zer, m. (-s; mrv. -): 1) (mar.) kruiser ; 2) (mtw.) kruitser (zestig - waren gulden); das ist keinen - werth [t]: dat is geen cent waard.

Kreu zes, in Sam. I -stamm, m,: kruishout, kruispaal, kruis; -tod, m.: kruisdood.

kreuzigen, w. b.: kruisigen; sein Fleisch -: (fig.) zijn vleesch dooden (sich -, w. w.: het teeken des Kruises maken, een kruislje] maken; 2. sich - und segnen: fam.: een gat in de lucht slaan, zeer verwonderd zijn).

Kreu’ziger, m. (-s; mrv. -): kruisiger.

liiTti zigiuig. vr.: kruisiging; (fig.) dooding (van het zondige vleesch).

Krib'hel, in Sam. I -kopf, m.: driftkop, heethoofd; -köpfig, bv. n.: kortaangebonden, opstuivend, opvliegend; -krank-heit, vr. (-sucht, vr.): kriebelziekte, Sint-Yitusdans.

kribbel», w. o. h.: 1) wemelen, krioelen, krielen; 2) kriebelen, jeuken ; w. b.: 1) kriebelen; 2) krauwen, krabben; w. onpers. h.: kriebelen: es kribbelt mich in der Nase: er kriebelt iets in mijnen neus.

Kribs’krabSj m.: ontuig, rommeltje, rommelzoodje; (fig.) bombast; (ook:) omhaal van woorden.

kriek: Zie krack.

Krick'el, in Sam. I -kopf, m.: (pop,) neet-oor, netekop, kribbekop.

Krickelei', vr.: kribbigheid, neteligheid; krick’eln, w. o. h.: 1) kribbig zijn, neet-oorig zijn, 2) vitten, de puntjes op de i’s zetten; Krick'ler, m.: Zie Krickel-kopf; krick’lich, bv. n.: 1) kribbig, neet-oorig, netelig, 2) vitterig, vittig (eine -e he : een netelig ding).

Krieb el, enz.: Zie Kribbel, enz.

Kriebs, m. (-es; mrv. -e): klokhuis.

Kriech, in Sam. I -bohne, vr.: (tnb.) stamboon ; -ente, vr.: (vog.) taling, kleine

eend

im -e

wapen-

d* -erbse, vr,: (tnb.) kruiperwt; -huhn, o.: (vog.) krielkip kleine kip; -loch, o.: sluiphol, (fig.) ellendig hol; -pnanze, vr.: kruipplant; -rankig, bv. n.: met over den grond kruipende ranken; -weide, vr.: (pik.) knotwilg.

Krieche, vr.: (tnb.) Zie Kriechling; (vog.) taling, kleine eend.

kriecb en, w. o. onr. s. en h. (kroch; gekroch'en): kruipen; auf allen Vieren -: op handen en voeten loopen; aus dem Eie -: uit het ei komen; vor Einem -: (lig.) voor iemand kruipen, de zolen van iemands schoenen likken; in das Gefangniss |nisl - müssen: in de gevangenis moeten kruipen (d. i. er zijnen intrek moeten nemen); der Regen kriecht in den Sand: de regen kruipt (d. i. dringt) in het zand; wo das Blut nicht hinlauft, kriecht es hin: (spr.) het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

kriech'enct, bv. n.: kruipend; (fig. fam.) kruiperig; ein -es Thier [T]: een kruipend dier.

ILriecli'er, m. (-s; mrv. -): (fig.) kruiper (den - machen: kruipen, kruiperig zijn); Kriecherei', vr.: (fig.) kruiperij; Kriech'erin, vr. (mrv. -nen): kruipster.

Rriech ling', m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) vroege pruim, kroosje (de boom en de vrucht).

IKrieg, m, (es, -s; mrv. -e): oorlog; (dk.) krijg; (fig.) strijd; (fam.) twist, ruzie; - führen mit: oorlog voeren tegen; mit - überziehen: 1) in eenen oorlog wikkelen, 2) beoorlogen, 3) tot een tooneel van den oorlog maken; sein (im -e begrilfen sein): in oorlog zijn; zum -e abrichten: geschikt maken voor (gehard maken tegen) de vermoeienissen van den oorlog.

Ikrieg-, in Sam. I -fertig, bv.n.: krijgs-vaardig, strijdvaardig; das -führen, o.: het oorlogvoeren, het oorlogen; -führend, bv. n.: oorlogvoerend; -gerüstet, bv. n.: toegerust ten strijd, strijdvaardig; -geübt, bv. n. (-gewohnt, bv. n.) in den strijd gehard, aan oorlogvoeren gewend; -lie-bend, bv. n.: oorlogzuchtig. Zie ook Kriegs.

krie'gen, w. o. h.: oorlogen, oorlog (krijg) voeren, in oorlog zijn; (lig.) twisten, strijden; w. b.: (fam.) krijgen (in handen krijgen, machtig worden, bekomen, ontvangen); krieg'end, bv. n.: oorlogvoerend, (fig.) twistend, strijdvoerend; Krieg'er, m. (-s; mrv. -): krijgsman, krijgsheld (-haft, bv. n.: krijgshaftig; -kaste, vr.: krijgszuchtige volksstam, fig.: krijgsmans-gilde; -massig, bv. n.: krijgsmansachtig; -stand,

m.: krijgsmansstand); Krieg erin, vr. (mrv. -nen): krijgsvrouw, krijgsheldin; krieg'e-risch, bv. n.: oorlogzuchtig, (fig.) strijdlustig, twistziek.

Kriegs, in Sam. I -adel, m.: krijgs-adel; -anführer, m.: legerhoofd; -ange-legenheit, vr.: krijgszaak; -artikel, m. tarv.: krijgs-artikelen; -aufruf, m.: oproeping ten strijde, wapenkreet; -bau-kunst, vr.: vestingbouwkunde; -baumeister, ni.: vestingbouwkundige, militaire ingenieur ; -beamte, m.: oorlogscommissaris, intendant van het leger; -bedarf, m.: krijgsbehoeften (mrv.), krijgsbenoodigd-heden (mrv.), ammunitie; -bediente, m.:

Zie -beamte; -bedienung, yr.: militaire betrekking; -bedürfnisse, vr. mry.: Zie -bedarf; -befehlshaber, in.: krijgsbevelhebber, legerhoofd, veldheer; -begeben-heit, vr.: militair voorval, wapenfeit; -behörde, vr.: departement van oorlog; -brauch, m.: krijgsgebruik; -bühne, vr.: oorlogs-tooneel; -dienst, m.: krijgsdienst (im -diensten sein: in dienst zijn, bij het leger dienen); -drangsal, o,: rampen (mrv.) van den oorlog; -drommete, vr.: krijgstrompet; -ehren, vr. mrv.: krijgs-eer (enk.); -eid, m.: militaire eed; -eifer, m.: militaire ijver, dienst-ijver; -erfahren, bv. n.: in het krijgsmansvak bekwaam; -erfahrenheit, vr. (-erfahrung, vr.): militaire bekwaamheid; -erklarung, vr.: oorlogs-verklaring; -eröffnung, vr.: 1) begin van den oorlog, ") opening van den veldtocht;-fach, o.:

1)    krijgsmansvak, (het) militaire vak,

2)    departement van oorlog; -fackel, vr.: oorlogs-fakkel; -fahrzeug, o.: oorlogsschip ; -fall, m.: casus belli, geval dat den oorlog onvermijdelijk maakt; -fernglas, o, (-fernrohr, o.): kijker (verrekijker, telescoop); -feuer, o. (-flamme, vr.): oorlogsvuur ; -flotte, vr.: oorlogsvloot; -fuhre, vr.: legerwagen; -fuss, m.: voet van oorlog (auf dem -fusse setzen: op voet van oorlog brengen);-gebrauch, m.: krijgsgebruik; -gedicht, o.: bardenzang, opwekking tot den strijd; -gefahr, vr.: 1) krijgsgevaar, gevaar in den oorlog, 2) gevaar voor oorlog ; -gefahrte, m.: krijgs-makker, broeder; -gefangen, bv. n.: krijgsgevangen (-gefangene, in.: krijgsgevangene); -gefangenschaft, vr.: krijgsgevangenschap (in -gefangenschaft sein: krijgsgevangen zijn); -geist, m.: militaire geest; -geleit, o.: gewapend geleide, militaire bedekking; -genosse, m.: krijgsmakker, wapenbroeder; -gepack, o.: oorlogs-bagage, legertros; -gerath [t], o. enk. (-gerathschaften l tl, vr. mrv.): oorlogs-tuig, oorlogs-gerei, legertros; -gericht, o.: krijgsraad ; -gesang,'

m.: krijgslied; -geschichte, vr.: 1) geschiedenis van den oorlog, 2) krijgskundige geschiedenis; -geschick, o.: oorlogskans, krijgsgeluk; -geschrei, o.: 1) krijgsgeschreeuw, 2) wapenkreet, 3) geschreeuw (geroep) om oorlog, 4) gerucht aangaande een ophanden zijnden oorlog; -geschwader, o.: (mar.) smaldeel (der vloot); -gesell, m.: Zie -genosse; -gesetz, o.: krijgs-wet, de krijgs-artikelen unrv.); -getöse, o. (-ge-tümmel, o.): krijgsrumoer, krijgsgewoel; -gewerbe, o.: wapenhandel, krijgsmansvak, (het) militaire vak; -gewühl, o.: krijgsgewoel ; -glück, o.: krijgsgeluk, oorlogskans; -gluth [t], m.: oorlogsvuur; -gott, m,: oorlogsgod (Mars); -göttin, vr.: krijgsgodin, godin van den oorlog (Bellona); -grund, m.: aanleiding tot (oorzaak van) den oorlog; -handel, m. mrv.: krijgszaken; -handwerk, o.: Zie -gewerbe; -haufen,

m.: legerbende, troep, korps, (lig.) bataljon; -hauptmann, m.: kapitein; -heer, o.; leger, krijgsleger, armee; -held, m.: krijgsheld; -heldin, vr.: krijgsheldin; -herold,

m.: leger-heraut; -hilfe, vr.: Zie -hiill*e; -hospital, o.: militair hospitaal; -hülfe, vr.:

1) hulptroepen (mrv.), 2) oorlogs-subsidie, oorlogsbijdrage in geld; -jahr, o.: oorlogsjaar; -kamerad, m.: krijgs-makker, wapenbroeder; -kammer, vr. (-kanzellei, -kanzlei,

m.:

ambtenaren); -noth |t], vr.: oorlogsramp, rampen (mrv.) van den oorlog; -oberste, m.: krijgs-overste, legerhoofd, bevelhebber; -operation’, vr.: krijgsverrichting; -ordnung, vr.:    militair    voorschrift; -pflicht, vr.:

1) (militaire) dienstplicht, 2) (militaire) dienstplichtigheid; -pfiichtig, bv.n.: dienstplichtig; -pflichtigkeit, vr.: dienstplichtigheid; -platz, vr.: 1) vesting, 2) garnizoensplaats; -posaune, vr.: krijgsbazuin, krijgstrompet; -punkt, m.: krijgs-artikel; -rath 111, m.: 1) krijgsraad, 2) militair gerechtshof, 3) lid van den krijgsraad of van het militair gerechtshof; -recht, o.:

vr.): departement van oorlog; -karte, vr.: oorlogskaart, kaart van het oorlogstooneel; -kasse, vr,: krijgskas, militaire kas; -kassier, m.: betaalmeester van het leger; -kette, vr.: militair cordon, gewapende afsluitings-linie; -kleid, o.: uniform, militaire kleeding; -knecht, m.: soldaat, krijgsknecht; -kommissar (-kommissarius), i oorlogs-commissaris, intendant van het leger; -kommissariat', o.: oorlogs-commis-sariaat, militair intendantschap; -kosten, vr, mrv.: oorlogskosten; -kunde, vr.: krijgskunde; -kundig, bv. n.: krijskundig (-kundige, m.: krijgskundige, tacticus); -kunst, vr.: krijgskunde, kunst om oorlog te voeren; -lager, o.: (mil,) kamp, legerkamp; -larm, m.: 1) krijgsgewoel, krijgsrumoer, 2) krijgs-alarm; -last, m.: oorlogslast; -laufte, vr. mrv.: 1) verloop van den oorlog, 2) oorlogs-tijd; -leben, o.: krijgsleven, soldatenleven; -leute, m. mrv.: krijgslieden; -lied, o.: krijgslied; -list, vr.: krijgslist; -liste, vr.: naamlijst (rol) der manschap; -losung, vr.: wachtwoord, paswoord, parool; -macht, vr.: 1)krijgsmacht, gewapende macht, 2) oorlogvoerende mogendheid; -manier, vr.: krijgsgebruik; -mann, m.: krijgsman, soldaat; -mann-schaft, vr.: (het) leger, (de) troepen; -mantel, m.: 1) veldmantel, 2) kapotjas; -minister, m.: minister van oorlog; -ministerialgebaude, o.: ministerie van oorlog (het gebouw); -ministerium, o.: ministerie van oorlog (de bureaux, de

1) oorlogsrecht, (fig.) recht van den sterkste, 2) krijgsrecht, (de) krijgs-arti-kelen, 3) militair gerechtshof, 4) krijgsraad' (-recht über Einen halten, -recht fiber Einen ergehen lassen: 1. iemand voor den krijgsraad brengen, 2. iemand volgens krijgsrecht veroordeelen); -regel, vr.: (militaire) dienstregel; -regierung, vr.: militair bestuur; -richter, m.: 1) auditeur militair, 2) lid van den krijgsraad; -ross, o.: cavalerie-paard, (dk.) strijdros ; -rotte, vr.: (mil.) detachement; -ruf, m.:

1)    wapenkreet, oproeping ten strijde,

2)    krijgsmansroep, krijgsroem; -ruhm, m,: krijgsroem; -rüstung, vr.: 1) wapenrusting,

2) toerusting ten oorlog, krijgstoerusting; -sache, vr.: krijgszaak ; -schaar [-schar], vr,: legerbende, legerschaar; -schaden,

m.: 1) oorlogs-schade, 2) oorlogsschatting; -schar, vr,: Zie -schaar; -schauplatz, rn.: oorlogs-tooneel; -schiff, o.: oorlogsschip (-schittvogel, m.: fregatvogel); -schuld, vr.: oorlogsschuld; -schule, vr.: militaire school, kadettenschool, militaire academie; -schüler, m,: kadet; -sekretar', m.: secre-taris-generaal bij het departement van oorlog; -sold, m.: soldij; -spiel, o.: spel (kansspel) van den oorlog-, (spl.) oorlog-spel, (fig.) wisseling: der kansen; -sprache, vr.: 1) krijgs-taal, krijgsmans-taal, 2) taal uit de kazerne; -staat, m.: 1) militaire mogendheid, 2) staat van beleg; -stand,

m.: 1) militaire stand, krijgsmansstand,

2) voet van oorlog (in -stand setzen: op voet van oorlog brengen); -steuer, vr.:

1) oorlogsbelasting, 2) oorlogsschatting; -strafe, vr.: militaire straf; -strasse, vr.: weg voor de troepen; -sturm, m.: storm (woede, verschrikking, ramp) van den oorlog; -system, o.: militair stelsel; -that, vr.: wapenfeit (-thaten, vr. mrv.: wapenfeiten, krijgsbedrijven); -tribun, m.: krijgs-tribuun; -übung, vr.: wapen-oefening, exercitie; -unkosten, vr. mrv.: oorlogskosten; -unruhen, vr. mrv.: 1) oorlogzuchtige woelingen, 2) beroeringen van den oorlog; -verpflegung, vr.: verzorging van dé troepen (-verpflegungsamt, o.: Zie -koinmissariat); -volk, o.: krijgsvolk (-völker, o. mrv.: troepen); -vorrath [t],

m.: ammunitie; -waffen, vr. mrv.: oorlogswapenen (mrv.), oörlogs-tuig (enk.); -wagen, m.: (mil.) bagage-wagen, (hist.) oor-logskar; -wesen, o.: krijgs-wezen; -wissenschaft, vr,: krijgskunde; -wissenschaft-lich, bv. n.: krijgskundig; -wuth [tl, vr.: oorlogswoede; -zahlamt, o.: militaire kas, krijgskas; -zahlmeister, m.: betaalmeester bij net leger; -zeit, vr.: oorlogs-tijd, tijd van oorlog; -zelt, vr.: legertent; -zeug, o,: oorlogs-tuig, grof geschut (-zeugarat, o,: bureau van wapening); -zögling, m.: (mil.) kadet; -zucht, vr,: krijgstucht; -zug,

m.: krijgstocht, veldtocht; -zwang, m.:

1)    krijgstucht, 2) militaire straf, dienststraf.

Kriek, in Sam. I -ente, vr.: Zie

Kriechente.

Kriek'e, vr.: Zie Kriechente.

Kriminal , bv, n.: crimineel, £traf-;

I -gericht, o.: crimineele kamer (van rechtbank of gerechtshof); -kodex, m.: wetboek van strafrecht; -rath jtl, m.: lid der crimineele kamer, rechter voor strafzaken; -sache, vr.: strafzaak.

Krlinm, vr.: (adk.) Crimea, de Krim.

krimp, in Sam. I -frei, bv. n.: krimp-vrij.

Krimpe, vr.: krimp; das Tuch ist nicht in die - gewesen: het laken is niet krimpvrij gemaakt, het laken is niet ge-decatiseerd.

Kriiiipelspiel. o.: (spl., het) kleuren (een spel, waarbij ieder speler slechts drie kaarten heeft).

krimpen, w. b.: krimpen, (laken:) decatiseeren (sich -, w. w.: krimpen).

Kring el, m. (-s; mrv. -): krakeling; (fig.) kring.

Kringen, m. (-s; mrv. -): lederen ringvormig kussentje (om vrachten op het hoofd te dragen).

Kri nitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.)wie-dewaal.

Krin’ne, yr.: sponning, inkeping, keep.

Kripp'chen, o. (-s; mrv. -): kribje.

Krip'pe, vr-: 1) krib, voederbak;

2)    kribwerk (langs rivier-oevers), beschoeiing van rijswerk.

IKrip'pen, in Sam. I -beissen, o.: (vea., het) kribbebijten; -beisser, m.: (vea.) krib-bebijter; -beissig, bv. n.: (vea.) kribbebij-

terig; -reiter, m.: kale jonker, klaplooper; -setzer, m. (-steiger, m.): Zie -beisser; -werk, o.: Zie Krippe, no. 2.

Ikrip'pen, w. b.: met rijswerk be-schoeien (rivier-oevers), van kribwerk voorzien; (sm.) ombuigen; w. o. h.: (vea.) kribbebijten.

Krip’per, m. (-s; mrv. -): (vog.) geelvink.

Kripps, m.: (fam.) Einen beim - neh-men | onr.]: iemand bij zijn kraag vatten.

Krise, vr.: (gnk. en fig.) crisis.

Kris pel, in Sam. I -holz, o.: (schoen-makers-)likhout.

krispeln, w. b.: 1) likken (gladmaken met het likhout); 2) de nerf (op het leder) brengen.

Kris pia, m. (-s): Krispijn.

Kristall', m. (-es, -s; mrv.-e): kristal; -e ansetzen (in -e anschiessen, zu -en an-schiessen): kristalliseeren; I -ahnlich, bv. n. (-artig, bv. n.): kristalachtig; -beschrei-bung, vr.: beschrijving van de kristallen; -dose, vr.: snuifdoos van kristal; -druse, vr.: groep kristallen; -fluss, m.: gekleurd kristal; -forin, m.: kristalvorm; -förmig, bv. n.: kristalvormig; -glas, o.: kristalglas, kristal; -heil, bv. n.: kristalhelder, der als kristal; -himmel, m.: kristalheldere (onbewolkte) hemel; -kapsel, vr.: (ontl.) kristallijnvliesje (van het oog); -kugel, vr.: glazen bol,, bol van kristal; -kunde, vr.: kristalkunde; -lehre, vr.: leer van de kristallen; -leuchter, m.: glazen (kristallen) kandelaar; -linse, vr. (-saft, m.): (ontl.) kristallijnvocht (van het oog); -salz, o.: steenzout, bergzout; -schneider, m.: graveur op kristal; -spiegel, m.: spiegel van kristal; -staar, m.: (hik.) witte ylek op het oogvlies; -stein, m.: doorschijnend kwarts; -waare, vr.: kristalwerk, kristal.

kristall’bar, bv. n.: kristalliseerbaar,

Ikristal'len, bv. n.: kristallen, van kristal ; I -zinn, o.: korrelig tin, tin in korrels.

Ikristallen; Zie kristallisiren, kristallinisch (kristallisch),

bv. n.: kristallijnen, kristallen; Kristalli-sation’, vr.: kristallisatie, kristalliseering, kristalvorming; kristallisi'ren [ie], w. o. h. en w. b. (en; sich -, w, w.): kristalliseeren; Kristallisi’rung [ie], vr.: kristalliseering.

Krite'rium, o. (-s; mrv. -rien): (red.) criterium.

Kritik’, vr. (mrv. Kri’tiken): kritiek, beoordeeling, recensie (unter aller -: beneden alle kritiek); Kritikas'ter, m. (-s;

y. -): hekelaar, vitzuchtig beoordeelaar; Kri'tiker, m. (-s; mrv. -): criticus, beoordeelaar, recensent; kri'tisch, bv. n.: l)be-oordeelend, kritisch, aan al de eischen toetsend, 2) kritiek, hachelijk, netelig, moeielijk, 3) kritiek, beslissend; kritisi’ren [ie], w. b.: 1) beoordeelen, recenseeren, 2) kritiseeren, hekelen, gispen, laken; Krittelei’, vr.: vitterij; krit’teln, w. o. h,: vitten (- über: vitten op: Kritt’ler, m. (-s; mrv. -): vitter, vitzuchtig beoordeelaar; kritt’lich, bv. n.: 1) vitterig, vitzuchtig, vit-achtig, 2) netelig, lastig, moeielijk.

Kritzelei’, vr.: 1) gekrabbel, gepen-kras, 2) krabbelschrift; krit’zelig, bv. n.: 1) krabbelig (- schreiben: krabbelschrift schrijven; eine -e Hand: krabbelschrift, keukenmeiden-schrift), 2) (van schrijfpen

zoo

hel

mr

nen:) spattend; krit'zeln, w.b.: bekrassen, volkrabbelen; w. o. h.: krabbelen, krabbelschrift schrijven, (van schrijfpennen:) spatten; Kritz'ler, m. (-s; mrv. -): papier-bekladder, krabbelschriftschrijver; Kritz'-lerin, vr. (mrv. -nen): papierbekladster, schrijfster van keukenmeiden-schrift; kritz’lig, bv. n.: Zie kritzelig.

Kroa te, m. (-n; mrv. -n): Croaat; Kroa'tien, o. (-s): (adk.) Croatië; Kroa’tin, vr. (mrv. -nen): Croatische; kroa'tisch, bv. n.: Croatisch.

Kröbs, m. (-es; mrv. -e): (van appels, enz.:) klokhuis.

kroch; Zie kriechen.

Krokodil!', m. en o. (-es,-s; mrv.-e): (drk.) krokodil; das amerikanische -: de kaaiman, de alligator; I -ahnlich, bv. n. (-artig, bv. n.): krokodilachtig; -eier, o. mrv.: krodillen-eieren; -thranen, vr. mrv.: krokodillen-tranen.

Kroll, in Sam. I -blume plant;-erbsen, vr. mrv.: met boter en pieterselie; - haar, o.: krulhaar; -hecht, m.: (kkk.) snoek die op tafel komt cirkelvormig, met den staart in den bek gestoken.

krollen, w. o. h.: 1) korren (zooals de korhaan doet); 2) in heet water krimpen; (van hazen:) krullen; w. b.: broeien in heet water.

krol'zen, w. o. en b.: Zie krollen.

Kron, in Sam. I -amt, o.: ambt (bediening, post) der Kroon, (hist.) prefectuur der Kroon (in Polen); -anwalt, m.: procu-reur-generaal (in Engeland); -armee, vr.: leger van de Kroon; -artig, bv. n.: kroon-achtig; -bauer. m.: boer van de Kroon; -beamte. m. (-bediente, m.): ambtenaar (dienaar) der Kroon; -beere, vr.: blauwbes; -behörde, vr.: administratie van de Kroon; -bewerber, m.: kroon-pretendent; -blatt, o.: (pik.) kroonblad ; -blume, vr.: (pik.) kievits-ei; -bohrer, m.: kroonboor; -bolzen, m.: pijl met kroonvormige punt; -domane, kroondomein; -einkünfte, vr. mrv.: inkomsten der Kroon; -erbe, erfgenaam van de Kroon; -erbin, vr.: erfgename van de Kroon; -feldherr, m.: kroonveldheer, opperveldheer, veldmaarschalk; -fleisch, o.: middelrifsvleesch (van slachtvee); -förmig, bv. n.: kroonvormig; -fortsatz, m.: verlenging (uitwas) van het yoorhoofdsbeen; -gehörn, o.: (van herten:) kroongewei; -gericht, o.: Zie -bekorde; -gesims, o.: kroonlijst, kornis; -glas, o.: kroonglas; -grossmarschall, m.: grootmaar-schalk der kroon; -gut, o.: kroongoed, kroondomein; -hirsch, m.: hert met een kroongewei; -hüter, m.: bewaarder van de Kroon; -lenen, o.: kroonleen, leengoed van de Kroon; -leuchter, m.: lichtkroon; -marschall, m.: veldmaarschalk; -naht, vr.: (ontl.) kroonnaad; -papier, o.: kroonpapier; -plinz, m.: kroonprins; -prinzessin, kroonprinses; -prinzlich, bv. n.: 1) k prinselijk, 2) kroonprinsachtig; -rad, o.: kroonrad, kamrad; -rasch, m.: fijne En-gelsche serge; -rauber, m.: overweldiger van den troon, usurpator; -schatz, m. : thesaurie der Kroon, -schatzmeister, thesaurier der Kroon; -steuer, m.: kroon-belasting (aan eenen vorst op te brengen bij zijne troonsbeklimming); -thaler, m.; (mtw.) kroondaalder, kroon; -taube, vr.:

vr.: asperge-(kkk.) doperwten

m.:

vr.: roon-

m.:

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

29

b 14! p IfPlïHi    i Wri i    |ï

fr ïKbiKi aiir ïtimS'

si    • sy:=f,* Pi*%ïu:iAs%K pp ?-*

is flVbirtti# iinUfii! Hlipï I! Kril-ÜIPIKylI5f:Si ï% 'ï IflSrl!f*t«sB    f rlïllfi il | Si3|Ii!3fli!iWtf£i tS

i mmm} im firn t mm v $ iniifiiiriJiiiiiiii# m

krop'ficlit, bv. n.:    1

2) kliervormig; I krop'fig, klierachtig, met klieren

1) wen-achtig ; bv. n.: (hik,) behept; (van , in den groei enz.:) omgebogen,

o.: dwars-

gat; -mittel, o.: middel tegen Mieren; -röhre, vr.: keelgat; -taube, vr.: (vog.) kropduif, kropper; -vogel, m.: (vog.) roerdomp; -wurz, vr.: (pik,) klierkruid, (ook:) kliskruid.

kröp'fen, w. b.: 1) (ijzer:) ombuigen, krombuigen; 2) (ganzen:) vetmesten; 3) (fig.) volproppen met eten; sich -, w. ¥.: zich zatvreten.

Krop’fer, m. (-s; mrv. -): 1) krop-duif, kropper; 2) gulzige vreter, vraat, veelvraat.

boomen, enz.:) dwergachtig belemmerd; (van ijzer, kromgebogen.

Rröp'fimg, vr.: (van ijzer:) ombuiging, krombuiging; (van ganzen:) vetmesting ; (fig.) volpropping met eten, (ook: het) zich zatvreten.

Krös, o. (-es; mrv. -e): 1) (kkk.) kalfszwezerik; 2) (bij slachters:) omloop, scheel, fraas.

IKrös’cliem, o. (-s; mrv. -): klontertje.

IkriVschen, w. b.: in boter (of in vet) bakken; w. o. h.: (kkk.) snerken.

Krö se, vr. (Krö’sel, m.): gergel-ijzer, gergelmes; I krö’sen (krö'seln), w. b.: gergelen.

Krö'te, vr.: (drk.) padde; (fig.) venijnig schepsel; (vea.) kwaadaardig gezwel; ein Paar -n in der Tasche haben: (fam.) er goed bij kunnen, geld hebben.

Krö’ten, in Sam. I -auge, o.: 1) pad-den-oog. oog eener padde, 2) paddensteen, 3) (pik.) vergeetmenietje ; -balsam,

m.: (pik.) watermunt; -binse, vr.: (pik.) paddengras, greppelgras; -blatt, o.: (pik.) groot hoefblad; -fisch, m.: zeepadde; -flachs, m.: (pik.) vlaskruid; -gift, o.: padden-venijn; -kraut, o.: (pik.) glidkruid ; -loch, o.: paddengat, paddennest, (fig.) stinkgat, stinkhol; -stein, m.: paddensteen; -teich, m.: Zie -locli.

Krötig; (krö’tisch), bv. n.: van eene padde; (fig.) venijnig; (ook:) koppig, eigenzinnig.

Kru’cilix, o. (-es; mrv. -e): crucifix, kruisbeeldje.

Krückclien, o. (-s: mry. -): krukje.

Kriicke, vr.: 1) kruk; (fig.) rakel-ijzer, roerstok, roer-tang; (van zeissens, enz.:) steel, handvatsel; an -n gehen: op krukken loopen; 2) (tim.) roffelschaaf;

3) (sm.) looper, keizer (om sloten open te steken); 4) (aan eene viool:) snaar-schroef.

Ikrück’en, w. b.: oprakelen (met het rakel-ijzer); omroeren (met den roerstok); w. o. h.: op krukken loopen.

IKrück’en, in Sam. I -blatt, hout eener kruk; -förmig, bv. n.: kruk-vormig; -ganger, m.: iemand die op krukken loopt; -kreuz, o.: (wpk.) galg-houtvormig-kruis; -stiel, m.: steel (handvatsel) van een rakel-ijzer; -stock, m.: kruk.

Krug, m. (-es,    -s; mrv. Krü'ge):

1) kruik; der - geht so lange zu Wasser, bis er bricht (of: bis er den Henkel verliert): (spr.) het kruikje gaat zoolang te water, tot het breekt; 2) kroeg; i -bier, o.: kruikenbier, bier op de kruik;-bürste, vr.: kannenwasscher, rattestaart (voor-

voor

een

bouw;) kromhout (-holzbaum, m.: berg-den, wilde pijnboom; -holzöl, o.: olie uit hout van den berg-den); -horn, o.: (fig.) dier met kromme horens, (muz.) kromme hoorn, schalmei, (in orgels:) trompet-re-gister, bazuin; -hörnig, bv. n.: met kromme horens; -kiefer, m.: (eene soort van) karpervisch; -linig, bv. n.: kromlijnig; -linigkeit, vr.: kromlijnigheid; -maulig, bv. n-: scheef van mond, met een scheeven mond; -nasig, bv. n.: krom van neus, met een gebogen neus; -schenkelig, bv. n.: krom van beenen; -schnabel, m.: (vog.) kromsnavel; -schnabelig, bv. n.: krom van bek, met een krommen snavel; -schnab-ler, m.: (vog.) kromsnavel, vogel met een krommen bek; -schulterig, bv. n.: hoog van rug, hoog in de schouders, met een hoogen schouder; -stab, m.: herdersstaf, (kkl.) bisschopsstaf; -stroh, o.: stal-stroo; -zange, vr.: kromme tang; -zapfen, kruk, kromme tap; -zirkel, m.: kromme passer.

■werp om kruiken en flesschen schoon te maken) * -gerechtigkeit, vr.: vergunning (recht, bevoegdheid) om eene kroeg te houden; -reif, m.: achterplaat aan een slot, slotplaat,

Kriig chen (Krii'gelchen), o. (-s; mrv. -): kruikje.

Krü’ger, m. (-s; mrv. -): kroeghou-det; Krü’gerin, vr. (mrv. -nen): kroeghoudster.

Krüg;’lein, o. (-s; mrv. -): kruikje; es ist kein - es findet sein Deckelein: (spr.) er is geen pot zoo krom of er past een deksel op.

BLru'ke, vr.: kruik; eine putzige een rare snaak, een lollige snuiter.

K.rull, in Sam. I -erbsen, vr. mrv.: (kkk.) doperwten met boter en pieterselie; -farn, m.: (pik.) Venushaar; -haar, o.: 1) krulhaar, 2) paardenhaar voor matrassen; -zange, vr.: krulijzer, friseer-ijzer.

Krul'le, vr.: krullende haarlok, krul.

krullen (krullen), w. b.: 1) doe krullen; (haar:) friseeren, op de krul zetten; 2) (erwten:) doppen, uit den dop doen; 3) kreukelen, verfrommelen.

Krüm'clien, o. (-s; mrv. -): kruimeltje; Kru'me, vr.: 1) kruim; 2) kruimel; (fig. fam.) kruimeltje, sikkepitje;

3) (pik.) spruitje, uitspruitseltje; Krü-mel, vr.: Zie Itriime no. 2; Krü'mel-chen, o. (-s; mrv. -); kruimeltje; krü'-melig, bv. n,: kruimelig, kruimelend; krü’meln, w. o. h. en w. b. (en w. w. sich -): kruimelen; kru'men, w. o. h.:

1) (van zaaisel:) opkomen, uit den grond komen, uitspruiten; 2) w. o. h. en w. b. (en w. w. sich -): kruimen, kruimelen; kru'mig, bv. n.: kruimig.

Ikrumni, bv. n. en bw.: krom; -schliessen: kromsluiten (eene straf gevangenen); - liegen: (fig. fam.): krom liggen, gebrek lijden, allerlei ontbering lijden; Einen - ansehen: iem. schuins aankijken, (fig.) iemand met scheele oogen aanzien; sich - lachen: (fam.) zich bult lachen; Einen - und lahm schlagen: iemand bont en blauw slaan; - werden: krom worden, (van timmerhout:) kromtrekken; - machën: krom maken, krombuigen, (fig.) verdraaien; ein -es Maul machen: een scheef gezicht trekken; -e Finger machen: (fig.) zijne handen niet thuis kunnen houden, kromme vingers hebben, diefachtig zijn, een dief worden; -e Wege: verkeerde wegen.

Ikrnmm, in Sam. I -astig, bv. n.: met kromme takken, (van hout:) vol kwasten; -bein, o.: krombeen ; -beinig, bv. n.: krom van beenen, met kromme beenen; -buckel, m.: bult, bochel, gebochelde, bultenaar; -buckelig, bv. n.: gebocheld; -darm, m.: (ontl.) kromme darm (-darmgicht, vr.: gnk.: besloten koliek); -fuss, m.: horrelvoet, (fig. fam.) krompoot; -füssig, bv. n.: met horrelvoeten, krom van voeten; -gangig, bv. n.: kronkelend; -gehörnt bv. n.: met kromme horens; -geschnabelt, bv. n.: krom van bek, met een krommen bek; -hals,

m.: kromhals, gebogen hals. (fig.) scheef-nek, (pik.) wilde ossetong; -halsig, bv. n.: krom van hals, (fig.) met een scheeven nek; -holz, o.; kromhout, (in scheeps

m.:

Kriimine, vr.: 1) kromte, kromheid;

2) kromte, kromming, bocht, elleboog, kronkeling; 3) (fig.) slingerpad, kronkelweg, draaierij; krüm’men, w b.: krombuigen, (fig.) kleinmaken, gedwee maken, (fig., het recht:) verdraaien, verwringen (sich - w. w.: zich krommen, zich buigen, bukken); Krüm'mung, vr.: Zie Krtimme.

Kriim’pel, vr.: kreukel, verkeerde vouw, valsche plooi; krüm’pelig, bv. n.: kreukelig, gekreukeld; -krüm’peln, w. b.: verkeerde vouwen (valsche plooien) leggen in, (fig.) kreukelen, verfomfooien; krum'pen (krüm’pen): Zie krimpen.

Krii'nitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.) kromsnavel.

Krupp, Fm.: (gnk.) kroep; I -hahn, m.: krielhaan ; -kraus, bv. n.: (van ijzer:) half-duims.

Krup'pe, vr.: hardkop (zekere visch).

Krüp'pel, m. (-s; mrv. -): 1) misvormde, wanstaltige, (fam.) misbak,

2) verminkte, gebrekkelijke; zum - werden: gebrekkelijk worden; zum - machen: verminken; zum - schlagen: (fam.) half lam slaan; I -baum, m.: in zijnen groei belemmerde boom; -busch, m.: kreupelhout; -haft, bv. n.: gebrekkelijk, gebrekkig; -haftigkeit, yr : gebrekkelijkheid, gebrekkigheid.

Krüppelei', vr.: tobberij, gesukkel, getob; krüp'pelig, bv. n.: gebrekkelijk, gebrekkig, (van boomen:) klein-gehouden, in den groei belemmerd.

kruppiscli (kruppsch), bv. n.: van Krupp; -e Kanonen; kanonnen uit de fabriek van Krupp te Essen.

Krusa de, vr.: (mtw.) crusado.

Krusi-UIusi, m.: 1) huzaren-salade;

2) (fam.) poespas.

krus pelu. w. o. h.: Zie knarpeln.

krus'pig;, bv. n.: kroezig, kroes.

Krüst'clien, o. (-s; mrv. -): korstje; Krus'te vr.: korst; krus’tenartig, bv. n.: korstachtig (-e Thiere [T): schaaldieren); krus’tig, bv. n.: korstig.

Kruziiix', o.: (kkl.) crusifix.

Kryp’ta (of: Kryp'te), vr.: (kkl.) onder-aardsche kerk.

Kryptoisamie, vr.: (pik.) geslachte-loosheid; -ga'misch, bv. n.: (pik.) geslach-

heimschrift, 2) kunst om in geheimschrift te schrijven; -gra’phisch, by. n,: in (van, met, over) geheimschrift.

Krystall', enz.: Zie Kristall, enz.

Kubebe, vr.: (pik.) cubebe, staart-peper.

Kube'ben, in Sam. I -baum, m.: staaf tpeperboom; -pfetfer, m.: staart-peper.

Ku'bel, vr.: 1) kinnebak (yan een varken); 2) plokje huizen.

Kübel, m. (-s; mry. -): kuip, bak, tobbe; (rnnw.) ton; (tnb.) broeikast; I -harz, o.: geel hars; -talg, m.: Russische talk in kuipjes.

Kii'belchen, o. (-s; mrv. -): kuipje.

Kubik', bv. n.: kubiek, teerlingvormig; I -fuss, m.: kubieke voet; -wurzel, vr.: kubiekwortel; -zahl, vr.: kubiek getal.

kuM'ren [ie], w. b.: cubeeren (1. den juisten kubiek-inhoud berekenen; 2. tot de derde macht verheffen); Kubi'rung [ie], vr.: 1) berekening van den kubiek-inhoud, 2) verheffing tot de derde macht; ku'bisch, bv. n.: kubiek, teerlingvormig-

Küb'ler, m. (-s; mrv.-): kuiper

m.:

ju. :

voor

klein vaatwerk (b.v.: tobben, emmers, maten, enz.).

Ku bus, m. (-; mrv. Ku’bi): cubus, teerling.

Kü’clie, vr.: keuken (1. plaats waar eten gekookt wordt; 2. verscheidenheid van toebereide spijzen); (fig.) kookkunst; die - verstehen: goed kunnen koken; die - besorgen: voor het eten zorgen, voor de toebereiding van de spijzen zorgen; eine sehr gute - führen: er eene zeer goede keuken op nahouden; kalte -: koude keuken, koude tafel, uit koude gerechten bestaande maaltijd; es raucht in der-: (fig.) het rookt in de keuken (d. i. de vrouw des huizes kapittelt haar keukenperso-neel); Einen in die rechte - weisen: (fig.) iemand op den goeden weg brengen ; des Teufels -: (iron.) de hel; in des Teufel kommen: (spr.) in een misselijk parket komen, leelijk in het nauw komen.

Küeliel, in Sam. I -speise,vr.: 1) gekookt eten; 2) eten dat op het vuur klaargemaakt moet worden.

Kü'clielclien, o. (-s; mrv. -): 1) keukentje; 2) koekje,

kü’clieln, w, o. h.: 1) (fam.) kokkerellen; 2) in de keuken huizen; (iron.) op visite gaan of zijn bij juffrouw de meid.

Ku'clien, m. (-s; mrv. -): 1) koek;

2) taart; I -backer, m.: koekbakker; -bac-kerei', vr.: koekbakkerij; -brett, o.: kneed-plank, rolplank (om het deeg uit te rollen); -eisen, o.: wafel-ijzer; -form, m.: 1) koek-vorm, 2) taartvorm; -förmig, bv. n.: 1) koekvormig, 2) taartvormig; -frau, vr.: koekvrouw, koekjesvrouw; -korb, m.: koekmand; -radchen, o.: reepensnijder (een radvormig werktuigje om deeg aan reepen te snijden); -schieber, m.: koekbak-kers-schietschop, ovenschieter; -teig, m.: koekdeeg.

Kü'clien, in Sam. I -amt, o.: 1) keu-ken-administratie, 2) betrekking (postje) in de keuken; -arbeit, vr.: keukenwerk ; -bediente, m.: keukenknecht, keukenbe-diende (sammtliche -bedienten: het gan-sche keuken-personeel); -brett, o.: keu-kenplank; -dienst, m.: keukendienst; -feuer, o.: keukenvuur; -garten, in.: moestuin; -gartner, m.: warmoezenier; -gerath [t], o. (-gerathsehaften [t], vr. mrv.; -ge-schirr, o.): keukengereedschap, keukengerei; -gesinde, o.: keukenvolkje, keuken-personeel; -gewachs, o.: keukengroente; -hader, m.: Zie -lappen; -handtuch, o.: keuken-handdoek; -herd, m.: keukenhaard; -holz, o.: keukenhout, brandhout voor de keuken; -junge, m.: 1) keukenjongen,

2) koks-jongen; -kammer, vr.: provisiekamer ;-knabe, m.: keukenjongen; -knecht,

m.: keukenknecht; -kraut, o.: keukengroente, moesgroente, bladgroente; -lappen, m.: keukendoek, vaatdoek; -latein, o.: potjes-Latijn; -licht, o.: keukenkaars; -löffel, m.: 1) keukeniepel, 2) pollepel; -lumpen, m.: Zie -lappen; -madchen, o. (-magd, vr.): keukenmeid; -massig, bv. n.: keukeriachtig (-massiges Latein: potjes-Latijn); -meister m.: 1) keukenmeester,

2) bovenkok, eerste kok; -messer, o.: keukenmes ; -rnichel, m.: 1) eierkoek, 2) keukenpiet, pottenkijker, Janhen; -muschel, vr.: kookmossel; -nascher, m.: kok (keukenmeid) die de lekkerste brokjes zelf opeet; -obst, o.: stoof-appelen (mrv.) en stoof-peren (mrv.); -personal, m.: Zie -geminde ; -pflanze, vr.: Zie -kraut; -rechnung, vr.: keuken-rekening; -rost,

1) rooster van een kookfornuis,

2) braadrooster; -sache, yr.: keukenzaak ; -salz, o.: keukenzout; -schelle, vr.: (pik.) anemone. windbloem; -schlüssel, sleutel van de keuken; -schrank, m.: keukenkast (1. provisiekast, etenskast; 2)pot-tenkast); -schreiber, m.: keukenschrijver; -schürze, vr.: keukensloofje; -schwalbe. vr.: (vog.) boerenzwaluw; -sieb, m.: kea-kenzeef; -sprache, vr.: keukentaal; -stube. vr.: keukenvertrek; -stück, o.: schilderij die een keuken-tafereel voorstelt; -thüre, vr.: keukendeur; -tisch, m.: 1) keukentafel, 2) keuken-rechtbank, aanrechtbank; -verschlag, m.: (op schepen:) kombuis; -wagen, m.: bagagewagen voor het kook-gereedschap; -zettel, m.: 1) spijskaart, lijst der te bekomen spijzen, 2) tafel-menu, lijstje der gerechten ; -zeug, o.: keuken-goed (1. keukenlinnen; 2. Zie -geratli); -zucker, m.: bruine suiker.

Kücli’lein, o. (-s; mrv, -): 1) kuikentje; 2) koekje, taartje; 3) keukentje.

Kücli'ler, m.: koekenbakker; IKüch-lerin, vr.: koekenbakster, (ook:) koekenbakkersvrouw.

Kuck’uck, m.: (-s; mrv. -e): (vog.) koekoek; (fig. fam.) drommel: (pik.) ossetong; hol’s der -: dat mocht de koekoek!, dat mocht de drommel!; der - ruft seinen eigenen Ramen aus: (spr.) hij kan zijn (zij kan haar) eigen leed niet zwijgen, zij (hij) verraadt zich zelve(n).

Kuck ucks, in Sam. I -blume, vr.: koekoeksbloem; -brod, o. (-klee, m., -kohl,

m.): koekoeksbrood, koekoeksklaver, klaverzuring; -speichel, m,: koekoeksspeeksel, kikkerspog.lente-schuim op sommige planten; -uhr, vr,: koekoek (huisklok die het geluid van den koekoek nabootst).

Ku’der, m. (-s; mrv. -): (jag.) wilde kater; ku’dern, w. o. h.: Zie krollen.

sen: zi hoofd I -absc

ballotage, (het) stemmen met een balletje; -mass, o.: Zie -lelire; -massliebe, vr.: (pik.) boterbloempje; -messer, m.: spherometer; -messkunst, vr.: spherome-trie; -narzisse, vr.: kogelnarcis; -pflaster, o.: kogel-omkleedsel ; -probe, vr.: Zie -lehre; -recke, vr.: (mar.) kogelbak; -regen, m.: (dk.) kogelregen, hagelbui van kogels; -rund, bv. n.: kogelrond, bolrond; -runde, vr.: kogelrondheid, bolrondheid; -sack, m.: biljartzak; -schnapper, m.: slinger (om steenen te

-wagen, m.: vr.:

-winkel,

-zange, vr. (-zieher, in.): (mil. en art.) krasser, kogeltrekker, (hik.) kogeltrekker, kogeltang; -zirkel, m.: (wsk,) kegelsnede.

Kii’gelchen, o. (-s; mrv. -): kogeltje, bolletje; (fig.) klontertje; (ook:) blaasje; (ook:) kraaltje.

hu’gelieht (ku ^elig), bv. n.: kogelvormig, balvormig, bolvormig, bolrond.

ku geln, w. o. s.: 1) rollen (als een bal); 2) ballen, zich balvormig samenpakken; w. o. h.: 1) kogelen, met een bal rollen; 2) kolven; 3) kegelen; 4) fiber Einen -: over iem. balloteeren, over de toelating van iem. stemmen bii ballotage:

Kuf'clien (Küf clien), o. (-s; mrv. -): kuipje.

Kufe, vr.: kuip; (tech.) trog¹, tobbe, balie; (aan sleden:) zijstuk.

Kufen, in Sam. I -bier, o.: belegen bier, oud bier.

Kii'fer, m. (-s; mrv. -): 1) kuiper;

2) kelderknecht; I -arbeit, vr.: kuipers-werk; -handwerk, o,: kuipers-ambacht; -knecht, m.: kuipersknecht; -lohn, m. en o.: kuiploon.

Küferei', vr.: 1) kuiperij, kuipersvak, kuipers-ambacht; 2) kuiperswinkel.

Kuif, vr.: (zeew.) kof; I -schiff, o.: kofschip, kof.

Kuf'fer, m. (-s; mrv. -): Zie Koffer.

ltu'flscli, bv. n.: die -e Schrift: het Cofische letterschrift.

KüfTein, o. (-s; mrv. -): (vest.) gat van 18 a 20 voet diepte in het midden eener gracht.

Ku gel, vr.: 1) kogel; 2) bal; (fig.) balletje, kleine bal, (inz.) ballotteerbal-letje; 3) bol, rond'voorwerp, (inz.) hemelbol ; 4) kegel; 5) (ontl.) gewrichtsknokkel; die - eines Beines einrenken: (hik.) een ontwricht been (d. i. een der beenderen, hetwelk ontwricht is) weder in het lid zetten; Einen auf -n herausfordern:iemand uitdagen op het pistool; -n mit einander wechseln: kogels (schoten) met elkander wisselen; sich oder Einem eine - durch den Kopf jagen, oder vor den Kopf schies-;ich of iemand een kpgel door het jagen of voor den kop schieten; hnitt, m.: (wsk.) kegelsnede; -arm-brust, vr: slinger (om steenen te werpen); -artig, bv. n.: kogelvormig, bolvormig; -back, o.: (mar.) kogelbak; -bahn, vr.:

1)    kegelbaan, 2) kaatsbaan, 3) kolfbaan, maliebaan, 4) (str., wsk. en art.) baan; -becher, m.: bolvormige beker; -binse, vr.: riet met gelidknobbels; -blume, vr.: boterbloempje; -büchse, vr.: geweer (buks) met getrokken loop; -dicke, vr.: maat (kaliber) van den kogel; -distel, vr.: (pik.) kogel-distel; -dreieck, o.: (wsk.) klootsche driehoek (-dreieckslehre, vr.: klootsche-driehoeks-meting); -fang, m.: bekerspel; -fest, bv.

n.: kogelvrij, (fig.) onkwetsbaar; -fisch, m.: kogelvisch; -flache, vr.: kegelvlak; -flasche, vr.: kogelflesch, buikflesch, flesch metbol-vormigen buik; -form, vr.: 1) bolvormig-heid, bolronde gedaante, 2) kogelvorm, kogelgieters-vorm, 3) (bwk.) koepelvorm; -förmig, bv. n.: 1) bolvormig, kogelvormig, bolrond, 2) (bwk.) koepelvormig; -förmig-keit, vr.: bolvormigheid, bolrondheid, -frei, bv. n.: Zie -fest; -futter, o.: kogel-omkleedsel; -gerade, bv. n.: op één wijdte geboord; -gestalt, vr.: Zie -form no. 1; -gewölbe, o.: welfdak, koepeldak;-giesser, m : 1) kogelgieter, 2) kogelgieters-vorm; -gleich, bv. n.: Zie -gerade ; -haufen, m.: (een) hoop (stapel) kogels; -helm m.: (bwk.) Zie -geAvöllbe; -igel, m.: (drk.) kogel-egel; -karte, vr.: 1) wereldkaart,

2)    globe; -kasten, m.: kogelkist; -köpfig, bv. n.: met een ronden kop; -kreisel, m.: bromtol, priktol; -kreuz, o.: (wpk.) kogel-kruis, met een ronden knop versierd kruis; -lack, m.: lak (verlaksel) in bolvormige stukken; -lehre vr.: kogel-mal, kaliber-maat; -loch, o.: biljart-zak; -loos, o.: uitslag der stemming bij ballotage; -losung, vr.: werpen); -schnecke, vr.: kegel-slak, rol-slak; -schnitt, m.: (wsk.) kegelsnede; -schrot, m.: (jag.) kleine kogeltjes; -schwamm, m.: (pik.) wolfsveest, bovist; -spiegel, m.: ovale spiegel; -spiel, o, (1. kegelspel; 2. kolfspel; 3. kaatsspel); -spinne, vr.: Zie Kreuzspinne; -thee, m.: joosjes-thee; -thier Ltl, o.: kogeldier; -thierchen [t], o.: kogel-diertje; -treiber, m.: (art.) kogel-aanzetter, laadstok; -ven-til'. o.: kogelklep, kogelvormige klep; ,u, m.: (art.) ammunitiewagen : -wahl, ballotage, verkiezing bij ballotage; :el, m.: (wsk.) klootsche driehoek;

stemmen bij ballotage;

w.    b.: 1) rollen; 2) ballen, tot een bal vormen; sich -, w. w.: zich balvormig samenpakken; sich - vor Lachen: bijna bersten van den lach.

Kugelung, vr.: 1) ballotage, (het) stemmen met balletjes; 2) (het) kolven; (het) kegelen; (het) rollen; (het) ballen, samenpakking tot een bal.

iKuh, vr. (mrv. Küh'e): koe; (van herten en ander groot jachtwild:) wijfje; fmnw.) ertswasschers-bak; blinde - spie-len: blindemannetje spelen; er sieht es

an,    wie die - das neue Thor: (spr.) hij staat te kijken als Jut voor het hek; bei Nacht sind alle Kühe schwarz: (spr.) des nachts zijn alle katten grauw; die - mit dem Kalbe nehmen: (spr.) het geheele rommeltje bij elkander nemen.

Ikuli, in Sam. | -ahnlich, bv. n.: koeachtig (bw.: als eene koe); -arzt, m.: koeiendokter; -auge, o.: koeien-oog, oog eener koe, (fig, fam.) kalfs-oog, uitpuilend oog, groot oog, (pik.) stinkende kamille; -bauch, m.: buik eener koe, (fig. fam.) hangbuik; -baum, m.: (pik.) koeboom (in Zuid-Amerika), melkbo9m; -blattern, vr. mrv.: (gnk.) door de inenting voortgebrachte pokken; -blume, vr.: (pik.) paardenbloem; -brücke, vr : (zeew.) koebrug; -dille, vr.: (pik.) stinkende kamille;-dreck: m.: koeienstront; -dung, m. (-dünger, m.): koeienmest; -euter, o.: koeien-uier; -fladen; m.: koeienstront; -fleisch, o.: koeievleesch, -fuss, m.: koeiepoot, (wkt.) koevoet, -füssig bv. n.: met pooten als eene koe;

-glocke, yr.: belletje (klokje) aan eene koe omgehangen; -haar, o.: koeienhaar, koehaar; -haaren, bv. n.: koeharen, van koehaar; -halter, m.: koeienhouder, veehouder; -haus, o.: koeienstal; -haut, vr.: koeienhuid; -hirt, m.: koeiendrijver, veehoeder; -hirtin, vr.: koeiendrijfster, veehoedster; -hora, o.: koehoorn (1. h eener koe; 2. veehoeders-hoorn), (pik.) fenegriek; -kalb, o,: kuis, wijljes-kalf;

kiihiilicli, bw.: Zie bv. n. kükn.

Kuknmer, vr.:    1) komkommer;

2) agurk.

Kulis'se, vr.: scherm (inz.: tooneel-scherm).

kultivi'ren [viel, w. b.: cultiveeren.

Kultur', vr.: (akk.) teelt, bouw; (fig.>, beschaving; | -kampf, m.: strijd der moderne begrippen tegen het gezag der Kerk.

Kultus, m. (-): (kkl.) openbare eere-dienst.

Kum me, vr.: kom.

Kumin, in Sam. I -karren, m.: vuilniskar.

Kümmel, m. (-s): (pik.) karwij, wilde komijn, kummel; - und Salz (of:

-    und Dill): peper-en-zout-kleur; I -aqua-vit, m. (-branntwein, m.): kummelbrande-wijn; -brod, o.: kummelbrood; -kase, m.: kummelkaas, kaas met karwij-zaad er in; -öl, o.: kummel-olie; -schnaps, m.: kum-melbrandewijn; -suppe,- vr.: kummel-soep; -wasser, o.: kummelbrandewijn.

küm'melii, w, o. h.: kummelbrandewijn drinken; (fig. fam.) pimpelen.

IKummer, m. (-s): 1) kommer; verdriet; bezorgdheid; das ist mein gering-ster -: daarover bekommer ik mij het minst; sich - machen: zich bekommeren; machen Sie sich deswegen keinen -: bekommer u niet daarover; Hunger und

-    leiden: honger en gebrek lijden; 2) vuilnis, straatvuil, slijk, modder; 3) gerechtelijk beslag; mit - belegen: beslag leggen op.

IKummer, in Sam. I -antlitz, o.: gelaat waarop het lijden te lezen staat,

oorn

-kase, vr.: kaas van koeienmelk; -leder, o.: koeien-leder, koeien-leer; -ledern, bv. n.: koeien-lederen, van koeien-leder; -melker,

m.: koeienmelker; -melkerin, vr.: koeienmelkster; -milch, m.: koe-melk (melk van één koe), koeienmelk (melk van koeien);

-mist, m.: koeienmest, koeienstront;

-molken, vr. mrv.: zoetwei; -pocken, in Sam. (-arzt, m.: met de inenting belast geneesheer; -gift, o.: koepok-Stof; -im-pfung, vr,: inenting met koepok-stof, vaccinatie; -materie, vr.: koepok-stof;-stoff,

m.: koepok-stof); -reigen, m. (-reihen, m.):

Zwitsersche herders-melodie op dén koehoorn; -schelle, vr.: Zie -glocke ; -stall,

m.: koeienstal; -warm, bv. n.: warm van de koe; -weide, vr.: wei (weide, weiland) voor koeien; -weizen, m.: (pik,) herik, krodde.

Kiili, in Sam. | Zie Kuli in Sam.

Küli'er, m. (-s; mrv. -): ZieKuliliirt;

Küherei’, vr.: melkerij, boerderij met melkkoeien,

Kulil, o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) kuil;

I -hase, m.: konijn.

kükl, bv. n.: koel; frisch; koud; |

het lijden te lezen staat, (fig.) beeld van ziels-lijden; -frei, bv. n.: 1) vrij van leed, 2) onbekommerd; -haft, bv. n.; treurig, kommervol; -klage, vr.: (rcht.) aanvraag om door een vonnis gerechtigd te worden tot het leggen van beslag; -krank bv. n.: ziek van hartzeer ; -los, bv. n.: Zie -frei; -losigkeit, vr.: 1) bevrijdheid van leed, 2) onbekommerdheid; -miene, vr.: Zie -antlitz; -schwer, bv. n.: zwaar door leed gedrukt; -tag, m.:

1)    dag van verdriet, dag van hartzeer,

2)    (rcht.) dag waarop uitspraak gedaan zal worden (of gedaan is) over eene aanleggen, n visch

(fig.) flauw; eine -e Ausrede: eene flauwe (magere) verontschuldiging; I -apparat,

m.: afkoeltoestel; -bottich, m. (-fass, o.;

-gefass? o,; -hafen, m.): koelvat, koelbak, koelkuip, enz.; -kessel, m.: koelketel;

-kumme, vr.: (voor melk:) koeltest; -mittel,

o.: verkoelend middel; -ofen, m.: afkoel-fornuis; -pfanne, vr.: Zie -kumme;

-pilaster, o.: verzachtende pleister;-salbe, vr.: verzachtende zalf; -schiff, o. (-stock,

m.; -tonne, vr.): koelvat, koelkuip, enz.;

-trank, m.: verfrisschende drank; -trense,

vr.:

(rs.) geschakeld mondstuk, schakelbit (waarmee het paard eten en drinken kan);

-trog, m.: koelbak; -wanne, vr.: koelvat,

koelbak, enz.; -wisch, m.: (sm.) sprenkel- vraag om beslag te mogen leggen, kwast, sproeikwast.    3) (zeew.) vastendag (waarop geen visch

Kiili le, vr.: (zeew.) kuil.    gegeten mag worden); -thrane, vr.:

Küh’le, vr.: koelte, koelheid; (fig.)    droefheids-traan; -voll, bv.n.: kommervol,

frischheid; steife -: (zeew.) stevige koelte.    treurig.

I -, o. (-n): koelte; im -n spazieren küm'merlicli, bv. n.: kommervol; gehen: 1) gaan wandelen als de hitte van I -keit, vr.: (het) kommervolle, den dag wat afgekoeld is, 2) in de koele Küm’merling, m. (-es, -s; mrv. -e): schaduw gaan wandelen.    komkommer.

ltiili'len, w. o. h. (en: sich -, w, w.):    kiim'mern, w. o. h. en w. onpers. h.:

koeler worden, bekoelen; (zeew., van den    1) bezorgdheid baren, met bezorgdheid

wind:) stijven; w. b.: af koelen, (fig.) koe-    vervullen; Ludwigs Lage kümmert mich:

len; sein Müthchen [t] an Einem -:    Lodewijk’s toestand vervult mij met be-

(fig. fam.) zijn gemoed aan iemand koelen.    zorgdheid; lassen Sie sich das nicht -:

küli'lenci, bv. n.: af koelend; (fig.)    laat dat u geene bezorgdheid baren;

verfrisschend; küh'lig, bv. n.: killig,    2) raken, aangaan, kunnen schelen; was

eenigszins koel; Kühlung, vr.: afkoeling,    kümmert mich das: wat raakt mij dat,

(fig.) yerfrissching, (zeew.) koelte, stijving    wat gaat dat mij aan, wat kan mij dat

van den wind.    schelen; I sich -, w. w.: zich bekommeren

kiilm, bv. n.: koen, kloekmoedig, stout-    (- über: over; - um: om), zich storen

Küm merniss [nis], vr.: 1) bezorgdheid, ongerustheid; 2) kommer, leed, hartzeer, verdriet.

moedig, onverschrokken, onvervaard;    (aan).

I -heit, vr. (-muth [t], m.): koenheid, kloekmoedigheid, stoutmoedigheid, onverschrokkenheid, onvervaardheid.

I -nase

kun

machen

2) beschrijving van de takken vlijt, technologie ; -betriebsam,

o.: kunststuk,    ------~,

-blume, vr.: kunstbloem, gemaakte bloem; -buch, o.: boek over de geheimen der kunst; -drechsler (-dreher), m.: kunstdraaier; -eifer, m.: ijver voor de kunst; -erfahren, bv. n.: kunstvaardig, knap (bekwaam, bedreven) in eene kunst; -erfah-renheit, vr.: kunstvaardigheid, knapheid (bekwaamheid, bedrevenheid) in eene kunst; -erfahrung, vr.: ondervinding in de kunst; -erzeugniss [s), o.: voortbrengsel der kunst; -fahigkeit, vr.: Zie -anlage no. 1; -farber, m.: schoonverver, kleuren-verver; -farberei', vr.: schoonververij,kleu-

Kum'met, o. (-es. -s; mrv. -e): haam (voor een trekpaard), gareel; I -decke, vr. (-feil, o.; -kappe, vr.): haamkussen ; -kette, vr.: haamketting; -macher, m.: hamenmaker; -pferd, o.: trekpaard, werkpaard ; -stock, m.: haamhout.

Kum int, o. (-es; mrv. -e): Zie z. n. o. Kummet.

Kumpan', m.: Zie Kompan.

Kum pen, m. (-s; mrv. -): bak.

Kumpf, m. (-es; mrv. -e): 1) (in molens:) rondsel, rons, drijfrad; 2) bak; , vr.: stompneus.

<1, bw.: kond, bekend; -(- thun): bekend maken; - werden: bekend worden; - und zu wissen sei hier-mit: hiermede wordt ter algemeene kennis gebracht; I -bar, bv. n.: algemeen bekend; -barkeit, vr.: algemeene bekendheid; -leute, m. mrv.: klanten, begunstigers; -machung, vr.: bekendmaking, kennisgeving; -mann, m.: klant, begunstiger.

Kunde, vr.: kennis; - nehmen von: kennis nemen van.

IKund'e, m.(-n; mrv. -n) envr.: klant, begunstiger ; viele -n haben: vele klanten nebben, (van geneesheeren enz.:) eenegroote praktijk hebben; Einen um seine -n brin-gen : iemand zijne klanten doen verliezen.

Kimden, in Sam. | -brod, o.: brood voor de (vaste) klanten,

Ikun'den, w. o. h. (en: sich -, w. w.): bekend worden.

kimden, w. b.: 1) bekend maken, aankondigen, aanzeggen; (dienst, huur, enz.:) opzeggen; Einem den Dienst -: aan iemand den dienst opzeggen.

kundig:, bv. n. [2): kundig; ervaren in, bekwaam in; (ook:) bekend met, kennis dragend van; ein des Weges -er: iemand die den weg weet.

kundig, bv. n.: algemeen bekend;

I -keit, vr.: algemeene bekendheid.

kün'digen, w. b.: Zie kimden.

Kun din, vr.: (vrouwelijke) klant.

Kunds, in Sam. I -mann, m.: klant, begunstiger.

Kund'schaft, vr.: 1) klandizie; (van geneesheeren, advocaten, enz.:) praktijk; 2) getuigschrift (aan knecht of meid), li-vret; 3) verkenning; auf - ausgehen: op verkenning uitgaan; 4) inlichtingen (mrv.); - einzichen (zich auf - legen): inlichtingen inwinnen,

kimd'schaften, w. o. h.: inlichtingen inwinnen; (mil. en fig.) op verkenning uitgaan; Kund'schafter, m. (-s; mrv. -): verspieder, (fig.) spion, (mil.) veld-ontdek-ker^ (mar.) op verkenning uitgezonden schip; Kundschafterei', vr.: verspieding, (fig.) spionneering; Kund'schafterin, vr. (mrv. -nen): verspiedster, (fig.) spionneer-ster, spion; Kund’schaftung, vr.: Zie Kundschafterei.

künf’tig, bv. n.: toekomstig, toekomend (bw.; voortaan, in het vervolg); -e Woche : toekomende week; die -e Zeit: de toekomende tijd, de toekomst; I -hin, bw.: voortaan, in het veryolg,

Kunigim de, vr. (-ns): Kunigonda.

Kunkel, vr.: spinrokken; (fig. fam.) vrouwvolkje, (de) vrouwen; | -adel, m.: adel van moederszijde; -lehen, o.: (hist.) spille-leen, leen dat erfelijk op eene vrouw kon overgaan ; -stube, vr.: spinvertrek.

Kunkelei', vr.: gebabbel, babbelarij; kun'keln, w. o. h.: babbelen, kletsen.

Kunst, vr, (mrv. Kün’ste): kunst (i. a. b.); (fig.) kunst-fontein; das ist keine (fig. farn.) dat is geen kunst, dat is niet moeielijk; er ist mit seinen Künsten am Ende: (fig. fam.) hij is met zijne kunsten uitgestudeerd, hij weet geene kunsten meer te verzinnen; die freien Künste: de vrijë kunsten; die schonen Künste: de schoone kunsten; die bildenden Künste: de beeldende kunsten; die handwerks-massige Künste: de takken van kunstvlijt, de handwerken en ambachten ; die schwar-ze de zwarte kunst (l.het teekenen met zwartkrijt; 2. het tooveren); die Künste abschützen: de kunstfonteinen doen ophouden te springen; die Künste lindern: de pompzuigers met leder bekleeden;

I -akademie, vr.: academie van beeldende kunsten; -anlage, vr.: 1) aanleg (geschiktheid, roeping) voor de kunst, kunsttalent, 2)plantsoen,park; -arbeit, vr.: kunstwerk, werk der kunst, (fig.) kunstmatig werk; -ausdruck, m.: kunstterm; -ausstellung, vr.: tentoonstelling van schilderijën en beelden; -beflissen, bv. n.: eene kunst beoefenend (ein -beflissener: de beoefenaar van eene kunst); -beflissenheit, vr.: beoefening van eene kunst; -behelf, m.: huismiddeltje in de kunst; -beruf, m.: Zie -anlage no. 1; -beschreibung, vr.: 1) beschrijving van voortbrengselen der kunst, 2) beschrijving van de takken van kunst-technologie; -betriebsam, bv. n.: nij-betriebsamkeit, vr.: nijverheid; -bild, unststuk, meesterstuk van kunst;

-farberei', vr.: schoonververij,kleu-renververij; -fertig, bv.n.: Zie -erfahren; -fertigkeit, vr.: Zie -erfahrenheit; -feuer, o.: vuurwerk; -feuerwerker, m.: vuurwerkmaker; -fleiss, m.: kunstvlijt, nijverheid; -fleissig, bv. n.: nijver; -fluss, m,: (gegraven, aangelegd)kanaal; -freund, m.: 1) kunstbroeder, mede-beoefenaar van eene kunst, 2) kunstliefhebber, beminnaar (vriend) yan de kunst; -freundin, vr.: 1) medestanderes in de kunst, 2) vriendin van de schoone kunsten; -gabe, vr.: Zie -anlage no. 1; -gartner, m,: bloemkwee-ker, bloemist, hovenier, tuinbouwkundige; -gartnerei', vr.: bloemkweekerij; -gebilde, o.: Zie -bild; -gefühl, o.: kunstgevoel; -gegenstand, m.: 1) voorwerp van kunst, voortbrengsel der kunst, 2) onderwerp voor de kunst; -geheimniss [sl, o.: geheim der kunst; -gemass, bv. n.: naar de regelen der kunst; -genoss, m.: kunstbroeder; -genossenschaft, vr.: 1) broederschap in de kunst, 2) vereeniging van kunstbroeders; -genossin, vr.: medestanderes in de kunst; -gerath [tl, o.: kunstenaars-gereedschap (vr. mrv.: -gerathschaften [t]); -gerecht, bv.

bv.

m.:

ma-

n. : naar de regelen der kunst; -genist,

o. : kunstige toestel, kunstig samengesteld werktuig: -geschichte, vr.: 1) geschiedenis der schoone kunsten, 2) geschiedenis der kunst; -geschichtlich, bv. n.: van (betreffende, overeenkomstig) de geschiedenis der kunst; -gesellschaft, vr.: 1) kunstlievend genootschap, 2) vereeniging van kunst-beoefenaars; -geschöpf, o.: Zie -bild; -gestange, o.: drijfwerk (binnenwerk) eener kunstfontein; -getriebe, o.:

1)    kunstig samengesteld werktuig, machine, 2) samenstel eener machine; -ge-werbe, o.: tak van kunstvlijt; -gewerk, o.: fabriek; -gezeug, o.: Zie -gestangde; -graben, m.: gegraven kanaal; -griff, m.: kunstgreep, (schl.) penseel-behandeling; -halle, vr.: kunstzaal, museüm, kunstverzameling; -handel, m.: kunsthandel; -handler, m.: kunstkooper; -handlung, vr.: 1) platenwinkel, 2) kunstkoopers-ma-gazijn; -höhle, vr.: door kunst vervaardigde grot; -jünger, m.: aankomend kunstenaar, leerling op het gebied der kunst; -kabinet, o. (-kammer, vr,): kunstkabinet, kunstverzameling; -kenner, m.: kunstkenner; -kennerin, vr.: bevoegd beoordeelaarster op het gebied van kunst; -kenntniss [si, vr,: kunstkennis; -knecht, m.: knecht bij de kunstfonteinen; -kniff, m.: kunstgreep; -leder, o.: leder om een pompzui-ger; -lehre, vr.: technologie; -liebe, vr.: liefde voor de kunst; -liebend, bv. n.: kunstminnend; -liebhnber, m.: 1) beminnaar van de kunst, 2) beoefenaar van een kunstvak als liefhebber, dilettant; -lieb-haberei', vr.: liefhebberij voor de kunst; -liebhaberin, vr.: 1) beminnares van kunst,

2)    beoefenaarster van een kunstvak uit liefhebberij; -los, bv. n.: kunsteloos, (fig.) ongekunsteld; -losigkeit, vr.: kunsteloosheid, (fig.) ongekunsteldheid; -marmor,

m. : kunstmarmer, nagemaakt marmer; -massig, bv. n.: 1) kunstmatig, 2) naar de regelen der kunst; -massigkeit, vr.: kunstmatigheid; -meister, m.: 1) meester in de kunst, 2) meester over de kunstfonteinen; -mittel, o.: kunstmiddel; -neid, m.: kunstnijd, wangunst (nijd) onder kunstenaars; -pfeifer, m.: fluitist, fluitspeler; -rad, o.: beweegrad eener kunstfontein; -recht,

n. : naar de regelen der kunst; -redner, meester in de welsprekendheid, (fig.)

redenaar; -rednèrisch, bv. n.: redekunstig; -regel, m.: kunstregel; -reich, bv. n.: kunstig, (fig.) vernuftig; -reise, vr.: kunstreis; -reiter, m.: kunstrijder; -reiterin, vr.; kunstnjderes; -richter, m.: kunstrechter, kunst-beoordeelaar; -richterei’, vr.: kunst-beoordeeling; -richterin, vr.: kunst-beoor-deelaarster; -richterlich, bv. n.: kunstrechterlijk; -richterisch, bv. n.; kunstrechterachtig, (fig.) hekelend; -richtern, w. o. h.: voor kunstrechter spelen, zich een oordeel aanmatigen over kunst; -richtig, bv, n.: naar de regelen der kunst; -sache, yr.: 1) kunstzaak, 2) voortbrengsel van kunst; -sammlung, vr.: kunstverzameling; -schacht, vr.: (mnw.) waterleiding, afvoerbuis voor het water; -schatz, m.: kunstschat, schat aan voorwerpen van kunst; -schreiner, m.: kabinetwerker, meubelmaker van fijn hout; -schreinerei’, vr.: meu-belmakersvak; -schule, vr.: academie van beeldende kunsten; -schüler, m.: Zie-zög⁻-

ling; -silber, o.: kunstzilver, nagemaakt zilver; -sinn, m.: kunstzin; -spiegel, m.: optische spiegel, (fam,) optica; spiel, o.: spel waarbij vlugheid of behendigheid een vereischte is; -sprache, vr.: technische taal; -springer, m.: 1) koordedanser, 2) ker van halsbrekende sprongen; -stange, vr.: 1) pompstok, 2) pompzuiger; -stecher, m.: graveur; -steiger, m.: opziener (inspecteur) over de kunstfonteinen; -stras-se, vr.: straatweg; -stück, o.: kunststuk (-stück mit der Karte: kunstje met de kaart); -stürmer, m.: vernieler van kunstgewrochten, (fig.) beeldstormer; -stürmerei’, vr.: vernieling van kunstgewrochten,(fig.) beeldstormerij; -talent, o.: Zie -anlage ; -tischler, m.: Zie -schreiner; -trieb, m.: natuurlijke aanleg, aangeboren talent, (bij dieren:) hooger instinct; -verein, m.: kunstlievende vereeniging, kunstlievend genootschap; -verstandig, bv. n.: 1) met kunstkennis toegerust, 2) Zie -erfahren; -verstandige, m.: kunstkenner; -verwandte, m.: kunstbroeder; -waaren, vr. mrv.: artikelen (voorwerpen, voortbrengselen) van kunst; -wasser, o.: springfontein; -welt, vr.: kunstwereld, (het) gebied der kunst; -werk, o.: 1) kunstgewrocht, werk der kunst, (fig.) meesterstuk, kunststuk, 2) kunstig stuk werk, 3) kunstwerktuig, machine; -widrig, bv. n.: tegen de regelen der kunst aandruischend; -widrigkeit, vr,: aandrui-sching tegen de regelen der kunst; -wort,

o.: kunstwoord; -zeiger, m.: cicerone, rondleider op eéne tentoonstelling, wegwijzer naar verschillende kunstverzamelingen; -zeug, o.: Zie-gestange ;-zög-ling, m.: leerling aan eene academie van beeldende kunsten; -zweig, m.: tak van kunst, kunstvak.

K-iinstelei', vr.: gekunsteldheid, (fig.) overdrijving in de kunst, onnatuurlijkheid; kün'steln, w. o. h.: knutselen, likken en flikken (- an: aan); w. b.: 1) te mooi maken, door te veel versiering bederven,

2)    op kunstmatige wijze voortbrengen,

3)    (fig., b. v. wijn:) vervalschen; Künst'ler, m. (-s ; mrv. -): kunstenaar, artist, kunst-beoefenaar (-art, vr.: kunstenaars-manier; -ehre, vr.: eer als kunstenaar, kunstenaars-eer; -laune, vr.: kunstenaars-luim ;-leben, leven van een artist; -stolz, m.: kunsten naars-trots; -verein, m.: kunstenaarsvereniging, kunstenaars-genootschap); Künstlerin, vr. (mrv. nen): kunstenares; künst'lerisch, bv. n.: kunstenaarsachtig, kunstenaars-, aan den kunstenaar eigen; künst'lich, bv. n.: 1) kunstig, (fig.) vernuftig, 2) kunstmatig, 3) gekunsteld; Künst'lichkeit, vr.: 1) kunstigheid, (fig.) vernuftigheid, 2) kunstmatigheid, 3) gekunsteldheid.

kim'terbunt, bv. n.: kabelbont.

IKimz, m. (-ens): Koenraad, Koen; es sei Hinz oder - (er heisse Hinz oder -, er sei - oder Heinz): (spr.) om het even wie, het doet er niet toe wie, of het Jan is of Piet: lauft Hinz weg, so kommt - wieder: (spr.) voor den eenen die heengaat, komt weer een andere er bij: er fallt drein, wie - in die Nüsse : (spr.) hij slaat er onder als mallejan onder de hoenders. Zie ook Hinz en Heinz.

IKunz, m. (-es: mrv. -e): (drk.) kater.

Kii'pe, vr.: kuip; Kü'pen, vr. mrv.:

ko

!pi

oem

ters:)

-rauch, m.: groene vitriool; -rost, m.: koperroest, kopergroen; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: koperrood; -röthe [t], vr.: 1) koperkleur, 2) (min.) gedegen koper; -salpeter, m.: (schk.) helsche steen; -salz, o.: (schk.) koperzout; -sammlung, vr.: verzameling platen (d. i. gravures, op gegraveerde platen gedrukte pren-, ten); -sau, vr.: zwart koper; -scheibe, vr.: (min.) roodkoper-laag; -schiefer, m. : koperhoudende lei-steen; -schlacke, vr.: schuim (afval) van gesmolten koper;

m.: hamerslag van koper;

we

eene

het’

voor

zijstukken eener slede; Kü’per, m. (-s; mrv. -): kuiper, (bij wijnkoopers:) kel-derknecht; Kü'perlohn, m. en o.: kuip-loon.

Kup'fer, o. (-s): 1) koper; in - stechen: op koper graveeren; 2) (mrv. -) kopergravure, plaat; mit -n: met platen:

3) kopergeld; 4) koperwerk; 5) - im Ge-sichte: roode puisten in het gelaat, puis-tigheid, (fig.) koperkleurige gelaatstint;

I -ader, vr.: (mnw.) koper-ader; -arbeit, vr.: koperwerk; -artig bv. n.: koperachtig; -asche, vr.: koper-asch, hamerslag van koper; -auflösung, vr.: oplossing van koper; -bergwerk, o.: kopermijn: -beschlag, m.:    1) aanslag van koper,

2) koperen beslag; -blatt, o.: kopergravure; -blau, o.; (min.) blauw koper-erts, per-lazuur, (schl.) bergblauw;-blech, o.: geplet koper, koper in platen (ein mit -blech überzogenes oder beschlagenes Schiff: een gekoperd schip, een schip met koperhuid); -blume, vr.: (schk.) van koper; -blüthe [t], vr.: vezelig geoxideerd rood koper; -boden, m.: koperen bodem; bv. n. (van schepen:) gekoperd; -bolzen, m.: koperen bout, koperen klinknagel; -brand, m.: (min.) zwart koper; -braun, bv. n.: koperkleurig; z. n. o.: hamerslag van koper; -draht, m.: koperdraad; -druck, m : (het) plaatdrukken, (fig.) kopergravure, plaat; -drucker, m.: plaatdrukker; -druckerei’, vr.: plaatdruk-kerij; -eidechse, vr.: (drk.) groene hagedis; -erz, o.: koper-erts;-fahlerz, o.: (min.) grauw koper; -farbe, vr.: koperkleur; -farben -farbig). bv. n.: koperkleurig; -feil, o.: kopervijlsel; -feile, vr.: 1) koper-vijl, 2) kopervijlsel; -feilieht, o.: kopervijlsel ; -fest, bv. n.: (van schepen :) gekoperd; -gehalt, m.: kopergehalte; -gelb, o.: 1) geel koper, 2) (bij geelgie-klokspijs; -geld, o.: kopergeld, (pop.) knibbelschot; -gerath [tl, o. (-ge-schirr, o.): koperwerk; -gesicht, o.: 1) koperkleurig gelaat, gebronsd gezicht, 2) gezicht vol roode puisten; -gewachs, o.:    (mm.) koperrood, geoxideerd rood

koper; -gilte, vr.: (mnw.) aardachtig geelkoper-erts ; -glanz, m.: (min.) koper-glas, zwavelig koper-erts; -gold, o.: nagemaakt goud, spinsbek; -grün, z. n. o. en bv. n.: kopergroen; -haltig, bv. n.: koperhoudend; -hammer, m. : 1) koperha-mer, koperslagers-smeedhamer, 2) koper-pletterij ; -hammerwerk, o.: koperpletterij ; -handel, m.: 1) handel in koper, 2) handel in koper-gravures, handel in platen; -handler, m .: 1) handelaar (koopman) in koper, 2) handelaar (koopman) in platen (in koper-gravures); -handlung, vr.: platenwinkel; -kalk, in-: koperkalk, koper-oxyde; -kies, m.: (min.) koperkies; -könig,

m.: konings-koper, zuiver koper; -lachs, m-: (visch:) roodgeschubde zalm; -laden,

m.: platenwinkel; -lasur, vr.: Zie -blau ; -lebererz, o.: koperlever-erts; -münze, vr.: kopergeld (eine -münze: een stuk kopergeld); -nase, vr.: (fam.) roode brummel-neus; -nickel, o.: koper-nikkel; -oxyd, o.: (schk.) koper-oxyde; -platte, vr.: 1) blad (plaat) geplet koper (-platten für Schiffe: koperen platen om schepen met eene koperhuid te bekleeden), 2) koper-gra-vure; -presse, vr.: plaatdrukkers-pers;

-schlag,

-schmied, m.: koperslager; -schmiede, vr.: koperslagers-winkel, koperslagerij; -stechen, o.: (het) graveeren op koper; -stecher, m.: kopergraveur (-stecher-kunst, vr.: kunst om op koper te graveeren); -stecherei', vr.: 1) (het) graveeren op koper, 2) werkplaats van een kopergraveur; -stich, m.: kopergravure, plaat (-stichhandler, m.: platenkoopman, handelaar in platen; -stichsammlung, vr.: Zie -sammlung;); -stufe, vr.: klomp koper-erts; -tafel, vr.: Zie -platte; -titel, m.: titelplaat; -verkleidung, vr.: 1) be-kleeding met koper, 2) koperhuid (van schepen); -vitriol, m.: blauwe vitriool; -waare, vr.: kopergoed, koperwerk; -wasser, o.: groene vitriool; -werk, o.:

1)    plaatwerk (boekwerk met platen; ook: rk dat enkel uit platen bestaat, zonder

tekst), 2) koperpletterij.

KAtpTerclien, o, (-s; mrv. -): plaatje, kleine gravure.

kup'fericht, bv. n.: koperachtig; kup'fern, w. b.: koperen, met koperhuid bekleeden; bv. n.: koperen, van koper (ein -er Kessel: een koperen ketel).

Klip]), in Sam. I -meise, vr.: (vog.) kuifmees, gekuifde mees; -nagel, m.: spijker met grooten kop, kopspijker.

Kuppe, vr.: top; (van spijkers:) kop.

Kup'pel, vr.: 1) koppelriem, koppel;

2)    koepeldak, koepel; I -band, m.: koppelriem; -bandig, bv. n.: (van jachthonden:) gedresseerd, om gekoppeld te loopen; -dach, o.: koepeldak, koepel; -pelz, m.: belooning (geschenk) bewerken van een huwelijk; -thurm [t], m.: koepeltoren.

ICuppelei', vr.: 1) bewerking van een huwelijk; 2) koppelarij; kup'peln, w. o. h. en w. b.: 1) koppelen, voor koppelaar spelen; 2) een huwelijk bewerken of tot stand brengen (Einem eine Frau -: iem. eene vrouw bezorgen).

kup pen, w. b.: toppen (b.v. boomen).

ftup ler, m. (-s; mrv. -) : 1) bewerker van een huwelijk, 2) koppelaar; Kupp¹-lerin, vr. (mrv. -nen): 1) bewerkster van een huwelijk, 2) koppelaarster; kupp'le-risch, bv. n.: koppelaarsachtig.

IKur, vr.: kuur, geneeskuur, (inz.) mineraalwater-kuur, (ook:) badkuur ; in die - gehen: zich onder geneeskundige behandeling stellen in eene badplaats ; in der - sein: in de kuur zijn (d. i. volgens voorschriften van een geneesheer gedurende eenigen tijd geregeld mineraalwater drinken op de badplaats zelve, of wel: aldaar de baden gebruiken); eine - gebrauchen: eene geneeskuur on:

-man-

Kuratel', vr.: (rcht.) curatele; Kura'tor, m. (-s; mrv. Kurato ren): curator.

ffciir'bel, vr. (Kurbe, vr.): krom handvatsel, kruk; I -griff, m.: handvatsel van de kruk; -spiess, m.: (jag.) jachtspeer met een weerhaak.

-Kurbet'te, vr.: kromme sprong, bokkesprong; kurbetti’ren [iel, w. o. h.: kromme sprongen maken.

K.iir'biss, m. (-es; mrv. -e): (pik.) kalebas, kauwoerde; I -artig, bv. n.: kalebasachtig; -baum, m.: kalebasboom; -birne, vr.: kalebas-peer; -flasche, vr.: kalebasflesch; -förmig, bv. n.: kalebasvormig; -frucht, vr.: kalebasvrucht; -ge-wachse, o. mrv.: kalebas-gewassen; -kern, m.: kalebas-pit; -wurm, m.: (gnk.) lintwurm.

Jtur’de, m. (-n; mrv. -n): Koerde.

kü'ren, w. b. onr. (kor; geko'ren): kiezen.

üurrencla her, m. (-s; mrv. -): scholier, die zingende van huis tot huis liefdegiften inzamelt; Kurren'de, vr.: 1) scholierster; die zinsrende van huis tot

«E.to

:e zaken van

sre-

nennen:

leelijk is; - und gut: kort en goed; - um (- zu sagen): kortom, om kort te gaan; - abbrechen: kort af breken, eensklaps af breken; - angebunden sein: kort aangebonden zijn; Einen - halten: iem. korthouden; Einen - abfertigen (abweisen): korte metten met iem. maken, weinig morgenspraak met iem. maken; - und

dergaan; eine - anfangen: eene genees-kuur beginnen.

IKur (Chur, KAir). yr.: 1) (hist.) verkiezing (van eenen keizer door de keurvorsten); 2) recht om te kiezen, kiesrecht; 3) keurvorstelijke waardigheid;

4) keurvorstendom.

IKur, in Sam. I -brandenburg, o.: Keur-Brandenburg,    keurvorstendom

Brandenburg; -erbe, m.: troon-opvolger van den keurvorst; -erzkanzler, m.: (hist.) aartskanselier (van het Heilige Roomsche rijk); -fürst, m.: keurvorst; -fürstenthum [tj, o.: keurvorstendom; -fürstin, vr.: keurvorstin; -fürstlich, bv. n,: keurvorstelijk; -gast, m.: badgast; -haus, o.: 1) keurvorstelijk huis, keurvorstelijke dynastie, 2) badhuis; -hessen, o.: Keur-Hessen, keurvorstendom Hessen; -hut, m.: keurvorstenhoed; -kreis, m.: keurvorstendom Saksen; -land, o.: (adk.) Koerland; -lande, o. mrv.: keurvorstelijke landen; -lander, m. (-s; mrv. -): Koerlan-der; -landerin, vr. (mrv. -nen): Koerland-sche ; -landisch, bv. n.: Koerlandsch; tel, m.: keurvorstenmantel; -ort, m.: badplaats; -pfuscher, m.: kwakzalver; -pfu-scherei’, vr.: kwakzalverij; -prinz, m.: Zie -erbe; -prinzessin, vr.: 1) gemalin van den vermoedelijken erfgenaam der keurvorstelijke waardigheid, 2) prinses die de keurvorstelijke waardigheid zal erven; -recht, o.: keurvorstelijk recht (om deel te nemen aan het kiezen van eenen keizer); -saai, m.: gebouw voor de gezellige bijeenkomsten der badgasten, uitspannings-lokaal van het badhuis, (fig.) badhuis (¹); -schmied, m.: hoefsmid (en paardendokter); -schwert, o¹: keurvorsten-zwaard; -würde, vr.: keurvorstelijke waardigheid.

kuran zen, w. b.: Zie koranzen.

Kürass , m.: harnas; I -binde, vr.: (hik.) borstverband.

fkürassier', m. (-es; mrv. -e): (mil.) kurassier; I -regiment, o.: kurassiers-regiment.

kuren, w. b.: genezen, weder beter maken.

kiirial’, bv. n.: ambts-; ambtenaars-; I -styl, m.: ambtenaars-stijl.

Kurialien, vr. mrv.: vormen in den ambtenaars-stijl.

Kurier', m. (-es, -s; mrv. -e): koerier; I -stiefeln, m. mrv.: koeriers-laarzen, (fig. fam,) kurassiers-laarzen.

kurriren [iel, w. b.: cureeren, genezen, weder beter maken.

Kurkumei, vr.: (pik.) kurkuma.

Kuit, in Sam. | -hahn, m.: (vog.) kalkoensche haan.

Kur’re, vr.: (vog.) kalkoen; (visch:) knorhaan.

kiirren, w. o. h. en w. b.: knorren.

huis liefdegiften inzamelt brief betreffende de kerkt een diocees.

kurrent , bv. n.: loopend; I -schrift, vr.: loopend schrift.

kur’rig, bv. n.: 1) knorrig, brommig; (fig.) wonderlijk; 2) tam, mak; (fig.) dwee. Zie bv. n.: kirr.

Kurs, m. (-es; mrv. -e): (kph.) koers (van effecten, wissels, geldspeciën); I -blatt, o. (-zettel, m.): koerslijst.

K.ürscb'ner, m. f-s; mrv.'-): bontwerker; | -handwerk, o.: bontwerkersvak; -innung, vr.: bontwerkers-gilde; -meister,

m.: meester bontwerker; -waare, vr.: pelterijen (mrv.), vfam.) bont (enk.); -zunft, vr.: bontwerkersgilde.

Itürscliïierei’, vr.: bontwerkers-vak; Kürsch'nerin, vr. (mrv. -nen): 1) bontwer-kersvrouw, 2) winkelierster in bont.

kursiren [iel. w. o. h.: een vasten koers hebben, gangbaar zijn; I kursiren-des Greld: gangbaar geld, koershoudend geld.

Ikursiv’, bv.n.: (typ.) cursief; I -schrift, vr. enk-: cursieve letters (mrv,).

IHairsiv’, vr.: cursieve letter.

Kiir siis, m. (-; mrv. -): cursus.

Kurt, m. (-ens): Koenraad, Koen.

Ikurz (kürz'er, kürz est), bv. n. en bw. kort; -e Brühe: (kkk.) kort gekookt vleeschnat, krachtige bouillon (- einko-chen: tot op eene zekere dikte verkoken); -e Silbe: (tik.) korte lettergreep, lettergreep met eene korte vocaal; -e Waare: snuisterijen (mrv.); -e Sicht: (kph.) kort zicht; -e Wechsel, m. mrv,: wissels op korten termijn; -es Papier: (kph.) papier dat slechts kort te loopen heeft eer het betaalbaar wordt; -er Begriff: kort begrip; -er Inhalt: korte inhoud; vor -er Zeit (vor -em): kort geleden, onlangs; seit -er Zeit (seit -em): sedert kort; in -er Zeit (in -em): binnenkort, eerlang, spoedig; über - oder lang: vroeg of laat; Einen - und lang iemand schelden voor al wat

een

vrouw

siers-bakje, bakje onder den bok;

o.:

klein schlagen: kort en klein slaan; zu -kommen bei: te kort komen bij; das Kürzere ziehen (den Kürzern ziehen): de verliezende partij zijn, aan het slechtste eind blijven; sich - rassen: met weinig woorden (in korte woorden) zeggen wat men te zeggen heeft; - sehen: bijziende zijn, slecht van gezicht zijn.

Ikurz, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (pik.) met korte aren; -armig, bv. n.: kort van armen; -athmig [t], bv. n.: kortademig; -athmigkeit [tj, vr.: kort-ademigheid; -beinig, bv. n.: 1) kort van beenen, 2) laag op de pooten; -flügelig, bv. n. : kort van vleugels; -füssig, bv. n.: Zie -beinig; -gefasst, bv. n.: kort samengevat, beknopt, bondig; -gefesselt, bv. n.: stevig geboeid; -geschwanzt, bv. n.: 1) kort van staart, 2) gekortstaart; -gewehr, o.: onder-officiers-geweer; -haarig, bv. n.: kort van haar; -halsig, bv. n,: kort van hals ; -kopf, m.: driftkop; -köpfig, bv. n.: driftig, kortaangebonden ; -leibig, bv. n.: kort lijf; -messerschmied, m.: messenmaker; -nasig, bv. n.: stomp van neus; -öhrig, bv. n.: kort van ooren; -schattig, bv, n.: slechts eene korte schaduw werpende; -schreibekunst, vr.: stenographie; -schrei-ber, m.: stenograaf; -schwanz, m.: kortstaart (vogel, dier of visch); -schwanzig, bv. n.: Zie -geschwanzt; -sichtig, bv.

n.: bijziende, slecht van gezicht, (fig.) kortzichtig; -sichtigkeit, vr.: bijziendheid, (fig.) kortzichtigheid; -silbig, bv. n.: uit korte lettergrepen bestaande; -stammig, bv. n. (pik.) laag van stam;-stiel, m.: kort-steel (eene appelsoort met korten vruchtstengel); -um, bw.: kortom, om kort te gaan; -waare, vr.: 1) snuisterijën (mrv.), 2) garen en band; -waarenhandel, m.: 1) handel in snuisterijën, 2) handel in garen en band; -waarenhandler, m.: 1) koopman (winkelier) in snuisterijën, 2) koopman (winkelier) in garen en band; -weil, vr. (-weile,. vr.): kortswijl (-weil treiben: korts wijlen); -weilen, w. o. h.: korts wijlen; w. b.: kortswijlen met, schertsen met (sich -weilen, w. w.: kortswijlen, schertsen, dollen); -weilig, bv. n.: vermakelijk, grappig, koddig; -wierig, bv, n,: kort van duur, kortstondig; -wolle, vr.: korte wol; -zahnig, bv. n.: met kleine tanden ; -züngig, bv. n.: klein van tong.

Kiirz'e, vr.: kortheid; in der -: kortelijk, beknopt; in aller -: zoo kort (zoo beknopt) mogelijk; in die - bringen: bekorten, beknopt samenvatten; sich der - befleissigen: zijn best doen om kort te zijn.

kürz’en, w. b.: korter maken, bekorten ;.die Zeit -: den tijd korten.

kürz'lieh, bw.: I) kortelijk, in het kort; 2) kortelings, kort geleden, onlangs.

KUrzuns, vr.: bekorting, afkorting, verkorting, Korter-making; I Kürz'ungs-zeichen, o,: (tik.) afkortings-teeken, apostrofe.

kusch’en, w. o. h. en: sich -, w. w.: (van honden en fig.) koest zijn, zich koest houden ; (van schoolkinderen : tot straf:) schoolblijven; I kusch!, tsw.: koest!

Knss, m. (-es; mrv. Küs'se): kus, zoen; Einem einen - zuwerfen: iemand een kushandje geven; I -hand, vr.: kushandje; -maal, o.: kusvlek, door een kus teweeg

gebrachte roode plek; -mund, m.: mondje om te kussen.

Küsselien, o.(-s; mrv -):kusje, zoentje.

küssen, w, b.: kussen, zoenen; (fig.) elkander aanraken.

kuss licli (küsslicli), bv. n.: om te kussen.

Küst'clien, o. (-s; mrv. -): kustje, kleine kust.

Küs'te, vr.: kust, oever; langs der -hinfahren: langs de kust varen.

Klisten, in Sam. I -bewahrer, m.: 1) kustwachter, kustbewaker, 2) wachtschip; -bewonner, m.: kustbewoner; -brüder, m. mrv.: vrijbuiters, flibustiers; -fahrer, m.:    1) kustvaarder, 2) kust

vaartuig, 3) kruiser; - fahrt, vr.: kustvaart; -handel, m.: kusthandel; -land,

o.: kustland; -lootse [-lotse], m. (-pilot, m.): buitenloods, zee-loods; -wache, vr.: 1) wacht die de kust bewaakt, 2) kustbewaking; -wachtschiff, o.: (mar.) wachtschip.

Küs’ter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) koster; Küsterei’, vr.: 1) kosterschap, 2) kosters-woning; Küs'terin, vr. (mrv. -nen): kos-tersvrouw.

Ku'stos, m. (-, mrv. Kusto'den): bewaarder; (typ.) custos.

Kü'ter, m. (-s; mrv. -): huis-slachter.

Kutsch. in Sam. I -bock, m.: bok van (het) rijtuig, koetsiersbok. Zie verdere samenstell. onder Kutschen.

Kütschelien, o. (-s; mrv. -): koetsje, rijtuigje, wagentje.

Kutsch’e, vr.: koets, rijtuig, wagen; -und Pferde halten: koets en paarden houden: in einer - fahren: in eene koets rijden (NB. In de meeste gevallen beter kortweg:) rijden.

Kutschen, in Sam. I -bauer, m.: rijtuigmaker; -baum, m.: boom van een (het) rijtuig; -bock, m.: Zie Kutseh-hoek ; -bürste, vr.: rijtuigborstel; -feder, vr.: rijtuigveer; -fenster, o.: portierraampje; -gaul, in,: koets-paard, (fig. fam.)

die wat mans is, driedekker, molen-paard; -geschirr, o.: tuig van een (het) koetspaard; -gestell, o.: onderstel vaneen (het) rijtuig; -griff, m.: knop aan het portier; -haus, o.: koetshuis; -himmel, m.: bovenblad van een (het) rijtuig, rijtuig-hemel; -kasten, m.: 1) bak (d. i. de binnenruimte) van een (het) rijtuig, 2) koet-siers-bakje, bakje onder den bok; -kissen, rijtuigkussen, (zachte) rijtuigbank (-kissen an der Seite: wandbekleeding in een rijtuig); -leder, o.: dek-leder over de beenen van den koetsier; -leuchte, vr.: rijtuig-lantaarn, koets-lantaarn; -macherr m.: rijtuigmaker; -miethe [t], vr.: rijtuig-huur; -pferd, o.: koets-paard; -polster, o.: Zie -kissen; -quast, m.: houvast in een (het) rijtuig; -rad, o.: rijtuigwiel; -remise, vr.: koetshuis; -riemen, m.: draagriem van een (het) rijtuig (een der riemen waarop het rust); -schlag, m.: tree van ’t portier; -schnalle, vr.: rijtuig-gesp; -stall, m.: koetshuis; -steuer, vr.^belasting op rijtuigen; -teppich, o.: rijtuig-vloerkleed, voetkleed in een (het) rijtuig; -thor, o.: koets-poort, oprij-poort; -thür, vr.: (het) portier; -tritt, m.: trede van een (het) rijtuig; -wand, vr.: rijtuig-paneel.

kutsch’en, w. o. h. en s. en w. b.: Zie kutschiren.

Kutsch'er. m. (-s; mrv. -): 1) koetsier; 2) voerman; I -lohn, m.: vracht (aan den koetsier te betalen voor een rit); -peitsche, vr.: voermanszweep; -sitz, m.: zitplaats voor den koetsier, bok van een (het) rijtuig.

kutsclii'ren [ie], w. o. h. en s. en w. b.: 1) rijden; 2) mennen.

Kiitt, m.: Zie Kitt.

Kutt'e, vr.: monniks-pij, monniks-kap; die - anlegen: monnik worden; die -ablegen: aan den monniks-stand vaarwel zeggen.

Kütt'el, m. Zie Kittel.

Kutt’el, vr.: pens, ingewand; 1 -bank, vr.: penshal, pens-markt; -fisch, m.: (visch:) zee-kat, inktvisch; -flecke, m. mrv.: (kkk.) stukjes pens; -hof, m.: penshal, pens-markt; -kraut, o.: (pik.) wilde tijm; -markt, m.: pens-markt, penshal.

Ihutt'en, w. b.: 1) de monniks-kap

opzetten, in de monniks-pij dossen; 2) (mnw.) graven.

i Kutten, in Sam. I -geier, m.: (vog.) konings-gier, irubi; -mönch, m.: (kkl.) Capucijner monnik, (iron.) huichelaar.

Kutt'er, m. (-s; mrv. -): (zeew.) kotter.

Kutt’ler, m. (-s; mrv.-): pens-man, pensverkooper; Kutt’lerin, vr. (mrv. -nen): pensvrouw, pensverkoopster.

Kutz’e, vr.: grof dekkleed; Kutz’en-streicher, m.: pluimstrijker, flikflooier, fleemer.

Kux, m. (-es; mrv. -e): aandeel in eene mijn; -kranzler, m.: beëedigd makelaar in mijn-aandeelen (die rondreist om zulke aandeelen te plaatsen); -schicht, vr.: (mnw.) dagtaak, werk van twaalf uren.

Kyanit’, m. (-s): (min.) blauwe schorl.

Kyrie-eleison, o. (-): (kkl.) Kyrie-eleison, ontferm u over ons, o Heer!

L.

Lab, o. (-es, -s): leb; I -kraut, o.: (pik.) waskruid; -kuchen, m.: Zie Lebkuchen; -magen, m.: vierde maag der herkauwende dieren, lebmaag; -sal, o. (-es, -s; mrv. -e): lafenis, verkwikking, (fig.) verzachting, balsem; -salben, w. b.: (zeew.) teren; w. o. h.: lapzalven.

Labbe, vr.: lip; (fig.) bek, snoet, muil, mond; (visch:) harder; (vog.) strand-jager, strandlooper, witkop-gier.

Lab berdan, m.: Zie Laberdan.

Labberei'. vr.: (pop.) klets-praat, kletserij, geklets; (ook:) snorkerij, snoeverij, gezwets; lab’bern, w. o. h. en w.

1) likken, leppen, lepperen, oplikken, 2) kletsen, wauwelen, (fig) tatewa-len.

b.:

labiiren jbiie], w, b.: (aan orgelpijpen:) de lippen maken; La'bium, o. (-s; mrv. La'bien): Zie Labial.

Laborant’, m. (-en ; mrv. -en) : 1) scheikundige; 2) helper (adsistent) in scheikundig laboratorium; Laboratorium, o. (-s; mrv. -to’rien): laboratorium; Laborir’ [rierl, in Sam. (-tisch, m-: art.: werktafel, werkbank); labori'ren [ie], w. o. h.: 1) scheikundige proeven nemen, 2) behulpzaam zijn bij het nemen van scheikundige proeven. 3) naar den steen der wijzen zoeken, 4) - an: laboreeren en aan.

lijd

aan,

Labung, vr.: Zie Labsal (in Lab).

Labyrinth’, o. (-es, -s; mrv. -e): labyrint; (fig.) doolhof; (ook:) warboel; (ontl.) gehoorholte; labyrin'thisch, bv. n.: doolhofachtig, (ontl.) gehoor-, van de hoorholte.

Lacedamon, o. (-s): (hist., adk.) Lacedemonië, Sparta; Laeedamo'nier m. (-s; mrv. -): Lacedemoniër, Spartaan; Lacedamo'nierin, vr. (mrv. -nen): Lacedemonische, Spartaansche; laceda-mo’nisch, bv. n.: Lacedemonisch, Spar-taansch.

Lacli, in Sam. I -bar, bv. n.: (hars-houdende boomen:) geschikt om getapt te worden; -bart, m.: lachebek; -baum, m.: 1) getapte (door insnijdingen aan het vloeien gebrachte) harsboom, 2) door insnijdingen gemerkte boom, die of tot wegwijzer dient öf de grensscheiding aanwijst; -frosch, m.: lachende kikvorsch; -gans, vr.: (vog.) lachende gans, Noord-sche gans met eene witte vlek voor den kop; -gebrüll, o.: schaterend gelach; -kramp f, m.:    ' :    ¹

zenuwlach; -kuckuck, m.: (vog.) lachvogel, lachende koekoek (in Mexico), -lust, vr.: lachlust; -lustig, bv. n.: lach-

bv. n.: laf,

iS (labbig),

flauw, zouteloos, smakeloos.

La be, in Sam. I -becher, m.: verkwikkende beker (fig.) verkwikkende

lab'beri

g-e-

drank; -kraut, o. (pik.) walkruid; -schale, vr.: Zie -becher; -trank, m.: verkwikkende drank, (fig.) nectar, godendrank; -trunk, m.: verkwikkende dronk, verkwikkende teug; -wein, m.: verkwikkende wijn, edele wijn.

Ia'ben, w. b.: 1) laven; (fig.) verkwikken; 2) (melk:) doen stremmen; I sich -, w. w.: 1) stremmen; 2) zich laven, (fig.) zich verkwikken.

la'benei, bv. n.: verkwikkend.

La'berdan, m. (-es, -s): labberdaan, zoutevisch,

Labet', o. (-es, -s; mry. -e): (spl) beest, kapot, slam; - werden: (spl.) niet één slag halen, niet één trekje maken; I -spiel, o.: kaartspel waarbij het er op aankomt om al de slagen te halen.

Labial', o. (-s; mrv. -e): (van orgelpijpen:) lip, mond, opening; I -buch-stabe, m.: lipletter.

la

ren van den

vr.:

vr.:

vr.:

lustig, goed lachs; -maul, m.: lachebek ; -meve, vr.: (vog.) lachende meeuw; -muskei, m.: (ontl.) lachspier; -steig, m.:

1)    grens-pad, gekapte weg (in eenbosch),

2)    afgebakend pad; -stein, m.: grenssteen ; -taubchen, o.: (vog.) lachend duifje, Indisch tortelduifje, (fig. fam.)

chebekje; -taube, vr.: (vog.) lachende duif, Indische tortelduif; -weihe, vr.: (vog.) valk die niet meer deugt om mede te jagen; -zahn, m. (mrv. -zahne): een der voorste boventanden, die te zien komen als men lacht.

I^a'che, vr.: 1) lach (eine helle - auf-schlagen: schaterend beginnen te lachen, hard in den lach schieten); 2) insnijding in den bast van een boom als merk-teeken; 3) opene plek in een bosch;

4) poel, modderpoel, groote plas (grosse -: lagune).

la’clieln, w. o. h.: glimlachen. I La'-cheln, z. n. o. (-s): glimlach(je).

Hacken, w. b.: (boomen:) merken door insnijding in den bast; einen Steig eenen weg kappen in een bosch, een pad afbakenen in een bosch.

Ila’clieii, w. o. h.: lachen; über etwas -: over iets lachen, om iets lachen; ich lache der Thoren: ik lach om de dwazen das Glück lacht dir: het geluk lacht u toe, het geluk loopt u mee; baar Geld lacht: (spr.) geld verzoet den arbeid; wer zuletzt lacht, lacht am besten: (spr.) wie het laatst lacht, lacht het best;

₀ Einem etwas zu - machen (geben): iemand doen lachen; gezwungen -: gedwongen (gemaakt) lachen; heimlich -: heimelijk (in zijnen geest, in zijn vuistje) lachen; halblaut - (verstohlen -): giche-len; überlaut - (aus vollem Halse -): luidkeels lachen, hardop lachen,_schate-lach; sich krank - (sich halb todt l tot] -): zich ziek lachen, zich een bult lacneu, zich half dood lachen.

ILachen, z. n. o. (-s): lach, gelach, (het) lachen; hier gilt kein -: hier is niets om te lachen, lachen komt hier niet te pas; vor - bersten: (fig.) bersten van den lach ; Einen zum - reizen: iem. doen lachen, iemand aan het lachen maken; sich zum - zwingen: zijn best doen (alle moeite doen) om te lachen; ein gezwungenes -: een gedwongen lach, een gemaakte lach; ein höhnisches - : 1) een spottend gelach, 2) een spottende lach; ein allgemeines -: een algemeen gelach.

Ika dien, in Sam. I -knoblauch, m,: (pik.) waterlook.

la cliend, bv. n.: lachend, (fig.) vriendelijk; La’cher, m, (-s; mrv. -): lacher; La'cherin, vr.: lachster, (fam.) lachebek.

la’clierlicli, bv. n. en bw.: belachelijk, bespottelijk; (fig.) ongerijmd; - machen: belachelijk (bespottelijk) maken; es ist mir nicht - zu Muthe [tl: ik heb geen lust om te lachen; I -keit, vr.: belachelijkheid, bespottelijkheid; (fig.) ongerijmdheid; (ook:) gekheid, dwaasheid, zotternij.

la'cliern, w. onpers. h.: 1) doen lachen; 2) lust doen voelen om te lachen; das lachert mich; dat doet mij lachen, ik moet er om lachen; es lachert

mich: ik moet lachen. I -, w. b.: doen lachen, aan het lachen maken.

la’cliig;, bv. n.: vol poelen en plassen.

I<acliïer, m. (-s; mrv. -): glimlacher; (fig.) spotter; Lach'lerin, vr, (mrv. -nen): glimlachster, (fig.) spotster,

ILaclis, m. (-es): (fam.) strieps, (een) pak slaag.

ILachs, m. (-es; mrv. -e): (visch:) zalm; | -brut, vr.: jonge zalmpjes (mrv.) ; -fang, m.: zalmvangst, (fig.) zalmvis-scherij; -farbig, bv. n.: zalmkleurig; -fischerei', vr.: zalmvisscherij; -fohre, vr. (-forelle, vr.): (visch:) zalmforel; -kind, o.: zalmbroed; -kopf, m.: zalm-kop ; -kunze, vr,: Zie-kind;-leich, m.: kuit van zalm; -rogener, m.: wijfjes-zalm; -wehr, o.: zalmvisscherij, visch-plaats om met de zegen zalm te vangen; -wurm, m.: zalmluis; -zunge, vr.:

1)    tong van eeu zalm, 2) (visch:) blauw-rug-forel.

jLaclit, vr.: slakken (mrv.), metaalschuim; I -hohl, o.: (in metaal-smelte-rijën:) ovengat om de slakken te verwijderen.

Ijack'ter, o. (-s; mrv. -) en vadem, vaam; I -baum, m.: Zie !Lacl>-l>aum no. 2; -kette, vr.: (mnw.) meet-ketting; -mass, o.: vaammaat; -schnur, meetkoord; -stab, m.: halfvaamsmaat, meet-stok.

Iliack, m. (-es, -s): lak, brievenlak, zegellak.

II<ack, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) lak;

2)    lakvernis; 3) verlaksel; 4) (pik.) goudlak.

]Lack, in Sam. 1 -arbeit, vr.: lakwerk, verlakt goed; -arbeiter, m.: verlakker; -blume, vr.: (pik.) goudlak; -farbe, vr.:

1)    glansverf, verf met vernis, 2) kleur van een vernis, 3) vernis; -firniss [nis], m.: lakvernis; -harz, o.: 1) kop ilhars,

2)    hars of gom waarvan vernis gemaakt wordt; -holz, o.: harsig hout, (fig.) pijnboom, berg-den; -mus, o. (-es): lakmoes; -pfirsche, vr. (-pfirsich, m.): dubbele perzik; -stock, m.: goudlak-plant; -tuk, m. (-s): latuw, dunsel, tuin-salade; -viole,

(pik.) goudlak; -waare, vr.: lakwerk, verlakt goed.

I<ackei' [Lakai’1, m. (-en; mrv. -en): 1) lakei; 2) livrei-knecht.

lack’en, w. b.: verlakken.

lack’en, w. o. h.: 1) loopen; 2) springen; 3) schoppen, (ook:) trappen, met den voet achteruit slaan; 4) weerspannig zijn, (pop.) zijn achterste tegen de krib gooien.

lacki’ren [ie], w. b.: verlakken; Lacki’rer [ie], m. (-s; mrv.) : verlakker.

Ladang;umiiii, o. (-s): (pha.) laudanum.

!<ad'cken, o. (-s; mrv. -): 1) laadje, kleine lade; 2) blindje, klein vensterblind.

ILade, vr.; 1) lade, schuiflade; 2) kist, koffer; (iron.) geldkist; - des Bundes: (kkl.-hist.) verbonds-kist, arke des Yer-bonds; 3) kas, kast, buitenkast (b. v. van een orgel); 4) kas, in kas aanwezige geldvoorraad; 5) (van een paard :) onderkaak, van den mond dat gedeelte waarin het bit rust; (fig.) onderstuk, onderste gedeelte ; 6) (tëch.) raam.

eene sc

voor

m.:

-): fatje, mode-

mrv.

van

m.:

in voorliet pak-

!La'(le, in Sam. I -brief, m.: 1) uitnoo-•digingsbrief, schriftelijke uitnoodiging, 2) (rcht.) dagvaarding, 3) (kpv.) connossement, vrachtbrief; -geld, o-: (kpv.) ladings-kosten (mrv.), (rcht.) kosten (mrv.) van dagvaarding; -Kette, vr.: electriseer-ket-ting* -löffel, m.: (art.) laadlepel, kruit-lepel; -mass, o.: juiste hoeveelheid kruit voor eene lading; -nagel, m. mrv.: (art.) ijzeren pinnen of groote spijkers voor hrootlading; -pforte, vr.: (mar.) geschutpoort; -platz, m.: plaats om (vrachtgoederen) te laden; -pfriem, m.: (art.) ruim-naald, ruim-ijzer; -rüster, nv. (akk.) strijk-bord (aan den ploeg); -schamel, vr.: (art. laadlepel, kruitlepel; -schein, m.: vrachtbrief; -stecken, m. (-stock, m.): (voor vuurwapenen:) laadstok; -tasche, vr.: patroon-tasch; -wasserlinie, vr.: (kpv.)waterlijn de lading; -zettel, m.: Zie -schein; -zeug, o.: al wat dient om een kanon te laden.

I laden, onr. w. o. h. en onr. w. b. (lud; gela'den); 1) (voor goederen-vervoer:) laden; einen Wagen -: een wagen laden; Waaren in’s Schiff -: goederen in het schip laden; 2) (vuurwapenen, electriseer-machines, enz.:) laden; scharf -: met een kogel (of: met schroot) laden, met scherp laden; blind -: met los kruit laden; 3) (fig.) auf sich -: op zich laden, op zijnen hals halen, (ook:) op zich nemen, voor zijne rekening nemen (ich lade es auf mich: ik neem het op mij); er hat schief geladen: (iron.) hij heeft te veel ingenomen, hij kan zijn roer niet recht houden, hij is dronken; J 4) uitnoodigen; 5) vor Gericht - (vorden Richter -): dagvaarden.

lïja’den, m. (-s; mrv, La'den): 1) vensterblind, vensterluik ; (mar.) valpoort, valdeur; gebrochene Laden: toeslaande luiken: gegitterte Laden: jaloezieën, zonneblinden; 2) winkel; (ook:) winkelraam, winkelkast waarin de waren uitgestald liggen of staan; einen - anlegen: eenen winkel opzetten, een winkel beginnen;

I -bank, m.: toonbank; -bursch, m. (-diener, m.): winkelbediende ; -dieb, m.: winkeldief; -dieberei’, vr.: winkeldieverij, (het) stelen in winkels; -feld, o.: (tech.) paneel; -fenster, o.: 1) winkelraam, 2) lichtraam boven eene deur, 3) vallicht, koekoek, lantaarn; -flügel, m.: sponning voor een vensterluik; -gehülfe, m.: winkelknecht, winkelbediende; -hüter, m.: 1) waker (bij nacht) in eenen winkel, 2) (iron.) winkeldochter (d. i. onverkoopbaar artikel); -junge, m.: winkeljongen, loopjongen; -jungfer, vr.: winkeldochter, vrouwelijke winkelbediende, winkeljuffrouw; -keil,m.: (mnw.) dwarshout, dwarsklamp; -klappe, yr.: winkelblind, winkelluik; -madchen, o.: Zie -jungfer; -preis, m.: winkelprijs, verkoopprijs, (van boeken:) particuliere prijs; -schere, vr.: winkelschaar; -schwen-gel, m.: (iron.) winkelbediende, winkelknecht; -steuer, vr.: winkelbelasting, aanslag voor patent, bedrijfsbelasting; -stuhl, m.: winkel-stoel; -thür, vr.: winkeldeur; -tisch, m.: toonbank; -zins, m.: winkelhuur.

leader, m. (-s; mrv. -): lader; I -lohn, ladings-kosten (mrv.). ladi'ren [ie], w.b.: beschadigen; (hik.) kwetsen.

Ladronen, vr. mrv.: (adk.) Dieven-eilanden.

ïia'dung, vr.: 1) (kph., kpv.; mik, art.): lading (1. het laden, 2. geladene hoeveelheid); (voor paard, ezel, wagen, kar, schip, schuit:) vracht; geschwinde -: (mil) gezwinde lading; 2) uitnoodiging; - vor Gericht : dagvaarding.

l<a'dungs, in Sam. I -brief, m.: vrachtbrief; -tlasche, vr.: (schk.) Leidsche flesch; -platz, m.: plaats van lading ; -schein, m.: vrachtbrief.

La dy, vr. (mrv. La'dies): dame van stand.

laflf, bv. n.: laf (i. a. b.)

J^aff clien, o. (-s; gekje, kwibus.

Iiaffe, vr.: 1) blad van eene roeispaan;

2) lepel. I -, m. (-n; mrv. -n): fat, modegek, kwibus, kwast; ein junger een melkmuil, (pop.) een jonge lafbek.

Iiaffelei’, vr.: (fam.) hofmakerij, jacht-makerij op veroveringen; auf die - aus-gehen: op het maken van veroveringen uitgaan, (pop.) de meisjes naloopen;

I laf’feln, w. o. h.: 1) den verliefde spelen,

2)    (pop.) de meisjes naloopen; w. b.: het hof maken aan.

lafTeiiinassiff, bv. n. en bw.: 1) fatterig, kwasterig, kwibusachtig; 2) stoffel-achtig.

Éaffet'te, vr.: (art.) affuit; "ein Stück auf die - bringen: een kanon op de affuit plaatsen; es von der - herabnehmen: het de affuit afnemen.

in Sam. I -block, m.: (mar.) stuitklamp achter de affuit; -riegel, dwarshout van de affuit; -stange, vr.: ♦ klinkbout; -wand, vr.: zij wang van de affuit.

Iiaif'ler, m. (-s; mrv. -): (fam.) vrouwengek, meisj esgek.

lag: Zie liegen.

Tia'ge, vr.: 1) ligging, plaatselijke gesteldheid; (zeew.) ligging van de kust; (fig.) houding, lichaamsstand; (srm.) houding van tegfenweer (in -: gedekt; ausser -: ongedekt); 2) staat, toestand, stand,

esteldheid; bei dieser - der Dinge: bij vlezen stand van zaken, de dingen zóó gesteld zijnde, de zaken zóó staande;

3)    laag (b.v.: aardlaag, steenlaag, steenkolenlaag, erts-laag, verf-laag, enz.): (bij schilders en vergulders:) laagje; (typ.) vergaring; (zeew.) dek (ein'Schiffmit zwei oder drei -n: een twee- of driedekker);

4)    (mar.) laag (eine - geben: eene volle laag geven).

Iiü’gel, m. (-s; mrv. -): vaatje, vat, ton; (van zeilen:) leuver.

la'genweise, bw.: aan (in) lagen, laags wijze; - über einander: laagswijze opeen.

Ilia’ger, o. (-s; mrv. -): 1) legerstede, nachtleger, bed; (fig.) ziekbed; er hat heute Racht ein ruhiges -gehabt: hij heeft eenen rustigen nacht gehad; er hat ein langes - gehabt: hij heeft een lang ziekbed gehad, hij is lang ziek geweest;

2) (srm.) vechtstand, behoorlijke houding om zich te weer te stellen; aus dem -kommen: ongedekt zijn; 3) liggende houding; zu - gehen: (akk.) neerslaan (te veld staand graan); 4) richting der steenlaag, draad, breuk; 5) pakhuis, bergplaats, kelder* (fig.) voorraad; aufs -haben; raad hebben; aufs - bringen: in

m.:

schadu-

ver

leek;

huis opslaan; auf das -brauen: bier brouwen dat lang- op het vat kan blijven liggen, zwaar bier brouwen; 6) ligplaats, ligging; (jag.) leger (van wild), hol, schuilplaats, schuilhoek; dem Rindvieh ein - machen : voor het rundvee een strooleger spreiden; der Hirsch steht im het hert zit gevangen in zijn leger; das leere - finden: het wild nergens vinden; 7) bezinksel, drab, droesem.

|L<a’ger, o. (-s; mrv. - of La’ger): legerplaats, legerkamp, kamp; ein - von Hütten: een kamp van tenten; ein flie-gendes een vliegend kamp; ein stehen-des -: een vast kamp; ein - abstecken: een kamp aanleggen, eene legerplaats afbakenen; aus dem - rücken: het kamp verlaten.

IL-a'ger, in Sam. I -apfel, m.: winterappel ; -aufnahme, vr.: inventarisatie van den voorraad; -balken, m.: brugbalk; -baum, m.: bier-stelling; -bestand, m.: inventaris van het voorhandene; -bier, o.: zwaar bier; -birn, vr.: winterpeer; -buch, o.: (adm.) kadastrale legger, (kph.) pak-huisboek; -dieb, m.: (fam.) vrijbuiter; -fass, o.: keldervat, stukvat; -fieber, o.: legerkoorts, in het kamp heerschende koorts; -geld, o. (-gebühren, vr. mrv.): pakhuishuur, bergloon, keldergeld; -ge-rath [tl, o.: kamp-benoodigheden (mrv.); -gewicht, o.: standaardgewicht, ijkgewicht; -haft, bv. n.: 1) lang goedblijvend, geschikt om bewaard te worden, 2) bedlegerig; -haus, o.: pakhuis, magazijn, (adm.) entrepot; -holz, o.: 1) geveld liggend timmerhout, 2) bier-stelling; -hütte, vr.: (mil.) barak; -konto, o.: (kph.) paknuisrekening; -korn, o.: 1) op het veld neergeslagen graan, 2) gezolderd graan; -kosten, vr. mrv.: pakhuiskosten; -krankheit, vr.: in het kamp heerschende ziekte; -kranz, m. (-krone, vr.): (hist.) muurbeklimmers-kroon, zegekroon; -kunst, vr.: kunst om een versterkt kamp aan te leggen; -meister, (mil.) kwartiermeester; -miethe [t], vr,: pakhuishuur; -obst, o.: winter-ooft (appelen, peren, die eenen winter over goed-blijven); -platz, m.: legerplaats, geschikte plaats voor een kamp; -punkt, m.: (art.) plaats voor de as of spil; -rebe, vr.: laag bij den grond blijvende wijnstok; -ruhr, in het kamp heerschende dysenterie; -scheit, o.: blokje brandhout; -seuche,vr.: in het kamp heerschende besmettelijke ziekte; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.); legerplaats, (fig.) halt-plaats, rustplaats, pleisterplaats, tijdelijke verblijfplaats, (ook:) bed, rustbed, (van jachtwild:) leger, schuilhoek, schuilplaats; -stock, m.: ledig-staande bijenkorf; -sucht,vr.: (gnk.) scharlakenkoorts, met huidvlekken gepaard gaande koorts, rotkoorts; -wache, vr.: wacht in het kamp; -wall, m.: (mil.) wal van het kamp, (zeew.) ondiepte, lagerwal; -wand, vr: (mnw.) rotswand, (bwk.) fun-deering; -wein, m.: 1) wijn die geschikt is om goed te blijven op fust, 2) wijn op fust, (fig.) belegen wijn, oude wijn; -wuchs, m.: (akk.) te snelle groei van het graan: -zins, m.: pakhuishuur.

la'gern, w. o, h.: liggen: (van wijn enz.:) op fust liggen; (van koopwaren:) in het pakhuis opgeslagen liggen; (mil.) kampeeren, gekampeerd zijn, in het kamp

liggen; w. b.: (wijn, enz.) onafgetapt in het vat op de stelling plaatsen; (koopwaren*.) in het pakhuis opslaan; (mil.) kampeeren, het kamp doen betrekken, (akk.) neerslaan (zooals storm, plasregen of hagelslag het te veld staande graan doet); w. w. (sich -); 1) gaan liggen; sich ins Gras -: in het gras gaan liggen; 2) (akk.) neergeslagen worden (door regen, hagel of wind); 3) (fig.) zich uitspreiden, nederdalen (die Schatten der Gebirge hatten sich über die Ebene gelagert: de wen der bergen hadden zich over de vlakte uitgespreid; 4) (mil.) hunne legerplaats (hun kamp) opslaan, zich legeren; gelagert sein: kampeeren.

Iia'gerung, vr.: 1) legering, kampement; 2) lagen-vorming, geplaatstheid in lagen of schichten; 3) (fig.) uitspreiding, neerdaling; I La’gerungskunst, vr.: kunst om een versterkt kamp aan te leggen.

Iiagu’ne, vr.: (adk.) lagune.

lakm, bv. n.: 1) lam (ook fig.); 2) (fig. fam.) lamlendig, armzalig; 3) kreupel, mank; - gehen: mank loopen, kreupel loopen; Einen - schlagen: (fig.) iemand lamslaan, iemand platslaan; dieses Messer ist -: dit mes is lam; ein -er Witz: eene armzalige (flauwe) aardigheid; ein -er Styl: een lamme stijl; eine -e Ausflucht; eene armzalige uitvlucht; ein -er Mensch: een lamlendig wezen; I -füssig, bv. n.: lam aan de voeten; -handig, bv. n.: lam aan de handen; -heit, vr.: 1) lamheid,

2)    lamlendigheid, armzaligheid, 3) kreupelheid; -lendig, bv. n.: (van dieren:) lam in het kruis,

Iialim, in Sam. I -eisen, o.: voetangel.

Iiali'me, m. (-n: mrv. -n) en vr.: 1) lamme; 2) kreupele.

Xjalime, vr.: 1) lamheid; 2) kreupelheid; 3) (van paarden:) bevangenheid, (van menschen:) loomheid in de beenen.

lali'men, w. o. h.: lam zijn of worden (ook fig.); ein lahmendes Gleichniss [nis"]: eene vergelijking die mank gaat.

lali'men, w. b.: verlammen (ook fig.); am Rücken -: de lendenen breken, (fig.) afmoorden, afbeulen; die Geisteskrafte werden durch Tragheit gelahmt: de geestvermogens worden door werkeloosheid lamd.

Iiüli'mer, m.: verlamming teweeg-brenger; (fig.) verlammer.

Ijah'miing, vr.: verlamming (ook fig.); (van paarden:) bevangenheid.

Lalin, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) goud- of zilverloovertje, blinkend loovertje;” (fig.) klatergoud; 2) geplet goud-of zilverdraad;

3)    fijn gaasdoek (voor sluiers); I -tresse, vr.: galon, goudgalon, zilvergalon.

ïiali'ne, vr.: Zie I<elme.

Iiaib, o. (-es: mrv. -e): brood; ein -Brod: een heel brood; ein - Kase: eene heele kaas.

I^aicli, o. (-es, -s; mrv. -e): kuit van visch; I -zeit, vr.: (van visch:) rij-tijd, tijd der kuitschieting.

Iiaicli/e, vr,: Zie Iiaich.

laicii'en, w. o. h.: kuit schieten.

iLai'e, m. (-n; mrv. -n): (kkl.)

(fig.) leek, oningewijde.

Lai'en, in Sam. I -bruder, m.: (kkl.) leekebroeder, kloosterbroeder; -pfründe, vr.: door een leek genoten wordende

die - storen: de lamp (dat wil zeggen: de lampepit) afknippen; 2) (visch:) stekelbaars ; (ins.) glimworm.

ILam’pe, m. (-n; mrv. -): (jag.) haas.

Lampen, in Sara. I -anzünder, m.: 1) lampenknecht, 2) lantaarn-opsteker; -docht, m.: lampepit; -flimmer, m.-.flikkerlicht eener lamp of lantaarn; -geld, o.: lantaarngeld; -geruch, m.: olie-reuk eener lamp; -glas, o.: bv. n. en bw.: door lampei verlicht; -helle, vr.: licht een (of meer '

: naar

prebende; -schwester, vr.: (kkl.) leeke-zuster, kloosterzuster.

Lakai', m.: Zie Lackai.

La'ke, vr.: pekelnat, pekel.

Ila'ken, w. b.: inmaken met zout, in de pekel leggen.

ILaken, o. (-s; mrv. -): 1) laken (de wollen stof); 2) beddelaken.

Lako nien, o. (-s): (adk.) Laconië; Lako’nier, m, (-s; mrv. -): Laconiër; La-ko’nierin, yr. (mrv. -nen): Laconische; lako’niscli, bv. n. en bw.: Laconisch, uit Laconië, (fig.) lakoniek, leuk, droogweg; Lakonis’mus, m. (-; mrv. -nis’men): lako-niekheid, leukheid.

Lakritze, vr.: (pha.) zoethout.

Lakrit’zen, in Sam. I -baum, m.: zoethoutboom; -holz, o.: zoethout; -saft, m.: drop.

lallen, w. o. h. en w. b.: stamelen; (hg. lam.) tatewalen; ein Kind in Schlaf-: een kind in slaap zingen.

La ma, m. (-s; mrv. -s): (kkl. in Thibet, enz.:) lama; (drk.) lama, kameelschaap, Peruaansch schaap.

Lam bert, m, (-s): Lambertus, Lammert.

Lam berts, in Sam. I -nuss, vr.: lammerts-noot, hazelnoot; -staude, vr.: hazelnoteboom.

lainenti ren Liel, w. o. h.: lamentee-ren, klagen.

lamini’ren LnieJ, w. b.: pletten.

Lamm, o. (-es, -s; mrv. Lam’mer): lam, jong schaap; (aan de lucht:) schaapjes-wolkje, schaapje; das - Gottes: (theo.) het Lam Gods (Agnus Deï); -feil, o.: lamsvel; -lieisch, o.: lamsvleesch; -fromm (-herzig), bv. n.: goedig, gedwee; -wolle, vr.: lamswol; -zeit, vr.: lammertijd, tijd van het lammeren der schapen. Zie ook Lammer en La mms.

Lamm eken, o. (-s; mrv. -): lammetje.

lam men, w. o. h.: lammeren.

Lam mer, in Sam. I -abend, m.: Vrijdag vóór Pinksteren; -blume, vr.: (pik.) schelkruid, zwaluwenkruid; -braten, m.: gebraden lamsvleesch; -geier, m.: (vog.) lammergier ; -hirt, m.: schaapherder; -holz, o.: campèche-hout uit de Allerheiligenbaai; -junge, m.: jongen die de lammeren hoedt; -knecht, m.: knecht die de lammeren hoedt; -lattich, m. (-salat, m.): (tnb.) veldsalade; -schwanzchen, o.: lams-staart, staart van een lam, (pik.) duizendblad; -stall, m.: stal voor lammeren, schaapskooi; -weide, vr.: weigrond om lammeren (schapen) te laten grazen; -wolle, vr.: lams-wol; -zahn, m.: eerste uitgeworpene tand.

Lam merchen, o. (-s; mrv. -): lammetje.

lam mern, w. o. h.: lammeren,

Lamms, in Sam. I -bauch, m.: lams-maag; -braten, m.: gebraden lamsvleesch; -geschlinge, o.: (bij slachters:) omloop van een lam of schaap ; -niere, vr.: lams-nier; -viertel, o.: voet (vierde gedeelte) van een lam of schaap; -wolle, vr.: lams-wol.

Lamo nerholz, o.: lamoenhout.

Lamp'clien, o. (-s; mrv. -): 1) lampje; 2) illumineerglaasje, lampion. *

ILam'pe, vr.: 1) lamp; (fig.) lantaarn;

lampeglas; -heil, ►en of lantaarnen e, vr.: licht (schijnsel) van dan een) lamp of lantaarn; -licht, o.: 1) lamplicht, 2) lantaarnlicht; -mann, m.: 1) lampenknecht, 2) lantaarnopsteker; -mikroskop, o.: cameraobscura, microscoop; -ofen, m.: (schk.) lamp met verscheidene branders; -öl, o.: lamp-olie; -putzer, m.: Zie -mann; -röhre, vr.: buis voor de pit der lamp; -russ, m.: lampe-zwart; -schein, m.: lampe-schijnsel, lampenschijnsel; -schnauze, vr.: Zie -röhre;-schimmer, m.: getemperd lamplicht; -schwarz, o.: lampezwart; -stock, m.: 1) voet eener lamp, 2) lantaarnpaal; -warter, m.: Zie -mann.

Lam pert, m. (-s): Zie Lambert.

Lamper tus, m. (-): Zie Lambert.

Lamprecht, m. (-s): Zie Lambert.

Lampre te, vr.: (visch:) lamprei, prik, negen-oog.

ILand, o. (- es): 1) land; zu Warner und zu -e: te water en te land; das feste -: het vasteland; an das - steigen: aan land gaan, (van boord af) aan wal gaan; vom -e stossen: van wal steken; über -: over land; von - eingesehlossen (von -umgeben): door land omringd; an (langs) dem -e hinfahren: langs de kust varen; 2) land (bouwland, teelland, weiland); ein Stück - (ein Stück -es): een stuk land; zwanzig Morgen -es: twintig morgen land; brach liegendes -: braak liggend land; das - bauen: landbouwen; 3) land, (het) platteland; al wat buiten de steden ligt; auf dem -e wohnen: buiten wonen, op het platteland wonen; auf das - gehen buiten gaan; I 4) (mrv. Lan'der en ook Lan'de): land, landsgebied, rijk, staat; hier zu -e: hier te lande, in dit land; aus welchem -e ist er: uit welk land is hij?; ausser -es sein: buitenslands zijn; Einen des -es verweisen: iem. het land uitbannen; Einem Fürsten ins - fallen: in het land van eenen vorst vallen, een vijande-lijken inval in het land van eenen vorst doen; Sie haben - und Leute gesehen: gij hebt gereisd, gij hebt vreemde landen gezien; die schweizer Lande: (adk.) de Zwitsersche kantons; das - der Seligen (das - der Wonne): (theo.) het rijk der hemelen, (fab.) de Elizeesche velden; das gelobte - (of: das - der Yerheissung): (theo. en fig,) het Beloofde Land; das heilige -: (theo,) het Heilige Land.

ILand, in Sam. I -abwesend, bv. n. en bw.: buitenslands; -accise, vr.: grondbelasting, akkerbelasting; -adel, m.: platte-lands-adel, kleine adel; -amman, m.: (in Zwitserland:) landamman; -amt, o.: 1) plattelands-ambt, 2) provinciaal gerechtshof, (ook:) arrondissements-recht-bank, 3) (in Noord-Amerika:) landkantoor; -anbauer, m.: landbouwer, boer; -anker,

o.: kust-anker, klein anker; -anwachs, m.: aanwas van land, aanwas van grond; -arbeit vr.: 1) landbouwerswerk, werk in

vr.:

deze historie is geheel en al vreemd voor mij); -friede, m.: 1) vredes-tractaat, 2) rust in het land, algemeene rust (dem -friede nicht trauen: fig.: de zaak niet vertrou-

he

het land, 2) werk ten platten lande; -armee, (mil.) leger te lande; -arzt, m.: plat-telands-geneesheer; -ausschuss, m.: landweer, schutterij; -bar, bv. n.: (van eene kust:) genaakbaar, geschikt om er te landen; -backer, m.: plattelands-bakker; -bar, m.: (drk.) gewone beer, bruine beer; -bau, m.: landbouw; -bauer, m.: landbouwer, boer, (fig.) buitenman; -baumeis-ter, m.: 1) rijks-architect, rijksbouwmeester, 2) plattelands-architect; -beamter, m.: lands-ambtenaar, (inz.) provinciaal ambtenaar ; -bede, vr.: grondbelasting; -be-drückend, bv. n.: drukkend voor het land; -beschaler, m.: dekhengst voor het kanton; -besitzer, m.: land-eigenaar ; grondeigenaar; -betrüger, m.: landsdief, besteler van Vlands kas, (fig.) eerste gauwdief, aartsbedrieger; -bettler, m.: schooier, bedelaar die het land afloopt; -bewohner, m.: 1) inwoner des lands, 2) plattelandsbewoner, 3) (iron.) landkrabbe, zandhaas (d. i. geen zeeman); -biber, m.: (drk.) op het land levende bever; -bezirk, m.:

1)    district, 2) arrondissement, 3) kanton ; -bischof, m.: (kkl.) koorbisschop; -bote, m.: dorpsbode, gcmeente-bode, (hist. in Polen:) lid der provinciale staten, afgevaardigde der provincie; -brücke, vr.: laatste boog eener brug, landhoofd eener brug; -buch, o,: 1) kadastrale legger,

2)    provinciaal wetboek; -dechant, m.: (kkl.) plattelands-deken; -deich, m.: ’s-lands dijk, dijk die het land beschermt; -dienst, m.: (mil.) landdienst, dienst te lande; -direktor, m.: hoofd (voorzitter, president) van het districts-bestuur; -dirne, vr.: boerendeern; -dragoner; m.: politiedienaar te paard, marechaussee; -drost, m.: drossaard, drost, prefect; -drostei',

: 1) drostschap, 2) drostij (district, departement, enz.); -edelmann, m. (mrv,: -edelleute): land-edelman (mrv.: land-edellieden); -eigenthum [tl, o.: grondbezitting, vast goed; -eigenthümer [t], m.: grondbezitter, grond-eigenaar, (hist.) bezitter van een vrij leen: -enere. vr.: (adk.) land-engte; -erbe, m.: erfgenaam van landerijën, erfgenaam van vast goed, (hist.) erfgenaam van een vrij leen; -eulchen, o.: (ins.) strontvlieg, drekvlieg; -fahrer, m.: landlooper; -fass, o. - muds-ton (alsmaat); -feste, vr. (-festung, vr.): binnenlandsche vesting, (fig,) bedijking; -fieber, o.: 1) landkoorts (bij zeelieden, ten gevolge van het aan land zijn), 2) landskoorts (in een land heerschende koorts); -flagge, vr.: (zeew.) landvlag; -fleischer, m.: dorps slachter, buitenslachter; -flüchtig, bv. n.: over de grenzen gevlucht, voortvluchtig, (fig.) uitgeweken (-flüchtig werden: over de grenzen vluchten, fig.: de wijk nemen naar het buitenland, zijn land verlaten) ; -flüchtigkeit, vr.: voortvluchtigheid, (fig.) vrijwillige ballingschap; -folge, vr.: eerste en tweede ban (der schutterij); -forstmeister, m.: opperhoutvester; -fracht, vr.: vervoer te land, landvervoer; -frau, vr.: boerenvrouw, boerin, buitenvrouw; -fraulein, o.: jonge juffrouw van buiten, buitenmeisje; -fremd, bv. n.: geheel en al vreemd (diese Grescnichte ist mir -fremd:

wen, maatregelen van voorzorg nemen); -friedenstörer, m.: verstoorder van de openbare rust; -frosch, m.: gewone (groene) kikvorsch; -fuhre, vr.: vervoer te land, landvervoer; -fuhrmann, m.: vrachtrijder; -gangig, bv. n.: (van ziekten:) heerschend (van geld:) gangbaar; -geistliche, m. plattelands-geestelijke; -geistlichkeit, vr.: plattelands-geestelijkheid; -gemeinde, vr.: plattelands-gemeente; -gericht, o.: gerechtshof (-gerichtstag, m.: zitdag van het hof); -gestüte, o.: 1) rijks-stoeterij, 2) dis-tricts-stoeterij; -gewachs, o.: 1) aardgewas, 2) lands-gewas; -graben, m.: ringsloot, grenssloot; -graf, m.: 1) landgraaf, 2) voorzitter van het provinciale hof; -grafin, vr.: landgravin; -graflich, bv. n.: landgrafelijk; -grafschaft, vr. (-grafthum [tl, o.): land-graafschap; -grenze, vr.: landsgrens; -giiltig, bv. n.: voor het geheele land geldig (-gültiges Gesetz: lands-wet);-gummi, o.: (kph.) inlandsche gom; -gut, o.: landgoed, buitenplaats; -gütchen, o.: land-goedje, buitenplaatsje; -handel, m.:

1)    landhandel, handel over land, 2) bin-nenlandsche handel, binnenhandel; -hase,

m.: (jag.) haas (de gewone haas); -haus, o.: 1) buitenplaats, buiten, buitenverblijf,

2)    (stk.) statenhuis, gebouw voor de statenvergadering; -hauschen, o.: buitenplaatsje, buitentje; -heer, o.: (mil.) leger te lande; -herr, m.: 1) heer van de plaats, 2) land-I er, 3) plattelands-edelman; -herrschaft, vr,: 1) heerlijkheid, 2) heerlijkheidsrecht; -hirsch, m.: (jag.) hert dat gaarne in het open veld komt; -hofmeister, m<: (hist.) grootmeester van de Duitsche Orde; -hülfe, vr.: door het land verleende bijdrage; -jager, m.: boschwachter, koddebeier (-jagermeister, m.: grootmeester van de jacht); -jagerei', vr.: 1) (het) jachtwezen, 2) politie te paard, bereden politie, marechaussee; -jugend, vr.: landjeugd, (het) jonge buitenvolkje, dorps-jeugd; -jungfer, vr.: 1) Zie -fraulein, 2) Zie -eulclien; -junker, m.: 1) jonker, landedelmanszoon,

2)    landedelman, plattelands-edelman,

3)    (iron.) lompe vlegel, lomperd; -kammer, vr.: kamer van financiën; -kammerer, m.: president der kamer van financiën; -karte, vr.: landkaart; -karten, in Sam. (-flechte, vr.: hik.: dauwworm; -sammlung, vr.: verzameling landkaarten, fig.: atlas); -kennung, vr.: (zeew.) landkenning; -kirche, vr.: kerk ten platten lande, dorpskerk; -knecht, m.: veldwachter; -krabbe, vr.: landkrabbe; -kramer, m.: 1) dorps-winke-lier, 2) marskramer, (pop.) op den boer looper; -krankheit, vr.: 1) landziekte, aan een land eigene ziekte, 2) heerschende ziekte; -krebs, m.: landkrabbe; -krieg, m.: oorlog te land; -krokodill, m.: landkroko-dil; -kundig (-kündig), bv. n.: 1) met het land bekend, het land kennende, 2) algemeen bekend, wereldkundig; -kutsche, vr.: diligence, omnibus, snorwagen, enz.; -kutscher, m.: voerman; -laufer, m.: land-looper; -lauferin, vr.: landloopster;-laufig, bv. n.: 1) rondzwervend, omzwervend, 2) algemeen; -leben, o.: landleven, (het) buitenleven; -leute, m. mrv.: landlieden,

30

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

grenskommiezen (mrv.); -rentmeister, m.:

1)    ontvanger-generaal, 2) rentmeester over landgoederen; -richter, m.: 1) gewone rechter, 2) president van het hof; -ritter-schaft, vr.: (de) ridderschap des lands, (de) kleine adel; -röthe [t], vr.: (de gewone) meekrap; -ruhr, vr.: epidemische dysenterie ; -sache, vr,: nationale zaak, landszaak; -salamander, m.; (drk.) salamander; -sass, m.: 1) landzaat, ingezetene des lands,

2)    bezitter van een adellijk leengoed, stemgerechtigd riddergoed-bezitter, 3) eige-

naar van een vrij goed; -sassig, bv. n.: stemgerechtigd (-sassiges Rittergut: stem-rechtgevend riddergoed); -sassigkeit, vr.: stemgerechtigdheid; -schaft, vr.: land-schap, (fig.) provincie, gewest (-schaft-maler, m.: landschapschilder; -schaftma-lerei', vr.: [het] landschap-schilderen; -schaftstein, m.: Florentijnsch marmer); -schaftlich, bv. n.: provinciaal, gewestelijk (-schaftlich es Wort: provincialismus); -schafts, in Sam. -achat, m.: min.: boom-agaat; -fach, o.: Lhet] landschap-schilderen; -haus, o.: stk.: statenhuis; -maler, m.: landschapschilder; -malerei', vr.: [het] landschap-schilderen; -recht, o.: gewestelijke verordeningen [mrv.]; -stein, m- min.: Florentijnsch marmer; -wort, o.: provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen) ; -schatzung, vr.: grondbelasting; -scheide, vr. (-scheidung, vr.): grensscheiding; -schiessen, o.: (het) schijf-schieten; -schildkröte, vr.: (drk.) land-schildpad; -schilf, m.: rietgras;

ver

inupien, m,: koudheid, infl

landziekte, aan een land eigene of in land epidemisch heerschende ziekte ;

rijks-belasting, (inz.) grondbelasting; k, m.: stek van den wijnstok; -strasse, vr.: groote weg, straatweg; -strecke, vr.:

1)    landstreek, 2) strook lands; -streichend, bv. n.: zwervend; -streicher, m.: land-looper; -streicherei', vr.: landlooperij ; -streicherin, vr.: landloopster; -streiche-risch, bv. n.: 1) zwervend,* 2) landlooperachtig; -streifer, m.: 1) omzwerver, doorkruiser van het land in alle richtingen,

2)    Zie -streicïier; -streiferei', vr.: 1) omzwerving, doorkruising van het land in alle richtingen, 2) landlooperij ; -strei-ferin, vr.: 1) omzwerfster, 2) landloopster; -strich, m.: landstreek; -stube, vr.: 1) vergaderzaal der provinciale staten,

buitenlieden, plattelandbewoners, boeren-menschen, boeren; -lied, o.: landelijk lied, (fam.) boerendeun ; -los, bv. n.: zonder land; -luft, vr.: lucht der vrije natuur; -lummel, m.: landkrabbe (d. i. geen zeeman); -lust, vr.: landelijk vermaak, landelijke uitspanning; -macht, vr.: 1) (mil.) landmacht, 2) (stk.) mogendheid zonder zeevaart; -madchen, o.: landmeisje, boe-r enmeisj e, boerinnetj e, buiten meisj e; -mann,

m.: 1) landman, landbouwer, buitenman, boer, platteland-bewoner, 2) man yan den vasten wal (d. i. geen zeeman); -mannisch bv. n.: buitenmanachtig, boersch (bw.: op zijn boers); -mark, vr.: landpaal, grenspaal; -markt, vr.: plattelands - markt; -mass, o.: landsmaat, (de) in een land gebruikelijke maat; -mes.ser, m.: landmeter; -messkunst, vr.: landmeetkunst; -miliz, vr,: schutterij ; -molch, m.: (drk.) salamander; -münze, vr.: 1) geld met den beeldenaar des lands, in het land zelf gemunt geld, lands-munt, (ook: een) stuk geld van het land zelf, 2) (in Beieren vroeger:) stukje van twee en een halven kruitzer; -nahe, vr.: (zeew.) nabijheid van land; -offizier, m.: officier van de landmacht ; -ökonomie, vr.: landhuishoudkunde; -pfarre, vr. (-pfarrei’, vr.): plattelands-pastorie, plaats als pastoor of als dominee ten platten lande; -plarrer, m.: plattelands-geestelijke, dorpsgeestelijke; -pfennig, m.: rijks-belasting; -pfleger, m.: landvoogd, gouverneur; -physikus, m.: (bij epidemieën) door ’t gouvernement aangestelde geneesheer; -plage, vr.: ramp voor het land, volksramp ; -polizei', vr.: 1) plattelands-politie, 2) rijks-politie; -prediger, m.: plattelands-dominee; -ralle, vr.: (vog.) spriet, sprit, kwartelkoning, wachtelkoning; -rath [tl, m.: 1) lid van den landraad (d,i. van een of ander provinciaal bestuur), 2) provinciaal bestuur, landraad, (in Zwitserland:) kantonale raad; -rathlich [t], bv. n.: 1) van den landraad, (in Zwitserland:) van den kantonalen raad, 2) raadslidachtig; -ratte, vr. (-ratze, vr.): (drk.) rat, rot, (iron. onder zeelieden :) land-rot, landkrabbe, zandhaas; -rauch, m.: veendamp, rook van veenbrand; -recht, o.: 1) landrecht, (de) lands-wet, 2) gerechtshof; -rechtlich, bv. n.: van (volgens) de landswet ; -rechtsbeisitzer, m.: assessor (mede-zittinghebbende) in het gerechtshof; •egen, m.: algemeene regen, regen het geheele land door; -reise, vr. :1) landreis, reis over land, 2) reis door het land, binnenlandsche reis; -reiter, m.: 1) politiebeambte te paard, gendarme, marechaussee, 2) grenskommies te paard; -reiterei’, vr.: 1) politie te paard, bereden politie, gendarmerie, marechaussee, 2) (de) grens-kommiezen (mrv.) te paard, de bereden

ijf-schieten; -schildkröte, vr.: (drk.) .^d-schildpad; -schilf, m.: rietgras; -schinder, m.: uitmergelaar van het volk; -schnecke, vr,: (de gewone) naakte slak; -schnupfen, m,: epidemisch heerschende koudheid, influenza, griep; -schöppe,

m.: assessor in het gerechtshof; -schreiber,

m.: gemeente-sécretaris, (rcht.) griffier; -schreiberei', vr.: gemeente-secretarie, (rcht., de) griffie ; -schule, vr.: gemeenteschool, openbare school; -schullehrer, m. (-schulmeister, m,): gemeente-onderwijzer, (inz.) plattelands-schoolmeester; -schwalbe, vr.: (vog., de gewone) zwaluw; -see, m.: (adk.) binnenmeer; -seide, vr.: in het land zelf gewonnene zijde (niet van buitenslands ingevoerd); -seite, vr.:landzijde, door land begrensde grenslijn; -seuche,

vr.:.....

een

-sicht, vr.: landzicht, gezicht op land; -siedel, m.: 1) boerderij, hofstede, 2) boer die op zijne eigene hofstede woont; -siedler, m.: Zie -siettel no, 2; -sitz, m.: landgoed, buitenplaats, buiten; -soldat,

m.: soldaat van de landmaeht;-spitze, vr.: (adk.) landpunt, landtong, kaap; -stadt, vr.: land-stad, stad in het binnenland; -stadtchen, o.: land-stadje, stadje in het binnenland; -stand, m.: lid der provinciale staten (-stande, m. mrv.: provinciale staten); -standisch, bv. n.: van de provinciale staten ; -standschaft, vr.: lidmaatschap der provinciale staten;-standsrecht, o.: recht om een lid voor de provinciale staten te kiezen; -stein, m.: grenssteen; -stelle, vr.: lands-post, landsbetrekking ; -sterben, o.: sterfte in het land ; -steuer, vr.: rijks-belasting, (inz.) grondbelasting; -stock, m.: stek van den wijnstok; -strasse.

m.:

van

sta

.2) provinciaal gerechtshof; -sturm, m.:

1) landstorm, over het land waaiende storm, 2) landstorm, landweer, schutterij; -suchung, vr.: doorzoeking van het land, nasporingen (mrv.) door het gansche land; -syndikus, m.: syndicus der provincie; -tabak, m.: inlandsche tabak; -tafel, vr.: 1) kadastrale kaart, 2) kadastrale legger, 3) kantoor van het kadaster; -tag, m.: (stk.) landdag, staten-vergadering (Zie -tags); -tagen, w. o. h.: eene staten-vergadering houden, (fig.) den landdag bijwonen; -tags, in Sam. (-abgeordnete, m.: afgevaardigde naar den landdag; -abschied,

m.: 1. verdaging van den landdag, 2. proces-verbaal van het op den landdag verhandelde; -fahig, bv. n.: bevoegd om tot lid van den landdag gekozen te worden; -periode, vr.: zitting van den landdag; -verhandlungen, vr. mrv.: handelingen van den landdag); -taxe, vr.: grondbelasting; -thier [t], o.: landdier, op het land levend dier; -transport, m.: vervoer te land; -trauer, vr.: algemeene rouw; -trappen, vr. mrv.: troepen van de landmacht; -tuch, o.: inlandsch laken; -üblich, bv. n.: 1) in het land gebruikelijk, gewoon, 2) (mtw.) gangbaar, koershoudend, wettig; -umstür-mer, m.: m.: (dk. en fab.) ontketenaar van de stormen die uit zee komen (de god der zee, Neptunus); -verderblich, bv. n.: voor het land verderfelijk; -vogel, m,: (vog.) landvogel; -vogt, m.: landvoogd; -vogtei, vr.: landvoogdij; -vogteiisch (-vögtlich), bv. n.: van den landvoogd; -volk, o,:

1) landvolk, plattelands-bevolking, buitenlieden (mrv.), 2) volk van de landweer, schutters (mrv.); -warts, bw.: landwaarts; -wehre (-wehr), vr.: 1) landsverdediging, grensverdediging, 2) landweer, landstorm, schutterij; -wehrmann, m.: schutter, soldaat van de landweer; -weide, vr.: (pik.) gele wilg, gele wilgeboom; -wein, m.: landwijn, inlandsche wijn; -wind, m.: landwind (wind die niet uit zee, maar uit het binnenland komt); -wirth ft], m.:

1)    landbouwkundige, (fam.) heereboer,

2)    plattelands-herbergier, dorps-kastelein; -wirthin [t], vr.: 1) landbouweres, 2) herbergierster ten platten lande, dorps-kaste-leines; -wirthlich ft], bv.n.: landbouwkundig; -wirthschaft ft], vr.: landhuishoudkunde; -wirthschaftlich [t], bv. n.: land-huishoudkundig ; -wohnung, vr.: buitenverblijf; -wolle,vr.: inlandsche wol; -wort, o.: provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen; -wurm, landkrabbe, zandhaas (d. i. geen zeeman); -zeichen, o.: (zeew.) teeken van land; -zeiger, m.: (vog.) stormvogel, (ook:) Kaapsche duif; -zeug, o.: inlandsch fabrikaat; -zeughaus, o.: tuighuis, lands-arse-naal; -zins, m.: landhuur; -zoll, m.: 1) invoerrecht (belasting op den invoer),

2) doorvoerrecht, transito-recht (belasting op den doorvoer), 3) uitvoerrecht (belasting op den uitvoer); -zunge, vr.: (adk.) landtong, landpunt, kaap.

Lan dauer, m. (-s ; mrv. -): landauer (een vierpersoons-rijtuig).

Land chen, o. (-s; mrv. -): landje.

Lande, o. mrv.: Zie Land no. 4.

Lan de, vr.: landingsplauts.

landeln, w. o. h.: Zie landern,

AV. 0,

lan den (lan den), w. b.: ontschepen; w. o. s.: landen.

[Lan’der, vr.: omheining (afschutting) latwerk.

Lan’der, o. mrv.: landen; I -beschrei-ber, m.: beschrijver van landen; -beschrei-bung, vr.: beschrijving van landen; -kennt-niss [s], vr. (-kunde, vr.): aardrijkskundige kennis, aardrijkskunde; -kundig, bv. n.:

1) aardrijkskundig, 2) met kennis van vreemde landen toegerust (ein -kundiger Mann: een bereisd man); -los, bv. n.: (fig.) voortvluchtig; -name, m.: naam van landen; -sucht, vr.: zucht tot vergrooting of uitbreiding van grondgebied; -tausch, m.: ruiling van grondgebied; -theilung ft], vr.: verdeeling van gronden of landerijen; -verheerer, m. (-verwüster m.): verwoester van landen; -weit, bw.: (fig.) hemelsbreed.

Landerei'en, vr. mrv.: landerijën.

lan'dern (lan’dern), w. b.: omheinen (afsluiten) met latwerk; w. o. h.: walsen (dansen) als een boer.

Lan’des, in Sam. I -abschied, m.: 1) verdaging van den landdag, 2) proces-verbaal van het op den landdag verhandelde; -art, vr,: ’s-lands wijs? landsgebruik; -aus-schuss, m.: commissie uit den landdag; -beamte, m.: openbaar ambtenaar, lands-ambtenaar; -beschaffenheit, vr.: gesteldheid des lands; -beschreibung, vr.: beschrijving des lands, topographie; -be-llte (-bestellte), m.: (hist.) afgevaardigde van den adel ter staten-vergadering; -be-wohner, m.: bewoner (inwoner, iugezetene) des lands; -brauch, m.: Zie -art; -bühne, vr.: nationaal tooneel; -einwohner, m.: Zie -bewohner; -erzeugniss [s], o.: voortbrengsel des lands, inlandsch product; -flüchtig, bv. n. : Zie landflücli-tig; -folge, vr.: eerste en tweede ban van de schutterij of landweer; -frau, vr.: landsvorstin; -fürst, m.: landsvorst, regee-rende vorst; -fürstin, vr.: landsvorstin; -fürstlich, bv. n.: souverein (die -fürstliche Hoheit: de souvereiniteit); -gebiet, o.: grondgebied; -gebrauch, m.: Zie -art; -gebrechen, o.: landsgebrek, (stk.) gebrek in de staatsregeling; -genoss, m.: landgenoot, (fam.) landsman; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van landgenoot, 2) al de landgenooten, 3) vereeniging van land-genooten; -genossin, vr.: landgenoote; -gericht, o.: Zie [Landgericht; -geschich-te, vr.: geschiedenis des lands; -gesetz, o.: lands-wet;-gestüte, o.: rijks-stoeterij; -gewachs, o.: inlandsch gewas; -grenze, vr.: landsgrens; -hauptmann, m.:kapitein-generaal, gouverneur-generaal, landvoogd; -mannschaft, vr.: landvoogdij; -herr, m.: landsvorst, souverein; -herrin, vr.: landsvorstin, souvereine; -herrlich, bv. n.: souverein (-herrliche Grewalt: souvereine macht); -herrlichkeit, vr.: souvereiniteit; -herrschaft, vr.: 1) souvereiniteit, 2) sou-yerein; -hoheit,vr.: souvereiniteit, hoogste gezag (-hoheitsrecht, o.: souverein recht); -huldigung, vr.: 1) inhuldigingsrecht, 2) hul-digings-eed; -kammer, vr.: departement van financiën ; -kanzier, m.: lands-kanse-lier, kanselier van het gewest; -kasse, vr.: landskas, schatkist; -kenntniss Is], vr.: Zie Landerkenntniss; -kennung, vr.: (zeew.) landkenning- -kind, o.: landskind (d. i. inboorling); -kirche, vr.: 1) staats-

vr.:

sche-

kerk, gevestigde kerk, 2) heerschende kerk des lands; -kunde, vr.: kennis van (bekendheid met) het land; -kundig, bv. n.: met het land bekend; -matrikel, vr.:

1) kadaster, 2) kadastrale legger; -mutter, (fig.) moeder des volks; -obrigkeit, vr.: landsbestuur, gouvernement; -ord-nung, vr.: wettelijke verordening, wettelijk voorschrift; -pflicht, vr.: Zie -hul-(ligiing; -polizei’, vr.: rijks-politie; -pro-dukt, o.: inlandsch gewas; -regent, m.: regeerende vorst; -regierung, vr.: regee-ring des lands, landsbestuur, gouvernement; -religion’, vr.: heerschende godsdienst; -sache, vr.: landszaak, nationale zaak; -schatz, m.: Zie -kasse; -schuld, vr.: openbare schuld, nationale schuld; -schule, vr.: openbare school; -sitte, vr,: Zie -art; -sperre, vr.: verbod van alle handelsverkeer met het buitenland; -spra-che, vr.: lands-taal, taal des lands; -stelle, vr.: gevestigde macht, gestelde macht, openbaar gezag; -tracht, vr.: landsdracht, nationale kleederdracht, volksdracht, -trauer, vr.: algemeene rouw; -truppen; vr. mrv.: lands-troepen; -üblich, bv. n.: algemeen gebruikelijk, gewoon (bw.: naar landsgebruik); -vater, m.: (fig.) vader des volks; -vaterlich, bv. n.: (fig.) vaderlijk; -verfassung, vr.: (stk.) grondwet, staatsregeling ; -verordnung, vr.: Zie -ordnung; -verrath [t], m.: landverraad; -verrather [tl, m.: landverrader; -verratherei' [t], vr.: landverraderij,landverraad; -verratherisch [tl, bv. n.: het land verradend; -versamrn-lung, vr.: nationale vergadering; -verwal-ter, m.: 1) rijksbestuurder, 2) landvoogd; -verwaltung, vr.: 1) rijksbestuur, 2) provinciaal (gewestelijk) bestuur; -verwei-sung, vr.: 1) verbanning, 2) overbrenging naar eene strafkolonie; -verweser,

m.: 1) rijksbestuurder, 2) landvoogd; -verwiesen, bv. n.: 1) verbannen, 2) naar eene strafkolonie overgebracht; -volk, o.:

1) landsbevolking, 2) inboorlingen (mrv.) des lands; -wahrung, vr.: muntstelsel des lands, wettige lands-munt; -wohl, o.: nut voor het land, algemeen welzijn, algemeene welvaart; -zeitung, vr.: 1) regee-ringsblad, staats-courant, 2) dagblad des lands. I Zie Lands.

Land ler, m. (-s; mrv. -): boerenwals, boerendans.

landlern, w. o. h.: walsen (dansen) als een boer.

landlich, bv. n.: landelijk; (fig.) eenvoudig; bw.: op zijn boers; - sittlich: (spr.) ’s-lands wijs ’s-lands eer; | -keit, vr.: landelijkheid, (fig.) eenvoud.

Lands, in Sam. I -kind, o,: landskind (d, i. inboorling); -knecht, m.: voetsoldaat, (spl.) lanskenet (-knechte, mrv,: voetvolk, enk.); -leute, m. mrv.: landslieden, landge-nooten; -mann, m.: landsman, landgenoot; -mannin, vr.: landgenoote; -mannschaft, vr.: Zie Landesgenossenscliaft; -spitze, vr.: (adk.) landpunt, landtong, kaap.

Lan dung, vr.: 1) landing; 2) ont

Landnngs, in Sam. I -boot, o.: sloep; -kosten, vr. mrv.: ontschepingskosten; -ort, m. (-platz, m.): landings-plaats, (fam.) aanlegplaats; -schein, m.: 1) certificaat van lossing of ontscheping, 2) certificaat betreffende het aandoen van eene ha

ven; -truppen, vr. mrv.: landings-troe-pen.

Hang, bv. n. en bw. (lang’er; langst): lang (i. a. b.); zehn Ellen -: tien ellen lang; ein -er Mann: een lange man; einen -en Hals machen: zijnen (haren; hals uitrekken; er lag da, so - er war (of: der Lange -): hij lag daar, zoo lang als hij was; -e Fmger machen: (fam.) lange vingers hebben (d. i. diefachtig zijn); das -e Feld einer Kanone: (art.) de dracht van een kanon; eine -e Brühe: (kkk.) lang nat, (fig.) watersaus, magere saus; -e Arbeit: zwaardvegers-werk; eine-e Silbe: (tik.) eene lange lettergreep; -e Tage: lange dagen (die -en Sommertage: de lange zomerdagen); Tage -: dagen lang, dagen achtereen; drei Monate -: drie maanden lang, drie maanden achtereen; vor -en Jahren: vele jaren geleden; eine -e Zeit: een lange tijd, een heele tijd; eine Zeit -: een tijd lang, eene poos; -e Weile haben: zich vervelen (ich habe -e Weile, die Zeit wird mir -: ik verveel mij, de tijd duurt mij te lang; für die -e Weile: om zich niet te vervelen, uit verveling, om den tijd te dooden); et was auf die -e Bank schieben: (spr,) iets op de lange baan schuiven; - ziehen: (kph.) op langen termijn trekken, op een langen vervaltijd trekken; über kurz oder -: of het kort duurt of lang, vroeg of laat; Einen kurz und - nennen: iem. uitmaken voor al wat leelijk is; ein -es und Breites schwatzen: (fam.) vele woorden den hals breken. Zie ook bw. lange.

Hang, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (pik.) met lange aren; -arm, m.: iemand met lange armen; -armig, bv. n : lang van armen, met lange armen; -athmig [tj, bv. n,: lang van adem; -bart, m.: 1) langhaard (mensch of dier met een langen baard), 2) (visch:) wenielaar; -baum, m.: boom die het voor- en achterstel van een wagen verbindt; -beil, o.: dissel, kuipers-beitel; -bein, o.: langbeen (mensch of dier met lange beenen); -beinig, bv. n.: lang van beenen, met lange beenen, (van dieren:) hoog op de pooten; -beinigkeit, vr.: langheid van beenen; -blatterig, bv. n.: lang van blad, met lange bladeren; -blüthig [t]; bv. n.: met langwerpige bloesems; -distel, vr.: braakdistel; -erwünscht, lang-gewenscht; -espe, vr.: (pik.) espeboom, ratelpopulier; -fessel, vr.: (voor den valk:) lange lijn; -finger, m.: 1) iem. met lange (dunne, magere) vingers, 2) iemand die lange vingers heeft, (fig.) zakkenroller, (ook:) dief (die Herren -finger: de heeren gauwdieven, de heeren zakkenrollers); -fingerig, bv. n,: met lange vingers (ook fig. voor diefachtig); -finne, vr.: visch met lange vinnen; -fisch, m.: leng; -flosse, vr-: Zie -finne; -flügelig, bv. n.: met lange vleugels; -fuss, m.: 1) langvoet (mensch met lange voeten), 2) langpoot (dier of vogel met lange pooten); -füssig, bv. n.:

1)    met lange voeten, lang van voeten,

2)    Zie -beinig, 3) (dk.) langvoetig (ein -füssiger Vers: een langvoetig vers); -ge-fesselt, bv. n. (-gekegelt, bv. n.): (van paarden:) lang van beenen, hoog gekoot; -gehalset, bv. n.: Zie -halsig; -geöhret, bv. n.; Zie -öhrig; -geschwanzt, bv. n.: lang van staart, met een langen staart;

bv. n.: lang^ van

hals, langnek (mensch, dier of’vogel met een langen nek); -halsig, bv. n.: lang van nek, met een langen nek; -hand, vr.: langhand (persoon met lange handen; Artaxerxes -hand: hist.: Artaxerxes Langhand); -handig, bv. n.: met lange handen, lang van handen; -harig, bv. n.: Zie

(het)

e₁n.:

m. (-es,    -s; mrv. -e):

-gespitzt, bv. n.: lang van punt, met eene lange punt, (fig.) met een langen, spitsen bek; -haar, o.: langhaar (mensch of dier met lange haren; Klodion mit dem Bei-namen -haar: hist.: Clodion bijgenaamd Langhaar); -haarig, bv. n.: haren, met lange haren; -hals

lang van handen; -harig, bv.

-haarig; -hin, bw.: verre heen, verre weg; -holz, o.: langhout; -horn, o.: lang-hoorn (dier met lange horens); -jahrig, bv. n.: veeljarig (-jahrige Erfahrung: veeljarige ondervinding); -kragen, m.: (vog.) poel-eend; -krallig, bv, n-: met lange klauwen; -kreis, m.: ellips, ovaal; -kreisicht. bv. n.: elliptisch, ovaal, eirond; -laufend, bv. n.: (kph.) op lang zicht getrokken, lang te loopen hebbende; -lebend, bv. n.: langlevend; -lebig, bv. n.: "■ taai van leven; -lebigkeit, vr.: taaiheid van leven, levens-taaiheid; -messer-schmied, m.: zwaardveger; -muth [t], vr.: lankmoedigheid; -müthig [tj, bv. n.: lankmoedig; -müthigkeit [t], vr.: lankmoedigheid ; -nase, vr.: langneus (persoon met een langen neus), (visch:) rog met spitsen bek; -nasig, bv. n.: lang van neus, met een langen neus; -ohr, o.: langoor (mensch of dier met lange ooren), (inz.) ezel (Ein Esel nennt den andern -ohr: spr.: de pot verwijt den ketel dat hij zwart is):-öhrig, bv. n.: lang van ooren, met lange ooren; -riemen, m.: (rs.) leireep, halsterriem; -rock, m.: langjas (iemand die een kuitendekker draagt); -röckig, bv.n.: een kuitendekker (d. i. eene lange jas) dragend; -rund, bv. n.: langwerpig rond, ovaal (z. n. o.: ovaal); -sahling, vr.: (zeew.) zaling van de marssteng; -sam, bv. n.: langzaam (wer -sam geht, kommt auch : spr.: wie langzaam gaat, gaat zeker); -samkeit, vr.: langzaamheid; -schattig, bv. n.: eene lange schaduw werpend; -schenkelig, bv. n.: lang van schenkel, met lange schenkels; -schlafer, m.: langslaper, (fam.) slaapkop; -schlaferei', vr.:

lang slapen; -schlaferin, vr.: lang-slaapster, (fam.) slaapkop* -schleicher, m.: (drk.) loris (Ceylonsche aap met een honde-kop); -schnabel, m.: langsnavel (vogel of dier met een langen snavel); -schnabelig (-schnabelig), bv.n.: lang van snavel, met een langen snavel; -schössig, bv.n.: (kim.) lang van panden, met lange panden; -schub, m.: 1) kegelspel, 2) kegelbaan; -schwanz, m.: langstaart (dier met een langen staart; ook: vogel, inz.: mees, met een langen staart); -schwanzig, bv. n.: lang van staart, met een langen staart, -schweifig, bv. n.: met een langen staart; -sichtig, bv. n.: 1) scherp van gezicht, (fig.) ver vooruit ziende, 2) (kph.) langzicht-, lang te loopen hebbende; -silbig, bv. n.: uit lange lettergrepen bestaande; -silbigkeit, vr.: (de) lange lettergrepen (mrv,); -splissung, vr.: (zeew.) splitsing overlangs; -stroh, o.: lang stroo, rogge-stroo * -wagen, m.: 1) achterstel van een wagen, 2) Zie -baum; -weile, vr.: verve-

ling; -weilen, w. b.: vervelen (sich -weilen, w. w.: zich vervelen); -weilig, bv. n. en bw.: 1) langdradig, f2) langwijlig, vervelend (bw. fam.: van langen adem); -wei-ligkeit, vr.: 1) langdradigheid, 2) langwij-ligheid, (het) vervelende; -wiede, vr.: Zie -baum; -wierig, bv. n.: van langen duur, (fam,) van langen adem, (fig.) langwijlig, (gnk.) chronisch; -wierigkeit, vr.; lange duur, (gnk.) hardnekkigheid, (fig.) lang-wijligheid; -wolle, vr.: lange wol; -wurz, vr.: (pik.) wilde spinazie; -zahnig, bv. n.: lang van tanden, met lange tanden; -züngig, bv. n.: lang van tong, met eene lange tong.

lang;'e, bw.: lang; - vorher : lang van te voren; - hernach: lang daarna; wie hoe lang?; so - als (so -): zoolang als, zoolang; nicht niet lang; noch nicht gar - : nog niet heel lang; - nicht: in lang niet, op verre na niet; er ist noch - kein Göthe: hij is nog in lang geen Göthe; es zu - machen: (fam.) het te lang mak er wird es nicht - mehr machen: (fam.) hij zal het niet lang meer maken (1. hij zal spoedig uitscheiden, 2. hij zal spoedig heengaan, 3. hij zal niet lang meer leven);

I -weile, vr.: Zie Iiangweile.

I*ange, vr.: lengte; (visch:) leng; (zeew.) kabel; in die (fig.) op den langen weg; eine Sache in die - ziehen: (fig.) eene zaak rekken; der - lang da liegen : daar liggen zoo lang als men is; der - nach: in de lengte, (fig.) in al zijne bijzonderheden, in het lange en breede; die - hat die Last: (spr.) het eindje zal den last dragen, (ook:) de laatste loodjes wegen het zwaarst; I -holz, o.: rolhout (der bakkers, om deeg uit te rollen); -kreis, m.: lengte-cirkel; -lang, bw.:

1)    overlangs, in de lengte, 2) zoo lang als men is ; -mass, o.: lengtemaat.

|l<aiig'en, in Sam. I -kreis, m.: lengte-cirkel; -mass, o.: lengtemaat; -messung, vr.: lengte-meting; -zirkel, m.: lengte-cirkel.

Hangen, w. b.: langer maken, uitrekken; (bij bakkers:) uit-rollen; (sm.) uitsmeden, (ook:) pletten; (zeew.) vieren (b.v. den kabel), laten schieten; (fig.) aanlengen, verdunnen. I -, w. o. h.: duren.

lang en, w. o. h.: reiken, toereikend zijn; nach etwas naar iets reiken, de hand naar iets uitsteken; in die Tasche-: de hand in den zak steken; w. b.: aanreiken, aangeven, toereiken; aus der Tasche -: uit zijnen zak halen.

langer, v. tr. (van lang): langer; es ist - als ein Jahr: het is langer dan een jaar (geleden); je - je besser: hoe langer hoe beter; je - je lieb^r: hoe langer hoe liever.

L<ang'erling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) kalvijn (eene appelsoort).

langlieli, bv. n.:    1) langachtig;

2)    langwerpig; - rund; langwerpig rond, ovaal.

Lang'ling,

(visch:) leng.

langs, vz. T3 en 2]: langs: - dem Wege (- des Weges): langs den weg, den weg langs; - der Küste segeln: langs de kust (de kust langs) varen; i -linie, vr.: lengte-lijn.

langst, o. tr. (van bv, n. en bw.

lang): 1)

kam

vr.:

_ langst; 2) sedert lang; - be-kannt: sedert lang bekend ; auf s -e: op zijn langst, op zijn laatst; I I -lebende, m. en vr.: langstlevende.

lang’stens, bw.: op zijn langst, op zijn laatst,

fjan'laiicli, o.: (pik.) alruin,

Lan'ne, vr.: lamoen.

Lanste, m. (-n; mrv. -n): (in Slees-wijk:) boer die zijne hofstede bezit als leen.

!Lanz, in Sam. I -knecht, m.: 1) lansdrager; 2) lansier.

Lanze, vr.: lans; speer, spies, piek: harpoen; eine - mit Einem brechen: (fig.) eene lans met iemand breken; die -einlegen: de lans in rust zetten.

ILanz’en, in Sam. I -blatt, o.: -scherp der lans; -brechen, o.: (het) lansbreken, spiegelgevecht met de lans, steekspel, tornooi-spel; -brecher, m-: lansbreker, pioen, kampvechter; -eisen, o.: scherp der lans; -fisch, m.: lansvisch (in de Mid-dellandsche Zee); -förmig, bv. n.: lansvormig; -knecht, m.: 1) lansdrager, 2) lansier; -reiter, m.: lansier; -schneller, m.: harpoenier ; -schaft, m.: stok (achtereind) der lans; -spiel, o. (-stechen, o.): Zie -bre-chen; -stich, m.: lanssteek; -stoss, m.: lansstoot; -trager, m.: Zie -knecht; -wald, m.: (dk.) (eene) macht van lansen, (een) muur van lansen; -wurf, m.: worp met eene werpspies, worp met een harpoen.

Hanzen, w. b.: 1) met eene lans doorboren, (fig.) aan eene lans rijgen;

2) harpoeneeren.

Lanz ener, m. (-s; mrv. -): 1) lansdrager; 2) lansier,

Lanzett', in Sam. I -blatterig, bv. n.: met speervormige bladeren; -förmig, bv.n.: speervormig.

I<anzet'te, vr.: (hik.) lancet, laatvlijm.

I^anzetten, in Sam. I -besteck, o.: lancet-foedraal; -förmig, bv. n.: lancetvormig, (pik,) speervormig; -stich, m.: lancetsteek.

Lapidar. in Sam. I -stil, m.: op-schriften-stijl, (fig.) bondige stijl.

lapida'riscli, bv. n.: steen-.

Ilapp, bv. n.: slap, onstevig.

IX<app, in Sam. I -jagen, o.: (het) jagen met behulp van „Lappreis” (zie 5 regels verder); -land, o. (-es, -s): (adk.) Lapland; -lander, m. (-s, mrv. -): Laplander, Lap; -landerin, vr. (mrv. -nen): Laplandsche, Lappin; -landisch, bv. n.: Laplandsch; -ohr, o.: hang-oor; -reis, o.: (jag.) rijs-takken (mrv.) of stokken (mrv.) om lappen op te hangen, ten einde het wild bang te maken; -statt, vr.: (jag.) met „Lappreis” afgezet jaag-veld.

I^appalie, vr.: bagatel, kleinigheid, nesterij

kappellen, o. (-s; mrv. -): 1) lapje;

2) lelletje, (inz.) keellelletje.

I^ap'pe, m. ((-n; mrv. -n): 1) Zie tappen; 2) kwast, kwibus, fat,ingebeelde gek; 3) Laplander, Lap,

Itap'pen, m. (-s; mrv. -): 1) lap, stuk, (fig.) flard, vod, lor; 2) lel, (inz.) keellel, oorlel, enz.; (van jachthonden, hazen, enz.:) oor, hang-oor; durch

die - gehen: (fam.) de plaat poetsen;

I -mann, m. (-sammler, m.): voddenraper; -stabe, vr. mrv. (-stangen, vr. mrv.; -wei-ser, m. mrv.): (jag.) Zie tappreis (in tapp); -statt, vr.: Zie tappstatt.

Happen, w. b.: 1) lappen, verstellen ;

2)    Zie lahbern.

tap'per, m. (-s; mrv. -): lapper, versteller.

Lap’per, in Sam. i -schuld, vr.: klad-schuld, kleine schuld; -weise, bw.: bij kleinigheden te gelijk.

tapperei', vr.: 1) (het) lappen, (het) verstellen; 2) lapperij, lapwerk, verstelwerk ; 3) nesterij, bagatel, kleinigheid.

lap'pern, w. o. h.: 1) lepperen, leppen, lebberen; 2) poedelen, plassen, morsen;

3)    (of: sich -, w. w.: sich zusammen -): bij kleinigheden te gelijk oploopen of aangroeien.

lap'picht (lap’pig), bv. n.: 1) Aardig; 2) slaphangend,

tap’pin, vr. (mrv. -nen): Laplandsche,, Lappin.

lap’pisch, bv. n.: Laplandsch.

lap’piseh, bv. n.: nesterig, nietig, vodderig, lorrig.

tar’cbe, enz.: Zie terche.

ta’ren, m. mrv.: (fab.) huisgoden; für

-    und Penaten: (fig.) voor eigen huis en haard.

ta'rifari, z. n. o. (-) en tsw.: larie-farie.

tarm, m. (-es, -s): gedruisch, geraas, rumoer,leven, bombarie, lawaai, spektakel; (fig. en mil.) alarm; I blinder -: loos alarm; viel - um Nichts: veel beweging om niemendal, (pop.) een groote k.k in een klein potje; - machen: 1) leven maken, lawaai schoppen, 2) alarm maken; -blasen: (mil.) alarm blazen; - schlagen: (mil.) alarm slaan, de alarmtrom slaan; I -blaser (-blaser), m.: alarmblazer, uitstrooier van onrustbarend nieuws; -ente, vr.: (vog.) snater-eend, Amerikaansche lok-eend; -geschrei, o.: alarm-geschreeuw, noodge-schreeuw; -geist, m.: levenmaker, lawaaischopper, bombarie-maker: -glocke, vr.: alarmklok, noodklok; -kanohe, vr.: alarm-schot, noodschot; -knarre, vr.: alarmra-tel; -platz, m.: loopplaats, verzamelplaats; -rassel, vr.: alarm-ratel; -schuss, m.: alarm-schot, noodschot; -trommel, alarmtrom; -voll, bv. n.: rumoerig, (fam.) roezemoezig; -zeichen, o.: alarmsein, noodsein.

larmen, w. o. h.: leven (rumoer, gedruisch) maken, (fam.) bombarie maken, lawaai schoppen; Lar'mer, m. (-s; mrv. -): levenmaker, (fam.) lawaaischopper; lar’micht, bv. n.: Zie larm-voll.

laarvellen, o. (-s; mrv. -): maskertje; (ins.) popje, kleine larve.

tar’ve, vr.: masker; (ins.) larve, pop; (fig.) gezicht, aangezicht, bakkesje; eine - vorthun (vornehmen, anlegen): een masker voordoen; die - abnehmen (ablegen): het masker afleggen; Einem die - abziehen: iemand het masker afrukken ; unter der - der Freundschaft: onder het masker van vriendschap; eine hübsche

-    haben: een mooi (een lief) bakkesje* hebben.

lar ven, in Sam. I -ahnlich, bv. n.i:

meer

-uunKei, m.: mgeDeeiüneiü, eigenwaan; -eisen, o.: (vea.) laat-ijzer, laatvlijm, (hik.) lancet; -gut, o.: bezitting waarvoor erfpacht betaald wordt; -herr, m.: erfpachtheffe -heit, vr.: 1) moeheid, afheid, 2) luihei traagheid; -kopf, m.: (hik.) kopglas; -mann, m.: 1) Zie -bauer, 2) afbeelding mensch om de aderlating aan-schpuwelijk te maken; -pech, o.: teer; -pflichtig, bv. n.: erfpacht-betalend; -reis, o.: rijshout dat bij het hakken van rijshout moet blijven staan; -sünde, vr.: kleine zonde; -tag, m.: dag waarop iem. gelaten is of wordt of zal worden, aderlatings-dag ; -zeug, o.: (hik.) (het) noodige om eene aderlating te doen; -zins, m.: erfpacht, liassen, onr. w. o. h. en w. b. (las-sest, lasst; liess; gelas'sen): 1) laten (i. a. b.); zur Ader -: aderlaten (of kortweg: laten); 2) Einen vor sich -: iemand bij zich toelaten, iemand ontvangen ; er langt wieder an, wo er es gelassen hat: hij begint weder waar hij uitgescheiden is, (fig.) hij vervalt weder in het oude kwaad; ich weiss mich nicht zu -: ik weet mij niet te keeren of te wenden; sie weiss sich vor Freude nicht zu -: zij is uitgelaten van blijdschap ; von einer Meinung -: eene mee-ning (een gevoelen, eene zienswijze) laten varen; 3) (JS^B. heeft „lassen” eene onbepaalde wijs vlak vóór zich, dan heeft het Hollandsche „laten” de onbepaalde wijs vlak achter zich, b.v.:) et-was liegen -: iets laten liggen; sich ein Kleid machen -: eene japon voor zich

vrac

ver-

maskerachtig; -ball, o.: 1) gemaskerd bal, 2) spokendans; -blume, vr.: (pik.) maskerbloem; -fest, o.: maskerade; -ge-sicht, o.: mombakkes; -mantel, m.: maskerade-pak, domino, vermomming; -spiel, o.: maskerade; -tanz, m.: 1) dans van gemaskerde personen, 2) spokendans.

las, onv. verl. t.: Zie lesen.

JLasciie, vr.: lasch; (tim.) zwaluwstaart; (kim.) geer; (van een hemd:) oksel; (van handschoenen:) inzetstukje tusschen de vingers; (van schoenen:) sluitstuk op de wreef.

lascli'en, w. b.: lasschen; (tim.) zwaluwstaarten; (kim.) één (of dan één) geer zetten in; (fig. pop.) afrossen, afranselen; I -riemen, m.: schoenriem.

lasciv', bv. n.: wulpsch, wellustig.

La se, vr.: kruik, kan, pot,

L<a’ser, in Sam. I -kraut, o. (-pflanze, vr.): (pik.) lazerkruid.

Lasion', yr.: kwetsing, krenking, beleediging, beschadiging, benadeeling, enz.

Ilass, bv. n.: 1) moede, (fam.) af, (ook:) zat; - der Arbeit: het werken moede, het werken zat, (ook:) af van het werken, moe van den arbeid; 2) lui, traag.

¹

Wie jn Hollandsch „Kurzaal” schrijven, begaan eene groote domheid. W41 men met alle geweld het Duitsche woord aan onze taal opdringen, dan dient men ten minste, om geene te malle uitspraak te krijgen, „Koerzaal” te schrijven.

Il<ass, in Sam. I -band, o.: (hik.) laatzwachtel; -bauer, m.: erfpachter, boer die erfpacht te betalen heeft;-baum, boom die bij het vellen van hoornen moet blijven staan; -becken, o.: (hik.) laatbekken, laatkom; -binde, vr.: (hik.) laatzwachtel; -brief, m.: schriftelijke vrij-verklaring, brief van vrijlating;

van een

laten maken; Einen machen -: iemand laten begaan; sich bitten -: zich laten bidden, zich laten verzoeken, zich laten nooden; sich sehen -: zich laten zien, zich vertoonen; denken -: laten denken; kommen -: laten komen; lesen -: laten lezen.

lias sen, onr. w. o. en onpers. h.: schijnen, den schijn hebben van; (fig.) voegen, staan, betamen; wie lasst das:

1)    hoe ziet dat er uit?, 2) hoe staat dat? ; das lasst gut: 1) dat ziet er goed uit,

2)    dat staat goed; das lasst nicht: 1) dat staat niet, 2) dat gaat niet; selbst der Zorn lasst ihr schön: zelfs de toorn staat haar goed, zij is schoon zelfs als zij toornig is.

IL<as’sen, z. n. o. (-s): laten; das Thun und -: het doen en laten; sein einziges Thun und - ist das Spiel: zijn geheele doen en laten is het spel.

las'sig, bv. n.: nalatig, traag, achteloos; I -keit, vr.: nalatigheid, traagheid, achteloosheid.

lass'lich, bv. n.: verschoonbaar, vergeeflijk; l-keit, vr.: verschoonbaarheid, vergeeflijkheid.

lasst; Zie lassen.

L<ast, vr.: last; (van de lucht:) zwaarte, drukking; (fig.) vracht, groote hoeveelheid; (kpv.) lading; (als maat:) last; ein Schiff von acht hundert -* een schip van 800 last; die - brechen: de lading breken; Einem zur f- sein: iemand tot last zijn; Einem etwas zur - legen: aan iemand iets ten laste leggen; das macht mir viele -: dat baart mij veel last; die Lange macht die -: (spr.) de lichtste last wordt zwaar als men dien lang moet dragen; I -balken, m.: draagbalk: f-bar, bv. n.: tot lastdragen geschikt (-bares Thier [Tl: lastdier); -barkeit, vr.: geschiktheid om lasten te dragen; -beere, vr.: aardbezie; -esel, m.: pakezel; -geld, o.: tonnengeld; -holz, o.: lindenhout; -pferd, o.: pakpaard; -raum, m.: scheepsruim; -sand, m.: ballast-zand; -schiff, o.

htschip, transportschip; -stein, m,: zware steen; -thier [t], o.: lastdier; -trager, m.: lastdrager, sjouwer; -vieh, o.: lastdieren (mrv.); -wagen, m.: vracht-wagen, goederen-wagen, (mil.) bagage-wagen.

Lrfjasta'die, vr.: werf, losplaats.

Ilast'en, in Sam. I -frei, bv. n.: vrij van lasten.

Ilast'en, w. o. h.: zwaar wegen, drukken; auf Einem -: op iem. drukken; w. b.: eenen last opleggen aan, drukken op.

Laster, o. (-s; mrv. -): ondeugd; sich dem - ergeben: zich aan de ondeugd oyergeven; dem - ergeben sein: aan de ondeugd verslaafd zijn; in - verfallen (dem - anheim fallen): tot ondeugd vallen; I -frei, bv. n.: vrij van ondeugden, (fig.) vrij van gebreken; -haft, bv. n.: slecht; -haitigkeit, vr.: slechtheid;-knecht, m.: slaaf der ondeugd; -leben, o.: schandelijk leven; -sinn, m.: neiging tot ondeugd, slechte neiging; -stein, m.: schandpaal; -that, vr.: schanddaad, slechte daad; -voll, bv. n.: door en door slecht, (fig.) vol gebreken.

Laster, in Sam. I -chronik, vr.: schandkroniek; -geschichte, vr.: schand-praatje; -maul, m.: lastertong; -rede*

vr.: 1)

bv. n.: lastig; I -keit, vr.:

beenen niet den _

nend, sloffend; -fuss, m.: Zie -bein; -füs-bv. n.: Zie -beinig; -gang, m.: slof-gang, (het) trekbeenen; -schuh, m.: hakte schoen, slof; -taube,

aan de

vr.:

veeren

Latz, m. (-es; mrv. Lat’ze): 1) borstrok; 2) lijfje; 3) borstlap; 4) broeksklep. Latz'clien, o. (-s; mrv. -): lijfje.

Laf ze, vr.: Zie Litze.

i lasterpraatje, 2) lastertaal, laster (-rede gegen Gott: godslastering);-schrift, vr.: schandschrift, schotschrift; -schule, vr.: school voor laster, school voor kwaadsprekerij; -sucht, vr.: lasterzucht, zucht om te lasteren; -süchtig, bv. n.: lasterzuchtig, geneigd tot kwaadspreken; -wort, o,: lasterlijk woord, (theo.) godslastering; -zunge, vr.: lastertong.

Last'erer, m. (-s; mrv. -): lasteraar, lastertong, schendtong, kwaadspreker; Last’erin, vr. (mrv. -nen): lasteraarster, lastertong, schendtong, kwaadspreekster; last’erlich, bv. n.:    1) lasterlijk,

2) schandelijk; last'ern, w. o. h.: lasteren, schenden, kwaadspreken; w. b.: belasteren, besenenden (Gott -: God lasteren); Last'erung, vr.: 1) laster, schenderij, 2) belastering, beschending, (theo.) godslastering.

last ig:, bv. n.: (kpv.) bevracht, (vol-) geladen.

last ig;, lastigheid.

Lasur , m. (-s): (min.) lazuur, lazuur-steen, lapis lazuli; I -blau, bv. n.: lazuurblauw; z. n. o.: lazuurblauw, ultramarijn; -erz, o.: lazuur-erts; -farbe, vr.: lazuur-verf, ultramarijn; -farben (-farbig), bv. n.: lazuur kleurig, lazuurblauw; -grim, bv. n.: groenachtig blauw; -pulver, o.: fijngemalen ultramarijn; -stein, m.: Zie Lasur.

Latan'baum, m. (ook: Lata'nenbaum en Lata'nienbaum): (pik.) lataanboom, waaierpalm.

Liitare, m. (der Sonntag -): (kkl.) de vierde Zondag in de Vasten.

Latein’, o. (-s): (de) Latijnsche taal; Lateinelei', vr.: (fam.) opdissching (op-snijding) van Latijn, (het) schermen met Latijn; mit seinem - zu Ende sein: (spr.) niet meer weten wat men zeggen (of: aanvangren) zal; latei'neln, w. o. h.: (fam.) met Latijn schermen, zijn Latijn luchten; Latei'ner, m. (-s; mrv. -): 1) beoefenaar van het Latijn, 2) (hist.) bewoner van Latium, Latijner (mrv. Latijnen); Latei’-nerin, vr. (mrv. -nen): 1) beoefenaarster van het Latijn, 2) (hist.) Latijnsche, bewoonster van Latium; latei'nisch, bv. n,: Latijnsch, (zeew.) latijn- (das -e: het Latijn; die -e Sprache: de Latijnsche taal; -e Broeken, mrv.: een mondjevol Latijn; die -e Kirche: de Latijnsche Kerk, de Roomschkatholieke Kerk; die -e Küche: iron.: de Latijnsche keuken (d. i. de apotheek); ein -es Segel: zeew.: een latijn-zeil.

lateral’, bv. n,: lateraal, zij-.

Lateran', m. (-s): (in Rome:) Late-raan.

Latern', in Sam.: Zie Laternen.

Latern’chen, o. (-s; mrv. -): lantaarntje.

Later'ne, vr.: 1) lantaarn; etwas in der - haben : (spr.) een snipper aanhebben, een stuk in zijn kraag hebben, den Prins gesproken hebben, behoorlijk ingenomen hebben, bezopen zijn; 2) schoorsteenkap, gek op een schoorsteen; 3) vliegende visch;

4) kol, bles (witte plek voor het hoofd van een paard).

Laternen, in Sam. I -anzünder, m.: lantaarn-opsteker, lantaarn-aan steker; -blatter, o. mrv.: lantaarn-ruiten (inz. van

hoorn); -eisen, o.: (zeew.) lantaarn-uithou-der; -horn, o.: hoorn voor lantaarnruiten; -macher, m.: lantaarnmaker; -mann, m.: Zie -anzünder; -pfahl, m.: lantaarnpaal (mit dem-pfahle winken : spr.: bedektelijk te kennen geven, maar zoó, dat iedereen de bedoeling voelen en tasten kan; den -pfahl hangen: hist.: aan een lantaarnpaal ophangen); -putzer, m.: Zie -anziin-der; -trager, m.: lantaarn-drager, (fig.) lantaarn-paal, (ins.) glimworm.

latinisi'ren [sie], w. b.: Latijnsch maken (b.v.: aan een woord een Latijn-schen uitgang geven); Latinis'mus (-; mrv. -nis'men): latinismus; Latinitat’, vr.: latiniteit, zuiverheid van Latijnschen stijl.

Latitudina’rier, m. (-s; mrv. -): vrijdenker, vrijgeest.

Latsch, m. (-es; mrv. -e): 1) slordig mensch; 2) sloffer (iem. met een sloffenden gang, die zijne beenen niet goed oplicht);

I -bein, o.: trekbeen (iemand die zijne en niet goed kan oplichten, die over ' grond sloft); -beinig, bv. n.: trekbee-fèndë .

neergehakte schoen, slof;

(vog.) ruigpoot (duir met pooten).

Latscli'e, vr.: 1) slof, oude pantoffel;

2)    slordebel, slordig vrouwmensch, (pop.) taddik, vuilpoes; 3) (pop.) jaap, snede, houw, (ook:) litteêken.

latschen, w. o. s.: 1) trekbeenen, over den grond sloffen, 2) waggelend loopen, waggelen (zooals eenden doen); Latsch'er, m. (-s; mrv.): over den grond sloffer; Latsch'erin, vr. (mrv. -nen): over den grond slofster; latsch'ig, bv. n.: 1) sloffend, 2) slordig, 3) (kkk.) uitgekookt (b.v. vleesch), 4) nattig, vuil. smerig (-es Wetter: smerig weer); Latsch'igkeit, vr.: 1) (’t) sloffen, 2) slordigheid, 3) uitge-kooktheid, 4) nattigheid, vuilheid, smerigheid.

Latt, in Sam.: Zie batten in Sam.

Latte, vr.: 1) lat; mit -n beschlagen: belatten; mit der - laufen: (spr.) voor nar spelen, (ook:) wind maken, wind-zakkerig zijn; 2) (fam.) lange boonen-staak (iemand die lang en zeer mager is);

3)    recht opgeschoten boompje; 4) (pik.) stek, loot.

Haften, w. b.: belatten, van latwerk voorzien.

ILaf ten, in Sam. I -baum, m.: boom die geschikt is om er latten van te maken; -fischerei', vr.: (het) visschen met den hengel, (het) hengelen; -holz, o.: hout dat goed is om er latten van te maken; -nagel, m.: lattenspijker, spijker voor latwerk; -verschlag, m.: met latwerk afgeschotene ruimte; -werk, o.: latwerk; -zaun, m.: heining van latwerk; -ziegel, m.: dakpan om op latwerk te rusten.

Laftich (Laf tig), m* (-es,-s): (tnb.) latuw; I -salat, m.: latuw-salade.

Latwer'ge, vr.: (pha.) slik-artsenij; (fam.) likkepotje.

mmmmmmm

CCPl¹¹ ^!* llTÜ-^É.f^li^^Sfr?Jta^Si.i.illé.1^^1 fjfïffilèl-rrfi:# ii-lrfi 1? p^jft filfjlflzllf i-Sil! l-f !r ijl Ifïfl^all |f11 ?f Is? pIIII ®if iÊ-»3fc! IS lis 3 iErfWiïR!i5»liSÜkM^'A^ tihm

i i ü B i IftiSlillliilfififlffiiEi# ;®i

wmm i m:

■:,Bi'5:Tlièa.Si311!©i:53.¹^i»SB!ilrillet&|al| -ois is^ï' 1| »

PSiSiiüiüia

iüfïKiïitUïlimuint* lilfaiörilkil“ I

£-v£-ll⁵'?.êe3-ïff-;!f.?-|Cl2s-I®l®J,f§£g••• 111?1||c»»»»x“*|?i»    ^

t mpiw in i? i^iL-rïf i p :n iitó%rt<§ r*i? ^⁵=it;? ig; mt n c |

|ilftI~ilPilKI&lp||II|!!l^§i§§^ll|ICi^#9'! l2?p Is^s'" #ii?® I' I pills

llHPiKiprWpiSSMyitf-HilK *3* ?fM rïp;? 1 f ?^||

§^Cl^ltl^r®|l:Cs?§rK^§BBr"5:§!c“®B^§§|'^ -gC* r.gih -I 4 * i flC1 i-11'7 !ïl i iffr.    ^"s f i § 1=f ^Sfl»gf £1 if §%!''f!~ |r -§ l||l? ff i Hl

^ 4 * r i * n?

tic§flillilif???.?i tJiJlf llIïiilIl!i!.r!4ltJll ri? ff cill it 1 i £ I lig

der

meen

-junge, m.: loopjongen; -kafer, m.: (ins.) schallebijter, loopkever; -karren, m.: 1) (mnw.) kruiwagen, 2) Zie -bank; -klaue, vr.: scherpe kant van den hoef van een hert; -kraut, o.: (pik.) knoopgras; -kugel, vr.: kogel van het juiste kaliber; -küster, m.: koster die niet bij de kerk woont; -leine, vr.: (jag.) lijn van den valk; -madchen, o. (-magd, vr.): loopmeisje, loopmeid; -mahl, o.: honk; -pass, m.: marschroute, aanwijzing van den te volgen weg, (fig.) paspoort (Einem den -pass geben: tig.: aan iem. zijn paspoort geven, iem. wegzenden); -planke, vr.: (zeew.) loopplank, overloop: -platz, m.: renperk, renbaan, (jag.) met netten afgeperkte ruimte om het wild daarin te jagen; -quecke, vr.: (pik.) kweekgras, hondsgras; -pulver, o.: kruitstreep, loopend vuur; -rad, o. (-radchen, o): door den voet in beweging gebracht wordend wiel; -sage, vr.: Zie I<aiilbsage; -sanger, m-: zingend langs de huizen giften ophalende schoolknaap; -schein, m.: (post-adm.:) loopbrief, door den geadresseerde te onderteekenen bewijs van ontvangst; -schiessen, o.: (het) schieten op wild terwijl het loopende is; -schlingen, vr.: (jag.) vogelstrik; -schloss, o.: sluiting met kram en grendel; -schmied, m.: rondtrekkende smid; -schneider, m,:

1)    hoepmaker, 2) randmaker (voor zeven, enz.); -schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; -schub, m.: lichte schoen, hard-dravers-schoen; -schütze, m.: schutter op loopend wild; -spiel, o.: 1) harddraverij, (het) harddraven, 2) malie-spel, (het) kolven; -stag, m.: (zeew.) loop-stag; -stock, m.: (bij zij de-wevers:) draden-scheider ; -stuhl, m.: Zie -bank; -tanz, m.: dans die eigenlijk niet veel meer is dan loopen; -thier [tj, o.: (drk.) dromedaris; -wagen, m.: Zie -bank; -werk, o.: (van een horloge :) binnenwerk, raderwerk (of kortweg: werk); -zaum, m.: (fig.) leiband; -zeit, vr.: (drk.) bronsttijd, (kph.) looptijd (van wissels); -zettel, m.: Zie 1) -pass,

2)    -schein, 3) -schreiben; -ziel, o.: eindpaal van een wed-ren; -zirkel, m.: krombeenige passer, dikte-meter.

lau'fe, m. mrv.: (van hazen:) pooten,

Lmufel, vr.: (jag.) vogelstrik.

lan’Jfeln, w. b.: (erwten:) doppen: (boonen:) af halen; (noten:) bolsteren (d. i. ontbolsteren).

lan’fen, w. o. onr. s. en h. (laufst, lauft; lief; gelau’fen): loopen (i. a. b.); (fig. van honden:) loopsch zijn; (van katten:) krolsch (ritsig) zijn; Einen - lassen: iemand laten loopen; gelaufen kommen: 1) komen loopen, te voet komen, 2) komen aanloopen, komen aansnellen; Sturm -: (mil. en fig.) stormloopen ; Gefahr -: gevaar loopen; in sein Yerderben -: in zijn ongeluk loopen; nach einem Amte -: om eenen post loopen, naar eenen post dingen; nach Reichthümern (tl -: rijkdom najagen; es lauft auf Eins hinaus: (spr.) het komt op hetzelfde neer, (pop.) het is één pot nat; es lauft wider die Regeln Dichtkunst: het strijdt tegen de regelen der dichtkunst; da lauft Betrug mit unter: daar loopt bedrog onderdoor; dieser Fluss lauft schnell in das Meer: deze rivier loopt snel in de zee; diese Uhr lauft zu geschwinde: dit horloge loopt

vóór; die Sanduhr lauft nicht: de zand-looper gaat niet; das Licht lauft: de kaars loopt af; der Schweiss lauft ihm über das Gesicht: het zweet loopt langs zijn gezicht; die Augen liefen ihm voll Wasser: zijne oogen schoten vol tranen, de tranen kwamen in zijne oogen; ein Schauer lief mir über den Rücken: er liep (er ging) eene rilling over mijnen rug; das Rad lauft: het rad (het wiel) loopt (d. i. is in beweging); das Fass lauft: het vat (de ton) lekt (d. i, wat er in is loopt er uit): der Mond lauft um die Erde: de maan loopt (draait) om de aarde; das Blut lauft in den Adem: het bloed loopt in de ade-ten; es lauft ein Gedicht: er loopt een gerucht, er gaat een praatje; das Schiff ist auf den Grund gelaufen: het schip is aan den grond geloopen; der Teig lauft in die Höhe: het deeg rijst; die Milch lauft: de melk kappelt (d. i. loopt tot klonters); dieses Gebirge lauft von Morgen nach Abend: dit gebergte loopt (d. i. strekt zich uit) van het oosten naar het westen; dieser Wechsel hat noch einige Zeit zu -: (kph.) deze wissel heeft nog eenigen tijd te loopen (voordat de vervaldag daar is); der Wechsel lauft noch: (kph.) de wissel loopt nog (of: is nog in omloop); der Rehbock lauft auf das Blatt: de reebok komt op het bladge-ritsel aanloopen. I -, w. b.: Erze -: het gedolvene erts wegkruien. I - (sich), w. w.: sich mfide -: zich moe loopen; sich zu tode zich dood loopen; sich ausser Athem )[tj -: zich buiten adem loopen; ich habe mir die Füsse wund gelaufen: ik heb blaren op mijne voeten geloopen; es lauft sich hier gut: het is goed loopen hier* lau’fend, bv. n.: loopend; -e Rech-nung: loopende rekening; -e Schulden: loopende schulden ; -e Zinsen: loopende renten, loopende interesten; -er Preis : marktprijs; der -e Geldpreis: de beursno-teering, de prijs van de geldmarkt, de koers; die -en Geschafte: de loopende zaken; aufs -e kommen: door het achterstallige werk heenkomen; das -e Jahr: het loopende jaar; vom fünften -en Mo-nats: van den vijfden der loopende maand, van den vijfden dezer; -es Tauwerk: (zeew.) loopend want.

Iiau'fer, m. (-s; mrv. -): ordonnans (d. i. boodschappen-looper van eenen vorst).

l<au’fer, m. (-s; mrv. -): looper, (inz.) hardlooper, harddraver; (rs.) renpaard, harddraver; (in het schaakspel:) raadsheer; (vog.) rietvink; (ins.) sprinkhaan; (drk.) éénjaars-varken; (pik.) rank, loot, uitspruitsel, (ook:) stek, (ook:) kruipplant; (typ.) wrijfhout, looper; (aan eene liniaal:) looper; (van een graadboog:) kruis; (m molens:) bovenste molensteen, draaiende molensteen; (bijb.) dromedaris; (muz.) roulade; (schl.) wrijfsteen; (mtsl.) buitenste steen; (van eene slede:) zijstuk; (mnw,) zijtak eener erts-ader; I -platz, m.: (jag.) plaats waar de lokvogel loKt; -vogel, m.: lokvogel; -zug, m.; (in het schaakspel:) zet met den raadsheer.    _

liau’ferin, vr.: (fam.) loopschuit (d. i. een vrouwelijk wezen, dat veel van op straat loopen houdt).

lau'liff, 1) in Sam.: Zie l>ei-, weit -, enz.; 2) bv. n.: Zie laufisch.

op*

liiu fiscli, bv.n.: (van honden:) loopsch; (van vele dieren:) bronstig,

Lauf ling;, m. (-es, -s; mrv. -e): vluchteling, voortvluchtige; deserteur, laufst, lauft: Zie lauf en. kauft, m. (-es; mrv. Lauf te): poot (van eenen haas, enz.).

lang, in Sam. I -bar, bv. n.: te loochenen, te ontkennen; I -barkeit, vr.: vatbaarheid om geloochend of ontkend te worden.

Laug, in Sam. I -hütte, vr.: werkplaats om aluin te winnen door uitlooging.

Lauge, vr.: loog; (fig.) scherpe oordeelvelling; Einen in einer scharfen -waschen: (fig.) iemand duchtig doorhalen; er wurde in einer starken - gewaschen: (fig.) ze hebbem hem duchtig beetgehad, hij heeft veel verloren.

Ilau'gen, w. b,: loogen, in de loog zetten.

ILaugen, in Sam. I -artig, bv.n.: loog-achtig (-artiges Salz: loogzout); -asche, vr.: loog-asch; -biume, vr.: (pik.) stinkende kamille, Sint Jacobskruid; -bütte, vr. (-fass, o.): loogkuip; -gelte, vr.: loogbak; -haft, bv. n.: loogachtig; -korb, m.: doorslag, doorzijgmand; -kraut, o.: (pik.) wol-verlei; -salz, o.: loogzout; -salzicht, bv.n.: loogzoutachtig; -salzig, bv. n.: loogzout-houdend; -seihe, vr.: doorslag, vergiettest; -topf, m.: loogpot; -tuch, o.: zijgdoek; -wasche, vr.: looging, wassching in loog; -wasser, o.: loogwater. lau'gicht, bv. n.: loogachtig. laughen, w. b.: 1) loochenen, ontkennen; 2) verloochenen; Laug’ner, m. (-s ; mrv. -): loochenaar; Laug’nerin, vr.: (mrv. -nen): loochenaarster; Laug'nung, vr.: loochening, ontkenning.

liau'iglteit, vr.: lauwheid (ook fig.); (fig.) onverschilligheid.

JLaufne, vr.: Zie Lauwine. laulich, bv. n.: min of meer lauw (ook fig.); (fig.) eenigszins onverschillig; I -keit, vr.: lauwachtigheid (ook fig.); (fig.) onverschilligheid.

JLauling, m. (-es: -s; mrv. -e): iem. die lauw en onverschillig is.

JLaune, vr.: 1) luim' (fam.) humeur; 2) nuk, kuur, gril; bei - sein (bei guter -sein): in eene goede luim zijn, (fam.) eene goede bui hebben; nicht bei - sein (bei slechter - sein): in eene kwade luim zijn, (tam.) eene kwade bui hebben; sie hat heute ihre -: zij is in eene verkeerde luim vandaag, zij heeft vandaag eene kwade bui, zij heeft vandaag de bokkenpruik op; eme lustige -: eene vroolijke luim, (fam.) eene pleizierige bui; -n haben: nukken hebben; eine blosse -: louter eene nuk; eme - des Glückes: eene nuk der fortuin; er schreibt mit vieler -: hij schrijft zeer luimig.

launen, in Sam. I -haft, bv. n.: wispelturig; -haftigkeit, vr.: wispelturigheid; -stück, o.: (muz.) capriccio, caprice, kaunerei', vr.: wispelturigheid, lauhig, bv. n.: luimig, geestig, koddig; | -keit, vr.: luimigheid, geestigheid, koddigheid.

launisch, bv. n.: wispelturig.

Liaur, m. (-s): Zie m. liauer.

Lau ra, vr. (-s of Lau'rens): Laura. Iiau’re, vr.: Zie vr. Lauer.

Laiiren tins, m. (-): Laurentiusr Laurens.

Iiaurenz, m. (-es; mrv. -): Laurens, Laurentius (een mans-naam); | -fluss, m.: (adk.) Sint-Laurentius-rivier.

kau'rer, m. (-s ; mrv. -): Zie I^auerer, Laurerei’, vr.: spioneering, (het) loeren.

Laus, vr. (mrv. Lau’se): (ins.) luis; fliegende -: paardenvlieg, brems; sicn eine - in den Pelz setzen: (gem.) zich eene bron van hartzeer op den hals halen; Einem Lause in den Pelz setzen: (gem.) iemand de handen vol werk geven; eine - im Ohre haben: (gem.) een luis in zijn oor hebben, muizenissen in het hoofd hebben, druiloorig zijn; die - um den Balg schinden: (gein.) zijn eigen drek opeten van inhaligheid; die - lauft ihm über die Leber (of: fiber den Grind): (gem.) hij maakt zich dik om niemendal, hij is ijselijk kortaangebonden; I -baum, m.: lijsterbesseboom ; -beere, vr.: lijster-bes; -bube, m.: (gem.) luisbos, luiszak; -fisch, m.: (visch:) elft; -fliege, vr.: (ins.) paardenylieg, brems; -kraut, o.: (pik.) luiskruid. Zie kanse en Lause.

Lauscli, in Sam. I -garn, o. (-netz, o.): (jag.) net om een sluipgaatje te versperren;t -platz, m. (-platzehen, o.): goed plaatsje om iets af te luisteren, (fig.) goed plaatsje.

kausclie, vr.: luistervinkerij; auf der - stehen: 1) staan te luistervinken, 2) op de loer staan.

lauscli'en, w. o. h.: 1) luisteren; (fig.) luistervinken; einem Gesange -: naar een gezang luisteren; an einer Thüre -: aan eene deur staan te luisteren; 2) loeren, spioneeren; auf Einen -: iem. bespieden; 3) (fam.) in zijn bed wakker liggen, liggen te luieren.

Laus'chen, o. (-s; mrv. -): luisje, kleine luis.

Lausch’er, m. (-s; mrv, -): luistervink, luisteraar; Lausch’erin, vr. (mrv. -nen): luistervink, luisteraarster.

lauscli’ig, bv. n.: geneigd om te luistervinken; (fig.) aardig, lief.

kause, in Sam. I -bube, m.: (gem,) luisbos, luiskop, luiszak; -ding, o.: (gem.) luizige nesterij; -geld, o.: (gem.) knibbel-schot, klein grut van geld, (ook:) stronte-rig bagatel, vodderig sommetje geld; -gold, o.: (gem,) slecht goud; -junge, m.: (gem.) luizige jongen, luisbos, luisk luiszak; -kerl, m.: (gem.) luizige vent, schobberd, gemeene snaak; -nest, o.: (gem.) luizennest, vuile boel; -wenzel, m.:

1) stinktabak, gemeene tabak, 2) Zie -kerl.

Lause, in Sam. I -baum, m.: lijsterbesseboom ; -beere, vr.: lijster-bes; -chaus-see, vr.: haarscheiding midden op het hoofd; -gras, o.: (pik.) knoopgras; -holz, o.: lijsterbessenhout; -kamm, m.: (gem.) luizenkam; -knicker, m.: (gem,) luizige vrek; -könig, m.: (ins.) schorpioen-weeg-luis; -korn, o,: 1) vlooienzaad, 2) stinkende iris; -krankheit, vr.: luizenziekte ; -kraut,. o.: (pik.) luiskruid; -pulver, o.: luizen-doodend poeder, insecten-poeder; -salber vr.: luizenzalf, ruiterzalf; -same, m.-(pik.) ridderspoor; -sucht, vr.: Zie -krankheit.

m.:

MC

VCS

lansen, w. b.: (pop.) luizen (sich -, •w. w.: zich luizen); Einem den Beutel (fig.) iemand geld uit zijnen zak kloppen; Narren muss man mit Kolben ■: (spr.) zachte meesters maken stinkende wonden; w. o. h.:    1) luizen zoeken;

2)    luizen krijgen, in de luizen komen ;

3)    (fig.) schrapen, gierig zijn; 4) talmen, treuzelen.

Iiau’ser, m. (-s; mrv. -): 1) luizer, luizenzoeker; 2) schraper, vrek; 3) treuzelaar, talmer; Lauserei'. vr.: 1) luizen-zoekerij, (het) luizen-zoeken; 2) vrekkigheid, groote gierigheid, kleingeestige zuinigheid, karigheid; 3) vodderij, nesterij;

4)    slecht spul, bocht; lau'sig, bv. n.: luizig, (fig-) talmerig; Lau'sigkeit, vr.: luizigheid, (fig.) talmerigheid.

Liau'sitz, vr.: (adk.) (de) Lausitz; Lau'sitzer, m. (-s; mrv. -): Lausitzer (lau'sitzer, bv. n.: Lausitzer); Lau’sitzerin, vr. (mrv. -nen): Lausitzsche.

|T,aut, m. (-es, -s; mrv. -e): klank; (fig.) geluid; (fam.) kik; (tik.) letter; ein einfacher -: eene klinkletter, eene vocaal; Briefe eines -es: brieven van gelijken inhoud, eensluidende brieven; - geben: (jag.) aanslaan, aanblaffen; der Jager gibt -: de jager roept; er gab keinen - von sich: hij sprak geen woord, hij gaf geen geluid, hij gaf geen kik.

Ilaut, bv. n.: 1) luid, duidelijk hoorbaar; mit -er Stimme: met luider stemme, duidelijk verstaanbaar (bw.: overluid, hardop; - auflachen : hardop in den lach schieten; - sprechen : luid spreken: ich sage es -: ik zeg het zonder er doekjes om te winden); 2) ruchtbaar, wereldkundig, bekend; - werden: uitlekken, ruchtbaar worden.

Ilaut, vz. [2 en 3]: 1) luidens, naar luid van, volgens, overeenkomstig;

2) krachtens; - Briefen aus Paris: volgens brieven uit Parijs; - seines Yersprechens: overeenkomstig zijne belofte; - habender Macht: krachtens de macht die (iemand) heeft.

Ilaut, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) hoorbaar, 2) ruchtbaar, wereldkundig; -bar-keit, vr.: 1) hoorbaarheid, 2) ruchtbaarheid; -los, bv. n. en bw.: 1) sprakeloos, zonder geluid te geven, 2) zonder ge-druisch, onhoorbaar; -losigkeit, vr.: 1) sprakeloosheid, 2) onhoorbaarheid.

ïiaute, vr.: (muz.) luit; (pik.) vijge-schil; (tech.) roerstok voor de verfkuip; (zeew.) luwte; die - schlagen (die -spielen): de luit tokkelen, op de luit spelen; eine - beziehen: eene luit besnaren; in der - segeln: in de luwte (onder de kust) varen.

Iliau'ten, in Sam. I -balken, m.: kam der luit; -bauch, m.: buik der luit; -blatt, o.: bovenblad der luit; -futter, o.: foedraal eener luit; -griff, vr.: greep der luit; -kamm, m.: kam der luit; -kasten, m.: kast eener luit; -macher, m.: luitenmaker; -schlagen, o.: (het) bespelen van de luit, (het) getokkel op de luit (er schickt sich dazu wie der Esel zum -schlagen: spr.: hij is er zoo geschikt voor als buurvrouw’s kat); -schlager, m.: luitspeler; -spiel, o.: luitspel; -spieler, m.; luitspeler; -steg, m.: kam der luit; -ton, toon eener luit; -wirbel, m.: snaren-

schroef der luit; -zug, m.: luit-register.

Ilau'ten, w. o. h.: luiden (1. klinken, klank hebben; 2. van inhoud zijn); wohl -:    1) welluidend zijn. 2) goed

klinken, een goeden klank hebben; übel -: 1) wanluidend zijn, 2) eenen slechten klank hebben; das Gesetz lautet so: de wet luidt zoo; sein Name lautet ....: zijn naam is ....; dieser Buchstabe lautet wie k: deze letter klinkt als k (heeft den klank der k); die Worte lauten also: de woorden luiden dus; seine Antwort lautete :: zijn antwoord luidde zoo.

lau'ten, w. o. h. en w. b.: luiden; die Glocken - (mit den Glocken -): de klokken luiden; zur Yesper -: voor de per luiden; in die Predigt: voorde preek luiden; zu Grabe -: voor eene begrafenis luiden, de doodklok luiden; er hat - horen, aber weiss nicht in welchem Dorfe: (spr.) hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de klepel hangt. I -, z. n. o. (-s): gelui, (het luiden; unter dem - der Glocken: onder het gelui der klokken.

lau’tend, bv. n.: luidend: wohl -: welluidend; übel -: wanluidend.

Iiau’tener, m.: Zie I^autner.

Lau'tener, m.: Zie Lautner.

Ti au'teniet, m. (-en ; mrv. -en) r* luitspeler.

lau'ter, bv. n. en bw.: louter, zuiver;

I -heit, vr.: zuiverheid.

Iliau'ter, m. (-s; mrv. -): luider, (klokken-)luier.

IT^auter, in Sam. I -feuer, o.: loute-rings-vuur, loutervuur; -kessel, m.: lou-terketel; -kunst, vr.: zuiverings-kunst, (het) raffineeren; -ofen, m.: louter-oven ; -pfanne, vr.: louterpan; -stall, m.: (vea.) louterstal, koude pis; -tuch, o.: zijgdoek, filtreerdoek.

Iiauterant', m, (-en; mrv. -en): (rcht.) appellant; Lauterat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) deskundige, gever van de verlangde inlichtingen.

Tiau'terer, m. (-s : mrv. -): 1) zuiveraar; 2) (suiker-)raffinadeur;    3) (fig.)

hervormer.

lautern, w. b.: zuiveren, louteren; (suiker:) raffineeren; (schk.) overhalen, klaren; (een bosch:) dunnen, van overtollig geboomte ontdoen: (kph., eene rekening:) nazien en goedkeuren, veri-fiëeren; (rcht.) in hooger beroep komen van een vonnis, appèl aanteekenen van.

Iiaut'ner, m. (-s; mrv. -): Zie I<aiiter.

I^aiit'ner, m. (-s; mrv. -): luit-speler; Laut’nerin, vr. (mrv. -nen): luit-speelster.

Lauwi’ne, vr.: lawine (aardstorting; sneeuwstorting, sneeuwval; enz.).

La va, vr. (mrv. La’ven): lava; I -glas, o.: lava-glas, hyaliet; -strom, m.: lavastroom.

I-aven'del, m. (-s): (pik.) lavendel; I -blüthe [t|, vr.: lavendelbloesem; -flaschchen, o.: lavendel-fleschje; -geist,

m.: extract (geest) van lavendel; -51. o.: lavendel-olie;-wasser, o.:lavendelwater.

Iiavez’stein, m.: (min.) potsteen, zeepsteen.

lavi ren [ie], w. b.: (zeew.) laveeren; (fig. fam.) schipperen.

Lavor', o. (-es; mrv. -e): waschkom, lampetkom.

m.: 1) (het) wasschen van teekening; 2) gewasschene teeke-

-e):

vr.: wilde mispel.

Zie Lasur-

leiden; zu - wissen: weten te leven, zich weten te gedragen; zu - haben: kunnen leven, genoeg hebben om van te leven; hier ist theuer [t) het is duur leven hier, het leven is duur hier; man muss an allen Orten - können: men moet zich weten te schikken naar de levenswijs van iedere plaats; man muss - und - lassen: (spr.) men moet leven en laten leven; es will ein Jeder gelebt haben: (spr.) alle menschen moeten leven; wie gelebt, sa gestorben: (spr.) zooais men geleefd heeft komt men aan zijn einde; zu gleicher Zeit -: gelijktijdigleven, tijdgenooten zijn; er ist sein Yater, wie er leibt und lebt: hij aardt in alle opzichten naar zijnen vader; so wahr ich lebe: zoo waar als ik

ïst

en

dij    mciiioo o    av^aa • • ••

ik leef (zoolang ik tijd van leven ,...; bis in’s (bis aufs) - schnei-het leven snijden, in het lijden; aufs - gehen (fig.) het leven ;s kwetsen, ze

vens-

Lavis'

eene ning.

Lawi ne, vr.: Zie Lauwine,

Lax, bv. n.: slap; (fig.) rekbaar, meegevend, meegaand; -e Sitten: losheid (verslaptheid) van zeden; -e Moral: rekbare zedenleer.

Laxanz', vr.: laxeermiddel, purgeermiddel.

Laxativ’, o. (-es; mrv. -): Zie Laxanz.

Laxlieit, vr.: Laxitat.

Laxir' liel, o. (-es; mrv, -e): Zie Laxanz; I -fisch, m.: laxeer-visch, zee-brasem; -mittel, o.: Zie Laxanz; -trank-chen, o.: laxeerdrankje, purgeerdrankje.

laxi’ren [ie], w. o. h.: 1) laxeeren; (fig. fam.) schoon schip maken; 2) iets innemen om te laxeeren; w. b.: zuiveren, doen purgeeren.

Laxitat’, vr. (Laxis'mus, m.): slapheid ; (fig.) ondegelijkheid.

Lay e, m. (-n; mrv. -n): Zie Laie.

Lazaretli' [rett'1, o. (-es, -s; mrv. ziekenhuis, gasthuis; (mil.) hospitaal; (mar., voor de quarantaine:) lazaret; fahrendes - (fliegendes -): (mil.) ambulance.

Lazarol': Zie Lazerol,

Lazarus, m. (-): Lazarus; arm wie -: (spr.) zoo arm als Job, zoo arm als de mieren; I -klappe, vr.: Lazarus-klap, klep der melaatschen.

Lazerol’, in Sam. I -baum, m.: wilde mispelboom.

Lazero’le,

Lazulit', m. (-es, -s): stein.

leb, in Sam. I -haft, bv. n. en bw.: levendig; -haftigkeit, vr.: levendigheid; -honig, m.: gele honig (de gewone honig); -kuchen, m.: peperkoek; -küchler, m.: peperkoek-bakker; -los, bv. n.: levenloos, ontzield, dood, (fig.) zonder leven; -losig-keit, vr.: levenloosheid, (fig.) gemis van leven; -sucht, vr.: 1) gehechtheid aan het leven, 2) levensonderhoud; -tage, m.mrv.: levensdagen (meine -tage: de dagen mijns levens); -tagsrecht, o.: (rcht.) vruchtgebruik; -zeiten, vr. mrv.: tijd van leven (bei seinen -zeiten : bij zijn leven, tijdens zijn leven).

Le'be, in Sam. I -hoch, o. (-s): 1) vivat, 2) juichtoon, toejuiching; -kraut, o.: (pik.) mos; -mann, m. (-mensch, m.): doordraaier, losse kwant, lichtmis; -ruf, m.: gejuich, gejubel; -tage, m, mrv.: Zie Lebtage; -wohl, o. (-s): vaarwel (Einem das letzte -sagen: voorgoed afscheid van iemand nemen).

Ile’ben, w. o. h.: leven; von Gemüse -: van groenten leven; von seinem Vermogen -: van zijn geld leven; von seiner Arbeit -: van zijn werk leven; seiner Arbeit - [3]: voor zijn werk leven; nur den Wissenschaften - L31: slechts voor de wetenschappen leven; der Hoffnung - 13]: op hoop leven; von der Hand in den Mund -: (spr.) van de hand in den tand leven; in den Tag hinein -: (spr.) er onbekommerd op los leven, (pop.) leven als God in Frankrijk; lustig -: een vroo-lijk leven leiden; wie ein Schwein -: als een zwijn leven, een schandelijk leven leef; so wahr Gott lebt: zoo waar als God leeft; lebe wohl: vaarwel!; es lebe der König: leve de koning!, de koning leve! I -, w. b.: leven; ein trauriges Leben -: een treurig leven leiden.

ILe’ben, z. n. o. (-s): leven (i. a. b.); eheloses - (lediges -): ongehuwde staat, vrijgezels-leven; noch am - sein (noch bei - sein): nog in leven zijn; um’s -kommen: om het leven komen, het leven verliezen, verongelukken; sein - lassen: zijn leven laten, zijnen dood vinden; sein - für Einen lassen: zijn leven voor iemand laten; Einem das - zu verdanken haben: het leven aan iem. te danken hebben; vom - zum Tode bringen: (veroordeelden:) ter dood brengen; mit dem - davon kommen: het er levend af brengen, zijn leven redden; bei Leib und -: (rcht.) op stralfe des doods; am - stralen: met den dood straffen; Einem das - absprechen: (rcht.) iemand ter dood veroordeelen; die Aerzte haben ihm das - abgesprochen: de ge-neesheeren hebben hem opgegeven (d. i. hebben verklaard dat hij sterven moet); ein Kampf auf - und Tod : een striju (een gevecht) op leven en dood; es ist um -s und Sterbens willen: het is maar bij leven en sterven (d. i. om zekerheid te hebben zelfs ingeval van overlijden); wie das -, so der Tod: (spr.) zooais het leven geweest is, is ook de dood; nach dem -zeichnen: naar het leven teekenen; das Tanzen ist mein -: het dansen is mijn leven (mijn lust en mijn leven); die Jagd sein -: de jacht is zijn leven (zijn lust zijn leven); für sein - gern Früchte essen: dolgraag fruit eten, dolveel van fruit houden; für sein - gern spielen: dolgraag spelen, dolveel van spelen houden; etwas für sein - gern thun: iets dolgraag doen; ich kann es um’s - nicht thun: ik kan het niet doen al hing er mijn leven van af, (pop.) ik kan het om den dood niet doen; zeit meines -s werde ich...:

zoolang :' ’    .........

heb) zal ,..., den: (hik.) in het gezonde vleesch snijden;

(aufs - drangen): (fig.) het leven raken, de gevoelige plaats kwetsen, zeerdoen. Zie ook Lebens.

ILe'ben, in Sam. I -geber, m.: levengever, leven-bijzetter; -erwecker, “ * (fig.) bezieler; -lang, o.: gansche le\ duur (bw.: levens-lang); -leer, bv. n.: doodsch, doodstil, zonder levendigheid; -los, bv. n.: Zie leblos.

vr.:

m.:

m.:

le'bend, bv. n.: Zie lebendig. kebende, m, (-n; niry. -n): levende; mit den -n muss man leben: (spr.) men moet leven met de levenden, (pop.) met de dooden kan men niet huizen, lebendig, bv. n, en bw.: levend; (fig\) levendig¹;    - verbrannt werden:

levend verbrand worden; - machen: levend maken; - werden: levend worden, beginnen te leven, (fig.) herleven ; - todt ftotl sein: (fig.) levend dood zijn; der Buchstabe tödtet [tötetj, der Geist macht -: de letter doodt, de geest maakt levend; eine -e Sprache: eene leyende taal; eine -e Hecke: eene levende heg, eene groene heg; besser ein -er Hund, als ein todter [toter] Löwe: (spr.) beter blood (d. i. bloode), dan dood; ein -er Glaube: een levendig geloof; ein -er Vortrag: eene levendige voprdracht; die Segel - halten: (zeew.) de zeilen laten killen, leven in de zeilen laten komen, de zeilen laten flab-beren; i -gebarend, bv. n.: levende jongen (dus geene eieren) ter wereld ‘brengende; -keit, vr.: (fig.) levendigheid; -machend, bv. n.: levend-makend, (fig.) bezielend; -machung, vr.: levend-making, (fig.) bezieling.

;Le'bens, in Sam. I -abend, m.: avond des levens; -alter, o.: leeftijd;-art,

1)    levenswijs, leerwijze, 2) levens-toon,

wellevendheid (-art haben: levens-toon hebben, wel-opgevoed zijn, wellevend zijn; ohne -art: ongemanierd, zonder opvoeding), -assekuranz, vr.: levensverzekering; -bahn; vr.: levensbaan, levens-pad, levens-weg; -balsam, m.: levensbalsem; -baum, m.: boom des levens, arbor vitae, immergroene cypres; -bedingung, vr.: levens-voorwaarde; -bedürfnisse, o. mrv.: levensbehoeften, levensbenoodigdheden; -bequemlichkeit, vr.: levensgemak; -beschreiber, m.: levensbeschrijver; -beschreiberin, vr.: le-vensbeschrijfster; -beschreibung, vr.: levensbeschrijving; -besserung, vr.: (het) beteren van zijn (of: van haar) leven; -blüthe 11], vr.: bloei des levens, bloeitijd (lente) des levens; -buch, o.: boek des levens; -bühne, vr.: speeltooneel der wereld, 's-levens tooneel; -cypresse, vr.: Zie -baum; -dauer, vr.: levensduur; -dorn, m.: angel die aan het leven knaagt (of: die het leven verbittert); -drang, m.: gehechtheid aan het leven, zucht om te leven; -eiche, yr.: (pik.) Yirginische eik; -ekel, m.: af keer van (tegenzin in) het leven; -ende, o.: einde des levens;-engel,

m.: levens-engel; -faden,m.: levensdraad; -fahig, bv. n.: levensvatbaar; -fahrt, vr.: (fig.) levensreis, aardsche pelgrims-tocht; -flamme, vr.: (dk.) levens-toorts; -flucht, vr.: 1) snel voorbijgaand leven, 2) (het) doodbloeden; -frage, vr.: levensvraag; -freude, vr.: levensvreugde; -frieden, m.: levensvrede; -frische, vr.: bloei des levens; -froh, bv. n.:    1) genotrijk,

2)    levenslustig; -frucht, vr.: 1) levens-vrucht, 2) vrucht van het geheele leven; -fülle, vr.: levensvolheid, volle kracht des levens; -funke (-funken), m.: levensvonk, levenssprank; -gang, m.: 1) werking der levens-functiën, 2) leyensloop; -gefahr, vr.: levensgevaar; -gefahrlich, bv. n.: levensgevaarlijk, halsbrekend; -gefahrte,

m.: levensgezel; -gefahrtin, yr.: levens

gezellin ; -geist, m.:    1) levensgeest,

(fig.) bezielende geest, 2) de levensgeesten opwekkend middel; -geister, m. mrv.: levensgeesten; -genuss, m.: levensgenot; -geschichte, vr.:    1) levensgeschiedenis,

2) levensbeschrijving, biographie; -gestalt, levensgrootte (ein Bild in -gestalt: een levensgroot beeld of portret); -glück, o.: levensgeluk; -gluth [t], vr.: (dk.) levens-toorts; -göttinnen, vr. mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -gross, bv. n.: levensgroot; -grosse, vr.: levensgrootte (sich in-grosse malen lassen: zich levensgroot laten por-tretteeren); ;-güter. o. mrv.: 1) goede dingen des levens, 2) wereldsche goederen; -habe, vr. enk.: Zie -giiter; -hass, m.: af keer van (tegenzin in) het leven;-hauch,

m.: 1) levens-adem (der letzte -hauch: de laatste adem; den letzten -hauch em-pfangen: aan iemands sterfbed tegenwoordig zijn, iemands oogen sluiten), 2) bezielende adem; -holz, o.: lignum yitae, levenshout; -jahr, o.: levens-jaar; -klugheit, vr.: levens-wijsheid; -kraft, vr.: levenskracht; -kraftig, bv. n.: krachtvol; -lang, bv. n. en bw.: levens-lang (auf -lang: voor het geheele leven, voor altijd); -lange, vr.: levensduur; -lang-lich, bv. n. en bw.: levens-lang; -lauf, levens-loop; -lehre, vr.: 1) levensleer, kunst om het leven te yerlengen, 2) leefregel, 3) biologie, kunst om van den mensch een werktuig zonder wil te maken; -leitung, vr.: levensrichting; -licht, o.: (fig.) levenslicht, levens-toorts (Einem das -licht aus-blasen: fam.: iemand het licht uitblazen, iem. doodschieten); -linie, vr.: lijn in de hand waaruit waarzeggers iemands levensloop voor spellen ; -luft, vr.: levens-lucht; -lust, vr.:    1) levens-lust, levensgenot,

lust en leven, grootste genot, 2) gehechtheid aan het leven; -lustig, bv. n: levenslustig: -mai, m.: lente des levens; -mittel, o. enk.: middel van bestaan, o. mrv.: levens-middelen, mondbehoeften; -morgen,

m.: (dk.) dageraad des levens;-müde, bv.n.: het leven moede, des levens zat; -mühe, vr.: levenszorg; -nothdurft [tj, vr.: levensbehoeften (mrv.); -öl, o.: (dk.) levens-olie, olie in de lamp des levens; -ordnung, vr.: leefregel; -pfad, m.: levens-pad, levensweg; -pflicht, vr.: levens-plicht; -plan, levens-plan; -prozess, m.: loop (gang, voortgang, ontwikkeling) des levens; -quell, m. (-quelle, vr.): (dk.) levensbron; -regel, m.: leefregel, levens-richt-snoer; -reich, bv. n.: levensvol; -reise, vr.: (fig.) levens-reis, pelgrims-tocht door het leven; -reiz, m.: (net) aangename des levens; -rente, vr.: (rcht.) lijfrente; -ruhe, vr.: levensrust; -saft, vr.: levenssap; -satt, bv. n : Zie -müde; -schranke, vr.:

1) levensgrens, 2) afgebakende werkkring; -stoff, m.: levens-bestanddeel, (schk.) zuurstof; -strafe, vr.: doodstraf (bei-strafe: op straffe des doods);-strasse, vr.: levensweg, levens-pad; -tag, m.: 1) (een) dag levens, 2) Zie kebtage; -thatigkeit, vr.:

1) levens-bedrijvigheid, 2) werkkring in dit leven; -theile [t], m. mrv.: levensdeelen; -tiefe, vr.: (dk.) diepste schuilhoek (verbor-genste plooi) der ziel (in allen -tieten erzittern: sidderen in hart en nieren); -überdruss, m.: Zie -ekel; -umstand, m.: omstandigheid des levens, (fig.) anekdote

von

van

(in allen -umstanden: in alle omstandigheden des levens); -unterhalt, m.: levensonderhoud, bestaan, brood (sein -unterhalt verdienen: zijn brood verdienen); -ver-langerung, vr.: verlenging van het leven <-verlangerungskunst, vr.: kunst om het leven te verlengen); -vermogen, o.:

1)    levenskracht, 2) levensvatbaarheid;

-versicherung, vr.: levensverzekering; -versiciierungs, in Sam. (-anstalt, vr.: kantoor van levensverzekering; -gesellschaft, vr.: maatschappij van levensverzekering); -voll, bv. n.: levensvol; -wandel, m.: levenswandel ; -warme, vr.: levens-warmte; -wasser, o.: levenaanbrengend water, (fig.) brandewijn, geestrijke drank; -weg, m.: levens-weg, levens-pad, (ontl.) luchtpijp; -weise, vr.: levenswijs,leefwijze;-weisheit, vr,: 1) levens-wijsheid, 2) biologie (Zie -lehre no. 3); -wierig, bv. n.: levenslang; -zeichen, o.: teeken van leven; -zeit, vr.: levens-tijd, levensduur (auf -zeit: voor levens-lang); -ziel, o.:    1) levensdoel.

2)    eindpaal des levens; -zweck, m.: levensdoel.

Leber, vr.: (ontl. en schk.) lever; frei der - weg reden (sprechen): (spr.) zijn hart geen moordkuil maken, er geene doekjes omwinden, onverbloemd zeggen wat men denkt; I -ader,vr.: lever-ader; -aloë, vr.: (pik.) gom-aloë; -balsam,

m.: (pik.) boelkenskruid; -band, m.: (ontl.) lever-vezel; -beschlag, m.: (min,) lcver-eurig koper-erts, (ook:) leverkleurig kwikzilver-erts; -beschwerde, vr.: leverkwaal, leverziekte; -blume, vr.: 1) leverkruid, 2) leverbloem; -blut-ader, vr.: lever-ader; -brachsen, m.: levervisch;-brand,

m.: (vea.) lever-ontsteking; -braun, bv. n.: leverachtig bruin; -bruch,m.: (gnk.) lever-breuk; -distel, vr.: 1) ganzendistel (zeker onkruid), 2) wilde andijvie; -drüse, vr.: (ontl.) leverklier; -egel; m.: (vea.) leverworm, leverziekte der schapen; -entzün-dung, v».: leverontsteking;-erz, o.: Zie -beschlag:; -farbe, leverkleur; -farben (-farbig), bv. n.: leverkleurig; -fisch, m.: levervisch; -flechte, vr.: zenuwvlecht inde leverader; -flecken, m.:    1) levervlekje,

huidvlekje, moedervlekje, 2) sproet, zomersproet, zomervlekje; -fluss, m.: (gnk.) overloop van gal met diarrhee, leverloop; -fuchs, m.: bruinachtig vos-paard; -gang (-gallenblasengang, -gallengang), m.: (ontl.) galbuis; -geflecht, o.: Zie -flechte; -haut, vr.: 1) huidje of vliesje om de lever,

2) leverkleurige huid; -kies, m.: leverkleurige vuursteen; -klee, m.: 1) leverklaver, gewone klaver, 2) leverkruid; -klette, vr.: leverkruid, agrimonie; -krank, bv. n.: aan eene leverziekte of leverkwaal lijdende; -krankheit, vr.: leverziekte, leverkwaal; -kraut, o.: leverkruid; -lappen, m.: (ontl.) kwab van de lever; -milzader, vr.: (ontl.) levermiltader; -mittel, o.: (gnk.) levermid-del, middel tegen leverziekten; -moos, o.: (pik.) levermos; -opal, m.: (min.) lever-opaal; -raute, vr.: (pik.) zilverblad; -reim,

m.: (dk,) kreupelrijm, (ook:) voor de vuist uitgesproken versje om te lachen, koddig extempore; -schlag, m.: leverkleurig kwikzilver-erts; -schlagader, vr.: (ontl.) lever-slagader, lever-ader; -schwamm, m.: (pik.) leverzwam; -spath [t], m.: (min.) lever-spaath; -stein, m.: (min.) lever-steen;

-stock, m : (pik.) lavas; -sucht, vr.: leverziekte, leverkwaal; -süchtig, bv. n.: Zie -krank; -thran, m.: levertraan; -ver-hartung, vr.: (gnk.) lever-verharding; -verstopfung, vr.: (gnk.) lever-verstopping; -wahrsagerei', vr.: hepatoscopie, waarzeggerij uit lever; -wurm, m.: (ins.) leverworm; -wurst, vr,: leverworst; -zergliederung, vr.: lever-ontleding.

le'bern, w. o. h.: stollen, stremmen; (van melk:) kappelen, hotten.

Lech, m.: ruw metaal na de eerste smelting; der Lech, (adk.) zij-rivier van den Donau; I -Feld, o.: (adk.) landstreek tusschen de rivieren Lech en Wertach; die Schlacht auf dem - Felde: (hist.) de veldslag van Augsburg (anno 955).

lech’zen, w. o. h.: 1) lekken, lek zijn; (fig.) vaneenbarsten, scheuren krijgen; das Fass lechzet: het vat lekt, het vat is lek; die Erde lechzet: de grond barst vaneen;

2) dorsten (ook fig.); (fig.) smachten, versmachten; vor Durst -: van dorst smachten (of: versmachten); vor Begierde -: smachten (branden) van verlangen; nach Blut -: dorsten naar bloed.

Heek, bv. n.: lek; ein -es Schiff: een lek schip; - sein oder werden: lek zijn of worden.

ILeck, m. (-es; mrv. -e): lek; einen bekommen: een lek krijgen, lek worden.

ILeek, in Sam. I -fass, o. (-fasschen, o.): pot, pan, ton, kuipje, enz., om vocht op te vangen, dat lekt; -haus, o.:

1)    gradeerhuis der zoutzieders, 2) schuur of huis waar schapen gelegenheid vinden om zout op te likken; -honig, m.: lekhonig; -kübelchen, o.: waterbakje om den draad nat te houden; -saft, m.: (pha.) likkepotje; -wein, m.: lekwijn; -werk, o.: (in zoutziederijen:) filtreerpijp om de zoutdeelen te laten uitdruipen.

Leckage (Lecka sche, Lecka-sie), vr.: (kpv.) lekkage.

Leck’e, vr.: 1) drinkbak voor vee;

2)    Zie m. Leek.

leck’en, w. o. h: 1) lekken, lek zijn, een lek hebben; das Schiff leekt: het schip lekt, het schip is lek, het schip heeft een lek; 2) lekken, druipen; das Licht leekt: de kaars loopt af; I w. b.: likken; aflikken, oplikken; (fig. pop.) zoenen, kussen; die Finger nach etwas (spr.) vinger en duim naar iets likken.

ILecker, m. (-s; mrv. -): (fig. pop.) likke broer, nathals, pimpelaar; (fig.) lekkerbek, smulbroer; ein junger -: een melkmuil, een jonge lafbek.

Ileck er, bv. n.: 1) lekker, heerlijk smakend; 2) lekker, kieskeurig; I -bissen,

m.: lekker hapje, lekker brokje, lekker boutje, lekkernijtje, versnaperingje;-essen, o.: 1)lekkernij, (een) lekker maal;-gericht, o.: (een) lekker gerecht, (een) lekkere schotel; -haft, bv. n.: lekker, kieskeurig; -haftigkeit, vr.: lekkerheid, kieskeurigheid; -heit, vr.: lekkerheid, smakelijkheid; -maul, o.: lekkerbek; -maulchen, o.: lekkerbekje; -speise, vr.: Zie -gericht; -wein, m.: lekwijn; -werk, o.: 1) lekkernij,

2) snoepgoed; :zahn, m.: lekkerbek (sich den -zahn ausreissen: zich van lekker eten en drinken gaan spenen).

tr

-es

m.:

boom.

Iiee're, vr.: leegte, lee’ren, w. b.: ledigen,

Liedierei', vr.: 1) lekkernij, versnapering; 2) gelik, (het) likken; (fig. pop.) gezoen en gelik, (het) zoenen en likken;

3) gepimpel, (het) pimpelen.

Leck erin, vr. (mry. -nen): likster; (fig.) lekkerbek; (fig. pop.) pimpelaar-ster.

leckern, w. o. h.: 1) lekker zijn; 2) - nach etwas: verlangen naar iets.

!Lection', enz.: Zie L<ek: ....

Loeder, o. (-s): leder, leer; (fig.) huid; vom - ziehen: (fig. fam.) van leer trekken; Einem das - gerben: (fig. fam.) aan iemand op zijne huid geven; aus Andrer - ist gut Riemen schneiden: (spr.) van andermans leer is het goed riemen snijden; I -abfall,

m. : afval van leder; -apfel, m.: grauwe renet (eene appelsoort); -arbeit, vr.: lederwerk; -artig, bv. n.: lederachtig, leerachtig, (fig.) taai; -artigkeit, vr.: lederachtigheid, (fig.) taaiheid; -band, o.: lederen riem; z. n. m.: lederen band (om een boek); -bereiter, m.: leerlooier; -bereitung, vr.: leerlooierij, (het) le.erlooien; -beutel, m.: leeren zak; -blume, vr : (pik.) xylopia; -bock, m.: leerlooiersbok -braun, bv. n.: taankleurig; -drucker, m.: drukker op leder; -fabrikant, m.: leder-fabrikant; -tarbe, vr.: 1) lederkleur, 2) verf om leder te verven; -farben (-farbig), bv.

n. : taankleurig; -farber, m.: leder-verver; -feile, vr.: (teeh.) zoetvijl; -flechte, vr.: (pik.) vlies-mos; -gras, o.: (pik.) watermos; -grube, vr.: looikuip; -handel, m.: lederhandel, leerkooperij; -handler, m.: leer-kooper; -handlung, vr.: 1) leerkooperij, 2) lederwinkel; -handschuh, m.: lederen handschoen; -hart, bv. n.: als leder zoo hard; -harz, o.: gom-elastiek; -haut, vr.: gelooide huid, (fig.) dikke huid, taaie huid; -holz, o.: lederhout (een heester op moerasgronden in Amerika); -hose, vr.: lederen broek, (fig.) rij-broek; -kalk, m.: bitterkalk; -leim, m.: van leder-afval gekookte lijm; -leinwand, vr. (-linnen, o-): grof linnen; -schwamm, m.: zwart-stengelige paddenstoel; -schwarze, vr.: leertouwers-zwart; -streken, m.: 1) strook (reep, riem) leder, 2) lederen riem; -vergolder, m.: vergulder op ieder; -waare, vr.: gelooide huiden (mrv.), leder; -weich, bv. n.: als leder zoo week (Einem -weich schlagen: iemand zoo murw slaan als eene beursche peer); -werk, o.: lederwerk; -zah, bv. n.: als leer zoo taai; -zucker, m.: maluw-koekjes (mrv.), kaasjeskruidtabletjes (mrv.).

lie’derer, m. (-s; mrv. -): leerlooier, lederfabrikant.

Ile’dern, bv. n.: lederen, van leder; (fig.) taai; (ook:) droog, dor.

Ile’dern, w. b.: met leder bekleeden; (fig. pop.) afrossen.

le dig, bv. n. en bw.: 1) ledig, los, vrij, onbezet; eine -e Stunde: een vrij uur, een uur dat niet bezet is; eine -e Stelle: eene ledige (onbezette, vacante) plaats; ein -es Pferd: een los paard (d. i. een paard over-compleet; ook: een paard, dat niet gebruikt wordt; ook: een los-loopend of weggeloopen of onbeheerd paard); eine -e Schicht: (mnw.) eene stil liggende (niet bewerkt wordende) mijn-schicht of erts-laag; Einen oder etwas - lassen: iemand of iets laten voor hetgeen hij of het is; Einen - sprechen: (rcht.) iemand

vrijspreken; einer Sache - sein: van eene zaak af zijn; meines Yersprechens -: van mijne belofte ontslagen, los van mijne belofte; 2) vrij, ongehuwd, ongetrouwd; der -e Stand: de ongehuwde staat; ein-er Herr: een ongetrouwd heer; ein -es Frauenzimmer: eene ongehuwde vrouw, eene jongejuffrouw; er ist noch -: hij is nog vrijgezel; sie ist noch -: zij is nog jongejuffrouw; I -gang, m,: lediggang, (het) leegloopen, (het) niets-doen; -las-sung, vr.: loslating, (het) laten varen, (het) laten voor hetgeen het (hij, zij) is ; -keit, vr.: 1) onbezetheid, (het) vacan zijn, 2) ongehuwde staat; -mann, m.: (hist.) leenman, vazal; -sprechung, vr.: 1) (rcht.) vrijspraak, (hist.) verleening van het gildebroederschap.

le digen, w. b.: ontslaan, ontheffen, vrijmaken, vrijstellen, vrijspreken.

le'diglicli, bw.: enkel, louter, slechts; uitsluitend.

I<ee, o. (-s) of vr.: (zeew.) lij; in dem

-    liegen (in der - liegen, - abwarts liegen): in lij liggen; ein Schiff auf die

-    legen: een schip op zij leggen om te kalfaten; I -bord, o.: lij-boord; -raa, yr.: lijzeil-ra; -segel, o.: lij-zeil; -warts, bw.: te lijwaarf.

Lee'de, vr.: Zie Iidide.

Lee'ne, vr.: (pik.) Noorweegsehe ahorn; (drk.) wild varken, wilde zeug.

leer, bv. n.: ledig, leeg; (fig.) zinledig, nietsbeteekenend; (ook:) ijdel, hersenschimmig; ein -er Platz: 1) eene ledige plaats, 2) een ledig plein; ein -er Raum: eene ledige ruimte; eine -e Stelle in der Regierung: eene ledige (vacante) plaats in de regeering; eine -e Platte: eine blanke graveerplaat; -es Papier: onbeschreven papier; eine Zeile - lassen: een regel openlaten, een regel wit laten; ein -er Kopf; een leeghoofd, een hoofd zonder brein (fig.); - werden: ledig worden;

-    machen: ledig maken, ledigen; - stehen: ledig staan, (van ambten:) vacant zijn;

Stroh: leeg stroo (-es Stroh dreschen: spr.: noodeloos werk doen); - ausgehen: niets bekomen, niets krijgen, (pop.) kaal wegkomen, kaal van de reis komen; Nichts als die -en Wande: niets anders dan de naakte (of: kale) muren; mit-en Handen: met ledige handen; -e Stunden: ledige (vrijë, onbezette)uren; -e Hoffnung: ijdele hoop; -e Einbildungen: hersenschimmen; -e Traume: ijdele droomen; -e Yertrös-tungen: ijdele beloften, beloften die niets beteekenen; -e Drohungen: looze (ijdele, niets beteekenende) dreigementen; ^e Worte : 1) zinledige woorden, woorden die niets beteekenen, 2) holle klanken, bloote woorden, niets anders dan woorden; -es Geschwatz: ijdele praat, (pop.) kletspraat; vor einem -en Hause spielen: (tnl.) voor stoelen en banken spelen; I -baum, m.: (pik.) lorkeboom; -brecher, m.: (in papier-makerijën:) schep, scheplepel, schepper; -darm, m.: (ontl.) ledige darm ; -heit, vr.: ledigheid, leegheid, leegte; -kopf, leeghoofd, domkop; -köpfig, bv. n.: dom; -sinn, m.: 1) volzin zonder ziel, 2) niets-beduidendheid; -tanne, vr.: (pik.) lorke-

LEFZE.

Lef'ze. vr.: lip.

Leg, in Sam. I -angel, vr.: (vv.) zetlijn;

-bett, o.: kuil voor gesmolten erts; -brief, m.: afschrift van een vonnis; -fohre, vr.:

(pik.) berg-den, wilde pijnboom; -henne,

• vr.: leghen, eieren leggende kip; -reuse, vr.: (vv.) fuik.

legal, bv.

Legalisation',

[ie], w. b.: wettigheid.

ILegat', m. (-en; mrv. -en): (dipl.) legaat, (inz.) pauselijk legaat.

ILegat’, o. (-es, -s ; mrv. -e): (rcht.) legaat, erfschenking; Lega’tenmacher, m.: erflater.

Legatar’, m. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) legataris.

Legation', vr.: (dipl.) legatie.

Legations’, in Sam. I -rath [t], m.: legatie-raad, raad van legatie;-sekretar, m.: legatie-secretaris, secretaris van legatie.

Le ge, in Sam. I -büchse, vr.: (art.) springbus; -feuer, o.: loopendvuur; -geld, o.: intree-geld, toegangs-prijs, (rcht.) leges (mrv.), emolumenten (mrv.)*, -henne, vr.

(-huhn, o.): leghen, eieren leggende kip;

-schuss, o.: schot uit eene springbus;

-stachel, m.: (van insekten:) angel; -stadt, vr.: (kph.) stapelstad;-tisch, m.: toonbank;

-zeit, vr.: legtijd, tijd van het eieren-* leggen.

legen, w. b.: leggen; Eier -: eieren leggen; die Hande in den Schooss -:(fig.) de handen in den schoot leggen; Einem etwas in den Weg -i iem. iets in den weg leggen; ein Kind zu Bette -: een kind te bed leggen; in die Asche -: (fig.) in de asch leggen; Schlingen -: strikken (valstrikken) uitzetten; Fallen -: vallen opzetten; in die Lotterie -: in de loterij spelen; ein Schiff vor Anker -: een schip voor anker brengen, het anker laten vallen ; an Bord -: (zeew.) aanboord komen,

(ook : aanboord klampen, enteren. I - (sich), w. w.: 1) gaan liggen; (fig.) afnemen, verminderen, bedaren; sich zu Bette -: naar bed gaan, (fig.) ziek worden; der Wind legt sich: de wind gaat liggen, de wind bedaart; der Sturm legt sich: de bedaart; die Kalte legt sich: de koude mt af, de koude wordt minder; 2) sich -auf: zich toeleggen op, (ook:) zich overgeven aan; sich auf den Trunk -: aan den drank geraken, zich aan den drank verslaven; sich auf die liederliche Seite -: zich aan liederlijkheid overgeven, zich verliederlijken; sich auf das Beten -: zijne toevlucht nemen tot bidden, zijn heil zoeken in bidden;

3) sich in etwas -: zich met iets inlaten, zich met iets bemoeien ; sich darein - (sich ins Mittel -): tusschenbeide komen; sich zum Ziele - (sich zum Zwecke -): rede verstaan, zich in iets schikken.

liegen de, vr.: legende.

, Legen'den, vr- mrv. in Sam. I -buch, boek met legenden; -schmied, m.: (iron.) legenden-smid, samenflanser van legenden; -schreiber, m.: schrijver van legenden.

Leger, m. (-s; mrv. -): 1) legger; (in papiermakerijen:) vouwer; 2) Zie Legger; I -wall, m.: (zeew. en fig.) lagerwal; auf -wall gerathen [t]: aan lagerwal raken.

Legger, m. (-s; mrv. -): 1) (zeew.)

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

n. en bw.: legaal, wettig; , vr.: legalisatie; legalisi'— legaliseeren; Legalitat’,

vr.:

storm

gangboord; (ook:) dólboord; 2) drinkwa-ter-ton (aanboord), verschwater-vat.

Legion', vr.: legioen; Legionar', m. (-s; mrv. -e): 1) soldaat van een legioen, 2) (fig.) ridder van het Legioen van Eer.

llrr

ge-

legiren [ie], w. b.: (metalen:) allooi-eeren; (rcht). legateeren, bij erfschenking vermaken; Legi'rung [iel, vr.: 1) allooiee-ring, 2) (rcht.) vermaking.

Legislatur', vr.: wetgevende macht.

legitim’, bv. n,: legitiem, wettig; Le-giti'mum, o. (-s; mrv. -ti’ma): (rcht.) kindsgedeelte (uit eene nalatenschap); Legiti-mation', vr.: legitimatie (1. wettiging; 2. bewijslevering; legitimi’ren [ie], w. b.: legitimeeren (1. wettigen; 2. met bewijzen staven); Legitimist’ (-en; mrv. -en): (stk.) legitimist, aanhanger van het koningschap bij de gratie Gods; Legitimitat’, vr.: legitimiteit, wettigheid.

Ijeguan’, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) leguaan, kamhagedis, krophagedis.

Leli’de, vr.: heide, hei, braakland, braakgrond, woeste grond, onbebouwde grond.

ILeli’en, o. (-s; mrv. -): (hist.) leen, leengoed; als - besitzen (zu - tragen, in haben): als leen bezitten ; ein - verwirken: een leen verbeuren; ein Gut zu einem - machen oder schlagen : eene bezitting tot een leengoed maken; ein Gut zu - geb eene bezitting (aan iemand) als leen geven, (iemand) met eene bezitting beleenen; bei Einem zu - gehen (von Einem zu -rühren): leenplichtig zijn aan iemand.

I -, vr.: leenbezit; leenheerlijk recht; investituur; die - suchen: de inyestituur vragen; die - empfangen: de investituur ontvangen, met een goed beleend worden.

Ileli en, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) als leenman onderhoorig, 2) leenroerig; -barkeit, vr.: leenroerigheid; -bauer, m.: leenroerige boer; -bekenntniss Lnis], o. (-brief, m.): leenbrief; -buch, o.: register der leenen, leenregister; -dienst, m.:. leendienst; -erbe, z. n. m.: opvolger in het bezit van een erfelijk leen, z. n. o.: erfelijk leen, erfleen; -fahig, bv. n.: Zie leliensfahig; -fall, m.: openvalling (vacant-wording) van een leen; -feld, o.: als leengoed bezeten akker; -fischer, m.: leenbezitter van eene vis-scherij; -frau, vr.: 1) Yrouw van de plaats, eigenares eener heerlijkheid, 2) leenvrouw, (vrouwelijke) onderhoo-nge van eene heerlijkheid; -frei, bv. n.: allodiaal; -geld, o.: kosten (mrv.) van overdracht van een leengoed, kosten (mrv.) der investituur; -gericht, o.: gerechtshof van den leenheer; -gesetz, o.: feudale wet; -gesetzbuch, o.: feudaal wetboek; -groschen, m.: Zie -geld; -gut, o.: leengoed, leen (ein freies -gut: een vrij leen, een vrij goed);-haft, bv. n. en bw.: als leen bezeten, bij wijze van leen; -herr, m.: leenheer; -herrlich, bv. n.: leenheerlijk; -herrlichkeit, vr.: leenheerlijkheid; -herrschaft, vr.: 1) gezag (macht) van den leenheer, 2) eigenaar (eigenares) van de heerlijkheid; -herrscnaftlich, bv. n.: leenheerlijk; -hof, m.: 1) leenheerlijk gerechtshof, 2) als goed bezetene hofstede; leenheerlijk gerechtshof;

leen vr.:

en:

-kammer, -leute, m.

31

iwpÏÏSp

vr,:

m.:

leen-

o.:

leenmannen, vazallen, onderhoorigen -verfassung, vr.: leen-stelsel; -vertrag, m.

leenbrief; -verwirkung, vr,: verbeuring

eene

van

ai

VI 'i V \

mry.:

van eene heerlijkheid; -mann, m.: leenman, vazal, onderhoorige van eene heerlijkheid; -propst, m.: president van het leenheerlijk gerechtshof; -recht, o.: 1) leenrecht, 2) recht van beleening; -rechtskundige, m.: kenner van het leenrecht ; -regal, o.: recht van beleening onder verband van ridderdiensten; -register, o.: Zie -bucli; -richter, m.: 1) lid van het leenheerlijk gerechtshof, 2) rechter die zijn ambt bekleedt als leengoed; -rührig, bv. n.: leenroerig; -sache, vr .: leen-rechts-zaak; -schatz, m.: Zie -geld; -schein m.: leenbrief; -schreiber, m.: griffier van het leenheerlijk gerechtshof; -schulze, m.: erfelijke dorpsschout; -stück, o.: gedeelte van een leengoed; -suchung, vr.: verzoek om de investituur; -system, m.: leen-stelsel; -tafel, leenheerlijk gerechtshof; -trager, m.: 1) leenman, vazal, 2) gemachtigde voor den beleende; -waare, vr.: pond-geld; . -wesen, o.: leenwezen; -weise, als leen, bij wijze van leen; -zins, erfpacht.

L*e'liens, in Sam. I -band, m.: plichtigheid; -bekenntniss [nis], leenbrief; -brief, m.: leenbrief; -buch,

o.: leenregister, register der leenen; -eid, m.: leen-eed; -erbe, m.: erfelijk opvolger • in het leenbezit; -erbin, vr.: erfelijk opvolgster in het leenbezit; -erledigung, vr. («.eröffnung, vr.): openvalling (vacant-wording) van een leen; -fahig, bv. n.: beleenbaar; -fahigkeit, vr.: beleenbaarheid; -fall, m.: openvalling (vacant-wording) van een leen; -fehler, m,: 1) vergrijp tegen de leenheerlijke rechten, 2) verzuim om intijds opnieuw de investituur aan te vragen; -leid en -fischer: Zie onder l^elien in Sam.; -folge, vr.: 1) erfelijke opvolging in het leenbezit, 2) verplichting om de banier van den leenheer te volgen; -folger en -frau: Zie L<ehen in Sam.; -frei, bv. n.: allodiaal; -freiheit, vr.: allodium; -frevel, m.: Zie -feliler; -ge-brauch, m.: feudaal gebruik; -gebühr, vr.: Zie -geld; -gefalle, o. mrv,: inkomsten die de leenheer van zijne beleenden trok; -geld, o.: Zie L<eliengeld; -gericht, o.: leenheerlijk gerechtshof; -hand,

vr.:

-herrlich, bv. n.: leenheerlijk; -herrlich-keit, vr.: leenheerschap, leenheerlijk recht; -herrschaft, vr.: macht (gezag) van den leenheer; -innung, vr.: verzoek om de investituur; -kammer, vr.: leenheerlijk gerechtshof; -kanzellei', vr.: kanselarij (griffie) van het leenheerlijk gerechtshof; -leute en -mann: Zie Lolien in Sam.; -muthung [tj, vr.: verzoek om de investituur ; -öffnung, vr.: recht van den leenheer op gastvrijheid; -pferd, o.: paard voor de ridderdiensten; -pflicht, vr.:

1) leenmanschap, vazalschap, 2) huldiging; -register en -sache: Zie l<elien in Sam.; -satzung, vr.: feudale instelling; -schein,

m.: leenbrief; -schuld, vr.: feudale schuld; -treue, vr.: leenmanstrouw; -treulosigkeit, vr. (-untreue, vr.): ontrouw (verraad) jegens den leenheer; -verbindung, vr.: Zie -band; -vererbung, vr.: bezitneming van een leengoed krachtens erfrecht;

leenbrief; -verwirkung, vr,: verbeuring van het leenbezit, verlies van leen.

ILelim, m. (-es, -s): leem. klei; - mit Stroh vermischt: pleisterbnj (van klei met fijngehakt stroo); I -arbeit, vr.: werk van klei met fijngehakt stroo ; -artig, bv.,

n.: leemachtig, kleiachtig; -blatter, o. mrv.: (pik.) hoefblad (enk.); -boden, m.:

1) kleigrond, 2) met leem bestreken vloer; -grube, vr.: .leemgroeve, leemkuil, leemput ; -grund, m.: kleigrond; -guss, m.: gietsel van ijzer in een vorm van leem; -gut, o.: goed van leem; -hütte, vr.: hut van leem; -kugel, vr.: knikker; -land, o.: kleiland, kleigrond; -mergel, m.: klei-mer-gel; -patzen, m.: van leem gebakken steen, gebakken metselsteen, klinker; -schindel, vr.: met leem bestrekene dek-lat; -stein, m.: Zie -patzen; -wand, vr.: muur van klei, met leem bepleisterde muur; -werk, o,: Zie -arbeit.

leh’men, bv. n.: van leem, van klei; w, b.: met leem bepleisteren; Leh'mer,

m.: leemwcrker; leh’mern, bv. n.: van leem, van klei; lehmicht, bv. n.: leemachtig, kleiachtig; leh'mig, bv. n.: leeni-houdend, kleiig.

ILielin, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie-

Ijehen.

ILelin, in Sam. I -bank, vr.: 1) bank leening, lombard, 2) bank met rugleuning; -bediente, m.: noodhulp; -beet, o.: (tnb.) rabat; -brett, o.: leun-plank, (voor den rug:) rugleuning; -fen- ’ ster, o.: raam ter armshoogte; -kutsche, vr,: huurrijtuig; -lakai, m.: huur-lakei; -mauer, vr.: muur ter armshoogte, borstwering; -pferd, o.: huurpaard; -satz, m.: (wsk.) lemma; -sessel, m. (-stuhl, m.): leuning-stoel, armstoel; -weise, bw.: bij wijze van leening, als leening.

Iiebn clien, o. (-s; mry. -): leuninkje; (als vrouwennaam:) Leentje.

Lehhe, vr.: 1) leuning, (inz.) rugleuning; 2) stut; 3) helling, glooiing.

Ilehnen, w. o. h.: leunen (- an: tegen; - auf: op); mit dem Rüeken etwas -: met den rug tegen iets leunen ;

I sich -, w. w.: leunen; sich - an: leunen tegen; sich - auf: leunen op.

Ilehnen, w. o. h. en w. b.: 1) leenen (d. i. te leen nemen; oneigenlijk wordt leh'nen ook gebruikt in de beteekenis van: te leen geven); 2) (hist.) schatting aan den leenheer opbrengen; 3) Einem - : de onderhoorige van eenen leenheer zijn.

Ijeh'ner, m. (-s; mrv. -): leener (d. i. te leen nemer; oneigenlijk wordt Leh'ner ook gebruikt in de beteekenis van: te leen gever),

Lehhnng, vr.: (mtsl.) geleidelijke versmalling naar boven.

ï<elir, o. (-es, -s; mrv. -e): (tech.) model.

Ilielir, in Sam. i -abschied, m.: certificaat van volbrachten leertijd; -amt,

o.: 1) onderwijzerschap, 2) (kkl.) leeraarsambt; -anstalt, vr.: inrichting van onderwijs, leerschool; -art, o.: leerwijze, leermethode; -bar, bv. n.: geschikt om aan anderen geleerd te worden; -barkeit, vr.: geschiktheid om aan anderen geleerd te worden; -begier, vr. (-begierde, vr.):

1) lust om te leeren, leergierigheid,

om

m.:

-weg

de;

-: de molensteen

2) lust in het vak van onderwijs, zucht anderen te leeren; -begierig, bv. n.:

1)    leergierig, 2) met lust om anderen te leeren bezield; -begriff, m.: 1) leerstelsel,

2)    kort begrip (korte schets) van eene

wetenschap; -bogen, m.: (bwk.) boog-stel; -bote, m.: 1) apostel, 2) zendeling, missionaris ; -braten, m.: feestmaal van eenen leerling, die den leertijd volbracht heeft; -brief, m.:    1) leerbrief, leer-contract,

2)    certificaat van volbrachten leertijd,

3)    zendbrief tot leering (die -briefe der Apostel; de zendbrieven der Apostelen); -buch, o.: o.: leerboek; -bursche, m.: leerjongen; -dichter, m.: leerdichter, didactisch dichter; -eifer, m.: 1) leer-ijver,ijver om zich te bekwamen, 2) ijver om anderen te leeren, ijver om te onderrichten; -erzahlung, vr.: leerzaam verhaal, leerzame vertelling; -essen, o.: Zie -braten; -fabel, vr.: zedenkundige fabel; -fach, o.:

1)    vak van onderwijs, onderwijzers-vak,

2)    leervak, bijzonder vak van studie; -iahig, bv. n.: bevoegd om onderwijs te geven; -fahigkeit, vr.: bevoegdheid om onderwijs te geven; -form, vr.: leerwijze, leermethode; -frau, vr.: 1) onderwijzeres, leervrouw, 2) onderwijzersvrouw; -freiheit, vr.: vrijheid van onderwijs; -gabe, vr.: gaaf (talent) om onderwijs te geven; -gang, m.: 1) gang van het onderwijs,

2) cursus; -gebaude, o.: leerstelsel; -gedicht, o.: leerdicht, didactisch dichtstuk; -gegenstand, m.: leerstof, onderwerp (punt, vak) van onderwijs ; -gehülfe, m.: ondermeester, hulp-onderwijzer, helper in eene school; -geld, o.: leergeld (-geld geben; fig.: leergeld geven); -genoss, m.: mede-leerling; -gerüst, o.: (tim.) boog-stel; -geschaft, o.: vak van onderwijs (in het

’gemeen); -geschichte, vr.: leerzame geschiedenis, leerzaam verhaal; -gestell, o.: Zie -gerüst; -gierig, bv. n.: leergierig; -grund, m.: eerste begin van een leervak; -hauer, m.: mijnwerkersleerling; -herr, m.: leermeester; -jahre. o. mrv.: leerjaren (seine -jahre ausstehen: zijne leerjaren uitdienen); -junge, m.: leerjongen; -jün-ger, m.: (bijb.) discipel, jongere; -kind, o.: schoolkind; -kohle, vr.: beste steenkool; -kontrakt, m.: leerbrief, leer-contract; -kreis, m.: 1) kring van leerlingen, 2) (een) vak van onderwijs; -kunst, vr.: onderwijskunst, (fig.) opvoedkunst; -lohn, o.; leergeld; -madchen, o.: leermeisje; -massig, bv. n. en bw.: volgens de leer; -meister, leermeester; -meisterin, vr.: leermeesteres ; -meisterlich, bv. n. : leermeesterachtig; -meistern, w. o. h : (fam.) den schoolmeester uithangen; -mittel, o.: leermiddel, hulpmiddel bij het onderwijs; -ode, vr.: (dk.) didactische ode; -ordnung, vr, (-plan, m.): leerplan ; -probe, vr.: proeftijd; -punkt, m.: leerstuk; -reich, bv.

n.: leerrijk, leerzaam (-reicher Spruch: zinspreuk, kernspreuk); -saai, m. gehoorzaal; -sam, bv. n.: leerzaam;-samkeit, vr.: leerzaamheid; -satz, m.: leerstelling; -schreiben, o.: Zie -brief; -schrift, vr.: leer-contract; -spann, m.: (zeew.) groot spant; -sparren, in.: (bwk.) graatbalk, hoekbalk; -spruch, m.: korte spreuk, kernspreuk, zinspreuk, aphorisme; -sprüch-lich, bv. n.: leerspreukig, aphoristisch; -stand, m.: onderwijzers-stand; -stelle, vr.:

onderwijzers-plaats, plaats (betrekking) als onderwijzer; -stoff, m.: leerstof;-stube, vr.: leerkamer, leervertrek; -stück, o.: leerstuk; -stuhl, m.: 1) leerstoel, professoraat, 2) Zie -stelle; -stil, m.: Zie -styl; -stunde, vr.: 1) leer-uur, 2) les-uur, les; -styl, m.: leer-trant; -ton, m.: schoolmeesterachtige toon; -verbesserer, m.: hervormer; -verbesserung, vr.: hervorming; -vertrag, m.: leer-contract, leerbrief;

’, m. (-weise, vr.): leerwijze, leer-metho--werk, o.: leerjongens-werk; -widrig, bv. n.: verkeerd, (theo.) onrechtzinnig; -widrigkeit, vr.: verkeerdheid, (theo.) onrechtzinnigheid; -zeit, vr.: leertijd (1. tijd van het leerlingschap, 2. tijd dat onderwijs gegeven wordt); -zimmer, o.: leerkamer, leervertrek; -zunft, vr.: 1) faculteit (d. i. al de beoefenaars van een of ander vak van geleerdheid), 2) (iron.) gilde der geleerden, 3) sekte (in een of ander vak van geleerdheid), bijzondere school.

Lehre, vr.: leer (1. geloofsstelsel, godsdienstleer; 2. leerstelsel; 3. leerstelling, voorschrift, regel; 4. leering, onderrichting, les; 5. aanleering van een vak); die christliche -: de christelijke leer; die - von der besten Welt, de leer om alles in het gunstigste licht te beschouwen, het optimismus; das dient zur -: (fam.) dat dient tot eene leer; gute -n geben: goede lessen geven; lasst euch dies zur - dienen: laat dit u eene leer zijn, laat dit u tot eene les strekken; in die - geben oder thun: in de leer geven of doen, als leerling (in een of ander beroepsvak) plaatsen ; in der - sein: in de leer zijn, een beroepsvak leeren; I -, evenwicht (der Mühlstein liegt in der ligt in evenwicht); (tech.) mal, vorm; patroon; model, staaltje; (van kogels:) kaliber; (bwk.) boog-stel.

leh’ren, w. b. [4 en 3] en w. o. h.: leeren (iets aan iemand); Einen lesen -: iemand leeren lezen; Einen eine fremde Sprache -: iemand eene vreemde taal leeren; er lehrt mich (er lehrt mir)Musik: hij leert mij muziek; ich will ihn Lebens-art -: ik zal hem mores leeren, ik zal hem wellevend leeren zijn, ik zal hem leeren zich behoorlijk te gedragen; ich will dich schreien -: ik zal u leeren huilen (d. i. ik zal u dat huilen om niemendal wel afleeren); Noth [t] lehrt beten: (spr.) nood leert bidden; der gesunde Menschen-verstand lehrt uns das: het gezond verstand leert ons dat; die Erfahrung lehrt: de ondervinding leert.

Iieli'rer, m. (-s; mrv. -): onderwijzer, (fam.) meester; - der deutschen Sprache: onderwijzer in de Duitsche taal, (fam.) Duitsche meester; - im Zeichnen: onderwijzer in het teekenen, (fam.) teekenmees-ter: I -seminarium, o.: kweekschool voor onderwijzers; -stand, m.: onderwijzersstand; -stelle, vr.: onderwijzers-plaats, plaats als onderwijzer.

Iieh'rerin, vr. (mrv. -nen): onderwijzeres, (fam.) leer-juffrouw ; - der Mpsik: onderwijzeres in de muziek, (fam.) mu-ziek-juffrouw.

Lieürlin^, m. (-es, -s; mrv. -e): leerling; Lehr’lingschaft, vr. (Lehr-lingsstand, m.): leerlingschap, hoedanigheid (staat) van leerling.

in.:

aan

loos,

m.: one

Iiei, o. (-es): (zeew.) lij; I -segel, o.: lij-zeil. I Zie ook l<ee.

jl.cih. m. (-es; mrv. -e): Zie Ijaib.

lï^eib, o, (-es; mrv. -er): lijf, lichaam ; (fig.) gestalte; (fig. fam.) lijf, buik; nichts auf dem -e haben : niets (geen kleeren) aan zijn lijf hebben; offenen

-    haben: open lijf hebben, geregelden ' stoelgang hebben; einen schlanken

haben: eene slanke gestalte hebben; wohl bei -e sein: zwaarlijvig zijn; ge-segneten -es sein: in gezegende omstandigheden verkeeren, zwanger zijn; seinen

-    pflegen (seines -es pflegen): er behoorlijk het zijne (het hare) van nemen, goed zijn (haar) natje en droogje gebruiken, goed voor zijn (haar) lichaam zorgen; er halt viel auf seinen -: hij zorgt goed voor nomrner Een, hij zorgt dat hij geen gebrek lijdt; vom-e fallen: afvallen, mager worden; - und Leben daran wagen : lijf en leven er aan wagen ; bei -e nicht: (fam.) om den dood niet, in geen geval; thun Sie es bei -e nicht: (fam.) ik bezweer u doe het toch niet ; bei lebendigem -e (bei -es Leben): bij zijn (bij haar) leven; bei - und Leben: op straffe des doods; am -e gestraft werden: lichamelijk gestraft worden, eene lichamelijke straf ondergaan; auf

-    und Leben belangt sein: (rcht.) crimineel vervolgd worden ; auf seinen eigenen -: voor zich zelven; sich auf - und Leben schlagen: vechten op leven en dood; kein Herz im -e haben: geen hart in zijn lijf hebben, een bangerd zijn; Einen um den - fassen: iemand om het lijf vatten; Einem vom -e bleiben: van iemands lijf afblijven (bleib mir vom -e: blijf van mijn lijf af!); Einem zu -e wollen: iemand te lijf willen; Einem zu -e gehen (Einem scharf zu -e gehen, Einem auf den - gehen): iemand te lijf gaan.

Il^eib, in Sam. I -arzt, m.: lijf-arts; -backer, m.: hofbakker; -band, m.: Zie -binde; -barbier, m.: hofbarbier; -binde, vr.: 1) gezondheid (d. i. een lijf-zwachtel van flanel of baai), 2) lijfgordel, gordelriem, 3) sjerp, 4) ceintuur; -buch, o.: lievelings-boek; -bürge, m.: gijzelaar; -chirurg (-chirurgus), m.: eigen heelmeester (van een vorstelijk personage); -diener,

m.: 1) kamerdienaar, lijfknecht, 2) vertrouwdste knecht; -dienst, m.: (hist.) persoonlijke heerendienst; -eigen, bv. n.: als lijfeigene onderhoorig (-eigene, m, en vr.: lijfeigene; -eigenschaft, vr.: lijfeigenschap; -eigenthum [tj, o.: recht om lijfeigenen te hebben); -eskadron, vr.: eerste escadron van een regiment; -essen, o.: lievelingskost; -fall, m.: (hist.) (’t) vervallen aan den meester van des lijfeigenen nalatenschap; -fallig, bv. n.: bij des lijfeigenen dood aan diens meester vervallende; -falligkeit, vr.: bestemming om bij des lijfeigenen dood aan diens meester te vervallen; -farbe, vr.: 1) kleur van het lichaam, (fig.) vleeschkleur, 2) lievelingskleur ; -farben, bv. n.: vleeschkleur-; -fluss, buikloop, diarrhee; -frohne [-frone], vr.: Zie -dienst; -garde, vr.: garde, lijfwacht; -gedinge, o.: 1) jaargeld, 2) lijfrente; -geld, o.: 1) door den lijfeigene zijnen meester op te brengen belas-

ting, 2) hoofdgeld; -geleit, o.: vrijgeleide; -gericht, o.: lievelings-gerecht, lievelings-kost; -getrank, o.; lievelingsdrank; -ge-winn, m. (-gülte, vr.): lijfrente; -gurt, m. (-gürtel, m.); Zie -binde (-gürtel zum Schwimmen: zwemgordel); -gut, o.: in levenslang vruchtgebruik bezeten goed; -haft, bv. n.:Zie leibliaft (blz. 485, kol.

1); -herr, m.: bezitter van lijfeigenen, (van den lijfeigene :) heer, meester; -hölzer,

o. mrv.: (van een schip:) buitenste dek-planken; -hund^ m.: lievelingshond;-jager, m.: opperjager (van eenen vorst); -knecht, m.: lijfknecht; ^koch, m.: bovenkok (van eenen vorst), eerste kok; -kom-pagnie, vr. : (mil.) kolonels-compagnie, eerste compagnie; -kutsche, vr.: staatsiekoets; -kutscher, m.: eigen koetsier; -lakai,

m. : gewone lakei, huisknecht; -laus, vr.: lijf-luis; -lied, o.: lievelings-lied; -los, bv.

n. : onlichamelijk, onstoffelijk, (fig.) leven-’ dood; -medikus, m.: lijf-arts; -pacht, vr. en m.: (rcht.) erfpacht; -page, m.: dienstdoende page, page van dienst; -pfennig, m.: Zie -geld no. 1; -pferd, o.:

1)    i>aard uitsluitend voor eigen gebruik,

2)    lievelings-paard; -recht, o.: recht over lijfeigenen; -regiment, o.: (mil.) eigen regiment (van een vorstelijk personage); -rente, vr.: lijfrente; -rentner, m.: genieter van eene lijjrente; -rock,

1)    nauw om het lijf sluitende jas, gew jas, (fig.) huisjas, (kkl.) lange sluitjas der priesters, (ook: priesterlijk of rechterlijk) ambtsgewaad; -rolle, vr.: (tnl.) geliefkoosde rol. rol waarin (acteur of actrice) uitmunt; -schaar |-schar], vr.: lijfwacht, garde; -schaden, m.: 1) lichamelijke beleediging, 2) lichamelijk gebrek,

3)    (hik.) breuk, liesbreuk; -schilling, m.: Zie -geld no. 1 ;-schmerz, m. (-schmerzen,

m.): buikpijn, pijn in het lijf; -schneiden,

o. : ingewands-kramp, hevige pijn in den buik, snijdingen (mrv.) in het lijf, kramp-koliek; -schneider, m.: bijzondere kleermaker (van een vorstelijk personage), hof-kleedermaker; -schnitt, m.: (kim.) snit, (de) snede van een kleedingstuk; -sehuster, m.: bijzondere schoenmaker (van een vorstelijk personage); -schütz,

m.: (hist.) soldaat (schutter, boogschutter) van de garde; -schwadron, vr.: Zie -eskadron; -speise, vr.: lievelingskost; -spiel o.: geliefkoosd spel; -spruch, m.: lievelings-spreuk; -stock, m.: reeds bewoonde bijënkorf; -stückchen, o.: (muz. en tnl.) lievelings-stukje; -stuhl, m.: stilletje; -tuch, o.: 1) (vrouwen-)halsdoek,

2)    omslagdoek, sjaal; -wache, vr.: lijfwacht; -wagen, m.: eigen rijtuig, rijtuig uitsluitend voor persoonlijk gebruik; -wasche, vr.: lijflinnen; -wascherin, vr.: vaste waschvrouw; -wasser, o.: water in het lichaam; -wassersucht, vr.: (gnk.) waterzucht; -weh, o.: Zie -schnierz; -wundarzt, m.: Zie -chirurg; -zeichen,

u.: (rcht.) teeken (spoor) dat er oj> het, lichaam geweld is gepleegd; -zinsen

m. mrv.: lijfrente (enk.); -zucht, vr.: lijftocht, jaargeld; -züchter, m.: genieter van eene lijfrente; -züchterin, vr.: genietster van eene lijfrente; -zwang, m.: 1) hardlijvigheid, 2) verstopping.

Leib'chen, o. (-s; mrv. -) lijfje.

lei ben, w. o. h.: das ist ja, wie er

leibt und lebt: 1) dat is precies zooals lljeicli: Zie L*aich. hij is, 2) dat is volmaakt zijn even- ILeidi, in Sam. I -dorn, m.: (hik.) beeld.    likdoorn, ekster-oog; -hof, m.: kerkhof,

I<ei'bes, in Sam. I -bau, m.: lichaams-    begraafplaats; -huhn, o.: Zie Ijeiclien-

bouw; -beschaffenheit, vr.: gesteldheid    eule ;-nam, m.: Zie Leicluiam blz. 486.

des lichaams, lichaamsgestel; -beschwer- Ijeiclie, vr.: lijk; (fig.) begrafenis; de, vr. (-beschwerung, vr.): 1) lichamelijk    (typ.) uitlating, ledige plaats; zur - bit-

zur

ongemak, 2) verstopping, storing in den    ten: op de begrafenis verzoeken; mit

geregelden stoelgang; -bewegung, vr.:    - gehen : mee te begraven gaan.

lichaamsbeweging; -bürde, vr.: (vlk.) Leich en, in Sam. I -abdankung, vr.: vrucht, (pop.) vrachtje; -dicke, vr.:    toespraak bij het graf; -acker, m.:

1)    dikte (omvang) van het lichaam,    doodenakker, begraafplaats, kerkhof,

2)    zwaarlijvigheid; -erbe, m.: natuurlijke    (dk.) gods-akker: -ansager, m.: 1) be-

erfgenaam, eigen kind (-erben, m. mrv.: ‘ kendmaker van het overlijden, 2) dood-afstammelingen); -fehler, m.: lichaams-    bidder, aanspreker; -artig, bv n.: lijk-

gebrek; -frucht, vr.: ivlk.) vrucht (ihre    achtig; -begangniss, o. (-es;* mrv. -e;

-frucht: dk.: de vrucht van haren schoot);    [nis; -ses; mrv. -se]): begrafenis, lijk-

-gaben, vr. mrv.: lichamelijke voortref-    stoet; -begleiter, m.: deelnemer aan

felijkheden; -gebrechen, o.: lichamelijk    eene begrafenis, lijkvolger; -begleiterin,

gebrek; -gefahr, vr.: lijfsgevaar, levens-    vr.: lijkvolgster; -begleitung, vr.: 1) deel-

gevaar; -geschicklichkeit, vr.: vlugheid    neming aan eene begrafenis, 2) lijkstoet;

van leden; -gestalt, vr.: lichaamsgestal-    -beschauer, m.: lijkschouwer; -besorger,

te; -grosse, vr.: lichaamsgrootte, ge-    m.: lijkbezorger, aanspreker, doodbid-

stalte; -haft, vr,: (rcht.) hechtenis; -herr,    der; -besorgerin, vr.: aansprekersvrouw;

m.: Zie Iieiblierr; -höhe, vr.: lichame-    -bestattung, vr.: teraardebestelling, begra-

lijke lengte, gestalte; -kraft, vr.: li-    fenis; -besteller, m.: Zie -besorger;

chaamskracht (aus -kraft: uit alle macht,    -bitter, m.: doodbidder, aanspreker; -bit-

met kracht en macht; aus allen -kraften:    terin, vr.: doodbiddersvrouw, aansprekers-

uit alle macht, met kracht en macht);    vrouw; -blass, bv.n.: doodsbleek ;-blasse,

-lange, vr.: Zie -liölie; -lebèn, o. (bei    vr.: doodsbleekheid; -buch, m.: doodboek,

-leben: bij zijn of haar leven, tijdens    register van overlijden; -dieb, m.: lijk-

het leven; bei -leben nicht: om den dood    dief (1. die heimelijk lijken opgraaft en

niet, volstrekt niet₂ in geen geval);    wegvoert; 2. die oorringen, vingerringen

-nahrung, vr,: voeding (-nahrung und    of andere kostbaarheden rooft, welke met

Nothdurft Ltl: levensbehoeften, levens-    een lijk begraven zijn of moesten worden),

benoodigdheden); -pflege, vr.: zorg voor    kerkhofdief; -dienst, m.: (kkl.) lijkdienst;

het lichaam, zorg voor de gezondheid;    -duft, m.: lijk-lucht; -essen, o.: begrafe-

-schwache, vr.: lichaamszwakte; -sorge,    nismaal; -eule, vr.: (vog.) raaf, (ook:)

vr.: Zie -pflege;-starke, vr.: 1) lichaams-    kerk-uil, (iron.) graf kraai, (of kortweg:)

kracht, 2) dikte (omvang) van het lichaam:    kraai (d. i. aanspreker, doodbidder), (fig.)

-statur’, vr.: gestalte, lichaamsgestalte;    ongeluks-profeet; -fackel, vr.: lijktoorts;

-stellung, vr.: 1) stand van het lichaam,    -fahl, bv. n.: doodsbleek; -farbe, vr.: lijk-

2) houding; -strafe, vr.: lijfstraf, lichame-    kleur; -farbig, bv. n.: doodsbleek; -feier,

lijke straf; -übung, vr.:lichaams-oefening,    vr.: 1) lijkplechtigheid,lijkstaatsie,2)(kkl.)

lichaamsbeweging (-übungskunst, vr.:    lijkdienst; -feld, o.: met lijken overdekt

gymnastiek).    slagveld; -fest, o.: Zie -feier; -fliege, vr.:

Ieib haft (leib’liaftig), bv. n. en    (ins,) lijkkeyer, lijk-tor; -folger, m.: Zie

bw.: lichamelijk, in levenden lijve, \in    -begleiter; -frau, vr,: aflegster van

eigen persoon; (fig.) yleeschelijk; (ook:)    lijken;-gebrauche, m. mrv.: gebruiken bij

waar, echt; er ist es -: hij is het zelf,    eene begrafenis, (fig.) lijkplechtigheden;

hij is het in eigen persoon; sie ist die    -gebühr, vr.: (fig.) draagplaats (d. i. de

-e Tugend: zij is de deugd in eigen    fooi, die aan elk der dragers van de lijk-

persoon; es ist sein -es Ebenbild: het    kist gegeven wordt); -gedachtniss [s], o.:

is zijn volmaakte evenbeeld; er ist der    lijkrede;-gedicht, o.: liikdicht, rouwdicht;

-e Yater: hij is precies zijn vader; es    -gefahrte. m.; Zie -begleiter; -gefolge,

ist der -e Teufel: het is de duivel in    o.: lijkstoet; -gelaute, o.: gelui der dood-

eigen persoon; I Leib'haftigkeit, vr.:    klok; -geleit, o.: lijkstoet; -geprange, o.:

lichamelijkheid, (fig.) sprekende gelij-    lijkstaatsie, begralenis-luister; -gerath [t],

kenis.    o.: al hetgeen ter opluistering van eene

lei'big, bv, n.: zwaarlijvig; (fig.)    begrafenis-plechtigheid dient; -geruch,m.:

lijvig, groot, van grooten omvang; I    lijk-lucht; -gerüst, o.: praalbed, katafalk;

-keit. vr.: zwaarlijvigheid, (fig.) lijvig-    -gesang, m.: lijkzang, lijk-lied;-gewand,

heid.    o.: lijkkleed; -gewölbe, o.: grafkelder,

leib’licli, bv. n.:    1) lichamelijk;    grafgewelf (-gewölbe einer Familie: fa-

2)    (fig.) vleeschelijk, eigen; mein -er    milie-graf);-glocke, yr.: doodklok;-gruft,

Bruder: mijn vleeschelijke broeder, mijn    vr.: lijkgroeve, groeve, grafkuil, graf;

eigen broeder; meine -e Schwester:    -haft, bv. n.; lijkachtig; -halle, vr.: 1) lij-

mijne eigene zuster; mein -es Kind:    kenhuis, 2) doodenkamer, 3) zaal voor de

mijn eigen kind; ein -er Erbe: een    lijkschouwingen, 4) ontleedkamer, snijka-

eigen kind, een natuurlijke erfgenaam;    mer; -handlung, vr.: begrafenis-plechtig-

mit -en Augen: met eigene oogen;    heid, lijkplechtigheid; -haufen, m.: (een)

3)    natuurlijk; ein -er Tod: een natuur-    stapel lijken, (een) hoop lijken; -haus, o.:

lijke dood; 4) wereldsch, tijdelijk; -e    1) sterfhuis, 2) lijkenhuis;-hemd,o.: dood-

öüter: wereldsche goederen; I -keit, vr.:    hemd; -hügel, m.: grafheuvel; -huhn, o.:

lichamelijkheid.    Zie -eule; -kalt, bv. n.: ijskoud; -kammer,

vloei oaarneia ; -tuss, m.: (fig.) wildzang, dolleman, onbesuisd (onbezonnen) mensch, (ook:) lichtzinnige; -füssig, bv.n.: vlug ter been, (fig.) lichtzinnig; -füssig-

bv. n.: zeer vloeibaar; -flüssigheit, vr.: groote vloeibaarheid; -fu

vr.: lijken-kamer; -kasse, vr.: begrafenisfonds; -klage, vr.: rouwklacht; -kleid, o.: 1) lijkkleed, 2) doodkleed; -kosten, vr. r.: begrafems-kosten; -kranz, m.: krans

mrv.: Degratems-Kosten; -Kranz, m.: Krans    mensen, tooK:j iicntzinmge; -tussig, ov.n.:

van immortellen, lijkkrans, krans voor    vlug ter been, (fig.) lichtzinnig; -füssig-

de(n) doode; -kraut, o.: (pik.) kransdra-    keit, vr.: vlugheid, (fig.) lichtzinnigheid;

gend duizendblad; -lauten, o.: gelui van    -glaubig, bv. n.: lichtgeloovig; -glaubig-

de doodklok; -licht, o.: 1) brandende was-    keit, vr.; lichtgeloovigheid; -heit, vr.: Zie

kaars bij een lijk, 2) (fabelachtig) lijk-    Ijeiciitigkeit; -hin, bw.: luchtigweg,

licht; -mahl,o.: doodmaal,begrafenis-maal;    oppervlakkig, losjes; -horig, bv.n.: scherp

-massig, bv.n.: lijkachtig; -musik, vr.:    van gehoor; -lemend (-lernig), bv. n.:

treurmuziek, muziek bij eene plechtige    goed van aanleeren, vlug van bevatting *,

begrafenis; -öffner, m.: verrichter van    -schiff, o.: lichterschip, lichter:-sinn, m. :

(eene, de)lijk-opening;-öffnung, vr.: (hik.)    lichtzinnigheid; -sinmg, bv.n.: lichtzinnig;

lijk-opening; -prediger, m.: predikant die    -sinnigkeit, vr.: lichtzinnigheid.

icii’te, vr.: 1) lichtheid

lijk-opening; -prediger, m.: predikant

van den kansel;

eene lijkrede houdt;-predigt, vr.: lijkrede Leich te, vr.: 1) lichtheid, geringe -rauber, m.: Zie -dieb;    zwaarte; 2) gemakkelijkheid; 3) lubbing,

-rede, vr.: lijkrede; -redner, m.: spreker (het) lubben, aan het graf; -saule, vr.: grafzuil, lijkzuil; leicli’ten, w. b.:    1) lichten (minder

-schau, vr.: lijkschouwing; -schauer, m.: zwaar maken); 2) (vea.1 lubben, lijkschouwer; -scheiterhaufen, m.: brand- l<eicli ter, m. (- tahrzeug, o.,-schiff, stapel (omlijken te verbranden); -schmaus, o.): (kpv.) lichterschip, lichter,

m.: doodmaal, begrafenismaal; -schmücker, leicli'tern, w. b,: 1) vergemakkelijken;

m.: aflegger van (een, het) lijk; -schmü- 2) (kpv.) lichten.

ckerin, vr.: aflegster van (een, het) lijk; Iieichtigkeit, vr.: Zie Iieiclute 1 -statt, vr. (-statte, vr.): 1) grafstede, graf, en 2.

2) begraafplaats; -stein, m.: lijksteen,    leicht'lich, bw.: lichtelijk,

grafsteen, grafzerk, (fig.) grafgesteente,    liLeicl, o. (-es, -s): leed; Freude und -:

grafmonument, gedenkteeken op een graf;    vreugde en droefheid, lief en leed; es ist

-text, m.: bijbeltekst voor eene lijkrede;    keine Freude ohne -: (spr.) er is geen

-ton, m.: sombere toon, graftoon, klank    lief zonder leed, er zijn geene rozen zonals uit een graf; -trager, m.: drager (bij    der doornen; auf - folgt Freud’: (spr.) op

eene begrafenis); -tuch, o.: 1) lijkkleed,    lijden volgt verblijden, na regen komt

doodkleed, 2) doodlaken; -untersuchung,    zonneschijn; Einem sein - klagen: aan

vr.: lijkschouwing; -vogel, m.: Zie -eule;    (tegen) iemand zijnen nood klagen; vor -

-wache, vr.: bewaking van (een, het) lijk,    sterben: sterven van hartzeer; 2) rouw;

(’t) waken bij (een, het) lijk; -wachs, o.:    das - anlegen: in den rouw gaan; das

vetwas;-wagen, m.: lijkwagen; -wachter    halbe-: de halve rouw, de lichte rouw;

(-warter), m.: waker bij (een, het) lijk;    3) begrafenis; im -e gehen (das -führen):

-wachterin (-warterin), vr.: waakster bij    de begrafenis regelen, (ook:) doodbidder

(een, het) lijk; -wappen, o.: geslachtswa-    (aanspreker, lijkbezorger) zijn; 4) kwaad;

pen van de(n) overledene; -weiss, bv. n.:    weder Liebes noch -es von Einem spre-

doodsbleek; -zug, m.: lijkstoet.    ehen: geen goed of geen kwaad van iem.

Leieli’iiam, m. (-es, -s ; mrv. -e): lijk;    zeggen; weder zu Lieb nochzu-: zoo min

(fig,) lichaam; seinen - pflegen: (fig.) voor    ten goede als ten kwade; Einem ein - zu-

zijn (haar) lichaam zorgen, voor nommer fügen (Einem etwas zu -e thun): iemand Een zorgen.    kwaad doen, iemand leed berokkenen;

lleicht, bv. n. en bw.: licht (1. niet    sich selbst ein - anthun (sich selbst -es

zwaar; 2. gemakkelijk); (fig.) vlug, gauw,    anthun): (fig.) de handen aan zich zelven

snelloopend; -es Blut: snelloopend bloed;    slaan; was ist dir -es geschehen (was ist

-es Fussvolk: lichte infanterie (de jagers);    dir zu -e geschehen): wat is u gebeurd?,

-e Reiterei: lichte cavalerie; -e Hunde:    welk leed is u aangedaan?, welk ongeluk

(jag.) vlugge honden; eine -e Hand zum    is u weervaren?

Malen oder zum Stechen: eene lichte hand Heid, bw.: leedbarend, verdrietend, van schilderen of van graveeren, eene    spijt-veroorzakend; es ist mir - (es thut

gemakkelijkheid van penseelbehandeling    mir Leid): het doet mij leed, het smart

of van graveerstift-behandeling; ein -es    mij, het spijt    mij; es ist mir - (es thut mir

Buch: 1) een licht boek (dat weinig    Leid) um sie (of: für sie): het doet mij

zwaarte heeft), 2) een gemakkelijk boek;    leed voor haar, het spijt mij voor haar;

I nicht -: niet licht (niet gemakkelijk;    darum (dafür) ist mir nicht -: daarover

niet gauw); das ist - möglich: dat is licht    voel ik geen    leedwezen, dat spijt mij niet;

mogelijk (zeer wel mogelijk); das ist - zu    sich etwas -    sein lassen: 1) leed (spijt)

sagen: dat is licht (gemakkelijk) te zeg-    hebben van,    2) met bezorgdheid vervuld

gen; etwas zu - behandeln: (fam.) te los zijn over.

over iets heen loopen; Einem etwas- II*ei<l, in Sam. I -bitter, m.: doodbidder, machen: iemand iets gemakkelijk maken;    aanspreker, lijkbezorger, rondbrenger van

er wird - unverschamt: hij wordt gauw de uitnoodigingen om eene begrafenis bij al te vrijpostig.    te wonen ; -brief, m.: doodbnef; -essen,

lleiclit, in Sam. I -beflügelt (-be-    o.: doodmaal, begrafenismaal; -flor, m.:

schwmgt), bv. n.: vluggewiekt;-bewaffnet,    1) rouwfloers, 2) Zie -essen;-frau, vr. :

bv. n.: lichtgewapend; -blütig, bv.n.: (fig.)    klaagvrouw, gehuurde weeklaagster (bij

opgeruimd; -blütigkeit, vr.: (fig.) opge-    eene begrafenis); -gesang, m,: treurzang,

ruimdheid; -fahrig, bv. n.: snelzeilend,    klaagzang, klaaglied; -haus, o.: sterfhuis,

snelvarend; -fertig, bv. n.: lichtvaardig;    (dk.) huis der rouwe, huis der droefheid;

-fertigkeit, vr.: lichtvaardigheid; -flüssig,    -kappe, vr.: 1) huilebalk, begrafenishoed,

(kkl.)

-woc

2) rouwmuts; -kleid, o.: 1) rouwjapon, 2) rouwgewaad; -mantel, m.: begrafenismantel; -muthig [t],bv.n.: met droef heid vervuld, bedroefd; -sam,bv.n,: lijdzaam ;-sam-keit, vr,:lijdzaamheid; -sprecherisch, bv.n.: kwaadsprekend, lasterlijk; -tag, m.: dag van rouw; -tragen, z. n. o.: (het) rouwen; -tragend, bv. n.: 1) in rouw gedompeld, 2) in den rouw, in rouwgewaad, 3) bij de begrafenis de lijkkist volgend (die -tra-genden: de dragers, d. i. die als dragers van de lijkkist dienst doen); -voll, bv. n.: treurig; -wesen, o.: leedwezen (zu meinem -wesen: tot mijn leedwezen),

llei’den, onr. w. o. h. en w. b. (litt; gelit'ten): 1) lijden; sehr -: veel lijden, zeer lijdend zijn; er leidet am Kopfe: hij lijdt aan zijn hoofd, zijn hoofd is in een lijdenden toestand; er leidet an Leichdor-nen: hij lijdt aan ekster-oogen, hij heeft veel last van ekster-oogen; grosse Schmer-zen -: zware pijnen lijden; Mangel -: gebrek lijden; Verlust -: verlies lijden; Schaden -: schade (nadeel) lijden: Schiff-bruch -: schipbreuk lijden; von Einem viel zu - haben: van iemand veel te lijden hebben; einen Schimpf geduldig -: eene smadelijke bejegening (eene beleediging) geduldig verduren; 2) lijden, gedoogen, toelaten: Misbrauche -: misbruiken toelaten, misbruiken laten begaan; die Um-stande - es nicht: de omstandigheden gedoogen het niet (laten het niet toe); die Sache leidet keinen Aufschub: de zaak gedoogt geen uitstel, de zaak kan geen uitstel lijdenj 3) lijden; Einen - mogen: iem. mogen lijden, gunstig jegens iemand gezind zijn, van iemand houden; Einen nicht - können: iemand niet kunnen lijden, niet van iemand houden, iets tegen iem. hebben; Einen wohl - können: met iem. ingenomen zijn; bei Einem oder am Hofe wohl gelitten sein: bij iemand of ten hove (aan het hof) zeer gezien zijn. Zie bv.n. leidend.

loeiden, o. (-s; mrv. -): lijden; das -Christi: het lijden van Christus.

Hei den, in Sam. I -frei (-los), bv.n. en bw.: vrij van lijden, (fig.) pijnloos; -voll, bv. n.: vol lijden, (fig.) vol pijnen en smarten.

lei dend, bv. n.: lijdend; der -e Theil [T]: (hik. en gnk.j het lijdende deel, (fig.) de lijdende partij; die -e Form: (tik.) de lijdende vorm; ein -es Zeitwort: een lijdend werkwoord; -er Gehorsam: lijdelijke (gedweeë) gehoorzaamheid.

Ijei’dens, in Sam. I -becher, m.: lijdensbeker; -bruder, m.: 1) deelgenoot in het lijden, lotgenoot, 2) lijden-torser, leeddrager, (fig.) maftelaar; -fahig, bv. n.: lijdzaam; -fahigkeit, vr.: lijdzaamheid; -gefahrte (-genosse), m.: Zie -bruder ; -gefahrtin (-genossin), vr.: mede-lijderes, lotgenoote; -geschichte, vr,: lijdensgeschiedenis; -jahr, o.: jaar van lijden; -kelch, m.: lijdensbeker; -schwester, vr.: mede-lijderes, lotgenoote, (fig.) martelares; -stunde, vr.: lijdens-uur, (de) ure des lij-dens ; -tag, m.: dag van lijden, (kkl.) Goede Vrijdag; -unfahig, bv. n.: tegen lijden niet bestand; -unfahigkeit, vr.: (het) niet bestand zijn tegen lijden ; -voll, bv. n.: vol lijden, (fig.) vol pijnen en smarten; he, vr.: week van lijden,

Lijdens-week, Goede week, Stille week' -wort, o.: (tik.) tusschenwerpsel.

Tiei’denschaft, vr.: hartstocht; (fig.) drift; die -en rege machen: de hartstochten gaande maken (in beweging brengen);

I -frei, bv. n.: vrij van hartstocht. Zie I<eidenscliafts.

lei’denscliaftlich, bv. n.: hartstochtelijk; i -keit, vr.: hartstochtelijkheid.

Iiei’denschafts, in Sam. I -los, bv. n.: onhartstochtelijk, (fig.) bedaard; -losig-keit, vr.: onhartstochtelijkheid, (fig.) bedaardheid; -wort, o.: (tik.) tusschenwerpsel.

lei'dentlich, bv. n.: lijdelijk, draaglijk; (tik.) lijdend; I -keit, vr,: lijdelijkheid, draaglijkheid.

leider, tsw,: helaas!, ongelukkigerwijze!; ach -: och lieve hemel!, och arme!

lei’dig, bv. n.: 1) treurig, erbarmelijk, armzalig; 2) verderfelijk, noodlottig, armzalig; der -e Geiz: de rampzalige hartstocht der schraapzucht; der -e Krieg: de rampzalige oorlog; der -e Teufel: de Booze geest; eine -e Lehre: eene verderfelijke leer; ein -er Trost: een magere troost; ein -er Tröster: een erbarmelijke trooster.

leid'licli, bv. n. en bw.: tamelijk, draaglijk, redelijk; sich - befinden: zich redelijk wel voelen, tamelijk wel zijn;

- gut: tamelijk goed; ein -er Schmerz: eene nog al draaglijke pijn; eine -e Stimme: eene tamelijk goede stem, eene draaglijke stem.

Ijei'e, m. (-n; mrv. -n): 1) leisteen, lei; 2) leek (Zie Iiaie).

Iiei'en, in Sam. I -dach, o.: leien dak; -decker, m.: lei-dekker; -stift, m.: griffel, (fam.) grif je.

l*ei'er, vr.: (muz. en dk.) lier; (fig.) opdreuning; (fig. fam.) draai-orgel; (str.) Lier; (visch:) liervisch; (jag.) staart van een wild varken; (akk.) ploegstaart; (ook:) karnton; es ist immer die alte -: het is altijd het oude liedje (de oude deun), het is altijd hetzelfde gezeur;

ahnlich, bv. n.: lierachtig; -förmig, bv. n,: liervormig; -frau, vr.: lierevrouw; -gang, m.: sleur; -kasten, m.: orgelkast, (fig.) draai-orgel; -madchen, o.: lieremeid; -mann, m.: liereman, (ins.) glimworm; -orgel, vr.: draai-orgel; -schwanz, m.: (vog.) liervogel, herstaart; -spieler, m.:

1) bespeler van de lier, 2) liereman; -stück, o.: (muz.) stuk voor de lier;-werk, o.: (wkt.) pletmolen.

Iiei'erer, m. (-s; mrv. -): liereman; (fig.) opdreuner.

lei’ern, w. o. h. en w. b,: op de lier spelen; (fig. fam.) draai-orgelen; (ook:) opdreunen; (ook:) leuteren; er leiert mir die Ohren davon voll: hij leutert daarover aan mijne ooren zonder ophouden; Butter boter karnen.

L<eili, in Sam. I -bank, vr.: 1) beleenbank, bank van leening, lombard, 2) Zie -kasse ; -bibliothek, vr.: leesbibliptheek; -buch, o.: boek uit eene leesbibliotheek (-bücnersammlung, vr.: leesbibliotheek); -groschen, m.: (hist.) Zie L^eliengros-chen ; -haus, o.: Zie -bank no. 1; -kasse, vr.: voorschot-bank, kantoor van geldelijke

«‘er

m.:

m’.

m.:

o.: microscoop om n te onderzoeken; -schabsel, o.: pluksel; -weber m.: Zie

Iieinweber.

lein wanden, bv. n.: linnen-.

I*ein'we ber, m. (-s; mrv. -): linnenwever; I -handwerk, o.: linnenwevers-ambacht, (het) linnenweven; -stuhl, m.: linnenwevers-weefstoel.

I^ein' weberei', vr.: linnenweverij.

voorschotten; -kauf, m.: 1) handgeld, geld op hand, 2) traktatie (op wijn of bier of snaps) ter bezegeling van den gesloten koop, 3) (hist.) Zie I<eheiigelci; -segel, o.: (zeew.) lijzeil.

Iljeili’en, o. (-s; mrv. -): (het) leenen (te leen geven); (fig.) leening.

leihen, w. b. onr. (lieh; gelieh'en):

1) leenen (te leen geven); auf Zinsen (geld) op interest leenen (te leen geven): auf Pfander -: (geld) op onderpand leenen (te leen geven); 2. (oneigenlijk:) leenen (te leen nemen); borgen (op den borg koopen, op krediet nemen); 3) (hist.) be-leenen met, als leengoed geven, in leen geven.

Ijeili'er, m. (-s; mrv. -): leener, te leen gever, leenverstrekker; (mnw.) huurder (pachter) van eene mijn; Leih'erin, vr. (mrv. -nen): leenster, te leen geefster.

I^eik, o. (-es, -s; mrv. -) (zeew.) lijk.

Ijeim, m. (-es, -s): lijm; - sieden: lijm koken, (fig.) stroo dorschen, doelloos werk verricnten; mit - bestreichen: lijmen; dem -e gehen: uit zijn verband gaan, (fig.) in de war geraken; auf den - gehen: (fig.) er in loopen, in de fuik loopen;

I -bank, m. (-bock, m.): raam (of ander toestel) met lijmhoutjes (om vogels te vangen); -farbe, vr.: met lijmwater gemengde verf; -fuge, vr.: gelijmde plek; -grund, m.: niet lijmwater vermengde ste verf-laag, (bij vergulders:) wassching; -kammer, vr.: lijmkamer (waar het papier gelijmd wordt); -kessel, m.: lijmketel; -kitt, m.: pap van lijm en schaaf krullen om reten te stoppen; -kocher, m.: lijm-zieder, lijmkoker; -kraut, o,: (pik.) vliegenvanger; -küche, vr.: Zie -kammer; -kumme, vr.: lijmbak; -leder, o.: afval van leder om lijm te koken; -pfanne, vr.: lijmpot; -pinsel, m.: lijmkwast; -ruthe [t], vr.: lijmroede, lijmhoutje (om vogels te vangen); -schnepfe, vr.: (vog.) oeversnep; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -sieder, lijmzieder, lijmkoker, (iron.) drooglever, (inz.) student die geene pretjes bijwoont, maar hard blokkend vermuft op zijne kast (d. i. in zijne kamer); -siederei', vr.: lijmkokerij; -spindel, vr.: Zie -rutlie; -stander, m.: lijmbak; -stange, vr.: stok met liimhoutjes (om vogels te vangen); -stein, m.: lijmsteen; -stoff, m.: (schk.) kleefstof; -tasche, vr.: (vogelaars-)zak voor de lijmhoutjes; -tiegel, m.(-topf,m.): lijmpot; -trog, m.: lijmbak; -vogel, m. (-vögel-chen, o.): boomleeuwerik; -wasser, o,: lijmwater; -zwinge, vr.: schroeftang om lijmwerk vast te houden tot het goed droog is.

Ilei'men, w. b.: lijmen; einen Hut -: eenen hoed opmaken.

ILei'men, m. (-s): Zie Iielim.

Leimer, m. (-s; mrv. -): lijmer: lei'micht, bv. n.: 1) lijmachtig, (fig.) kleverig, 2) Zie lelimicht; lei'mig,bv.n.:

1)    lijmig, met lijm vermengd of bestreken,

2)    Zie lelimig;.

kei ii, m. (-es): (pik.) vlas; (fig.) lijnzaad; - brechen : vlas braken; I-acker,

m.: vlas-akker, vlasveld;-bau, m.: vlasteelt; -baum, m.: olmboom; -blatt, o.: (pik.) vlaskruid; -blüthe [tl, vr.: vlasbloe: bloesem der vlasplant (-blüthfarbe [t], vr.:

vlasbloesemkleur, vlaskleur; -blüthfarben [t|, bv. n.: vlaskleurig); -boden, m.: vlasgrond, grond voor de vlas-teelt, (wev.) scheringdraden (mrv.) van linnengaren; -bödig, bv. n.: (wev.) met scheringdraden van linnengaren, halflinnen; -bolle, vr.: zaadhuisje der vlasplant; -damast, m.: damast-linnen; -dotter, m.: (pik.) vlas-dodder, huttentut, gekkenzaad; -drucker,

m.: linnendrukker; -feld, o.: vlasveld, vlas-akker; -fink, m.: (vog.) vlasvink; -fisch. m.: (visch:) zeelt; -garn, o.:

1) linnengaren, 2) vlasdraad; -grün, bv. n.: bleekgroen; -hanfling, m.: (vog.) roode vlasvink; -kaff, o. Zie -spreu ; -kittel, m.: linnen kiel; -knoten, m.: Zie -bolle; -kraut, o.: 1) vlaskruid, 2) Zie -dotter; -kuchen, m.: lijnkoek; -ochs, m.: (akk.) rechterhandsche ploeg-os; -51, o.: lijn-olie (-ölfirniss Is], m.: lijnolie-vernis); -pfad,

m.: jaagpad (voor schuiten-jagers);-pflanze, vr.: Zie -dotter; -saat, vr.: (gezaaid of te zaaien) lijnzaad; -sahie, m.: lijnzaad; -spreu, vr.: doppen (mrv.) van lijnzaad; -strasse, vr.: Zie -pfad; -strumpf, m. (mrv. -strümpfe): garen-kous, kous van linnengaren; -tanzer, m.: koordedanser; -tanzerin, vr.: koordedanseres; -tuch, o,:

1) bedde-laken, 2) linnendoek, 3) doodlaken; -wand, enz,: Zie ï<einwand; -weber, enz.: Zie Leinweber; -zeug, o.: linnengoed; -zieher, m.: schuitenjager, (inz.) in de jaaglijn loopende schuiten-voorttrekker.

T^einclien, o. (-s; mrv.-): lijntje; (fig.) touwtje.

Iiei’ne, vr.: lijn; (fig.) touw; I -tanzer, koordedanser; -tanzerin, vr.: koordedanseres.

Ilüei’neii, vr. mrv.: lijnen; I -schiesser,

m.: vierder van de harpoen-lijn.

Ilei'nen, bv. n.: linnen-; -es Tuch: linnen; -e Strümpfe: garen-kousen, kousen van linnengaren; -e Hosen: linnen-broek; -e Zeuge: linnen-stoffen, linnenwaren.

Iliei’nen, o.- (-s; mrv. -): linnen; I -band, o.: band, linnenband; -garn, o.: linnengaren; -gerath [t],o.: linnengoed; -probe, vr.: monster van linnen; -weber, enz.: Zie Leinweber; -zwirn, m.: linnendraad.

L<ein ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) vlasvink.

Iiein'wand, vr.: lijnwaad, linnen; (zeew.) zeildoek; (schl.) doek; ungebleichte -: ongebleekt linnen; grobe -: grof linnen; gemodelte -: tafellinnen; I -bleiche, vr.: linnenbleekerij ; -bude, vr.: linnenwinkel, (op kermissen :) linnenkraam; -handel, m.:

1) linnenhandel, 2) linnenkooperij; -handler,

m.: linnenkooper ; -jacke, vr.: 1) linnen-jak, 2) linnen-buis; -kittel, m.: linnen-kiel; -kram, m.: verkoop van linnen bij de ellemaat; -kramer, m.: winkelier in linnengoed; -malerei', vr.: (het) schilderen op doek; -mikroskop, < de zuiverheid van linne

-r .

-):

mrv.

(-s;

ren

aan zijne haben ihr

-mi

waarin

m.:

JLein’we’berin, vr. (mrv. -nen): linnenweefster.

leis. in Sarn. | -horig, bv. n.: scherp (fijn, vlug, goed) van gehoor.

Iliei'se, vr.: wagenspoor.

Ilei'se, bv. n. en bw.: zacht (geen makend); (fig.) scherp-hoorend; auftreten: (tni.) zacht opkomen, (fig.) bescheiden optreden; - berühren: 1) zacht aanraken, 2) slechts even aanroeren; -klopfen: zacht kloppen, zacht (aan de deur) tikken; - schlafen: 1) zacht slapen (zonder te snorken), 2) niet vast slapen;

-    sprechen: zacht spreken; ein -s Gehör haben: een fijn (scherp, goed, vlug) gehoor hebben; I -ganger, m. (-treter, m.):

1) spion, 2) gluiper.

Iieist, m. (-es; mrv. -e): (schoenmakers-) leest; (tech.) vorm, gietvorm; (vea.) koot-gezwel; I -bar, bv. n.: doenlijk, uitvoerbaar, mogelijk ; -barkeit, vr.: doenlijkheid, uitvoerbaarheid, mogelijkheid; -nagel, m.: lijst-spijker, klampspijker.

teist'clien, o. lijstje.

I<eist’e, vr.: (ontl.) lies; (vea.) kootge-zwel; (bwk.) lijst, rand; (fig.) rand, zoom; (van laken:) zelfkant; (typ.) randversiering, (ook:) vignet; (tim.) rechtkant, liniaal.

Iï<eis'ten, m.: (schoenmakers-)leest; Schuhe über den - schlagen: schoenen op de leest slaan ; alle Leute über Einen

-    schlagen: (fig.) alle menschen over kam scheren; Schuster, bleib' bei deinem -: (spr.) schoenmaker, blijf bij uwe leest;

I -band, m.: (ontl.) liesband ; -beule, vr,: (hik.) liesgezwel, (ook:) bubo; -hinde, vr.: (hik.) breukband; -bruch, m.: (hik.) liesbreuk; -drüse, vr.: (ontl.) liesklier; -geschwulst, vr.: (hik.) liesgezwel; -hobel,

m.: (tim.) ploegschaaf; -nagel, m.: klampspijker, lijst-spijker; -schein, m.: (kph.) coupon; -schneider, m.: leestenmaker; -vers, m.:    (dk.) naamvers, naamdicht;

-werk, o.: lijstwerk; -wein, m.: beste Wurtzburger wijn.

Ileis'ten, w. b.: 1) omlijsten, in eene lijst zetten; omzoomen, omranden; (wev.) van een zelfkant voorzien; 2) leveren; verstrekken; bewijzen, verleenen; bewerkstelligen, ten uitvoer brengen, volbrengen, doen; einen Eid -: eenen eed doen, eenen eed afleggen; Hülfe -: hulp verleenen; Widerstand -: tegenstand bieden; Huldigung -: huldigen; Folge -: gevolg geven aan; Gehorsam-: gehoorzaamheid bewijzen; Gewahr -: waarborg geven; Bürgschaft für Einen -: borgtocht voor iemand geven, voor iem. borg spreken, voor iemand instaan; Gesellschaft -: (iemand) gezelschap houden; eine Zahlung -: eene betaling bewerkstelligen, eene betaling doen; seine Verbindlichkeiten -:

verplichtingen voldoen; sie Möglichstes geleistet: 1) zij hebben gedaan al wat zij konden, 2) zij hebben alles geleverd wat zij met mogelijkheid leveren konden; ich habe Alles geleistet, was mir möglich war: ik heb a 1 gedaan wat ik kon, ik heb mijn uiterste best gedaan.

Ijeis'tung-, vr.: levering, verstrekking, ten uitvoer brenging, enz. (Zie leisten); i leist'ungsfahig, bv, n.: in staat om naar

behooren te leveren wat er geleverd moet worden.

Leit, in Sam. I -artikel, m.: (in eene courant:) leidend artikel, hoofd-artikel; -band, m.: leiband; -bar, bv. n.: handelbaar, te leiden; -barkeit, vr.: handelbaarheid, gedweeheid om zich te laten leiden; -faden, m.: leiddraad ; -fahig, bv. n.: Zie -bar; -fahigkeit, vr.: Zie -barkeit; -fass, o.: vat (ton) met een wijd spongat; -feuer, o.: 1) Zie Ijauffeuer, 2) lont; -fisch, m.: (vv.) kaplaan (vischje, dat als aas gebruikt wordt om kabeljauw te vangen); -gesang, m.: (muz.) rondzang, wisselzang; -graben, m.: 1) gegravene waterleiding, 2) greppel, tusschensloot; -ham-mel, m,: belhamel (ook fig.); -hund, m.: (jag. en fig.) speurhond; -kauf, m.: koop waarbij de gemaakte vertering door kooper en verkooper elk voor de helft wordt gedragen; -mittel, o.: (fig.) voertuig, vehikel; -riemen, m.: (rs.) leidsel, (jag.) koppelriem, lange lijn; -röhre, vr.: geleidbuis; -seil, o.: 1) Zie -riemen;

2) (fig.) leiband; -stern, m.: (str.) .poolster, noord-ster, (fig.) leid-star, leidster; -strick,

m.: Zie -riemen; -tau, o: (zeew.) valreep ?(om zich vast te houden bij het op-of af klimmen van de trap); -wagen, m.: (zeew.) luiwagen (van het roer), (ook:) schootgat (van de schooten der zeilen); -zaum, m.:    (rs.) teugelreep, leidsel;

-.zeichen, o.: (muz.) custos; -zeug, o.: Zie *ttel, I Zie ook I^eits.

ïiei’te, vr.: 1) vat (ton) met een wijd spongat; 2) helling, glooiing.

lei’ten, w. b.: leiden; sich - lassen: zich laten leiden.

Iliei'ter, m. (-s ; mrv. -): leider: (nat.) geleider, conductor; (zeew.) stagzeilsstag.

Iliei'ter, vr.: ladder, sportladder; (muz.) toonladder; (van een boerenwagen:) ladder; an einer - hinaufsteigen: tegen eene ladder opklimmen; mit -n ersteigen: met ladders beklimmen; die - besteigen müssen: de ladder moeten beklimmen (om opgehangen te worden).

liei'ter, in Sam. I -baum, m.: ladder-boom (een der twee rechtstanden, de laddersporten zitten); -förmig, bv. n.: laddervormig; -recht, o.: (het; recht om op eens anders grond eene ladder te plaatsen; -sprosse, vr.: ladder-sport; -stange, vr.: Zie -baum; -wagen, m.: boerenwagen.

Iieits, in Sam. I -mann, m.: leidsman, gids, begeleider.

I^ei'tung;, vr.: leiding; (fig.) bestuur, regeling.

Leitungs, in Sam. I -fahig, bv. n,:

1)    te leiden, geleid kunnende worden,

2)    in staat om te leiden; -fahigkeit, vr.:

1)    geschiktheid om geleid te worden,

2)    bekwaamheid om te leiden; -röhre, vr. geleidbuis; -vermogen, o.: bekwaamheid om te leiden.

Iiektion', vr.: les; Lektions”katalog', prospectus der lessen; Lek’tor, m. (-s; mrv. Lekto ’ren): lector; Lektu re,yr.: lectuur.

lema'ner (of: lemahisch), bv. n.; Leman-; der - (der lemanische) See: (adk.) het meer Leman (d. i, het meer van Geneve).

Lem ma, o. (-s; mrv. Lem’mata): (wsk.) lemma, hulp-stelling.

met lente-

vr.:

-wu

Lemming, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) lemming, Laplandsche marmot.

lemnisch, bv. n.: (hist.) Lemnisch, van Lemnos.

Lemuren, vr. mrv.: (fab.) nachtgeesten, spoken.

Lenchen, o. (-s): Leentje (vrouwennaam): I Le’ne, vr.: Lena (Magdalena; Helena).

Lenden, vr. mrv.: (ontl.) lendenen, (van een paard:) kruis (enk.); I -braten,

m.: (bij slachters en kkk.) lendenstuk; -gegend, v.: lenden-streek; -gicht, vr.: heupjicht; -gries, m.: (hik.) graveel in de nieren; -knochen, m.: (ontl.) heupbeen; -knoten, m,: lendenknoop, zenuwknoop van het heupgewricht; -krank, bv. n.: zwak in de heupspieren; -krankheit, vr.: zwakheid in de heupspieren (die englische -krankheit: hik: de Engelsche ziekte); -kraut, o.: (pik.) ridderblad (bitterblad, Ijeerdig, patiëntie, wilde zuring) met puntige bladeren; -lahm, bv. n.: lam in de lendenen, lam in het kruis, ontheupt, lendenlam, (fig. fam.) lamlendig, traag; -lahmheit, vr.: lendenlamheid, (fig. fam.) lamlendigheid; -muskei, m.: lenden-spier; -nerven, vr.: mrv.: heupzenuwen; -schlag-ader, vr.: lenden-slagader; -schmerz, m.:

1)    lendenpijn, (pop.) spit in den rug,

2)    heupjicht; -stein, m.: (hik.) graveel; -stück, o.: Zie -braten; -weh, o.: Zie -schmerz; -wirbel, m.: lenden-wervel, ruggegraats-wervel; -wurzel, vr.: Zie -kraut.

Leng, m. (-es; -s; mrv. -e): (visch:) leng; I -fisch, m.: leng.

Lenitiv', o. (s; mrv. -e): (gnk.) verzachtend (pijnstillend) middel.

lenk, in Sam. I -bar, bv. n.: handelbaar, buigzaam, gedwee; -barkeit, vr.: handelbaarheid, buigzaamheid, gedweeheid; -riemen, m.: leidsel, teugelriem; -sam, bv. n.: Zie -bar; -samkeit, vr.: Zie -barkeit; -schamel, m. *(-scheit, o., -schemel, m.): voorstel (van wagens), dissel; -seil, o.: 1) Zie Leitseil, 2) (tim.) richtlat, liniaal, 3) (mtsl,) richtlijn, leng-touw, 4) afhouder (een touw, waarmede iets, dat opgeheschen wordt, in de behoorlijke richting wordt gehouden); -steuer, o.: roer; -zaum, m.: toom, teu

gel.

len’ken, w. b.: (rijtuigen, paarden :) mennen; (schepen:) sturen; (fig.) besturen, leiden, keeren, wenden; zum Guten -: ten goede keeren; das Gesprach auf etwas Anderes -: het gesprek op iets anders brengen; der Mensch denkt, und Gott lenkt: (spr.) de mensch wikt, en God beschikt ; I sich -, w. w.: zich wenden; sich zirr Tugend -: zich tot deugd wenden; sich - lassen: (fig.) zich laten leiden; sich leicht - lassen: (rs.) goed naar den teugel luisteren.

Leuker, m. (-s; mrv. -): leider, richter, bestuurder, regelaar, beschikker; (van wagens of paarden:) menner.

Lenne, vr.; (pik.) Noorweegsche ahornboom.

lens, bv. n. en bw.: (zeew.) lens, ledig.

len sen, w. o. h. en s.: (zeew.) lenzen, met weinig zeil (of: zonder zeil) voor den wind wegloopen.

Lenz, m. (-es; mrv. -e): lente, voorjaar; (fig.) lente, bloeitijd, bloei; I -alter, o.: bloei des levens; -blume, vr.: lentebloem; -flur, vr. (-gelilde, o.): groen prijkend veld; -grün, o.: lentegroen; -monat, m.: lentemaand (Maart); -tag, m.: lente-dag, voorjaarsdag; -zeit, vr. lente-tijd, bloeitijd.

len zen, w. onpers. h.: lente worden, voorjaar worden; es lenzet: het wordt lente; len'zisch, bv. n. (lenz’lich, bv. n.): voorjaarsachtig.

Le'onliarcl, m. (m. (-s:) Leonardus, Leonard, Leendert, Leen; Leono're, vr.: Elenora.

Leopard', m. (-s, -en ; mrv. -en): (drk.) luipaard.

Leno're, vr.: Eleonora.

Lepro’sen-Haus, o.: leprozenhuis, hospitaal voor de melaatschen.

Ler’che, vr.: (vog.) leeuwerik; (pik.) lorkeboom.

Ler’chen, in Sam. I -blume, vr.: sleutelbloempje, primula veris; -falk, m.:

1)    op de leeuwerikenvangst afgerichte valk,

2)    boomvalk, 3) Sint-Maartensvogel, grijze wouw; -fang, m.: leeuwerikenvangst; -fanger, m.: leeuwerikenvanger; -garn, o,: leeuweriken-net, slagnet; -geier, m.:(vog.) Sint-Maartensvogel, grijze wouw; -gesang,

m.: leeuweriken-zang; -haube, vr.: val-net om leeuweriken te vangen; -herd,

m.: lokplaats voor leeuweriken; -kauz-chen, o.: (vog.) kleine uil; -klaue, vr: (pik.) ridderspoor; -lied, o.: leeuwerikenzang ; -netz, o.: Zie -garn; -pfeife,

lokfluitje voor leeuweriken; -strei-chen, o, (-strich, m.): 1) leeuwerikenvangst, 2) trektijd der leeuweriken (de tijd van het komen of heengaan der leeuweriken); -wirbel, m.: leeuwerikenzang; -zeit, vr.: leeuweriken-tijd.

lern, in Sam. I -bar, bv. n.: aan te leeren; -barkeit, vr.: geschiktheid om aangeleerd te worden; -begier, vr. (-begierde, vr.): leergierigheid, zucht om te leeren, lust in het leeren; -begierig, by. n.: leergierig; -eifer, m.: leerlust, ijver in het leeren; -fahig, bv. n,: geschikt om (iets aan-) te leeren, bevattelijk (vlug of traag van bevatting); -fahigkeit, vr.: geschiktheid om (iets aan-) te leeren, vlugheid (of: traagheid) van bevatting; -fleiss, m.: ijver in het leeren; -fleissig, bv- n.: ijverig in het leeren; -gegenstand, m.: onderwerp van studie; -lust, vr.: leerlust; -lustig, bv. n.: leergierig, met lust om te leeren bezield; -stoff, m.: leerstof, punt van studie; -stück, o.: taak, leertaak; -stunde, vr.: leer-uur; -zeit, vr.: leertijd, tijd om te leeren.

ler nen, w. o, h. en w. b.: leeren (aanleeren, iets van een ander leeren); auswendig -: van buiten leeren, uit het hoofd leeren; schreiben -: leeren schrijven ; Einen oder etwas kennen -: iemand of iets leeren kennen; das lernt sich bald: dat leert men spoedig.

Ler'nencle, m. (-n; mrv. -n) en vr.: leerling.

Les, in Sam. I -art, vr.: Zie Leseart; -bar, bv. n.: leesbaar; -barkeit, vr.: leesbaarheid; r-würdig, bv. n.: lezenswaardig: "rdigkeit, vr.: lezens-waardigheid.

: minnaar vr.: minnares van

er is

Let’tern-

-: een

[Lese, vr.: inzameling, pluk, oogst; (in het kaartspel:) slag, trek; die -machen: (spl.) den trek maken, den slag halen; die - steht: wij (zij) hebben evenveel slagen gehaald.

II<ese, in Sam. I -art, vr,: leeswijze, manier van lezen; -begier, vr.: leeslust; -begierig, bv. n.: 1) verlangend om te lezen, 2) veel van lezen houdende; -be-zeichnung, vr.: plaatsing van de leestee-kens; -bibliothek, vr.: leesbibliotheek; -buch, o.; leesboek;-freund, m. van lezen; -freundin, lezen; -geist, m.: keus van lectuur; -ge-sellschaft, vr.: leesgezelschap ; -glas, o.: leesglas ; -holz, o.: sprokkelhout;-kreis,

m.: 1) leeskring, leesgezelschap, 2) kring van lezers, lezend publiek; -kunst, vr.: kunst van lezen, (het) lezen, (’t) kunstmatig (eigenlijk: ongekunsteld) lezen; -lampe, vr.: lees-lamp, lamp om bij te lezen; -lust, vr.: leeslust; -lustig, bv. n.: veel van lezen houdende; -meister, m.:

1) onderwijzer in het lezen, 2) meester in het lezen, 3) lector, 4) opzichter bij den druiven-oogst, opzichter bij het wijnlezen ; -pöbel, o.: lezend gepeupel; -probe, vr.: 1) proeve van hardop-lezen, 2) proeve van lectuur; -puit, o.: lees-lessenaar; -recht, o.: recht om nalezing te houden op een afgeoogst veld; -saai, m.: 1) leeszaal, 2) gehoorzaal; -schule, vr.: lagere school, school waar lezen geleerd wordt; -schüler, m. (-schülerin, vr.): pasbe-ginnende leerling, leerling die (nog) leert lezen; -stube, vr.: leeskamer; -stunde, vr.: 1) lees-uur, 2) les in het lezen; -sucht, vr.: zucht om te lezen; -süchtig, bv. n.: met de zucht om te lezen behept, (pop.) op lezen gebrand; -übung, vr.: lees-oefening; -welt, vr.: lezend publiek; -wuth [t], vr.: leeswoede; -zeichen, o.: (tik.) lees-teeken, (tig.) tee-ken waar men met het lezen gebleven is, -zeit, vr.: 1) lees-tijd, 2) tijd van den wijnoogst, tijd van het druivenlezen; -zimmer, o.: 1) leeskamer, leeszaal, 2) gehoorzaal; -zimmerchen, o.: klein-leesyertrek, (fr.j boudoir; -zirkel, m.: Zie -kreis.

le'sen, onr. w. o. h. en w. b. (lies’est. liest; las; gele'sen; lies): 1) lezen; (tig.) voorlezing houden (inz. als openbare les); heute wird nicht gelesen: geene les vandaag; Kollegia (ein Kol-legium) -: college houden, college geven; über den Homer -: eene voorlezing (of: voorlezingen) over Homerus houden: die Messe -: (kkl.) de Mis lezen; sich müde -: zich moe lezen; er hat viel gelesen: hij heeft veel gelezen; etwas aus Jemandes Hesichte oder dessen Augen -: (tig.) iets op iemands gelaat of in zijne oogen lezen; in den Sternen -können: de toekomst uit de sterren kunnen lezen; Einem den Planeten -: iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken; Einem den Text - (Einem das Kapitel -, Einem die Leviten -): iemand de les lezen, iem. de Levieten lezen, iemand kapittelen; 2) plukken, inzamelen; (Erbsen, Salat, Erdbeeren, Trauben, den Wein -: erwten, salade, aardbeziën, druiven, de wijndruif) plukken; Aehren-: koorn-aren lezen; Holz -: hout sprokkelen.

le'seits, in Sam. I -werth [tl (-wür-dig), bv. n.: lezens-waardig.

Iie'ser, m. (-s; mrv. -): lezer; (tig.) plukker, inzamelaar, raper, opraper. (hout-)sprokkelaar; Leserei’, vr.: 1) le-zerij, (net) lezen van rijp en groen,

2) waardeloos geschrijf, gedrukte of geschrevene poespas; Le'serin, vr. (mrv. -nen): lezeres; (fig.) plukster, inzamelaarster, raapster, opraapster, (hout-) sprokkelaarster; le'serlich (les’lich), bv.

n.: leesbaar; Le’serlichkeit (Les'lichkeit), vr.: leesbaarheid; Le’sung, vr.: lezing, (het) lezen (bei Lesung dieser Zeilen: bij de lezing [of: bij het lezen] van deze regelen).

lethargie’, vr.: lethargie; lethargisch, bv. n.: lethargisch.

Iie’the, vr,: (fab.) Lethe (de stroom der vergetelheid).

Iiet'te, m. (-n; mrv. -): Lettoniër; die -n: de Lettoniërs, de Letten.

betten, m. (-s): leem, pottenbakkersklei.

iLet'ter, vr.: (typ.) letter; holz, o.: (pik.) letterhout.

let'ticht, bv, n,: Zie lekmicht; let'tig, bv. n.: Zie lehmig.

I<et’tiii, vr. mrv. -nen): Lettonische (Zie Iiette): let'tisch. bv. n.: Letto-nisch, Lettisch; Lett'land, o. (-s): (adk.) Lettonië; Lett’lander, m. (-s; mrv. -); Lettoniër.

I<et’ze, vr.: - 1) afscheidsgeschenk, (ook:) fooi bij het heengaan; 2) afscheidsdronk; (fig.) verversching, versnapering; (fig. fam.) afzakkertje, glaasje op den valreep.

letzen, w. b.: (dk.) verheugen (sich -, w. w.: 1. zich verheugen, 2. elkander omhelzen bij het afscheidnemen; sich - an: zich verlustigen in, zich vergasten aan, zich vergasten op; sich mit Einem afscheids-maal met iemand hebben).

Iletzt, bv. n. en bw,: laatst; der -e Augenblick: het laatste oogenblik; der -e Wille: de uiterste wil, (fig.) het testament; die -e Oelung: (kkl.) het laatste oliesel; zum -en: ten laatste, in de laatste plaats; zum -en Male: voor de laatste maal, voor het laatst; am -en Mai: op den laatsten Mei; Matthai am -en: in het laatste hoofdstuk van Mat-theüs; der - verstorbene König: wijlen de laatste koning. I -, z. n, vr.: laatste; auf die -: op het laatst, ten laatste; bis auf die -: tot het laatst, tot den einde; zu guter -: 1) ten langen laatste, 2) ten laatste, ten slotte.

Iljetzt, in Sam. I -bietende, m. (-n; mrv. -n): laatste bieder, meestbiedende; -erwahnt, bv. n.: laatstgemeld; -hin, bw.: onlangs, onderlaatst; -jahrig, bv. n.: van het vorige jaar, van verleden jaar; -lebende, m. (-n, mrv. -n) en vr.: langstlevende ; -willig, bv. n.: testamentair, bij uitersten wil bepaald.

Ijetzte, vr.: Zie z. n. vr. Iietzt; letz'tens, bw.: 1) ten laatste, in de laatste plaats, 2) onlangs, onderlaatst; Letz’tere (der, die, das): (de, het)laatste; Letz'terer,

m.: de laatste, laatstgenoemde, laatstbedoelde; letzt'lich, bw.: Zie letztens.

ï<eit, m. (-en; mrv. -en): (dk.) leeuw.

Iieu'cliel, m. (-s): (pik.) rietgras.    al mijne dienstboden weggezonden; wir

I*eucht, in Sam. I -fackel, vr.: licht-    sind geschiedene -: wij zijn voorgoed van

toorts, flambouw; -feuer, o.: vuurbaak,    elkander af, wij hebben niets meer met

vuurtoren; -flamme. vr.: helle vlam;    elkander uitstaande; er kennt    seine hij

-kafer, m.: (ins.) glimworm; -kugel, vr.:    kent zijne menschen, hij weet    met wie hij

(van vuurwerk:) vuurbal, (bij illuminaties:) te doen heeft; die - sagen: de menschen ballon; -pfanne,    vr.: vuurpot; -pfeil, m.:    zeggen, men zegt; I -beschwatzer, m.:

vuurpijl; -röhre,    vr.: lichtgat (in ovens);    (fam.) gladde tong; -betrüger, m.: eerste

-span, m. (mrv. -spane): brandende hout- bedrieger; -placker, m. (-plager, m.): spaan (dienende    om licht te geven);    menschenplager;-scheu, bv. n.: menschen-

-thurm ft], m.:    vuurtoren, vuurbaak;    schuw;-schinder, m.: (fig.) afzetter, uitzui-

-wurm, m.: (ins.) glimworm.    ger, bloedzuiger; -schinderei', vr.: afzet-

Iieucli'te, vr.: 1) licht; lichttoorts,    terij, uitzuigerij.

flambouw, fakkel; (fig.) lantaarn; (op lieufnant, m.: Zie Lieutenant. het voorhoofd van een paard:) kol, bles; leut"se’lig:,bv.n.: minzaam, vriendelijk, die - des Tages: (dk.) de dagtoorts, de    lief; | -keit, vr.: minzaamheid,    vriendelijk-

zon; die - der Nacht: (dk.) de nacht-    heid, liefheid.

toorts, de maan; die blinde -: (zeew.) Ijevan'te, vr.: (adk., de) Levant; (kpv., de dievenlantaarn; 2) (pik.) oogentroost;    de) stapelplaatsen (mrv.) in    de Levant;

die weisse -: de andoorn; die blaue -:    von der -: Levantijnsch, uit    de Levant;

het schorpioenkruid, het muizen-oor.    Levanti'ne, vr.: (kph.)‘ Levantijnsche zijde;

llieudi'ten, in Sam. I -trager, m.: Zie levantisch, bv. n.: Levantijnsch, uit de Laternentrager.    Levant.

Ileiicbten, wr. o. h.: 1) licht geven, ^Leviathan, m. (-s; mrv. -e): (bijb.) schijnsel van zich geven, schijnen, blin- leviathan (zee-monster, zee-slang, kro-ken, glimmen, schitteren, fonkelen,    kodil),

flonkeren; (fig.) duidelijk (klaar, helder) levi'ren [iel, w. b,: (kph.) laten prote-zijn; die Augen der Katze -: de oogen steeren.

der kat glinsteren; lasset euer Licht -:    Ijevit’, m. (-en; mrv. -en): (bijb.-hist.)

laat uw licht schijnen ; das leuehtet in die leviet; Einem die Leviten lesen: (fig. Augen: dat is zonneklaar, dat is zoo klaar fam.) iemand de levieten lezen, iemand de als de dag; 2) weerlichten; das Wetter les lezen, iemand kapittelen; I levi'tisch, leuehtet: het weerlicht; 3) lichten (bij- bv. n.: levitisch.

lichten, voorgaan of vergezellen met Iievkoje, vr.: (pik.) anjelier, nagel-licht); Einem die Treppe hinunter -: iem. bloem; I Levko'jenstock, m.: nagelde trap af lichten; Einem heim - (Einem boompje.

nach Hause -): iemand (in de duisternis) Ijexiarch’, m. (-en; mrv. -en): (hist.) met licht naar huis brengen, (fig. fam.) lexiarch. iemand bijlichten (d. i. iemand opzijn • lexikalisch, bv. n.: lexicaal; Lexi-voorman zetten, iem. den wind van voren kograph’, m. (-en; mrv. -en): lexicograaf, geven). I -, w. onpers. h.: weerlichten (of woordenboekschrijver; lexikogra’phisch, kortweg: lichten), bliksemen; es leuehtet:    bv. n.: lexicographisch; Lexikographie’,

het weerlicht (of kortweg: net licht), het    vr.: lexicographie; Lex'ikon, m. (-s; mrv.

die -er

bliksemt. I -, w. b.: (dk.) stralen; ihr Ant- Lex'ika): lexicon, woordenboek, litz leuehtet Liebe: haar gelaat straalt Ijey’den, o. (-s): (adk.) Leiden; liefde.    Flasche: (nat.) de Leidsche flesch.

Iieuch'ter, m. (-s; mrv. -): 1) licht- L<eye, enz.: Zie !Leie, enz. drager; 2) luchter, kandelaar; vielarmi-    Li banon, m. (-s): (adk.) Libanon,

ger -: kandelaber, kroonkandelaar; I    Libatioii’, vr,: (hist.) pleng-offer,

-arm, m.: arm van een kandelaar; -baum, drank-offer; (fig. fam.) Bacchus-ver-

m.: (pik.) wilde runboom, wortelboom; eering.

-dille, vr.: pijp van een kandelaar; -ge- Idbeir, o. (-s; mrv. -e): smaadschrift, steil, o.: voetstuk voor (van) een kan- schotschrift, pamflet, delaber of voor kandelaars;-knecht, m.:    Iiibel’le, vr.: (ins.) schoenlapper;

profijtertje; -pflanze, vr.: kandelaarvor- (ook:) waterjuffertje.

mige    plant; -röhre, vr.: Zie -dille;    Idbellist', m. (-en; mrv.-en): schot-

-saule, vr.: Zie -gestell; -schaft, vr.: schrijver, pamflettist.

Zie -dille; -stuhl m. (-tisch, m., ^-tra- liberal’, bv. n.: liberaal; Liberalis'-ger, m.): Zie -gestell.    mus, m. (-): liberalismus; Liberalitat', vr.:

Lene, m. (-n; mrv. -n): (dk.) leeuw. liberaliteit, mildheid.

leughen, enz.: Zie laugiien, enz.    la'byen, o. (-s): (adk.) Lybië; Li'byer,

Leiimuiid, m. (-es, -s): (dk.) naam, m. (-s; mrv. -): Lybiër. faam, roep, vermaardheid; ein guter -    Idcent', m. (-es; mrv. -e): licent,

ist goldeswerth ftl: (spr.) een goede naam    accijns; I -brief, m.: accijns-biljet; -ein-

is meer waard dan goud; Einen in bösen    nehmer, m.: ontvanger van de licenten

- bringen [onr.]: iepiand in eenen kwaden    (accijnsen); -kammer, vr.: kantoor der

naam brengen.    licenten, accijns-kantoor.

L<eiit'cheii, m. mrv.: (fam.) luidjes, Liicentiat’, m. (-en; mrv. -en): licen-lieden, menschen.    tiaat, candidaat; - der Rechte: candidaat

Irfeu'te, m. mrv.: 1) lieden, menschen;    in de rechten (d. i. in de rechtsgeleerd-

2) dienstboden, ondergeschikten, (mil. en heid).

fig.) manschappen; unter die - kommen:    Idcenz', vr.: 1) vergunning, vrijheid;

onder de menschen komen,(fig.)ruchtbaar    2) te groote vrijheid; 3) misbruik van

(wereldkundig) worden, uitlekken; ich    vrijheid, uitspatting, buitensporigheid;

habe alle meine - verabschiedet: ik heb licenzi'ren [iej, vergunnen, veroorloven.

man

volle

neue

mir

iron.:

-er: gegotene

van

voor

-reich, bv. n.: rijk aan licht rijk des lichts, d. i. het rijk der hemelen); -rein, bv. n.: 1) rein als het licht der zon, 2) helder als glas, kristalhelder; -röschen, o. (-rosé, vr.): (pik.) koekoeksbloem; -roth [t], bv. n.: lichtrood; -sauger, m. (min.) Zie I*euclitstein; -schaft, vr.: (mnw.) lichtschacht; -schein,

ILicht, o. (-es, -s): 1) licht; (fig.) lichtbol, hemelbol; (ook:) toorts, fakkel, flambouw; zwischen - und Dunkei: tus-schen licht en donker; das - des Mondes: het licht (het schijnsel) van de maan, de eschijn; das volle - des Mondes: 1) het i licht der maan, 2) volle maan; das - des Mondes: nieuwe maan; das -des Tages: het daglicht; das - der Welt erblicken: het levenslicht aanschouwen; das - scheuen: het licht schuwen, (inz.) het daglicht schuwen; etwas an das -bringen: (fig.) iets aan het licht (iets aan den dag) brengen; eine Sache ins rechte (in sein rechtes) - stellen: iets in het ware licht stellen; Einem in einer Sache -geben: in eene zaak (in iets) licht verschaffen aan iemand; Einen hinter das -führen: (fig.) iemand om den tuin leiden, iem. misleiden; Einem das - verbauen: (fig.) iemands licht betimmeren; Einemim -e stehen (Einem yor dem -e stehen): iemand in de licht staan; sich selbst im -e stehen: (fig.) zich zelven in den weg staan; Einem aus dem -e gehen: voor iemand uit de licht gaan; jetzt geht ein - auf: (fig.) nu gaat mij een licht op; etwas gegen das - halten: iets tegen het licht houden ; beim -e (am -e) besehen : bij het licht bekijken, (inz.) bij den dag (bij het daglicht) bekijken, (fig.) goed in oogen-schouw nemen, goed overwegen, goed nagaan, (fig. fam.) goed bekijken; wo -ist, da ist auch Schatten: (spr.) alles heeft zijn voor en zijn tegen; sein - nichtunter den Scheffel stellen: (spr.) zijn licht niet onder eene koornmaat zetten. 2) licht, gezichtsvermogen, gezicht; das - der Augen verlieren: het licht der oogen verliezen, het gezicht verliezen; 3) (schl.) licht (in tegenstelling van schaduw); 4) -(-es, -s; mrv. -er): (fig.) licht; die grossen -er des Alterthums [t]: de groote lichten der oudheid; man nannte ihn das - der Welt: men noemde hem het licht der wereld; 5) kaars; -er ziehen: kaarsen trekken, kaarsen maken (er zieht -er:

zijn neus druipt); gezogene -er: vetkaarsen; gegossene kaarsen; ein Pfund -er: een pond kaarsen; achter -er: kaarsen van acht in een pond, achte-kaarsen, achten; bei hellem Tage ein - anzünden: (fig.) op klaarlichten dag eene kaars aansteken, licht (opheldering) aanbrengen waar dat geheel noodeloos is; bei -: bij kaars-licht; Einem ein - vortragen: iem. voorgaan met licht (met eene brandende kaars); Einem das - halten: (fig.) iemand behulpzaam zijn:

lliclit, bv. n.: 1) licht (niet donker) helder, klaar; 2) licht; (in bosschen:) open, zonder boomen; (mazen van een net:) wijd; ein -es Zimmer: eene lichte kamer; eine -e Farbe: eene lichte kleur; -es Haar: licht haar, lichtblond haar; es wird schon -: het wordt reeds licht, het wordt al dag; es ist -er Tag: het is klaar dag; bis an den -en Tag schlafen (bis in den -en Tag hinein schlafen): (fig.) een gat in den dag slapen; drei Fuss im -en: (tim.) drie voet in den dag (d. i. tusschen de kozijnen in).

ILiclit, in Sam. I -abfluss, m.: (het) afloopen van de kaars; -abwechselung,vr.:

afwisseling van licht, (fig.) overgangstijdperk; -arbeit, vr.: avondwerk, nachtwerk, werk bij kaars-licht; -ausfluss, m. (-ausströmung, vr.): uitstrooming licht; -baum, m.: (pik.) wilde runboom» wortelboom; -bild, o.: lichtbeeld, daguerreotype, photographie; -blatt, o. (-blatt-chen, o.): foelie, dun metaalblaadje; -blau, bv. n.: lichtblauw; -bliek,m.: 1) glimp van licht, 2) flikkering; -blume, vr.: wilde saf-fraanplant; -braten, m.: maaltijd met gebraden vleesch of gebraden gans, door den patroon gegeven aan de knechts, wanneer er begonnen wordt des avonds met licht te werken; -braun, bv. n.: lichtbruin; -bruder, m.: (hist.) illuminaat; -dampfer, m.: dompertje, (fig.) lichtdo inner; -dieb, m.: dief aan de kaars; -dürftig, Dv. n.: lichtbehoevend; -engel, m.: engel des lichts; -erscheinung, vr.: 1) phenomeen, luchtverschijnsel, 2) werking van het licht,

3) (fig.) hemelsch schoone gedaante; -farben, bv. n.: licht van kleur; -fleehte, vr.: (pik.) korstmos; -fliege, vr.: (ins.) glimworm; -flur, vr.: (dk.) sfeer des lichts, hemel; -form, vr.: kaarsenmakers-vormt -fuchs, m.: lichtbruine vos (d. i. lichtbruin paard); -gans, vr.: Zie -braten; -garn,

o.: garen yoor kaarsepitten; -gelb, bv.n.: lichtgeel; -gestalt, vr.: 1) (str.) schijngestalte, 2) hemelsch schoone gedaante; -gewand, o.: (dk.) omkleedsel van licht; -giesser, m.: kaarsenmaker; -glanz, m.: lichtglans, schitterend licht; -glanzend, bv. n.: hel-schitterend; -glast, m.: schit-terlicht; -grau, bv. n.: lichtgrijs; -grün, bv. n.: lichtgroen; -halter, m.: 1) lichthou-der, 2) profijtertje; -heil, bv. n.: schitterend licht; -holz, o.: 1) pijnboomhout lichtspanen, 2) Zie Tiaubholz; -hut, m. (-hütchen, o.): dompertje; -kammer, yr.: kaarsenkamer; -kasten, m.: kaarsenkist; -kegel, m.: lichtkegel; -kerze, vr.: waskaars; -knecht, m.: profijtertje; -korb, m.: kaarsenmand; -kraut, o.: (i>lk.)schelkruid; -kreis, m.: lichtkrans, kring van licht; -leer, bv. n.: donker; -lehre, vr.: lichtleer, leer van de werking van het licht; -leiter,

m.: lichtleider; -loch, o.: 1) lichtgat,

2) kijkgat; -los, bv. n.: donker;-masse, vr.: lichtmassa; -materie, vr.: lichtstof; -meer o.: (dk.) lichtzee, zee van licht ; -messe, vr.: (kkl.) Maria-lichtmis, (pop.) Yrouwendag; -messer, m.: lichtmeter; -messkunst, vr. (-messung,vr.): lichtmeting; -moos, m.: (pik.) korstmos; -motte, vr.: om de kaars (rondom het brandende licht) vliegende mot; -mücke, vr.: (ins.) mug, neef; -pforten, vr. mrv.: (zeew.) geschutpoorten ; -punkt, m.; lichtpunt (ook fig.); -putze, vr.: snuiter, voorwerp waarmee men kaarsen snuit (-putzenschale, vr., of: -putzenteller, m.: snuiterbakje); -putzer,

m.: kaarsensnuiter, man die ae kaarsen snuit; -quell, m. (-quelle, vr.): (dk.) lichtbron, bron des lichts; -recht, o.: recht om licht te ontvangen door een raam in eens anders muur; -(z. n. o.: dk.: der hemelen);

m.: lichtschijnsel; -schere, vr.: Zie -putze; -scheu, bv. n.: lichtschuw, (fig.) het daglicht schuwend, (ook:) domperridderachtig, tegen de volksverlichting gekant, (pik.) waarvan de bloem zich opent tegen den nacht om zich des morgens weder te sluiten (z. n. vr.: lichtschuwheid,bangheid voor het licht; fig,: do mpergeest, warsheid van al wat verlichting onder het volk kan verspreiden); -schirm, m.: lichtscherm; -schnautze, vr.: Zie -pwtze; -schnuppe, vr.: kaarssnuitsel; -sehen, o.: (het) von-ken-zien; -seite, vr.: lichtzijde, (fig.) goede zijde; -spalter, m.: prisma; -spiess, m.: stok om het kaarsenkatoen op te hangen; -stecker, m.: profijtertje; -spur, vr.: lichtspoor, het spoor aanwijzend licht; -stock, m.: kandelaar; -stoff, m.: lichtstof; -strahl, m.: lichtstraal; -strom, m.: lichtstroom, stroom van licht; -stumpf, m.; eindje kaars; -talg, m.: kaarsen-smeer, talk; -thurm [t], m.: vuurtoren, vuurbaak; -trager, m.: 1) lichtdrager, (kkl.) waskaars-drager, (fig.) kandelaar, (ook:) blaker, 2) phosphorus; -voll, bv. n.: schitterend (blinkend, oogverblindend) licht, (fig.) helder, klaar, duidelijk; -weihe, vr,: Zie -messe; -welt, vr.: (dk.) sferen (mrv.) des lichts, lichtruim der hemelen; -wolke, vr.: 1) heldere wolk, 2) (dk.) licht-W9lk, wolk van licht; -wurm, m.: (ins.) glimworm;-ziehen, o.: (het) kaarsenmaken; -zieher. m.: kaarsenmaker; -zug, m.: kaar-ersvorm.

muzi vr.:

van

senm

Lichtchen, o. (-s; mrv. -): 1) lichtje;

2) kaarsje.

lichten, w. b.: 1) lichten, oplichten, optillen, naar boven (naar omhoog) doen gaan; den Anker -: (zeew.) het anker lichten; ein Schiff -: een schip lichten (d. i, minder zwaar maken, van een gedeelte ballast of van een deel der lading ontdoen);

2)    lichten, lichter (d. i. minder donker) maken, doen opklaren, doen ophelderen; sich -, w. w.: opklaren, ophelderen;

3)    lichten (b. v. een bosch), van eenig geboomte ontdoen, opene plekken maken in, dunnen.

ILich'ter, m. enk. (-s; mrv. -): (art.) lont, (kpv.) „ lichterschip, lichter ; I -geld, o. (-lohn, m.): lichtergeld; -schiffer, m.: kapitein van een lichterschip.

ILich'ter, o. mrv.: 1) lichten; 2) kaarsen; | -kammer, vr.: kaarsenkamer; -loh', bv. n. en bw.: lichtelaai, lichterlaai (-loh brennen: in lichtelaaie vlam staan); -schale, vr.: snuiterbakje.

Lich’tung;, vr.: 1) lichting (Zie lichten no. 1 en 2; 2) dunning (van een bosch; Zie lichten no. 3), opene plek, open grasveld.

Licitant’, m. (-en; mrv. -en): 1) hoogste bieder, meestbiedende; 2) verkoop-ping-houder, vendu-meester, auctionaris; Licitation’, vr.: veiling, openbare verkoo-ping; liciti’ren [tie], w. b.: veilen, opveilen, in het openbaar verkoopen, bij opbod ver-koopen; Li’citum, o. (-s): bod, (inz.) hoogste bod.

lidern, w. b.: met leder bekleeden; Li’derung, vr.: lederen bekleeding.

Li digniann, m.: Zie Lehenmann.

Lie, vr.: (zeew.) lij-zijde, lij; I -bord, o.: lij-boord.

ilieb, bv. n. en bw.: lief; (fig.) goed,

best, aangenaam, kostelijk, enz.; der -e Gott: de goede God; unsere -e Frau; (kkl.) Onze Lieve Vrouw, de Heilige Maagd; meine -e Frau: 1) mijne lieve vrouw, mijne lieve gade, 2) (als toespraak:) beste vrouw; ach du -e Zeit: och lieve tijd; die -e Zeit vergeht: de kostelijke tijd gaat om; er hat das -e Brod nicht: (fam.) hij heeft geen brood om te eten, hij heeft geen droog brood; ich hatte meine -e Noth [tl mit ihm: (fam.) ik heb wat met hem te stellen gehad, ik heb wat met hem overbracht; Einen - haben: iem. liefhebben; Einen oder etwas - gewinnen (- bekom-men): iemand of iets lief krijgen; es ist mir - dass ...: het is mij aangenaam (het doet mij genoegen), dat ...; so -mirmein Leben ist: zoo lief als mijn leven mij is; so euch das Leben - ist: als uw leven u lief is; mit etwas für - nehmen: iets voor lief nemen, tevreden zijn met iets; Einem etwas zu -e thun: iemand eenen dienst bewijzen, iemand verplichten; Einem zu -e reden: iemand vleien, (fam.) iemand naaiden mond praten; mir zu -e: om mij genoegen te doen, om mij te pleizieren; in - und Leid: in lief en leed. Zie lieber en liebst.

ILieb, in Sam. I -augelei', vr.: gelonk, (het) geven van verliefde lonkjes, verliefd oogen-spel; -augeln, w. o. h.: verliefd met de oogen lonken; -augler, m. (-s; mrv. -): verliefde lonkjes-gever, verliefd-kijker; -frauenmilch, vr.: (woordelijk:) melk van Onze Lieve Vrouw (de naam van eene voortreffelijke rijnwijn-soort, doch de Duitsche naam blijft altijd onvertaald); -haber, m. (-s; mrv. -): 1) minnaar, (fam.) vrijër, 2) minnaar, beminnaar, 3) liefhebber, (in de kunst:) dilettant, 4) in Sam. (-bühne, vr.: lief hebberij-tooneel; -koncert, o,: concert van liefhebbers, concert van 'ek-beoefenaars uit lief hebberij; -rolle, tnl.: minnaars-rol; -theater, o.: lief-hebberij-komedie); -haberei', vr.: liefhebberij ; -haberin, vr. (mrv.-nen): 1) minnares,

2) beminnaarster; -haberisch, bv.n.: 1) min-naarsachtig (bw.: als minnaar), 2) (fam.) lief hebberig (bw.: als liefhebber); -herzen, w. b.: liefkoozen, aan het hart drukken, (pop.) lekker knuffelen; -kosen, w. b.: liefkoozen, (fig.) toelachen, begunstigen, meeloopen (das Glück liebkoset ihn: het geluk lacht hem toe); -koser, m. (-s; mrv. -): liefkoozer ; -koserin, vr. (mrv. -nen): liefkoosster; -kosung, vr.: liefkoozing (-kosungen des Glückes: gunsten der fortuin; -kosungswort, o.: woord van liefkoozing); -los, bv. n.: liefdeloos; -losig-keit, vr.: liefdeloosheid; -reich, bv. n.: liefderijk; -reiz, m.: aanminnigheid, bekoorlijkheid’; -reizend, bv. n.: aanminnig, bekoorlijk; -schaft, vr.: minnarij (eine -schaft haben: een minnarijtje hebben); -stöckel, o. (-s): (pik.) lavas; -werth [tl, bv. n.: (fam.) lief en waard, dierbaar.

Lieb ©hen, o. (-s; mrv. -): liefje.

Lieb'den, o.: (aanspraaks-titel vorstelijke personen aan elkander:) wel-bemindheid: Euer - (Ew. -): uwe welbe-mindheid!, waarde (geëerde, geliefde, welbeminde) prins!    _

ILieb'e, vr.: liefde; Werke der - : (theo.) werken der liefde; die christliche -: de christeiijke liefde; kindliche -: kinderlijke

vr.: van

m.

o. :

vr.:

liefde; fleischliche -: vleeschelijke liefde, geslachts-neiging, liefdedrift; vor - schmach-ten (in - vergehen): van liefde smachten; alte - rostet nicht: (spr.) oude liefde roest niet; die - findet Alles schön: (spr.) er is geen mooi gevangenhuis en leelijk lief; kalte Hande, warme -: (spr.) koude handen, warme liefde; sie war meine erste - : zij is mijne eerste liefde geweest; - zum Yaterlande: gehechtheid aan het vaderland, (fig.) vaderlandsliefde; - zu Gott: liefde tot God; schone -: (pik.) gele immortelle; brennende -: (pik.) jeruzalems-bloem ; - im Nebel: (pik.) passiebloem.

Ilieb'e, in Sam. I -athmend [t], bv. n.: liefde-ademend; -blind, bv. n.: door de liefde verblind; -diener, m.: 1) ^laaf der zinnelijke lusten, 2) pluimstrijker, flikflooier; -dienerin, vr.: 1) wulpsche vrouw,

2) pluimstrijkster, flikflooister; -gefühl, o.: gevoel van liefde, (fig.) verliefdheid; -gir-rend bv. n.: (fig.) trekkebekkend, roekoe-leerend, vryënd; -glühend, bv. n. (-heiss, bv. n.): blakend van liefde; -krank, bv.n.: ziek (kwijnend) van verliefdheid, 2) manziek; -kraut, o.: (pik.) walkruid; -leer, bv.

n.: liefdeloos; -reif, bv. n.: voor liefde rijp; -siech, bv. n.: Zie -krank; -strahlend, bv. n.: stralend van liefde; -trunken, bv.

n.: liefdedronken, van liefde dronken; -voll, bv. n.: liefdevol; -wund, bv.n.: (dk.) door de liefde gewond.

liiebelei’, vr.: 1) minnekoozing. (het) minnekoozen; 2) minnarij; lieb'eln, w. o. h.: 1) minnekoozen: 2) den verliefde spelen.

lieb en, w. o. h. en w. b.: beminnen; (fig.) veel houden van, een minnaar zijn van ; er hat noch nie geliebt: hij heeft nog nooit bemind; den Wein -: een minnaar van wijn zijn, gaarne wijn drinken; die Jagd -: veel van de jacht houden, gaarne jagen, gaarne op de jacht gaan; einen Hund -: veel van eenen hond houden, (fig.) eenen hond liefkoozen, l-(sich), w. w.: 1) veel van zich zelven houden, zelfzuchtig zijn; 2) veel van elkander houden, (inz.) elkander liefhebben, elkander beminnen.

lieb end, bv. n.: 1) minnend, beminnend; 2) liefhebbend; 3) veel houdend van, een minnaar zijnde van; die -en, m. mrv.: de minnenden, de gelieven.

lieb ens, in Sam. I -werth [tl (-würdig), bv. n.: beminnens-waardig, beminnelijk ; -würdigkeit, vr.: beminnelijkheid.

lieb’er, bv. n. (v. tr.) en bw.: liever; -Hühnerbraten als Gansebraten essen: liever gebraden kip eten dan gebraden gans.

Iiie'bes, in Sam. I -abenteuer, o.: liefdesavontuur ; -angelegenheit, vr.: liefdeshistorie, minnehandel (in -angelegenhei-ten: in zaken die de liefde betreffen); -angst, vr.: kwellingen (mrv.) der liefde ; -antrag, m.: aanzoek, liefdes-verklaring; -apfel, m.: (pik.) liefdes-appel, (kkk.) tomaat; -band, o.: band der liefde;-baum,

m.: (pik.) Judas-boom; -bedürfniss [s], o,: behoefte aan een of ander voorwerp om te beminnen; -begebenheit, vr.: liefdesavontuur; -begier, vr. (-begierde, vr.): trek der liefde, verlangen der liefde; -berg, m.: (ontl.) Venusheuvel; -be-schwerde, vr.: minnepijn;-betheuerung [-be-

vr.: 1) moeite om de iefde te winnen, 2) Zie -antrag;; -beweis, m.: bewijs van liefde; -bezeigung, vr.: liefde-blijk, liefdebetoon; -bliek, m.: 1) blik (fig.: oog) van liefde, 2) blik (fig.: oog) der liefde; -blümchen, o.: (pik.) madeliefje; -bote,

m.: 1) boodschapper van liefde, 2) overbrenger van boodschappen of briefjes tusschen twee gelieven; -brief,m.: minnebrief ; -briefchen, o.: minnebriefje; -brunst,

1) vuur der liefde, liefde-gloed, 2) vlaag

verliefdheid, (fam.) verliefde bui; -brünstig, bv. n.: dol-verliefd; -buch, o. : boek over liefde; -bund, m. (-bündniss [s] o.): verbond van liefde; -dichter, minnedichter, minnezanger; -diener, m.: slaaf der liefde; -dienst, m.: liefde-dienst, vriendschapsdienst: -eifer, m.: voortvarendheid in de liefde, (fig.) ijverzucht, ja-loerschheid; -entzückung, vr.: verliefde opgetogenheid, vlaag van verliefdheid; -erklarung, vr.: liefdes-verklaring; -fackel, vr,: liefdevlam; -fest, o.: feest der liefde; -feuer, o.: vuur der liefde; -fieber, o.: vlaag van verliefdheid, (iron.) verliefdheids -koorts; -flamme, vr.: liefde-vlam; -frucht, vr.: vrucht der liefde; -gedanke, m.: verliefde gedachte; -gedicht, o.: 1) minnedicht, minnezang, erotisch gedicht; -ge-nuss, m.: genot der liefde; -geschenk, o.: geschenk der liefde; -geschichte, vr. :

1)    liefdes-geschiedenis, liefdes-historie,

2)    liefdes-roman; -gesprach, o.: verliefd gesprek, minnekout; -gestandniss [s], liefdes-bekentenis, liefdes-verklaring; -glüek, o.: 1) geluk dat de (ware) liefde schenkt, 2) (het) welslagen in een liefdesavontuur; -gluth Lt], vr-: liefde-gloed, vuur der liefde; -gott, m.: (fab.) god der liefde (Amor): -göttin, vr.: (fab.) godin der liefde (Yenus); -gras, o.: (pik.) kweekgras, tril-gras;-gürtel, m.: Venus-gordel; -handel,

m.: minnehandel, minnarij; -heirath [t],

huwelijk uit liefde; -kampf, m.:

1) strijd der liefde, 2) strijd tegen de liefde, 3) tweegevecht waarbij de liefde in het spel is; -kind, o.: kind der liefde, onecht kind; -klage, vr.: verliefde klacht: -knecht, m.: slaaf der liefde; -knoten,

m.: vastgesnoerde band der liefde; -kö-nigin, vr.: koningin der liefde (Yenus); -krank, bv. n.: 1) ziek (kwijnend) van verliefdheid, (fig.) manziek, 2) door eene slechte ziekte aangetast; -krankheit, vr.:

1)    verliefdheidsziekte, (fig.) manziekheid,

2)    slechte ziekte; -kühn, bv. n.: door de

liefde (van verliefdheid) stoutmoedig; -kunst, vr.:    1) kunst van beminnen,

2) verliefdheids-list, (inz.) minnaars-list; -kuss, m.: kus der liefde; -leute, m. mrv.:

1)    gelieven (mrv.), minnend paar (enk.),

2)    minnende paren, verliefde paren; -lied, o.: 1) minnelied, minnezang, 2> zang der liefde; -liedchen, o.: minneliedje; -lust, vr.: minvermaak, pret (genot) der liefde; -mahl, o.: (kkl.-hist.) liefde-maal, liefde-maaltijd ( mahl der ersten Christen: liefde-maaltijd der eerste Christenen; -mahl Christi: Avondmaal van Christus, Nachtmaal des Heeren); -narr, m.: verliefde gek; -neigung, vr.: trek der liefde; -paar, o.: minnend paar; -pein, vr.: minnepijn; -pfand, o.: liefde-pand, pand der liefde; -pfeil, m.: pijl der liefde; -pflanze,

van

Zie

van

o.: troe-

<ii

die

vr.: lychnidea; -pflicht, vr.: plicht der liefde; -probe, vr.: liefdeblijk, bewijs liefde; -qual, vr.: minnepijn; -raserei’, vr.: razernij (verdwaasdheid) der liefde; -rausch, m.: bedwelming der liefde (im -rausch: dronken van liefde); -ritter, m.: (hist.) dolende ridder, (iron.) najager van liefdes-avonturen; -roman, m.: liefdesroman; -sache, vr.: minnarij, minnehandel (in -sachen: in zakenj die de liefde betreffen) ; -sanger, m.: 1) minnezanger, zanger der liefde, 2) erotisch dichter; -schule, vr.: school der liefde; -schwar-merei’, vr.: gedweep der liefde; -schwur,

m.: minnaars-eed; -seuche, vr.: slechte ziekte; -seufzer, m.: verliefde zucht; -sklave, m.: slaaf der liefde; -spiel, o: spel der liefde (1. gecoquetteer, 2. gestoei, gedartel); -sprache, vr,: taal der liefde; -stern, m.: voor minnaars of voor de liefde gelukkig gesternte, heilzon der liefde; -stück, o. (-stückchen, o.): verliefde streek; -that, vr.: liefde-daad, daad van liefde ; -trank, m.: liefde-drank; -treu (-treue), vr.: getrouwheid (standvastigheid) in de liefde; -verstandniss [nis], o.:

1) heimelijke liefde-betrekking, 2) hartsgeheim, liefde-geheim ; -werbung, vr.:

-bewerlbun^; -werk, o.: liefdewerk, werk van liefde; -wonne, vr.: zaligheid der liefde; -wort, o.: woord liefde, woord van teederheid; -wuth [tl, vr.: 1) razernij der liefde, dolle verliefdheid, 2) onweerstaanbare wulpschheid,

3) manziekheid; -zauber, m.: tooverkracht der liefde; -zeichen, o.: teeken (blijk, bewijs) van liefde; -zunder, m.: middel om (iemand) in liefde te doen ontvlammen.

Liieb’ler, m. (-s; mrv. -): hofmaker aan de vrouwen, spel-drijver met de liefde; Lieb'lerin, vr. (mrv. -nen): co-quette.

lieb'licli, bv. n.: liefelijk; I -keit, vr.: liefelijkheid.

I<ieb'ling, m. (-s; mrv. -e) en vr,: lieveling.

tdeb'lings, in Sam. I -ausdruck, m.: lievelings-uitdrukking. geliefkoosde uitdrukking; -beschaftigung, vr.: geliefkoosde bezigheid, liefste bezigheid; -buch, o.: lievelings-boek; -dichter, m.: geliefkoosde dichter; -essen, o.: geliefkoosde kost, lievelings-gerecht, liefste schotel; -farbe, vr.: geliefkoosde (liefste) kleur; -gericht, o.: Zie -essen; -getrank,

o.: geliefkoosde (liefste) drank; -hund,

m.: 1) liefste hond, 2) schoothondje--idee, vr.: lievelings-idee; -kind, < telkind, liefste kind, lieveling, (pop.) hartlap ; -plan, m.: lievelings-plan; -platz,

m.: lievelings-plaats, geliefkoosde plaats; -platzchen, o.: lievelings-plaatsje, geliefkoosd plaatsje (plekje); -sohn, m.: liefste zoon; -spiel, o.: geliefkoosd spel; -simde, vr.: lievelings-zonde; -unterhaltung, vr.: geliefkoosd vermaak; -wissenschaft, vr.: geliefkoosde wetenschap.

liebst, bv. n. (o. tr.) : liefst; der, die, das -e: de, het liefste; am -en: het liefst,

Lied. o. (-es, -s; mrv. -er): lied (mrv. liederen); das hohe -: (bijb.) het Hooglied van Salomon; geistliche -er: 1) geestelijke liederen, 2) gewijde gezangen,

3) kerkgezangen; ein - auf Einen mach en:

een lied op iemand maken (hetzij ten goede of ten kwade); -er auf Ein machen: spotliederen op iem. maken : immer das alte - singen: (fig.) altijd het oude liedje zingen, altijd op hetzelfde aanbeeld kloppen; rein anderes - anstim-men: (fig.) een anderen toon aanslaan, uit een ander vaatje tappen; das ist das Ende vom -e: (fig.) dat is het einde van de zaak, (ook:) daarmede is de zaak uit. Zie ook Liedchen en Lieder; I -lohn,

m.: daggeld, dagloon; -löhner, m. (-s; mrv. -): daglooner.

jLied'chen, o. (-s; mrv. -): liedje; ich weiss ein - davon zu singen: (spr.) ik weet er alles van, ik weet er van mee te praten.

lied'eln, w. o. h.: neuriën ; (fig.) zingen.

ïrfied'er, o. mrv.: liederen, gezangen (Zie Lied); i -absatz m. (-abschnitt, m.): couplet; -buch, o.: liederenboek, (kkl.) gezangboek; -dichter, m.: 1) liederendichter, 2) liedjes-dichter, 3) (dk.) lierdichter; -komponist, m.: (muz.) liederencomponist; -kranz, m.: zanggenootschap; -reien, bv. n.: rijk aan liederen; -samm-lung, vr.: verzameling van liederen; -sanger, m.: balladen-zanger; -spiel, o.: (tnl.) zangspel, vaudeville, blijspel met zang; -sprache, vr.: 1) bij uitnemendheid voor liederen geschikte taal, 2) taal die slechts in liederen gebruikt wordt, liedjestaak 3) gezongene taal; -tafel, vr.: lieder-tafel, zanggenootschap; -tanz, m.: dans met zang; -vers, m.: vers van een lied.

lied’erlicli, bv. n.: liederlijk; I -keit, vr.: liederlijkheid.

lied’ern, w. b.: met leder bekleeden.

Lied es, in Sam. I -flug, m.: (fig.) hterlijke vlucht, dichterlijke hoogdravendheid.

Lieferant', m. (-en; mrv. -en): leverancier.

lief’erbar, bv. n.: leverbaar, te leveren.

lief’ern, w. b.: leveren; (fig. fam.) kapot maken, den nekslag geven aan; (ook:) doen stollen, doen verstijven; Waaren -: goederen leveren; Arbeit -: werk leveren; eine Schlacht -: een veldslag leveren; ein Treffen -; een gevecht leveren; einen Ball -: (kph.) een bal leveren, (spl.) een bal vlak voor den zak brengen (op het biljart); Teller - : (kph.) borden leveren, (fig. fam.) borden breken, borden vernielen; Einen -: (fig. fam.) iemand ten onder brengen, (ook:) iemand kapot maken; einen Kranken -: eenen zieke naar de andere wereld zenden ; das wird ihn vollends -: dat zal hem den genadeslag geven; er ist geliefert: (fig. fam.) het is voorgoed met hem gedaan.

Lieferer, m. (-s; mrv. -): leveraar, leverancier.

Lieferung, vr.: 1) levering, (het) leveren; 2) leverantie; 3) (van boekwer-keu:) aflevering; (van tijdschriften:) nommer.

Lieferun^s, in Sam. I -geld, o.: (mil.) gerequireerd geld; -geschaft, o.: koop (of: verkoop) op tijd; -heu, o.:(mil.) gerequireerd hooi; -kontrakt, m.: contract van levering; -korn, o.: (mil.) gerequireerd koorn; -preis, m.: (kph.) prijs waarvoor geleverd is, wordt of moet wor-

voor

(mil.)

w. o. von

den, prijs van levering, bedongen prijs ; -schein m.: bewijs van ontvangst, bewijs dat de levering heeft plaats gehad ; -stroh,

o.: (mil.) gerequireerd stroo ; -vertrag, m.: contract van levering;; -zahl, vr.: te leveren getal; -zeit, vr.: tijd van levering.

Liefland, o. (-s): (adk.) Lijfland; Lieflander, m. (-s; mrv. -): Lijflander; Lief'landerin, vr. (mrv. -nen): Lijfland-sche; lieflandisch, bv. n.: Lijflandsch.

Lieg, in Sam. I -amboss, m.: koper-slagers-aanbeeld.

Lieg'e, in Sam. I -geld, o.: (kpv.) liggeld, geld voor overlig-dagen; -haus, o.: quarantaine-gebouw, lazaret, ziekenhuis ; -stunde, vr.: (mnw.) schaft-uur; -tag, m.; (kpv.) ligdag; -zeit, vr.: tijd dien wijn stil moet liggen, (kpv.) ligtijd.

I liegen, w. o. onr. h. (lag; gele'gen): liggen (ook fig.); im Bette -: te bed liggen; in den Wochen - (im Kindbette -): in de kraam liggen, bevallen zijn; krank -: ziek liggen; hier liegt begra-ben (of kortweg: hier liegt....): hier ligt begraven; hier liegt der Hase im Pfeffer (of kortweg: hier liegt der Knoten): (fam.) dat is het ’m eigenlijk, daar zit ’m de knoop; es liegt auf dem Tische: het ligt op de tafel; auf den Knien -: op de knieën liggen, geknield liggen; der Wein hat genug gelegen: de wijn heeft lang genoeg stil gelegen; das Wort liegt mir auf der Zunge: (fig.) ik heb het woord op mijne lippen; vor Anker -: (zeew,) anker liggen; vor einer Festung -: voor eene vesting liggen; im Felde (zu Felde) -: (mil.) in het veld (te velde) liggen; im Quartiere -: (mil.) in kwartier liggen; Einem mit etwas in den Ohren -: iemand met iets aan zijne ooren malen; er liegt mir immer auf dem Halse: hij maakt het mij aanhoudend zeer lastig; sich(einander) in den Haaren -: 1) elkander bij het haar hebben, 2) elkander in het vaarwater zitten ; Handel und Wandel - darnieder: handel en bedrijf liggen stil (staan stil); woran liegt es doch: waaraan ligt het toch, hoe komt het toch; ioh weiss nicht woran es liegt: ik weet niet waaraan het ligt, ik weet niet hoe het komt; an wem liegt die Schuld: aan wien ligt de schuld; ■ bleiben: blijven liggen; unter der Arbeit (unter der Last) - bleiben: onder het werk (onder den last) bezwijken; - lassen: laten liggen (lasst das -: laat dat liggen, blijft er af, komt er niet aan); rechter oder linker Hand - lassen: aan de rechter-of aan de linkerhand laten liggen; vor Augen - (am hellen Tage -): (fig.) voor de hand liggen, in het oog springen, zonneklaar zijn; es liegt mir immer im Sinne: het is nooit uit mijne gedachten; das liegt mir im Magen: (fam.) dat zit mij dwars in mijne maag; es liegt mir in allen Gliedern: het zit mij in al mijne leden; es liegt mir auf der Brust: ik ben benauwd op de borst; den ganzen Tag über den Büchern -: den ganschen dag in de boeken bezig zitten; er liegt immer im Wirthshause [t]: hij zit altijd in de kroeg; im Gefangnisse -: in de gevangenis zitten; in Ketten und Banden -: in de boeien zitten, in kluisters liggen. I -, onr. s.: liggen, gelegen zijn; weit

einander -: ver van elkander af (ver uit elkander) liggen; ausser dem Wege (vom Wege ab) -: uit den weg (van den weg af) liggen; die Stadt liegt schön: ’de stad ligt schoon, de stad is schoon gelegen; das Haus liegt gegen Mittag: het huis ligt op het Zuiden (d. i. met den voorgevel naar het Zuiden) ; das Meer lag vor uns: de zee lag vóór ons. I -, onr. w. onpers. h.: liggen; es liegt an inm: het ligt aan hem; es liegt an Ihnen: het hangt van u af; es liegt mir daran: er is mij veel aan gelegen ; es liegt nichts daran: er is niets aan gelegen; daran liegt mir nichts; dat kan mij niet schelen, dat raakt mij niet; was liegt daran : wat is daaraan gelegen, wat maakt dat uit, wat hindert dat: daran liegt Alles: dat is de hoofdzaak, daarvan hangt alles af.

ILieg’en, z. n. o. (-s): (het) liggen; ich bin des -s milde: ik ben het liggen moede;

I -heiten, vr. mrv. (-schaften, vr. mrv.): landerijën, vaste goederen.

liegend, bv. n.: liggend; -e Gründe: landerijën, vaste goederen.

Lieg’er, m. (-s; mrv. -): ligger; (tech.) onderste helft van de schaar; (mar.) wachtschip; (zeew.) buikstuk (van een schip); (kph.) commissionair, commissie-handelaar.

lieh, lieh’e: Zie leihen.

Liehn, vr.: Zie Lehne.

Lien, vr.: lijn; (inz.) jaaglijn,schui-tenjagers-treklijn; in der - laufen: in de jaaglijn loopen; I -bahn, vr.: lijnbaan; -baum, m.: (pik.) ahorn; -garn, o.: garen waarvan touw geslagen wordt; -gut, o.: touwwerk; das - laufen, o.: het in de jaaglijn loopen; -laufer, m.: man die in de jaaglijn loopt; -schiesser, m,: opschieter van de harpoenlijnen; -winde, vr.: haspel om de lijnen op te winden.

Lier, o. (-es, -s; mrv. -e): (in zoutzie-derijën:) haardmuur.

Ilies: Zie lesen.

ILies, in Sam. I -pfund, o.: (kph.) lijspond.

Liesch, o. (-es): (pik.) lisch, rietgras; I -gras, o-: rietgras, lisch.

Lieschen, o. (-s): Liesje, Betje, Betsy (verkortingen van Elisabeth); I faul -: (pik.) roode pimpernel, bioedkruid.

. Lies'e, vr.: 1) blaasbalg-pijp; 2) Zie Lieschen.

liess: 1) Zie lassen; 2) Zie lesen.

lies’se: Zie lassen.

Liest’lien, vr.: (zeew,) seizing, ra-band.

Lieu’tenant, m. (-s; mrv. -s): (mil.) luitenant; Ober -: eerste luitenant; Unter -: tweede luitenant; Lord -: (stk.) Lord Luitenant (im Engeland; zooveel als Onderkoning); I Lieu’tenantsstelle, vr.: luitenants-plaats.

Lifland, o.: Zie Liefland.

Ligament’, o. (-es; mrv. -e): (ontl.) band; Ligatur’, vr.: (muz.) verbinding; ligi’ren |_iel, w. b.: verbinden, (srm.) uit de hand slaan; Ih'gue, yr.: (hist.) Ligue, Bond, Eedverbond; Liguist’, m. (-en; mrv. -en): lid der Liga, eedgenoot.

Likor’, m. (-es, -s; mrv. -e): likeur I -glas, o.: likeurglaasje.

32

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

m.:

vr.:

m.:

Iiik’tor, m. (-s; mrv. Likto'ren): (hist.) lictor, bijldrager.

Iii'la (Xi'lak), m. (-s): (pik.) sering; (schl.) paarse kleur, paars; I -far-be, vr.: paarse kleur; -farben,’ bv. n.:

V)o o r»o

Iji’iie, vr.: (pik.) lelie; (wpk.) witte lelie; wilde - : wilde lelie; die drei -n: (hist.) de drie leliën (het wapen derFran-sche koningen).

Lii'lien, in Sam. I -affodill, m.: gele lelie; -antlitz, o.: (dk.) lelieblank gelaat; -arm, m.: (dk.) lelieblanke arm; -artig, bv.

n. : lelieachtig; -baum, m.: tulpboom met lelieachtige bloemen; -blass, bv. n.: lelieachtig bleek; -brust, vr. (-busen, m.):(dk.) lelieblanke boezem; -förmig, bv. n.: lelie-yormig, lelieachtig; -geruch,m.: lelie-geur;

¹ -glöckchen, o.: (pik.) lelie-klokje; -gras,

o. : (pik.) bies; -grim, o. en bv. n.: irisgroen; -hals, m.: (dk.) lelieblanke hals; -hand, vr.: (dk.) lelieblanke hand; -haut, vr.: (dk.) lelieblank vel; -hyazinthe, vr.: lelie-nyacint; -kranz, m.: krans van leliën; -kreuz, o.: (wpk.) leliëndragend kruis, lelie-kruis; -nacken, m.: (dk.) lelieblanke schouders (mrv.); -narzisse, vr.: (pik.) lelie-narcis; -öl, o.: lelie-olie, olie van witte leliën; -stein, m.: (min.) lelie-steen; -stengel, m.: -lelie-stengel; -stirn, vr.: (dk.) lelieblank voorhoofd; -vogel, m.: (ins.) vlinder, witte kapel; -weiss, bv. n.: 1) zoo wit als eene lelie, 2) lelieblank (z. n. o.: het leliewit); -zwiebel. m.: lelie-bol.

Iii’liputer, m. (-s; mrv. -): Lilli-puttter.

Iiil la, m.: Zie Iiila.

kiin, in Sam. I -baum, m. (mrv. -baume): (pik.) sorbeboom.

limiti’ren [ie], w. b.: 1) beperken,

2) als uiterste grens voorschrijven; Li’-mitum, o. (-s; mrv. -ta): (kph.) uiterste

P Limona de, vr.: limonade.

Limona den, in Sam. I -macher, m.: limonade-maker; -schenk, m.: limonade-verkooper.

kimono (Xinio'nie), vr.: limoen, citroen.

Limo nen, in Sam. I -baum, m.: limoenboom, citroenboom; -saft, limoensap, citroensap; -schale, limoen-schil, citroen-schil.

Iiimpf, m. (-es; mrv. -e): 1) boomtop, kruin; 2) nieuwe tak van eenen boom,, uitlooper, loot.

kin, in Sam. I -baum, m.: (pik.) sorbeboom.

Li'na, vr.: (-s): Lina, Carolina. lind, bv. n.: zacht, lenig; (van linnen:) klam, vochtig; I -bart, m.: (pik.)olmboom, olm; - drache, m.: (ins.) lintworm; -hart, bv. n.: niet al te hard; -leder, o.: kamoes-leder, gemzenleder; -wurm, m.: (ins.) lintworm.

Iiind'e, vr.: lindeboom, linde.

Ilin'den, bv. n.: lindenhouten, Ikin'den, vr. mrv.: lindeboomen, linden; I -allee, vr.: lindenlaan; -bast,

m.: lindebast; -baum, m.: lindeboom; -blüthe [tl, vr.: lindebloesem (-blüthen-honig, m.: lindebloesem-honig; -blüthen-wasser, o.: lindebloesem-water); -gang,

m.: lindenlaan; -holz, o.: lindenhout; -honig, m.: lindebloesem-honig; -kohle,

vr.: houtskool (van lindenhout); -laube» vr.: linden-priëel, priëel van lindeboomen 5 -laus, vr.: lindeboom-luis; -mistel, vr.: linde-mistel, marentak aan den lindeboom; -öl, o.: olie uit lindenhout; -platz, lindenplein; -stadt, vr.: stad der linden (bijnaam van Leipzig); -strasse, vr.: straat met lindeboomen aan weerszijden; -wald, m.: lindenbosch, bosch van lindeboomen.

kin’derer, m. (-s; mrv. -): leniger, verzachter.

lindern, w. b.: lenigen, verzachten, temperen; sich -, w. w.: minder worden.

kin’derimffs, in Sam. I -balsam, m.: verzachtende balsem; -mittel, o.: pijnstillend middel; -salbe, vr.: verzachtende zalf.

kin'digkeit, vr.: lenigheid, zachtheid.

kindrerin, vr.: lenigster, verzacht-ster.

kineal', o. (-es, -s; mrv. -e): lineaal;

I -abstammung, vr.: afstamming in de rechte lijn; -erbfolge, vr.: erf-opvolging in de rechte lijn.

kineament', o. (-es; mrv. -e): lijn; (fig.) gelaats-trek.

kingenkraut, o.: (pik,) basterd-knoopgras.

kinguist’, m. (-en; mrv. -en): lin-guist, taalgeleerde, taalkenner; Lin-guist'ik, vr.:    1) taalkennis, 2) taal

studie.

ki'nie, vr.: lijn (i. a. b.); (mtk.) streep; (mil. en zeew.) linie; (adk.) Evennachtslijn, Linie; (fig,) regel, (ook:) grenslijn, grens; -n ziehen: lijnen trekken; gerade -: rechte lijn; aufsteigende -: opgaande lijn; absteigende -: neergaande lijn; in seiner -: in zijne geslachts-lijn, in zijne afstamming; zwei Zoll und eine -: twee duim en eene streep; die - passiren [ie]: (zeew.) de Linie passeeren; die -des Anstandes überschreiten: de grenzen der wellevendheid te buiten gaan, tegen de regelen der wellevendheid zondigen.

kinien, in Sam. I -blatt, o.: blad (vel) papier met lijnen, geliniëerd blad (vel) papier, (pik.) langwerpig smal blad; -feder, vr.: liniëer-pen, trekpen; -förmig, bv. n.: (pik.) lijnvormig, langwerpig-smal; -holz, o.: liniaal; -papier, papier met lijnen, geliniëerd papier; -regiment, o.: (mil.) regiment der linietroepen; -schiff, o.: (mar.) linie-schip; -system, o.: (muz.) toonladder ; -truppen, vr. mrv.: (mil.) linietroepen ; -zieher, m.: 1) liniëerder, 2) liniëer-pen, trekpen, (muz.) notenbalk-trekker, rastraal; -zug, m.: trek met de pen (om eene rechte streep te trekken).

Ijinir’ [nier], in Sam. I -feder, vr.: liniëer-pen, trekpen.

lini’ren [ie], w. b.: liniëeren.

link, bv. n.: linksch, linker-; bw.: links; (fig.) Zie linkisck; - sein: linksch zijn; die -e Hand (die -e): de linkerhand (sich eine Person zur -en Hand [oder: an die -e Hand] antrauen lassen: een morganatisch huwelijk sluiten, met de linkerhand trouwen); die -e Seite: de linkerzijde, (van gewevene stof:) de keerzijde, de verkeerde kant, (op schepen:) bakboord;

lisch, lischest, lischt: Zie het w. b.: löschen.

Liset te, vr. (-ns): Lisette, Liesje, Elsje, lispeln, w. o. h. en w. b.: 1) lispelen; 2) lispen; Lisp'ler, m. (-s; mrv. -): 1) lis-pelaar, 2) lisper.

lis'saboner, bv. n.: Lissabonsch; van (uit)^ Lissabon.

List, vr.: list; - über -: (spr.) wie de kunst verstaat, beschame zijn meester niet; - geht über Gewalt: (spr.) wie niet sterk is moet slim wezen,

Liste, vr.: lijst; in die - eintragen:op de lijst plaatsen.

lis’tijr, bv. n.: listig; -er Weise: op listige wijze, door list; | -keit, vr.: listigheid.

Litanei’, vr.: (kkl.) litanie; (fig,) klaaglied, klaagzang, jeremiade Liter, o. (-s; mrv.

Nederlandsche kan. literarisch, enz.: Zie litt.... Lithograph', m, (-en; mrv. -en): lithograaf; Lithographie', vr.: lithographie; lithographi’ren [phie], w. o. h. en w. b.: lithographeeren; lithogra'phisch, bv. n.: lithographisch.

Li’tre, o.: Zie liiter. litt, lit te: Zie leiden, littera’risch, bv. n.: letterkundig; Litterat’, m. (-en; mrv.-en): letterkundige; Littera’tor, m. (-s; mrv. -rato'ren): letterkundige; Litteratur', vr.: letterkunde (-geschichte, vr.: geschiedenis der letterkunde; -zeitung, vr.: letterkundig tijdschrift, recenseerend tijdschrift), Littora'le, vr.: littoraal, kustland,

\ -heit, vr.: linkschheid, onhandigheid, stoffelachtigheid.

Lin'ke, vr.: 1) linkerhand, 2) linkerzijde; sich an der x-n trauen lassen: Zie reg. 4 van link; zur -n: aan (naar) de linkerzijde.

lin'kisch, bv. n.: linkseh, onhandig, stoffelachtig.

links, bw.: links (ook fig,); - sein: linksch zijn, zich van de linkerhand bedienen; Sie sind (fig,) gij vergist u, gij hebt abuis; er ist nicht -: (fig.) hij is niet gek, hij is zoo dom niet als hij schijnt; etwas - anfangen: (fig.) iets verkeerd aanpakken; I -her (-hin), bw,: langs de linkerzijde; -macher, m.: knoeier, (pop.) ophakker, (rcht.) rechtsverdraaier; -tasche, vr.: (fam.) stoffel, ezelskop; -um, bw.: linksom (-um kehrt euch: linksom keert!).

linnen, bv. n.: Zie leinen.

Linon', m. (-s): linnengaas.

Lin'se, vr.: 1) lens, lensglas ; 2) (pik.) lins, linze; (fig.) erwtvormig moedervlekje;

3) luns, as-spie.

Lin’sen. in Sam. I -baum, m.: klap-besseboom; -bein, o.: (ontl.) gewrichts-been; -biïschel, m.: linzen-stroo, (fig.) iemand wiens gedachten verstrooid zijn; -drüse, vr.: linsvormige klier; -förmig, bv. n.: lensvormig; -gericht, o.: gerecht (schotel) van linzenmeel; -gerste, vr. (-getreide, o.): linzen en gerst onder elkander tot beestenvoeder; -glas, o.: lensglas, lens; -gras, o.: (pik.) pijlkruid ; -kraut, o.: (pik.) sterrenkruid; -kümmel,

m.: (pik.) komijn; -maal, o.: erwtvormig moedervlekje; -mehl, o.: linzenmeel; -suppe, vr.: linzensoep; -zahler, m.: (iron.) krententeller, (pop.) krentenk.kker, (ook:) zemelknooper.

Linz, o.: (adk.) Lintz.

liparisch, bv. n.: (adk.) die-en Insein: de Liparische eilanden.

* Lipp, in Sam. I -fisch, m.: lipvisch; -klampe, kruisklamp; -schale, vr.: lipvor-mige schelp.

Lippchen, o, (-s; mrv. -): lipje.

Lip'pe, vr.: (ontl,) lip.

Lip‘pen, in Sam. i -andacht, vr.: (het) werktuiglijke bidden, (de) godsver-eering louter met de lippen; -band, o. (-bandchen, o.): hoekje van den mond, vereenigingspunt van de lippen; -blume, vr.: 1) lipbloemige plant, 2) lipbloem; -buchstabe, m.: (tik.) lip-letter; -drüse, vr.: lipklier; -fisch, m.: lipvisch; -förmig, bv. n.: lipvormig; -gebet, o.: gebed louter met de lippen, werktuiglijk gebed; -laut,

m.: lipklank; -lauter, m.: (tik.) lip-letter; -pomade, vr. (-salbe, vr.): lippen-pomade, lippenzalf; -schlagader, vr.: (ontl.) lippen-slagader; -weisheit, vr.; lippen-wijsheid, lip'pig-, bv. n.: 1) gelipt, met lippen; 2) lipvormig; dünn -, bv. n.: met dunne lippen.

Lipps, m. (-en; mrv. -e): 1) dik-lip (iemand met dikke lippen), (pop.) zult-lip; 2) Flip (verkort voor Filips).

Liqnenr', m.: Zie Likör. liquid', bv n.: vloeibaar; (adm.) vlottend; (kph,) uitstaande (-e Schulden: uitschulden); Liquidation’, vr.: liquidatie; liquidi’ren [ie], w. b,: liquideeren.

Li'satoetli [tl, vr.: Elizabeth; Lis'beth [tl, vr.: Lijsbet.

-): liter (vochtmaat),

oeverland.

Liturgie', vr.: (kkl.) liturgie; liturgisch, bv. n.: kerkgebruikelijk; Liturgist’, (-en; mrv.-en): schrijver van eene liturgie.

Iiitz’chen. o. (-s; mrv. -); lusje, koordje.

Idt'ze, vr.; lus, koord, (ook:) passement; (wev.) schering.

Idt'zen, in Sam. I -bruder, m.: beëe-digd zakkendrager; -muster, o.: passe-mentwerkers-kam; -schaft, vr.: (wev.) scheringdrager; -zwirn, m.: (wev.) scherm ggar en.

Irfiva’dien, o. (-s): (adk.) Livadië,

Iiiv’land, o.: Zie Liefland.

Livor'ner, m. (-s; mrv. -): Livornee; (mrv. Livorneezen), inwoner van Livornos Livor'nerin, vr. (mrv. -nen): Livorneesche; Livorne’ser, m. (-s; mrv. -): Zie Idvor-ner; Livorne'serin, vr. (mrv. -nen): Livorneesche; livorne'sisch (livor’nisch), bv. n.: Livorneesch, van (uit) Livorno.

Livree’, vr.: livrei, gewaad der dienstbaarheid; - tragen: livrei dragen; I -be-diente, m.: livrei-knecht; -borte (-tresse). vr.: livrei-galon.

Lol), o. (-es): lof; (fig.) faam, naam, (fam.) reuk; ein feines - haben: goed ter naam en faam staan, (fam.) in een goeden reuk staan; Einem ein schlechtes - geben: niet veel goeds van iemand getuigen, iem. als geen beste afschilderen; Einem -ertheilen [t]: iemand lof toezwaaien; ich muss ihm zum -e nachsagen: ik moet hem ter eere nageven; eigenes - stinkt: (spr.) eigen lof stinkt; Gott - (Gott sei -): God zij geloofd, Gode zij dank, Goddank I -begierde, vr.: zucht om geprezen te worden, ijdelheid; -begierig, bv. n.: ver-

LOBGEDICHT.

500

LOCKTAUBE.

langend om geprezen te worden, ijdel, (fam.) graag geprezen; -gedicht, o.: lofdicht; -gesang, m.: lofzang; -gier, vr.: Zie -begierde; -gierig, bv. n.: Zie -be-gierig; -hudelei’, vr.: pluimstrijkerij, ophemelarij, (fam.) strooppot-looperij ; -hudeln, w. b.: pluimstrijken, ophemelen; -hudier, m. (-s; mrv. -): pluimstrijker, op-hemelaar, (fam.) strooppotlooper; -lied, o.: loflied; -opfer, o.: dank-offer; -posaune, vr.: loftrompet; -preisen, w. b. onr.: verheerlijken; -preiser, m.: verheerlijker; -preiserin, vr.: verheerlijkster; -preisung, vr.: verheerlijking (-preisungsformel, vr.: kkl.: slotvers van eenen lofzang); -psalm, m.: lofpsalm; -rede, vr.: lof-rede (Einem eine -rede halten: eene lof-rede op iem. houden); -redner, m.: lof-redenaar; -red-nerin, vr.: lof-redenaarster; -rednerisch, bv. n.: 1) lofredenaarsachtig, 2) loftuitend; -sagen, w. o. h. [3]: lofspreken van; -san-ger, m.: lofdichter; -schrift, vr.: lofschrift; -singen, w. o. onr. [3]: lofzingen [3]; -spre-cher, m.: prijzer, roemer; -spruch, lofspraak, lof; -stimme, vr.: stem van lof; -sucht, vr.; Zie -gier; -süchtig, bv. n.: Zie -gierig; -trompete, vr.: “loftrompet (in die -trompete stossen: de loftrompet steken, de loftrompet blazen); -würdig, bv. n.: lofwaardig, prijzenswaardig; -wür-digkeit, vr.: lofwaardigheid, prijzenswaar-digheid.

lo be, in Sam. I -bar, bv. n.: prijselijk, prijzenswaardig; -geld, o.: geld dat men geeft om geprezen te worden; -sam, bv. u. : loffelijk, lofwaardig.

loben, w. b.: loven, prijzen, roemen, verheerlijken; ich lobe Gott: ik loof God; das Werk lobt den Meister: (spr.) het werk looft zijnen meester; ich lobe mir den Frieden: (fam.) ik ben voor vrede, mijne leus is „vrede best”; da lob’ ich mir diesen Mann: (fam.) dat is een man naar mijn hart, dat is een man zooals ik ze graag zie; da lob’ ich mir ein gutes,warmes Bett: (fam.) ik zeg: een goed, warm bed is de baas!

lo beits, in Sam. I -werth [t] (-würdig), bv. n.: lofwaardig, prijzenswaardig; -wür-digkeit, vr.: lofwaardigheid, prijzenswaar-digheid.

Ijo’ber, m. (-s* mrv. -): lover, prijzer, verheerlijker.

Lio’bes, in Sam. I -erhebung, vr.: groote lofspraak, groote lof; verheerlijking, löb’lich, bv. n.: loffelijk, lofwaardig; (als titel:) achtbaar; I -keit, vr.: loffelijk-heid, lofwaardigheid, (als titel:) achtbaarheid.

Iliocli, o. (-es, -s; mrv- Löch’er): gat (ook fig. fam.); (fig.) opening (en eene menigte namen, die eene opening aanduiden) ; (adk.) meer, poel, plas; (jag.) hol, onderaardsch verblijf; (ontl.) porie, huid-porie; (fig. fam.) keerweer, slop, zak, straatje zonder uitgang; (aan eene biljarttafel:) zak (b. v. Eckloch; hoekzak); der Wind weht aus einem kalten -: (fig.) de wind waait uit eenen koudenhoek; Einen - stecken; (fam.) iemand in de kast stoppen, iemand in de gevangenis zetten; Einen vors - schieben: (fam.) iemand het spit laten afbijten, iemand de kastanjes ' het vuur laten halen; zu -e sein: (b.v. vossen:) in hun hol zitten; in ein - treiben:

m.:

(jag.) in een schuilhoek drijven; aus -e treiben: (jag.) uit hun hol drijven; dem letzten -e pfeifen: (spr.) zijne laatste kaart uitspelen, ten einde raad zijn; ein - bekomen: (fam.) mislukken, (pop.) op nul uitdraaien; einer Sache ein - machen: een einde aan iets maken; das - zuma-chen: (fam.) het gat stoppen ; suchen wo der Zimmermann das - gelassen hat: (spr.) het vierkante gat zoeken, maken dat men de deur uitkomt, zich uit de voeten maken; sich ein - in den Kopf fallen: een gat in zijn hoofd vallen; wie ein - saufen: (spr.) een nathals zijn, een vat zonder bodem zijn ; die Löcher im Brode oder im Kase: de gaten in brood of in kaas (door te sterke rijzing).

IIjOcïi, in Sam, I -baum, m.: grensboom, de grens aanwijzende boom; -beutel, m.: (tech.) schietbeitel; -bohrer, m.: gatenboor ; -eiche, vr.: (de gewone) eikeboom, eik; -eisen, o.: 1) ijzer om gaten te maken* 2) (bij schoenmakers:) holpijpje; -feile, vr.: (tech.) rondvijl; -gans, vr.: (vog.) wilde gans; -gucker, m.: (jag.) speurhond; -holz, o.: (schoenmakers-)klophout; -kehrer, m.: ovendweil; -meissel, m. (tech.) schietbeitel; -ortstein, m.: (mnw.) grenssteen; -ring, m.: (smids-)ring om er datgene op te leggen waarin men gaten wil slaan; -sage, vr.: handzaag; -scheibe, vr.: plaat; -stein,

m. : (mnw.) grenssteen; -stempel, m.: gatenbeitel; -taube, vr.: (vog.) wilde houtduif, ringelduif,

Liocli e, vr.: (dik.) Zie L-oclibaum.

Lrföcli'el, o.: (-s; mrv.-): gaatje; Löch-elchen, o.: (-s; mrv. -): gaatje, (pik.) cipel-gras; löch'eln, w. b.: van gaten voorzien, gaten maken in, een gat maken in; loch'en, w. b.: 1) Zie löcheln; 2) merken, (hoornen) van een merkteeken voorzien.

LiOch’er, m. (-s; mrv. -): gatenmaker; (van boomen:) merker.

Iiöch’er, in Sam. I -baum, m.: (tech.). lompen-stamper, stampblok voor de lompen; -gras, o.: poreus rietgras; -los, bv.

n. : zonder gaatjes; -moos, o.: poreus mos;, -pilz (-schwamm), m.: (pik.) morielje, morille; -spiel, o.: (spl.) troumadame (een spel met dertien ivoren balletjes).

liöcli’ er ©hen, o. (-s; mrv. -): gaatje.

Ijöch’erer, m, (-s; mrv. -): gaatjes-maker.

löcheri poreus; I poreusheid.

löcli'ern, w. b*: 1) gaatjes maken in; 2) een gat boren in; w. o, h.: snuffelen.

dem

aus

ig, bv. n.: vol gaatjes; (fig.) ■keit, vr.: menigte gaatjes, (fig.)

ins

uit

lochicht (loch'ig), by. n.: Zie löcherig.

loci’ren [ie], w. b.: (rcht.) rangschikken (b. v. schuldeischers in een faillieten boedel).

ILock, o. (-es): (zeew.) Zie IiOg.

ILiOck, in Sam. I -aas, o.: lok--bild, o.: aanlokkend beeld, (fig.) verleidelijke gestalte; -eisen, o.: krul-ijzer, friseer-ijzer; -ente, vr.: lok-eend ; -fiöte, vr.: lokfluitje; -gat, o.: (zeew.) loggat; -gesang, m.: lok-gezang, (dk.) sirenenzang; -herd, m.: lokplaats; -mittel, o., lokmiddel, (fig.) lok-aas; -pfeife, vr. .* lokfluitje; -speise, vr. (fig.) lok-aas--stimme, vr.: lokstem; -taube, vr.: lo^2

aas;

aus

iem.

I -bau, m.: kapsel, (fam.) krulpruik; -haar, o.: krullend haar, krulhaar; -haupt, o. (-kopf, m.): krulkop, (fam.) krullebol; -papier, o.: papiljotten-papier; -reich, bv. n.: vol krullen; -wulst, m.: (dk.) rijkdom (overvloed) van krullend haar.

Sam.

vr.:

vr.:

in.:

TOk»

duif; -vogel, m.: lokvogel; -wolle, vr.: scheerwol; -wort, o.: lokwoord, verleidelijk woord.

Liöck’chen, o. (-s; mrv. -): lokje, (inz.) haarlokje; (fig.) krulletje.

Ijock’e, vr.: 1) lok, haarlok: (hg.) krul; sich -n brennen lassen: zich laten friseeren, zijn (heur) haar op de krul laten zetten; englische -n: hangende krullen; 2) lokfluitje; (ook:) lok-aas, lokmiddel; (ook:) lokstem.

löck'eln, w. o. h.: krullen.

Ilock’en, w. b.: krullen, friseeren, op de krul zetten; sich krullen.

ilock’en, w. b.: 1) lokken, aanlokken; 2) verlokken, verleiden; Einem das Geld der Tasche -: (fig.) het geld uit zak kloppen; ein Geheimniss [nis] aus Einem -: (fig.) een geheim uit iemand weten te krijgen.

Ikock en, in

lock end, bv. n.: aanlokkelijk.

Ikocker, m. (-s; mrv. -): lokker; (fig. fam.) lokvogel.

Hoeker, bv. n.: los (niet vast: onvast; on-stevig; ondegelijk; luchtig; wuft, lichtzinnig; doordraaiend, ongebonden); (pik.) poreus; ein -er Stengel; een poreuse stengel; ein -es Seil: een onstevig touw; ein -er Zahn: een losse (losstaande) tand; ein -er Boden: een losse (lichte, onvaste) grond; -es Brod: luchtig brood; ein -er Yogel (ein -er Zeisig): (fam.) een losbol, een doordraaier; (als bw.:) - leben, een los leven leiden; da geht es - her: (fam.) het gaat daar schuins toe.

IliOCk'er, in Sam. I -brod, o : luchtig brood, (inz.) Fransch brood; -heit, losheid (ook fig.)

koek'©ding-, m. (-es, -s; mrv. -e): losbol.

lock’ern, w. o. h. en s.: loslaten; los gaan staan; (fig.) los van zeden worden of zijn, een los leven leiden; I w. b.: los-woelen ; omwoelen.

lock'ieht, bv. n.: kruivormig; lock'ig, bv. n.: krullig, krullend, gekruld.

IiOCk'ung, vr.: 1) friseering, op de krul zetting; 2) frisuur, kapsel, krullen-( tooi. I -, vr.:    1) lokking, aanlokking;'

(fig.) verleiding; 2) lok-stem, lokmiddel, aanloksel, lok-aas.

I<o de, vr.: 1) lap, vod, lor; 2) grof vloerkleed; 3) ongevold laken (ein-Tuch: een stuk ongevold laken); 4) (pik.) uitspruitsel, loot, jong twijgje; 5) (fig.) haartje.

IliO'den, m. (-s; mrv. -):ZieIjode;

I -weber, m.: wever van grof vloerkleeden-goed.

Ho'den, w. o. h. en s.: (pik.) botten, uitloopen, uitspruiten.

IiO'der, m. (-s; mrv. -): gloed, vuurgloed; (fig.) helle vlam; I -asche, gloeiende (heete, smeulende) asch.

lo'dern, w. o. h.: gloeien, smeulen, branden; (fig.) vlammen, opvlammen;

das Feuer lodert unter der Asche : het vuur smeult onder de asch.

Loew’en, o.: (adk.) Zie Löwen.

Ij of, o. (-es; mrv. -e): (kph.) 1) in Riga:) centenaar; 2) (in Lijfland:) tus-schen het vijftigste en zeventigste gedeelte van eene scheeps-lading graan.

IiOiF, enz.: Zie laif, enz.

Ijöf’fel, m. (-s: mrv. -): lepel; (fig,) schepper, scheplepel; (art.) laadlepel; (jag., van hazen, enz.:) lepel, oor; mit dem grossen - essen: (spr.) op eenen grooten voet leven; Einen über den -barbieren: (spr.) iemand bij het lijf nemen (beetnemen, in den eed nemen, bij den neus nemen, bedriegen); stecke deinen - nicht in andrer Leute Töpfe: (spr.) bemoei u niet met dingen die u niet aangaan; I -baum, m.; (pik.) Amerikaan-sche laurier; -blech, o.: 1) lepelrekje, 2) tin (of ander metaal) om lepels van te maken; -blume, vr.: (pik.) suikernetel, witte doove-netel; -bohrer, m.: (tech.) lepelboor; -ente, vr.: (vog.) lepel-eend; -fohre, vr.: (pik.) wilde bergden; -förmig, bv. n.: lepelvormig; -gabel, vr.: lepelvormige vork; -gans, vr,: (vog.) lepelgans; -haft, bv. n.: (fam.) galant, wellevend, voorkomend, gedienstig; -haken, m.: (hik.) spatel; -holz, c.: (pik,) papenhout; -korb,

m.: lepelmandje; -kost, vr.: lepelkost; -kraut, o. (-kresse, vr.): (pik.) lepelkruid, lepelblad; -reiher, m.: (vog.) lepelaar, lepelgans; -same, m.: (pha.) schelkruid; -schale, vr.: komvormig gedeelte van een lepel; -schnabel, m.: (vog.) Zie -cellier; -schnecke, vr.: zee-slak; -schwamm, m.: (pik.) lepelvormige paddenstoel; -speise, vr.: lepelkost; -stiel, m.: lei)el-steel; -stint, m.: (visch:) bliek, blei; -voll, lepelvol (zwei -voll: twee lepels

f'felclien, o. (-s; mrv. -): lepeltje. Ijöffelei', vr.: (fam.) gelepel, werk met den lepel; (fig. fam.) galanterie, wellevendheid, voorkomendheid, gedienstigheid; löffeln, w. o. h.: 1) met den lepel werken, (pop.) smikkelen, 2) den galante (wellevende, voorkomende, gedienstige) spelen; w. b.: naar binnen lepelen, met den lepel naar binnen spelen, (pop.) opsmikkelen; Löfflein, o. (-s; mrv. -): lepeltje (- kraut, o.: pik.: zonnedauw); Löff'ler, m. (-s: mrv. -): (vog.) lepelaar, lepelgans, (fig. fam.) galant-gedienstige, verliefde gek; Löffling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tech.) lepelboor.

Ilog, lö’ge: Zie lügen.

Ilog;, bv. n.: log; - sein: log zijn (zeew.) slecht zeilen, een slecht zeiler zijn.

|IiOg:, o. (-es; mrv. -e): (zeew.) log; das - auswerfen: de log uitwerpen; | -brett, o.: logplankje; -buch, o.: logboek; -gat, o.: (zeew.) loggat; -glas, o.: logglas (zandglas, in gebruik bij het loggen); -holz, o.: logplankje; -leine, vr. (-linie, vr.): log-lijn; -rolle, vr.: logrol; -tafel, vr.: logplankje.

IiOgarith’me, vr.:    logarithmus

(Logarith'mentafel, vr.: tafel van loga-rithmen); logarith’misch, bv. n.: loga-rithmisch; Logarith'mus, m. (-; mrv, -rith’men): logarithmus.

lö'ge, Zie liigen.

man, man

dui-

Lio'ge, vr, (spreek uit: loozj): loge (1. in schouwburgen afgeschoten vertrekje met eenige zitplaatsen; 2. vergaderzaal der vrijmetselaars; 3. afdeeling der vrij-metselaars-orde).

loggen, w. o. h.: (zeew.) loggen; Log ger, m. (-s; mrv. -): (zeew,) logger-sehip, logger.

liO'gik, vr.: logica; Lo'giker. m. (-s; mrv. -): 1) leeraar der logica, 2) beoefenaar van de logica, 3) logisch die logisch redeneert.

logi'ren [gie], w. o. h. (spreek uit: lozjier’en); logeeren; Logis’, o. (-; mrv.

-) (spreek uit: lozji’) logies, logement.

lo gisch, bv. n.: logisch, redeneer-kundig.

Liogogrypli', m. (-en; mrv. -en) : logogrief, woord-raadsel, letterraadsel.

Iloh, bv. n. en bw.: laai, hel, vlammend. I Loh, vr.: Zie IiOlie. I Loh, o. (-es; mrv. -e): 1) jong hout, (fig.) jong groen, jong loof; 2) veengrond, veen.

il^oh, in Sam. I -bad, o.: Zie -haus; -ballen, m.: runkoek, runturf; -beet, o.: (tnb.) broeibed van run, runbed; -beize, vr.: run-sop, run-water, run-saus, (fig.) looikuip; -boden, m.:    1) veengrond,

2) schuur (loods) voor eikenschors: -brühe, vr.: Zie -beize; -eiche, vr.: eikeboom, (de gewone) eik; -eisen, o.: schors-mes; -erde, vr.: met run bemeste aarde, run-aarde; -farbe, vr.: runkleur, (fig.) taankleur; -farben, bv. n. (-farbig, bv. n.): runkleurig, (fig.) taankleurig, tanig; -feuer, o.: vlammend vuur, vuurvlam, felle vlam; -fink, m.: ivog.) bloed-vink; -gabel, vr.: griep (tuinvork, hooivork, tweetandige vork); -gar, bv. n.: looigaar; -gerber, m,: looier, leerlooier; -gerberei', vr.: looierij, leerlooierij; -grube, vr.: looikuip; -haus, o.: schors-pakhuis, eekschuur, runschuur; -kase, vr.: Zie -ballen; -kübel, m.: (tnb.) met run-aarde gevulde tobbe of bak of kuip; -kuchen, m.: Zie -ballen; -kumm (-kump), m.: stamp-trog voor de eikenschors; -mühle, vr.: runmolen; -rinde, vr.: eikenschors; -roth [tj, bv. n.: Zie -farbig; -schlitzer, m.: Zie -eisen; -vogel, m.: Zie -link.

liOh’e, vr.: 1) run, looiers-run; Haute in die - legen: huiden looien; 2) vlam, vuurvlam, (fig.) vuur, hitte; in voller -sein: in volle vlam staan; die - ist an das Essen geschlagen: het eten is aangebrand; die - ist auf die Gerste gefal-len: de gerst is verbrand (verschroeid, verzengd) door de zon.

loken, w. o. h.: vlammen; w. b.:

1) door de vlam halen, 2) looien; (fig.) kleuren, (ook:) tanen.

IrfOh'er, m. (-s ; mrv. -): looier, leerlooier.

IrfOh'me, vr.: (vog.) gespikkelde ker (eene eend in de poolstreek).

liOlm, o. (-es, -s; mrv. Löh’ne): loon; (fig.) loon; (ook:) belooning, vergelding ; (mil.) soldij; (Jndank ist der Welt -: (spr.) ondank is 's-werelds loon; jeder Arbeiter ist seines -es werth [tj: (spr.) de werkman is zijn loon waard; I -arbeit, vr.: betaald werk, werk voor loon; -arbeiter, m.: in dagloon werkende

man, (fig.) huurling; -arbeiterin, vr.: dagloonster, in dagloon werkende vrouw; -bar, bv. n.: 1) betaalbaar, voor geld,

2) te beloonen, te vergelden; -bauer,

m.: boeren-daggelder; -bediente, m.: bij. den dag of bij het uur gehuurde man, (fig.) noodhulp; -begierig, bv. n.: op belooning azend, (fig.) veil; -diener, m.: Zie -bediente; -handwerk, o.: ambacht waarbij niet anders gewerkt wordt dan op bestelling; -herr, m.: loongever; -junge, m.: jongen die een weekloon verdient; -kutsche, vr.: huurkoets, huurrijtuig ; -kutscher, m.: 1) huurkoetsier, 2) rijtuigverhuurder: -lakai, m.: Zie Éelmlakai; -loch, o.: lunsgat;-register, o.: register der loonen; -schater, m.: in daggeld gehuurde schaapherder; -sehnit-ter, m.: daggelder voor den graanoogst; -sucht, vr.: (het) azen op belooning, (fig.) veilheid; -süchtig, bv. n.: Zie -begierig ; -tag, m.: betaaldag der loonen ; -wachter, m.: waker voor loon; -zettel m.: briefje (nota) der loonen; -zeuge, m.: betaalde getuige, getuige voor geld.

Lohhe, vr.: luns.

loh’aen, w. b.: loonen, loon betalen; (fig.) beloonen, vergelden; Einen -: iem. beloonen (betalen) voor zijn werk; Einem etwas -: 1) iemand voor iets loonen, iets aan iemand vergelden, 2) iets aan iemand betaald zetten; mir ist mit Undank gelohnt worden: men heeft mij met ondank beloond, (fam.) ik heb stank voor dank gehad; Gott lohne es Dir: God vergelde het u!; es lohnt der Mühe nicht (es lohnt die Mühe nicht); het loont de moeite niet; I sich w. w.: beloond worden; es lohnt sich nicht der Mühe: het loont de moeite niet, het is de moeite niet waard; ci lohnt sich der Mühe: het is de moeite waard, (fam.) het is de pene (peine) waard,

Lohher, m. (-s; mrv. -): 1) loongever, 2) belooner; Löhner, m. (-s; mrv. -):

1)    loontrekker, bezoldigde, (fig.) huurling,

2)    in dagloon werkende man; Löhnerin, vr. (mrv, -nen): loontrekkende; löh’ne-risch, bv, n.: voor geld veil; Löhnling,

m. (-es, -s; mrv. -e): huurling; Lohnung vr.: (mil.) soldij, traktement (ein auJ halbe - gesetzter Offizier: een officier op half traktement, een officier op wachtgeld; Loh’nungstag, m.: traktements-dag.

ILokal , o. (-es, -s; mrv. -e): lokaal, plaats.

Ilokal', bv. n.: plaatselijk; I -behörde, vr,: plaatselijke overheid; -farbe, vr.: locale kleur; -verhaltnisse, o. mrv.: plaatselijke omstandigheden.

IiOkalitat', vr.: localiteit.

liOkation, vr.: (rcht.) rangregeling (rangschikking) van de schuldeischers in eenen faillieten boedel (Lokations"taberie, vr.: lijst van de schuldeischers).

Lokomotiv', in Sam. I -führer, m.: bestuurder van de locomotief.

Lokomoti've, vr.: locomotief.

Liolcli, m. (-es,    -s): (pik.) on

kruid.

Lombard , m. (-en; mrv. -en): l)Lom-bardijër, Lombard; 2) lombard, bank van leening; Lombar'de, m. (-n; mrv. -n): Zie

tje.

m.:

aan

Lombard, no. 1; Lombardei', vr.: (adk.) Lombardijë; Lombar'din, yr. (mrv. -nen): Lombardische; lombar disch, bv. n.: Lombardisch (das lombardisch-venetianische Königreich:    hist.-adk.: Oostenrijksch

Italië, het Lombardisch-Venetiaansche koninkrijk); lombar'do-yenetia"nisch, by. n.: Zie lombardisch.

IiOin be, vr.: Zie Lohme.

Lomber, o. (-s): omberspel; - spielen: omberen; I -karten, vr. mrv.: omberkaar-ten; -spiel, o.: omberspel.

lom bern, w. o. h,: (spl.) omberen.

Lonime, vr.: Zie Lohme.

IrfOin merbraten, m. (-s; mrv. -): (kkk.) rolstuk (rundvleesch).

Lon’don, o. (-s): (adk.) Londen; Londoner, m. (-s; mrv. -): Londenaar (londoner, bv. n.: Londensch.)

Longohar de, m. (-n; mrv. -n): (hist.) Longobard; longobar'disch, bv, n.: Lon-gobardisch.

Liün'se, vr.: Lünse.

Lioos [Los], o. (-es; mrv. -e): 1) lot (noodlot; levens-lot); das - ist gefallen: (fig.) de teerling is geworpen, het lot is gevallen; 2) lot, loterij-nommer, loterijbriefje, (fig.) loterij-prijs; das grosse de hoogste prijs; I -kugel, vr.: lootballe-loo'sen [lo'sen], w. o. h.: loten (- um: om).

Loosimg, vr.: Zie Losung.

Loots [Lots], in Sam. I -barke, vr.: loodsboot; -geld, o.: loodsgeld; -mann, in.: (zeew.) loods.

ïioot’se [Lot'se], m. (-n; mrv. -n): (zeew.) loods.

ILootsen [Lot'sen], in Sam. I -barke, vr,: loodsboot; -gebühr, vr. (-geld, o.): loodsgeld; -wasser, o.: loods-water (vaarwater waar men een loods aanboord moet hebben).

Ilootsen [lot'sen], w. b.: (zeew.) loodsen.

Iior, in Sam. I -öl, o.: laurier-olie.

lorbeer, m. (-s; mrv. -en): (pik.) laurier; (fig. en dk.) lauwer; I -baum, m.: laurierboom, laurier; -blatt, o.: laurierblad, (fig. en dk.) lauwerblad; -busch, m.:

1) laurierstruik, 2) laurierboschje; -grün, bv. n.: lauriergroen; -hain, m.: laurierboschje; -holz, o.: laurierhout; -kirsch-baum, m.: laurierkers-boom; -kirsche, vr.: laurierkers; -kranz, m.: lauwerkrans; -kraut, o.: (pik.) 1) kelderhals, 2) klim-op; -krone, vr.: lauwerkroon; -öl, o.: laurier-olie ; -rosé, vr,: laurierroos, oleander; -tragend, bv. n.: lauweren-dragend; -wald,

m.: laurierbosch, bosch van laurieren; -weide, vr.: laurierwilg, vijfhelmige wilg; -zweig, m.: lauriertak, (fig. en dk.) lauwertak.

IiOr'beere, vr,: laurier-bes.

Ijor'ber, m. (-s; mrv. -n): Zie de samenstellingen onder Liorbeer.

Liorch, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kuifduiker, gekuifde duik-eend; I -baum, (pik.) lorkeboom.

ïiorch'e, vr.: 1) lorkeboom; 2) lorken-zwam, zwarte paddenstoel; 3) truffel.

IiOr’chen, o. (-s): Nelly (verkort van Eleonore).

Liord, m. (-s: mrv. -s): lord; das Haus der -s: (stk.) het Huis der Lords, het

Hoogerhuis (in Engeland); I -lieutenant,

m.: lord-luitenant; -mayor, m.: lord-mayor.

IiOrd'chen, o. (-s; mrv. -): lordje.

IiO’re, vr.: Lora, Nelly (verkort van Eleonora).

IiO'renz, m. (-ens): Zie Ijaureiitius;

I -birne, vr.: Sint-Laurentius-peer; -kraut, o.:    1) stinkende gouwe, scnelkruid,

2) wolfsvoet, wolfs-poot (pik.).

Iiorgnet'te, vr.: lorgnet.

Ijor'lte, vr.: (pik.) lorkeboom.

IiOr öl, o.: Zie I<or.

los, in Sam. I -bar, bv. n,: op telossen; -barkeit, vr.: oplosbaarheid.

Ilios, o. (-es; mrv. -e): 1) Zie Loos; 2) das - eines Taues: de bocht van een kabel.

Ilos, bv. n. en bw.: los; (fig.) ontheven, ontslagen, bevrijd; (ook:) ongehinderd, onbelemmerd, onbeteugeld; ein -er Zahn: een losse tand, een losstaande tand; ein -er Mund: (fig.) eene kwade tong, eene lastertong, eene schendtong; -e Haare: loshangende haren; -es Scharf: (art.) schroot; es ist mit ihm (es is mit seinem Wissen) nicht viel -: wat hij weet (al zijne kunde) heeft weinig te beduiden (fam,: heeft niet veel om het lijf); etwas - haben: iets grondig verstaan, door en door bekwaam zijn in; iets; der Hund ist -: de hond is los; der Teufel ist -: (pop.) de duivel is los, de poppen zijn aan het dansen; was ist hier -: wat is hier gaande, wat is hier de hand; - sein oder werden [2 en41: bevrijd (ontslagen) zijn of worden Tvan]; ich bin das Fieber -: ik ben de koorts kwijt; ich bin alle Sorgen -: ik ben van alle zorgen af; ich bin seiner -: ik ben van hem ontslagen, ik ben van hem verlost; auf Einen - gehen: op iemand afgaan ; gerade auf Einen - gehen: regelrecht op iemand afgaan; jetzt geht’s (pop.) nu begint de pret, nu gaan de foppen aan het dansen; frisch darauf -: frisch er op los!, dapper (moedig, ferm) aangepakt!; frisch darauf - schlagen: er dapper op los slaan, goed de handen uit de mouwen steken; frisch darauf - essen: ferm toetasten, goed schransen; wacker darauf - lügen: zitten te liegen als een kiezentrekker, dapper er op los liegen.

[Los, in Sam. I - arbeiten, w. b.: loswerken, los zien te krijgen ;-beissen, w. b. onr.: losbijten; -bekommen, w. b. onr.: loskrijgen; -binden, w. b. onr.: los-maken; -bitten, w. b. onr.: met verzoeken (met bidden en smeeken) verkrijgen; -brechen, w, b. onr.: losbreken (w. o. onr. s.: losbreken, losbarsten); -brennen, onr w. o. h. en w. b.: losbranden; -bringen, w. b. onr.: los-maken, bevrijden, (fig.) volbrengen; -bröckeln, w. o. s. en w. b.: af brokkelen ; -bruch, m,: (fig.) losbarsting, uitbarsting; -brüchig, bv. n.: broos (bros), licht afbrokkelend (ein Schwein -brüchig machen: jag.: een wild zwijn uit zijnen schuilhoek jagen); -buchen, w, o. h.: kaartleggen, waarzeggen ; -bürgen, w, b.: door borgstelling op vrijë voeten krijgen; -donnern, w. o. h. en s.: (fig.) losbulderen; -drehen, w. b.: losdraaien; -drücken, w. b.: (fig.) losbranden (drückt los!: [als kommando:] vuur!); -eisen, w. b.: 1) het ijs loskrijgen van, 2) loskrijgen uit het ijs,

eens

en

van leugens vrijmaken; -machen, w. b.: los-maken, (fig.) bevrijden (sich -machen von: 1. zich ontdoen van, 2. zich vrijmaken van; sich vom Joche -machen: het juk afschudden); -meisseln, w. b-: losbeitelen, (fig.) af beitelen; -pieken, w. b.: los-pikken; -platz, m.: los-plaats;

s.: losbarsten (ook fig.), uitflappen; -rauspern, pgeven; -reden, w. b.: 'v

w. b.:

fam.) loskrijgen (etwas yon Einem: iets* van iemand); -fahren, w. o. onr. s.:

klaps losspringen,losschieten,losgaan, (fig) losbreken, losbarsten (anf Einen -fahren: 1. op iemand aan vliegen, 2. tegen iem. uitvaren); -faulen, w. o. s.: los-rotten, af-rotten; -feilen, w, b.: los-yijlen, afvijlen; -feuern, w. b.: losbranden, afvuren; -geben, w. b. onr.: (slaven:) vrijlaten, vrij-verkla-ren, (fig.) van verdere verplichting ontslaan; -gebung, vr : invrijheidstelling; -gehen, w. o. onr. s.: 1) losgaan, met vast blijven zitten, 2) (van vuurwapenen:) afgaan, het schot laten afgaan, 3) -auf: Zie reg. 23—25 in bw. los; -gürteln, w. b. (-gurten, w. b.): losgorden; -hacken, w b.: loshakken; -hakeln, w. b, (-haken, w. b.): loshaken; -halftern, w. b.: van den halster ontdoen; -hammern, w. b.: loshameren, losslaan, loskloppen; -hauen, w. b.: loshakken (auf Einen -hauen: op iemand toehakken); -helfen,^ w o. onr. h. [3]: helpen om los of vrij te komen (Einem -helfen: iemand uit de verknij-ping helpen); -hetzen, w. b.: aanhitsen, aanvuren; -husten, w. b.: loshoesten, hoestend opgeven; -kaufen, w. b.: los-koopen, vrijkoopen, afkoopen; -kaufiich, bv. n.: af koopbaar, af te koopen;-kau-fung, vr.: afkooping, afkoop; -ketten, w. b.: van den ketting los-maken, loslaten, (fig.) uit de boeien ontslaan, (fig. dk,) ontketenen (sich -ketten, w. w.: van den ketting losbreken, fig.: zijne boeien verbreken); -kitten, w. b.: het cement (of: de stopverf) los-maken van; -knallen, w. o. s.: uiteen-knallen (w. b.: losbranden); -knüpfen, w. b.: ontknoopen; -kommen, w. o. onr. s,: loskomen, losraken, losgaan, losbreken (von Einem -kommen: van iemand afkomen, zich van iemand afmaken); -koppeln, w. b.: (honden:) van den koppelriem losmaken, (fig¹.) loslaten; -kratzen, w. b.: loskrabben; -kriegen, w. b.: loskrijgen; -lassen, w. b. onr.: loslaten; -lassung, vr.: los-lating; -legen, w. b.: (fig.) los-maken; -lösen, w, b.: losmaken; -lügen, w, b. onr.: door middel

losbeitelen, (fig.) af beitelen; -p b.: los-pikken; -platz, m.: L -platzen, w. o.

(fig. fam.) uitf rochelend opgeven; -reden, w. b.: vrijspreken, (fam.) schoonpraten; -reiben. w. b. onr.: loswrijven ; -reissen, w. b. onr.: losrukken, losscheuren (w. o s.: losspringen, losknappen, losbersten); -rennen, w. o. onr. s,: losrennen, losstormen (auf Einen: op iemand); -rütteln, w. b.: 1) losschudden, 2) afschudden; -sagen, w. b.: vrijspreken, verklaren dat (iemand van iets) voor goed af is, Zie ook -spreclien (sich -sagen, w. w.: verklaren dat men niets meer te doen wil hebben [- von: met], verklaren dat men zich geheel onttrekt [- von: aan]; sich von einem Amte -sagen: een ambt nederleggen, zijn ontslag uit een ambt nemen); -sagung, vr.: afstanddoening (van), onttrekking (aan), ontslagneming (uit een ambt); -schiessen, w. b.

onr.: 1) afschieten, afvuren, 2) afschieten, wegschieten, door schieten doen vallen; w. o. onr. s.: aanschieten, aan vliegen, losstormen, afschieten, toeschieten (auf Einen: op iemand); -schlagen, w. b. onr:

1)    losslaan, 2) afslaan, 3) eine Waare -schlagen: een artikel van de hand doen (verkoopen); w. o. onr. h.: mit einer Waare -schlagen: zich van een artikel (zich van eene koopwaar) ontdoen; auf Einen -schlagen: iemand te lijf gaan, (pop.) er de lap opleggen, er op slaan; auf einan-der -schlagen: elkander te lijf gaan, klappen aan elkander uitdeelen om het hardst; -schliessen, w. b. onr.: 1) van de boeien ontdoen, in vrijheid stellen, 2) ontsluiten; -schmeissen, w. b. onr.: (zeew.) losgooien; -schmelzen, w. b. onr.: doen lossmelten; -schnallen, w. b.: losgespen; -schneiden, w. b. onr.: lossnijden; -schnüren, w. b.: losrijgen, (fig.) losmaken; -schrauben, w. b,: losschroeven; -schütteln, w. b.: losschudden ; -schworen, w. b.: (Einem: iemand) van hetgeen hem ten laste gelegd is door eene verklaring onder eede zuiveren (sich -schwören: eenen eed er op doen dat het ten laste gelegde onwaar is); -sein, w, o. onr. s.: 1) los zijn,

2)    von etwas -sein: van iets af (ontsla

gen, bevrijd, verlost) zijn, (ook:) iets kwijt zijn; -spannen, w. b.: (iets dat gespannen is:) los-maken, (paarden:) afspannen, uitspannen; -splittern, w. o. s. en w, b.: lossplinteren, afsplinteren; -sprechen, w, b. onr.: (van het ten laste gelegde) vrijspreken, (van alle verantwoordelijkheid) ontslaan, (uit de slavernij) ontslaan, vrijlaten, vrij-verklaren, (aan eenen leerling) een bewijs afgeven, dat hij den leertijd uitgediend heeft; -spre-chung, vr.:    1) vrijspraak, 2) ontslag;

-sprengen, w. b.: doen springen (einen Felsen -: eene rots doen springen); w. O. s.: auf Einen -sprengen: op iemand aanrennen (te paard); -springen, w. o. onr. s.: losspringen, losknappen; auf Einen -springen: op iemand aanspringen, op iemand aan vliegen (fig.); -spruch, m.: vrijspraak; -spülen, w. b,: losspoelen: -stufen, w. b.: (mnw.) laagswijze (laag voor laag) afgraven; -stürmen, w. o. s. (-stürzen, w. o. s.): losstormen (auf Einen: op iemand), zich werpen; -trennen, w. b.: los-tornen; -weichen, w. o. s. en w. b.: los-weeken; -werden, w, o. onr.: losgaan, loslaten; w. b. [4]: af komen van, ontslagen (bevrijd, verlost) worden van, (ook:) kwijtraken; -werfen, w. b. onr.: afgooien; -wickeln, w. b.: 1) (garen, enz.:) afwinden, 2) (iets dat met touw omwonden of toegemaakt is:) los-maken, (iets dat opgerold is:) ont-rollen (sich -wickeln, w. w.: zich los-winden; fig. fam.: zich er uitdraaien, zich er uit werken); -winden, w. b.: Zie -wickeln; -wirren, w. b.: ont-warren (w. o. h.: zich ont-warren); -zahlen, w. b.: Zie -spre clien; -zaubern, w. b.: onttoo-veren; -ziehen, w. b. onr.: lostrekken (w. o. onr. s.: auf Einen-ziehen: tegen iemand oprukken of optrekken, fig.: tegen iemand uitvaren; über Einen-ziehen: iemand kras aanpakken, tegen iemand uitvaren); -zupfen, w. b.: 1) losplukken, 2) afplukken; -zwicken, w. b.: 1) los-nijpen, loswringen, 2) afknijpen.

loscli, lëscli’e: Zie lösdien.

Iiöscli, in Sam. I -anstalt, vr.: brandweer, inrichting van het brandwezen; -bank, vr.: put om kalk te blusschen; -bar, bv. n.: (brand, kalk, enz.:) te blusschen, (dorst:) te lesschen, (driften:) te koelen, (metaal:) te harden, (schulden:) te delgen, (vrachtschepen:) te lichten, (ook:) te lossen; -blatt, o.: blad (vel) vloeipapier; -blei, o.: 1) (min.) waterlood, 2) potlood (om mee te schrijven); -bord, o.: (zeew.) wrijf klamp, wrijfhout; -brand, m.: uitgedoofd brandhout; -eimer, brand-emmer; -fass, o.: (sm.) leschbak, leschkuip ; -geld, o.: (kpv.) lichtergeld, lichterloon; -gerath

in.:

dom

(fig.) los in den mond zijn, losse (onkiesche) taal uitslaan; eine - Hand haben: (fig. fam.) er dadelijk de lap opleggen, dadelijk klaar zijn om er op te slaan; -s Geld: los geld; -s Gesindel: gemeen volk, gespuis; Du kleiner-r Schelm: kleine slimme schelm die gij zijt!; ein -r Yogel: (fig.) een slimme vogel, een leepe gast, een geslepen snuiter; ein -s Madchen: een schalksch meisje; I -kugel, vr.: balloteer-balletje.

liö'se, in Sam. I -geld, o.: losgeld, losprijs ; -schlüssel, m.: (kkl.) macht om te binden en te ontbinden, macht om de zonden te vergeven; -stunde, vr.: (bij werklieden:) schoft-uur, schaft-uur.

Iiö'sel. in Sam. I -nacht, vr.: nacht waarin de toekomst voorspeld is of wordt.

sungs-

der-

m.: osse-

lt]’ o. (-gerfithschaft [t], vr,): bluschgere* scnap, brandbluschmiddelen (mrv.);-haken, brandhaak; -hora,. o. (-hütchen, o.): pertje (voor kaarsen); -kohle, vr :

1)    doovekool, uitgedoofde turfkool;

2)    (bakkers-)houtskolen (mrv.); -kübel,

m.: Zie -fass; -mannschaft, vr,: manschap van de brandweer, (inz.) spuitgasten (mrv.); -napf, m. (-napfchen, o.): Zie -liorn: -papier, o.: vloeipapier; -platz, m.: (kpv.) los-plaats; -trog, m.: Zie -fass; -wanne, vr.: (mnw.) tobbe om de koper-slakken te wasschen; -wasser, o.: 1) water om brand te blusscnen, 2) (sm.) leschwater (om het gloeiende ijzer af te koelen), (ook:) water om staal te harden; -wedel, m. (-wisch,

m.): (sm.) sproeikwasi^ sproeilap.

Ilöscli e: Zie lösclien.

ILiöscli'e, vr.: kolengruis.

Liöscli'el, m. (-s; mrv. -): pomp-zuiger.

löscli'en, w. b.: (brand, kalk, enz.:) blusschen; (dorst:) lesschen; (driften:) koelen; (metaal:) harden; (schulden:) delgen; (vrachtschepen:) lichten, (ook:) lossen; I -, w. o.: (van papier:) vloeien, doorslaan; dieses Papier löscht: dit papier vloeit (slaat door).

Irfösch'er, m. (-s; mrv. -): blusscher; (kpv.) losser.

liöscli’uiigr, vr.: (brand-)blussching; (het) blusschen (van kalk); (dorst-)les-sching; (van driften:) koeling,bevrediging; (het) harden (van metaal); (schulddelging; (van vrachtschepen:) lichting, (het) lichten; (van scheepsladingen:) lossing, (het) lossen; I Lösch’ungsmittel, o.: (brand-)bluschmiddel.

lo'se, bv. n.: los (i. a. b.); (fig.) loos, schalksch, (ook:) slim, leep, geslepen, (ook:) slecht, gemeen; ein -s Maulhaben:

lö'seln, w. o. h.: planeet-lezen, in de toekomst lezen.

lo'sen, w. o. h.: 1) luisteren; 2) Zie loosen; 3) (of: sich -, w. w.): (jag.) drek loozen, afgaan.

lö’sen, w. b.: 1) los-maken (eenen knoop); (fig.) los-krijgen, ont-warren; Einem die Zunge (hik.) iemand van den tongriem snijden, (fig.) iemands tong losmaken, iemand aan het praten brengen;

2)    loslaten (b.v. jachthonden); (gevangenen:) loslaten, op vrije voeten stellen;

3)    lossen (een schot uit een vuurwapen; panden uit de lombard; onder hypothecair of ander verband liggende goederen);

4)    loozen (drekstoffen; koopwaren of andere dingen, die men graag kwijt wil zijn); 5) loskrijgen (b.v. geld); Geld etwas -: geld van iets maken, (fig.) geld uit iets smeden; er hat nicht viel daraus gelöset: het heeft hem niet veel ingebracht;

6)    koopen; (fig.) nemen; ein Opernbillet -: een plaatskaartje nemen (voor de opera); 7) opdoen (eene ziekte, eene verkoudheid, enz.): 8) oplossen (raadsels; vraagstukken); uitwerken, maken (eene som); volbrengen (eene taak); 9) tot ont-knooping brengen (een roman, een too-neelstuk, enz.). I lö'sen, w. o. h. (en: sich -, w. w.): (jag.) drek loozen, afgaan.

IiO’ser, m. (-s; mrv. -): (fam.) luistervink; (jag.) oor.

Iië'ser, m. (-s; mrv. -): losser, loskoo-per, afkooper; (theo.) Verlosser; (bij tandmeesters:) kalk-afsteker; I -dürre, vr.: (vea.) veepest, veeziekte.

IiO'sigkeit, vr.: losheid, wuftheid.

Iiö'simg;, vr.: 1) losmaking; (fig.) ont-knooping; 2) lossing, vrij-making, bevrij-ding; (fig.) verlossing; (art.) los-branding;

3) oplossing (van raadsels, vraagstukken, enz.), tot klaarheid brenging; | Lö'r"¹— recht, o.: (rcht.) recht van we inkoop.

Lo'simg, vr.: 1) loting, (het) loten; (fig.) loterij; 2) sein, signaal; herkenningswoord, wachtwoord, parool (Geld ist die -: spr.: geld is de hoofdzaak, geld is het eenige waarnaar men vraagt); 3) loozing, (fig.) van de hand doening, verkoop, aftrek, omzet; 4) ontvangst, geld-ontvangst; (fig.) geld-lade; 5) belasting (die - bezah-len: schot en lot betalen); 6) aandeel;

7)    (jag.) drekstof, drek, ontlasting; I Lo-sungs, in Sam.: -amt, o.: belastingkantoor; -buch, o.: ontvangst-boek, kasboek; -feuer, o.: seinvuur; -flagge, vr.: seinvlag; -geld, loterij-geld (geld dat men in de loterij waagt); -plan, o.: plan der loterij, loterij-plan, inrichting der loterij; -schuss, m.: seinschot; -spiel, o.: loterij; -stube, vr.: belastingkantoor; -tag, m.: trekkingdag, dag waarop de loterij trekt; -waaren, vr. mrv.: goederen voor den verkoop in het klein; -wort, o.: herkennings-woord, wachtwoord, parool; -zeichen, o.: herken-nings-teeken, signaal, sein.

Irot, o. (-es; mrv. -e): 1) baggerbeugel, baggernet; 2) Zie Loth; I -baum, holle boom; -wurz, vr.: (pik.) gele tong, (ook:) affodil, slaap-lelie.

TiO'te, vr.: Zie tot no. 1.

ïjotli [tl, o. (-es, -s; mrv. -e): lood (i. a. b.: 1. het metaal; 2. peillood, diep-lood, paslood, enz.; 3. jachthagel, ganzenhagel,

pa-

onver-erts dat

koth'se [t], enz. Zie Loots, Iiootse, Ijootseii, lootsen.

ïiö'tliimg [tj, vr,: 1) soldeering, (het) soldeeren; 2) soldeersel, (het) gesoldeerde.

JLiOtt'chen, o, (-s): Lotje; Lot’te, vr, (-ns): Lotje, Charlotta.

lot ter, bv. n.: 1) los, ongebonden, liederlijk; 2) slordig; 3) vagebond-achtig, leegloopend, lui; 4) slap; I -bank, vr.: rustbank; -bett, o.: rustbed ;-bube, m.: 1) luilap, 2) gemeene slampamper; -falie, vr.: (fam.) oud rabat (d. i. bouwvallig huis); -gesindel, o.: liederlijk gespuis.

Imt'terer, m, (-s; mrv. -): 1) slodder-vps, slordige slampamper; 2) gemeene (liederlijke) slampamper.

Jjotterie', vr.: loterij; in die - setzen: in de loterij spelen; I -anschlag, m.: aanplakbiljet (ook: strooi-biljet) eener loterij, lok-biljet eener loterij waarop al de prijzen vermeld staan die getrokken kunnen worden; -gewinnst, m.: loterij-prijs; -loos [los], o.: loterij-briefje; -plan, m.: loterij-plan, plan (inrichting) eener loterij; -wesen, o.: (net) loterijwezen, (de) loterij, (het) loterijvak; -zettel, m.: loterij-

lot'terig, bv. n.: slordig; I -keit, vr.: slordigheid

n.: zoo

musschenhagel; 4. soldeer; 5. half ons gewicht); Kraut und kruit en lood; das - auswerfen: het dieplood uitwerpen; I -asche, vr,: pot-asch, soda; -blech, o.: soldeer-tin; -büchse, vr.: 1) soldeerbakje, 2) geweer waarop een half ons hagel geladen wordt; -kirsche, vr.: (in fruitwinkels:) uitgezóchte kers, groote kers; -leine, vr.: loodlijn (lijn van het dieplood, van het pas-lood, enz.); -perle, vr.: groote rel; -recht, bv. n. en bw.: lood-recht.

liöth [t], in Sam. I -asche, vr.: pot-asch, soda; -blech, o.: soldeer-tin; -büchse, vr.: soldeerbakje; -eisen, o.: soldeer-ijzer; -form, m.: vorm van duizend blaadjes bladgoud; -gras, o.: (pik ) wild nagelkruid; -hammer, m. (-kolben, m.): soldeerkolf; ;korn, o.: korrel soldeer; -kupfer, o.; stukje soldeer; -lampe, vr.: soldeerlamp; -pfanne, vr.: soldeerpan; -rohr, o. (-röhrchen, o.): soldeerpijp (sol-deerpijpje); -salz, o.: Zie -asche; -stein, m.: (glazenmakers-)soldeersteen; -stiel, m.: steel (houvast) van het soldeer-ijzer; -zange, vr.: soldeer-tang; -zinn, o.: soldeer-tin.

IiOthar’, m. (-s): Lotharius.

Iiö'the [t], vr.: (pik.) wild nagelkruid. lo'tlien LtJ, w. o. h. en w. b.: 1) afmeten met het pas-lood; 2) (zeew.) peilen met het diep-lood; 3) (mnw.) uit elk centenaar erts slechts eenige looden zuiver metaal winnen.

lö’tlien [t], w. b.: soldeeren; Lö'ther [t], m. (-s; mrv. -): soldeerer.

lö tliig [tl, bv. n,: 1) een lood wegende, een lood zwaar, eenloods-; das feinste Silber ist sechzehn -: het fijnste zilver is 16-loods-zilver; 2) (mtw.) zuiver, mengd; 3) (mnw.) löthiges Erz: per centenaar een lood zilver uitlevert.

Xioth'ringen, o.: (-s): (adk.) Lotharingen; Loth'ringer, m.(-s; mrv.-): Lotha-ringer; Loth’ringerin, vr. (mrv. -nen): Lotharingsche; loth'ringisch, bv. n.: Lo-tharingsch.

lot’tern, w. o. h.: 1) waggelen; (fig.) wankelen, weifelen; 2) slordig zijn; 3) liederlijk zijn.

Liot’to, o. (-s): (spl.) lotto-spel, lotto; (ook:) kien-spel, (het) kienen; I ,-spiel, o.:

Zie Lotto.

IiO’tus, m.: (pik.) lotusboom, lotus, booneboom, (ook:) Egyptische waterlelie;

I -baum, m.: lotusboom, lotus, booneboom; -blume, vr. (-pflanze, vr.): Egyptische water-lelie.

I<ouis’chen, o. (-s): Louïesje, kleine Louïsa; Louisd’or', m. (-s; mrv. -): (mtw.) louisd’or; Loui'se, vr. (-ns); Louïsa.

Lö'we, m. (-n; mrv. -): (drk., str., wpk. en fig.) leeuw; (fig.) held van den dag; (ook:) ding der bezichtiging waardig,, (fam.) merkwaardigheid: (ook:) voorwerp der algemeene bewondering, onderwerp van aller bewonderend gesprek: wenn der - Blut geleekt hat: (spr,) als de kogel door de kerk is ; ein junger -: een jonge leeuw, een leeuwenwelp.

ILm’wen, o. (-s): (adk.) Leuven.

Iljö'wen, in Sam. I -affehen. o. (-affe,

m. ): (drk.) marikina, leeuw-aapje, leeuw-aap; -art, m.: leeuwen-aard; -artig, bv.n.: leeuwachtig; -auge, ,o.: leeuwen-oog; -handiger, m.; leeuwentemmer; -bart, m.: leeuwenhaard; -beherzt, bv. n.: zoo dapper als een leeuw; -blatt, o.: (pik.) leeuwenblad, leeuwenklauw; -föhre, vr.: (pik.) woud-den, berg-den; -fuss, m.: (pik.) leeuwenvoet; -gebrüll, o. (-geschrei, o.): leeu-wengebrul; -gleich, bv. n.: 1) leeuwachtig, 2) aan eenen leeuw gelijk, (fig.) als leeuwen; -grimm, m.: leeuwenwoede; -grube, vr.: leeuwenkuil; -haft, bv, n.: leeuwachtig; -haut, vr.: leeuwenhuid (wo die -haut nicht reicht, muss man den Fuchsbalg annahen: spr.: wie niet sterk is, moet slim zijn); -herz, o.: leeuwenhart, hart van een leeuw, (fig.) onverschrokkenheid, heldenmoed, (str.) Regulus (Richard -herz: hist.: Richard Leeuwenhart); -herzig, bv.

n. : zoo dapper als een leeuw; -höhle, vr.:

leeuwenhol, schuilplaats van den leeuw; -hund, m. (-hündchen, o.): leeuwtje (eene hondensoort); -jagd, vr.: leeuwenjacht; -jager, m.: leeuwenjager; -katze, vr.: Zie -affe; -klaue, vr.: leeuwenklauw, klauw van een leeuw, (pik.) leeuwenklauw; -kopf,

m.: leeuwenkop; -kühn, zoo dapper als een leeuw; -manne, vr.: leeuwenmanen (mrv,), manen van den leeuw; -massig, bv. n.: leeuwachtig; -maul, o.: leeuwenmuil, muil (bek, de kaken) van eenen leeuw, (pik.) leeuwenbek; -meerkatze, vr.: Zie -aff*e; -muth [t],    m.: leeuwenmoed;

-müthig [t], zoo moedig (onverschrokken, dapper) als een leeuw; -mutter, vr.: leeuwin; -ohr, o.: (pik.) leeuwen-oor; -orden,

m.: Leeuwen-orde (ridder-orde van den.....

Leeuw); -pflanze, vr.: (pik.) cacalia, pest-wortel; -rachen, m.: Zie -maul; -ritter,

m.: ridder van de Orde van den.....

Leeuw, ridder van den ..... Leeuw;

-robbe, m.: zee-leeuw; -schütze, m.: Zie -jager; -schwanz, m.: leeuwen-staart, staart van den leeuw; -stark, bv. sterk als een leeuw; -starke, vr.: kracht van een leeuw; -stimme, vr.: (fig.) forsche stem, bulderende stem; -tappe, vr. (-tatze, vr.): Zie -klaue; -thaler, m.: (hist.-mtw.) Hollandsche leeuwendaalder, zilveren du-

lü’-

leemte leemten.

lud: Zie laden.

Lud chen, o. (-s): Louïesje, kleine Louïsa.

lü’de: Zie laden.

ILiu'del, vr.: 1) pan-kruit, patronen-kruit; 2) zuigflesch (voor zuigelingen), pijpkan; 3) (tabakrookers-)lurkpijpje; l-birn, vr. (-horn, o.): kruithoorn, kruitflesch.

iliU'del, m. (-s; mrv. -n): 1) pimpelaar, likkebroer, nathals; 2) broddelwerk, knoeiwerk; I -macher, m,: broddelaar, knoeier.

lu'deln, w. o. h.: 1) zuigen; (fig. fam.) pimpelen; 2) broddelen, knoeiwerk leveren, knoeien.

Im'der, o. (-s): 1) kreng (een dood dier, inz. rottend); 2) sterk-riekend aas (voor roofdieren); 3) vleesch (NB. geen slachtvleesch); das Pferd bekommt - (das Pferd setzt - an): het paard begint goed in zijn vleesch te zitten; 4) (gem.) loeder, gemeen schepsel, gemeen dier, (ook:) smeerlap, schobberd; I -hütte, vr.: (jag.) hut (tent) in de nabijheid van de lokplaats; -kerl, m.: schoelje, schobberd, smeerlap; -krahe, vr.: op krengen azende

de

kaat; -warter, m.: leeuwen-oppasser, oppasser van de leeuwen; -zahn, m.: leeuwentand, tand van eenen leeuw, (pik.) leeuwentand, paardenbloem.

Liö'win, vr. (mrv. -nen): (drk.) leeuwin; (fig., dk.) Zie I<auwine.

loyal', bv. n.: loyaal; Loyalitat', vr.: loyaalheid, loyaliteit.

I^oyo'la, m.: Loyola (stichter van de Jezuïeten-orde); Loyolist' (Loyolif), m.: Jezuïet, volgeling van Loyola.

Iiü’beck, o. (-s): (adk.) Lubeck; bisch, bv. n.: van (uit) Lubeck.

I<ucer'ne, vr.: (pik.) spurrie, Spaan-sche klaver.

IjucIi, o.: moeras.

Luchs, m. (-es; mrv. -e): (drk.) los, lynx; I -artig, bv. n.: los-achtig, lynxachtig; -auge, o.: oog van een lynx, (fig.) scherpziend oog; -augig, bv. n.: (fig.) scherp van gezicht, scherpziende; -katze, vr.: (drk.) wilde kat (in Canada); -stein,

m.: (min.) hyacint, (nat.) meteroor-steen, lynxsteen.

Lucia», m. (-s): Lucianus; I Lucians’-kraut, o.: (pik.) wilde betonie.

IiU’cie, vr. (-ns): Lucia; I Lu'cienholz, o.: Sint-Lucie-hout.

liU'cifer, m. (-s); (theo. en str.) Lucifer,

Iiuek, in Sam, | -netz, o.: (jag.) net om hazen te vangen.

Iiüclv'e, vr.: gat; (fig,) gaping, leemte; eine - in der Kasse: een tekort in de kas; eine - füllen (eine - büssen): eene leemte aanvullen, (fam.) een gat stoppen.

Iiück'en, in Sam. I -büsser, m.: stoplap, (dk. en fig.) stopwoord, (fig. fam.) noodhulp, (ook:) in de bres springer; -büsserei', vr.: (fam.) stopping van het eene gat met het andere, (fig.) veelvuldig gebruik van stopwoorden; -haft, bv. n.: vol gapingen, vol leemten, onvolledig; -haftigkeit, vr.: menigte gapingen, menigte leemten, onvolledigheid; -los, bv. n.: zonder leemten; -zahn, m.: ingezette tand, valsche tand, kunsttand, liick'icht, bv. n.: naar eene gaping of gelijkende; lück'ig, bv. n.: vol

kraai; -leben, o.: liederlijk leven; -platz, m.: (jag.) lokplaats.

lü derlich, bv. n.: Zie liederlicli.

lu'dern, w. b.: (jag.) lokken; w. o. h.:

1)    een liederlijk leven leiden; 2) (fam.) doordraaien, aan den rol zijn.

Xrtidimagis’ter, m. (-s; mrv.-): (iron.) schoolvos, schoolmeester.

Iiud’ler, m. (-s ; mrv. -): 1) broddelaar, knoeier; 2) doedelzak-speler.

IrfU'dolpli, m. (-s): Ludolf; Ludovi'ka, vr. (-vi'kens): Lndovica, Louïsa; Lud’wig,

m.    (-s): Lodewijk; Lud’wigs, in Sam. (-kreuz,o.: kruis van den Heiligen Lodewijk;. -orden, m.: orde van den Heiligen Lodewijk; -ritter, m.: ridder van de orde van den Heiligen Lodewijk).

IiUf, vr.: Zie Luv.

Iliiift, m. (-es; mrv. -e): jonge wild-zang, jonge spring-in’t-veld.

ILaift, vr. (mrv. Lüf'te): lucht; in die -hangen oder stellen: in de lucht hangen of zetten; an die freie - stellen oderthun; in de opene lucht zetten; - machen: lucht maken, (tnb.) dunnen, toppen, snoeien; sich - machen (seinem Herzen - machen): aan zijn hart lucht geven, zijn gemoed luchten; in die - sprengen: in de lucht laten vliegen; in die - fahren (in die -fliegen): in de lucht vliegen, in de lucht springen; in die - bauen: (fig.) in de lucht bouwen; in die - reden: in de lucht praten; die - ist rein: (fig.) geen mensch beluistert ons, er zijn geen kapers op de kust; I -ader, vr.: (ontl.) slagader;-art, vr,: soort van lucht, soort van gas; -artig, bv.

n. : aan lucht gelijk; -bad, o.: (fig.) blootstelling aan de opene lucht, (het) luchten; -ball, m. (-ballon, m.): luchtbol; -beschaf-fenheit, vr,: luchtgesteldheid; -beschrei-ber, m.: luchtbeschrijver, schrijver over weersgesteldheid; -beschreibung, vr.: beschrijving van de lucht, beschrijving van den dampkring; -bestan dig, bv. n.: tegen den invloed van de lucht bestand; -bett,

o. : (fig.) zwemgordel, zwemblaas; -be-

wohner, m.: luchtbewoner (d. i. vogel); -bild, o.: 1) luchtverheveling, 2) vizioen, (fig.) hersenschim; -blasé, vr,: 1) (van visschen:) zwemblaas, 2) zeepbel (fig.) hersenschim; -blitzstoff, m.: electriciteit (electrieke stof) in de lucht; -deutung, vr.:    1) voorspelling (waarzeggerij) uit

gesteldheid van de lucht, 2) weervoorspelling; -dicht, bv. n.: luchtdicht; -dichtigkeitsmesser, m.:    luchtmeter;

-druck, m.: luchtdrukking; -druckwerk,

o.: luchtpomp; -eigenheit, vr.: eigenschap der lucht, eigenschap van het klimaat: -elixir, o.: tegen asthma dienr stig elixir; -erscheinung, vr.: luchtverschijnsel, (fig.) Zie -bild: -esse, vr.: luchtkoker, (fig.) schoorsteen; -essenz, vr.: Zie -elixir; -fahrer, m.: luchtrei-ziger; -fèthrt, vr.: 1) luchtvaart, 2) luchtreis ; -fang, m.: luchtgat, luchtkoker, (fig.) schoorsteen; -farbe, vr.: hemelblauw; -farben, bv. n.: hemelsblauw; dienster, o.; luchtraam; -fest, bv. n-: 1) luchtdicht;

2)    tegen den invloed van de lucht bestand; -feuer, o.: 1) opstijgend vuurwerk, 2) vurig luchtverschijnsel, 3) dwaallichtje; -förmig, bv. n.: aan lucht gelijk, in den vorm van gas; -gattung, vr.: Zie-art; -gebaude, o.: 1) luchtkasteel, 2) hersen-

m.:

-ver-

es

Lügen.

lu gen, w. o. h.: (fam.) kijken, loeren; w. b.: (fam.) afloeren, afneuzen.

Iliigen, w. o. onr. h. en w. b. onr. (log; gelo'gen): liegen; dass ich nicht lüge: (fam.) om de waarheid te zeggen; er hat es in seinen Hals hinein gelogen: (fam.) hij heeft het gelogen zoo groot

schim; -gebilde, o.: Zie -bild; -gefass, o.: (pik. en ontl.) luchtkanaal; -getilde, o. mrv.: (dk,) luchtruim, hemelruim; -gegend, vr.: luchtstreek; -geist, m.: 1) (nat.) ether, 2) (fab.) luchtgeest; -gemalde, o.: lucht-verheveling; -gesauert, bv. n.: met koolzuur bezwangerd; -geschöpf, o.: (dk.) luchtbewoner (d. i. vogel); -geschwulst, vr.: (hik.) met lucht gevulde blaar, (vea.) steengal; -gesicht, o.: Zie -bild; -gestalt, vr.: gedaante der lucht, (tig.) hemelsche gedaante, vizioen-gestalte; -güte, vr.:

'verheid der lucht, zuiverheid van den dampkring (-gütemesser, m.: luchtweger, luchtzuiverheids-meter); -hahn, m.: kraan eener luchtpomp; -hauch, m.: luchtgolving, ademtochtje van de lucht, windje; -himmel, m.: atmosfeer, dampkring; -honig, m.: honigdauw; -klappe, vr.: luchtklep; -kopper, m.: (paard;) kribbebijter; -kör-per, m.: Zie -bild; -kreis, m.; atmosfeer, dampkring; -kugel, vr.: met lucht (met gas) gevulde bol, luchtbol; -kunde, vr.: luchtkunde, luchtleer; -kundige, m.: luchtkundige; -leer, bv. n.: luchtledig; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -loch, o-: luchtgat, (wkt.) trekgat, (ontl.) huid-porie; -malz, o.: in de lucht gedroogd mout (-malzbier, o.: Engelsch bruinbier, porter); -maschine, vr.; luchtbol;-masse, vr.: hoeveelheid lucht, volumen lucht; -materie, vr.: luchtstof; -meer, o.; (dk.) luchtruim; -messer, m.: 1) luchtmeter, 2) gas-meter, 3) barometer; -messkunst, vr.: luchtmeetkunde; -perspektive, vr.: luchtperspectief; -pumpe, vr.: luchtpomp; -rand, m.: gezichteinder, horizon; -raum, m.: 1) met lucht gevulde ruimte, 2) luchtruim, 3) dampkring, atmosfeer, 4) speelruimte, speling; -reich, o.: luchtruim, wolkenruim, hemelruim; -reise, vr.: luchtreis; -reisende, m.: luchtreiziger; -rohr, o.: 1) windroer, geweer dat door luchtdruk-king zijn schot lost, 2) luchtbuis, luchtpijp; -röhren, in Sam. (-deckel, m.: keel-leiletje, keelklep, strotklep; -drüse, vr.: keelklier, keel-amandel; -entzündung, vr.: ontsteking in de luchtpijp, keelontsteking; -kopf, m.: strottenhoofd; -öffnung, vr.: heelkundige operatie aan de luchtpijp; -schnitt, m.: Zie -öffnung; -spalt, strotspleet); -salz, o.: in de lucht aanwezig zoutgehalte; -sauer, bv. n.: met koolzuur bezwangerd; -saule, vr.: luchtkolom; -saure, vr.: koolzuur; -schaft, vr.: (mnw.) luchtkoker; -schau, vr.: (het) bekijken van de lucht, (het) doen van weerkundige waarnemingen; -schauer, m.: windvlaag, rukwind; -scheu, bv. n.: 1) bang voor de lucht, 2) bang voor ver-sche lucht (z. n. vr.: 1. bangheid om in de lucht te komen, 2. bangheid voor versche lucht); -schicht, vr.: luchtlaag, luchtstroom van den dampkring; -schiff, o.: luchtschip, luchtbol (-schiffkunst, vr.: luchtvaart); -schiffer, m.: luchtreiziger (-schifferkunst, vr.: luchtvaart); -schiffahrt, vr. (-schif-fahrtskunst, vr.): luchtvaart; -schloss, o,: luchtkasteel (-schlösser, mrv.: luchtkas-teelen): -schopten, o.: (het) luchtscheppen, (tig.) ademhaling; -schuss, m.: schot in de lucht; -schwarmer, m.: (van vuurwerk:) vuurpijl; -schwere, vr. : zwaarte van de lucht, drukking van den dampkring; -segel, o.: wiek van een windmo

len, molenwiek; -segler, m.: luchtreiziger ; -spiegelung, vr.: luchtspiegeling; -springer, m.: 1) bokkesprongenmaker, 2) koordedanser, 3) kunstenmaker; -sprung,

m.: bokkesprong, (in het dansen:) kuitenflikker (-sprünge machen: 1. bokkespron-gen maken, 2. kuitenflikkers slaan); -stand, m.: gesteldheid van de lucht; -staubchen, o.: luchtdeeltje, atoom; -stein,

m.: meteoorsteen; -stotf, m.; 1) luchtstof, 2) gas; -streich, m.: slag in de lucht, (fig.) zwetserij, bluf; -strich, m.: luchtstreek, klimaat; -strom, m.: luchtstroom; -theil-chen [t], o.: luchtdeeltje, atoom; dichter, m.: samenperser van de lucht; -verdichtung (-verdickung), vr.: samenpersing van de lucht; -verdünnung, vr.: verdunning van de lucht; -wage, vr.: barometer, luchtmeter; -wagekunst, vr.: luchtweegkunde; -wager, m.: Zie -wage: -wahrsager, m.: waarzegger uit de gesteldheid van de lucht, (fig.) weervoor-speller; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit de gesteldheid van de lucht, (fig.) weervoorspelling; -wasser, o.: 1) vocht (waterdeelen, mrv.) in de lucht, (fig.) hemelwater, regen, 2) tegen asthma dienstig water, geneeskrachtig water voor aamborstigen; -wurzel, vr.: (pik.) angelica; -zapfchen, o.: zwikje (in een vat); -zeichen, o.: 1) luchtverschijnsel, 2) teeken in de lucht; -ziegel, m.: in de lucht gedroogde tegel of dakpan; -zieher,

m.: luchtkoker, luchtververschings-toestel; -zug, m.: 1) tocht, trekking, luchtstroom, 2) (wkt.) trekgat, luchtgat: -zunder, m.: ontvlambare stof.

Ldift clien, o. (-s; mrv. -) : luchtje; (fig;) windje.

lilf ten, w. b.: 1) luchten, laten luchten, te luchten zetten (leggen, hangen, enz.); (boomen:) dunnen, snoeien; (bos-schen:) boomen vellen in; sein Herz -: zijn hart luchten, zijn gemoed luchten (sich -, w. w.: een luchtje scheppen, ook: zijn hart luchten, zijn gemoed luchten) ;    2) lichten, tillen, oplichten, op

tillen.

luf'tig, bv. n.: luchtig (ook fig.); sieht - bei ihm aus: (fig. fam.) het is naar bij hem gesteld; I -keit, vr.: luchtigheid (ook fig.).

Ilaig, o. (-es; mrv, -e): 1) gat, hol, schuilhoek; 2) luik; 3) wachttoren; I -insland, m.: (zeew.) uitkijk.

Ilmg, m. (-es;    -s): leugen, logen;

- und Trug: (fam.) leugen en bedrog;

I -aufdenpfennig, m.: schraper, vrek, duitendief; -gestalt, vr.: drogbeeld; -ge-tratsch, o.: (pop.) geklets, klets-praat; -gold, o.: klatergoud.

Idi'ge, vr.: leugen, logen; eine hand-greifliche -: eene handtastelijke leugen; eine - vorbringen: eene leugen voor den dag brengen; Einen auf einer - ertappen: iemand op eene leugen betrappen; Einen - zeihen: iemand logenstraffen. Zie

als hij is; er lügt dass sich die Balken biegen: gelooft

Einen

- gestraft werden: gelogenstraft worden; I -beutel, m.: leugenaar, (fam.) leugen

• water.

gre-

voor

m.: 1) voddennegotie, 2) voddenwinkel, 3) vodderij, nesterij; -kramer, m.:

1)    lorrenkoopman, 2) kleine winkelier, (fig.)«uitdrager; -mann,

2)    lorrenkoopman; -mtOHv,, -..    .

makers:) lompen-mes; -mittel, o.: lorrig (prullig) middel; -nest, o. (-ort, m.): gat (b.v. een gat van een dorp, een gat van een stadje): -pack, o.: Zie -gesindel; -papier, o.: papier van lompen; -sache, vr.: Zie -ding; -sammler, m.: voddenra-

(spr.) hij liegt zóó dat hij zelf dat het waar is; wer lügt, der sfiehlt auch: (spr.) een leugenaar en een dief staan gelijk; Einem -: tegen iemand liegen, iemand met leugens bedriegen ; Einem die Haut voll -: iemand allerlei leugens wijs-maken,

ILdi gen, vr. mrv.: leugens, logens; inen - strafen: iemand logenstraffen;

zak; -beweis, m.: leugenachtig bewijs, schijnbewijs; -bild, o.: drogbeeld; -farbe, vr.: bedrieglijke glimp; -feind, m.: vijand van liegen; -fürst, m.: (theo.) Zie -vater; -geist, m.: (theo. en Ag.) aarts-leugenaar; -geld, o.: boete wegens laster; -haft, bv. n.: leugenachtig; -haf-tigkeit, vr.: leugenachtigheid; -maul, o.: aarts-leugenaar; -prediger, m.: verkondiger van leugens; -prophet, m.: leu-gen-profeet, valsche profeet; -schmied,

m.: uitdenker van leugens; -vater, m.: (theo.) vader van de logen (Satan); -zeihung, vr. (-zicht, vr.): logenstrafAng -zunge, vr.:    1) leugenaar, 2) schend-

tong.

Lug’ger, m. (-s; mrv. -): (zeew.) log-gerschip, logger.

Idig'ner, m. (-s: mrv, -): leugenaar; Einen zum - machen: iemand tot een leugenaar maken, iemand logenstraffen; an etwas zum - werden: in iets gelogenstraft worden; an Einem zum - werden: zijn woord aan iemand niet houden.

Iiüg’nerin, vr. (mrv. -nen): leugenaarster; lüg’nerisch, bv. n.: leugenachtig.

Liüli, in Sam. I -wasser, o.: spoel-lüli'en, w. b.: spoelen, uit-, om-, afspoelen,

Luis'chen, o. (-s): Louiesje, kleine Louïsa.

Lu kas, m. (-): Lucas; Sankt -: de heilige Lucas.

liii'ke, vr.: 1) luchtgat; zoldergat; (fig.) zolderraampje; 2) (zeew.) luikgat; (fig.) luik.

Lu'ken, in Sam. I -deckel, m.: luik; -gitter, o.: traliewerk voor een luchtgat; -klappe, vr.: luik.

LukJkeser, m. (-s; mrv. -): bewoner (inboorling) van Lucca; Lukke’serin, vr. (mrv. -nen): bewoonster (inboorling) van Lucca; lukke’sisch, bv. n.: van (uit) Lucca.

Lu'lei, m. (-es, -s; mrv. -e): (fam.) lanterfanter, luie slampamper; lu'leien, w. o. h. : (fam.) lanterfanten, luilappen.

Lull, in Sam. | -gesang, m.: wiegelied, (fig.) eentonige deun; -mann. m.: lulleman, bestuurder van de spuitpijp.

lullen, w. o. h. en w. b.: 1) in slaap zingen; (fig,) in slaap wiegen; 2) zoogen; (fig.) sussen; Lul’ler, m. (-s; mrv. -): in slaap zinger, (fig.) in slaap wieger; Lul'lerin, vr. (mrv. -nen): in slaap zingster, (fig.) in slaap wiegster.

Lummel, m. (-s; mrv. -): lummel, stoffel; I -haft, bv. n.: lummelig, lummelachtig, stoffelachtig; -haftigkeit, vr.: lummeligneid, stoffelachtigheid; -stück, o.: (van slachtvee:) lendenstuk.

Iiümmeleivr.: lummeligheid, lum-melachtigheid, stoffelachtigheid; iüm’me-licht, bv. n.: dun, gaasachtig, spinneweb-achtig.

liimmolii, w. o. h.: 1) zich lummelachtig gedragen; 2) luilappen, lanterfanten; lum'mern, w. o. h.: Zie lum-

ïii e In no. 2.

Lamp, m. (-es; -s; mrv. -e): 1) vrek» schraper; 2) gemeene slampamper, ge-meene hond, ellendeling; ein alter -: (fam.) een oude duitendief; I -fisoh, m.: zeehaas; -zucker, m,: ruwe suiker, ongeraffineerde suiker.

Iiümp’chen, o. (-s; mrv. -): 1) vodje, lorretje, Aardje; 2) stukje, brokje.

Ilum’pen, w. o. h.: los leven, een los leven leiden, doordraaien, pierewaaien, (pop.) den beest spelen; w. b.: (pop,) meen behandelen; sich nicht - lassen:

1)    zich niet gemeen laten behandelen,

2)    zoo handelen dat niemand het gemeen kan vinden.

Ilium’pen, m, (-s; mrv. -): 1) vaatdoek;.

2)    lomp, vod, lor, Aard; (Ag.) nesterijv

3)    ruwe suiker, ongeraffineerde suiker; -sammeln: voddenrapen; zu - werden: Aardig worden; seine Kleider sind lauter -: zijne kleeren hangen als Aarden aaneen;. I -baron, m.: (pop.) kale baron, baron van den kouden grond; -buch, o.: vodderig boek, prul; -dichter, m.: pruldichter *, -ding, o.: vodderig ding, prul, vod, lor; -faule, vr.: (bij papiermakers:) stamptrog

de lompen; -frau, vr.: 1) voddenraapster, 2) koopvrouw in lorren; -geld, o.: lorrig geldbedrag, (pop.) stront-bagatel (etwas um ein -geld kaufen: iets voor een spotprijs koopen, iets schandekoop koo-pen); -geschenk, o.: vodderig geschenk; -gesindel, o.: gemeen volk, haveloos volk, gespuis; -handel, m.: handel in lompen, handel in lorren, (Ag.) lorrige handei, prulnegotie; -handler, m.: koopman in lompen, lorrenkoopman; -handlerin, vr. : koopvrouw in lompen, lorrenkoopster; -hund, m.: gemeene slampamper, gemeene hond, schobberd, schoelje; -kammer, vr.: lompen-kamer, vertrek waar de lompen gesorteerd worden; -kerl, m.: Zie -liimd; -kram, m.:

; m.: 1) voddenraper, 2) lorrenkoopman; -messer, o.: (bij papier-

per; -sammlerin, vr.: voddenraapster; -schneider, m.:    1) (bij papiermakers:)

lompensnijder, (ook:) lompen-mes, 2) (iron.) ophakker in het kleermakers-vak, kleeren-lapper; -sold, m.: vodderig loon, armzalig loon; -stampfe, vr.: Zie -faule; -streit, m.: 1) nietige twist, 2) gemeen standje, standje onder gemeen volk;-trog, m.: Zie -faule; -volk, o.: Zie-gesindel; -waare, vr.: voddegoed; -weib, o.: Zie -frau; -zeug, o.: voddegoed; -zieher, m.: (arfi) krasser; -zucker, m.: ruwe (ongeraffineerde) suiker; -zunder, m.: (art.) lont.

vr.:

seme

ver-

yr.

m.:

Lumperei , vr.: 1) vodderij, nesterij, bagatel, kleinigheid, nietigheid; 2) lorrig-heid, vodderigheid, gemeenheid; lum'picht, bv. n.: 1) gemeen, lorrig, 2) vrekkig, inhalig, schraperig; lum pig, bv. n.: 1) haveloos, gescheurd en geplukt, 2) Zie lum-piclit; Lum'pigkeit, vr.: 1) haveloosheid, 2) gemeenheid, lorrigheid, 3) vrekkigheid, inhaligheid, schraperigheid.

Iaina, vr.: Luna (d. i. de Maan); luna'-risch, bv, n.: maan-, van (behoorende tot, betreffende) de maan; luna’tisch, bv. n.: maanziek, maanzuchtig, (tig.) gek.

Ioin'de, vr.: Zie Iamte.

lomette, vr.: (vest.) lunet.

ïiimg e, vr.: long; aus voller - schreien: uit alle macht schreeuwen; aus voller -lachen: luidkeels lachen, schateren van den lach; frei von der - sprechen: zijn hart recht uitspreken.

Liun'geii, in Sam. I -ader, vr.: long-ader; -arzenei', vr.: geneesmiddel voor long-lijders; -balsam, m.: balsem tegen long-tering; -blume, vr.: (gewone) kamille; -drüse, vr,: keelklier; -entzündung, vr.: long-ontsteking; -faul, bv. n.: long-teringachtig, (yan paarden:) dempig; -faule, vr.: tering, longtering, (van paarden:) dempigheid; -feuchtigkeit, vr.: vocht van het borstvlies; -fieber, o.: longtering-koorts; -hechte, vr.: (pik.) longkruid, longmos; -flügel, m.: kwabbevande long; -gehecht, o.: longvlecht; -geschwür, o.: longzweer; -hieb, m.: 1) kwetsing van de longen, 2) (hg. fam.) smeer uit de pan, veeg uit de pan; -kammer,vr.:longkamer; -klee, m.: (pik.) water-drieblad; -krampf,

m.: kramp in de longen; -krankheit, vr.: longziekte, longkwaal; -kraut, o.: (pik.) longkruid (grünes -kraut: longmos); -lappen, m.: longkwabbe; -lehre, vr.: leer der longen, beschrijving van de longen; -mittel, o.: Zie -arzenei; -moos, o.: (pik.) longkruid, longmos;-mus, o.:(kkk.) gehak van kalfs-long; -probe, vr.: proefneming op (onderzoek naar de gesteldheid van) de longen (bij doodgeborene kinderen); -schwindsucht, vr. (-sucht, vr.): longtering; -süchtig, bv. n.: longtering-achtig, teringachtig; -süchtige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: teringlijder (vr.: tering-lijderes).

Lung'er, in Sam.’ I -leben, o.: lui-lapperij, (het) niets-doen; -tasche, luilap.

Iiimg’erer, m. (-s; mrv. -): luilap, luiaard; lung'erig, bv. n.: lui; lung’ern, w. o. h.: 1) luieren, 2) hunkeren (naar), vlammen (op), vlassen (op) (um ein Haus -: loopen rondsluipen om een huis heen).

Ldin'se, vr,: luns, spie.

lam'te, vr.: (art, en hg.) lont; (jag.) vosse-staart; -riechen:    (spr.) lont

ruiken.

Lun’ten, in Sam. I -horn, o.: koker voor de brandende lont; -kiste, vr.: lontenkist; -recht, o.: vuistrecht, (het) recht van den sterkste; -stock, m.: lontstok.

lain'ze, vr.: (jag.) omloop, binnenwerk.

lai’pe, vr.: stuk gegoten ijzer van honderd pond; I Lu’penfeuer, o.: kleine ijzergieterij.

lüp'fen, w. b.: Zie lüften.

Impi'ne, vr.: (pik.) wolfsboon.

Iiiipp, in Sam. I -stahl, m.: sporen-staal.

Iiiip pe, vr.: 1) Zie Xiiipe; 2) vergrootglas.

Lui de, vr. (Iiur’cling, vr.): (zeew.) lording, kabel-omkleedsel.

LiU’ser, vr.: (jag.) herten-oor. Iiusita'nien, o. (-s): (adk.) Lusitanië (d. i. Portugal).

Iliust, vr. (mrv. Lüs'te) : lust; (fig.) trek, neiging; smaak; behagen, vermaak, genoegen; genot; (van zwangere vrouwen :) belustheid; nach aller - (nach Herzens -): naar hartelust; die - dazu ist mir vergangen: de lust daartoe is mij vergaan, ik heb er geen lust meer in;

‘    - an etwas haben : behagen in iets

scheppen; - zu etwas haben: lust in iets hebben; Einem - zu etwas machen: maken dat iemand lust in iets krijgt; Einem die - zu .... benehmen: iemand den lust tot .... benemen; es kam mir (mich) die -: ik kreeg lust, om ....; er arbeitet, dass es eine - ist: hij werkt, dat het een lust is; mit - arbeiten: met lust werken; mit - essen: met smaak eten; die fleischliche -: de vleeschelijke lust; den Lüsten fröhnen [frönen]: zich aan vleeschelijke lusten overgeven; seine - büssen: zijn lust boeten, zijn hartstocht bevredigen.

Ilmst, in Sam. I -aufwand, m.: aan vermaak besteed geld, kosten (mrv.) die het vermaak na zich sleept, uitgaven (mrv.) voor vermaak; -bad, o.: (een) louter uit pleizier genomen of te nemen bad; -bahn, vr.: speelplaats; -bar, bv. n.: makelijk, pleizierig, prettig; -barkeit, vr.: vermakelijkheid; -beet, o.: (tnb.) bed met sierplanten, bloembed; -begierde, (-begier, vr..): trek (verlangen) naar zingenot; -berg, m.: ter versiering in een park aangelegde en met geboomte beplante aardhoogte; -boot, o.: pleizier-bootje; -dirne, vr.: meisje van pleizier; -erweckend, bv. n.: trek-gevend, uitlokkend; -fahrt, vr.: 1) spelevaart, pleziertochtje te water, 2) rij-toertje, 3) plezierreisje, uitstapje; -feuer, o.: vreugdevuur; -feuerwerk, o.: vuurwerk; -feuerwerker, vuurwerkmaker; -feuerwerkskunst, vr.: vuurwerkmakerskunst; -gang, m.:

1)    wandeling voor genoegen, 2) wandeldreef; -ganger, m.: wandelaar; -gangerin, vr.: wandelaarster; -garten, m.: lusthof; -gartner, m.: 1) aanlegger van lusthoven,

2)    in orde houder van eenen lusthof; -gebaude, o.: zomerhuis, buitenplaats; -gebüscht, o.: 1) heestertuin, 2)bosschage; -gefecht, o.: spiegelgevecht; -getilde, o.: (dk.) verrukkelijk oord, (ook:) gelukzalig-heids-dreven (mrv.): -gefühl, o.: zalig gevoel; -gegend, vr.: lust-oord; -gehölz, o.: park, wandelpark; -gelag, o.: feestmaal, feestbanket: -gesang, o.: 1) vroolijk gezang, 2) vreugde-lied; -geschrei, o.: gejubel, gejuich; -gewachs, e.: sierplant; -hain, m.: bosschage; -haus, o.: 1) zomerhuis, buitenplaats, 2) slecht huis, bordeel; -hauschen, o.: tuinhuis, priëel;-holz. o.:

ark, wandelpark; -insel, vr.:    1) door

unst aangelegd 'eilandje (b.v. in eenen grooten vijver), 2) eiland dat tot uitspan-nings-oord dient; -jagd, vr.: jachtpartij;

: zomerkamp, oefeningskamp; -lied, o.: vroolijk lied; -ort, m.: 1) lustoord, 2) plaats van uitspanning; -partie, vr.: pleizier-partij (uitstapje, reisje, rijtoer, spelevaart); -platz, m,: 1)speelplaats, 12) Zie -ort; -rasen, m.: voor balspelen geschikt grasveld; -reich, bv. n.: genotrijk; -reise, vr.: pleizierreis(je);-reisen, w. o. h.: reizen voor pleizier; -reiz, nu: 1) aangename prikkel, 2) verleidelijke bekoorlijkheid; -reizend, bv. n.: tot zingenot prikkelend; -ritt, m.: pleizier-rit, wandelrit; -schiff, o.: 1) pleizierboot, 2) jacht;

-kugel, vr.: vuurbal (van vuurwerk); -lager, o,: zomerkamp, oefeningskamp; -lied,

-schloss, o.: tot zomerverblijf dienend kasteel, buitenplaats; -seuche, vr.: slechte ziekte; -sitz, m.: buitenplaats, zomerverblijf; -spiel, o.: (tnl.) blijspel (-spieldichter,

m. : blijspel-dichter); -stück, o.: (tnb.)

vak met sierplanten, vak met bloemen; -trunken, bv. n.:    1) vreugde-dronken,

■2) door het vermaak bedwelmd; -ver-derber, m.: spelbreker, vreugde-ver-stoorder, pretbederver; -wald, m.: bos-, schage, wandelpark; -waldchen, o.: heestertuin; -wandeln, w. o. h.: wandelen om zich te vermeien; -wandier, m.: wandelaar voor pleizier; -wandlerin, vr.: wandelaarster voor pleizier; -warte, vr.: belvedere; -weg, m.: wandelweg.

laistelei', vr.: gehechtheid aan de leus: lekker eten en drinken en vroolijk zijn; lüs'teln, w. o. h.: verlangen (-nach: naar).

lus ten, w. onpers. h.: Zie gelüsten.

liis'tern, bv. n. en bw.: begeerig, gretig, graag, belust; Einen - machen: iem. graag maken; mit lüsternen Augen: met gretige blikken, met begeerige oogen; -nach etwas sein: graag naar iets zijn, belust op iets zijn; I -heit, vr.: begeerig-heid, gretigheid, graagheid, belustheid.

Iliis'terii, w. onpers. h.: es lüstert ihn nach ....: hij brandt van verlangen naar ,..., hij is belust op ....

lus tig:, bv. n.: 1) vroolijk; sich - machen: zich vroolijk maken; sich über Einen - machen: zich vroolijk maken over iem., den gek steken met iemand, iemand voor den gek (fam.: voor het lapje) houden;

2)    vermakelijk, graopig, koddig, kluchtig;

3)    (in Sam.:).... lustig (b.v. tanzlustig: danslustig); 4) (als tsw.:) lustig, wakker, helder, frisch, enz.; I -keit, vr.: 1) vroo-lijkheid, 2) vermakelijkheid, grappigheid, koddigheid, kluchtigheid; -macher, m.: pretmaker, grappenmaker, vroolijke Frans; -macherin, vr.: pretmaakster.

lüst'lich, bv. n:: belustmakend; Lüst-ling, m. (-s; mrv. -e): wellusteling,

Ijustriu', vr.: lustrine (zekere stof).

Lus trum, o. (-s; mrv. Lus’tra of Lus'-tren): lustrum, vijfjarig tijdsbestek.

Luth [t], vr.: (zeew.) oplanger.

Irfutliera’uer, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Luthersche, Lutheraan; Luthera’nerin, vr, (mrv. -nen): Luthersche; luthe’risch, bv,

n. : Luthersch; Lu'therthum ft], o. (-s): <het) Luthersche geloof.

luti'ren [ie], w. b.: met kleefdeeg bestrijken.

Iiutscli, in Bam. I -beutel, in.: dotje (voor kleine kinderen, om op te zuigen).

lutsclieu, w. o. h.: op een dotje zuigen; w. b.: zuigen; Lut'scher, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Laitsclibeutel; 2) zuiger op een dotje, (tig.) zuigeling; Lut'scherin, yr. (mry. -nen): dotjes-zuigster, (fig.) zuigeling.

LiUfte, vr.: (mnw.) waschbak yoor goud-erts; I Lut'tenjunge, m.: jongen die het erts in den waschbak doet.

Tiut'ter, m. (-s): brandewijn van de eerste stoking, ééns overgehaalde brandewijn.

Iiüt'tich, o. (-s): (adk.) Luik; Lüt-ticher, m. (-s; mrv. -): Luikenaar (als bv.

n.: Luiksch); Lüt'ticherin, vr. (mrv.-nen): Luiksche.

lüt'zel, bv. n.: luttel, gering.

Luv, vr.: (zeew.) loef, loefzijde, wind-zijde; die - halten: loef houden, goed bij den wind zeilen; die - gewinnen (die -abstechen): (zeew.) de loef afwinnen, de loef afknijpen, (fig.) de loef afsteken;

I -baum, m.: loefboom; -brassen, vr. mrv.: loef brassen; -gierig, bv. n.: loef-gierig, zwaar op het roer;-halter, m.: loef houder; -seite, vr.: loefzijde,loef, windzijde ;-spann,

m.: loef-spant; -wall, m.: loefwal; -warts, bw.: loefwaarts, te loever.

luxuriös', bv. n.: wellustig.

Iiux’us, m. (-): weelde; I -artikel, m. (-waare, vr.): artikel van weelde.

Laizeru’, o. (-s): (adk.) Lucern.

Lmzer'ue, vr.: Zie Lucerne.

Iiy'bïen, o. (-s): (adk.) Lybië; Ly'bier,

m. (-s; mrv. -): Lybiër; ly'bisch, bv, n.: Lybisch.

Ijyca'um, o. (-s; mrv, Lyca’en): ly-ceüm; Lyceist’, m. (-en; mrv.-en): leerling aan eenlyceüm; Lyce'um, o. (s; mrv. Lyce'en): lyceüm.

I^ycli'uis, vr.; (pik.) lychnis.

Iiy'dien, o. (-s): (adk.) Lydië; Ly'dier,

m. (-s; mrv. -): Lydiër; Ly'dierin, vr. (mrv. -nen): Lydische; ly'disch, bv. n.: Lydisch, (fig.) zacht, weemoedig.

lympliat’iscli, bv. n.: lymphatisch, waterachtig; Lym'phe, vr.: (ontl.) lympha, bloedwater, waterig bestanddeel van het bloed.

I*yu'kur, m. (-s ; mrv. -e): Zie Laiclis-stein.

Ijy'on, o. (-s): (adk.) Lyon; Lyo'ner.

m. (-s; mrv. -): Lyonees (mrv. Lyoneezen; lyo'ner, bv. n.: Lyoneesch, Lyonsch); Lyo'nerin, vr. (mrv. -nen): Lyoneesche, Lyonsche.

Iiy'ra, vr. (mrv. Ly'ren): (muz.) lier; (str.) Lier; I -saïiger, m.: lierzanger; -spie-ler, m.: lier-speler.

Iiy’rik, vr.: (dk.) lyriek, lyrische dichtkunst; Ly’riker,m. (-s; mrv.-): lierdichter; ly'risch, bv. n.: lyrisch (-e Gedichte: lierdichten, lyrische gedichten; -er Dichter; lierdichter).

wijzing

ï, w. b.: 1) maken; Schuhe, v,.., Kase, Bücher, Yerse, Platz, Aufsatz, den Anfang -: schoenen, schulden, kaas, boeken, verzen, plaats, een opstel, het begin maken; Einen gesuild, krank, glücklich, unglücklich, reich, arm, schamroth [t], schwarz, fröhlich, traurig iem. gezond, ziek, gelukkig, ongelukkig, rijk, arm, schaamrood, zwart, blijde, bedroefd maken; er wird es nicht lange mehr -: hij zal het niet lang meer

M.

Hlaal (Mal], o. (-es, -s; mrv. -e en Maler): 1) moedervlekje; (fig.) vlek, vlak; ein blaues -: eene blauwe plek, eene gekneusde plek; 2) merkteeken, stempel-merk; - und Unmaal spielen: kruis of munt spelen, kruis of munt raden; 3) grens-teeken, 4) doelwit, wit, doel, mikpunt; I -axt, vr. (-barte, vr.): merk-ijzer; -baum, m.: gemerkte boom; -blatt, o.: (het) patroon, model;-boden, m.: Zie Mallhoden; -brief, m.: 1) bestek, 2) contract; -eisen,

o.: merk-ijzer; -graben, m.: schei-sloot; -grube, vr.: grens-put; -hammer, m.: merk-hamer; -haufen, m.: als grens-aanwijzing dienende hoop; -holz, o.: bakkers-merk-hout; -hügel, m.: grensheuvel; -kraut, o.: (pik.) sleutelbloempje; -pfahl, m.: grenspaal; -saule, vr.: grenszuil, als grens-aan-dienende zuil (kolom, pilaar); -statt, vr. (-statte, vr.): strafplaats, plaats der terechtstellingen, (pop.) galgeveld; -stein, m.: grenssteen, (fig.) gedenksteen; -zeichen, o.: 1) merkteeken, 2) gedenktee-ken, 3) grens-teeken, 4) mikpunt, wit, doel, doelwit.

Maaneter, m. (-s): (adk.) Meander; maan'drisch, bv.n.: Meandersch, (fig.) kronkelig, gekronkeld.

Maas, o. (-es; mrv. -e): Zie Mas*.

Maat, m. (-es; mrv. -e): (zeew.) maat.

Maat schaft, vr.: 1) (het) maatschap, hoedanigheid van maat; 2) scheepsvolk, scheepsbemanning; 3) (de) maatschap, compagnieschap, vennootschap.

Macedo nien, o. (-s): (adk.) Macedonië; Macedo'nier, m. (-s; mrv.-): Macedoniër; Macedo'nierin, vr. (mrv. -nen): Macedonische; macedo nisch, bv. n,: Ma-cedonisch.

Macen , m. (-s; mrv. Macena’ten): Mecenas, beschermheer, patroon.

Maceration’, vr.: doorweeking; ma-ceri'ren (ie], w. b.: laten doorweeken.

Mach, in Sam. 1 -alles, m. (-): albe-schik, albedril, factotum; -bar, bv. n.: maakbaar te maken, (fig.) doenlijk, uitvoerbaar; -werk, o.: broddelwerk, knoeiwerk, (fig.) koopgoed.

Mache, vr.: maak; in der - sein: in de maak zijn; etwas in der - haben: iets m de maak hebben (d. i. iets onderhanden hebben); Einen in der - haben: (fig.) iem. drillen, iemand ringelooren, iemand onder den duim hebben; in die - nehmen : onderhanden nemen.

machen Schulden einen

maken; diese Frau macht es mir zu lange : deze vrouw maakt het mij te lang (d. i. verveelt mij); Einem zum König, zum Doktor, zum Graten, zum Sklaven, zu sei-nem Freunde iemand koning, doctor, graaf, slaaf, zijn vriend maken; er machte sie zu seiner Frau: hij maakte haar zijne vrouw; ein Land zu einem Königreiche -: van een land een koninkrijk maken, een land tot een koninkrijk verheffen; etwas zu Geld iets te gelde maken; etwas fertig, zurechte iets klaar (gereed), in orde maken; Einem den Kopf warm -: iemand het hoofd warm maken ; Einem das Herz schwer iemands hart zeer bezorgd maken, iemand met bezorgdheid vervullen; Einem eine Sache sehr leicht iemand (aan iem., voor iem.) iets zeer gemakkelijk maken ; sich beliebt oder verhasst zich bemind of gehaat maken;, sich krank zich ziek maken, (fig.) zich voor ziek uitgeven; sich reich zich rijk maken, (tig.) zich uitgeven voor rijk; sich davon - (sich aus dem Staube -): zich uit de voeten maken, (fam.) de plaat poetsen 2) doen; das machte, dass er weinte; dat deed hem weenen (dat maakte, dat hij weende); was machen Sie da: 1) wat doet gij daar, 2) wat maakt gij daar, wat zijt gij bezig te maken?; Einen glauben oder denken -, dass ....: iemand doen gelooven of denken, dat ....; 2) NB. De voorbeelden, waarin het Duitsche „machen” in het Hollandsch niet door „maken” of „doen” uitgedrukt wordt, zijn zóó ontelbaar, dat wij er hier slechts eenige van kunnen vermelden, b. v.: das Bett -: het bed schudden, het bed opmaken; das Essen auf zwei Uhr -: het eten klaarmaken teg'en twee uren; Kaffee oder Thee -: koffie ot thee zetten; Feuer -: vuur aanmaken; Licht -: licht aansteken; ein Licht -: eene kaars aansteken (opsteken); grosse Augen groote oogen opzetten; den grossen Herrn -: den grooten heer uithangen; zweimal zwei macht vier: tweemaal twee is vier; zwanzig Stüber machen einen Gulden: twintig stuivers zijn een gulden; wieviel macht ein Gulden Stüber: hoeveel stuivers heeft een gulden?; Kellner, was macht die Rechnung: aannemer, hoeveel bedraagt (hoeveel is) de rekening?; sich die Haare - lassen: zich laten kappen; Einen - lassen: iemand laten begaan; sich - lassen: doenlijk zijn, uitvoerbaar

zijn; ich mache mir.nichts aus ihm: hij ïsmij

geheel onverschillig, ik heb niets met hem op; ich mache mir nichts daraus: het is mij volmaakt onverschillig, het kan mij niets schelen; daran (dabei) ist nichts zu -: daaraan is niets te verdienen, daarbij is niets te winnen; sich an (sich über) etwas -: iets ter hand nemen,, iets beginnen; sich an (sich über) Einen - : iemand achterna zetten; sich an Einen -: zich tot iemand wenden ; sich auf den

machtwoord (ook fig.), (fig.) machtspreuk (ein -wort darein sprechen: met een machtwoord tusschenbeide komen, zijn gezag doen gelden); -zeichen, o. mrv.: 1) teeke-:    : : macht, 2) zinnebeelden (insigniën)

van het hoogste gezag.

machtig, bv. n. en bw.: machtig; (fig.) krachtig, sterk; (ook:) forsch, stevig, dik, zwaar; (ook:) fiksch,ferm, stout; einer Sache - sein: iets (volkomen) machtig zijn; der deutschen Sprache - sein: de Duitsche taal machtig zijn; einer Person oder einer Sache - werden: zich meester maken van iemand of van iets; eine -e Arzenei: een krachtig (genees-)middel; -e Umrisse: stoute omtrekken, stoute buitenlijnen ; - reich sein: machtig rijk zijn, zeer rijk zijn; - viel Gfeld haben: machtig veel (zeer veel) geld hebben; I -keit, vr.: (fig.) sterkte, (ook:) dikte of breedte (b.v. van eene erts-laag); der Gang ist zwei Lachter ader heeft eene breedte (of:

nen van

-: de erts dikte) van twee vademen.

Ma’cis, vr.: muskaatbloesem, foelie.

Mack, o. (-s): Hack und -: (pop.) Jan Rap en zijn maat.

Madam’, vr.: 1) mevrouw; 2)juffrouw; 3) vrouw.

Mad’chen, o. (-s; mrv. -): meisje (i. a. b.); braunes -: (pik.) brunette, bruine juffer, fazanten-oog; I -anstalt, vr.: meisjeskostschool, jongejuffrouwen-kostschool; -erziehung, vr.:    1) meisjes-opvoeding,

2) opvoeding van meisjes; -gestalt, vr.: meisjes-gestalte, (dk.) maagdelijke leest; haft, bv. n.: 1) meisjesachtig, 2) maagdelijk; -haftigkeit, vr.: 1) meisjesachtigheid, 2) maagdelijkheid; -jager, m.: meisjesjager, nalooper van de meisjes, meisjesgek; -kraut, o.: (pik.) maagdenpalm; -lehrer, m.: 1) onderwijzer van meisjes, 2) meester op eene meisjes-school; -lehre-rin, vr.: 1) onderwijzeres van meisjes, 2) school-matres;-raub, m.: 1) schaking (ontvoering) van een meisje, 2) maagdenroof; -rauber, m.: 1) schaker (ontvoerder) van een meisje, 2) maagdenroover; -schule, vr.: meisjes-school, jongejuffrouwen-school; -sommer, m.: 1) nazomer, 2) zomerdraden (mrv.); -treue, vr.:    1) meisjestrouw,

2) maagdelijke trouw; -verführer, m.: verleider van meisjes; -volk, o. enk.: jonge meisjes (mrv.).

Made, vr: (ins.) made; wormpje, mijt.

Zie Maden.

Ma’del, o. (-s; mrv. -): meisje (i. a. b.) Zie Madchen; das schone Madel: (pik.) de Amerikaansche nachtschoone, dePeru-aansche wonderbloem.

Ma’den, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) framboos; -frass, m.: (aan vruchten:) wormstekige plek, wormstekigheid, (fig.) prooi van het gewormte; -fresser, m.: (vog.) merel; -kraut, o.: (pik.) zeepkruid ; -sack, m.: (iron.) wormen-paleis (het men-schelijk lichaam); -wurm, m. (mrv. -wür-mer): spoelworm (zekere ingewands-worm).

Mademoiselle, vr. (spreek uit: maad-mwaz-zèl’): juffrouw, jonge dame.

Madera, o. (-s): (adk.) Madera; (fig,) madera-wijn, madera.

madig, bv. n.: madig, vol maden (wormpjes); (van kaas:) mijterig.

Madlein, o, (-s; mrv. -): Zie z. n. o. Madchen.

Weg zich op weg begeven; sich auf die Seite zich verwijderen; sich fort maken dat men wegkomt. I w. ot h.: maken; mache doch: maak voort tooh; mache, dass du gehst: maak dat gij weg-koomt.

Mach er, m. (-s; mrv. -): (in Sam.)

... maker (Schuh schoenmaker; Uhr horlogemaker; enz.); I -lohn, o.: maakloon.

Macherei', vr: (het) maken; (fig. fam.) ophakkerij, ineenflanserij, broddelwerk, knoeiwerk.

IMacht, vr. (mrv. Mach’te): 1) macht, vermogen; (fig) volmacht; aus (mit) aller -: uit (met) alle macht, met kracht en geweld ; die Obrigkeit hat -, zu strafen: de overheid heeft de macht om te straffen; - geht vor Recht: (spr.) Zie €rewalt; das steht nicht in meiner -: dat staat niet in mijne macht; Einem - zu etwas geben: aan iemand macht (volmacht) tot iets geven; 2) macht, gezag; mit unumschrankter -: met onbeperkte macht; die höchste -: het hoogste gezag; etwas aus eigener -thun: iets op eigen gezag doen; 3) mogendheid; England ist eine grosse -: Engeland is eene groote mogendheid; die fünf grossen Machte: de vijf groote mogendheden; die kriegführenden Machte: de oorlogvoerende mogendheden; 4) macht, strijdmacht, legermacht, troepenmacht; eine - auf die Beine bringen: eene strijdmacht (een leger) op de been brengen; die - Deutschlands: de legermacht van Duitschland; die bewaffnete -: de gewapende macht.

IMacht, in Sam. I -bliek, m.: ontzag-inboezemende blik; -blume, vr.: (pik.) slaap-lelie, affodil; -bote, m.: met volmacht bekleed afgezant; -brief, m.: schriftelijke volmacht; -eignung, vr.: aanmatiging van macht; -erklarung, vr.: verklaring van eene (groote) mogendheid; -fülle, vr.: volheid van macht; -geber, m.: vol-machtgever, lastgever; -geberin, yr.: vol-machtgeefster, lastgeefster; -gebot, o.: bevel van willekeur, despotiek bevel;

-gewalt, vr,: onbeperkte macht, macht der willekeur; -griff, m.: misbruik van macht;

-haber, m.: 1) machthebbende, 2) lasthebber, gemachtigde; -haberisch, bv. n.: machthebbend, despotiek; -handlung, vr.: daad van geweld; -heil, o.: (pik.) grond-heel, Jacobs-kruiskruid, (ook:) goudroede, guldenroede; -herr, m.: potentaat; -her-risch, bv. n.: despotiek, machthebbend;

-herrscher, m.: alleenheerscher, despoot;

-kraut, o.: (pik.) saraceenskruid; -lilie, vr.: (pik.) slaaplelie, affodil; -los, bv. n.: machteloos, (fig.) zwak; -losigkeit, vr.: machteloosheid, (fig.) zwakheid; -raub. m.: wederrechtelijke bemachtiging, overweldiging, usurpatie; -rauber, m.: overweldiger, usurpator; -ruf, m.: gebiedende roepstem; -sprecher, m.: dictator (-sprecher-würde, vr.: dictatoriale waardigheid, dictatoriaal gezag); -sprecherei’, vr.: dic-tatorale manier; -sprecherisch, bv. n.: dictatoriaal; -spruch, m.: machtspreuk (ook fig.), machtwoord (einen -spruch thun: zijn machtwoord doen hooren); -voll, bv.

n.: machthebbend; -vollkommenheit, vr.: alvermogen, onbeperkte macht; -willkür, vr.: machthebbende willekeur; -wort, o.:

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

33

Matl'ling, m. (-s; mrv.-e): (pik.) witte (entl.) maagvlecht; -gegend, vr.: maag-druif.    streek; -geschwulst, vr.: ziekelijke uit-

Madon ua, vr. (mry. Madon'nen):    zetting van de maag; -grund, m.: bodem

(theo.) Heilige Maagd; (schl. en bhk.) Ma-    yan de maag; -haut, vr. (-hautchen, o.):

donna, beeld der Heilige Maagd; I Madon- (ontl.) maagvlies; -busten, m.: (gnk.) nen-bild, o.: Madonna-beeld.    maaghoest, kramphoest; -kissen, o.: (gnk.)

Madrepo re, vr.: ster-koraal.    zakje met kruiden op de maag, inaag-

Madrigal’, o. (-es, -s; mry. -e): (dk.)    compres; -klee, m.: (pik.) waterdrieblad,

madrigal.    bitterklaver; -kolik, vr.: maagkoliek;

Maclrill'brett, o.: (art.) kardoes-    -krampf, m.: maagkramp; -krankheit, vr.:

plank.    maagziekte, maagkwaal; -kratzer, m.:

inadriren [ie], w. o. h.: ruien.    (iron.) maagbederver (inz. slechte wijn);

mag: Zie mogen.    -krebs, m.: maagkanker; -küchlein, o.:

Magazin, o. (-es, -s; mrv. -e): (kph.    maag-tabletje, maagversterkend of de

en let.) magazijn; I -aufseher, m.: maga-    spijsvertering bevorderend koekje of bal-

zijnmeester; -schiff, o.: transportschip;    letje; -latwerge, vr.: likkepotje voor de

-verwalter, m.: magazijnmeester,    maag; -mittel, o.: maagmiddel; -mixtur,

magazini'ren [ie], w. b.: in het ma- vr.: (pha.) mixtuur voor de maag; -mor-gazijn (in het pakhuis) opslaan.    selle, vr.: Zie -kiicïilein; -mund, m.:

IMagd, vr. (mrv.Mag'de): dienstmaagd, (ontl.) maagmond; -nerv, m.: maagzenuw; dienstmeid, meid, dienstbode; (dk.) maagd. -pflaster, o.: (pha.) maagpleister, (jron.) Zie Magde.    voering voor de maag, stevige brok eten;

IMagd, in Sam. I -dienst, m.: dienst    -pille, (pha.) maagpil, (iron.) pil die staat

als meid, meidendienst; -kraut, o.: (pik.)    in de maag, stevige brok eten; -pulsader,

stinkende kamille; -lohn, o,: meiden-    vr.: slagader van de maag;-pulver, o,:

loon.    (pha.) maagpoeder, poeder voor de maag;

Magdale'ne, vr. (-ns): Magdalena; (fig.)    -rand, m.: (ontl.) maag-rand; -reiz, m.:

boetvaardige zondares; I Magdale'nen-    maag-prikkeling; -saft, m.: maagsap;

bluine, vr.: (pik.) nardus.    -saure, vr.: (ontl.) maagzuur, (gnk,)

Mag’de, vr. mrv.: Zie Magd; braune    Zie -brennen; -sekt, m.: maag-verster-

-: (pik,) brunette, bruine juffer, fazanten-    kende wijn; -scharfe, vr.: scherpte in de

oog; I -baum, m.: (pik.) zevenboom;-bein,    maag; -schlund, m.: (ontl.) maagmond;

o.: (ontl.) kniehoog; -blume vr.: (pik.)    -schmerz, m.: maagpijn; -schwache, vr.:

kamille; -hülle, vr.: (pik.) Zie Macht-    (gnk.) slechte spijsvertering, (eene)

jiefi; -Kraut, o.: ipiK.) moeaerKruia;    zwaKKe maag; -starKena, dv. n.: maag-

-krieg, m.: (pik.) ververs-brem, (hist.)    versterkend middel; -stein, m.: bezoar

(in Boheme); -mutter, (steenachtige zelfstandigheid bezore-ster van dienst- van sommige dieren), maag-s

heil; -kraut, o.: (pik.) moederkruid;    zwakke maag; -starkend, bv. n.: maag-

maagden-oorlog (in Boheme); -mutter,    (steenachtige zelfstandigheid in de maag

yr.: besteedster (bezorgster van dienst-    van sommige dieren), maag-steen; -trank,

meiden); -palme, vr.: (pik.) maagden-    m.: maagversterkende drank; -tinktur,

palm.    vr.: Zie -elixir; -tropfen, m. mrv.: (pha.)

Magd'lein, o. (-s; mrv. -): Zie z. n. o.    droppeltjes voor de maag; -wande, vr.

Madchen.    mrv.: maag-wanden; -wasser, o.: (gnk.)

Mage, m. (-n; mrv. -n): maag, bloed-    maag-water, (fam.) hart-water; -weh, o.:

verwant.    maagpijn; -wein, m.: maagversterkende

ïnagella'nisch, bv. n.: (adk.) van    wijn; -wurm, m.: maagworm, worm in de

Magellaan; die -e Meerenge: de Straat    maag; -wurst, vr.: leverworst;-wurz, vr.

gemeene

van Magellaan.    (-wurzel, vr.): 1) koorts-wortel,

IMa gen, m. (-; mrv. -): Zie Mage.    valeriaan, 2) kalmus, 3) arons-wortel,

iMagen, m. (-s; mrv. Ma'gen): (ontl.)    kalfsvoet; -zipfel, m.: maagzak, zak der

maag; der erste, zweite, dritte, vierte maag.

(drk.) de eerste, tweede, derde, vierde mager, bv. n.: mager (ook fig.); maag; es liegt ihm im -: (spr, fam.) het    (flg.) schriel, ijl; (ook:) schraal; (ook:)

zit hem dwars in zijne maag; einemhung-    dor, droog; -e Zeiten: schrale tijden,

rigen - ist nicht gut predigen: (spr.) hon-    slechte tijden;    -e    Schrift, vr.: (typ.)

ger is een scherp zwaard, (ook:) praatjes    smalle    letter;    ein    -es Gedicht: (fam.)

een

gewas staat

met het te veld staande gewas; Yergleich ist besser als ein tetter Pro-eene magere schikking is

vullen geen gaatjes.    een saai dichtstuk; die Saat steht -: het

IMa'gen, in Sam. I -ader, vr.: maag- gewas staat ijl, het ziet er mager uit ader; -arzenei', vr.: maagmiddel; -be- met het te veld staande srewas; ein-er schwerde, vr. (-beschwerung, vr.): 1)maagpijn, 2) slechte spijsvertering; -blahung, zess: (spr.) eene magere schikking is vr.: l) opgezetheid van de maag, 2) op-    beter    dan een    vet    proces; I -fleck, m.:

risping; -blutung, vr.: maagbloeding;    (akk.)    schrale plek;    -keit, vr.: magerheid

-brei, m.: (ontl.) chijl, maagsap,(eigenlijk:) (ook fig.); -mann, m.: (zeew.) fokkezeils-door het maagsap in de maag tot brij boelijn.

verwerkte spijs; -brennen, o.: (gnk.) inde ma'gern, w. o. s.: mager worden; keel brandende oprisping, (het) zuur; w. b.: magermaken.

-bruch, m.: maagbreuk; -bürste,vr,: (hik.) Ima’gerii, w. b.: magermaken, mager maagborstel; -drüeken, n.: drukking op doen worden.

de maag, maagpijn; -drüse, vr.: (ontl.) IMa/gern, m. mrv.: Magiërs, Magi, alvleesch, maagklier; -elixir, o.: maag- Oostersche wijzen (bijb.: de wijzen uit elixir, droppeltjes (mrv.) voor de maag; het Oosten).

-entzündung, vr.: maag-ontsteking; -es- Magie', vr.: 1) tooverkunst, 2) toover-senz, vr.: Zie -elixir; -fieber, o.: maag- werk, tooverij; Ma'gier, m. (-s; mrv. -): koorts, gastrische koorts; -gefasse, o. Oostersche wijze (Zie Magern); Ma’-mrv.: (ontl.) maagvaatjes; -geflecht, o.: giker, m. (-s; mrv. -): toovenaar;

Mah’e, in Sam. I Zie Mah. maliën, w. b,: maaien, afmaaien; (fig.)^wegmaaien, wegrukken.

ma’gisch, bv. n.: toover-, tooverachtig.

Magister, m. (-s; mrv. -): (titel:) meester in de vrijë kunsten; (fig.) meester, schoolmeester; der - Matheseos: (wsk.) het Pythagorische probleem, het problema van Pythagoras; I -hut, m.: doctorale hoed.

Magiste’rium, o. (-s):    1) meester

schap in de vrije kunsten; 2) (schk.) meesterpoeder.

Magistranz. wortel.

Magistrat’, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) magistraat, overheid; 2) magistraatspersoon, overheids-persoon; Magistrats', in Sam. (-amt, o.: magistraats-ambt; -rerson, vr.: magistraats-persoon; -wür-de, vr. : waardigheid van magistraat, magistrale waardigheid); Magistratur', vr.: magistratuur.

Magnat' magnaat,

Mah'er, m. (-s; mrv. -): maaier; | -lohn, m.: maailoon.

cm

(pik.) meester-

vr.:

IMahl, o. (-es, -s; mrv. -e en Mah'ler):

1) maal (een maal eten), maaltijd; besser getheilt [tj als ein - verfehlt: (spr.) beter een half ei dan een leege dop; 2) Zie Maal; 3) Zie Mal.

, m. (-en; rijksgroote; vr.: 1) waardigheid van magnaat, 2) de magnaten, de rijksgrooten; Magna"tenta-fel, vr.: (stk.) magnaten-tafel (Huis der Heeren, Hoogerhuis, Eerste Kamer). Magnesie, vr.: (schk.) magnesia. Magnet’, m. (-es, -s; mrv. -e): magneet, zeilsteen; I -eisen, o.: met zeilsteen bestreken ijzer: -nadel, vr.: magneetnaald, kompas-naald; -stabchen, o.: met zeilsteen bestreken staafje; -stein, m.: magneetsteen, magneet, magnetisch, bv.

mrv. -en): (stk.) Magna’tenschaft,

IMahl, in Sam. I -art, vr.: manier van malen; -gang, m.: (een) stel molensteenen; -gast, m.: maalklant (iemand die geregeld zijn graan op één molen laat malen); -geld, o.: maalloon; -ge-rinne, vr.: molenvliet, molenwater; -gerüste, o.: molenwerk, (het) werk van een molen; -groschen, m.: maalloon; -knecht, m.: molenaarsknecht; -korn,

o.: graan dat bestemd is om gemalen te worden; -metze, vr.: maalloon; -mühle, vr.: koornmolen; -müller, m.: koornmo-lenaar; -pfahl, m.: (bij watermolens:) peilschaal, peil; -recht, o.:    1) recht

om een molen te hebben, 2) maalloon; -stein, m.: molensteen; -steuer, m.: belasting op het gemaal (d. i. op het malen van graan); -strom, m.: maalstroom, draaikolk; -trog, m.: .stamptrog; -werk, o.: (mnw.) in het kwarts verspreid tin-erts; -zahn, m.: (ontl.) maaltand, kies; -zettel, m.: accijnsbiljet van het gemaal.

n.: magnetisch; niah’leii, w. o. onr. h. en w. b. onr. -e Kraft: magnetische kracht, aantrek-    (mahl'te of muhl; gemah'len): malen

kingskracht.    (ook fig.); diese Mühle mahlt fein: deze

Magiieltiseiir’. m. (-s; mrv. -s): mag-    molen maalt lijn; wer zuerst kommt,

netiseür; -tisi’ren fsie], w. b.: magneti-    mahlt zuerst: (spr.) wie het eerst komt,

seeren: -tisi'rer [sie], m. (-s; mrv. -): het eerst maalt; zwei harte Steine mahlen magnetiseerder, magnetiseur; -tis’mus,    selten rein: (spr.) twee vossen bedriegen

m. (-): magnetismus (thierischer [t] -tis-    elkander niet licht, (ook:) de eene kraai

mus: dierlijk magnetismus).    pikt de andere de oogen niet uit; das

Magniiicenz', vr.: pracht, heerlijk-    Wasser aus einem Graben -: het water

heid, luister; (als titel:) doorluchtige    uit eene gracht malen; es mahlt mir im

hoogheid.    Kopfe: het maalt mij in mijn hoofd.

Magnolie’, vr.: (pik.) magnolia; I mahlig. bv. n,: geleidelijk: bw.: al-Magnoli'enbaum, m.: magnolia.    lengs, van    lieverlede.

Magot', m. (-es, -s mrv. -e): (drk.)    Mah’mud,    m.    (-s): Mahmoed, Ma-

baviaan.    homed.

Mag samen, m. (-s): papaverzaad; malm, in Sam. I -bar, bv. n.: (schul-1 -öl, o.: papaver-olie.    den:) invorderbaar, (personen:) te ma-

: iriaan-

Mag'schaft, vr.: bloedverwanten nen: -brief, m. (-sehreiben, o.)

(mrv.), maagschap, familie.    brief, (kkl.)    schriftelijke vermaning,

magst: Zie mogen,    Mahiie, vr.: manen (mrv., van een

Magyar (spreek uit: ma-djaar): Ma- leeuw, van een paard), lang nekhaar, gyaar, Honeraar; Magyarin (spr.: ma'-    Imahnen,    w.    b.: van manen (van

dja-rien): Magyaarsche, Hongaarsche; lang nekhaar) voorzien; gemah’net: met magyan'sch (spr.: ma-djaar'-iesj): Ma- manen.

gyaarsch, Hongaarsch.    IMah'nen, in Sam. I -decke, vr.: vlie-

Mah, in Sam. I -feld, o.: 1) gemaaid    gennet (over de manen van een paard);

veld, 2) grazige voet van een dijk; -zeit,    -haar, o.: haar der manen; -kamm, m.:

vr.: maaitijd.    kam voor de manen; -stier, m.: (drk.)

Mahagoni, in Sam. I -baum, m.:    buffelstier; -taube, vr.: (vog.) gekuifde

mahonieboom; -holz, o.: mahoniehout.    duif, kappertje.

Mahd, vr.: 1) maaiing, (het) maaien;    malinen,    w.    b.: manen, aanmanen

2) raaaiers-taak,' maai-taak; 3) zwad,    om betaling;    Einen an etwas -: iets aan

a:i*

zwade (in één slag met de zeisen afge- iemand herinneren (NB. „iemand maaide hoeveelheid); zu -en schlagen:    iets herinneren” is een Germanisme en

Zie mahden; die -en ausstreuen: de    als Hollandsch niet veel meer dan onzin),

zwaden keeren.    Mahner, m. (-s; mrv. -): maner, aan-

mahden, w. b.: aan zwaden leggen; maner om betaling; (fig.) vermaner. Mah'der, m. (-s; mrv. -): maaier; Mah- mah'nig, bv. n.: met manen, met derei’, vr.: troep maaiers; mah'dig, bv. n.: lang nekhaar.

te maaien (zwei -: tweemaal in het jaar Mahiiiing, vr.: aanmaning om beta-te maaien).    ling; (fig.) vermaning.

Mabomelda’ner,

Mahomedaan; -da’nerin, vr.: (i Mahomedaansche; -da’nisch, b homedaansch; -danis'mus, m. (-): Maho-medanismus.

Ma’homet, m. (-s): (kkl.-hist.) Ma-homed; Mahometa'ner, enz.: Zie het z. n. m. Maliomedaner, enz.

Mahr, m. (-es of -en): nachtmerrie; I -flechte, vr. (-klatte, vr.; -zopf, m.): (hik.) Poolsche haarvlecht.

Mabr [Mar], vr.: 1) mare, tijding, gerucht ; 2) vertelseltje, sprookje.

Mahrchen [Mar'chen], o. (-s; mrv. vertelling, vertelseltje, sprookje, fa-ein Altweiber -: een oudewijvenpraat e; I -haft, bv. n.: fabelachtig; -haftigkeit, vr.: fabelachtigheid; -trager, ndelende nieuwspost.

IMah're [Ma're], vr.: Zie Mabr.

IMab're, vr.: 1) oude knol, oud paard, afgereden knol; 2) merrie; 3) (dk.) strijdros, klepper.

Mali’r en, o. (-s)

(Mahrenflechte, vr.: h vlecht); Mah'rer, m. (-s; mrv. -): Mora-viër; Mah’rerin, vr. (mrv. -nen): Moravische ; mah'risch, bv. n.: Moravisch (die -en Brüder: kkl : de Moravische Broeders, de Hernhutters).

muskus-

m. (-s; mrv. -): mrv. -nen):

v. n.: Ma-

bel;

m.: wa

: (adk.) Moravië lk.: Poolsche haar-

Mabrte, vr.: bierenbrood (in bier gebrokkeld brood); (ook:) koude schaal (d. i. in wijn gebrokkeld brood).

Mai, m. (-es, -s, -en; mrv. -e en -en): (de maand) Mei; (fig.) lentetijd, lente; den - muss man nehmen, wenn er kommt: (spr.) men moet het ijzer smeden terwijl het heet is; - kühl und nass füllt dem Bauer Scheu’r und Fass: (spr.) eene koele, natte Mei is goed voor den akker en voor de wei; I -baum, m.: meiboom; # -blümchen, o, (-blume, vr.): meibloempje, lelie der dalen; -butter, vr.: meiboter, grasboter; -distel, vr.: (pik.) ganzendistel; -duft, 'm.: mei-geur ; -ïisch,

m.: (visch:) elft; -forelle, vr.: zalmforel; -frost, m.: mei-vorst, nachtvorst in Mei; -holz, o.: gele wilg; -kafer, m.: (ins.) molenaar, mei-kever; -katzcnen, o.: katje (aan boomen); -kirsche, vr.: mei-kers; -königin, vr.: mei-koningin; -kraut, o.: (pik.) schelkruid, (ook:) hoenderbeet; -lilie, vr.: lelie der dalen; -luft, vr.: mei-windje; -monat, m. (-mond, m.): meimaand; -morgen, m.: mei-morgen;-regen,

m.: mei-regen; -roche, m.: (visch:) gladde rogvisch; -rosé, vr.:(plk,) mei-roos, vroege roos; -rübe, vr.: (pik.) vroege knol; -schein, m.: nieuwe maan in Mei, (pik.) steenbreke; -schiessen, o.: (het) schijfschieten in Mei, schutters-wedstrijd in Mei; -schnee, m.: sneeuw in Mei; -scholle, vr.: (visch:) schol; -seuche, vr.: (vea., het) bloedpissen ; -sonne, vr.: mei-zon; -sonn-tag, m.: (kkl.) Rozenzondag, vierde Zondag in de Tasten, Laetare; -specht, m.: (yog.) blauwspecht; -thau [t], m.: meidauw; -traube, vr.: (pik.) druifkruid, maankruid; -vogel, m.: 1) zee-meeuw, 2) koekoek, 3) (ins.) kapel, vlinder; -wetter, o.: mei-weder; -wurm, m.: (ins.) mei-worm; -zeit, vr.: voorjaar.

Maicl, vr.: meisje; jongejuffrouw; maagd.

Mai e, vr.: meiboom.

Mai en, in Sam. I -blatt, o.: berke-blad; -blume, vr. (-glocke, vr., -glöckchen,.

o.): meibloempje, lelie der dalen ;-lüftchen, o.: mei-windje; -mond, m.: mei-maan; -sonne, vr.: mei-zon; -traubchen, o.: (pik.) konings-varen, pluimvaren. Zie overige Sam. onder Mai.

Mai'er, m. (-s; mrv. -): Zie Meier. Mai'kensha ring, m.: (vv.) ijle haring.

Mail, in Sam. I -bahn, vr.: maliebaan, kolfbaan; -kugel, vr.: kolfbal; -spiel, o.: kolfspel, (het) kolven.

Mai'land, o. (-s): (adk.) Milaan; Mai-lander, m. (-s: mrv. -): Milanees; Mai'-landerin, vr. (mrv. -nen): Milaneesche mailandisch, bv. n.: Milaneesch.

Mai ling, m. (-es, -s; mrv. -): (ins.) mei-worm; (visch:) blauwrug-forel.

Mainz, o. (-es): (adk.) Maintz; Main-zer, m. (-s ; mrv. -): Maintzenaar (als bv,

n.: Maintzer); Main'zerin, vr, (mrv. -nen): Maintzenaarster.

Mai'ran, m, (-s): Zie Meiran.

Ma'is, m. (-es): (pik.) maïs, Turksche tarwe; I -brod, o.: maïs-brood; -dieb,

m.: maïs-dief (de kraai van Jamaïca);, -feld, o.: maïs-veld.

Maisch, m. (-es) :    (pik.)

kruid; 2) Zie Meisch; mai'schen, w. b.: Zie meischen.

Mai’seldraht, m.: bubbelige draad,, ongelijke draad; mai"seldrah'tig, bv. n.: ongelijk (bubbelig) van draad.

Maitresse, vr.: maitresse.

Ma’iz, m. (-es): Zie Mais.

Maiestat, vr.: majesteit; I Euer -: Uwe Majesteit; Seine Königliche -: Zijne Koninklijke Majesteit, Zijne Majesteit de Koning; I majesta'tisch, bv. n.: majestueus;

I Majestats', in Sam. (-beleidigung, vr.: majesteits-schennis; -brief, m.: grondwet; -recht, o.: recht der Kroon, prerogatief der Kroon; -schander, m.: schuldige aan majesteits-schennis; -verbrechen, o.: majesteits-schennis; -verbrecher (-verbreche-rin, vr.): schuldige aan majesteits-schennis.

Major', m. (-s; mrv. -e of-s):(mil.) majoor. Zie Majorin en Majors.

Majoran, m. (-s): Zie Meiran.

Majorat', o,# (-es, mrv. -e): eerstge-boorte-recht, majoraat.

Majorats’, in Sam. I -erbe, m.: erfgenaam door het recht van eerstgeboorte (-erbe, o.: vaderlijk erfgoed dat op den oudsten zoon overgaat); -gut, o.: Zie -erbe, o.; -herr, m.: oudste zoon.

Majordo'mus, m. (-): (hist.) major-domus.

major en n', bv. n.: (rcht.) meerderjarig, mondig; Majorennitat', vr.: meerderjarigheid, mondigheid.

Majo’rin, vr. (mrv. -nen): majoors-vrouw; Frau -: (haar aansprekende, kortweg te vertalen:) mevrouw!; die Frau -: (kortweg:) de majoorsvrouw, de vrouw van den majoor.

Majoritat’, vr.: 1) meerderheid (b.v, van stemmen, van menschen, enz.);. 2) (rcht.) meerderjarigheid, mondigheid.

Major'ka, o. (-s): (adk.) Majorca; Major ker, m. (-s; mrv. -): Majorcaan (als bv. n.: Majorcaansch); Major kerin, vr. (mrv. -nen): Majorcaansche.

Majors', in Sam. I -stelle, vr.: majoors-plaats, majoorsrang.

o. h.: 1) (kph.) het vak van makelaar uitoefenen; (in yerachte-lijken zin:) voor makelaar (d. i. koppelaar) spelen; 2) vitten, bedillen, hekelen (- an: vitten op, bedillen, hekelen); I -, w. b.: yitten op, bedillen, hekelen; I sich (arm, reich u. s. w.) -, w. w.: 1) in het makelaarsvak (arm, rijk, enz.) worden, 2) door het koppelaars-bedrijf, of: als hoerenbaas (arm, rijk, enz.) worden.

Maltltaba'er, m. mrv. (bijb.) Mac-eabeën,

Makler, m. (-s; mrv. -): 1) (kph.) makelaar; 2) koppelaar; (ook:) hoerenbaas; 3) vitter, hekelaar, bediller; I -gebühr, vr. (-lohn, m.): 1) makelaarsloon, makelaardij, 2) verdiensten (mrv.) als koppelaar of als hoerenbaas; -geschaft, o.: 1) makelaardij, makelaarsvak, 2) koppelaars-bedrijf, (ook:) vak van hoerenbaas; mak’lerisch, bv. n.: makelaars-.

Maltre’le, vr.: (visch:) makreel; I Makre'lenfang, m.: makreel-visscherij.

MakroMo tik, vr.: kunst om het

leven te verlengen.

Makro’ne, vr.: macaron-taartje. Makulatur’, o. (-s) en vr.: misdruk;

- machen: een boek als

klo

(schl.) schilderen; (ook:) portretteeren; (fig.) schilderen, beschrijven, afschilderen, (ook:) verven, blanket-ten; sich - lassen: zich laten portretteeren; sich das Gesicht -: zich blanketten; aur

Majus kel, vr.: hoofdletter, striklet-ter, kapitale letter; I -schrift, vr.: (typ.) kapitalen (mrv.).

Makaclamisi'ren [sie], w. b.: maca-damiseeren.

Maka rius, m. (-): Macarius (mansnaam ; fr.: Macaire).

M&karo’ne, vr.: macarxm-taartje.

makaro nisch, bv. n.: (dk.) macaronisch; (tig. fam.) met vreemde woorden doorspekt.

Makel, vr.; 1) vlek, smet, blaam; 2) gebrek; I -gebühr, vr. (-geld, o.): makelaars-loon; -los, bv. n.: 1) vlekkeloos, 2) vrij van gebreken; -losigkeit, vr.:

1) vlekkeloosheid, 2) (het) vrij-zijn van gebreken.

Makelei’, vr.; 1) makelaardij (make-laars-vak: makelaarsloon);    2) vitterij,

gevit, gehekel, bedillerij.

ma kelig, bv. n.: 1) vlekkig, gevlekt; (hg.) bevlekt, bezoedeld; 2) gebreken hebbende, ongaaf.

ma’kelii, w.

ein Buch zu misdruk gebruiken; I -bogen, m.: blad (vel) misdruk.

Mal, o. (-es, -s; mrv, -e): 1) Zie Maal; 2) maal, keer; hundert -: honderdmaal, honderd keeren; ein -: ééns, eenen keer; noch ein -: nog eens, nogmaals, andermaal; auf ein - (mit einem -e): opeens, eensklaps; ein - ums andere: om den anderen; jedes -: telkens, iederen keer; für dieses -: voor ditmaal, voor dezen keer; für ein und alle -: eens voor al; zu verschiedenen -en: verscheidene keeren, herhaalde malen, menigmaal, dikwijls; zum ersten -e: voor het eerst, den eersten keer; zum andern -: andermaal, nogmaals, ten tweeden male, voor den tweeden keer; zum letzten -e: den laatsten keer, voor het laatst.

malaba’riscli, bv. n.: Malabaarsch, van (uit) Malabar.

Maladiit’, m. (-en; mrv. -en): (min.) malachiet.

Malaga, o, (-s): (adk.) Malaga; -wein,

m.: Malaga-wijn.

Malai’e, m.; Maleier; Malai’in, vr. Maleische; malai’isch, bv. n.: Maleisch; das -e: het Maleisch, de Maleische taal.

mal bar, bv. n.: geschikt om uitgebeeld of geportretteerd te worden; / -keit, vr.; geschiktheid om uitgebeeld of geportretteerd te worden.

Maldi’ven, vr. mrv.; (adk.) Maldivische eilanden.

ïiialedeien, w. b.: verwenschen, vervloeken.

Malefikant', m. (-en; mrv. -en): misdadiger, boosdoener.

Maleliz’, o. (-es; mrv. -e): 1) misdaad, halszaak; 2) tooverij; 3) halsgerechtshof, crimineel gerechtshof; I -fall, m.: halszaak, crimineele zaak; -gericht, o.: Zie Maleliz no. 3; -glöcklein, o,: armezondaars-kje (bij de voltrekking van de doodstraf); -kerl, m.: (fam.) galgenaas, galge-strop, slechte kerel; -sache, vr.: Zie -fall.

ma len, w. b.:

Glas und auf Holz -: op glas en op hout schilderen; auf nassen Kalk -: al fresco schilderen; mit trockenen Farben - (in Pastel -): in pastel schilderen; mit Wasser - (in Wasser -): in (met) waterverf schilderen; mit Oei - (in Oei -): in (met) olieverf schilderen; I sich -, w. w.: zich afschilderen, zich afbeelden, zich vertoo-nen; in seinem Kopfe malt sich die Welt anders, als ....: in zijn hoofd vertoont de wereld zich anders, dan ....

Maler, m. (-s; mrv. -): schilder; -akademie, vr.: schilder-academie, schil-der-school; -arbeit, vr.: 1) schilderwerk,

2) schilders-werk; -esel, m.: schildersezel; -farbe, vr.: schilders-verf; -firniss [nis], m.: schilders-vernis; -gold, o.: schil-ders-goud, schelpgoud; -junge, m.: schil-ders-jongen; -kitt, m.: schil der s-lijm; -kraut, o.: (pik.) moederkruid, (ook:) wilde zuring; -kunst, vr.: schilderkunst; -lack, m.: schilders-lak; -leim, m.: schil-ders-lijm; -pinsel, m.: schilders-penseel; -scheibe, vr.: schilders-palet; -schule, vr.: schilderschool (1. leerschool om zich in de schilderkunst te bekwamen; 2. eigenaardige richting in de schilderkunst, b.v.: die niederlandische -schule: de Vlaam-sche school); -silber, o.: schilders-zilver -stock, m.: schilders-leunstok; -strich, penseel-streek; -tuch, o.: schilders-doek.

Malerei’, vr.:    1) (het) schilderen;

(fig.) schildering; (iron., het) kladschilderen, (het) morsen met verf; 2) schilderwerk; (iron.) kladschilderswerk; 3) schilderstuk; (iron.) waardeloos schilderstuk.

Ma’lerin, vr. (mrv. -nen): 1) schilderes; 2) schilders-vrouw.

ma'leriscïi, bv. n.: schilderachtig; das -e: het schilderachtige, dé schilderachtigheid.

maliziös’, bv. n.: ondeugend.

Mali, vr.: (bij scheepmakers:) mal, spant; I -boden, m.: bodembalk (van een schip).

Mailemucke, vr.: (vog.) stormvogel.

mallen, w. o. s.: (van den wind:) omloopen.

Kalm,

ma

de)

vr :

m. (-es, -s): molm; mal'men,

w. b.: doen vermolmen, (fig.) vergruizen; mal'micht, bv. n.: molmachtig; mal'mig, bv. n.: vermolmd.

Mal ta, o, (-s): (adk.) Malta.

Mal'ter, o. en m. (-s; mrv, -): (voor graan:) mud; (voor hout:) vaam; I -holz,

o.: vaamhout.

mal tern, w. w.: (graan:) bij het mud meten; (hout:) bij het vaam meten.

Malteser, m. (-s; mrv. -) en bv. n.: Maltezer; I -hündchen, o.: (fig.) schoothondje; -kreuz, o.: Maltezer-kruis, kruis der Maltezer-orde; -orden, m. Maltezer-orde, orde van Malta, Sint-Jan’s-orde; -ritter, m.: Maltezer-ridder, ridder van Malta, ridder van Sint-Jan.

maltesisch, bv. n.: Maltezisch, Maltezer, van Malta.

Mal'tha [t], o.: Zie Malta; Mal-the’ser [t]: Zie Malteser; malthe'sisch [t], qv. n.: Zie maltesisch.

Malva'sier, m. (-s; mrv. -): Malvasia-druif; (fig.) malvezij; | -wein, m.: malvezij (d. i. wijn van de Malvasia-druif).

Mal ve, vr.: (pik.) maluwe, malve, kaasjeskruid.

mal’ven, in Sam. I -artig, bv. n.: maluwachtig; -baum, m.: maluwboom, luwplant; -geschlecht, o. (enk.): (pik., maluwachtigen (mrv.).

Malz, o. (-es): mout; zu - machen: laten mouten; (spr.) Zie Hopfen; I -ac-cise, vr.: mout-accijns; -baum, m.: mout-stok, (brouwers-)roerstok; -bier, o.: ongehopt bier; -boden, m.: moutzolder; -bot-tich, m.: moutkuip; -brett, o,: moutvloer; -darre, vr. (-dorre, vr.): mouteest; -handel,

m.: mouthandel; -haus, o.: mouterij;-kasten, m.: moutkist; -korb, m.: moutmand; -krücke, vr.: Zie -haum; -macher, m.: mouter; -mühle, vr.: moutmolen; -müller,

m. moutmolenaar; -sack, m.: 1) moutzak, zak voor mout, 2) zak mout, met mout gevulde muds-zak; -schaufel, vr.: mout-sehoffel (om mout te verschieten); -schrö-ter, m.: mouter; -staub, m.: stof van mout, gruis van mout; -steuer, vr. (-taxe, vr.): mout-belasting; -tenne, vr.: moutvloer: -traber. m.: draf van mout; -trank, m.: moutdrank; -wurm, m.: moutworm.

mal zen, w. o. h,: mouten, mout maken; Mal’zer (Mal’zer), m. (-s; mrv. -): mouter.

Mam her, in Sam. I -ziege, vr.: (drk.) Syrische^ geit.

Mamier ing, vr.: (zeew.) mamiering.

Mam ma, vr. (mrv.-s): mama; I Mam"-ma’chen, o. (-s; mrv. -): mama’tje.

Mam'me, vr.: 1) mama; 2) Zie Mem-me; 3) tepel der borst, (pop.) tiet.

Mam’mele, o.: Zie Mamme no. 8.

Mammelnck, m. (-en; mrv. -en):

1) (hist.) mammeluk; 2) (kkl.) afvallige, apostaat; 3) (fig.) schijnheilige, huichelaar.

Mam mon, m. (-s): (bijb.) Mammon, geldduivel; (fig., het) gouden kalf, (het) blinkend slijk der aarde (d. i. geld).

Mam mons, in Sam. I -diener, m. dienaar van den Mammon; -knecht, m.: slaaf van den Mammon.

Mam’muth [t], o. (-s; mrv. -s): (drk.) jnammoeth, voorwereldlijke olifant.

Mamsell, vr. (mrv. -s): Zie Made-moiselle; (pop.) mammezèl.

man, vnw.: men; wenn - ihn siehtr sollte - glauben: als men hem ziet, zou men denken. I vz.: slechts, maar.

Kannade, vr.: priesteres van Bac-chus.

Mana'ti, m. (-s; mrv. -s): (drk.) zeekoe.

mancli, in Sam. I -faltig, bv. n.: menigvuldig; -mal, bw.: menigmaal, dikwijls.

manche, vnw. mrv.: (met een z. n.:) vele; (zonder z. n.) velen; - glauben: velen gelooven, velen denken.

mancher, manche, manches, vnw. (mrv. mach’e): 1) (met een z. n.:) menige, menig; mancher Soldat ist kein Held: menige soldaat is geen held; manche Frau lebt nur um zu leiden: menige vrouw leeft slechts om te lijden; manches Kind ist seiner Eltern Freude: menig kind is de vreugde zijner ouders; ich habe so manches Land gesehen: ik heb menig land gezien, ik heb vrij wat landen gezien. 2) (zonder z. n.:) (m. en vr.) menigeen, (o.) veel; Mancher erntet ohne gesahet zu haben: menigeen oogst zonder gezaaid te hebben; das wird Manchem Leid sein: dat zal menigeen leed doen; so Mancher schwimmt im Ueberfluss: menigeen baadt zich in overvloed; ich habe Manches ver-sprochen und Manches vergessen: ik heb veel beloofd en veel vergeten.

ihancherlei, bv. n.: velerlei, velerhande, menigerlei, menigerhande. I

n.    o.: veel, zeer veel.

Manchester (spreek uit: man'sjèst'er),

z. n. o. (-s): (adk.) Manchester; I -sammet,

m.: katoen-fluweel.

Manchinellhaum, m.: (pik.) man-zanillo (een gifboom der Antillen).

mancipi'ren [ie], w. b.: ter hand stellen.

Kan co, o. (-s): (kph.) tekort. Mamlarin', m. (-en; mrv. -en): mandarijn.

Mandant', m. (-en: mrv. -en): (rcht.) lastgever; Mandat’, o. (-es, -s; mrv. -e): mandaat, lastgeving, lastbrief, opdracht; Mandatar', m. (-es, -s; mrv. -e): mandataris, lasthebber; Mandata’rius, m.(-; mrv. -ta'rien): Zie Mandatar.

IMan’del, o. (-s; mrv. -n) en vr.: vijftiental.

IMan’del, vr.: (pik.) amandel ; (ontl.) amandel, keelklier; (vea.) ontsteking der keelklieren; (tech.) Zie Mange; gebrannte -n (geröstete -n): gebrande amandelen;, die -n haben: gezwollene (ontstokene) keelklieren hebben.

IMnadel, in Sam. I -baum, m.: amandelboom ; -berg, m.: amandel-taart; -blatt,

o. : blad van den amandelboom; -blüthe [t], vr.: amandelbloesem; -brei, m.: zoete room met amandel-meel; -brezel, amandel-krakeling; -brod, o.: amandel-koek; -drüse, vr.: (ontl.) keel-amandel, keelklier; -entzündung, keelklier-ontste-king, gezwollenheid der keelklieren; -för-mig, bv. n.: amandelvormig; -holz, o.:

1) hout van den amandelboom, 2) mangelrol ; -kern, m.: amandel-pit, amandel; -kleie, vr.: amandel-schilletjes (mrv.);. -koch, m.: amandeltaart;-krahe,vr.: (vog.)> mantelkraai; -krapfen, m. (-krapfchen, o.>;

vr.:

on-

w. o. man-

het

gt-

, ma-

nnestatie (maniiesrauons -una, m.: rcht : verklaring onder eede afgelegd door eenen schuldenaar); manifesti’ren [ie], w. b. en o.: 1) manifesteeren, eene betooging houden, 2) (rcht.) onder eede eene verklaring afleggen.

Manil’le, vr.: (in ’t omber-spel:) ma-nielje.

Maniolt’, m. (-s): (pik.) broodwortel, maniok; I -mehl, o.: maniokmeel.

Mant'pel, vr.: (mil.-hist.) manipel, vendel (dertig manipels vormden een legioen).

Manipulation', vr.: manipulatie., aanwending van handbewegingen; manipuli'-ren [iel, w. b.: manipuleeren, handbewegingen maken over.

IMaiiri, m. (-es, -s): 1) (mrv. Man-ner): man; ein gebildeter -: een beschaafd man; der gemeine -: de gemeene man; ein - ein Wort: (spr.) een man een man, een woord een woord; wenn die Noth [t] an den - geht: (spr.) als de nood aan den man komt; mit - und Maus untergehen: (zeew.) met man en muis vergaan; du bist em - des Todes, wenn ....: gii zi.it

nennen: zijnen man

dun amandelkoekje; -kraut, o.: (pik.) madeliefje; -kuchen, m.: 1) amandelkoek,

2) noga; -milch, yr.: amandelmelk, orgeade; -mus, o.: Zie -brei; -nuss, vr.: -kern; -öl, o.: amandel-olie; -seife, vr.: amandelzeep; -sirup, m.: amandel-stroop; -stein, m.: (min.) amandel-steen; -taube, (vog.) wilde houtduif, ringelduif; -teig, m.: amandeldeeg, (pop.) mangelpast; -torte, vr,: amandel-taart; -trank, m.: amandel-drank, amandelmelk, orgeade; -treppe, vr.: wenteltrap; -weide, vr.: (pik.) waardenhout, amandelbladerige    wilg;

-weise, bw.: bij vijftien te gelijk, aan vijftientallen; -zehente, m.: koornschoven-tiend; -zeltchen, o,: amandelkoekje.

man dein, w. b.: 1) mangelen, onder de mangel pletten ; 2) aftellen en optassen aan hoopen van vijftien, aan vijftientallen aftellen; i w. o. h.: 1) slaan, kloppen;

2) (akk.) veel beschot opleveren.

Mandier, m. (-s; mrv. -): 1) optasser van koornschoven aan hoopen van vijftien ; 2) wol-verver.

Mandoline, vr.: (muz.) mandoline, citer, kleine gitaar.

Mando re, vr.: (muz.) mandore, luit.

Mandrago're, vr.: (pik.) alruin

Mandril!’, m. (-es, -s; mrv. -e); (drk.) mandril (een groote aap zonder staart), boschduivel (de negers noemen hem „baggo”).

ilahen, m. mrv.: (fab.) schimmen der afgestorvenen.

Mang, in Sam. I -futter, o : mengvoeder; -gut, o.: gering metaalmengsel; -korn, o.: mengkoorn.

3Iang;an’, o. (-s): (schk.) mangaan; (bij glasblazers:) glasblazerszeep; I -erz, o.: mangaan-erts; -saure, vr.: mangaan-zuur.

Mang e, vr.: mangel, rol-pers; I -brett, o.: mangelplank; -holz, o.: mangelrol.

Mangel, vr.: Zie Mange; I -baum,

m.: (pik.) wilde runboom, wortelboom; -rübe, vr.: (pik.) mangelwortel; -stein, m.: lik-steen, wrijfsteen; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): mangelwortel.

(Mang el, m. (-s; mrv. Mang’el): gebrek (i. a. b.); ein angeborener -: een aangeboren gebrek; ein Pferd ohne Mangel: een paard zonder gebreken; in -gerathen Lt): tot gebrek vervallen; -leiden: gebrek lijden; - leiden an (- haben an): gebrek hebben aan; aus - an Geld: uit gebrek aan geld; den - an etwas ersetzen: in het gebrek aan iets voorzien (door iets anders);

-haft, bv. n.: gebrekkig, onvolledig, volkomen (ein -haftes Zeitwort: tik.: een defectief werkwoord, een werkwoord waaraan vormen ontbreken); -haftigkeit, vr.: gebrekkigheid, onvolledigheid, onvolkomenheid.

mangeln, w. b.: Zie man gen; h. en w. onpers. h.: 1) ontbreken, keeren, haperen; 2) gebrek hebben aan; des Brodes -: gebrek hebben aan brood, broodsgebrek hebben; es an Nichts - lassen: het aan niets laten ontbreken; es mangelte an ïïichts: 1) er was aan niets gebrek, er was overvloed van alles, 2) het lag (het haperde, het mankeerde) nergens aan; ihm mangelt Nichts (es mangelt ihm an Nichts): het ontbreekt hem aan niets, niets ontbreekt hem, hij heeft aan niets gebrek; es mangelt ihm an Geld: het

mankeert (ontbreekt) hem aan geld, hij heeft gebrek aan geld; an mir soll es nicht -: aan mij zal het niet liggen (haperen),

mang en, w. b.: mangelen, onder de mangel pletten; w. o. h.: slaan, kloppen; Mang’er, m. (-s; mrv. 1): 1) mangelaar,

2)    wol-verver.

Mangold, m. (-es, -s): 1) beetwortel, roode biet, kroot; 2) longkruid, hondsmos;

3)    zuring.

Manicha/er, m. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Manicheër; (iron.) lastige beer, ner, om betaling manende schuldeischer; (ook:) woekeraar, uitzuiger.

Manicor’dium, o. (-s): (muz.) mani-chordion.

Manier’, vr.: manier; das ist keine dat is geene manier, dat is niet zooals behoort; auf deutsche -: op de Duit-sche manier; Einem etwas mit guter -sagen: aan iemand iets zeggen op eene gepaste manier; mit guter - fortkommen: op eene geschikte manier wegkomen; gute -en haben (gute -en an sich haben): goede manieren hebben; I Manier'en, vr. mrv.: (muz.) versieringen, (fam,) tierelantijntjes.

manierirt’ [riert], bv. n.: (schl.) gekunsteld; Manierist’, m. (-en; mrv.-en): schilder wiens penseel-behandeling kunsteld is.

manier’licli, bv. n. enbw.: manierlijk, fatsoenlijk; sich - aufführen: zich fatsoenlijk gedragen; - werden: goede manieren leeren; I -keit,vr.: manierlijkheid, fatsoenlijkheid, goede manieren (mrv.).

Manifest’, o. (-es; mrv. -e): 1) (stk.) manifest; ein - erlassen: een manifest uitvaardigen; 2) (kph.) verklaring.

Manifestation’, vr.: betooging nifestatie (Manifestations’-Eid

: gij zijt een kind des doods, als ....; selbst ist der-: (spr.) wat men goed gedaan wil hebben moet men zelf doen ; er ist nicht der - dazu: hij is niet de man voor zoo iets; er ist kein -: hij is geen man; er ist nicht mein -: hij is mijn man niet, hij is de man niet dien ik hebben moet, hij is geen man die mij bevalt; seinen

man een man

eeuw;

und

o.:

Manns, in Sam. I -alter, o.: manne-

noemen; seinen - finden: zijnen man vinden; seinen - stehen: zijnen man staan; alle für einen - stehen: allen aansprakelijk zijn ieder voor het geheel; ich bin der - dafür : ik sta er u voor in, ik sta er u. borg voor; an den rechten - kommen: aan den rechten man komen; an den unrechten - kommen: 1) aan den verkeerden man komen, 2) zich vergissen ; an den - bringen: aan den brengen; sich als - zeigen: zich toonen, zich mannelijk gedragen; als ein - sterben: sterven als een man, den dood ingaan onverschrokken; die grössten Marnier des letzten Jahrhunderts: de grootste mannen der vorige

3) (mrv. Man'ner): man, echtgenoot; -Frau: man en vrouw; einen - nehmen: een man nemen, trouwen, in het huwelijk treden; 4) (mrv. -): man, persoon, (ook:) man, soldaat; so viel auf den - (so viel für den -): zooveel per man, zooveel per hoofd; - für -: man voor man, een voor een; - für - ausgewechselt werden: (mil.) man tegen man uitgewisseld worden; -gegen - fechten: man tegen man vechten ; hundert - zu Fuss: honderd man te voet; die Soldaten standen vier - hoch: de soldaten stonden in vier gelederen geschaard; das Pferd hat seinen - abge-worfen: het paard heeft zijnen ruiter afgeworpen; 5) (mrv. ... leute: ...lieden): ... man (b.v.: Handels-: koopman; Han-delsleute: kooplieden).

IMann, in Sam. I -bar, bv. n.: manbaar, huwbaar; -barkeit, vr.: manbaarheid, huwbaarheid; -begierig, bv. n.:

1)    naar eenen man (naar den trouwdag) verlangend, 2) manziek; -erbe, m.: mannelijke erfgenaam; -fest, bv. n.: vastberaden, onverschrokken; -geld, o.: (hist,-rcht.) geldboete voor een beganen manslag ; -gier, vr.: 1) verlangen naar eenen man, verlangen naar den trouwdag,

2)    manziekheid; -gierig, bv. n.: Zie -be-gierig; -haft, bv. n.: echt mannelijk, hink, ferm, (fam.) manhaftig; -haftigkeit, vr.: echt mannelijk gedrag, echt mannelijke houding, echt mannelijk voorkomen, flinkheid, fermheid, (fam.) manhaftigheid; -heit, vr,: 1) mannelijke degelijkheid, 2) mannelijkheid (Einem die -heit nehmen eenen man van teelkracht berooven); -hoch, bv. n. en bw.: ter mans-lengte; -lehen, o.: (hist.) mannelijk leen, zwaard-leen (-lehenserbe, m.: erfgenaam van een mannelijk leen); -loch, o.: mangat (de opening in een stoomketel, door welke een man kan kruipen, om den ketel van binnen schoon te maken); -scheu, bv. n.: mannenschuw, (fam.) bang voor een man (als z. n. vr.: mannenschuwheid, fam.: bangheid voor een man); -sinn, m.: echt mannelijke denkwijze ; -stamm, m.: afstamming in de mannelijke linie; -sucht, vr.: manziekheid; -süchtig, bv. n.: manziek; -theil [tj, m.: mansgedeelte; -thier Lt], o.: 1) mannetjes-dier, dier van het mannelijk geslacht, 2) dierlijke man; -toll, bv. n.: manziek, verzot op de mannen; -tollheit, vr.: manziekheid, verzotheid op de mannen; -weib, o,: 1) manwijf, her-maphrodiet, 2) (fam.) mannetjes-vrouw, driedekker, hannes, baas; -werk, o.: 1) mans-werk, werk voor mannen, 2) dagtaak voor een man; -wuth [tl, vr.: Zie -sucht; -zahl, vr.: (fam.) aantal koppen, aantal personen. Zie ook Manns.

Manna, o. (-s): manna; I -birn, vr.: manna-peer; -ernte, vr.: inzameling van manna; -esche, vr.: manna-esch; -gras,

: vlotgras ; -korn, o.: manna-korrel.

Mann'clien, o. (-s; mrv. -): mannetje;

- machen: 1) bokkesprongen maken, 2) gezichten trekken, grimassen maken, voor gek spelen.

mannen, w. b.: (schepen:) bemannen ; w. o. s.: eenen man nemen, trouwen.

IMan'nen, m. mrv.: (strijdbare) mannen ; -kraft, vr. (-starke, vr.): mannelijke kracht.

Man'ner, m. mrv.: mannen; I -mord, m.:    mannenmoord; -mörderin, vr.:

1)    moordenares van mannen, 2) moordenares van hare mannen; -mörderisch,

bv.    n.: moorddadig; -scheu, bv. n.: mannenschuw, (fam.) bang voor mannen (als z. n. vr.: mannenschuwheid, fam.: bangheid voor mannen); -volk, o.: (pop.) manvolk; -werth [tl, m.: mannenwaarde ; -würde, vr.: mannelijke waardigheid.

Man nerchen, o, mrv. Zie het enkelvoud Mannchen.

mannern, w. o. h.: (van jongelingen:) man worden; (van meisjes:) naar een man verlangen, naar trouwen verlangen.

Man nes, in Sam. I -alter, o.: mannelijke leeftijd, volwassen leeftijd; -kraft, vr.: mannelijke kracht; -mord, m.: (door eene vrouw) op haren man gepleegde moord; -mörderin, vr. : vrouw die haren man vermoord heeft; -muth lt], m.: mannenmoed; -wort, o.: mannelijk woord, (eens mans) woord van eer; -würde, vr.: mannelijke waardigheid.

man nig, in Sam. I -fach, bv. n. en

bw. : menig, menigvuldig, verschillend, onderscheiden (als bw. ook: verscheidene malen, herhaalde malen); -fait, m.: derde maag (der herkauwende dieren); -faltig, bv. n. en bw.: Zie -facli; -fal-tigen, w. b.: verscheidenheid (afwisseling) brengen in; -faltigkeit, vr.: 1) menigvuldigheid, 2) verscheidenheid; -farbig, bv. n.: veelkleurig, bont.

man’niglicli, vnw.: 1) ieder, elk en een iegelijk; 2) menigeen.

Mannin, vr. (mrv. -nen): 1) vrouw, (bijb.) mannin; 2) (fig.) fiere vrouw, heldhaftige vrouw, heldin;    3) (iron.) Zie

Mannwelb.

mannisch, bv. n.: 1) manachtig;

2)    mannelijk; Mann'lein, o. (-s; mrv. -): Zie Mannclien,

mann’licli, bv. n.; mannelijk; (fig.) forsch, ferm, flink, stout, krachtig; das -e G-eschlecht: het mannelijk geslacht, de mannen (mrv.), (tik.) het mannelijk geslacht; das -e Glied: (ontl.) het mannelijk teellid; das -e Alter: de mannelijke leeftijd; -e Nachkommen: mannelijke afstammelingen ; -e Reime (mrv.): (dk.) staand rijm; sie hat eine -e Stimme: zij heeft eene stem als een man; ein -er Pinsel: (schl.) een stout penseel; I -keit, vr.: mannelijkheid; (fig.) forschheid, enz.

vr.:

nen;

haars) mans-zuster; -stamm, m. : ming in de mannelijke linie; -stimme, vr.: mannenstem; -strumpf, m.: manskous; -stuhl, m.: (in kerken:) mannenbank; -tief, bv. n, en bw.: eene manslengte diep; -tracht, vr.: mans-dracht, kleeder-dracht voor mannen; -treu, vr.: (pik.) kruisdistel; -volk, o.: (pop.) manvolk, mannen (mrv.); -zucht, vr.: krijgstucht. Yoor meer Sam. Zie Mann in Sam.

Mann’schaft, vr.: manschap; (mil.) manschappen (mrv.); (zeew.) bemanning, scheepsvolk; I Mann'schaftsrolle, vr.: (mil.) naamrol; (zeew.) monsterrol.

Manö ver, o. (-s; mrv. -s): manoeuvre; manövri'ren [vrie], w. o. h.: manoeu-vreeren.

Mansarde, vr.: zolder; Mansar'den-dach, o.: schuins hellend dak, (fig. fam.) hanebalken (mrv.); Mansar"denfenster, o.: zolderraam(pje); Mansar,,denstüb'chen,> o. (MansarMdenzim’mer, o.): zolderkamer(tje).

Maiiscli, m. (-es; mrv. -e): morsboel, modderpoel; man’schen, w. o. h.: plassen, ploeteren, morsen; Man'scher, m. (-s; mrv. -): morser, ploeteraar; Man-scherei’, vr.: gemors, geploeter, sclies’ter, z. n. o. Manchester.

Man

vr.:    Zie

liike leeftijd, yolwassen leeftijd; -arbeit, Vr.: manswerk (1. werk voor mannen; 2 werk van mannen, werk van een man); -bild, o.: mannelijk figuur, figuur van een man manspersoon; -birn, vr.: riekende peer’; -blut, o.: (pik.) bijvoet; -bruder, m.: (van eene vrouw; haars) mans-broeder; -daumen, m.: mans-duim; -dick, bv. n.: van eene mans-dikte; -erbe, m.: 1) mannelijke erfgenaam, 2) (hist.) erfgenaam van een mannelijk leen; -fahrt, vr.: (mnw.) mijnladder; bei -gedenken, o.: (fam.) bij menschengeheugenis; -gesicht, o.: mannengezicht, mannelijk gezicht; -gestalt, 1) mannengestalte, 2) gedaante van een man, mannelijk figuur; -hand, vr. : mans-hand (1. hand van eenen man, 2. schrift van eenen man); handschuh, ni.: manshandschoen; -harnisch, m.: (pik.) zeenavel, zee-gras, (ook:) zwartstengelige paddenstoel; -hemd, o.: mans-hemd; -herz, o.: hart van een man, (fig.) mannenhart; -hoch, bv. n. en bw.: ter manslengte; -höhe, vr.: mans-hoogte, (fig.) mans-lengte; -kerl, m.: (pop.) mans-kerel, man, (fig. fam.) degelijke vent, kerel die klinkt als eene klok, (ook:) mannetjes-kerel, lange en forschgebouwde man; -kleid, o.: kleedingstuk voor (van) een man; -kleidung, vr.: mans-kleederen (mrv.); -kloster, o.: mannenklooster; -kraft, vr.: mannelijke kracht; -kraut, o.: (pik.) anemoon: -lang, bv. n. en bw.: ter mans-lengte; -lange, vr.: mans-lengte; -lehen, o.: (hist.) mannelijk leen; -leute, m. mrv.: mannen, (mrv.), (pop.) manlui; -mahd, vr.: grasmaaiers-dagtaak; -mütze, vr.: pet; -name, m.: mans-naam; -per-son, vr.: (pop.) raans-persoon; -pflicht, vr.: plicht van den man, (iron.) huwe-lijks-plicht; -rock, m.: mans-jas, mansrok; -schild, m.: Zie -harniscli; -schnei-der, m.: mans-kleedermaker, heeren-kleedermaker; -schuh, m.: mans-schoen; -schuster, m.: schoenmaker voor man--schwester, vr.: (van eene vrouw:

afstam-

(-s): Zie

Manschet’te, vr.: (mod.) mansjet, handlubbe; die -n zittern ihm: (fig. fam.) hij heeft geen hart in zijn lijf, hij is een lafaard; i Manschet'tenhemd, o.: overhemd met mansjetten.

Mansdilnel'lenbauin,

Manclii.....

Man tel, m. (-s; mrv. Man'tel): mantel ; (bwk.) schoorsteenmantel; (van lakenstoffen :) staal, monster; den - um-nehmen (den - anlegen): zijnen mantel omdoen; den - nach dem Winde hangen : (spr.) de huik naar den wind hangen; den - auf beiden Schultern tragen: (spr.) met alle winden draaien; I -brett, o.: (mantel-)kapstok; -ende, o.: (van lakenstoffen:) staal, monster; -hanger, m.: (iron.) weerhaan, draaier met alle winden; -holz, o.: Zie -brett; -herr, m.: (hist.) ridder van de Duitsche orde; -huhn, o.: (vog.) korhaan uit Canada; -kind, o.: geëcht voorkind: -kirsche, vr.: donker-roode kers: -krahe, vr.: (vog.) mantel-kraai; -mewe, vr.: (vog.) mantelmeeuw; -rock, m.: rij-mantel; -sack, m.: mantelzak, reiszak; -schnur, vr.: mantelkoord, mantellus; -stock, m.: (mantel-)kapstok; -trager, m.: 1) slippendrager, 2) Zie-liait-ger; -weit, bv. n.: zeer wijd, zeer ruim, (fam.) als een zak.

Man telclien. o.: manteltje: einer Sache ein - umhangen: (fig.) iets bemantelen, iets bewimpelen.

ïnantsclien, enz.: Zie manschen, enz.

Manual', o. (-es, -s; mrv. -e): (kph.) kladboek, opschrijfboek; (muz.) klavier, (ook:) toetsenbord. I -. bv. n.: hand-; -lexikon, o.: handwoordenboek.

Mannfalttur’, vr.: 1) fabriek; 2) vervaardiging; I -arbeit, vr.: fabriek-werk; -arbeiter, m.: fabriek-werker; -arbeiterin, vr.: fabriek-werkster; -waare, vr.: fabriek-goed, fabriek-waar.

Manufakturist', m. (-en; mrv. -en'': fabrikant.

Manuskript', o. (-es; mrv. -e): manuscript, handschrift; (typ.) kopij, kopie.

Map'pe, vr.: 1) portefeuille ; 2) land-

Mar, vr.: Zie Mahr.

mar'beln, w. b.: marmeren.

Mar eken, o.: Zie Malirchen.

Marcipan', o. (-os, -s): Zie het z. n. o.

Marzipan.

Mar der, m. (-s;mrv. -): (drk.) marter; (kv.) marterbont: I -falie, vr.: marterval; -feil, o.: martervel; -garn, o.: marternet, net om marters te vangen; -muff, m.: mof van marterbont; -pelz, m.: martervel; -pelzwerk, o.: marterbont; -schwanz, m.: marter-staart; -wurzel, vr.: (pik.) slangen-kruid, draakwortel.

Mare, vr.: Zie Maïire.

Marelle, vr.: (pik.) morel.

Marfo’rïo, m. (-s; mrv. -s): hansworst.

Margaran'te, vr.: granaatappel.

Margare'the [tl, vr. (-ns): Marga-reta.

Marsare’tlien Tt], in Sam. I -blume,, vr.: (pik.) madeliefje; -nelke, vr.: (pik.) kleine anjelier.

Margari’ta, o. (-s): parelmoer; Mar-

I ti|P

mmmMmmMffwm

ijlfji; !ji»ï?iP!!{i«ÊlSl|i#lflr !Sf rtf silill I    I IQ

11*11 fi fM Ï; i!l!iti4fi%!ft'? K m

IÉ;¹M. I illliiiÖiffÉiiilII P fff -

in.:

en

van een

[Mark, vr.: 1) (adk.) marke, mark, grensgewest, grensland; (fig.) grens, (ook:) district; 2) (gew.) mark (goudgewicht van 24 karaat, zilvergewicht van 16 lood);

3) (mtw.) mark (voorheen een rekenpenning ; thans Duitschland’s zilveren standpenning ter waarde van 60 Rederland-sche centen); eine - lübisch: eene Lubeck-sche mark.

[Mark, in Sam. I -baum, m.: grens^-boom, grensscheiding aanwijzende boom; -bein, o.: (van mensch en dier:) inerg-houdend been, (fig.) mergpijp; -brief, m.: kaperbrief; -gefass, o.: merghoudend lichaam; -genoss, m.: markgenoot, mede-grondeigenaar; -gerechtigkeit, vr.: rechtsgebied eener marke; -gewahr, vr.: mark-muntvoet, getal muntstukken die te zamen eene mark fijn inhouden; -gewicht, o.: markgewicht, Trooisch gewicht; -graf, nu markgraaf; -gr afin, vr.: markgravin; -graflich, bv. n.: markgrafelijk; -grafschaft vr. (-grafthum LtJ, o.): markgraafschap; -hakel, m.: merkhamer (om boo-men te merken); -haut, vr.: mergylies; -holz, o.: 1) stevig hout, 2) watervlier; -kloss, m. (-klösschen, o.): mergballetje; -knocnen, m.: Zie -bein; -kraut o.: (pik.) eppe, selderij, juffrouwmerk; -kreuz, o.: grenskruis, grensscheiding aanwijzend kruis; -kuchen, m.: vetkoek;-linie, vr.: grenslijn, grensscheiding; -löffel, m.: merg-lepel, mergschepper; -los, bv. n.: zonder merg, (fig.) zonder pit, zonder degelijkheid; -lösung, vr. (-ordnung, vr.): grensregeling;-pfahl, m.: grenspaal; -richter, m.: rechter over grensgeschillen; -röhre, vr.: mergpijp (Zie -beinj; -saft, mergsap; -scheide, vr.: grensscheiding (-scheidekunst, vr.: kunst om de grenzen eener mijn te bepalen; -scheidenss, m.: plan of teekening waarop de grenz eener mijn aangeduid zijn; -scheidezug,

m.: grensbepaling van eene mijn); -scheiden, w. o. h.; de grenzen afbakenen, (mnw.) de grenzen van eene mijn bepalen; -scheider, m.:    1) grensregelaar,

2)    mijn-opzichter; -schwamm, m.: (hik.) vetgezwel; -stein, m.: grenssteen, grenspaal; -stück, o.: merghoudend gedeelte van een been, (mtw.) markstuk; -torte, vr.: mergtaart; -voll, bv. n.: vol met merg, rijk aan merg; -wahrung, vr.: Zie -gewalir; -zahn, m.: (ontl.) baktand, maaltand, kies; -zieher, m.: Zie

Markasit', m. (-s): (min.) marcasiet, kattengoud.

Marke, vr.: bewijsbriefje, merkje; (spl.) speelmerkje, flesje; - eines Lehrers: leskaartje; I -brief, m.: (mar.) kaperbrief.

mar'keln, w. b.: mergelen.

markeln, w. b.: 1) markten, 2) loven en bieden.

mar ken, w. b.: 1) merken, merk voorzien; 2) afbakenen, afpalen;

3)    aan de markt brengen, (ook:) op de markt koopen; | w. o. h.: (mnw.) veel edel metaal bevatten.

Mar ker, m. (-s; mrv. -): grenslander (iemand uit de mark); Mar'kerin, vr. (mrv. -nen): grenslandsche.

Markelten der, m. (-s; mrv. -)• marketenter, zoetelaar; I -tenderei', vr.:

: markt e markt

van

aare:

eene

ge-

marketenterij; -ten’derin, vr. (mrv. -nen): marketentster, zoetelaarster; -ten’dern, w. o. h.: zoetelen, marketenter of marketentster zijn.

Market’te, vr.: (kph.) witte was in bladen.

mar'kicht, bv. n.: mergachtig (op merg gelijkende); I mar'kig, bv. n.: mergachtig (merg inhoudende); (van fruit:) vleezig, (hg.) pittig, degelijk; (schl.)zacht, mollig.

markiren [ie], w. b.: markeeren, opteekenen; w. o. h.: (fig.) van veel be-teekenis zijn.

Mar kis', o. (-s; mrv. -): markies; Mar-kisat', o. (-s; mrv. -e): markizaat; Marki-sin, vr. (mrv. -nen): markiezin.

mar'kisch, bv. n.: grenslandsch (d. i. uit de mark).

Markt', m. (-es; mrv. Markte)

(i. a. b.); zu -e bringen: aan d< brengen, (fig, fam.) voor den dag brengen, uitkramen, uitpakken; zu -e gehen; gaan markten; Markte beziehen: op verschillende plaatsen markten, (ook:) de jaarmarkten (de kermissen) bereizen; der -des Lebens: (fig.) het tooneel der wereld, het dagelijksche leven; es ist heute -: er is markt vandaag, er wordt markt gehouden vandaag; er verdirbt den -: hij bederft de markt (d. i. hij verkoopt onder de waarde); I -amt, o.: kantoor van den marktmeester; -bauer, m.: boer die geregeld met zijne waar komt markten; -bericht, o.: marktbericht; -brod, o.: brood voor den gaanden en komenden man; -bude, vr.: 1) kraam, 2) kraampje, stalletje; -fahig, bv. n.: 1) bevoegd om met koopwaar op de markt te staan, 2) geschikt om aan de markt gebracht te worden; -fahne, vr.: op de marktdagen waaiende vlag; -flecken, m.: marktvlek, open stadje waar geregeld markt wordt gehouden; -frau, vr.: vrouw die met goed op de markt staat (zit); -freiheit, vr.: 1) recht (eener plaats) om eene markt te hebben, 2) vergunning om eene staanplaats op eene markt te hebben; -gang, m.: 1) marktbezoek, 2) marktprijs; -ganger, m.: markt-bezoeker; -gangig, bv. n.: markt-, (geschikt voor) de markt (-gangige W courante waar; der -gangige Preis: de marktprijs); -gast m.: marktbezoeker; -geld, o.: marktgeld (1. geld voor éene staanplaats; 2. op de markt ontvangen geld); -geleit, o.: vrijgeleide der regee-ring aan de ter markt komende vreemde kooplieden; -gerechtigkeit, vr.: Zie -freiheit ; -gericht, o.: rechtbank voor markt-zaken; -getöse, o.: marktgeraas; -glocke, vr.: marktklok; -gut, o.: marktgoed, marktwaar; -helfer, m.: 1) bediende van een marktend neringdoende, markt-bedien-de, 2) sjouwer op eene markt; -herr, m.; overheids-persoon die het opzicht over het marktwezen heeft; -kahn, m.: marktschuit; -kauf, m.: 1) op de markt gedane koop, 2) marktprijs; -knecht, m.: markt-meesters-knecht, marktknecht; -korb, m.: marktmand; -leute, m. mrv.: marktmen-schen, marktvolk (enk.); -meister, m.: marktmeester; -ordnung, vr.: markt-regle-ment; -pflicht, vr.: marktgeld; -platz, m.: marktplein, markt; -preis, m.: marktprijs;

-recht, o.: 1) recht (eener plaats) om eene markt te hebben, 2 marktverordening, markt-reglement, 3) marktgeld, staangeld^ geld voor eene staanplaats op de markt; -richter, m.: rechter over marktgeschillen; -rufer, m.: omroeper; -scheffel, m.:markt-schepel; -schiff, o.: marktschuit; -schild, o.: op de marktdagen uitgestoken bord of sein (Zie ook -fahne); -schreiber, m.:

1) marktschrijver, 2) marktmeester; -schreier, m.: marktschreeuwer, kwakzalver; -schreierei', vr.: kwakzalverij* bluf; -schreierisch, bv. n.: kwakzalverig; -stand, m.: staanplaats op eene markt; -streitigkeit, vr.: marktgeschil; -tag, m.i marktdag; -verkehr, m.: marktverkeer; -vogt, m,: marktmeester; -weib, o.: Zie -frau: -wisch, m. (-zeichen, o.): Zie -schild; -zettel, m.: marktbericht, lijst der marktprijzen; -zoll, m.: impost op de ter markt gebrachte waren.

mark ten, w. b.: Zie marken no. 3; w. o. h.: markten; urn etwas -‘. knibbelen, dingen, loven eri bieden.

Mar’kung;, vr.: 1) afbakening, 2) afgebakende grens.

Mar'kungs, in Sam. I -buch, o.^ kadastrale legger; -stein, m.: grenssteen.

Mar kus, m. (-): Marcus.

Marl', in Sam. I -pfriem, m,: marlpriem; -schlag, m.: marlslag; -tau, o.: marltouw.

marlen, w. b.: (zeew.) marlen; Mar'lien (Mar’ling), vr.: marllijn.

Mar'mei, m. (-s): 1) knikker; 2) Zie

Marmor.

Marmelade, vr.: marmelade, met suiker verdikt vruqhtensap.

Mar mor, m. (-): marmer; I -ader, vr.: marmer-ader (1. ader van marmer in mijn; 2. ader in marmer); -arbeit, vr.: marmerwerk (1. werk van marmer; 2. marmerd schilderwerk); -arbeiter, m.: werkman in marmer, (mnw.) marmergra-ver; -art, vr.: marmersoort; -artig, bv,n.: marmerachtig; -auge, o.: (dk.) ijskoude blik; -band, m.: gemarmerde band (van een boek); -becken, o.: marmeren bekken, marmeren kom; -bild, o.: marmeren beeld; -block, m.: marmerblok, (een) blok marmer; -boden, m.: marmeren vloer; -bruch,

m.: marmergroeve; -brust, vr. (-busen, m_.):

1) marmerblanke boezem, 2) (fig.) ijskoude borst, versteend hart; -flecken, m.:

1) vlek in marmer, 2) marmeren plek, (fig.) gemarmerde vlek; -gebaude, o,: marmeren gebouw; -grube, vr.: marmergroeve; -hand, vr.: 1) marmeren hand, uit marmer gebeeldhouwde hand, 2) marmerblanke hand, 3) ijskoude (als marmer zoo koude) hand; -hart, bv. n.: als marmer zoo hard; -haus, o.: marmeren huis; -herz, o.: (fig.) ijskoud hart, hart van steen; -herzig, bv. n.: (fig.) ongevoelig, hardvochtig; -kirsche, vr.: bpnte kers; -lilie, vr.: (pik.) keizerskroon, kievits-ei; -mühle, vr.: mar-mer-zagerij, marmerslijperij; -nacken, m.: (dk.) marmerblanke hals; -palast, m.: marmeren paleis; -pflaster, m.: marmeren vloer; -platte, vr.: marmeren tegel; -saai,,

m.: 1) marmeren zaal, 2) marmerzaal; -saule, vr.: 1) marmeren zuil (kolom, pilaar), 2) marmeren standbeeld ; -schleiterv

m.: marmer-slijper; -schleiferei', vr.:mar-mer-slijperij; -schneider, m.: marmerzagciy

bl

blazen om {-; mrv. -en of Marsene): ij moeras, moerasgrond; 2) veen, veengrond; 3) laag-

IMarscli. in Sam. I -befehl, m.: bevel (order) om op te rukken ; -fertig, bv. n.: marschvaardig;-fieber, o.: moeras-koorts; -kolonne, vr.; colonne; -kommissarius, m.: commissaris voor -krankheit, vr.: moerasziekte; -land, moeras-land; -lander, m.: bewoner v

:e ;

o.:

van

m.:

vr.:

, m.: marteldood.

Mar’tererin, vr.(mrv. -nen): folteraarster, pijnigster.

Mar’tererin, vr. (mrv. -nen): martelares.

Mar’terin, vr. (mrv. -nen): martelares.

mar tern, w. b,: martelen, folteren, pijnigen.

Mar’tlia, vr. (’-thens): Martha.

Martial , in Sam. I -gesetz, o,: krijgswet.

martia lisch, bv. n.: krijgshaftig, heldhaftig.

Martin, m. (-s): Maarten, Martijn;

Zie Martins.

-schwamm, m.: (pik.) groote paddenstoel; -sitz, m.: marmeren zetel ; -stein, m.: marmersteen, marmer; -tafel, vr.: marmeren tegel; -tisch, m.: marmeren tafel; -treppe, vr.: marmeren trap; -wand, m.: marmeren muur.

marmori ren [nel, w. b.: marmeren ; Marmori'rer [rie], m. (-s; mrv. -): 1) mar-meraar, 2) marmer-bewerker; mar'morn, bv. n.: 1) marmeren, van marmer, 2) op marmer gelijkende.

Marmot te, vr.: (drk.) marmot.

maro de, bv. n.: (fam.) op, af, afgetobd, uitgeput, moede; Marodeur', m. (-s; mrv. -s): maraudeur, strooper; marodi'ren [die], w o. h.: maraudeeren, strooptochten maken; Marodi’rer, m. (-s; mrv. -): Zie Marodeur.

Maroltllta’ner. m. (-s; mrv. -): Marokkaan; I -ka'nerin, vr. (mrv. -nen): Marokkaansche; -ka’msch, bv. n.: Marokkaan sch.    ..

Marok ko-Le der, o.: marokijn; --n bv. n.: marokijn-lederen, marokijnen.

karone, vr.: tamme (eetbare) kastanje; I Maro’nenbaum, m,: tamme kas-tanje-boom.

Maronke, vr.: Zie Marunke.

Marqueur , m. (-s; mrv. -s): markeur, biljartjongen; marki'ren [kie], w. o. h. en w. b,; markeeren, opteekenen, (aan de biljarttafel;) tellen    .    .

Marquis, m. (-; mrv. -): Zie Markis; Marqui'se, vr. (-; mrv, -n): markiezin.

IMars, m. (-); (fab. en str.) Mars; (schk.) ijzer; I -sohn, m.: (fig.) zoon van Mars, krijgsman.

IMars, o. (-es; mrv. -en); (zeew.) mars; I -band, o.: mars-rand; -fanal, o.: marslantaarn; -gast, m.: marsgast; -laterne, vr.; mars-lantaarn; -raa, vr.; mars-ra; -rand, m.: mars-rand; -regeling, vr.: marsleuning ; -schoten, vr. mrv.: mars-schooten; -segel, o.: marszeil; -stange, vr.: marssteng; -wand, vr.: marssten gewant.

Imarscli, tsw.: marsch! I Marsch, m.: (-es; mrv. Marsch e): marsch; sich auf den - begeben: zich op marsch begeven; sich in - setzen: zich in beweging zetten, oprukken; auf dem -e sein: op marsch zijn; den - schliessen: de achterhoede vormen ; - schlagen: de trom roeren om te rukken; zum -e blasen: den marsch op te rukken. I Marsch, vr. of Marsch'e): 1) moeras,

de mars ch-r out e

lUUCl öiO-ltuiu , -Ïttuuvi , uil . WV TI    . an

eene moerassige landstreek; -linie, vr.: marschroute; -ordnung, vr.: marschrege-ling; -saule, vr.: colonne.

Mar’scliall, m. (-es, -s; mrv. Mar-schalle): maarschalk; I -amt, o.: maar-schalkschap, waardigheid (rang) van maarschalk,

Marscliallin, vr. (mrv. -nen): maar-schalksvrouw,

Mar'sclialls, in Sam. I -gericht, o.: hof der maarschalken; -stab, m.: maar-

schalksstaf (ook fig.); -tafel, vr.: tafel der maarschalken (de tweede tafel ten hove); -würde, vr.: waardigheid (rang) maarschalk.

mar schig, bv. n.: moerassig.

marschi ren [schie], w. o. h. en s.: marcheeren, oprukken; (fig. fam.) voe-teeren.

Mar stalt, m. (-es, -s; mrv. Mar-stalle): stoeterij; I -herr, m.: opzichter over de stoeterij.

Marstaller, m. (-s; mrv. -): opzichter over de stoeterij.

Marsupium, o. (-s; mrv. -pien): buideldier.

M&rten, m. (-s): Maarten, Martijn.

Zie Martins.

Marter, vr.: marteling, foltering, pijniging; (fig.) pijnbank; I -bank, vr.: pijnbank (auf der - bank liegen: op de pijnbank liggen); -bisse, m. mrv.: gewetenswroegingen; -buch, o.: boek (geschiedenis) der martelaren; -dorn, m.: (pik.) duinroos; -gerath [t], o.: marteltuig, foltertuig; -geschichte, vr.: geschiedenis der martelingen, martelaars-geschiedenis, (fig,) geschiedenis der Martelaren, (ook:) geschiedenis van het lijden des Heeren; -holz, o.: (fig.) kruishout, kruis, (fig. fam.) martelaar, slachtoffer; -jagd, vr.: (jag.) drijfjacht; -kammer, vr.: martelkamer, (fig. fam.) knijpkamer; -keiler, m.: onder-aardsch martelhol, foltergewelf; -krebs, levend gekookte kreeft; -kreuz, o.: (fig.) martelaars-kroon; -leben, o.: marte-laars-leven, (een) leven van lijden; -ort,

m.: martelplaats, folterplaats; -pfahl, m.: martelpaal; -pfuhl, yr.: martelpoel, (fig.) hel; -predigt, vr.: lijdenspreek; -rad, o.; martelrad (om menschen te radbraken); -saule, martelpaal, martelpilaar; -schule, vr : school des lijdens; -strafe, vr.: folter-straf; -thum [tl, o.: martelaarschap; -tod,

m.: marteldood; -urtheil [tl, o.: veroor-deeling tot de pijnbank, (fig.) gedoemdheid tot lijden; -voll, bv. n.: martelend, folternd, pijnigend; -woche, vr.: lijdensweek, week van lijden, (kkl.) Passieweek, Goede week, Stille week; -zeit, vr.: tijd van marteling, (fig.) Zie -woclie.

Marter, in Sam. I -thum [t], o.: martelaarschap; -tod, m.:    martel

dood.

Mar’ter er, m. (s; mrv. -): folteraar, pijniger.

Marterer, m. (-s; mrv. -): martelaar; I -buch, o.: Boek der Martelaren; -geschichte, vr.: geschiedenis der martelaren; -krone, vr.: martelaarskroon, martelkroon; -tod

maan in

m.: sneeuw m

Mar'tinach, o.: [Fr,] Martigny (naam eener stad in Zwitserland).

Martini, m. (-s): (kkl.) Sint-Martijn (11 November), Sint-Maarten.

Mar’tins, in Sam. I -abend, m.: dag vóór Sint-Martijn; -fest, o.: Zie Martini; -gans, vr.: Sint-Maartensgans; -horn, o.: Sint-Maartenshoorntje; -korn, o.: brand in rogge; -mann, m.: Sint-Mar-tijn’s man (die op Sint-Martijn zijne pacht betalen moet); -tag, m.: Zie Martini; -vogel, m.: 1) sperwer, 2) Zie -gans.

Mar'tirer, m. (-s; mrv. -): Zie het z.

n. m. Marterer.

Marunke, vr.: 1) groote pruim, kei-zers-pruim; 2) kleine abrikoos.

Marz, m. (-es; mrv. -e): Maart; im Monat - (im Marzen): in Maart, in de maand Maart; I -becher, m.: (pik.) slaap-lelie, afiodil; -bier, o.: Maartsch bier; -blatt, o,: (pik.) hoefblad; -blume, vr.:

1) Zie -Ibeciier, 2) sneeuwklokje, 3) hyacint, 4) hoefblad, 5) wilde anemoon, 6) paardenbloem, (als groente:) molsalade; -butter, vr.: Maartsche boter ; -eis, o.: ijs in de maand Maart; -ente, vr.: (vog.) wilde eend; -gerste, vr.: vroege gerst, voorjaarsgerst; -glöckchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -kase, vr.: Maartsche kaas; -monat, m.: (de) maand Maart; -schein, m.: nieuwe-Maart; -schnee, de maand Maart; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): Maartwortel, nagelwortel.

IMar'zen, in Sam. I Zie de Samenst. met Marz.]

[mar zen, w. b.: Zie inerzen.

Marzipan , m. (-es, -s): marsepein.

Mas, in Sam. I -erle, vr.: ahornboom, mastboom; -holder, m. (-s; mrv. -): 1) wa-tervlierboom, valsche vuilboom, 2) Zie -erle; -leidig, bv. n. en bw: moede, zat, afkeerig van; -liebe, vr : madeliefje.

Masch, in Sam. -ente, vr.: (vog.) wilde eend.

Ma’sclie, vr.: (van netwerk:) maas; (van ander breiwerk:) steek; (fig.) strik, kokarde.

IMa sclien, in Sam. I -werk, o.: netwerk.

Ima’schen, w. b.: breien.

Mas’clien, o. (-s; mrv. -): vlekje, stipje, spikkeltje, streepje; (in hout:) adertje; (fig.) pokputje.

ma'seliig, bv. n.: met mazen; I klein -: met kleine mazen, nauw van mazen.

Maschl’ne, vr.: machine; Thee -: (bij het thee-servies:) ketel met kokend water boven eene spiritus-lamp; Kaffee filtreerkan, filtreerpot.

Masclii'nen, in Sam. I -erfinder, m.: uitvinder van machines; -garn, o.: machinaal garen; -maclier, m.: 1) werkman in eene machinen-fabriek, 2) werktuigkundige; -massig, bv. n.: werktuiglijk; -meister, m.: machinist; -modell, o.: model eener machine; -schiff, o.: (mar.) brander.

Mascliinerie', vr.: machinerie.

Masckinist', m. (-en; mrv. -en): machinist,

Ma'se, vr.: vlek, stippel, spikkel, streep; (in hout:) ader; (fig.) pokput.

Ma'sel, vr.: l)litteeken; 2)huiduitslag; I -beere, vr.: 1) boschbezie, blauwbes; -sucht, vr.: melaatschheid; -süchtig, bv.n.: melaatsch.

IMa'ser, m. (-s; mrv. -): 1) ader in mazelhout, 2) wortelhout, uitwas (spruit, loot) uit den stam van een boom. I -, vr.: Zie Mase. Zie ook Masern.

IMa'ser, in Sam. I -birke, vr.: treurberk; -fleck, m.: spikkel, stippel; -holz,

o.: mazelhout.

ma'serickt, bv. n.: vlek-achtig, spikkelachtig, streepvormig, (van hout:) aderachtig; I ma'serig, bv. n.: gevlekt, gespikkeld, gestippeld, gestreept, (van hout:) geaderd, met ader-strepen doorloopen,, (fig.) vol pokputten, van de pokken geschonden.

IMa sern, vr. mrv.: (gnk.) mazelen.

Ima sern, bv. n.: 1) mazelhouten, van mazelhout vervaardigd; 2) Zie maserig*.

ma'sig, bv. n.: Zie maserig.

Maske, vr.: 1) masker, mom; (fig. ( fam.) mombakkes, leelijk gezicht; unter der - der Freundschaft: onder het masker (onder het mom) van vriendschap; die -abziehen (die - abnehmen): het masker afrukken; 2) domino, maskerade-kleeding, (fig.) vermomming.

Imas'ken, w. b.: maskeren, maskeeren.

IMas’ken, in Sam. I -anzug, m.: Zie Maske no. 2; -ball, m.: gemaskerd bal; -blume, vr.: maskerbloem; -fest, o.: maskerade ; -kleidung, vr.: Zie Maske no. 2; -tanz, m.: dans van gemaskerde personen; -tanzer, m.: gemaskerd danser.

Maskera de, vr.: maskerade.

maski'ren [iej, w. b.: maskeren, maskeeren (sich -, w. w.: een masker voordoen; 2. zich vermommen).

inaskirt' [kiert!, bv. n.: 1) gemaskerd;

2) vermomd.

Maskopei’, vr.: (kph.) maatschappij; (fig.) vereeniging; (fig. fam.) kliek, bent.

Imass (met lange a): Zie messen.

IMass (met lange a), o. (-es; mrv. -e): maat, mate; (voorwerp om droge of natte koopwaar te meten:) maat; de maat met een kop er op (d. i. met eene toegift); sein - ist voll: zijne maat is vol; das -überschreiten: de maat te buiten gaan; weder - noch Ziel halten: paal noch perk kennen; - halten: (fig.) binnen de perken blijven, (muz.) maat houden, in de maat blijven; in hohem -e: in hooge mate; in vollem -e: ten volle; nach dem -e meiner Krafte: naar mate (naar gelang) van mijne krachten; Einem das - zu einem Anzuge oder zu einem paar Schuhe nehmen: iemand de maat nemen voor een pak kleeren of voor een paar schoenen; ein - Bier: eene maat bier; ein - Mehl: eene maat meel. Zie ook Masse (met lange a).

IMass (met lange a), in Sam. I -barte, vr.: walvischbaard, balein; -beere, vr.: lijsterbes; -einheit, vr.: maat-eenheid; -erle, vr.: ahornboom, mastboom; -flasche, vr.: maatflesch, als maat dienende flesch; -gabe, vr.: maatstaf, evenredigheid, gelang (nach -gabe von: naar gelang van; nach -gabe seines Vermogens: naar evenredigheid van zijn vermogen); -gebend, bv. n.: tot maatstaf dienend; -gebung, vr.: voor-schrijving van eenen maatstaf (ohne -gebung : zonder eenen maatstaf voor te schrijven); -glas, o.: maatglas, als maat dienend glas ; -halten, o.: (het) maathouden, (het) in de maat (binnen de perken) blijven; -hecht, m.: snoek die de maat

oor-

van een

Imast, bv. n.: vet, dik en vet, vetgemest. IMast, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) speen-ader (-aderfluss, m.: bloedende

gei; -oaum, m.: mastboom, (fig.)’ -block, m.: (zeew.) mastblok

houdt (d. i. die niet te klein en ook niet te groot is); -holder, m.: Zie in Mas; -kanne, vr.: maatkan, als maat dienende kan; -krug, m.: maatkruik, als maat dienende kruik; -kunde, vr. (-kunst, vr.): meetkunst; -künstler, m.: meetkundige; -lade, vr.: (schoenmakers-)maat, meetkoord, maatstok; -leidig, bv. n. en bw.: Zie in Mas; -liebe, vr.: madeliefje; -los, bv,n.: mateloos (bw.: uitermate), (fig.) onmetelijk; -losigkeit, vr.: mateloosheid, (fig.) onmetelijkheid; -nahme, vr. (-nehmung, vr.): maatneming, (het) maat-nemen; -rad, o : afstand-meter; -regel, vr.: maatregel (-re-geln ergreifen: maatregelen nemen; seine -regeln nehmen: zijne maatregelen nemen); -stab, m.: 1) maatstaf, 2) meetstok, meetroede; -topf, m.: maatpot, als maat dienende pot.

Mass chen, o. (-s; mrv. -): maatje.

IMas’se (met lange a), vr.: 1) maat, mate; 2) maatstaf, evenredigheid, gelang; über die - (über die -n): uitermate; be-kannter -n: zooals bekend is, zooals men weet; beliebiger -n: naar verkiezing; fol-,gender -n: als volgt; gehöriger-n: ben lijk; solcher -n: op die wijze, op die manier, op dien voet; verabredeter -n: zooals afgesproken is. Zie ook Mass.

IMas’se (met korte a), vr.: massa (1. menigte, hoeveelheid; 2. dichte drom, zwerm; 3. hoop, opeenhooping, opeenstapeling ; 4. klomp, blok; 5 gevaarte; 6. boedel); (spl.) kolfstok, kolf, (ook:) biljart-schopje (ook:) achtereind van de biljart-keu; (bhk.) hamer.

iMas'sen (met korte a), in Sam. I -feuer, o.: (mil.) peletons-vuur, (fig.) volle laag; -haft, bv. n.: 1) kolossaal,reusachtig groot, 2) opeengehoopt, dicht-opeengedron-gen, 3) ontelbaar, onafzienbaar; -weise, bw.: 1) bij groote hoeveelheden, 2) voetstoots, ineens, alles bijeen.

Imas'sen (met lange a), vgw.: aangezien, naardien, daar, dewijl.

Mass er le, en Mass’hol'der, Zie in Mas.

massig, bv. n.: matig; I -keit, vr.: matigheid (-keitsgesellschaft, vr,: matigheidsgenootschap).

massigen, w. b.: matigen; (fig.) temperen; Mas'sigung, vr.: matiging, (fig.) gematigdheid.

Massikot, o. (-4): loodglid; röth-liches [t] -: menie.

massiv', bv. n.: massief; (fig.) lomp, onbehouwen.

iMast, m. (-es; mrv. -en): mast, scheeps-mast; (tim.) bint; der grosse -: (zeew.) de groote mast; sammtliche Masten eines Schiffes: al de masten schip.

IMast, vr.: mestvoeder, eikelvoeder, (fig.) vetmesting; auf der - haben: vetmesten; in die - thun : uitbesteden om vetgemest te worden; in die - treiben; in het bosch op eikels laten grazen, (fig.) in de wei zenden.

aanbeien; -aderstockung, vr.: droge aanbeien); -band, m.: (zeew.) mastband mastbeugel; -bau mast;

-buche, vr.: (pik.) roode beuk, eikels-dragende beuk (beukeboom); -darm,

m.: (ontl.) endeldarm, (pop.) aarsdarm (-darmwurm, m.:    ingewands-worm);

-ducht, vr: (zeew.) mars-rand; -eiche, vr.: (pik,) roode eik, eikels-dragende eik (eikeboom); -feder, vr.: de vet-wording belemmerende staart-veer (die uitgetrokken wordt als men eene gans wil vetmesten); -fisch, m.: walvisch met hoog-opstaande vinnen; -fleck, m.: welige plek (in een weiland), plokje weelderig opgegroeid gras; -futter, o.: mest-voeder; -gans, vr.: 1) vette gans, 2) vet te mesten gans; -gefalle, vr. mrv. (-geld, o. enk.): geld voor het' recht om vee te laten grazen; -gerechtigkeit, vr.: Zie -recht; -hafer, m.: haver als mestvoeder; -hirt, m.: varkenshoeder; -holz, o.: 1) masthout, bosch van masthoornen, 2) eikels-dragend geboomte, eikelbosch; -huhn, o.:    1) vette kip,

vetgemeste kip, 2) vet te mesten kip; -hühnchen o.:    1) vetgemest kuiken,

2) vet te mesten kuiken; -kalb, o.:

1)    vet kalf, vetgemest kalf, 2) vet te mesten kalf; -keil, m.: (zeew.) mastkeg ; -klimmer, m. : (zeew.) mastklimmer, marsgast; -korb, m. (zeew.) mastkorf; -korn, o.: voedergraan, graan voor veevoeder; -kraut, o: (pik.) parelkruid; -kuh, vr.: 1) vette koe, vetgemeste koe,

2)    vet te mesten koe, vet-weier; -linde, vr.: (pik.) lindeboom; -los, bv. n.: (zeew.) masteloos; -macher, m.: mastenmaker; -meister, m.: mastenmakersbaas; -ochs,

m.: 1) vette os, vetgemeste os, 2) vet te mesten os, 3) (fig. fam.) stomme os, os van een vent; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op het grazen van vee in eikelbosschen; -recht, o.: recht om vee te laten grazen; -schiff, o.: bemast schip; -schilling, m.: Zie -geld; -schwein, o.:

1)    vet varken, vetgemest varken, 2) vet te mesten varken; -segel, o.: (zeew.) groot zeil; -stall, m.: stal om vee vet te mesten; -stand, m.: mesthok, hok om kippen (enz.) vet te mesten; -stange, vr.: (zeew.)groote mast; -stenge, vr.: (zeew.) marssteng; -stück, o.: (een) stuk vet vee, (een) stuk vetgemest slachtvee; -topp, m.: top van den mast; -vieh, o.: 1) vet vee, vetgemest vee, 2) vet te mesten vee; -vogel, m.: vetgemeste vogel; -wachter, m.: (zeew.) uitkijk (d. i. wachthouder) in den top van den mast; -waldung, vr.: eikelbosch; -wand, vr.: (zeew.) stengewant; -wange, vr.: (zeew.) schaal (wang) van den mast; -werk, o.: (zeew.) mastwerk (de masten); -wurm, m.: ingewands-worm; -zeit, vr.: tijd der vetmesting.

Imas ten, w. b.: (zeew.) bemasten.

Imas ten, w. o. h. en s.: vet worden.

mas‘ten, w. b.: vetmesten.

mastig, bv. n.:    1) vetgemest;

2)    (zeew.) mastdragend, bemast.

Mas’tix. m.: mastik; I -baum, m.:

mastikboom; -firniss [s],    m.: mastik-

vernis; -holz, o.: mastiknout; -korn, o.: mastik aan korrels, gekorrelde mastik; -kraut, o.: (pik.) mastikkruid, amberkruid, kattenkruid, (ook:) wild koningskruid, wilde basilicum.

Mastodont', o. (-es; mrv. -e): masto-don (een dier uit de voorwereld).

Mas’tung, vr.: 1) mestvoeder; 2) vet- machen: iem. kapot spelen; - werden: mesting.    kapot worden; I -pfennig, m.: (spl.) dub-

ilasur'ka, vr. (mrv. -s): mazurka,    bele betaling voor kanot.

mazoerka.    Mat schaft, vr.: Zie in Wat.

Wat, in Sam. I -schaft, vr.: maat-    matscli'en, w. b.: fijnstampen, tot

schap.    moes stampen; (spl.) kapot spelen.

Matador', m.: (spl. en fig.) matador.    matscliig,    bv. n.: pappig, brij-

Ma’ter, vr.: mater, moeder; (wkt.)    achtig,

moer (eener schroef), moerschroef.    matt. bv. n. en bw.: mat (1. afge-

Materïal’, o. (-es, -s; mrv. -ria'lien): mat, afgetobd, vermoeid, moe; 2. dof,

1)    materiaal, grondstof, bouwstof; 2) ma- niet doorschijnend, niet helder; 3. bleek;

teriëel, (het) noodige, (mik, inz.) artillerie,    4. zwak, machteloos, flauw; 5 traag,

geschut; I -farbe, vr.: onbereide verf-    langzaam; 6. van wijn, enz.: verschaald;

stof; -geschaft, o.: 11 handel in droge-    7. in het schaakspel: schaakmat); - wer-

rijën, 2) handel in koloniale waren, han-    den: flauw vallen, in onmacht vallen:

del in kruideniers-waren; -handlung, vr.    - machen: afmatten, . (spl.) mat maken,

(-laden, m.): 1) drogistwinkel, 2) kruide-    schaakmat zetten; I -augig, bv. n.: met

niers-winkel; -waaren, vr. mrv.: 1) dro-    dof-staande oogen; *-blau, bv. n.: mat-

gerijën, 2) kruidenierswaren, koloniale    blauw; -bunzen, m.: (grav.) drijfbeitel;

waren; -waarenhandlung, vr.: Zie -hand-    -gold, o.: mat goud, ongebruineerd goud;

luns;: -waarenhandler, m.: 1) drogist,    -golden, bv. n.: mat verguld; -heit, vr.:

2)    kruidenier.    matheid (i. a. b. Zie matt): -herzig,

materia'liscli, bv. n.: materieel;    bv. n.: l) lusteloos. 2) lafhartig, klein-

Materialis'mus, m. (-): materialismus, leer    moedig; -herzigkeit, vr.: 1) lusteloos-

dat het stof eenigste oorzaak, doel en    heid, 2) lafhartigheid, kleinmoedigheid:

einde van alles is; Materialist', m. (-en;    -kern, m.: (vog.) strandlooper, (ook:)

mrv. -en): 1) materialist, aanhanger van    riethoen, kwakkelkoning; -land, o.:

het materialismus, 2) koopman in droge-    weiland; -punze, vr.: Zie -bunzen;

rijën en verfwaren,(ook:) drogist,3) koop-    -vergoldung, vr.: matvergulding ; -warm,

man in koloniale waren, (ook:) kruide-    bv. n.: lauwwarm, lauw; -weiss, bv. n.:

nier; materialis’tisch bv. n.: materialis-    mat-wit.

tisch; Mate'rie, vr.: stof <1. grondstof;    Mafte, vr.: mat,    stroo-mat, vloer-

2. onderwerp: 3. hik.: etterV, materiell’,    mat, dekmat; (dk.) gras-tapijt, weiland,

bv. n.: materiëel (1. stoffelijk; 2. voor-    weide; (van melk:) wrongel; (bij ver-

naam. 3) hoofdzakelijk); mate’rien, w. o.    gulders en fier.) doffe plek; spanische

h.: (hik.) etteren, dragen.    - : (hist.-mtw.) Spaansche mat.

Matlia/us, m. (-): Matheüs, Mathijs.    Imat'ten,’ w. b,: 1) afmatten; 2) (spl.)

Matbelmatik', vr.: wiskunde (die    schaakmat zetten,

angewandte -: de toegepaste wiskunde);    IMaften, in Sam.    I -binse,    vr.: mat-

-ma'tiker, m. (-s; mrv. -): wiskunste-    tenbies, stoelenbies; -blume, vr.: boter-

naar. wiskundige; -ma'tisch, bv. n.: wis-    bloempje: -flachs, m.: (pik.) mattenvlas,

kunstig, wiskundig; Mathe'sis, vr.: wis-    smal wolgras; -flechter, m.: matten-

kunde.    vlechter; -flechterin, vr.: mattenvlecht-

Matbi'as, m. (-): Mathias.    ster; -bandier, m.: mattenkooper, mat-

Matlturi'ner, m. (-s; mrv.-): (kkl.)    tenman; -handlerin, vr.: mattenvrouw;

mathurijn, trinitariër.    -kraut, o.: (pik.) gele immortelle; -küm-

Matrafze, vr.: matras; matrat'zen,    mei, m.: (pik.) karwij. wilde komijn;

w. b.: stoffeeren (d. i. met paardenhaar,    -macher, m.: mattenmaker; -meier, in.:

wol of dergelijken vullen).    opzichter over de weiden; -saffran, m. ;

Matri’kel, vr.: naamregister, naam-    wilde saffraan: -schrecke, vr.: (ins.)

rol der leden’; in die - einschreiben: als    sprinkhaan; -schüttel, o.: (kpv.) graan

lid inschrijven, op de naamrol plaatsen;    dat bij het lossen van de lading uit

Einschreibung in die -: inschrijving als    de zakken valt en bijeengevoegd wordt

lid; I -schein, m.: bewijs van inschrijving    ten voordeele van het scheepsvolk; -stein-

op de naamrol.    brech, m.: (pik.) varkens-venkel; -weide,

Matrï'ze, vr.: (typ.) matrijs.    vr.: (pik.) kruipende wilg; -wolle, vr.: Zie

Matro ne, vr.: matrone; | Matro'nen- -flaclis. kraut, o.: (pik.) moederkruid.    Mattliaus, m. (-): Matheüs.

Matro'se, m. -n; mrv. -n): matroos.    Mattlii'as, m. (-):    Mathias.

Matrosen, in Sam. I -amber, m.:    maf tig;-, bv. n.: (van melk:)    gestremd ;

zwarte amber; -art, vr.:matrozen-manier;    ! -keit, vr.: 1) matheid, afgematheid,

-gericht, o.: matrozenkost: -hosen, vr.:    2) lusteloosheid, neerslachtigheid, 3) zwak-

matrozenbroek, wijde broek; -jacke, vr.    heid, 4) lafhartigheid, kleinmoedig-

matti’ren fie], w. b.: mat slijpen (d. i. niet glanzig of helder).

Hïatuti’nen, vr. mrv.: (kkl.) vroeg-metten.

Matz, m. (-es): gestremde melk. I -, m. f-ens): 1) (verkorte persoons-naam:) Teeuwes; (ook:) Machteld, Lena: 2) piet (of iets dergelijks; benaming, die men aan vogels geeft, b.v. aan kraai, ekster, spreeuw, enz.). I -, m. (-es; mrv. -e): (fam.) stommerik, uilskuiken, lummel;

(-kittel, m.): pijjakker; -kappe, vr.: ma- heid. trozenmuts; -lolin, m.: maandgeld van een matroos; -pressen, o.: (het) matrozen-pressen; -sitte, vr.: matrozen-manier; -sold,

m.: Zie -lohn; -streich, m. (-stückchen,

p.) matrozen-streek; -tauf, m.: matrozen-doop (het eerst dat zij de Linie passeeren);

-wache, vr.: scheeps-wacht. -IMatscb, m. (-es): moes, brij, pap.

Iinatscb, bv. n. en bw.: (spl.) kapot;

(fig. fam.) aan lagerwal, op, geruïneerd, voor de haaien, op de flesch; Einen -

van eenen muur

(mnw.) weinig' metaal bevattende ertsader (-fotz, m.: lage ziel, kruiperige kerel; -spiel, o.: trou-madame, dertien-balletjes-spel; -tasche, yr.: kruiperige heemsterj.

Mat'ze, vr.: ongezuura brood; (lam.) Joden-Paaschbrood.

Mat zen, in Sam. I -kuchen, m.:

1)    ongerezen koek, 2) kaaskoek; -seide, vr.: ruwe zijde.

matz'eln, w. b.: Zie metzeln.

mauch'eln, w. o. h.: 1) veinzen;

2)    schacheren; Mauchler, m. (-s; mrv. : 1) veinzer, 2) schacheraar.

Man e, vr.: (pop.) mouw; einen Schelm in der - haben: (spr.) ze in de mouw hebben; keine -n dran setzen können: (spr.) er geene mouw aan weten te passen.

man en, w. o. h.: mauwen, miauwen.

Maner, vr.: muur; I -absatz, m.: uitsprong (vooruitstekend deel) van eenen muur; -anker, m.: muur-anker; -arbeit, vr.: metselwerk; -assel, vr.: (ins,) pissebed; -band, o,: onder-rollaag;-bei'estigung, vr.: ommuring; -beschlag, m.: rnuur-salpeter;-blume, vr.: muurbloem; -brecher,

m.; muurbreker, stormram; -bruch, m.: bres in eenen muur; -dach, o.: bovenrollaag; -ecke, vr.: hoek van eenen muur; -epheu, m. (-eppich, m.): (pik.) klimop; -esel, m.: (ins.) pissebed; -falke, m.: (vog.) torenvalk, basterdvalk; -test, bv. n, en bw.: 1) als een muur, 2) met vestingmuren versterkt; -frass, m.: afbrokkeling van steenen van eenen muur; -gelb, o.: muurkieur, muurgeel; -grün, o.: (pik.) klimop; -grund, m.: gemetseld fondament; -haken, m.: brandhaak; -hammer, m.: bikhamer; -kalk, m.: metselkalk ; -kappe, vr.: boven-rollaag; -kelle, vr.: truffel, truweel; -kitt, m.: (mtsl.) tras; -klammer, vr.: muur-anker; -klette, vr.: (vog.) muur-kruipertje; -kranz, m.: rollaag; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, glaskruid; -krone, vr.: (hist.) muurkroon, muurbeklimmers-kroon; -latte, vr.: (tim.) dwars-lat, dwarslegger ; -lattich, m.: (pik.) muur-salade, rnuur-knikbloem; -laufer, m.: trog.) muurkrui-pertje; -lehm, m.: metselspecie van hak-stroo en klei; -leiste, vr.: muurlijst ; -leuchter, m.: kandelaber; -loch, o.: gat (opening) in eenen muur; -lücke, vr.: bres in eenen muur; -mantel, m.: (vest.) muur-mantel; -meister, m.: metselaars-baas; -mortel, m.: mortel, metselspecie; -nachtigall, vr.: (vog,) blauwkeeltje, blauw-borstje; -pfau, m.: (pik.) klimop; -pfef-fer, m.: (pik.) muurpeper, steenruit, (ook:) huis-look; -pflanze, vr.: muur-plant; -platte, vr.: Zie -latte; -pre-nanthe, vr.: Zie -lattich; -quadrant,

m.: (str.j muur-quadrant; -ranke, vr.: (pik.) raketten-kruid; -raute, vr.: (pik.) muurruit, (ook:) vrouwenhaar, haarmos; ;ritze, vr.: scheur (berst, spleet, reet) in eenen muur; -salat, m.: Zie -lattich; -salpeter, m.: muur-salpeter; -salz, o.: muurzout; -sand, o.: zand voor metselspecie; -schierling, m.: (pik.) scheerling, dolle kervel; -schoss, m.: muur-geld, belasting voor het onderhoud der stads-muren; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -schweinchen, o.: (ins.) pissebed; -schweiss, m.: Zie -beschlag’; -sinter, m.: muur-stalactiet; -spalt, m.;

Zie -ritze; -specht, m.: (vog.) muur-kruipertje; -speise, vr,: metselspecie* mortel; -spinne, vr.: (ins.) muur-spin, kelder-spin, spinnekop; -spitze, vr.: top ; -stein, m.: metselsteen; -stürzer, m.: muurbreker, stormram ; -tafel, vr.: muurbeschot, lambri-zeering; -traublein, o.: Zie -pfelfer; -ver-kleidung, vr.: (vest.) muurmantel; -vier-telkreis, m.: Zie -quadrant; -wall, m.: vestingmuur; -werk, o.: 1) metselwerk,

2) muren (mrv.); -wespe, vr.: (ins.) horzel; -winde, vr. (-wurz, vr.): (pik.) klimop; -wurm, m.: (ins.) pissebed; -ziegel, m.: metselsteen; -zinne, vr.: kanteel, getand metselwerk als bovenrand van eenen muur.

Jiau crchcn, o. (-s ; mrv. -): muurtje; Mau erer, m. (-s; mrv. -): metselaar; mau-erig, bv. n.: gemetseld, (hg.) ommuurd; mau'ern, w. o. h. en w. b.: metselen.

Mauke, vr.: 1) (vea., aan de beenen der paarden:) mok, moek, voetschurft;

2) (op planten:) bladluis; 6) ooftzolder, bergplaats voor ooft; 4) schuilhoek, schuilplaats; 5) spaargeld, (fam.) spaarpotje; Maukelei’, vr.:    1) streek, kneep,

2) kunstgreep, behendigheid, (pop.) foef; mau'keln, w. o. h.: (fam.) konkelen, knoeien, kuipen, in het geniep werken; mau'ken, w. b.: (fam.) schuilhouden, verbergen.

IMaul, o. (-es, -s; mrv. Mauler): 1) muil, bek, snoet; (hg.) mond; (gem.) moei, smoel, wafel, bek; 2) muildier,, muil-ezel; ein - voll, een mondvol; fünf Maqler zu ernahren haben: vijf monden open te houden hebben, aan vijf monden den kost moeten geven ; das - halten:, zijnen (haren) mond houden, zwijgen;, das - nicht aufthun: geen moiid opendoen ; habt Ihr kein -: hebt gij geen tong in uwen mond?, kunt gij uwen mond niet opendoen ?; ein grosses -haben: van grootspreken houden, een. bluffer zijn; immer das - allein haben wollen: altijd den praat alleen willen hebben; das - steht ïhm nicht still: zijn mond staat geen oogenblik stil; sich das - verbrennen: (hg. fam.) eene tong hebben die te lang is, te veel praten* (ook:) zich verpraten; ein loses - haben (kein Blatt vor’s - nehmen): niet op zijn (haar) mondje gevallen zijn, alles uithappen wat hem (haar) voor den mond komt; er redet wie es ihm in das - kommt: hij zegt alles wat hem voor den mond komt; sich selbst auf das - schlagen: zichzelyen tegenspreken, in tegenspraak met zich zelven zijn; das - aufsperren: met een open mond staan; das - ziehen (das - yer-zerren): een scheef gezicht zetten; ein -machen (das - hangen lassen, das - hangen) : de lip laten hangen, Einem das -stopfen: iemand den mond stoppen, iem. den mond snoeren; Einem das - ver-bieten: iemand het zwijgen opleggen; Einem um’s - heruin gehen: iemand honig om den mond smeren, iemand naar den mond praten; Einem über das - fahren: Zie faliren; Einem die Bissen ins - zahlen: iemand de brokken uit den mond kijken; in der Leute Maulern sein: veel (druk) over de tong gaan;, in der Leute Mauler kommen : in opspraak komen; sich in der Leute Mauler bringen: 1) zich in opspraak brengen, 2) van ziek

-: houd uwen

2) mond als eene hooischuur, 3) breedbek, grootsmoel, molferd; -theil [tl, o.: portie, rantsoen, afgemeten deel; -thier [t], o.: muildier, muil-ezel; -trommel, vr.: mondharmonica; -voll, o.: mondvol, mondjevol; -werk, o. mondwerk; -wurf, m.: (Zie 11 reg. verder); -zimmerchen, o.: keuvelka-mertje, Fr. boudoir.

Haul chen, o. (-s; mrv. -): 1) mondje, bekje, snoetje, moeltje, smoeltje; 2) zoentje, kusje.

manie

n, w. o. h.: 1) smaken, goed smaken; 2) pruilen, mokken.

maii’lig', by.n.:... van mond; gross -: groot van mond; hart -: hard in den mond.

Maulwurf. m. (-es, -s; mrv. -würfe): (drk.) mol; I -blind, bv. n.: als eene mol zoo blind; -maus, vr.: (drk.) molrat.

Maul'wurfs, in Sam. 1 -falie, vr.: mollenval; -fang, m.:    1) mollenvangst,

2) mollenval; -langer, m.: mollenvanger; -feil, o.: molle-vel, mols-vel; -gang, m.: mols-hol; -grille, vr.: (ins.) veldkrekel; -haufen, m. (-hügel, m.): molshoop; -kafer, m.: 1* mei-kever, molenaar, 2) stront-tor, schallebijter.

maun zeii, w. o. h.: 1) mauwen, miauwen ; 2) weeklagen, lamenteeren.

jflau're, m. (-n; mrv. -n): Moor, Moriaan; mau'risch, bv. n.: Moorsch.

Mau'rer, m. (-s; mrv.-): metselaar; (fig.) vrijmetselaar; I -arbeit, vr.: metsel* werk; -gesell, m.: metselaarsknecht; -halle, vr.: gildehuis der metselaars, (fig.) vrij-metselaars-loge; -handwerk, o.: metse-laars-ambacht; -kelle, vr.: truffel, truweel; -meister, m.: metselaarsbaas; -pinsel, witkwast; -zunft, vr.: metselaars-gilde.

maurerei , vr.: metselwerk; (fig.) vrijmetselarij ; mau’rerisch, bv. n.: vrijmetselaars-.

Mauritanien, o. (-s): (adk.) Mauritanië, (het) Moorenland.

Mau'rus, m. (-): (mans-naam:) Mau-rus; I -münster, o. (-s): (adk.) Maurus-munster, (Fr., de stad) Marmoutiers.

Ufaus, vr. (mrv. Mau’se): (drk.) muis; (ontl.) muis, trek-spier; (zeew.) knoop in een touw; die blinde -: (het kinder-spel) blindemannetje; die - in der Hand: (ontl.) de muis van de hand; mit Mann und -: (fig.) met man en muis; einer gutenKatze entgeht oft eine -: (spr.) de beste muiskat springt wel eens mis; mit Speek fangt man Mause: (spr.) met spek vangt men muizen; kleine Mause haben auch Schwan-ze: (spr.) kleine potjes hebben ook ooren; I -aar, m.: (vog.) buizerd, muizenvalk; -ader, vr.: (vea.) neus-ader (van een paard); -adler, m : Zie -aar; -baum, m.: (pik.) liguster, mondhout, keelkruid; -beisser, m.: (visch:) muizen-eter, dikkop, grootkop; -brod, o : (pik.) klein schelkruid; -darm, m.: (pik.) hoenderbeet; -dorn, o.: 1) mui-zendoorn, 2) steekpalm; -eule, vr.: (vog.) nacht-uil; -fahl, bv.n.: muisvaal, muiskleu-rig; -falk, m.: Zie -aar; -falie, vr.: muizenval; -farbe, vr.: muizenkleur, grijze kleur; -farben (-farbig), bv. n.: muisvaal, muiskleurig, grijs; -fisen, m.: (visch:) bo-niet, bonetvisch; -geier, m.: Zie -falk; -gerste, vr,: (pik.) muizengerst; -haber (-hafer), m.: 1) windhaver, wilde haver, 2) herik, krodde; -kopf, m.: (vog.) basterd-

doen spreken; halfs mond!, zwijg!; dieses Pferd hat ein har-tes (weiches) dit paard is hard (zacht) in den bek.

IMaul, in Sam. I -affe, m.: stommerik, lummel, stoffel (-affen feil haben: Zie -alpen); -affen, w. o. h. : staan te kijken als Jut voor het hek, kijken alsof men het te Keulen hoort onweeren); -afferei’, vr.: stoffelachtigheid; -band, o.: muilband, (hik.) kin-verband; -beer, in Sam.

(-baum, m.: moerbezie-boom; -blatt, o.: moerbezie-blad; -feige, vr.: Egyptische vijg; -holz, o.: moerbezie-hout; -melde, vr.: tuinmelde; -saft, m.: moerbezie-sap; gesottener -saft: moerbezie-stroop);-beere, yr.: 1) moerbezie, 2) moerbezie-boom;

-birne, vr.: (fig. fam.) zure appel om door te bijten, harde pil om te slikken, (ook:) prop in den mond (om het schreeuwen te beletten), (ook:) muilpeer, oorvijg; -christ,

m. : christen met den mond (maarniet met de daad): -christenthum [t], o.: valsch christendom, christelijkheid met den mond; -drescher, m.: kakelaar; -drescherin, vr.: kakelaarster, kakel; -esel, m.: muil-ezel (-eseltreiber, m.: muilezel-drijver; -esel-warter, m.: muilezel hoeder); -eselin, vr.: muil-ezelin; -faul, bv. n.: woordkarig (-faul sein: zijnen mond haast niet opendoen); -freund, m.: vriend met den mond (maar niet met de daad), schijnyriend; -freundin, vr.: vriendin met den mond; -freundschaft, vr.: vriendschap met den mond, vriendschap in schijn; -fromm, bv.

n. : vroom met den mond, schijnvroom ;

-fülle, vr.: (fam.) buikvulling, (den) kost en meer niet; -gatter, o.: (rs.) neus-pran-ger; -gerecht, bv. n.: Zie -recht; -ge-sperr, o.: 1) verwonderd gegaap, (het) een gat in de lucht slaan, 2) nieuwsgierig gegaap; -gespitzt, bv.n.: spitsvinnig; -hanger, m.: pruiler, mokker; -hangerei', vr.: gepruil, gemok; -hangerin, vr.: pruilster, mokster; -held, m.: held met den mond, zwetser, bluffer; -klemme, vr.: 1) prop in den mond (om het schreeuwen te beletten),

2) (hik.) mondklem, klem in den mond; kaakkramp; -knebel, m.: Zie -klemme ;

-korb, m.: muilkorf, muilband; -ledpr, o.:

(fam.) mondwerk, tong in den mond;

-macher, m.: 1) pluimstrijker, naar den mond prater, 2) gezichten-trekker; -ma-cherin, vr.: 1) pluimstrijkster, flikflooister,

2) gezichten-trekster; -ochs, m.: 1) stier-ezel (basterddier uit de vereeniging van stier en ezelin), 2) ezelkoe (basterddier uit de vereeniging van ezel en koe);

-pferd, o.: 1) stierpaard (basterddier uit de vereeniging van stier en merrie),

2)    paardkoe (basterddier uit de vereeniging van hengst en ezelin); -recht, bv.

n. : 1) juist pas in den mond, juist voor den mond geschikt, 2) gemakkelijk in den mond te steken, (ook:) te overgapen,

3)    (fig.) uit te spreken; -schelle, vr.: muilpeer, oorvijg; -schellen, w. b. (-schelli'ren [ie], w. b.): om de ooren slaan, eene muilpeer (of: muilperen) geven aan; -schloss,

o. : 2) Zie -klemme no. 2; -stich, m,:

(zeew.) marl-slag; -stopfer, m.: 1) (persoon :) mondstopper, mondsnoerder,

2) (voorwerp:) prop in den mond; -sünde, vr.: zonde met woorden, (fig.) zondige taal; -tasche, vr.: 1) muilpeer, oorvijg,

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

m.:

34

nachtegaal; -loch, o.: muizengaatje; -öhr- Mauth [t], vr.: accijns, impost, inko-lein, o.: (pik.) muizen-oor; -still, bv. n.: mend of uitgaand recht; (fig.) accijnsdoodstil (bw.: als eene muis zoo stil);    kantoor, kantoor der inkomende en uit-

-todt [-tot], bv. n.: morsdood, als eene    gaande rechten; I -amt, o.: kantoor der

pier zoo dood; -weihe, vr.: (vog.) wouw,    inkomende en uitgaande rechten; -bar, bv.

kiekendief; -weizen, m.: 1) dolik, herik,    n.: belastbaar; -beamte, m.: ambtenaar

2) koorn-roos; -zahn, m.: muizen-tand,    voor de inkomende en uitgaande rech-

tand eener muis.    *    ten, (inz.) grenskommies; -brief, m.: (adm.)

Mausch'e, m. (-n; mrv. -n): smous,    vervoer-biljet; -einnehmer, m.: ontvanger

schacheraar.    van den accijns, ontvanger van de inko-

Mausch'el, m. (-s; mrv. -): smous,    mende en uitgaande rechten; -frei, bv. n.:

schacheraar,    vrij van belasting; -freiheit, vr.: vrijdom

mausch’eln, w. o. h.: 1) schacheren;    van belasting ; -haus, o.: Zie -amt ;-ord-

2) plat joodsch praten.    nung, vr.: wet op den in-, uit- en door-

Maus'chen, o. (-s; mrv. -): (drk.)    voer; -schein, m.: quitantie van betaalden

muisje, kleine muis; mein kleines -: (fig.    accijns, quitantie van betaalde rechten;

fam.) klein dikkertje. klein ventje, engeltje,    -schreiber, m.: klerk op het kantoor van

lieverdje, enz.; I -still, bv. n.: doodstil;    in- en uitgaande rechten, ontvangers-

bw.: als eene muis zoo stil.    klerk; -soldat, m.: grenswachter om het

IMause, vr.: 1) rui, (het) ruien, 2) rui-    smokkelen te beletten, gewagende grens-

tijd (van vogels).    kommies ; -verein, m,: vereeniging tot het

IMau se, in Sam. I -katze, vr.: muis-    heffen van gelijke rechten op den in-,

kat, kat die muizen vangt; -still, bv. n.:    uit- en doorvoer (der deutsChe -verein:

doodstil (bw.: als eene muis zoo stil); het Duitsche Tolverbond).

-todt [t], bv. n.: als eene pier zoo dood;    Mauth'ner [t], m. (-s; mrv. -):

-zeit. vr.: (van vogels:) rui-tijd.    1) ontvanger der in- en uitgaande rech-

Mau'se, in Sam. I -dreck, m. enk.:    ten, 2) grenskommies.

muizenkeutels (mrv.); -eichhörnchen, o.:    mau’zen, w. o. h.: mauwen, miauwen;

(drk.) relmuis; -frass, m.: 1) muizenge- | -kraut, o.: (pik.) stinkende melde, knabbel, 2) door muizen aangerichte Max, m. (-ens): Max (Zie Maximi-schade; -gedarm, o.: (pik.) hoender-    lian; I -d’or, m. (-s): (mtw.) max-d’or,

beet; -gift, o.: muizenvergif, vergif om    Beiersche gouden pistool; -pistole, vr.:

muizen te dooden, (fig.) rattenkruit;    Zie d’or.

-habicht, m.: Zie Mausfalk; -holz, o.:    Maxi mi lian. m. (-): Maximiliaan,

(pik.) 1) nachtschade, bitterzoet, 2) kam-    MaximiJianus.

perfoelie; -könig, m,: (vog.) winter- Maz'ze, vr.: Zie Matze. koninkje; -korn, o.: (pik.) muizengerst;    Mecha nik, vr.: 1) werktuigkunde,

-koth [t], m.: Zie -tlreck ; -nest, o.:    2) werktuigkundig samenstel, mechanis-

muizennest (-nester im Kopfe haben:    mus, mechaniek; Mecha’niker, m. (-s;

muizenissen in het hoofd hebben);-pulver,    mrv. -): werktuigkundige; Mechanikus,

o.: rattenkruit, muizenvergif; -schwanz,    m. (-; mrv. -niker): werktuigkundige:

o. (-schwanzlein, o.): (pik.) muize-staart;    mecha’nisch, bv. n.: 1) werktuigkundig,

-still, bv. n.: doodstil (bw.: als eene muis    2) werktuiglijk; Mechanis'mus, m. (-;mrv,

zoo stil); -wachter, m.: Zie Mausfalk;    -nis’men): Zie Mechanik, no. 2.

-zwiebel, m.: (pik.) zee-look, zee-ajuin. Mech eln, o. (-s): (adk.) Mechelen;

I Yoor overige Sam. Zie Maus.    mech’ler, bv. n.: Mecheler, Mechelsch.

mail sen,    w. b.:    briezelen,    kapen,    Meck er, m.    (-s;    mrv.-):    1) (fig. fam.)

stelen; (fig.) weggoochelen; I w. o. h.:    blater, geit. 2) (vog.) boschvink ;meck’ern,

muizen vangen; die Katze lasst das -    w. o, h.: blaten, (fig.) grinniken, (pop.)

nicht: (spr.) het muist wat van katten    lachen als een bok die kool vreet, (fig.

komt (Zie Katze); diese Katze mauset    fam.) spreken of zingen met eene trillende

gut: dit is eene goede muiskat, deze kat    stem; Meck'erer, m. (-s; mrv. -): Zie

vangt goed    muizen;    I sich -,    w. w.:    Mecker.

(van vogels:) ruien; (van kreeften:) hare Medaille, vr.:' medaille (1. legpen-schaal afwerpen; (fig. fam.) weer opkrab-    ning; 2. gedenkpenning; 3. penning als

beien, weder beter worden, herstellen.    eereteeken).

Mau ser,    m. (-s; mrv. -): 1)    muizen-    Medaille»,    in    Sam.    I    -kabinet, o.

vanger; 2) ruiende vogel, vogel in de    (-kammer, vr.): penning-kabinet; -samm-

rui; 3) kreeft die hare schaal afwerpt;    Ier, m.: verzamelaar van gedenkpen-

4) (fig. fam.) briezelaar, genieperige dief,    ningen; -wissenschaft, yr.: penning-

wegkaper; 5) weggoochelaar.    kunde.

Mauserei', vr.: 1)    gebriezel,    dieverij    Medaillon',    o.    (-s:    mrv. -s); me-'

in het geniep, (het) wegkapen; 2) weg- daillon. goocheling.    Me de, in Sam. I -süss. o.: (pik.) geite-

mausern (sich), w. w.: Zie w. w. baard, sich mausen.    Me’den, o. (-s): (hist.-adk.) Medië;

man sicht (mau'sieht), bv. n.:    Me'der (Me’dier), m. (-s; mrv. -): Me-

muisachtig, op eene muis gelijkende.    diër (mrv. Mediërs of Meden), Me’derin

mausig, bv. n. en bw.: vrij (d. i.    (Me’dierin), vr. (mrv. -nen): Medische;

vrijpostig, aanmatigend, niets verlegen, me’disch, bv. n.: Medisch, durvend); sich - machen: (fam.) zijne median', bv. n.: middel-; van mid-horens opzetten, zijne tanden laten zien,    delbare grootte, mediaan; I -ader, vr.:

op zijne achterste pooten gaan staan.    (ontl.) middel-ader (van den arm);

Mausole um, o, (-s; mrv. -le’en):    -folio, o.: mediaan-folio; -oktav, o.: me-

mausoleüm.    diaan-octavo, mediaan; -papier, o.: me-

zee

/ft-

zee-

diaan-papier, mediaan; -quart, o.: groot <juarto-formaat.

mediatisi’ren [sie], w. b.: media-tiseeren, uitkoopen, tegen eene schadevergoeding in geld afstand laten doen van de souvereiniteit.

Media'vist, m. (-en; mrv. -en): mid-deleeuwsch schrijver, schrijver uit de middeleeuwen.

medica'isch, bv. n.: van Medicis; die -e Yenus: de Yenus van Medicis.

Mediein', vr.: 1) geneeskunde ; 2) geneesmiddel, medicijn.

medicinal’, bv. n.: medicinaal, geneeskundig; I -anstalt, vr.: genees-in-richting, ziekenhuis; -behörde, vr, (-kol-legium, o.): geneeskundig bestuur;-krau-ter, o. mrv.: geneeskrachtige kruiden; -rath |t], m.: lid van het geneeskundig bestuur.

Medici'ner, m. (-s; mrv. -): 1) geneesheer, geneeskundige, dokter; 2) student in de medicijnen; medicini'ren [nie], w. o, h.: medicineeren, onder dokters-handen zijn; medici'nisch, bv. n.: medicinaal, geneeskundig (-e Eakultat: geneeskundige faculteit; -e Krauter: geneeskrachtige kruiden); Medikament', o. (-s; mrv. -e): medicament, (genees-) middel; Me'dikus, m. (-; mrv. Me’dici): geneesheer, geneeskundige, dokter.

Me’dien, o. (-s): Zie Meden; Medier, Medierin, medisch: Zie Meder enz.

Meditation’, vr.: meditatie, overpeinzing; mediti'ren [tiel, w. o. h. en w.b.: mediteeren, peinzen, overpeinzen.

Medu se, vr.: (fab.) Medusa.

Medu sen, in Sam. I -haupt, o. (-kopf, m.): (fab. en fig.) Medusa-hoofd, (pik.) wolfs-melk; -stern, m.: (str.) hoofd van Medusa, (nat.) zee-ster.

IMeer, o. (-es, -s; mrv. -e): zee; das hohe - (das weite -): de volle zee, het ruime sop; über das - gehen: de oversteken; in's - saën: (fig.) munniken-werk doen; ein - von Blut: (fig.) eene zee van bloed; das atlantische -: de Atlantische Oceaan; das grosse -: de Oroote Zee, de Oceaan; das mittellan-dische de Middellandsche Zee; das stille -: de Stille Zuidzee; das todte [tote] -: de Doode Zee; das rothe [t] de Roode Zee; das schwarze -: de Zwarte Zee; das schwabische -: het Meer van Constans.

IMeer, in Sam. I -aal, m.: zee-aal; -adler, m.: (vog.) zee-arend, yisch-nrend; -affe, m.: aapvisch, zee-aap, (fig.) afzichtelijk schrikbeeld; -alant, m.: (visch:) harder; -alpen, vr. mrv.: (adk.) Zee-Alpen; -ampfer, m.: zee-zuring; -amsel, vr.: (vog.) ring-merel, (visch:) zee-karper; -anliegend bv. n.: nabij de zee gelegen; -anwohnend, bv. n.; aan den zeekant wonende; -anwohner, m.: aan den zeekant wonende; -apfel, m.: zee-appel, zee-klit; -arm, m.: zee-arm <een zij-tak der zee); -asche, vr.: (visch:) harder; -assel, yr.: zee-duizendpoot; -bake, vr.: bakenton in zee, zee-baak; -ball, m.: zee-bal, zee-poliep; -bar, m.: zee-egel; -barbe, vr.: zee-barbeel;-barsch, m.: zee-baars; -bartfisch, m.: zee-barbeel; -beherrschend, bv. n.: heerschappij over de zeeën voerend; -beherrscner, m.: heerschappij-voerder over de zeeën; -beherrscherin, vr.: koningin der zeeën; -beschreiber, m.: beschrijver van de zeeën; -beschreibung, vr.: beschrijving van de zeeën; -binde, vr.: lintvisch; -binse, vr.: zee-wier; -bischof. m. (-blau-ling, m.): blauwe haai; -boden, m.:

bodem, bodem der zee; -börs, m.: zee-baars; -brandung, vr.: branding der zee; -brassen, m.: zee-brasem; -bucht, vr.: bocht (inham) der zee, kreek; -busen, m.: zee-boezem, golf, (ook:) baai;-butte (-bütte), vr.: (visch:) heilbot (die glatte -butte of -bütte: de tarbot); -dattel, vr.: zee-dadel; -dohle, vr.: bonetvisch, boniet; -drache, yr.:

1)    zee-draak, 2) liervisch', -drossel, vr.:

(vog.) ring-merel, (visch:) zee-karper; -eber, m.: zee-varken; -eiche, vr': zee-eik; -eichel, vr.: zee-eikel; -ein, bw,.: zeewaarts; -einhorn, o.: zee-eenhoorn, narwal; -ekel, m.: zeeziekheid, misselijkheid op zee; -elster, m.: (vog.) zee-ekster, oestervanger; -enge, vr.: (adk.) zee-engte, straat; -engel, m.: engelvisch, zee-engel; -engicht, bv. n.: op eene zee-engte gelijkende; -ente, vr.: (vog.) eend; -esel, m.: stokvisch; -facher, m.: zee-waaier (soort van koraal); -faden.

m.: zee-wier, zee-gras; -fahrt, vr.: zeetocht, (fig.) kruis-tocht; -falk, m.: (vog.) zee-valk; -farbe, vr.: zee-kleur, zee-groen; -fenchel, m.: zee-venkel; -ferkel, o.: bruinvisch, zee-varken; -fisch, m.: zee-visch; -frau, yr. (-fraulein, o.): meermin, sirene', -frosch, m.: zee-kikvorsch, zeeduivel; -gans, vr.: zee-gans, vetgans; -gefahr, vr.: zee-gevaar; -gegend, vr.: kuststreek, kustland; -geiss, vr.: zeekrabbe', -geschnalz, o.: schelpdier; -geschöpf, o.: zee-schepsel (dier of visch); -gestade, o.: strand, zee-kust, kustland, kuststreek; -gewachs, o.: zee-gewas, zee-plant; -gott, m.: (fab.) zee-god, triton, (inz.) god der zee (Reptunus); -gottheit, vr.: (fab.) zee-godheid; -göttin, vr.: (fab.) zee-godin; -gras, o.: zee-gras, zee-wier; -grasig, bv. n.: vol zee-wier ; -grau, bv. n.: zee-grauw, groenachtig grijs; -grün, bv.n. en z. n. o.: zee-groen; -grund, m.: zeebodem, zee-grond; -grundel, vr. (-gründ-ling, m.):    1) zee-grondel, 2) ansjovis,

3) sprot; -hafen, m.: zeehaven; -hahn, m.: zee-haan; -handel, m,: zeehandel; -harfe, vr.: liervisch; -hase, m.: zeehaas, remora; -heber, m.: hoos; -hecht, m.: zee-snoek; -heimchen, o. (-heime, vr.): krabbe; -herrschaft, vr.: heerschappij over de zeeën; -herrscher, m.: Zie -beherrsclier; -höhe, vr.: yolle zee, (het) ruime sop; -horn, o.: kinkhoorn; -nose, vr.: waterhoos; -huhn, o.: (vog.) zeehoen, groote pluvier, (visch:) bot ;-hund, m.: zeehond; -igel, m.: zee-egel; -junker, m.: jonkervisch, zee-jonker; -kalb, o.: zee-kalf; -karpfen, m.: zee-karper; -kater, m. (-katze, vr.): (drk.) meerkat (een aap met langen staart), (visch:) gespikkelde haai; -kirschbaum,

m.: (pik.) aardbezie-boom; -kirsche, vr,: vrucht van den aarbezie-boom; -kohl, m.: zee-kool; -krankheit, vr.: 1) zee-ziekte,

2)    Zie -ekel; -krebs, m,: zee-kreeft; -kugel, vr.: zonnevisch; -kuh, vr.: zeekoe; -kuste, vr.: zee-kust, kust-land; -kuttel, vr. (-kuttelfisch, m.): inktvisch;

-leier, vr.: liervisch; -lerche, leeuwerik; -leuchte, vuurtoren, 2) zeehaan (een vr.: zee-lelie; -linsen, vr. mrv.: een kroos, eendengroen; -löwe, m.: zee-leeuw;

schlungen), bv. n.: door de zee omringd,, door de zee ingesloten; -ungeheuer, o.: zee-monster; -unter, b\v.: naar den bod der zee; -vielfrass, m.: jhaaivisch (de gewone haai); -vogel, m.: zee-vogel; -wasser, o.: zeewater; -wegerich, m.: (pik.) groote waterweegbree; -weh, o.: verlangen naar (das -weh haben: het land hebben, landerig zijn); -weib, o.: Zie -frau; -weihe, vr.: zeehaan; -wermuth [t], m.: (pik.) zee-alsem; -wind, m.: zeewind; -winde, vr.: (pik.) zee-winde; -wirbel, m.: maalstroom, draaikolk; -wolf, m.: 1) zeewolf, 2) haaivisch, haai, 3) hyëna; -wort, o.: zeemans-woord, zeemansterm, zeemansuitdrukking; -wunder, o.: 1) wonder op zee, vreemd verschijnsel (vreemd voorval) op zee, 2) zee-monster, zee-gedrocht, 3) (fig. fam.) mirakel; -wurm, m.: zee-worm; -wurz,    vr.:    (pik.)    Benedictus-kruid;'

-wurzel, vr.: (pik.) 1) zee-kruisdistel, deloos, 2) aardveil; -zahn, m. (-zahn-chen, o.): zeetandje, tandschelp; -zeisig, (vog.) groenvink; -zunge, vr.: 1) tong (de bekende zeevisch), 2) (adk.) kreek, inham der zee; -zwiebel, vr.: (pik.) zee-look, zee-ajuin.

Mee res, in Sam. I -arm, m.: zeearm (een zij-tak der zee); -boden, m.: bodem der zee; -flache, vr.: spiegelvlak der zee ; -fluth [t|, vr.: hoog water; -gewasser, o.: (de) wateren (mrv.) der zee, (de) zilte baren (mrv.), (het) zilte nat; -gott en -göttin: Zie Meergott, enz.; -grund, m.: bodem der zee; -klippe, vr.: klip in zee;, -küste, vr.: zee-kust; -lange, vr.: 1) lengte der zee, lengte die de oppervlakte der zee heeft, 2) (Ooster- of Wester-)lengte; -schlund, m.: afgrond der zee; -stille,vr,: 1) windstilte op zee, 2) stille (kalme, rustige) zee; -strom, m.: 1) strooming van den Oceaan, 2) stroomgang onder de oppervlakte der zee; -tiefe, vr.:

1)    diepte der zee, 2) (dk., het) peil-looze diep; -wellen, vr. mrv.: baren (golven) der zee; -woge, vr.: 1) golfgevaarte, groote zeegolf, 2) (zeew., eene) zee, stortzee.

mee ren, w. b.: (zeew.) meren, vastbinden, vastsjorren.

meer icht, bv.

2)    zilt.

Meesch, m.: Zie 3Ieisch.

vr.: zee-1)‘ vuurbaak, visch); -lilie, den-

vr.:

(‘in

zee

-luft, vr.: zee-lucht; -lunge, vr.: (visch:) holothuria edulis (gedroogd of gerookt noemt men haar: trepang); -madchen, o.: meermin, sirene; -mangold, m.: zee-biet; -mann, m.: (fab.) meerman (het mannetje van de meermin), (fig.) zeeman;

-maus, vr.: zeemuis; -melde, vr.: zee-melde; -mensch, m.: Zie -mann; -moos, o.: koraalmos ; -muschel, vr.: zee-schelp;

-nabel, m.: zee-navel, zee-wier; -nadel, vr.: zee-naald (een visch);-narzisse, vr.: zee-lelie; -nebel, m.: 1) uit zee komende mist, zee-mist, 2) mist op zee; -nessel, vr.: zee-netel; -nest, o.: ijsvogels-nest;

-nymphe, vr.: (fab.) zee-nimf;-ochs, m.:

1) stekelrog (een visch), 2) bison, bult-os,

ein

3) zee-koe, 4) nijlpaard; -ohr, o.: zee-oor, oor-schelp; -otter, vr.: zee-otter; -pfau.

o.: zee-

m.:

m.: zee

-pauw, pauwvisch; -pferd, paard, nijlpaard, hippopotamus; -produkt, o.: voortbrengsel der zee ; -quappe, vr.: zee-aal; -rabe, m.: (vog.) zee-raaf; -rauber,

m. : zee-roover; -rauberisch, bv. n.: zee-rooverachtig; -rauke, vr.: zee-raket;

-rettig, m.: mieriks-wortel; -rind, o.: bitterzout; -rohr, o.: bamboes ; -ross, o.: zee-paard; -sabel, m.: zwaardvisch; -salz, o.: zeezout; -sand, m.: zeezand; -sau, vr.

in.:

(-saufisch m.) : zeevarken, dolfijn, bruin-visch; -schalfisch, m.: schaaldier;-schatten, ombervisch; -schaum, m.: 1) schuim der zee, 2) meerschuim (-schaumkopf, meerschuimen pijpekop); -schaumen, bv.

n. : meerschuimen, van meerschui -schiff, o.: zeeschip; -schildkröte, vr.: zee-schildpad; -schilf, m.: zee-gras, zeewier; -schlacht, vr.: zee-slag; -schlagel,

m.:

hamervisch, hamerhaai ; -schlamm, m.: zee-slijk; -schlange vr.: zee-slang; -schleie, vr.: zee-zeelt; -schlund, m.: maalstroom, draaikolk, (fig.) afgrond der zee; -schmied, m.: Zie -schlagel; -schnecke, vr.: zeeslak; -schnepfe, vr.: snipvisch, zee-snip ;

n.:    1) zeeachtig;

-schwalbe, vr.: (vog.) zee-zwaluw, zeemeeuw, (visch:) vliegende visch; -schwall, m.: hooggaande zee, holstaande zee;

-schwamm, m.: zee-spons; -schwein, o.:

1) Zie -sau; 2) noordkaper (eene soort van walvisch); -schweinchen, o.: varken- Hegare, vr.: (fab.) Megera; (fig.> konijn; -schwert, o.: zwaardvisch;-seite, megera, helleveeg, serpent, furie, vr.: zeezijde, zeekant;-senf, vr.: zee-raket;    Me’gelkraut, o.: (pik.) pimpernel,

-skorpion, m.: zee-schorpioen; -sohle, vr.:    Me’gerkraut, o.: (pik.) 1) kruiswortel;

tong (de bekende zeevisch); -spinne, vr.: 2) wilde maluwe.

1) zee-spin, 2) garnaal, 3) inktvisch;-stadt, Mehl, o. (-es, -s): meel: (fig.) stofgruis, vr.: zee-stad; -stern, m.: zee-ster, zee-    poeder; das feinste -: het fijnste meel, de

padde; -stichling, m.: bonet-visch, boniet;    bloem van meel, de blom; halbweisses -t

-stieglitz, m.: (vog.) sneeuw-ortolaan;    éénsgebuild meel; das giebt kein - zum

-still, bv. n.: (fig.) bladstil; -stint, vr.:    Brei: (spr.) dat brengt geene zoden aan

spiering; -storm, m.: zeestorm, storm op    den dijk, dat helpt niet veel; I -apfel, m.:

zee;-strand, m.: zee-strand; -strasse, vr.:    melige appel; -bahn, vr,: tremel, molen-

1) zeeweg, vaarwater, 2) (adk.) straat, zee-    trechter; -batzen, m.: speksteen; -baum,

engte; -strich, m.: streek (gedeelte) der zee;    m.: meelboom (1. de sagopalm, 2. de witte

-strom, m.: hooggaande zee; -strudel, m.:    wingerd, 3. de witte hagedoorn, 4, de

Zie -schlund; -tang o.: wier, zee-wier;    looierboom of sumakstruik, 5. de sorbe-

-taube, vr.: kogelvisch, (inz.) egelvisch;    boom, 6. de lotusboom en meer andere);

-teufel, m.: zee-duivel; -tiefe, vr.: diepte    -beere, vr.: 1) meelbes (de bes van eenen

der zee; -traube, yr.: zee-druif;-trompete,    meelboom; Zie 5 regels hooger), 2) wilde

vr.: kinkhoorn; -trüsche, vr.: zee-aal;    aalbes; -beerstaude, vr.: wilde wingerd;

-tulpe, vr.: zee-tulp; -ufer, o.: zee-oever,    -beerstrauch, m.: Zie -baum; -beutel, m.:

zee-strand; -umflossen (-umgeben, -um-    meelbuil, bakkersbuil, meelzeef;-birn, vr.i

Imelir, bw. (v. tr. van „viel”): meer; er ist nicht -: hij is niet meer, hij is dood; er isst nicht -: hij eet niet meer, hij heeft gedaan met eten; er ist nicht - als du: 1) hij is niets méér dan gij zijt, 2) hij is

niets beter dan gij zijt; er ist - als Sie :

.....    ’ " is boven u

zehn Mal:

„meerdere” gebruiken in plaats van „verscheidene” verraden daardoor slechts hunne onkunde).

Imeltr, in Sam. I -astig, bv. n.: met verscheidene takken; -bieter, m.: meer-biedende; -blattrig, bv. n.: met verscheidene bladeren, (fig.) veelbladerig, dicht-gebladerd; -blumig, bv. n.: met verscheidene bloemen, vele bloemen dragende; -deutig, bv. n.: voor verscheidene uitleggingen vatbaar, (fig.) dubbelzinnig; -deu-tigkeit, vr.: vatbaarheid voor verscheidene uitleggingen, (fig.) dubbelzinnigheid; -erwahnt, bv. n.: meergemeld; -fach, bv. n.: menigvuldig, veelvuldig, verscheiden (-fach machen: vermenigvuldigen); -faltig, bv. n.: Zie -fach; -gebot, o.: hooger bod, beter bod;-genannt, bv. n.: meergenoemd; -haberei’, vr.: zucht naar meer, hebzucht; -heit, vr.: veelheid, (fig.) meerendeel, meerderheid, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -jahrig, bv. n.: veeljarig; -macher, m.:

eigen-

letter

voor

meer

-, w. w.: aan-zich vermenigvul-

i'er, m. (-s; mrv. -): 1) rentmeester landerijën; 2) pachter, huurder (van eene boerderij); 3) (hist.) bezitter van een vrij leen; 4) (hist.) majordomus; 5) (pik.) walkruid, (ook:) hoenderbeet, (ook:) pimpernel, (ook:) stinkende melde, (ook:) sterrebloem; 6) (ins.) hooiwagen, basterd

melige peer; -blume, vr,: (pik.) meelbloem, dievenkruid; -brei m.:    1) meelpap,

2) meelbrij ; -dorn, m.: (pik.) hagedoorn; -dose, vr.: meelstrooier, meelbus met een deksel met gaatjes; -fass, o.: meelton, meelvat; -fasschen, o.: meel vaatje, (pik.) mei-doorn; -faustel, o.: (pik.) hagedoorn; -gebend, bv. n.: meélgevend; -handel, m.: meelhandel; -handler, m.: meelkooper ; -hose, vr. (-hosenstrauch, m.): (pik.) hagedoorn; -kater, m.: (ins.) 1) meelworm,

2)    kakkerlak, bakkerstor; -kalk, m.: ge-bluschte kalk, witkalk; -kasten, m.:

1) meelkist, 2> (bakkers-)builkist; -kleister, m.: kleefpap van meel, (tig.) stijfselpap; -kloss, m. (-klösschen, o.): meelballetje, meelnoedel, meelklontertje; -kramer, m.: meelverkooper, grutter; -kraut, o.: (pik.) beemdklaver; -kreide, vr.: krijtmeel; -leim, m,: stijfselpap; -loch, o.: molengoot; -meise, vr,: (vog) blauwkopje; -milbe, vr.: (ins.) meelworm; -mühle, vr.: koornmolen; -müller, m.: koornmolenaar; -mutter, vr.: moederkoorn; -palme, vr.: sago-palm; -pappe, vr.: meelpap; -patz, m.: speksteen; -pulver, o.: pankruit, fijn kruit; -sack, m.: meelzak; -sand, m.: fijn zand; -schabe, vr.: (ins.) kakkerlak, bakkers-tor; -sieb, m.: meelzeef; -speise, vr.: meel-spijs, lepelkost; -staub, m.: stuifmeel; -steuer, vr.: meelbelasting, accijns op het gemaal; -straube, vr.: flensje, dun pannekoekje; -strauch, m.: (pik.) hagedoorn; -suppe, vr.: dunne meelpap; -teig, m.: meeldeeg, deeg van meel; -thau |t], m,: honigdauw, brand in het graan; -weiss, bv. n.: als krijt zoo wit; -weissel, o.: peperkoek, (fig. fam.) tik om de ooren; -wurm, m.: (ins.) meelworm; -wurzel, vr.: meelwortel, yam; -zins, m.: Zie -steuer; -zucker, m.: 1) bruine suiker, 2) basterd-suiker,

3)    (inz.) geraspte broodsuiker.

iiielil'iclit, bv. n.: meelachtig, op

meel gelijkende.

mehlig, bv. n.: melig; sich - ma-chen: melig worden; -e Speisen: meelspijzen.

hij is meer dan gij zijt, hij (in rang, in stand, enz.); - als    .

meer dan tienmaal, meer dan tien keeren; - als je: meer dan ooit; das ist nicht - als billig: dat is niet meer dan billijk; es ist - a 1 s zu wahr: het is maar al te waar; - und - (immer - und -, je -und -): meer en meer; je - .... desto

-    ....: hoe meer .... des te meer ....; -oder weniger: meer of minder; was noch

-    ist: wat meer is.

Imehr, bv. n. (v. tr. van „viel¹’): meer; er hat - G-eld als ich: hij heeft meer geld dan ik heb; mit -erem Glück: met meer geluk; ein -eres findet sich im dritten Bande : meer dienaaangaande is te vinden in het derde deel.

Imehr, vnw.: meer dan één, veel; -e Male (zu -en Malen): herhaalde malen, verscheidene malen; -ere Personen: verscheidene personen (NB. Wie in het

Hollandsch

(fig. fam.) geldwolf, : profijtzoeker, geldsmeder uit alles; -mal (-malen, -mals), bw.: herhaalde malen, herhaaldelijk, verscheidene keeren; -malig, bv. n.: (meer dan eens) herhaald; -samig, bv. n.: vele zaadkorrels dragende;-seitig, bv. n.: veelzijdig; -seitigkeit, vr.: veelzijdigheid; -silbig, bv. n.: uit meer dan twee lettergrepen bestaande; -silbigkeit, vr.: samengesteldheid uit meer dan twee ’ _ 1' . grepen; -stimmig, bv. n.: (muz.) meer dan twee stemmen, (ook:) door dan twee stemmen; -theil ft], m.: meerendeel, grootste gedeelte; -theilig [t], bv. n.: uit meer dan twee deelen samengesteld; -werth [t], vr.: 1) meerbedrag, 2) meerdere (d. i. grootere) waarde; -zahl, vr.: meerderheid, grootste aantal, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -zahnig, bv. n.: met verscheidene tanden.

meh’ren, w. b.: vermeerderen, vermenigvuldigen ; sich groeien, toenemen, digen.

mehrentheils ft], bw.: meerendeels, voor het meerendeel.

Mehrer, m. (-s; mrv. -): 1) (rek.) vermenigvuldiger; 2) (hist., titel:) vermeerderaar, vergrooter; allezeit - des Reichs: aanhoudend vergrooter van het rijk (Lat.: semper Augustus).

meh'rere, vnw.: verscheidene. Zie het NB. bij melir, vnw.

meh'reres, verbogen bv. n. (als z. n.). Zie mehr, bv. n.

meh'rest (mehrst), o, tr.: Zie ineist.

Meh’rung, vr.: 1) vermeerdering;,

2) vermenigvuldiging; 3) greppel, riool.

Meht, vr.: Zie Meth.

Meid, vr.: meid; | -blume, vr.: (pik.) basterd-moederkruid.

Meidchen (Meid’el), o. (-s; mrv.): meisje.

mei den, w. b.: onr. (mied; gemieden); mijden; ontwijken; vlieden.

Mei er, m. (-s; mrv. -): 1) rentmeester over landerijën: 2) pachter, huurder (van

MWLUk

spin; ! -blume, vr.: (pik.) vliegenvanger;

-brief, m.: pachtbrief, pacht-contract;

-ding, o.: 1) rechtbank voor geschillen tusschen landheer en pachter, 2) pachtbrief, pacht-contract; -dings, in Sam.

(-gut, o.: pachthoeve, gepachte boerderij;

-land, o.: gepacht land; -leute, m. mrv.: pachters; -mann, m.: pachter);-gedinge, o.: Zie -ding;; -gut, o. (-hof, m.): pachthoeve, boerderij; -jagd, vr.: recht van den landheer om op den grond van den pachter te jagen; -kraut, o.: Zie Meier no 5; -land, o.: bij eene boerderij be-hoorend land; -lehen, o.: 1) pachthoeve, gepachte boerderij, 2) erfpacht-leen;

-statt, vr.: erfpacht-leen; pachtsom.

Meierei', yr.: pachthoeve, boerderij.

Mei’ericli, m. (-s): Zie Meier no. 5.

Mei’erin, vr. (mrv. -nen): 1) rentmeesters vrouw; 2) pachtersvrouw;

3) pachtster, huurster (van eene boerderij), boerin.

Meil’clien, o. (-s; mrv. -): kleine mijl.

Mei'le, vr.: mijl.

mei'len, in Sam. I -breit, bv. n.:

1)    eene mijl breed, 2) mijlen breed, mijlen in omtrek; -hoch, bv. n.: 1) eene mijl hoog, 2) mijlenhoog; -lang, bv.n.: 1) eene mijl lang, 2) mijlen lang; -lange, vr.: lengte eener mijl; -mass, o.: mijlmaat;

-recht, o.: vrijdom (eener stad) eene mijl ver in het rond; -saule, vr.: mijlpaal, mijlsteen ; -schritt, m.: éénmijls-voetstap, (fig.) reuzen-voetstap, (ook:) groote spoed;

-stein, m.: mijlsteen; -stiefeln, m. mrv.:

(fab.) zevenmijls-laarzen; -tausend, o.: duizendtal mijlen; -tief, bv. n.: 1) eene mijl diep, 2) mijlen diep, (fig.)    zeer diep;    - sagen:

-weit, bv. n. en bw.: 1) eene    mijl ver,    het op staat.

2)    mijlen ver, (fig.) hemelsbreed; -weite, Mei'mmgs, in Sam. I -frei, bv. n.:

vr.: 1) afstand van eene mijl,    2) afstand    onbevooroordeeld;    -genoss,    m.:    hetzelfde

mijlen ver; -zahl, vr.: aantal mijlen;    gevoelen toegedaan    zijnde, (kkl.)    geloofs-

-zeigcr, m.: 1) mijlsteen, mijlpaal, 2) mijl-    genoot, (stk.) medestander, aanhanger;

schaal (van aardrijkskundige kaarten),    -glaube, m.: leer der waarschijnlijkheid;

3)    afstands-wijzer, 4) reiskaart; -zwang,    -krieg? m.: strijd van meeningen;-sonder-

m.: Zie -recht.    barkeit, vr.: 1) zonderlinge

Mei'ler, m. (-s ; mrv. -): 1) houtstapel 2) schijnbare tegenstrijdigheid om er kolen van te branden, 2) houtskolen-    ning; -sonderling, m.:    1) wonderlijk

stapel; -decke, vr.: turflaag op een kolen-    mensch, iemand die zonderlinge begrip-

branders-houtstapel; -holz, o.: hout om    pen heeft, 2) (kkl.) afgescheidene; -streit,

kolen van te branden;-kohle, vr.: houts-    m.: strijd van meeningen; -wuth Lt], vr.:

kool; -kohier, m.: kolenbrander; -statt,    1) doordrijverij, 2) dweepzucht; -wüthig

vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): plaats waar    [tl, bv. n.rl) doordrijvend, 2) dweepziek;

houtstapels tot houtskool verbrand wor-    -zunft, vr.: partij, (fam.) kliek, bent, (kkl.)

den, kolenbranderij.    sekte; -zünftelei’, vr.: partijgeest, bent-

imeiii. tsw.: he!, gud!, mijn hemel!, geest, (kkl.) sektegeest; -zünftler, m.: par-lieve tijd!    tijganger; -zwiespalt, m.: 1) verschil van

Imein, bezitt. vnw.: 1) mijn, van mij; meening, 2) tweedracht uit verschil van -e Kinder: mijne kinderen; diese Kinder    meening; -zwist, m.: strijd van mee-

sind -: de2e kinderen zijn van mij; . ningen.

2) voor mij; - ist die Schande: voor mij is Mei ran, m. (-s ; mrv. -e): (pik.) de schande; ich -es Theils (T): ik voor marjolein; I -51, o.: marjolein-olie. mij, wat mij betreft; 3) -es Wissens: bij Mei'rich, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie mijn weten, voor zoover ik weet; 4) over Meier no. 5.

mij, om mij, aan mij; gedenke -: denk om Meisch, m. (-es; mrv.-e): brouwsel in mij, denk aan mij;    man lacht - : men lacht    de gijlkuip; I -bottich, m. (-fass, o.):

om mij, men lacht    over mij.    brouwkuip, gijlkuip; -holz, o. (-krücke,

IMein, o.: das    - und Dein: het mijn    vr.): (brouwers-)roerstok; -kufe, vr.:

en dijn.    brouwkuip, gijlkuip; -masse, vr.: brouwsel

mei ne (der,    die, das): Zie mei-    in de gijlkuip.

iiige.    meisch'en, w. b.: fijnstampen, door-

Mein'eict, m.    (-es, -s; mrv. -e):    eenstampen; (in de bierbrouwerij:) laten

1) meineed, 2) .valsche eed; einen -    gijlen, laten gisten.

-zins,

schwören: eenen valschen eed doen; t mein’ei’dig, bv. n.: meineedig.

mei’neln, w. o. h.: zich een verkeerd begrip vormen.

mei'nen, w. o. h. en w. b.: 1) meenen, bedoelen; 2) denken, gelooven, van meening (van gevoelen, van oordeel) zijn; 3) van plan (van voornemen) zijn; wie -Sie: wat belieft?; was - Sie damit: wat bedoelt gij daarmede?, hoe bedoelt gij dat?; was - Sie dazu: wat denkt gij daarvan?, hoe denkt gij daarover ?; das will ich - (das meine ich allerdings): (fam.) dat zou ik denken, natuurlijk, dat spreekt vanzelf; das - Sie wohl nicht so: dat is stellig niet zoo gemeend; es ist nicht so böse gemeint: het is zoo kwaad niet gemeend; bin ich damit gemeint: doelt dat op mij?; gemeint sein: (rcht.) van plan zijn, het voornemen hebben: Einen -: iem. me in

bedoelen.

mei'ner, verbogen vorm van „mein”;

I -seits, bw.: mijnerzijds, van mijnen kant.

mei net, in Sam. I -halben (-wegen), bw.: mijnentwege, wat mij betreft; urn -willen, bw.: om mijnentwil.

mei'nige (der, die, das), vnw.: (de,, het) mijne; die Meinigen: de mijnen.

Mei'nung, vr.: 1) meening, gevoelen, dunk, gedachte, zienswijze; 2) meening, bedoeling; 3) plan, voornemen; eine gute oder slechte -: een goede of slechte dunk; die öffentliche -: de openbare meening; viel - bricht Einung: (spr.) veel hoofden veel zinnen; meiner - nach: naar mijn gevoelen; einerlei - sein: 1) van hetzelfde gevoelen zijn, seine - ander een ander

2) hetzelfde plan hebben;, ern (anderer - werden): van gevoelen worden; Einem seine (fig.) iemand juist zeggen waar

zienswijze,, van mee-

ui.:

in de

(spl.)

mee

be-

end

Ileis'chen, o. (-s; mrv. -): (yog.) meesje, jonge mees, kleine mees.

Mei’se, vr.: (vog.) mees. Zie Meisen.

Mei’sel, vr.: Zie Meissel.

Meisen, in Sam. I -fang, m.: 1) mee-zenyangst, 2) plaats om meezen te vangen; -kasten, m.: meezenknip, slagknip om meezen te vangen; -könig, m. (-mönch, m.): (vog.) winterkoninkje; -pfeife, vr. (-pfeifchen, o.): meezenfluitje, lokfluitje om meezen te vangen; -schlag, m.: Zie -kasten.

Meiss, m. (-es; mrv. -e): Zie Gehau.

iHIeis’sel, m. (-s; mrv. -): 1) graveerijzer ;    2) beeldhouwers- (of steenhou

wers-) beitel; 3) (hik.) plukselwiek;

I -bohrer, m.: steenboor; -wunde, vr.: met pluksel te beleggen wond.

I Meissel, vr.: Zie m. Meissel no. 3.

Meis’selchen, o. (-s; mrv. -): 1) gra-veer-ijzertje; 2) beeldhouwers-beiteltje; 3) (hik.) pluksel wiekje.

meis'seln, w. b.: beitelen.

meist, o. tr. (van „viel”): 1) meest;

2) meestal; am -en: het meest; die -e Zeit: de meeste tijd; die -en Menschen: de meeste menschen; der -e Theil [T]: het meerendeel, het grootste gedeelte; I -Wetende, m. (-n; mrv. -n): meestbiedende; -mals, bw.: meestal.

meistens (meist’entheils [tl),

bw.: 1) meestal; 2) meerendeels.

Meister, m. (-s; mrv. -): meester; (fam.) baas; (iron.) vilder; - Hammerling; de beul; - vom Stuhl: achtbare meester; - der freien Künste: meester der vrijë kunsten; den - spielen : (fam.) den baas spelen; seinen - finden: zijnen meester vinden; es findet Jeder seinen -: er is altijd meester boven meester; er ist seiner selbst nicht -: hij is zich zelven geen meester; Uebung macht den -: (spr.) al doende leert men; das Werk lobt den - : (spr.) het werk looft den meester, het werk strekt den vervaardiger tot eer;

I -arbeit, vr.: 1) werk van (of: voor)eenen meester, 2) meesterstuk; -bier, o.: Zie -essen; -bild, o.: Zie -gemalde; -brod,

o.: proefbrood, brood als proeve van bekwaamheid in het bakkers-ambacht; -druck, m.: meesterlijke druk, (schl.) meesterlijke penseelbehandeling; -essen, o.: gildebier (d. i. feestmaal der gildebroeders bij de aanneming van een nieuw lid); -fleiss, m.: buitengewone vlijt; -frage, vr.: zeer moeielijk (ingewikkeld, netelig) vraagstuk; -gebühr, vr. (-geld, o.): 1) betaling voor de aanneming als gildebroeder,2) geld dat een knecht aan zijnen baas moest betalen voor het gebruik van diens gereedschap; -gemalde,o.: 1) schilderij van eenen meester, 2) meesterlijk uitgevoerd schilderstuk ; -genossenschaft, vr.: 1) gildebroe-derschap, gilde, 2) vereeniging van meesterzangers ; -gesang, m.: 1) meesterzan-‘ gers-lied, 2) minnezangers-lied: -gesell, m.: meesterknecht; -grad, m.: (academische) meestergraad; -gröschen, m.: Zie -gebiihr no. 2; -gulden, m.: Zie -gebülir no. 1; -haft, bv. n.: 1) meesterlijk, 2) meesterachtig; -haftigkeit, vr.: 1) meesterlijkheid, 2) meesterachtigheid; -knecht, m.: 1) meesterknecht, 2) beulsknecht, beulshelper, 3) vildersknecht; -koch,

1) bovenkok, eerste kok, 2) meester i

kookkunst, (fam.) bovenste kok, kok van de bovenste plank; -kunst, vr.: ^meesterlijke kunst, 2) kunst van den meester; -lade, vr.: gilde-archief; -lauge, vr.: zeep-loog; -lied, o.: Zie -gesang; -los, bv. n.:

1)    zonder baas, zonder meester, zonder werk, (ook:) buitensdienst, 2) teugelloos, onbedwongen; -massig, bv.n.: Zie -haft; -pinsel, m.: 1) penseel van den meester,

2)    meesterlijk penseel; -pulver, o.: (schk.) meesterpoeder; -recht, o.: 1) meesterschap, gilde broederschap, 2) werkstuk om den meestergraad te erlangen; -sang, m.:

1)    meesterlijk (voortreffelijk) gezang,

2)    voornaamste lied, 3) Zie -gesang; -sanger, m.: 1) meesterzanger, 2) minnezanger, minstreel, troubadour; -schuss, m.: meesterlijk schot; -singer, m.: Zie -sanger; -sohn, m. meesters-zoon, zoon van een (den) baas; -spiel, o.: (muz. en spl.) meesterlijk spel, (spl.) laatste spel van een robberd, beslissend spel; -spieler, m. (-spielerin, vr.): virtuoos; -streich, m.: meesterlijke slag, (dam, schaak, enz.:) meesterlijke zet; -stück, o.: 1) meesterstuk, kunststuk, 2) (een) stuk werk dat een ambachtsman leveren moest om den graad van meester te erlangen; -stuhl, m.: stoel (zetel) van den achtbaren meester; -tag, m.; vergadering van het gilde, (in Zwitserland:) zitting van de volksvertegenwoordiging; -werk, o.: meesterstuk, (let.) klassiek werk; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) meesterwortel; -zeichnung, vr.:

sterlijke teekening; -zug, m.: meesterlijke zet.

Meisterei', vr.: 1) viljflaats, vilkuil;

2) vilders-woning; 3) (het) villen.

Meis’terer, m. (-s; mrv. -): 1) over-meesteraar, overwinnaar, beteugelaar, dwinger; 2) meesterachtig bediller, vitt beoordeelaar.

Meis’terin, vr. (mrv. -nen): 1) meesteres, gebiedster; 2) leermeesteres, 3) mees-tersvrouw.

meis tern, w. b.: 1) meesterachtig bedillen, vittend beoordeelen; 2) overmeesteren, overwinnen, beteugelen, bedwingen (sich -, w. w.: zich bedwingen).

Hf eis'ter schaft, vr.: meesterschap.

Meis’tertlmm [t], o.: meesterschap.

Me jiko, o. (-s): (adk.) Mexico.

Melancholie’, vr.: melancolie; melancholisch, bv n.: melancoliek.

Mela’ne, vr.: (vog.) wouw, kiekendief.

Melas'se, vr.: melasse, stroop.

Melde, vr.: (pik.) melde; stinkende stinkende melde; I -brief, m.: adviesbrief; -schiff, o.: adviesboot, adviesjacht.

melden, w. b.: melden, berichten; (mil.) rapporteeren; mit Ehren zu -: met alle respect; ohne Ruhm zu -: zonder grootspraak, zonder bluf (sich -: zich aanmelden, fig.: zich laten hooren, ook: nabij zijn, ophanden zijn, in aantocht zijn; sich - lassen: zich laten aandienen): I meldens-werth [tl, bv. n.: (ver)-meldenswaardig, der vermelding waardig.

Mel der, m. (-s; mrv. -): 1) berichter, melder; 2) aankondiger, (ook:) aan diener.

Meldung, vr.: 1) melding, bericht, mededeeling; 2) aankondiging; 3) vermelding; einer Sache-thun: melding (gewag) maken van iets.

m.:

vr.:

m.:

eene mem (fam.) een

-wurz, vr.:

prijs voor eene

Menger, m. (s; mrv.-): 1) menger; 2) venter, rondventer; Mengerei’, vr.: 1) vermenging, (het) mengen, 2) mengsel; Meng'sel, o. (-s; mrv. -): mengsel, (fam.) mengelmoes; Meng’ung, vr.: Zie Men-

(-s; mrv. -): (m.) ventje, kereltje; (vr.) ixv^evivjv, zieltje, menscli'eln, w. onpers. h.: es men-schelt auch bei ihm: hij is een mensch als ieder ander, hij is van gelijke bewegingen als wij.

Imenschen, w. onpers. h.; Zie

mensclielii.

IMensck’en, in Sam. I -adel, m.: menschen-adel, adeldom der menschelijke natuur; -ahnlich, bv. n.: menschachtig, als van een mensch (bw.: als mensch); -alter,

Melilo'te, vr.: (pik.) honigklaver, steenklaver.

meli'ren [ie], w. b.: 1) mengen; 2) vermengen; melirt' [Hert], bv. n.: gemengd.

Me'lis, m. (-; mrv. -): melis, suikerbrood; I -form, vr.: 1) gedaante (vorm) van een suikerbrood, 2) vorm voor suiker-brooden; -zucker, m.: melissuiker, broodsuiker.

Melisse, vr.: (pik.) melisse, bijënblad;

I -nthee, m.: aftreksel van melisse.

melk, bv. n.: melkgevend, melk-; -e Kuh: melkkoe; - werden: melk beginnen te geven; I -eimer, m.: melk-emmer;-fass, o. (-gefass, o., -gelte, vr., -geschirr, o., -kübel, m.): melk-emmer, melkvat, melk-ton, melkstaar, melktest, enz.; -kuh, vr.: melkkoe; -platz, m.: melkerij; -salat, (pik.) eereprijs; -schaf, o.: ooi,melkgevend schaap; -schamel (-schemel), m.: melk-stoeltje, melkers-stoeltje; -tuch. o.: melkzeef ; -vieh, o.: melkvee; -zeit, vr.: melktijd, tijd om de koeien te melken; -ziege, vr.; melkgeit, melkgevende geit.

mel’ken, w. b. reg. en onr. (milkst, milkt; molk; gemol'ken): melken; den Bock -: (spr.) een bok schieten, eene misrekening maken; I Mel’ker, m. (-s; mrv.-): melker, (iron.) melker, uitzuiger; Melke-rei', vr.: melkerij, (akk.) drooglegging; Mel’kerin, vr. (mrv. -nen): 1 melkster,

2)    meid voor de melkerij.

Melm, m. (-es): Zie Muliii.

Melodie’, vr. (mrv. -di'en): melodie;

melo’disch, bv. n.: melodieus.

Melodram , o. (-es, -s; mrv. - e): (tnl.) melodrama.

Melomanie’, vr.: verzotheid op al wat toonkunst is.

Melo'ne, vr.: (pik.) meloen; (min.) meloensteen.

Melo'nen, in Sam. I -baum, m.: me-loenboompje; -beet, o.: meloenbed, meloen-bak; -birn, vr.: meloenpeer; -distel, meloendistel; -förmig, bv. n.: meloenvormig; -garten, m.: meloenhof; -kern, m.: meloenpit; -kürbiss, m.: meloen-kalebas, pompoen; -land, o.: meloenveld;-pfebe, vr.: Zie -kürbiss; -schnitte, vr. (-schnitz, m.): sneedje (stukje) meloen; -stein, (min.) meloensteen.

Melo'te, vr.: Zie Melilote; I Melo’-tenklee, m.: Zie Melilote.

Mei te, vr.: Zie Melde.

Me mel, vr.: (ins.) meelworm;me'melig, bv. n.: vol meelwormen.

Mem me, vr.: (fam.) verwijfde vent; mem: (ook:) laffe vent; Memmerei', vr.: verwijfdheid, (fam.) memmerigheid.

Memoir , o. (-s; mrv-en): memorie, gedenkschrift; Memorial', o. (-es, -s; mrv. -e):    1) gedenkboek, 2) verzoekschrift,

3)    (kph.) memoriaal; memori'ren [iel^ w. b.: memoriseeren, instudeeren, van buiten leeren, uit het hoofd leeren.

Mena ge, vr.: 1) huishouden; 2) trommel (om schalen met warm eten daarin te vervoeren); 3) olie-en-azijn-stel-letje.

Mender le, vr.: (pik.) ijzerkruid; (ook:) wolbloem.

Mendikant', m. (-en; mrv. -en): bedelmonnik.

Meng, in Sam. I -futter, o.: mengvoeder; -korn, o.: mengkoorn; -theil [t], m.

en o,: bestanddeel; -werk, o.: mengelmoes.

Menge, vr.: i) menigte; 2) groote hoeveelheid, (fam.) boel; eine -Menschen:

'gte menschen; eine - Geld: boel geld. Zie Mengen.

IMeng'el, o. (-s; mrv. -): mengel (eene oude vochtmaat). | -, vr,: 1) waterduizend-blad, vederkruid; 2) fonteinkruid, zuring;

3) monniks-rabarber, rapontik-wortel.

IMeng'el, in Sam. I -haufen, m.: (fam.) warboel; -klump, m.: mengelklomp;-korn, o.: mengkoorn; -kraut, o.: Zie vr. Mengel; -mus, o.: mengelmoes;

Zie -krant.

Meng eling, vr.: mengeling.

meng ein, w. b.: van lieverlede onder-eenmengen.

IMeng'en, in Sam. I -mass, o.: maat voor droge waren, (inz.) koornmaat; -preis, m.: prijs in het groot, groote hoeveelheid.

Imeng’en, w. b.: mengen; unter ein-ander -: ondereenmengen, dooreenmengen; die Karten -: (spl.) de kaarten doorschudden (sich -, w. w.: zich mengen; sich unter die Uebrigen -: zich onder de overigen mengen; sich in etwas -: zich in iets mengen, zich met iets bemoeien, zich met iets inlaten).

gerei.

Men ’nicherstein’, m. (-es, -s; mrv. -e): trassteen, cementsteen.

Men nig, m. (-es, -s): menie; I -brenner, m.: menie-brander; -hütte, vr.: menie-branderij.

Mennoniet’, m. (-en, mrv. -en): (kkl.) Mennoniet, Doopsgezinde.

Mennonit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) Mennoniet, Doopsgezinde.

Menor ka, o.: Zie Minorka, enz.

iMenscli, m. (-en; mrv. -en): mensch ; der - dichtet, Gott schlichtet: (spr.) de mensch wikt, God beschikt; kein -: geen mensch, niemand; alle -en: alle menschen, iedereen. I -, o. (-es; mrv. -er): schepsel, kreatuur.

iMenscli, in Sam. I -gott, m : (fig.) halfgod, (tneo.) godmensch; -heit, vr.: menschheid (-heitliebend, bv. n,: met menschenliefde bezield, den evennaaste liefhebbende); -möglich, bv. n.: ter wereld mogelijk, (pop,) gods-mogelijk; -pferd, o.: paard-mensch, centaurus; -stier, m.: stiermensch, minotaurus; -thier l tl, o.: dier dat mensch heet; -werdung, vr.: (theo.) menschwording.

Menscli’chen, o. menschje; schepseltje

van een mensen (ow.: ais mensen); -airer, o.: menschenleeftijd, gemiddelde levens-

vaar-

o.:

vr.:

•hüter, m.: menschenhoeder, beschermer van de menschheid, waker voor het heil der menschheid; -kauf, m.: Zie -handel; -kenner, m.: menschenkenner; -kennerin, vr.: vrouw met menschenkennis; -kenntniss [nis], vr.: menschenkennis; -kind, o.: (iron.) menschenkind; -klasse, vr.: klasse van menschen; -kopf, in.: menschenhoofd; -körper, m.: menschelijk lichaam; -koth rtl, m.: menschenstront; -kraft, vr.:

-kunde, vr.: mensch-

kunde; -xvxaxxxaxöj w. u.. uiumjuunuuvi -kunst, vr.: menschelijke kunst; -leben,

1) (een) menschenleven, 2) menschelijk leven; -leer, bv. n.: 1) bijna zonder menschen, 2) zonder menschen,3) (fig.) ontvolkt, (ook:) doodsch; -leere, vr.: 1) ge-(ontstentenis, afwezigheid) van

duur van den mensch (d. i. dertig jaren); -angesicht, o.: menschelijk gelaat; -art, vr.: menschenras; -asche, vr.: menschelijke asch; -beifall, m.: goedkeuring (toejuiching) van menschen; -beobachter, m.: bestu-deerder van de menschelijke natuur; -beobachtung, vr.: studie (bestudeering) van de menschelijke natuur; -beschreiber, m.: beschrijver van den mensch; -be-schreibung, vr.: beschrijving van den mensch; -beseliger, m.: ijveraar voor het geluk der menschen; -bild, o.: 1) afbeeldsel van een mensch, 2) menschelijke gedaante ; -bilder (-bildner), m.: (theo.) ¹s menschen Maker, ’s menschen Schepper, (fig.) vormer (of: veredelaar) van den menschelijken geest; -bildung, vr.: (theo.) schepping van den mensch, (fig.) vorming (ontwikkeling;) van den menschelijken geest, opleiding van den mensch, (ook:) beschaving, (ook:) menschelijke gedaante, menschelijke gestalte; -blut, o.: menschenbloed; -blüthe |t], vr.: 1)bloei des levens, 2) keur van menschen in den bloei des levens; -bruder, m.: medemensch, natuurgenoot; -denken, o.: ’s menschen •denken, (fig.) menschengeheugenis (über -denken: verder dan ’s menschen geheugen reikt; seit -denken: sedert menschengeheugenis) ; -dieb, m.: menschenroover, (pik.) zilverblad, kroontjeskruid; -diebstahl, in.: menschenroof; -dreck, in.: (gem.) menschenstront; -eingeweide, o. mrv.; menschelijke ingewanden ; -erzieher, m.: (fig.) opyoeder van den mensch; -erziehe-rin, vr.: (fig.) opvoedster van den mensch; -erziehung, vr.: (fig.) opvoeding van den mensch; -familie, vr.: (het) menschdom; -feind, m.: menschenhater; -feindin, vr.: men-«chenhaatster; -feindlich, bv.n.: menschen-hatend; -feindlichkeit, vr. (-feindschaft, vr.): 1) menschenhaterij, haat jegens het menschdom, 2) menschenhaat, haat van menschen; -figur, m.: menschelijk figuur, menschelijke gedaante; -fleisch, o.: men-schenvleesch; -form, vr.: menschelijke gestalte, menschelijke vorm; -förmig, bv.n.: menschvormig, in de gedaante van een mensch; -fresser, m.: menschen-eter, menschenvleesch-verslinder (-fressersucht, vr.: op menschenvleesch beluste ver-slindzucht; -fresservolk, o.: volk van menschen-eters, menschenvleesch-etend volk); -fresserei', vr.: menschenvleesch-eterij; -fresserin, vr.: menschen-eetster; -freund, m.: menschenvriend; -freundin, vr.: vriendin der menschheid; -freundlich, bv. n.: philanthropisch, menschenminnend; -freundlichkeit, vr.: philanthropie, men-achenmin, liefde voor de menschheid; -frucht, vr.: (vlk.) lijfsvrucht; -furcht, vr.: menschenvrees, bevreesdheid voor het oordeel der menschen; -gattung, vr.: menschenras; -gebilde, o.: Zie -bild; -gebot, o.: gebod van menschen; -gedenken, o.: Zie -denken (fig.); -gefallig, bv. n.:

1) voorkomend, hulpvaardig, 2) gedienstig, 3) het gaarne iedereen naar den zin makend, iedereen believend; -gefal-ligkeit, vr.: 1) voorkomendheid, hulp digheid, 2) gedienstigheid, 3) zucht om het iedereen naar den zin te maken; -gefühl, o.: menschelijk gevoel; -geist, m.: menschelijke geest; -gemüth [t], o.: menschelijk gemoed; -gericht, o.: (theo.)

Oordeelsdag:, jongste dag; -gerippe, o.: menschelijk geraamte; -geschlecht. o.: (het) menschelijk geslacht, (het) menschdom; -gesetz, o.: wet van menschen; -gesicht, o.: menschelijk gelaat, (fig.) menschelijk figuur, mensch, schepsel, sterveling; -gestalt, vr.: Zie -lig;itr; -getreibe (-getriebe), o.: (het) doen en drijven van den mensch, (tam.) menschelijk gescharrel, (fig.) gewoel der wereld, beslommering des levens; -getümmel, o.: Zie -getreibe; -gewalt, vr.: menschelijke macht; -gewühl, o.: 1) gewoel (drukte, gescharrel) van menschen, 2) Zie -getreibe ; -gewürm, o.: (de) nietige mensch; -gleich, bv. n.: Zie -ahnlich; -glück, o.: menschelijk geluk; -grosse, vr.: 1) grootheid van den mensch, 2) levensgrootte; -gunst, vr.: menschengunst; -güte, vr.: menschelijke goedheid; -haar, o.: men-schenhaar; -haifisch, m.: (visch:) groote haai; -hand, vr.: menschenhand; -handel, m:    1) menschenhandel, slavenhandel,

2) ronselarij, zielverkooperij ; -handler, m.:

1) slavenhandelaar, 2) ronselaar, zielver-kooper; -hass, m.: Zie -feindliclilteit; -hasser, in,: menschenhater ; -haut, vr.: huid (vel) van een mensch; -heil, menschelijk geluk; -heerde (-herde), menschen-menigte, menschenzwerm; -herz, o.: 1) menschenhart, 2) menschelijk hart; -hold, bv. n.: menschenminnend, philan-thropisch; -huid, vr.: Zie -freimtllicli-keit; -hülfe, vr.: menschelijke hulp; -hülle, vr.: (dk.) menschelijk omhulsel, stoffelijk omkleedsel, aardsche tabernakel;

[t], m.:

menschelijke kracht; -kunde, vr.: mènsch--kundig, bv. n.: menschkundig; r.: menschelijke kunst; -leben, o.:

miS    WU»D»V11,VU1D.    „,X„X,~.BXXX,XVX/

menschen, 2) ontvolktheid, (ook:) doodsch heid; -lenre, vr.: 1) menschelijke leer,

2) natuurkunde van den mensch, anthro-pologie; -lehrer, m.: onderwijzer (onderrichter, leermeester) van de menschen,

2) leeraar in de natuurkunde van den mensch, anthropoloog; -lehrig, bv. n.: anthropologisch; -leiden, o.: menschelijk lijden; -liebe, vr.: menschenmin, philanthropie; -liebend, bv. n.: Zie -freund-lich; -list, vr.: menschelijke list;-lob, lof van menschen; -loos l-los], o.: menschelijk lot; -los, bv. n.: zonder menschen; -melker, m.: (iron.) uitzuiger, bloedzuiger, vilmes,    woekeraar; -menge, vr.: Zie

-heerde; -milch, vr.: zog, moedermelk, (fig.) melk der menschenmin; -möglich, bv. n.: Zie mensclimöglich; -mord,m.: moord,    menschenmoord; -mörder, in.:

moordenaar, (pik.) zilverblad, kroontjeskruid; -mördensch, bv. n.: 1) moorddadig,

vr.:

in.:

2) moordzuchtig; -muster, o,: model-mensch, toonbeeld van hetgeen de mensch behoort te zijn; -name, m.: 1) naam van mensch, 2) menschennaam; -natur, vr.; menschelijke natuur (-naturlehre, vr,: leer der menschelijke natuur, physiologie); -opfer, o.: menschen-offer; -pack, o.: (gem.) menschelijk gespuis; -pflicht, vr.: menschelijke plicht; -qualer, m.: menschen-plager; -qualerin, vr.: menschenplaagster; -raub, m.: menschenroof; -rauber, m.: menschenroover, (fig.) ronselaar, zielver-kooper; -recht, o. : recht der menschheid (-rechte, o. mrv.: rechten van den mensch); -reich, bv. n.: rijk aan menschen, (fig.) dicht bevolkt, (ook:) druk bezocht (-reich, z. n. o.: [del menschheid, [het] menschdom); -satt, bv. n.: van het mensch-dom afkeerig, wars van de menschen; -sattheit, vr.: af keer van het menschdom, warsheid van de menschen; -satzung, vr.: instelling (voorschrift) van menschen; sauger, m.: (iron.) Zie -melker; -scheu, bv. n.: menschenschuw (-scheu, z. n. vr.: menschenschuwheid); -schinder, m.: 1) Zie -melker, 2) tiran, dwingeland; -schinder ei’, vr.: (iron.) menschenvilling, uitzui-gerij, afzetterij ; -schlacht, vr. (-schlachten, o,): menschenslachting, bloedbad;-schlach-ter, m.: menschenslachter, aanrichter van een bloedbad; -schlachterei'. vr.: Zie -sclilaclit; -schlag, m.: slag (soort, ras) van menschen; -seele, vr.: (theo.) menschelijke ziel, (fam.) levende ziel; -sinn, m,:

1) menschelijk verstand, 2) menschelijk-heid; -sohn, m.: menschenkind, (theo.) Zoon der menschen; -speise, vr.: men-, schelijk voedsel; -sprache, vr.: menschelijke taal; -stand, m.: staat der menschheid; -stein, m.: (hik.) steen in de blaas; -sterben, o.: sterfte onder de menschen; -stimme, vr.: menschelijke stem; -streben, o.: menschelijk streven; -strom, m.: stroom van menschen; -tand, m.: speelgoed voor den mensch; -that, vr.: menschelijke daad, menschelijke handeling ; -thier [t], o.: (het) dier dat mensch heet; -thum [t], o. (-s):

1) menschheid, 2) menschelijkheid, (fig.) beschaving; -thümlich [t], bv. n.: menschelijk, (fig.) beschaafd; -thümlichkeit [tl, vr.: menschelijkheid, (fig.) beschaafdheid, beschaving; -toenter, vr.: menschenkind; -ton, m.: menschelijk geluid; -treiben, o.: (het) menschelijk doen en drijven; -vater, m.: stamvader van het menschelijk geslacht, (theo.) aller menschen Vader, onze hemelsche Vader; -vater-lich, bv, n.: (fig.) vaderlijk; -verderber, m.: bederver van het menschdom; -ver-kaufer, m.: Zie -liitndler; -verkauferin, (gem.) koopvrouw in menschen-vleesch; -verstand, m.: menschelijk verstand (der gemeine -verstand, of: der gesunde -verstand: het gezond verstand); -versteinerung, vr.: versteende mensch; -vieh, o.: (het) als vee beschouwde menschdom; -volk, o.: (gem.) mensch-dom; -weise, vr.: menschelijke manier; -weisheit, vr.: menschelijke wijsheid, wijsheid der menschen; -welt, vr.: 1) (het) menschdom, (de) menschheid, 2) (het) door menschen bewoonde gedeelte der aarde; -werk, o.: menschelijk werk; -werth [t], m.: menschenwaarde, waarde van den mensch; -witz, m.: menschelijk vernuft; -wohl, o.:

welzijn der menschheid; -wohnung, vr.: menschen-woning; -würde, vr.: 1) menschelijke waardigheid, 2) Zie -werth; -wurm, m. (-würmchen, o.): (fig.) nietige aardworm die mensch heet; -zergliede-rung, vr.: ontleding van den mensch.

mensch'lich, bv. n.: menschelijk; irren ist -: (spr.) dwalen is menschelijk;

I -keit, vr.: menschelijkheid.

Menstruation', vr.: maandelijksche zuivering; menstrui'ren [ie], w. o.: de regels hebben.

Mensur¹, vr.: (srm.) aantal passen afstands van elkander; (muz.) maat; (fig.) afmeting; mensuri'ren [ie], w. b.: afmeten.

mentor, m. (-s; mrv, Mento'ren): mentor.

Menuett’, vr.: (een dans:) menuët.

meplii'tisch, bv. n.: pest-, verpest.

Merch, m. (-es^, -s; mrv. -e): (vog.) duikergans, duik-eend; (ook:) roerdomp.

mer gel, m. (-s): mergel; I -art, vr.: mergel-soort; -artig, bv. n.: mergelachtig ; -boden, m.: mergelgrond; -erde, vr.: mer-gel-aarde; -graber, m.: mergel-graver; -grube, vr. (-kuhle, vr.): mergel-groeve; -land, o.: mergelland;-schiefer, m.: mer-gel-schiefer; -stein, m.: mergel-steen; -tufif, mergeltuf.

mer'gelig, bv. n.: mergelig, mergel-houdend,

mer geln, w. b.: met mergel bemesten.

mer "genrös’chen, o. (-s; mrv. -): (pik.) vliegenvanger.

mericlian', m. (-es, -s; mrv. -e): (adk. en str.) meridiaan, middaglijn, middagcirkel, lengte-cirkel.

meridional’, bv. n.: meridionaal zuidelijk.

mering'e, vr.: confituren-taartje.

meri'no, m. (-s): 1) merino-schaap,

2) merinos (de van merino-wol gewevene stof); -schaf, o.: merino-schaap; -tuch, o.: merinos; -wolle, vr.: merino-wol.

merk, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) merk, teeken; 2) (pik.) water-eppe; I -bar, bv.

n. : merkbaar, bespeurbaar; -barkeit, vr.: merkbaarheid, bespeurbaarheid; -buch, o.: kladboek, opschrijfboek; -eisen, o.: merkijzer, (fig.) stempel; -mal, o.: kenmerk; -pfahl, m.: grenspaal, (fig.) mijlpaal; -sam, bv. n.: opmerkzaam; -samkeit, vr.: opmerkzaamheid; -satz, m.: grondregel, grondstelling;-stein, m,: grenssteen; -wort,

o. : (tnl.) slotwoord, oppaswoord, (typ.) klapper, custos; -würdig, bv. n.: opmerkelijk, de aandacht verdienende, (fig.) beziens-waardig; -würdigkeit, vr.: opmerkelijkheid, (fig.) beziens-waardig ding; -zeichen, o.: kenmerk, kenteeken;-zeich-nen, w. b.: kenmerken; -zeichnung, vr,:

1) kenmerking, 2) kenmerk.

merkanti’lisch, bv. n.: handels-, koophandels-.

Merk'clien, o. (-s; mrv. -): 1) merkje, teekentje; 2) (fam.) ziertje, beetje, stukje, snippertje, sikkepitje.

Merke, in Sam. | -wohl, o.: nota-bene.

mer ken, w. b.: 1) merken, van een merk (van een kenmerkend teeken) voorzien; 2) merken, bemerken, bespeuren; auf etwas -: op iets letten, acht geven op

iets; wohl zu - (merke wohl, wohl ge-    landmeters-vaantje; -fass, o.: ton om te

merkt), tsw.: 1) wel te verstaan, 2) niet te    meten, als maat dienende ton; -fierant, m.:

vergeten; Einem etwas - lassen: iemand    jaarmarkter (d. i. jaarmarkt-bezoeker met

iets laten merken; sich etwas - lassen:    koopwaren); -freiheit, vr.: 1) recht om

iets laten merken (lassen Sie sich nichts    eene jaarmarkt te houden, 2) vrijdom der

-: 1. laat niets merken; 2. doe alsof gij    jaarmarkters; -fremde, m.: jaarmarkt-

niets merkt); sich etwas -: iets goed in    bezoeker, vreemde koopman; -gast, m.:

zijne gedachten houden, zorgen dat men    1) kermisgast, kermisklant, kermisganger,

iets niet vergete (das will ich mir von    2) Zie -fierant; -geld, o.: 1) meetloon,

ihm fam.: dat zal ik van hem in mijn    meetgeld, 2) staangeld op eene jaarmarkt

oor knoopen).    of kermis, 3) geld dat op kermis of jaar-

merkens werth [t], bv. n.: opmer- markt ontvangen of uitgegeven wordt, kenswaardig, opmerkelijk.    4) kermisgeld (geld om kermis te houden;

sterker, m. (-s; mrv. -): merker; ook: fooi als kermisgeschenk), 5) (kkl.) (zeew,) merkel (van een luik).    zielmissengeld, geld voor het lezen van

üler’kerin, vr. (mrv, -nen): merk- eene Mis;-geleit, o.: vrijgeleide voor jaar-ster.    markters; -gerath [t], o.: (kkl.) Mis-benoo-

merk'licb, bv. n.:    1) merkbaar, digdheden (mrv.); -geschenk, o.: kermis-

2) aanmerkelijk, belangrijk; I-keit, vr.: geschenk, kermisgift,kermisfooi;-geschirr,

1) merkbaarheid, 2) aanmerkelijkheid, o.: meetgereedschap; -gewand, o.: (kkl.) belangrijkheid.    misgewaad; -glocke, vr,: 1) klok voor de

Mterks, m.: (pop.) geheugen.    Mis, 2) klok die kermis of jaarmarkt in-

3Ierkur', m. (-s): (fab. en str.) Mer- of uitluidt; -gut, o,: (kph.) kermisgoed, curius; (schk.) kwikzilver, kwik; merku- jaarmarktgoed; -helfer m.: knecht (be-ria lisch, bv. n.: (pha.) kwik-, van kwik, diende) op de jaarmarkt of kermis; -hemd, met kwik; Merkurial 'mit'tel, o.: (pha.) o,: (kkl.) mishemd; -herr, m.: 1) rechter kwikmiddel.    over jaarmarkters-geschillen, 2) markt-

ülerl, in Sam. I -meise, vr.: (vog.) meester;-holz, o.: vaamhout;-kanne, vr.: blauwborstje.    1) meetkan, als maat dienende kan, 2) (kkl.)

llerlan', m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) miskannetje; -katalog', m.: catalogus der wijting, (soort van) schelvisch.    nieuw-uitgekomene boeken; -konto, o.:

ïler'le, vr.: (vog.) merel; (ook:) steen- jaarmarkt-rekening, kermis-rekening; valk; (pik.) ahorn.    -kette, vr.: meetketting, landmetersket-

Mer ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.)    ting; -korn, o.: koorntiend (op te brengen

steenvalk.    aan den dorpsgeestelijke); -kram, m.:

üflerova'us, m. (-): Meroveüs.    1) Zie -gut, 2) kermisgeschenk; -kramer,

Merz, m.: Zie lllarz; I -schaf, o.:    m.: Zie -fierant; -kreuz, o.: landmeet-

van de kudde afgezonderd schaap, kruis; -kunde, vr.: meetkunst, meetkunde; schurftig schaap; -vieh, o.: afgezonderd -kundig, bv. n.: meetkunstig, meetkundig; vee, ziek vee.    -kunst, vr.: Zie -kimde; -künstig, bv. n.:

merzen, w. b,: uitschieten, afkeuren.    meetkunstig; -künstler, m.: meetkundige;

Zie ausmerzen.    -künstlerisch, bv. n.: meetkunstig;-lehre,

Mesallianz', vr.: huwelijk beneden    vr.: Zie -kunde; -lehrig, bv. n.: meet-

eigen stand, huwelijk waardoor men zich    kunstig; -lesen, o.: (kkl.: het) Mislezen;

mis-trouwt.    -leute, m. mrv. van -gast; -lieferung, vr.:

llescherling, m. (-es, -s; mrv. -e):    1) levering op den tijd van de jaarmarkt,

boterpeer.    2) op de jaarmarkt aangekochte nieuwe

niesen, o, (-s; mrv. -): (zeew.) be-    voorraad; -markt, m.: plein (veld, markt-

zaanszeil.    plaats, enz.) waar de jaarmarkt gehouden

Mesmerismus, m. (-): Mesmerismus,    wordt; -opfer, o.: (kkl.) mis-offer; -ort,

dierlijkmagnetismus; (ook:)magnetiseurs-    m.: Zie -markt; -pfaffe, m.: (gem.)

kwakzalverij.    priester die de Mis doet; -priester, m.:

ülesopota inien, o. (-s): (adk.) Meso-    priester die de Mis doet; -puit, o.: lesse-

potamië; Mesopota’mier, m. (-s; mrv.-):    naar (lezenaar) waarop het missaal ligt;

Mesopotamiër; mesopota’misch, bv. n.:    -riemen, m.: meet-riem, landmeters-riem;

Mesopotamisch.    -ruthe [tl, vr.: meetroede, meet-stok,

ülles pel, vr. mispel. Zie llispel.    landmetersroede; -sache, vr.: 1) zaak

IMess, o. (-es; mrv. -e): vaam,    (ding) betreffende de jaarmarkt, 2) jaar-

vadem.    markt-geschil, 3) Zie -gut; -scheibe, vr.:

IMEess, in Sam. I -amt, o.: (kkl.) mis-    gradenmeter (quadrant,sextant); -scheide,

offer, offerande der Mis, (de) Mis; -band,    vr.: graphometer, halve cirkel; -schnur,

o.: meetlint, meetkoord; -bar, bv. n.:    vr.: meetlijn, meetkoord; -stab, m.: meet-

meetbaar; -barkeit, vr.: meetbaarheid:    stok, landmeters-stok;-stange,vr.: 1)meet-

-besucher (-bezieher), m.: jaarmarktbezoe-    paal, 2) Zie -stab; -stock, m.: Zie -stab;

ker; -brett, o.: wiskunstig vierkant; -brief,    -tisch, m. (-tischchen, o.): meettafel (meet-

m.: (kpv.) meetbrief, (kph.) op eene    tafeltje), landmeterstafel; -tuch, o: (kkl.)

j aar mar -buch, o.:    1)

2) koopmansboe meer dan eene) door hem bezochte jaarmarkt, 3) catalogus van de ter jaarmarkt gebrachte boekwerken; -bude, vr.: kermiskraam; -diener, m.: (kkl.) misdiener, koorknaap; -eisen, o.: meetijzer, ijzeren meetroede; -fahne, vr.: richtvaantje,

jaarmarkt betaalbaar gestelde wissel;    corporale, misdoek, altaardoek; -verkehr,

(kkl.) missaal, misboek,    m.: jaarmarkt-verkeer; -verzeichniss [s],

jpmansboek betreffende eene (of o.: catalogus van de ter jaarmarkt gebrachte dan eene) door hem bezochte jaar- boeken; -waare, vr.: Zie -gut; -wechsel,

m.: op eene jaarmarkt betaalbaar* gestelde wissel; -wein, m.: kermis-wijn; -woche, vr.: week van de jaarmarkt, kermis-week; -zeit, vr.: tijd van de jaarmarkt, kermistijd.

wan een

afè’

: messing, geel ko-

m.:

o.:

gdraad-trekplaat. messingen (mes'singern), geelkoperen, van geel koper, mess'lich, bv. n.: meetbaar, te me-

bv.

vr.:

o.):

vr.: vr.:

vr.:

Messali'ne, vr. (-ns): Messaline; (fig.) ondeugend wijf.

Mes’se, vr.: 1) (kkl.) Mis; stille stille Mis; hohe -: hoogmis ; die - lesen: de Mis lezen, de Mis doen; 2) (muz.) mis (toonstuk yoor eene hoogmis); 3) jaarmarkt, kermis; die leipziger de Leipzigerjaarmarkt, de Leipziger mis; 4) kermisgeschenk, kermisgift, kermisfooi, (fam.: eene) kermis.

messen, w. b. onr. (mes'se, mis'sest, misst; mass; gemes'sen): meten; Verse (dk.) verzen scandeeren; etwas nach dem Auge -: de maat van iets bepalen op het oog; mit der Elle -: bij de el meten; I sich -, w. w. onr.: zich meten (mit Einem: met iemand); I -, w. o. h. onr.: meten (1. groot zijn; 2. inhouden); dieses Tuch misst zwei Ellen in die Breite: dit laken is twee ellen breed; dieser Stock misst drei Schuh: deze stok is drie voet lang; diese Flasche misst zwei Schoppen: deze flesch houdt twee pint.

Messe'nien, o. (-s): (adk.) Messenië; Messe’nier., m. (-s; mrv. -): Messeniër; Messe'nierin, vr. (mrv. -nen): Messeni-sche; messe'nisch, bv. n.: Messenisch, Messeenscb.

IMes’ser, o. (-s; mrv. -): mes; das grosse - führen: (fig.) den grooten heer spelen, (pop.) de kaas snijden; das -macht nicht den Koch: (spr.) het zijn niet allen koks die lange messen dragen. I -, m. (-s; mrv. -): meter (1. iemand die meet; 2. iets dat dient om er mede te meten).

IMes'ser, in Sam. I -beschaler, m.: mesheftenmaker; -besteck, o,: 1) mes-scheede, 2) messenbakje; -feile, vr.:

1) messenvijl, 2) mes-vijl; -fisch, m.: schildvisch; -förmig, bv. n.: mesvormig; -futteral, o. (-gesteck, o.): mes-scheede; -griff, m.: heft (hecht, steel, handvatsel) van een mes ; -gurt, m.: messengordel, messenriem (riem waaraan messen hangen, inz.: slachters-riem); -heft, o.: Zie -grilt* (-heftmacher, m.: mesheftenmaker); -klinge, vr.: lemmet van een mes; -korb, m.: messenmandje; -lade, wr.: messen-lade; -lohn, m.: meetloon, meetgeld; -muschel, vr.: (een schelp-visch:) mes-scheede; -rücken, m.: 1) rug mes, 2) Zie -muschel; -s** vr.: zaagvormig mes; -schale, vr.: -griff; -scharf, bv. n.: als een mes zoo scherp, als een scheermes zoo scherp; -scheide, vr.: 1) Zie -gesteck, 2) Zie -muschel; -schmied, m.: messenmaker; -schmiede, vr.: messenmakerij, messen-makers-werkplaats; -schneide, vr.: scherpe kant (het scherp) van een mes; -schnitt, m.: messnede; -spitze, vr.: punt van een mes, (fig.) zooveel als op de punt van een mes kan liggen; -stich, m.: mes-steek, steek met een mes; -stiel, m.: Zie -griff*; -tuch, o.: messendoek (doek om de messen af te vegen).

Mes'serer, m. (-s; mrv. -): messenmaker.

Mess^a'de, vr.: (dk.) ‘Messiade; Mes-si'as, m. (-): (theo.) Messias.

Messidor’, m. (-s): (hist.-tijdr.) Mes-eidor, (republikeinsche) Oogstmaand (van 19 Juni tot 18 Juli).

Messing, o. (-s)

per; I -blech, o.: geplet geel koper, geel koper in bladen; -brennen, o.: geelkoper-vervaardiging; -brenner, m.: geelkoper-vervaardiger, geelgieter; -draht, m.: geelkoper-draad; -geschirr, o.: geelkoper-goed; -hammer, m. (-hütte, vr.): geelkoper-gieterij, geelgieterij; -ofen, m.:    geelgieters-fornuis; -platte, vr.:

geelkoperen plaat; -saite, vr.: snaar van geelkoper-draad; -schlack, m.: slak (d. i. schuim-afval) van geelkoper; -schlager, geelkoper-pletter; -schlagloth [t], o.:    geelkoper-soldeer; -schmied, m.:

geelgieter, koperslager, hoofdzakelijk in messing; -schneider, m.: uitsnijder van messingplaten; -tafel, vr.: geelkoperen plaat; -waare, vr.: geelkoper-goed; -werk,

1) geelgieterij. 2) geelkoper-goed; -zain, m.: trekplaat voor geelkoperdraad, messin n.: ten.

Mess'ner, m. (-s; mrv. -): 1) koster, sacristein; 2) doodgraver; I -stelle, vr.:

1) kosterschap, 2) doodgraverschap.

Mes sung, vr.: meting.

Mes'te, vr.: zoutvaatje.

Mes’tel, vr.: Zie Mistel.

Mesti'ze, m. (-n; mrv. -n): mesties; Mesti'zin, vr. (mrv. -nen): mesties van het vrouwelijk geslacht.

nies’to (mesto’so), bw.: (muz.) maestoso.

Metachronis'mus, m. (-; mrv. -nis'-men): fout in de tijdrekening.

Metalep'se, vr.: (red.) metalepsis.

Metall', o. (-es, -s; mrv. -e): metaal; edle und unedle -e: edele en onedele metalen; I -ader, vr.: (mnw.) metaal-ader, erts-ader, (fig.) ader in metaal; -ahnlich, bv. n.: op metaal gelijkende; -arbeiter, m.: bewerker van metaal; -artig, bv. n.: metaalachtig; -asche, metaal-asch; -baum, m. (-baumchen, (pik,) zilverboompje; -beschickung, metaalvermenging; -beschreibung, beschrijving van de metalen; -bild, o.: metalen beeld, (inz.) bronzen beeld; -blatt, o.: metaalplaat, metalen plaat, blad van metaal; -blattchen, o.: metaal-blaadje. bjad dun geplet metaal; -blüthe [t], vr.: (schk.) bloem van bismuth; -brei, m.: metaaldeeg, amalgama; -farbe, metaalkleur, (inz.) bronskleur (-farbe geben [31: bronzen [4]); -feder, vr.:

1) metalen veer, springveer, 2) stalen pen, stalen schrijfpen; -gemisch, o.: metaalmengsel; -glanz, m.: metaalglans; -glas, o.: metaalglas; -gold, o.: klatergoud; -kalk, m.: (schk.) ^metaalkalk; -könig, m.: konings-metaal, regulus; -kunde, vr.: metaalkunde, kennis van de metalen, metallurgie; -kundig, bv. n.: metaalkundig, metallurgisch; -kundige, m.: metaalkundige, metallurg; -mutter, vr.: (min.) steenlaag waarin de metaal-ader besloten zit; -reiz, m.: galvanische prikkel; -reizung, vr.: galvahismus; -sand, m.: metaalzand, metaal gruis, metaalvijlsel; -schauer, m.: door het gebruik van kwikmiddelen ontstane

koorts; -schaum, m.: metaal-slakken (mrv.), metaalschuim; -silber, o.: loover-

fi^lfP U-ütPIMi Im §41° MP §³ii 4 11 §ra: fi§| u if iiü i m

UK IHilpiPSiUli ft® Ii| li h 1? ^1|iïï ff a| | j|i

i!i«iiÉaa.tiyiiS!i®s

ÜMs l!©|Jt|!|j{|li|llift^ Ji ;Jf Iftiïfift E Jl ®

tMll! Ilf l! sy fïl!“ Ui tltf ili^fHÜlfII Jll Jliillf !.l!i!lllïl|il !5i

Sh    ^    a t>rO %

1 4 J?* J1 *H “M al =Sf *s|S^§ lis 1114 aP^4aaf 1 ff *74*1 14 3?l    IB 4*

SglFlls g-x^ll-i ?| |“ Sfff§ ü 11 ||r^ Ir" Sv SS|fes£?l %0- s    & !&! ISIS

sr?ii êsi **? & riiisj    a sii^PTé jiii s n$m*~ §    ? * m it^ïw- w t

ll-^o'? 3i r!I?£!^¥r^£- i

S§-S.?b‘ a |; liEs4lsi“Si-E° ; ?p ;r^:ïrf!i:iu=i f |fp.a₂; v oir*!^ *

W3i«f ! * JI! !t

t IS =f^i!><?i: "4v'l-i I    i stf - - -

•4 m «r:;*« ïwêmêm;    ,

s si %m k 4; pti¥ibwif!rï i ui!» i p mt m *

il rr gig. iir.j?!?!" «r i-»i 3^i ?.|i|i-p3:g|i* ~ -%.oi§r - gK f^st * |:iBë g

ft i ui Mi ir: ti Eli !f|- mm % mi \ :t lis ï g e ï

!i I r teï it! m M m i ui mi irti n ti mii * «&t ?

Mi'cliael, m. (-s): Michiel, Machiel.

Michaelis, in Sam. I -fest, o.: (kkl.) Sint-Michiels-dag, Sint-Michiel; -messe, vr.: Sint-Michiels-jaarmarkt; -tag, m.: Zie

-fest.

Mi'chel, m. (-s): Michiel, Machiel; (fig. fam.) lompe vlegel, domkop.

Mick'e, vr.: (zeew.) mik; mick'en, w. o. h.j mikken.

Mi das, m. (-; mrv. -se): (fab. en fig.) Midas; I -affe, m.: (drk.) eekhoorn-aap; -ohr, o.: midas-oor, (fig.) ezelskop, stommerik.

Mid'der, vr.: kalfszwerik.

mïed, mied’e: Zie meiden.

Mied'er, o. (-s; mrv. -): corset, keurslijf.

Mied’erchen, o. (-s; mrv. -): corsetje, rijg-lijfje.

Imiegen, w. o. h.: (pop.) pissen.

IMieg en, in Sam. I -gucker, m.: (pop.) piskijker.

Miek'e, vr.: Mietje, Marietje; (fig.) poes, kat.

Mien'e, vr.: gelaat, aangezicht; (fig.) voorkomen, uiterlijk; die - haben: schijnen, den schijn hebben; - machen: er uitzien, den schijn aannemen, doen alsof; gute - zu bösem Spiel machen: (spr.) zich goed houden, niet laten blijken dat het land heeft. Zie Mienen.

ïnien'eln, w. o. h.: (fam.) allerlei gezichten trekken, zijn gezicht in allerlei plooien wringen.

der - haben: in huur hebben; zur- wohnen: 1) wonen, 2) op eene gepachte (gehuurde) boerderij wonen; Einem die - aufsagen: aan iemand de huur opzeggen, niiethen [t], w. b.: 1) huren; 2) pach-

bileeren; Meubli’rung fblie'J, vr.: 1) meu-bileering, meubeling, 2) gemeubelte, huisraad.

Meuch’el, m. (-s; mrv. -): gluiper, geniepige ellendeling; I -bund, m.: komplot; -mord, m.: sluipmoord; -mörder, m.: sluipmoordenaar; -mörderisch, bv. n.: sluipmoordenaarsachtig, verraderlijk, laaghartig; -rotte, vr.: sluipmoordenaarsbende.

Meuclielei', vr.: komplot; meuch’eln, w. o. h.: komplotteeren, komplotten smeden; w. b.: vermoorden; Meuch'ler, m. (-s; mrv.-): 1) komplotten-smeder, 2) moordenaar; Meuch'lerin, vr. (mrv. -nen):

1)    komplotten-smeedster, 2) moordenares; meuch'lerisch, bv. n.: sluipmoordenaarsachtig; meuch'lings (meuch'lisch), bw.: verraderlijk, laaghartig.

Meu kom, o. (-es, -s): boekweit.

Ment, in Sam. I -macher, m.: muite-maker, opruier; Meu'te, vr.: 1) muiterij, (fig.) komplot, 2) (jag.) troep jachthonden; Meuterei’, vr.: muiterij, (fig.) komplot; Meu'terer, vr.: muiterij, (fig.) 1) muiter,

2)    komplotten-smeder; meu'tensch, bv. n.: muitziek, muiterachtig.

Me’we, vr.: (vog.) meeuw, zee-meeuw.

Me'wen, in Sam. | -büttel, m.: (vog.) Poolzee-meeuw; -schnabel, m.: meeuwen-snavelt’; -taube, vr.: (vog.) tamme duif; -taucher, m.: (vog.) duikergans, duikeend.

Mexikaner, m. (-s; mrv. -): Mexicaan; Mexika'nerin, vr. (mrv.-nen): Mexi-caansche; mexika’nisch, bv. n.: Mexi-caansch; Me'xiko, o. (-s): (adk.) Mexico.

Miasma, o. (-s; mrv. Mias'men): miasme, besmettelijke uitwaseming; mias-ma’tisch, bv. n.: miasmatisch,

Mi'aii, o. (-es): gemiauw; mi’auen, w.

o. h.j miauwen, mauwen.

Midi, 4e nmv. (van het vnw. „ich”): mij.

men

Mïen’en, in Sam. I -deuter, m.: ge-laatkenner, physionomie-kundige; -deu-terei', vr.: gelaatkunde; -deuterin, vr.: gelaatkundige ; -deutung, vr.: gelaatkundige ; -deutung, vr.: gelaatkunde; -forschung, vr. (-lehre, vr., -kunde, vr,): gelaatkunde; -leser, m.: gelaatkenner;-spiel, o.:

1)    gelaats-uitdrukking, 2) (het) gezichtentrekken; 3) (fig.) gebaren-spel, pantomime, (tnl.) mimiek.

Mier’e, vr.: (pik.) muurkruid, murik; (ins.) mier.

Mies, o. (-es; mrv. -e): (pik.) mos;

I -muschel, vr.: mossel (de bekende schelp-visch).

Mies’clien, o. (-s; mrv. -): Zie Mieke.

Mies'el, m. (-s; mrv. -): schaafkrul; schaafsel.

Miess, o. (-s; mrv. -e): Zie Mies.

Miet'e, vr.: 1) mijt (in kaas), made;

2)    zestigtal koornschooven;    3) Zie

Mietlie.

miet'en, w. b.: 1) (vee:) zout laten likken; 2) Zie miethen.

Mietli [t], in Sam. I -acker, m.: huurland; -bar, bv. n.: te huur; -dienst, m.: 1) noodhulp-dienst, 2) gehuurde dienst; -frau, vr.: 1) verhuurster, 2) huurster, (ook:) pachtster; -frei, bv.n.: vrij van huur of pacht; -fuhre, vr.: huur-rijtuig; -geld, o.: 1) huurgeld, (de) huur, 2) pachtsom, (de) pacht, 3) handgeld, gods-penning (goos-penning); -gut, o.: huurgoed, (fam.) huur-spul; -haus, o.: huurhuis; -herr, m.:

1)    verhuurder, (ook:) verpachter, 2) huur

der, (ook:) pachter; -hof, m.: 1) te huur staande boerderij, 2) gehuurde boerderij; -jahr, o,: 1) huurjaar, 2) pachtjaar; -knecht, m.: daggelder, daglooner; -komptoir, o.: huur- en verhuurkantoor (van dienstboden, enz.); -kontrakt, m.:    1) huurcontract;

-kutsche, vr.: huurkoets, huurrijtuig; -kut-scher, m.: huurkoetsier; -lakai, m.: nood-hulp-knecht; -leute, m. mrv.: 1)huurders,

2)    pachters; -lohn, m.: dienstboden-loon; -lustig, bv. n.: gading hebbende om te huren of te pachten; -mann, m.: 1) huurder, 2) pachter; -pfennig, m.: Zie -geld no. 3; -pferd, o.: huurpaard; -soldat, m.: (mil.) huurling; -stall, m. (-stallung, vr.): huurstalling, gehuurde stal; -stück, o.: gehuurd perceel; -stuhl, m.: huur-stoel; -truppen, vr. mrv.: huurtroepen; -vertrag, m.: Zie -kontrakt; -vieh, o.: tegen betaling in de weide genomen vee (rundvee, hoornvee, wolvee); -wagen, m.: huurrijtuig ; -weise, bw,: 1) in huur, in pacht: -wohner, m.: Zie -herr no. 2; -wohnerin, vr.: Zie -frau no. 2; -zeit, vr.: l)huurtijd,

2) pachttijd; -zettel, m.: verhuur-bordje; -zimmer, o.: 1) te huur staande kamer,

2) gehuurde kamer; -zins, m.: huursom (inz. 1. huishuur, 2) woninghuur, 3) kamerhuur).

Mieth'e rt], vr.: 1) huur, pacht; Kauf geht vor - (Kauf bricht -): (spr.) koop gaat vóór huur (koop breèkt huur); in die

-    geben: in huur geven, verhuren; in die

-    nehmen: in huur nemen, huren; in hebben, gehuurd ) in een huurhuis

ten; Mieth'er [t], m. (-s; mrv. -): huurder; Mieth’erin Lt], vr. (mrv. -nen): huurster; Mieth'ling [t], m. (-es; -s; mrv. -e): huurling (Miethlingsschar [t], vr.: bende huurlingen); Miethung [t], vr.: (het) huren, (de) huur.

miet ig, bv. n.: mijtig, madig. Miezchen, o. (-s; mrv. -): katje; Miez’e, vr.: poes, kat.

Uligra’ne, vr.: (gnk.) scheel-hoofdpijn. Uliltrolltos mus, m. (-; mrv. -kos’men): kleine wereld, wereld in het klein; -log’,

m.    (-en; mrv. -en): kleingeestig mensch; -logie’, vr.: kleingeestigheid; -lo'gisch, bv.

n. : kleingeestig; -me’ter, m.: (str.) micrometer, (tech.) fijnheids-meter voor wol; -skop', o. (-es, -s; mrv. -e): microscoop, vergrootglas; -sko'pisch, bv. n.: microscopisch.

Mi’lan, m, (-es, -s: mrv. -e): (vog.) wouw, kiekendief; Mi'lane,vr.: ZieMilan.

Milbe, vr.: 1) mijt, made; 2) mot; 3) houtluis; milbig, by. n.: 1) mijtig, madig, 2) vol motten, (ook:) door de

on-

pap

e.’

me

eter,

poesje,

mot verteerd.

IMilcli, vr.: melk; (van kraamvrouwen:) zog; (van visch:) hom; (van een ei:) wit; frische -: versche melk; ge-ronnene (gestandene, gestookte, dicke) -: (fig. faun) oudbakken melk, zure melk; wie - und Ëlut: (spr.) als melk en bloed; ein Kind in die - geben: een kind te minnen geven, een kind bij eene min besteden.

IMilch, in Sam. I -achat, m.: (min.) melkwitte agaat; -ader, vr,: melk-ader; -ahnlich, bv. n.: melkachtig, op melk gelijkende; -ahorn, m.: (pik.) plataan-boom, waterbeuk; -anstalt, vr.: melkerij ; -artig, bv. n.: melkachtig; -bad, o.: melkbad; -bahn, vr.: (str.) Melkweg: -bart, m.: vlasbaard, windharen (mrv.), eerste haartjes (mrv.) van een pas opkomenden baard, (fig. fam.) melkmuil, jonge lafbek; -bartig, bv, n.: met een vlasbaard, met windharen om de kin; -baum, m.: 1) plataanboom, waterbeuk, 2) ahornboom, 3) olmboom; -becher, m.: melkkom; -behalter, m. (-behalt-niss |nis], o.):    1) melkvat, melkton,

melkvaatje^ 2) melkerij, 3) (ontl.) melkvat ; -bereitung, vr.: (bij dieren:) melkafscheiding, (bij vrouwen:) zog-afscheiding ; -blume, vr.: (pik.) melkwortel, boseh-hanevoet, windbloem; -brei, m.: zoetemelks-pap; -brett, o.: schenktafel, buffet; -brod, o.: wittebrood, melkbrood; -brödchen, o.: melk-kadetje; -bruder, m.: 1) zoogbroeder, 2) (iron.) minnaar van melk, (ook:) minnaar van melkkost; -brühe, vr.: melksaus, (bij looiers:) kalkwater; -brunnen, m.: koelvat (voor de melktesten); -brust. vr.: zoogende borst, (fig.) lelieblanke borst; -dieb, m.: (ins.) melkdief (zekere vlinder); -distel, vr.: (pik.) vrouwendistel, (ook:) ganzendistel; -drüse, vr.: (ontl.) borstklier: -eimer, m.: melk-emmer; -esser, m.: pap-eter, minnaar van melkkost; -farbe, vr.: 1) melkkleur, 2) roomkleur; -farben (-farbig), bv. n.: 1) melkwit, 2) als room zoo geel; -fass, o.: melkvat, melkton: -fasschen, o.: melkvaatje; -ferkel, o.: (gnk.) zogkoorts; -fladen, m.: (kkk.) room-vla; -flasche, vr.: melkflesch, (fig.) zuig-

flesch; -fleisch, o.: kalfszwezerik; -flor, o.: wit gaas, effen gaas; -frau, vr.: 1) melkvrouw, melkverkoopster, 2) (op eene boerderij:) melkmeid, melkster; -friesel, o.: (gnk.) zogkoorts.

Hlilchrgaiig’, m.: (ontl.) zog-afschei-dingskanaal; -gefass, o.: melkvaatje (ook ontl.); -geld, o.: melkgeld; -gelte, melk-emmer; -geschirr, o.: melkgerei (d. i. emmers, tonnen, vaatjes, potten, pannen, testen, enz.); -geschwulst, vr.:

1)    zog-ophooping, 2) tepelzweer; -gewölbe,

o.: melkkelder; -glas, o.:    1) melkglas,

2)    zuigglas; -glöckchen; o.: (pik.) rond-bladerig klokje, klokbloempje met ronde blaadjes; -grind, m.: (hik.) dauwworm; -guss, m.: melkkan; -haar, o.: vlashaar, windharen (mrv.); -hafen, m.: melkpot, melkpan, melkkom; -harn, m.: melkkleurige pis (-harnfluss, m.: pisvloeiing, willekeurige pis-loozing); -haus, o.: melkhuis, melkerij; -haut, vr.: room van melk, (fig.) lelieblank vel; -hirse, vr.: gierste-

(in zoetemelk gekookte gierst); -jaspis, m.: (min.) melkwitte jaspis; -junge, m.: melkjongen; -kaffee, m.: koffie met melk, koffie met room; -kalb, o.: zuigkalf; -kal-zedon, m.: (min.) chalcedoon-steen, witte agaat; -kammer, vr.: melk-vertrek; -kann vr.: melkkan; -kannchen, o.: melkkannetje; -karpfen, m.: (visch:) homkarper; -kase, m.: roomkaas; -keiler, m.: melkkelder; -kern, m.: room van melk: -klumpen, m.: geklonterde melk, gestremde melk ; -knabe, m.: 1) melkj ongen, 2) melkmuil, jonge lafbek; -knoten, in.: zogklonter; -koch, m.: (kkk.) room-vla; -kost, vr.: melkkost, lepelkost; -kraut, o.: (pik.) melkkruid; -kristall, m.: melkwit kristal; -krug, m.: melkkruik; -kübel, m.: melk-emmer; -kuchen, m.: 1) roomtaart, 2) room-vla; -kuh, vr.: melkkoe; -kumme, vr.: melkkom, lktest, (fig.) papschotel; -kur, vr.:(gnk.) melkkuur, melkdiëet; -lab, o.: leb; -lamm, o.: zuiglam; -lau,bv. n.: melklauw; -leiter, m.: (ontl.) zog-afscheidingskanaal; -löffel, vr.: pap-lepel; -madchen, o.: melkmeisje; -magd, vr.: (op eene boerderij:) melkmeid, melkster; -maler, m.: (ins.) witte vlinder, kapel; -markt, m.: melkmarkt; -mass, o.: melkmaat; -maul, o.: (pop.) minnaar van melk, (ook:) minnaar van melkkost, pap-papzak; -messer, m.: melkmeter, galactometer; -mittel, o.: 1) melkmakend middel, 2) de zog-afscheiding bevorderend middel; -muschel, vr.: mossel (de bekende schelpvisch); -mus, o.: Zie -brei; -napf, m.: melkkom, melkschepper, meik-nap ; -niedel, vr.: room van melk; -opal, m.: (min.) melkwitte opaal; -peterling, m.: (pik.' eppe ; -pocke, vr.: koe-pok ; -pulver , o,: 1) melkpoeder, verduurzaamde melk, 2) (gnk.) de zog-afscheiding bevorderend poeder; -pumpe, vr.: zuigglas ; -rahm, m.: room van melk; -reich, bv. n.: 1) veel melk gevende, (fig.) rijk aan melk, 2) veel zog hebbende; -reis, m.: rijste-pap, in melk gekookte rijst, (ook:) rijste-brij; -rodel, m.: (pik.) paardenbloem, (als groente:) mol-salaae; -röhrchen, o.: (ontl.) zogafscheidingsbuisje; -ruhr, vr,: zuige-lingen-diarrhee.

Iiwrilch'lsaft, m. (pik.) melkachtig sap, (ontl.) maagsap, chijl (-saftbereitung, vr.: chijlmaking; -saftführend, bv. n.: chijl-

me

m.:

IMll

-wort, o.: woord.

Mil digkeit, vr.: Zie Milde.

mil’diglich, bw.: Zie mild.

Milet', o.: (adk.) Milete (in Klein-Azië).

IMilitar', m. (-s; mrv.-e of -s): militair, krijgsman, soldaat. I -, o. (-s): 1) krijgsmansstand, 2) krijgswezen, 3) militairen (mrv.), soldaten (mrv.).

IMilitar', in Sam. I -behörde, vr.: militaire overheid; -dienst, m.: militaire 1-rijgsdienst; -schulp vr • rrnlifflirf* krijgskundi militaire -strafe. vr.: m orde sten

dienst, k school,

m.:

vr.:

der

afzonderend); -satte, vr.: melkpan, melk-test, melkkom; -sauer, bv. n.: als zure lk zoo zuur, (schk.) melkzuur; -sauger, : (vog.) geitenmelker; -saure, vr.: (schk.) melkzuur; -schaf, o.: moederschaap, ooi; -schale, vr.: melkschaal; -schauer, m.: (gnk.) zogkoorts; -schnee, m.: tot schuim geklutste melk; -schorf, m.: (hik.) dauwworm; -schotten, m.: stremsel van melk; -schüssel, vr.: 1) melkschotel, melkschaal, 2) papschotel; -schwalbe, vr.: (vog.) geitenmelker ; -schwamm, m.: (pik.) eetbare paddenstoel; -schwein, o.: speenvarken; -schwester, vr.: 1) zoogzuster, 2) (iron.) liefhebster van melk, (ook:) liefhebster van melkkost, (pop.) papvrouw; -seihe, vr.: 1) melkteems, melkzeef, 2) teemsing (het door de zeef laten loopen) van melk; -sohn, m.: pleegzoon, voedsterzoon; -speise, vr.: melkkost, lepelkost; -staar, m.: (hik,) grauwe staar; -stander, rn.: melkvat, melkton; -stein, m.: (min.) melksteen, galactiet; -stern, m.: (pik.) sterrebloem, aster; -stock, m.: (pik.) leeuwentand; -strasse, vr.: (str.) Melkweg; -stück, o.: kalfszwezerik; -suppe, vr,: pap, zoete-melks-pap, (fig. en pop.) dunne sloerie, slobbernat (ein -suppengesicht: een water-en-melk-gezicht); -tochter, vr.: pleegdochter, voedsterdochter; -topf, m.: melkpot, melkkan; -trank, m.: melkdrank (drank, waarvan melk het grootste bestanddeel is, b.v.: advocaten-borrel); -tuch, o.: door-zijgdoek; -verkaufer, m,: melkverkooper, melkman; -versetzung, vr.: (gnk.) zogver-plaatsing; -warm, bv. n.: melklauw; -warze, vr.: tepel, borsttepel, (pop.) tiet, pram; -wasser, o.: wei, zoetwei; -weg, m. (str.) Melkweg; -weib, o.: melkvrouw, melkverkoopster; -weiss, bv. n.: melkwit, als room zoo blank; -werk, o.: melkkost, lepelkost; -wirthschaft [t], vr.: 1) melkerij, melkhuis, 2) melkwinkel, (ook:) melksalon; -wundkraut, o. : (pik.) longkruid;' -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) addergras, adder-kruid, (ook:) melkkruid ; -zahn, m.: (ontl.) melktand, (iron.) melkmuil, jonge lafbek; -zehnte, m.: melk-tiend; -zieher, m.: zuigglas; -zins, m.: 1) melkpacht, 2) melk-belasting; -zucker, m.: (schk.) melksuiker (-zuckersaure, vr.: melksuiker-zuur).

IMilcli’en, m. (-s): (pik.) tepelkruid, wilde mosterd.

Imilch'en, bv. n.: melkgevend; eine -e Kuh: eene melkgevende koe.

imilch’en, w, o. h.: melkgeven; w. b.: melken.

Milch’er, m. (-s; mrv, -): hommer, visch met hom; Milcherei', vr.: melkerij; milch’icht, bv. n.: melkachtig, op melk gelijkende (-e Pflanzen: melkachtig sap bevattende planten); milch'ig, bv. n.: melkhoudend, melkgevend; Milch’ling, m. (-es, -s; mrv, -e): 1) zuigeling, 2) hommer, visch met hom, 3) eetbare paddenstoel; Milch'ner, m. (-s ; mrv. -): Zie Mileher.

mild, bv. n. en bw.: mild, (fig.) weldadig, (ook:) goedhartig, (ook:) zacht;

-er Regen: een zachte regen, een weldadige regen; eine -e Stiftung: eene liefdadige stichting; -e Gaben: milde giften; mit -er Hand: met milde hand; seine -e Hand aufthun: zijne milde hand openen; - sein aus andrer Leute Seckel: mild zijn uit de beurs van anderen; Ludwig der -e:

(hist.) Lodewijk de Vrome; I -herzi^r, bv.n.: milddadig, goedhartig; -herzigkeit, vr,: milddadigheid, goedhartigheid; -reich, bv.

n. (-thatig, bv. n.): milddadig; -thatigkeit, vr.: milddadigheid.

Milde, vr,:; mildheid, (fig.) weldadigheid, (ook:) goedhartigheid, (ook:) zachtheid.

Mil'derer, m. (-s; mrv. -): yerzachter, leniger.

mildern, w. b.: 1) verzachten, lenigen; 2) temperen, matigen.

Milderung, vr.:    1) verzachting,

leniging; 2) tempering, matiging.

Milderungs, in Sam. I -ausdruck, m.: verzachtende (verbloemende) uitdrukking; -mittel, o.: temperend middel;

yerzachtend (verbloemend) militaire

o^st; -schulé, vr.: militaire aindige school; -stand, stand, krijgsmansstand; militaire straf; -verdienst-n, m.: orde voor militaire verdien--wesen, o.: krijgswezen, (de) armee, (het) leger.

milita'risch, bv. n.: militair.

Mi'litz, m. (-es): (pik.) bies.

Miliz', vr.: landweer, landstorm, schutterij ;"| -soldat, m.: schutter.

milk, milkst, milkt: Zie melken.

Mill, o. (-s): afval, uitschot; (mtsl.) puin; (fig. fam.) slecht spul, bocht.

Milliar'de, vr.: milliard, duizend mil-lioen.

Millia'rium, o. (-s; mrv. -a’rien): mijlpaal.

Miriiclt, m. (-s): (pik.) tepelkruid, wilde mosterd.

Million’, vr.: millioen (millio"nen-wei’se, bw.: bij millioenen); Millionar’, m. (-s; mrv. -e): millionair, bezitter van een (of van meer dan een) millioen.

Mil’te, vr.: Zie Melde,

Milz, vr.: (ontl.) milt; die - sticht mich: de milt steekt mij, (fam.) ik heb de milt; I -ader, vr.: milt-ader; -arzenei’, middel tegen miltzucht of tegen ongesteldheid van de milt; -beschwerde, vr. (-beschwerung, vr.): pijn in de milt; -brand, m.: (vea.) miltvuur; -bruch, (gnk.) miltbreuk; -drüse, vr.: miltklier; -entzün-dung, vr.: milt-ontsteking ; -essenz, vr.: droppeltjes (mrv.) tegen ongesteldheid van de milt; -geflecht, o.: miltvlecht; -krank, bv. n.: 1) miltzuchtig, 2) hypocon-, (pop.) ieperig; -krankheit, vr.: 1) miltzucht, 2) hypocondrie, (pop.) iep^erigheid; -kraut, o.: (pik.) miltkruid; -mittel, o.: Zie -arzenei; -pflaster, o.: pleister tegen miltpijn; -salbe, vr.: zalf tegen miltpijn; -stechen, o.: steking van de milt, steek in de zijde; -sucht, vr.: Zie -krankheit; -süchtig, bv. n.: Zie -krank; -verstop-fung, vr.: verstopping van de milt, 2)aan-

yal (vlaag) van hypocondrie, (fam.) droefgeestige (neerslachtige, zwaarmoedige) bui.

milzig, bv. n.: 1) eene milt hebbende, 2) Zie milzkrank.

Mime, vr.: dans met gebaren-spel, ballet-pantomime. I m. (-n; mrv. -n): 1) gebaren-spel, pantomime, 2) vertooner van gebaren-spel, pantomimist; Mi men, in Sam. (-dichter, m., -schreiber, m.: schrijver van pantomime-stukken); Mi’mik, vr.: gebaren-spel, mimiek; Mi’miker, m. (-s; mrv. -): pantomimist; mi’misch, bv. n.: met (door) gebarenspel.

Ilimo se, vr.: (pik.) kruidje-roer-me-niet.

Minaret', m. (-es, -s; mrv. -en): minaret.

min der, bv. n. en bw. (V. tr.): minder: die -e Zahl: 1) het mindere getal, het kleinere getal, 2) het kleinste getal ; die -e Anzahl: de minderheid; der -eBruder: 1) de kleinste broeder, 2) de jongste broeder; die zwei -n Brüder: 1) de twee kleinere (kleinste) broeders, 2) de twee jongere (jongste) broeders; I -bruder, m.; (kkl.) minderbroeder, minoriet, Franciscaner monnik; -haltig, bv. n.: van minder gehalte; -heit, vr.: Zie -zalil;-jahrig, bv. n.: minderjarig (er ist noch ein -jah-riger: hij is nog minderjarig); -jahrigkeit, vr.: minderjarigheid; -zahl, vr.: 1) kleiner aantal, 2) minderheid; -zeichen, o.: (rek.) aftrekkings-teeken.

Diindern, w. b.: verminderen; (bij breiwerk:) minderen; sich -, w. w.: verminderen, afnemen.    '

min (lest, bv. n. en bw. (o. tr.): minst: der, die, das -e: de, het minste; -ens, bw.: zijn minst; I -bietende, m.: minstbie-de, laagste bieder; -fordernde, m.: (bij

op

dende, laagste bieder; -fordernde, m.: (bij aanbestedingen:) minste inschrijver, laagste inschrijver.

Mine, vr.: (mnw.) mijn; (fig.) kruit-ijn; (verkort van Wilhelmina:) Mina;

springen lassen: n; alle -n sprin-haren

mijn;

eine - graben: eene mijn graven mijn aanleggen; eine - i mijn laten sp lassen : (fig.) all

eene

gen zetten.

Inii’nen, w. b.: ondermijnen.

IMi’nen, in Sam. | -auge, o.: (mnw.) mijnput; -gang, m.: mijngang; -graber, m.: (mnw.) mijnwerker, (mil.) mijngraver, sappeur; -herd, m.: plaats waar het kruit aangestoken wordt om eene mijn te doen springen; -kammer, vr.: kamer eener mijn; -kompass, m.: mijnwerkers-kompas ; -korb, m.: mijnwerkers-mand; -ofen, m.: Zie -kammer; -trichter, m.: trechtervormige opening eener mijn; -zweig, m.: zijtak eener mijn.

Mi’ner, m. (-s; mrv. -): 1) mijnwerker ; 2) ondermij

IMi'ner, vr.: delfstof, erts; I -bad, o.: mineraal bad, bad van mineraalwater; -haft, bv. n.: mineraal; -kenner, m.; delfstofkundige, mineraloog; -kunde, vr.: delfstoffenkunde, mineralogie; -kundig, bv. n.: delfstofkundig; -lehre, vr.: leer der delfstoffen, mineralogie; -lehrer, m.: leeraar (onderwijzer) in de mineralogie; -lehrig, bv. n.: delfstofkundig, mineralogisch; -quelle, yr. : minerale bron; -reich, o.: delfstoffen-rijk;

ringen

es op.

ii•■r.

en snaren

-samm-

lung, vr.: verzameling van voortbrengselen uit het delfstoffen-rijk; -wasser, o.: mineraalwater.

Mineral’, o. (-s; mrv. -ra’lien): delfstof, mineraal; I -bad, enz.: Zie de Sam. met Miner....

Minera lien, o. mrv,: delfstoffen, mineralen; I -kabinet, o. (-sammlung, vr.); Zie Minersammlung'.

Mineralisation', vr.: mineralisatie: . minera'lisch, bv. n.: mineraal, delfstof-felijk; mineralisi'ren [sie], w. b, liseeren; Mineralog', m. (-en; mrv. -en): mineraloog, delfstofkundige; Mineralogie', vr.: mineralogie, delfstoffenkunde; mine-ralo'gisch, bv. n.: mineralogisch, delfstof-kundig.

Miner'va, vr, (-s, der -, Miner'vens): (fab.) Minerva; Miner’venfest, o.: (hist.) Minerva-feest.

Mineur', m. (-s; mrv. -s): (mil.) mijngraver, sappeur.

Miniatur', vr.: miniatuur; I -gemalde, o.: miniatuur-schilderij; -maler, m,: mi-niatuur-schilder; -malerei', vr.: (het) miniatuur- schilderen.

Mini me, m. (-n; mrv. -n): Zie Min-derbruder.

Mini "men, in Sam. I -farbeu donkere kleur, donkerbruin.

Mi nimum, o. (-s): minimum.

miniren [nie], w. b.: ondermijnen; Mini'rer [niel, m. (-s; mrv. -): Zie Mi-nengraber.

Minis ter, m. (-s; mrv. -): minister; die sammtlichen -: al de ministers, het ministerie; bevollmachtigter -: gevolmachtigd minister, plenipotentiaris;

- des Innern: minister van bmnenland-sche zaken; - des Kultus und des öffent-lichen Unterrichts: minister van eore-dienst en van openbaar onderwijs; - des Handels und der Koloniën: minister van koophandel en van koloniën; - der auswartigen Angelegenheiten: minister van buitenlandsche zaken; Finanz -: minister van financiën; Justiz -: minister van justitie; - der Polizei': minister van politie; - der Volksaufklarung: (in Rusland:) minister van volksonderwijs; I -rath [t], m.: ministerraad; -resident, m.: (dipl.) minister-resident; -tyrannei’, ministeriëele willekeur; -wechsel, m.: andering van ministerie.

Ministerial', in Sam. I -beschluss, m.: ministeriëel besluit; -kanzlist, m.: klerk aan het ministerie; -rath [tl, m.: raad-adviseur; -sekretar, m.: secretarisgeneraal.

ministerielid bv. n.: ministeriëel.

Ministe’rium, s. (-s; mrv. -te'rien): ministerie.

Min’ke, vr.: 1) pinker-spel; 2) pinker-houtje.

Minne, vr.: liefde, min; (fig.) liefste;

1 -barde, m.: minnezanger, minstreel; -brief, m,: minnebrief; -briefchen, o.: minnebriefje; -dichter, m.: minnezanger; minstreel; -glück, o.: geluk der liefde; -gott, m.: (fab.) minnegod (Cupido); -göttin, vr.: godin der liefde (Yenus); -haft, bv. n.: beminnelijk; -hold, bv. n.: 1) tot liefde geneigd, 2) door liefde schoon; -kuss, m.: liefde-kus, kus der liefde; -lied, o.: minnelied, minnezang ;

: mmera-

vr.:

vr.: ver-

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

35

-lohn, m. (-preis, m.): loon der liefde; -sang, m.: minnezang; -sanger (-singer), m.: minnezanger; -sold, m.: loon der liefde; -tag, m.: dag van verliefdheid; -that, vr.: daad uit liefde.

minnen, w. b.: minnen, beminnen; Min'ner, m. (-s ; mrv.-): minnaar; Min -nerin, vr. (mrv, -nen): minnares; Min"-nerbru'der, in.: (kkl.) Zie Minderbru-der; min'niglich, bv. n.: verliefd.

minorenn', bv. n.: minderjarig; Minorennitat’, vr.: minderjarigheid; Mi-norit', m. (-en; mrv. -en) : (kkl.) Zie Min-derbruder; Minoritat', vr.: minderja-

poesje.

Min ze,

munt.

mir

nichts, gingen.

Mirabel’le, vr.: (pik.) mirabel-pruim.

Mirabi'lien, vr. mrv.: wonderlijke dingen.

Mirakel, o. (-s; mrv. -): mirakel, wonderwerk, wonder; mirakulös', bv. n. en bw.: miraculeus, wonderdadig.

Mir'rhe [Myr’rhe], vr.: mirre.

Mir’rhen [Myr'rhen], in -gummi, o.: mirre-gom; -kerbel, m.: 1) mirre-kervel, 2) keryelkruid, scheerling; -öl, o.: mirre-olie; -stein, m.: (min.) mirre-steen.

Mir te [Myr’te], vr.: (pik.) mirt.

Mir'ten [Myr'ten], in Sam. I -baum, m,: mirteboom; -beere, vr.: mirtebes; -kranz, m.: mirtekrans; -laub, o.: mirte-loof; -laube, vr.: mirten-priëel; -staude, vr. (-straucn, m.): mirte-struik, mirte-boompje; -wald, m.: mirtenbosch; -wald-chen, o.: mirtenboschje; -wand, m.: met mirt begroeide muur; -zweig, m.: mirte-

tak

ver.

serere.

righeid.

Minor'ka, o, (-s): (adk.) Minorca; Minor’ker? m. (-s; mrv. -): Minorcaan; Minor'kenn, vr. (mrv. -nen): Minor-caansche.

Minotaur', m. (-s; mrv. -en): (fab.) minotaurus, stiermensch.

Min’sel, o. (-e): (pik.) munt.

Min’strel, m. (-s; mrv. -): minstreel, minnezanger.

Minuskel, vr.: kleine letter.

Minu'te, vr.: minuut; (fig.) oogen-blik; fünf -n auf acht (of: fünf -n nach sieben): vijf minuten over zevenen.

Minuten, in Sam. I -genuss, m.: kortstondig genot; -glas, o.: (zeew.) logglas, minuutglas; -Hen, o.: (zeew.) log-lijn; -rad, o.: minuut-rad; -uhr, vr.: horloge (klok) met een minuut-wijzer; -weiser, m. (-zeiger, m.): minuut-wijzer.

minut'lich, bv. n.: gedurig; bw.: ieder oogenblik.

Minz'chen, o. (-s; mrv. -): katje,

vr.: katje, poesje; (pik.)

, vnw. 3e nmv.: mij, aan mij; -dir nichts; (spr.) zonder plichtple-

Sam. I

Misandrie', vr.: afkeer van al wat man is.

Misanthrop’, m. (-en; mrv. -en): menschenhater; Misanthropie’, vr.: menschenhaterij, afkeer van het mensch-dom; misanthro'pisch, bv. n.: menschen-hatend.

Miscella’neen, m. mrv.: mengelingen.

Miscellen, in. mrv. mengelingen.

Misch, in Sam. I -arzenei', vr.; samengesteld geneesmiddel; -bar, bv. n.: mengbaar. te vermengen; -barkeit, vr.: meng-baarheid; -farbe, vr.: gemengde kleur; -farbig, bv. n.: 1) van eene gemengde kleur, 2) gemengd van kleuren, bont; -fleisch, o.: (kkk.) ragout, (pop.) hasjee; -futter, o.: gemengd voeder; -gefass,

o.: pot (pan, kuip, enz.) om in te mengen; -gericht, o.: Zie -fleisch; -getreide, o.: gemengd graan, mengsel van verschillende graansoorten; -klump, m.:    1) verwarde hoop, rommelzode,

2) warboel; -korn, o.: Zie -getreide; -masch, m. (-es; mrv. -e): mengelmoes; -maschen, w. b,: ondereen mengen (w. o. h,: alles dooreen haspelen); -metall, o.: metaal-mengsel, gemengd metaal; -platz, m.: mengplaats; -speise, vr,: Zie -fleisch; -spiel, o.: (tnl.) tragi-comedie; -theil [tl, m,: bestanddeel; -trank, m.: (-trankchen, o.): samengestelde drank (samengesteld drankje); -wein, m.: 1) uit twee of meer soorten samengestelde wijn, 2) vervalschte wijn, 3) gekruide wijn; -wort, o.: uit twee of meer talen samengesteld woord.

Mischel, in Sam. I -korn, o.: meng-koorn.

misch'eln, w. b.: 1) ondereen-men-gen, vermengen, 2) vervalschen.

mischen, w. b.: ondereen-mengen, vermengen; (fig.) vervalschen: (vergif, verf, enz.:) mengen; (spl., de kaarten:) doorschudden; I sich - in: zich mengen in, zich bemoeien met, zich inlaten met; sich unter das Yolk -: zich onder het volk mengen.

Misch'er, m. (-s; mrv, -): 1) menger, ondereen-menger, vermenger, 2) verval-scher, 3) (spl.) doorschudder van de kaarten, kaartge

Misch'ling, m. (-es, -s; mrv. -e):

1) basterd-dier, uit tweeërlei ras geteeld dier; 2) kleurling, uit tweeërlei ras gesproten mensch; 3) gemengd voeder;

4) mengsel.

Misch’ung, vr.: 1) menging, onder-een-menging, vermenging;    2) verval-

sching; 3) (spl.) doorschudding (van de kaarten);    4) mengsel; (fam.) mengelmoes.

Miserere, o.; (gnk.) koliek, darmjicht ; (kkl.) mi Mispel, vr.: (pik.) mispel; I -baum, m.: mispelboom; -kern, m.: mispelpit. Imiss: Zie messen,

Imiss, in Sam. I -achten, w. b. : 1) minachten, niet tellen, 2) veronachtzamen; -andern, w. b.: verkeerd veranderen; -arten, w. o. s.: ontaarden, verbasteren; -artung, vr.: 1) ontaarding, verbastering,

2) ontaardheid; -begriff, m.: verkeerd begrip; -behagen, w. onpers. h. en w. o. h.: mishagen (z. n. o.: misnoegen, ongenoegen, ontevredenheid); -behag-lich, bv. n.: ongevallig, onaangenaam; -belieben, w. onpers. h. en w. o. h. en z. n. o.: Zie -behagen; -beliebig. bv. n.: ongevallig, onaangenaam; -be-liebt, bv. n.: niet bemind, slecht gezien, niet in tel; -beobachten, w. b.: niet goed opmerken, niet goed gadeslaan; -bessern, w. b.: verkeerd verbeteren, slimmer in plaats van beter maken;

vr.:

m.:

-bieten, w. o. onr. h.: te min bieden, een bod doen dat in het water valt; -bild, o.: slecht gelijkend portret, mislukt .afbeeldsel; -bilden, w. b.: een verkeerden vorm geven aan, (fig.) wanstaltig maken, misvormen; -billigen, w. b.: 1) misbillijken, afkeuren, 2) wraken; -billiger, m. (-s; mrv. -): 1) misbillijker, afkeurder, 2) wraker; -brauch, m. (-s): 1) verkeerd gebruik,

2)    (mrv. -brauche): misbruik; -brauchen, w. b.: 1) verkeerd gebruiken, eén verkeerd gebruik maken van, 2) misbruiken,

3)    misbruik maken van, 4) (Einen) -brau-enen: (iemand) bedriegen, misleiden, (fig.) verleiden; -brauchlich, bv. n.: verkeerd; -bund, m. (-bündniss I's], o.): verkeerd huwelijk, (inz,) huwelijk beneden eigen stand, (fig.) dwaas huwelijk; -deuten, w. b.: verkeerd opvatten, (fig.) kwalijk nemen; -deutlich, bv. n.: verkeerd op te vatten, (fig.) kwalijk te nemen; -deutung, vr.: verkeerde opvatting, (fig.) kwalijkneming; -dienlich, bv. n.: ondienstig; -dienst, in.: ondienst; -druck, m.: 1) misdruk, 2) drukfout; -ernte, vr.: mislukte oogst, misgewas; -ernten, w. o. h.: een slechten oogst hebben; -erziehen, w. b.: verkeerd opvoeden; -erziehung, vr.: verkeerde opvoeding; -fall, m.: 1) ongeval, ongeluk, 2) miskraam; -fallen, w. o. onr. h. [31: mishagen, niet bevallen (z. n. o.: misnoegen, ontevredenheid); -fallig, bv. n.: onaangenaam (bw.: 1. onaangenaam, 2. misnoegd, ontevreden); -falligkeit, vr.: 1) onaangenaamheid, 2) misnoegdheid, misnoegen; -farbe, vr.: 1) miskleur, 2) kleur die niet goed bij de andere kleuren past, kleur die misstaat; -farbcn (-farbig), bv. n.:

1)    miskleurig, 2) met kleuren die misstaan; -folge, vr.: verkeerd gevolg; -folgen, w. o. s. 13]: 1) verkeerde gevolgen hebben,

2)    niet opvolgen, niet gehoorzamen ; -fol-gern, w. b.: verkeerd afleiden, verkeerd (als gevolgtrekking) opmaken; -form, vr.: verkeerde vorm, (fig.) wanstaltigheid, misvormdheid; -formen, w. b.: misvormen, wanstaltig maken; -förmig, bv. n.: misvormd, wanstaltig; -fühlen, w. b,: misvoelen; -gang, m.: verkeerde loop, (fig.) mislukking; -gangig, bv. n.: een verkeerden loop nemende, (fig.) mislukkende, (ook:) mislukt; -gebaren, w. o. onr. h.: (vlk.) eene miskraam hebben, (ook:) een misgeboorte (fig.: een monster) ter wereld brengen; -geberde, vr.: (fig.) scheef gezicht, grimas; sich -geberden, w. w.:

1)    gezichten trekken, grimassen maken,

2)    zich verkeerd of onbehoorlijk aanstellen; -geberdig, bv. n.: gezichtentrekkende, grimassen makende; -gebilde, o.: wangedrocht, (fam.) misbak; -gebot, o.: (fam.) kinderachtig bod (ein -gebot thun: een kinderachtig bod doen, veel te weinig bieden, minder bieden dan reeds dooreen ander geboden is); -geburt, vr.: 1) miskraam, 2) misgeboorte (ook fig.); -gehen, w. o. onr. s.: misloopen, verkeerd loopen; -gelaunt, bv. n,: verkeerd geluimd, (fam.) slecht gemutst; -geschaffen, bv. n.: (fam.) slecht geschapen, (ook:) slecht uitgevallen; -geschick, o.: ongeluk, tegenspoed; -ge-schöpf, o.: wanschepsel; -gestalt, vr.:

1) wanstaltigheid, misvormdheid, 2) Zie -gebilde; -gestalten, w. b.: wanstaltig maken, misvormen; -gestaltet, bv. n.:

wanstaltig, misvormd; -gestaltheit, vr.: wanstaltigheid, misvormdheid; -gestaltig, bv. n.: wanstaltig, misvormd; -gestaltung, vr.: wanstaltigheid, misvormdheid; -ge-stimmt, bv. n.: (muz.) niet goed gestemd, (fig. fam.) slecht gemutst; -gestirn, o.: ongelukkig gesternte; -getön, o.: wanklinkend geluid; -gewachs, o.: misgewas; -gissung, vr.: (zeew.) misgissing; -glaublg, bv. n,: (kkl.) onrechtzinnig, kettersch; -glück, o.: 1) tegenspoed, 2) kwade kans, mislukking; -glücken, w. o. s.: mislukken; -gönnen, w. b.: misgunnen; -greifen, w. o. onr. h.: misgrijpen, mistasten, (fig.) zich vergissen; -griff, m.: misgreep, (fig.) misvatting, vergissing, abuis; -gunst, wangunst, afgunst (besser -gunst leiden denn Mangel: spr.: beter benijd dan beklaagd); -günstig, bv. n.: wangunstig, afgunstig; -hall, m.: wanklank; -hallig (-hallig), bv. n.: wanluidend, (fig.) oneenig; -halligkeit, vr.: wanluidendheid, (fig.) oneenigheid ; -handeln, w. b.: mishandelen, w. o. h.: verkeerd handelen; -handlung, vr.: 1) mishandeling, 2) verkeerde handeling, verkeerde daad; -heirath [t], vr.: Zie -bund; -heirathen [t], w. o. h. zich mistrouwen, (inz.) beneden ei^en stand trouwen; -heilig, bv. n.: wanluidend, (fig.) oneenig; -helligkeit, vr.: wanluidendheid, (fig.) oneenigheid; -horen, w. o. h. en w. b.: 1) niet goed hooren, 2) misverstaan, verkeerd verstaan; -jahr, o.: mislukt jaar, jaar van misgewas; -kauf, m.: slechte koop; -kaufen, w. o. h.: een slechten koop doen; -kennen, w. b. onr.: 1) miskennen,

2) niet herkennen; -kenntlich, bv. n.: onkenbaar; -kenntniss [s], vr.: 1) miskenning, 2) ongenoegzame bekendheid ([2J: met); -klang, m.: wanklank; -kleiden, w. b.: 1) verkleeden, vermommen, 2) niet goed staan, slecht kleeden; -klingen, w. o. onr. h.: wanklank geven;-kredit, m.: miskrediet (in -kredit bringen: in miskrediet brengen); -laune, vr.: verkeerde luim, (fam.) kwade bui; -launisch, bv. n.: verkeerd geluimd, (fam.) slecht gemutst; -laut, m.: wanklank; -lauten, w. o. h.: wanklank geven; -lautend, bv. n.: wanluidend; -leiten, w. b.: op een verkeerden weg brengen, van den rechten wegr afbrengen, (fig.) misleiden, om den tuin leiden ;-leiter, verkeerde wegwijzer, (fig.) misleider, om den tuin leider; -leitung, vr.: afbren-ging van den rechten weg, (fig.) misleiding; -lenken, w. b.: in de war sturen; -liebig, bv. n.: onaangenaam; -lingen, w. onpers. onr. s.: mislukken (z. n. o.: mislukking); -lungen, v.dw. enbv.n.: mislukt; -muth [t],m.: 1)mismoedigheid,moedeloosheid, neerslachtigheid, 2) misnoegdheid, gemelijkheid; -muthig [t] (-müthig [t]), bv.

n.: 1) mismoedig, moedeloos, neerslachtig, 2) misnoegd, gemelijk; -muthigkeit (•müthigkeit) [t], vr.: Zie -ïimtli; -rathen [tl, w. o. onr. s.: mis-loopen, verkeerd uitkomen, (fig.) mislukken; w. b. onr.:

1) mis raden, verkeerd raden, 2) Einem etwas -rathen [t]: iem. iets afraden, iem. iets ontraden ; -rechnen, w. o. h.: verkeerd rekenen, zich verrekenen, zich misrekenen; -rechnung, vr.: 1) reken-abuis, 2) misrekening; -ruf, m.: miskrediet; -schaffen, w. b. onr.: misvormd voortbrengen, (fig.) misvormen; -schall, m.: wanklank; -schal-

w. w. onr.:

onr.:

van mest, (het) mest-rijden, 2) karrevracht mest, (een) voer mest; -gabel, vr.: mestvork; -gauche, vr.: mestvaalt-water, mest-vaaltsop ; -grube, vr.: mestput, mestvaalt mestkuil; -haken, m.: mesthaak;-hammel, m.: (pop.) vuilik; misthoop:

vuilik;

lijster; ellijm;

len, w. o. onr. h.: wanluidend klinken, onaangenaam klinken; -schatzen, w. b.: niet goed schatten; -schildern, w. b.: niet goed afbeelden; -schwören, w. o. onr. h.:

1) valschelijk zweren, eenen valschen eed doen, 2) meineedig worden; -schwur, m,:

1) valsche eed, 2) meineed; -stand, m.:

1)    benarde staat, bedenkelijke toestand,

2)    misstand, 3) onbehoorlijkheid, ongepastheid, onbetamelijkheid; -standig, bv. n.:

1) benard, bedenkelijk, ongunstig, moeie-lijk, pijnlijk, 2) misstand gevende, misstaande, 3) onbehoorlijk, ongepast, onbetamelijk; -stellen, w. b.: 1) verkeerd plaatsen, (fig.) in een verkeerd daglicht plaatsen, 2) misvormen, wanstaltig maken; -stimmen, w. b.: niet goed stemmen, slecht stemmen (een muziek-instrument), (fig.) ontstemmen, ontstemd maken, in eene onaangename stemming brengen, misnoegd maken; w. o. s.: (van muziekinstrumenten :) ontstemd zijn, valsch zijn; -stimmig, bv. n.: (muz.) wanluidend, valsch; -stimmung, vr.: 1) wanklank, wanluidendheid, 2) ontstemdheid, onaangename stemming, misnoegdheid, 3) kwade luim, (fam.) kwade bui, 3) geschil, verschil, oneenigheid, onmin; -thun, w. o. onr. h.: misdoen, verkeerd handelen; -ton, m.:

1)    valsche toon, (ook:) verkeerde noot,

2)    wanklank; -tonen, w. o. h.: (muz.) valsch klinken; -tönig, bv. n.: (muz.) wanluidend, valsch; -trauen, w. o. h. [3J: wantrouwen, niet vertrouwen (z. n. o.: wantrouwen, mistrouwen, achterdocht, argwaan); -trauisch, bv. n.: wantrouwig, achterdochtig; -treten, w. o. onr. h.: misstappen; -tritt, m.: misstap (ook fig.); -urtheil [t], o.: verkeerd (scheef) oordeel; -urtheilen [t], w. o. h.: een verkeerd (een scheef) oordeel vellen, verkeerd oordee-len; -verbinden, w. b. onr.: verkeerd samenvoegen (sich -verbinden,

Zie -lieiratlien); -verbindung, vr.:

1)    verkeerde samenvoeging, 2) Zie -blind; -vergnügen, (o.: misnoegen, ongenoegen; -vergnügt, bv, n.: misnoegd, ontevreden; -verhalten, o.: wangedrag, slecht gedrag; -verhaltniss [s], o.: 1) ongeëvenredigdheid,

2)    verkeerde betrekking; -verhaltnissmas-sig [sj, bv. n.: ongeëvenredigd; -verstand, m.: misverstand, verkeerd begrip; -verstan dniss [s], o.: Zie -verstand; -verstellen, w. b.: onr.: misverstaan, verkeerd verstaan, verkeerd begrijpen; -wachs, m.:

1)    misgewas, mislukte oogst, 2) onkruid,

3)    misgewas, (fam.) misbaksel, mismaakt

schepsel, (fig.) mismaaktheid, wanstaltigheid, (ook:) uitwas ; -wachsen w. o. onr. s.:    1) mislukt (misvormd, wanstaltig)

opgroeien, mislukken,2)uitgroeien; -wahl, vr.: 1) verkeerde keus, 2) slechte keus; -wahlen, 1) eene verkeerde keus doen,

2)    eene slechte keus doen; -weisen, w. b. verkeerd wijzen, miswijzen ; -weisung,

vr.: miswijzing (afwijking van de kompasnaald); -werfen, w. o. onr.h.: 1) misgooien, niet raak gooien, 2) verkeerd gooien, niet goed gooien, 3) (drk.) de vrucht ontijdig afzetten; -wirken, w. o. h.: verkeerd werken, eene verkeerde werking doen; -wir-kung, vr.: verkeerde werking; -wort o.: verkeerd woord; -wuchs, m.: Zie-wachs; -wurf, m.: verkeerde worp; -zeichnen, w. b.: 1) verkeerd teekenen, 2) slecht teeke-nen; -zierde, vr.: 1) ontsiering, 2) versiersel (sieraad) dat misstaat; -zieren, w. b.: ontsieren, misstaan, leelijk maken; -zug, m.: 1) verkeerde trek, verkeerde ruk,

2) (dam, domino:) verkeérde zet, 3) leelijke trek (b.v. in het karakter).

Missal' (Missa'le), o.: (kkl.) Missaal, Misboek.

Mis'se, in Sam. I -that, vr.: 1) misdaad,

2) euveldaad, slechte daad, 3) misdrijf, verkeerde daad; -thater, m.: misdadiger, boosdoener; -thaterin, vr. (mrv. -nen): misdadige, boosdoenster.

mis’sen, w. o. h. en w. b.: missen (i. a. b.).

mis'sest, mis set, misst: Zie messen.

Mist, m. (-es): 1) mist, nevel; 2) (akk.) mist, mest, mestspecie; 3) drek, stront; das ist nicht auf seinem -e gewachsen: (spr.) dat komt niet uit zijnen koker;.

I -bad, o.: bad van paardenstront; -bahre, vr.; mest-berrie ; -bauer, m.: mest-rijder; -beet, o.: (tnb.) broeibed, broeibak (-beet-fenster, o.: raam van een broeibak); -beller, m.: kettinghond; -tink, m,: (vog.) vink, (fig. pop.) vuilik; -fliege, vr.: drekvlieg, strontvlieg; -fuhre, vr.: 1) vervoer

-liaufen, m.: mesthoop, misthoop; -hof, m,: als mestvaalt dienend erf, (fig.) mestvaalt: -jauche, vr.: Zie -gauche; -kafer, m.: 1) drektor, stront-tor, 2) drekvlieg, strontvlieg; -karre, vr. (-karren, m.): mestkar; -kasten, m.: drek-bak; -korb, m.: drekmand; -kraut, o.: (pik.) stinkende melde; -lache, yr.: vuile plas, modderpoel; -melde, vr.: Zie -kraut; -monat, m.: hooimaand (Juni); -pflanze, vr.: mesthoop-plant; -pfütze, vr.: Zie -lache; -pilz, m.: duivelsbrood, paddenstoel, bladzwam; -reich, bv. n.: rijk aan mest; -schwamm, m.: Zie -pilz; -statt, vr. (-statte, vr.): mestvaalt, mestput, mesthoop ; -vogel, m.: (ins.) populier-vlinder ; -wagen, m. mestwagen, mestkar.

Mis’tel, vr.: mistel, marentak, mistel-struik, mistelboompje; I -beere. vr.: mis-tel-bezie, bes van de mistelstruik; -dros-sel, vr. (-fink, m.): (vog.) mistellij -leim, m.: mistelbessenlijm, vog -ziemer, m.: Zie -drossel.

mis ten, w. onpers. h.: misten, mistig zijn; w. o. h.: drek loozen, (gem.)schijten; w. b.: 1) den drek (de stront) verwijderen uit, schoonmaken, 2) (akk.) bemesten, met mest vruchtbaar maken.

mistig, bv. n.; 1) mistig, nevelig,

2) bevuild, vol drek, (fig,) morsig, smerig.

Mist ier, m, (-s; mrv. -): (vog.) mistel-lijster; I -stich, m.: lijstervangst, Miszellaneeii (Miszellen), vr. mrv.: (let.) Mengelingen.

Imit, vz. [3]: met ! KB. Vele spreekwijzen met „mit” hebben in het Hollandsch een ander voorzetsel of eene inkleeding zonder vz., bij voorbeeld: - einemWorte: in één woord; - einem Male (- Eins): ineens, eensklaps; - Dank annehmen: in dank aannemen; - nachstem: binnenkort; - der Post: per post, over de post, met

w.: m

men men het de betee-men

van

,, vz.: mede-

en

Zie

4e post; - Beding: onder beding; - Feuer und Schwert: te vuur en te zwaard; -einem Sohne niederkommen: van een zoon bevallen, van een jongen in de kraam komen; - Yorsatz: opzettelijk, met opzet; - nichten: volstrekt niet, in geen geval. I bw.: ook, mede; waren Sie - dabei: zijt gij ook daarbij geweest?; kommen Sie gaat gij mede?

Imit, in Sam. (¹) I -bewerben (sich), w. ededingen (¹ um: naar); -bewerker, m.: mededinger; -bewerbung, vr.: mededinging; -empfinden, w. o. onr. h.: medegevoelen, sympathiseeren (z. n. o.: sympathie); -fahren, w. o. onr. s.: 1) meelijden, 2) mee-varen (Einem libel -gefah-ren haben: iemand niet meegeloopen zijn); -fahrt, vr.: (het) meerijden, (het) meevaren; -fasten, w- o. h.: mede-vasten (z. n. vr.: kkl.: [deJ halfvasten); -fühlen, w. o. h. en w\ b.: mede-gevoelen, mede-gevoel hebben, sympathiseeren, sympathie gevoelen; -gabe, vr.: Zie -gift; -gefühl, o.i medegevoel, sympathie; -gehen, w. o. onr. s.: 1) medegaan (etwas -gehen heissen: fam.: iets meepakken, iets medenemen), 2) (fam.) er nog mee door kunnen (das geht noch -: dat kan er nog mee door); -geniessen, w. b. onr.: medegenieten, deelen in; -ge-noss, m.: deelgenoot; -genossenschaft,vr.:

1)    deelgenootschap, 2) compagnieschap, vennootschap; -genossin, vr.: deelgenoote; -genuss, m.: (het) deelen in het genot; -geschöpf, o.: mede-schepsel, natuurgenoot; -gesell, m.: metgezel; -gevatter,m.: peet-oom; -gevatterin, vr.: peet-tante; -gewinnst, m.: aandeel in de winst; -gift, vr.: huwelijksgift, huwelijksuitzet, bruidschat; -glaubige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: geloofsgenoot; -glaubiger, m. (-s; mrv. -): mede-crediteur, mede-schuldeischer; -glied,

o.: lid, (kkl.) lidmaat; -gliedschaft, vr.: lidmaatschap; -grundherr (-gutsherr), m.: gemeenschappelijk bezitter van een landgoed; -haben, w. b. onr.: mede-(genomen) hebben; -halten, w. o, h. onr. en w. b. onr.: mede-houden, deelnemen aan (ich halte mit: ik doe mee, ik ben van de partij); -herr, m.: 1) (kph.) compagnon, deelgenoot, vennoot, 2) Zie -grundlierr; -herrschaft, vr.: 1) mede-regentschap,

2)    gemeenschappelijk bezitter of bezitster van een landgoed; -hin', bw.: dus, derhalve, bijgevolg; -inhaber, m.: mede-be-zitter; -interessent', m.: mede-belangheb-bende; -klang, m.: samenklank, (fig.) harmonische klank; -knecht, m.: kameraad (van eenen knecht); -kommen, w. o. onr. s.: 1) medekomen, 2) medegaan, meegaan; -können, w. o. onr.h.: mede kunnen gaan of komen; -kriegen, w. o. h.: 1) medestrijden, deelnemen aan den oorlog, 2) (pop.) mede (insgelijks, ook) krijgen; -krieger, m. (-s: mrv. -): mede-strijder; -laufer, m.: medelooper, (jag.) jong hert; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) medeklinker, consonant); -lebende, m. (-n; mrv. -n) en vr.: tijdgenoot; -leid, o. (-s): deernis, medelijden (-leidlos, bv. n.: meedoogen-loos); -leiden, w. o. onr. h.: mede-lijden, in het lijden deelen (z. n. o.: Zie -leid); -leidenswürdig, bv. n.: deernis waardig, beklagenswaardig; -leider, m.: medelijden-hebber (besser Neider als -leider: spr.: beter benijd dan beklaagd); -leidig, bv.n.: medelijdend ; -leidigkeit, vr.: medelijdendheid; -leids, in Sam (-bezeigung, vr.: betuiging deelneming, inz.: rouwbeklag; -los, bv. n.: meedoogenloos; -voll, bv. n.: deelnemend, vol deelneming, vol medelijden; -werth [tl, bv. n.: Zie mitleiclenswür<lig);-machen, w. o. h. en w. b.: 1) mede-maken, 2) mededoen, meedoen, 3) (fig. fam.) sie macht mit: zij wil wel vooruit, zij is toeschietelijk genoeg; -macherin, yr.: (fig.) lichte vrouw, lichtekooi; -magd, vr.: kameraad (eener dienstmeid); -meister, m.: gilde-broeder; -mensch, m.: medemensch, natuurgenoot; -mogen, w. o, onr. h.: gaarne medewillen; -müssen, w. o. onr. h.: mede-moeten; -nahme, vr.: 1) medeneming, 2) medebrenging; -nehmen, w. b. onr.: 1) medenemen, 2) medebrengen, 3) (fig. fam.) genoegen nemen met, zich schikken in, 4) (fig. fam.) beetnemen, in den eed nemen, bedotten, 5) (fig. fam.) onderhanden nemen, doorhalen, veteren, kapittelen; -rheder, m.: mede-reeder; -sammt

benevens, zoomede; -schuld, vr.:----

plichtigheid; -schuldig, bv. n.: 1) medeplichtig, 2) insgelijks schuldig ; -schiller, m.: mede-scholier, schoolkameraad;-schü-lerin, vr.: schoolkameraadje; -sollen, w. o. h.: medemoeten; -speisen, w. o. h.: mede-eten, mee-eten; -spielen, w. o. h.

w. b. [4]: mede-spelen ([3] Einem übel -spielen: fam.: iemand eene leelijke poets bakken, iemand leelijk beetnemen); -tag:

Mittag (1 kolom verder); -theilbar Lt], bv. n.: (iets:) mededeelbaar, voor mededeeling vatbaar, (iem.:) mededeelzaam; -theilbarkeit [tl, vr.: 1) mededeel-baarheid, 2) mededeelzaamheid; -theilen [t], w. b.: mededeelen (sich -theilen [t], w. w.: zich mededeelen); -theiler [tl, m. (-s; mrv. -): mededeeler; -theilerin [tl, vr. (mrv. -nen): mededeelster; -theilsam [t], bv. n.: mededeelzaam; -theilsamkeit [t], vr.: mededeelzaamheid; -theilung [t], vr.: mededeeling; -unter, bw.:    1) bij tijden,

nu en dan, tusschenbeide, 2) onder andere; -verbundene, m. (-n; mrv. -n): bondgenoot; -verschworene, m. (-n: mrv. -n): saamgezworene; -vormund, m.: toeziende voogd; -vormundschaft, vr.: 1) medevoogdij, 2) hoedanigheid van toeziende voogd; -wahler, m. (-s; mrv. -): inede-kiezer; -waldein, o. (-s; mrv. -): (vog.) sijsje; -weide, vr.: 1) gemeenschappelijke weide, meent-weide, meent, 2) recht om vee op de meent te laten grazen; -welt, vr.: hedendaagsche wereld, tegenwoordige eeuw, gelijktijdig levend geslacht, tijdge-nooten (mrv.); -werben, w. o. onr. h.: mededingen; -werbung, vr.: mededinging; -wesen, o.: mede-schepsel, natuurgenoot; -wissen, o. (-s): medeweten (ohne mein -wissen: buiten mijn weten); -wissenschaft, vr.: Zie -wissen; -wisser, m. (-s; mrv. -): mede-weter, (fig.) ingewijde; -wohner, m. (-s; mrv. -): medebewoner; -wohnerin, vr. (mrv. -nen): medebewoonster; -wollen, w. o. onr. h.: medewillen; -zeit, vr.: Zie -welt; -zeitig, bv. n.: ge-

lijktijdig; -zeitigkeit, vr.: gelijktijdigheid; dagdutje doen); -schlummer, m.: Zie -zweek, m.: bijoogmerk.    -sclilaf; -seite, vr.: zuidzijde; -sonney

Mitt, in Sam. I -fasten, vr.: (kkl.) (de) vr.: middagzon; -speise, vr.: middagkost; half-vasten; -schiffs, bw.: middelscheeps,    -stunde, vr,:    middag-uur; -tisch, m,:

van

midscheeps; -sommer, m.: (het) midden middagtafel; -uhr, vr.: zonnewijzer tegen den zomer, Sint-Jan; -woch, m. (-es, het zuiden; -volk, o.: zuidelijk volk;-wind, -s ; mrv. -e): Woensdag; -woche, vr. :    m.: 1) middagwind, wind op den middag,

Woensdag; -wochen, m. (-s; mrv. -):    2) zuidenwind;    -zeche, vr.: prijs van een

Woensdag; -wöchentlich, bv. n.: Woens-    middagmaal;    -zeit, vr.: middagtijd,,

dagsch, eiken Woensdag verschijnende of    (fig.) etens-tijd;    -zirkel, m.: middag-cirkel,

plaatsgrijpende of komende, enz,; -wochs,    meridiaan,

bw.: 1) ’s Woensdags, 2) op een Woens- Mit’te, vr.: midden; in der -: in het dag.    midden, middenin; etwas in der - nehmen:

Mit'tag, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) mid-    iets in het midden aanvatten; Einen in

dag, (het) midden van den dag, (het) uur    die - nehmen: iem. tusschenin nemen;

van twaalven overdag; am hellen -e:    Einer aus unserer-: iemand (een) uit ons

midden op den dag, op klaar middag;    midden; die richtige -: het juiste midden;.

- halten [onr.l (- machen): (fam.) middag    die - halten: den middelweg houden; die

houden, het middagmaal gebruiken; zu -    - nur frommt: (spr.) de middelweg is de

speisen (zu - essen): middagmalen, het    beste.

middagmaal gebruiken, dineeren; gegen Imit'tel, bv. n.: 1) middel-; der, die -: tegen den middag; 2) (het) Zuiden;    das mittle: de, het middelste; mittler

gegen-; naar het Zuiden; aus-:uithet    Weile (mittler Zeit); bw.: middelerwijl,

Zuiden; 3) (fig.) toppunt; I -essen, o.:    inmiddels, intusschen; der mittle (der

middageten; -warts, bw.: zuidwaarts,naar    mittelste) Bruder: de middelste broeder;

het Zuiden. Zie ook Mittags.    der mittle (der mittelste) Finger: de mid-

mit ta’gen, w. onpers. h.: middag be-    delste vinger; das mütlere Zeitalter: de

ginnen te worden, naar den middag (naar    middeleeuwen; 2) gemiddeld, middelbaar;

twaalf uren) loopen; es mittagt: het loopt    von mittlem (von mittlerem) Alter: van

naar twaalven.    middelbaren leeftijd; von mittler Grosse :

even-

iiiit’ ta’gig;, bv. n.: 1) omstreeks den    van middelbare grootte; das mittle

middag plaatsgrijpende, 2) zuidelijk, op    Verhaltniss [nis]: de gemiddelde

(naar) het Zuiden gelegen; miftaglich,    redigheid,

bv. n.: Zie mittagig,    IMit’tel, o.: (-s; mrv. -): 1) midden;

mittags, bw.: ’s middags, des mid-    das taube -: (mnw.) het doode (ertslooze)

dags om twaalf uren; I -blume, vr.: (pik.)    midden eener ader ; in’s - treten (sich in’s

middagbloem, (inz.) goudsbloem; -brod,    - schlagen, sich in’s - legen): tusschen-

o.: gewoon middagmaal; -essen, o.: mid-    beide treden, tusschenbeide komen;

dag-eten, middagmaal; -flache, vlak van    2) middel (d. i. geneesmiddel; ook: hulp-

den meridiaan; -gang, m.: (mnw.) in zui-    middel; ook: redmiddel; N.B. hetDuitsche

delijke richting loopende mijngang, (fig.)    mrv. - beteekent ook: geldmiddelen); bei

middagtocht, tocht (gang, wandeling, bood-    -n sein: bemiddeld zijn, geld hebben;

schap) omstreeks den middag; -gast, m.:    schmale -: geringe middelen; ich habe die

gast aan het middagmaal; -gegend, vr.:    - nicht: ik heb de middelen niet, ik ben

1) zuidelijke (land-of hemel-)streek, 2) zui-    niet rijk genoeg; - und Wege suchen:

delijk land;-gelaut, o,: middagklok, klok-    middelen en wegen zoeken; sich durch

gelui’s middags om twaalf uren; -gesell- jedes - zu helfen suchen: alle middelen schaft, vr.: menschen ten eten, (fig,) maal-    aangrijpen, zich op allerlei manieren

tijd, dinee; -gluth [tl, vr. (-hitze, vr.):    trachten te helpen; mir hilft kein - mehr:

1) middaghitte, 2) zuidelijke hitte; -höhe,    mij helpt niets meer, ik ben niet meer te

vr,: (str.) zonshoogte, (fig.) toppunt, zenith; helpen; hier giebt’s kein -: er is niets aan •kost, vr.: middagkost; -kreis, m.: middag-    te doen, (fig.) er is geen kruid voor ge-

cirkel, meridiaan; -kilste, vr.: zuiderkust,    wassen; 3) gilde, vereeniging, broeder-

zuidelijk gelegene kust; -lager, o-:    schap.

1) middagmaal in een logement of aan IHHftel, in Sam. I -ader, vr.: middel-eene open tafel, 2) pleisterplaats om het    ader; -afnka, o.: (adk.) Middel-Afrika;

middagmaal te gebruiken; -land, o.:    -alter, o.: 1) middelbare leeftijd, 2) (de)

zuidelijk gelegen land, zuidland; -lander,    middeleeuwen; -alterlich, bv. n.: 1) van

1)    o. mrv.: zuidlanden, zuidelijk gelegene    middelbaren leeftijd, 2) middeleeuwsch,

landen, 2) m. enk. (-s; mrv. -): zuidlander;    uit de middeleeuwen; -antiqua, vr.: (typ.)

-landisch, bv. n.: zuider-, zuidlandsch;    augustijnletter; -art, vr.: middelsoort,

-lange, vr.: (str.) middags-lengte; -licht,    tusschensoort, (fig.) basterdsoort; -artig,

o.: (het) volle daglicht; -linie, vr.: middag-    bv. n.: middelsoort-, tusschensoort-, (fig.)

cirkel, meridiaan;-luft, vr.: 1) middaglucht,    basterd; -asien, o.: (adk.) Middel-Azië;

2)    zuidelijke wind; -mahl, o. (-mahlzeit,    -bahn, vr.: middelweg; -balken, m.:(zeew,)

vr.): middagmaal, middagmaaltijd, middag-    bodembalk, kiel; -band, o.: middelste

eten; -messe, vr.: (kkl.) Mis van twaalven;    band, (art.) astragaal, krans, ring; -bar,

-pol, m.: (adk.) zuidpool, zuider-aspunt    bv. n.: 1) middellijk, 2) zijdelingsch, niet

der aarde; -predigt, vr.: middagpreek;    rechtstreeks,(stk.)gemediatiseerd;-barkeit,

-punkt, m.: zuidelijk punt; -ruhe, vr.:    vr.: 1) middellijkheid, 2) zijdelingschheid,

m.:

middagrust, (fig.) middagdutje, middag-    (stk.) gemediatiseerde rang; -bass,

vr,:

slaapje; -schicht, vr.: (mnw.) middagtaak    (muz.) tusschen-bas (-bassgeige,

(van twaalf tot zes uren); -schlaf, m.    violoncel); -bauchsgegend, vr.: (ontl.)

(-schlafchen, o.): middagdutje, middag-    middelrifs-streek; -baum, m.: 1) middelste

slaapje (ein -schlafchen halten: een mid-    boom, 2) boom van middelbare grootte;

mi

e; o.:

-begriff, m.: (het) gemiddelde, (red.) middelterm ; -bein, o.: 1) middelbeen (een der 'ddelste beenderen), 2) middelpoot (een der pooten tusschen de voor- en achter-pooten); -bier, o.: tusschensoort-bier, tafelbier; -blutader, vr.: (ontl.) middel-ader; -boden, m.:    1) tusschenvloer,

2) middelste zolder: -brachvogel, m.: (vog.) kleine pluvier; -brod, o.: masteluin-brood, masteluin; -bruch, m.: sleutelbaard; -bürger, m.: burger uit den middelstand; -cicero, vr.: (typ.) mediaanletter; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -ding, o.: 1) mid-delding, tusschending, 2) onverschillig ding; -dinte, vr.: (schl.) mezzo tinto, halfschaduw; -endzweck, m.: bij-doel, bijoogmerk, ondergeschikt doel; -ente, vr.; (vog.) middelslag-eend, eend van middelbare grootte; -europa, o-: Middel-Europa; -farbe, vr.:    1) tusschenkleur, 2) Zie

-clinte; -fein, bv. n.: tusschen grof en fijn; -feld, o.: middelste veld (van een wapenschild); -feil, o.: (ontl.) middelrif; -finger, m.: middelste vinger; -flache, vr.: middelvlak; -fleisch, o.: (ontl.) bilnaad; -form, vr.: tusschen-vorm, (tik.) deelwoord; -furche, vr.: (akk.) middelste ploegvoor; -fuss, m.: 1) voet van middelmatige grootte,

2) middelste gedeelte van den voet’ -galopp, m.: (rs.) drieslag, korte galop, -gang, m.: middelste gang of laan, (rs.) gewone draf; -gattung, vr.: middelsoort, tusschensoort, (tik.) onzijdig geslacht; -gebaude, o.: middelste gebouw, (fig.) hoofdgebouw; -gebirge, o.: 1) middelste bergketen, 2) bergketen van middelmatige hoogte, 3) (mnw.) middelste berg, voor de mijn-ontginning meest geschikte berg; -geige, vr. (muz.) violoncel; -geschirr, o.: (rs.) zadelriem; -gipfel. m.: half omhoogstekende rotspiek; -glied, o.: middelste lid, (red.) middelterm; -grad, m.: tusschen-graad, (tik.) vergrootende trap; -grosse, vr.: middelbare (middelmatige) grootte; -grund, m.: middelgrond, (het) midden; -gurt, m.: buikriem, (fig.) lendengordel, (art.) Zie -band; -gut, bv. n.: van tweede qualiteit (z. n. o.: goed van tweede qualiteit); -haar, o.: kruinhaar; -hand, vr.: (ontl. en spl.) middelhand; -heer, o.: (mil.) centrum; -hochdeutsch, bv. n. en z. n. o.: Middelhoogduitsch; -holz, o.: 1) geboomte van middelbare grootte, 2) bosch van middelmatig groote boomen; -jahr, o.:

1)    gemiddeld jaar, 2) jaar uit den middelbaren leeftijd; -kanon, vr.: (typ.) kleine kanonletter; -kreis, m.: (adk.) Evennachtslijn; -kuh, vr.: middelmatige koe; -land, o.: 1) binnenland, 2) land dat een middelmatig gewas oplevert;-landisch, bv. n.: Mid-dellandsch-zeesch (das -landische Meer: de Middellandsche Zee); -latein, o.: mid-deleeuwsch Latijn, (fam.) monniken-Latijn; -laut, m.: tusschenklank, (muz.) middeltoon; -leinwand, vr.: alledaagsch linnen; -linie, vr.: middellijn, (adk,) Evennachtslijn; -loch, o.: middelste gat, (biljart:) middelzak; -los, bv. n.: zonder middelen, arm; -losigkeit, vr.: volslagen gebrek aan middelen, armoede; -niann, m.: 1) man uit den middelstand, 2) tusschenpersoon; -mass, o.: 1) middelmaat, 2) middelmatigheid; -massig, bv. n.: 1) middelmatig,

2)    draaglijk;-massigkeit, vr.: middelmatigheid; -mast, m.: (zeew,) groote mast;

-mauer, m.:    1) tusschenmuur (tusschen

twee gebouwen), 2) binnenmuur (b.v. tusschen twee kamers van een gebouw); -meer, o.: (adk.) Middellandsche Zee; -mehl, o.: ééns gebuild meel; -ochs, m.: middelmatige os; -papier, o.: papier van middelmatig formaat, mediaan-papier; -pass, m.: Zie -gang;; -pfeiler, m.: middelste pilaar, (van bruggen:) middelste pijler, (van vensterramen:) middel-stijl; -pferd, o.: 1) paard van middelmatige grootte, 2) middelste paard (b.v. van een driespan); -preis, m.: gemiddelde prijs; -punkt, m.: middelpunt; -rad, o.: middelste rad; -raum, m.: tusschenruimte; -salz, o,: (schk.) middelzout; -satz, m.: tusschen-zin, (red.) middelterm, tweede term; -saule, vr.: middelste pilaar, middelste kolom; -schlag, m.: middelslag, middelsoort: -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip, rietsnip, watersnip;-schritt, m.: Zie -gang ; -schrot, m.: (jag.) patrijzenhagel: -schule, vr.: middelbare school, tusschenschool; -schwein, o.: middelmatig varken; -sorte, vr.:    middelsoort: -spann, o.: (zeew.)

middelspant; -staat, vr.: 1) middelmatige stad, stad van middelmatige grootte, 2) tot middelpunt dienende stad; -stand, m.:

1) middelstand, middelklasse, 2) tusschen-rang, 3) (fig.) middelmatigheid; -statur', vr.: middelmatige statuur, middelmatige lengte; -stein, m.: 1) middelmatige steen, 2) hoeksteen, randsteen; -steg, m.: (typ.) middellijn (tusschen twee kolommen); -stelle, vr.: 1) plaats in het midden, 2) middelmatige plaats, 3) middelmatige betrekking (bediening, post, ambt); -stimme, vr.: (muz.) middelstem (voor mannen: baryton; voor vrouwen: alt; tiefe -stimme: contra-alt); -stock, m.: middelste verdieping (van een huis); -strasse, vr.: 1) middelste straat, 2) middelste weg, 3) (fig.) middelweg; -stück, o.: 1) middelstuk, 2) middelmatig stuk, 3) (muz.) tusschenspel, interludium; -stufe, vr.: middelste trap, (fig.) trap van overgang, (tik.) vergrootende trap; -tiefe, vr.: 1) gemiddelde diepte, 2) diepte in het midden; -tinte, vr.: Zie -farbe; -ton, m.: (muz.) middeltoon; -treffen, (mil.) 1) gros der armee, 2) groote slag; -tuch, o.: 1) middelmatig laken, 2) middelmatig linnen; -ursache, vr.: bijkomende oorzaak; -verdeck, o.: (zeew.) tusschendek; -vieh, o.; middelmatig vee; -wahl, vr. keus tusschen twee dingen; -wall, m.: (vest.) courtine, middelwal; -wand, vr.:

1) tusschenmuur, 2) middelschot, 3) (ontl.) middelrif; -weg, m.: 1) middelste weg, (fig.) tusschenpad, toepad, weg binnendoor, 2) (fig.) middelweg (-weg, ein sicherer Steg: spr.: de middelweg is de beste); -wegebreit, m. (-wegerich, m.): (pik.) ruige weegbree: -werg, o.: werk (d. i. hennep- en vlas-afval) van tweede qualiteit; -wind, m.: (zeew.) bakstag-wind; -wolle, vr.: middelmatige wol; -wort, o.: 1) middelste woord, 2) stopwoord, 3) (tik.) deelwoord; -zeit, vr: middelbare tijd, (dk.) gewoon metrum, (fig.) Zie -alter; -zeitig, bv. n.: (dk.) in het gewone metrum; -zeitigkeit, vr.: (het) gewone metrum; -zeitwort, o.: (tik.) onzijdig werkwoord, onovergankelijk werkwoord; -zeug, o.: stof van middelmatige qualiteit, (min.) neutraal ijzer-

m.:

soon

erts; -zimmer, o.: middelste kamer, tus-schenkamer; -zustand, m.: tusschen-staat, staat van overgang; -zweck,

Zie -endzweck.

mit'tels (mit’telst), bw. [21: door middel van, door tussehenkomst van, door; - der Hülfe Gottes: door Gods hulp.

mit’telste (der, die das), bv. n. (o. tr.): middelste.

initteii, bw.: midden; - entzwei (- durch): middendoor, door midden;

-    inne: middenin, in het midden; - im Sommer: midden in den zomer; - unter den Geschaften: midden onder (midden in) de bezigheden.

Mit'ternaclit, vr.: middernacht, (fig., het) Noorden; gegen -: noordelijk, naar het Noorden: I -gang, m.: middernachtelijke wan (teling, (mnw.) noordwaarts loopende erts-ader; -gegend, vr.: noordelijke streek; -küste, vr.: noordelijke kust, noorderkust, noordkust; -land, o.: noordelijk land; -wache, vr.: (zeew.) hondenwacht (van ;s nachts twaalf tot vier uren); -warts, bw.: noordelijk, naar het Noorden; -wind, m.: noordenwind; -zeit, vr.: tijd van middernacht. Zie mit-ternachts.

mit’teriiachtig(mit'ternaclitlicli),

bv.    n.: 1) middernachtelijk, (fig.) angstwekkend, akelig, somber; 2) noordelijk.

mitternaclits, bw.: te middernacht, ’s nachts om twaalf uren; (fig.) midden in den nacht, in het holst van den nacht; i -glocke, vr.: klok van middernacht, klok van ’s nachts twaalf uren; -lampe, vr.: (fig.) late nachtlamp; -pol, m.: noordpool; -punkt, m.; middernachtspunt, (het) Noorden; -schlaf, m.: middernachtelijke slaap; -schmaus, m.: maaltijd (ook wel: hartsterking) midden in den nacht; -seite, vr.: noordzijde; -stille, vr.: middernachtelijke stilte, stilte in het holst van den nacht; -stunde, vr.: middernachtelijk uur; -uhr, vr.: noordelijke zonnewijzer; -volk, o.: noordervolk, volk in het hooge Noorden; -zeit, vr.: Zie Ulitternacht.

mittle, bv. n.: Zie mittel, bv. n.

IMit'tler, m. (-s; mrv. -): (theo.) Middelaar; (fig.) bemiddelaar, tusschenper-; . (onder ambachts-lieden:) gezel die pas zijnen leertijd volbracht heeft; I -tod, m.: (theo.) dood van den Middelaar, Zoendood.

Imit'tler, in Sam. I -weile (-zeit).

bw. : middelerwijl, inmiddels, ondertus-schen, intusschen.

Mixtur’, vr,: mengsel; (pha.) mixtuur, drankje.

Mnemonik', vr.: geheugenleer, kunst om het geheugen te scherpen ; Mnemo'-niker, m. (-s; mrv.): onderwijzer in de geheugenleer; mnemo’nisch, bv. n.: ge-neugen-scherpend.

Mö’bel, o. (-s; mrv. -n): meubel, (een) stuk huisraad; die -n: de meubelen, het huisraad; | -leinen (-linnen), o-: meubelsits.

mobir, bv. n.: beweegbaar; (mil.) mobiel, op voet van oorlog gebracht;

-    macheri(mil,) mobiel maken.

Iniobiliar', bv. n.: in roerend goed

bestaande:

IMobiliar', o. (-s): roerend goed; I -erbe, m.: erfgenaam van (de) roerende goederen; -masse, vr.: al de roerende goederen; -nachlass, m.: (de) nagelatene roerende goederen; -steuer, vr.: (adm.) mobilair (d. i. belasting op het huisraad); -vermogen, o.: (de) roerende goederen.

MoMl'ien, vr. mrv.: roerende goederen; (inz.) meubelen.

mobilisi'ren [siej, w. b.: (mil.) mobiel maken, op voet van oorlog brengen.

mob'liclit, bv. n.: (van leder:) te gaar.

möbliren [blie], w. b.: meubileeren, meubelen; möblirt' [möbliert], bv. n.: gemeubileerd, van meubelen voorzien.

Mocha, o. (-s): (adk.) Mokka; I -kaffee, m.: Mokka-koffie.

moch te, möch te : Zie mogen.

modal, bv. n.: (red.) modaal, voorwaardelijk; Modalitat', vr.: modaliteit.

Mo de, vr.: mode; aus (in, nach) der -: uit (in, naar) de mode; nach der alten -: ouderwetsch; - sein: mode zijn; nicht mehr - sein: geen mode meer zijn; die - mitmachen: de mode volgen, meedoen met de mode; I -affe, m.: mode-gek ; -artikel, m.: mode-artikel; -ausdruck, m.-in de mode (algemeen in zwang) zijndt uitdrukking; -dame, vr.: dame naar de mode, modedame; -dichter, m.: gevierde dichter ; -farbe, vr.: modekleur; -frau, vr.: vrouw naar de mode; -geist, m.: 1) geest der mode, 2) zucht om naar de mode te zijn; -handel, m.: handel in mode-artikelen; -handler, m.: koopman (ook: winkelier) in mode-artikelen; -handle-rin, vr.: 1) koopvrouw (ook: winkelierster) in mode-artikelen, 2) modemaakster, modiste; -handlung, vr.: modewinkel; -hans, m.: modegek; -herr, m.: heer naar de mode; -herrchen (-herr-lein), o.: fatje; -hut, m.: hoed naar de mode; -kleid, o.: japon naar de mode; -kram, m.: 1) modewaar, 2) Zie-handel; -krankheit, vr.: 1) modeziekte, ongesteldheid die in de mode is (b.v. zenuwachtigheid), 2) ziekelijke zucht om de mode te volgen; -laffe, m.: modegek; -laster, o.: ondeugd die in de mode is, (iron.) fatsoenlijke ondeugd (b.v. het houden van eene gekamerde);-narr, m.: modegek; -narrheit, vr.: 1) dwaasheid die in de mode is, (iron,) fatsoenlijke dwaasheid (b.v. het koopen van zoogenaamde oudheden), 2) dwaze modezucht, overdrevene zucht om naar de mode te zijn, 3) dwaasheid der mode, dwaze mode; -prediger, m.: predikant die in de mode is, predikant die den loop heeft; -rock, m.: jas (ook: rok) naar de mode; -schneider, m.: mode-kleermaker, kleermaker bij wien men altijd de nieuwste modes vindt; -schönheit, vr.: 1) schoone die alle nieuwe modes volgt, (iron.) modepop, 2) schoonheid die in de mode is (b.v. de chignon, de cul-de-paris, het kortgesneden en over het voorhoofd neerhangende haar, enz.); -schrift, vr.:

1) geschrift (boek) over modes, 2) geschrift (boek) naar den smaak van het groote publiek; -schriftsteller, m;:

1) schrijver die in de mode is, 2) schrijver over modes; -sprache, vr.: modetaal (1. onder lieden van stand in zwang

m.:

Model.

Modellir' [lier], in Sam. vr.: Zie Modelkuust.

mo’deln, w. b.: 1) vormen, den vorm maken van; 2) modelleeren, in model brengen; 3) (stoffen:) gaufreeren, figuren drukken op.

Mode’na, o. (-s): (adk.) Modena; Modene’ser, m. (-s; mrv. -): Modenees, Modener (modene'ser, bv. n.: Mode-neesch, Modeensch); Modene’serin, vr. (mrv. -nen): Modeneesche, Modeensche; modene'sisch, bv. n.: Modeneesch, Modeensch.

Mo der, m. (-s): 1) molm, (fig.) ver-molmdheid, (ook:) rotheid; zu - werden: vermolmen, (ook:) rotten; 2) modder, slijk, (fig.) slib, (ook:) drasgrond, dras; i - duft, m. (-dunst, m.): 1) modderlucht, 2) rotlucht, (fig..) muffe (duffe) reuk; -erde, vr.: rotte aarde, bagger; -erz, o.: ijzererts uit dras; -fisen, m.: 1) yisch die in den modder huist, 2) grondige (grondig smakende) visch; -flecken, m.: roestvlek, ijzerroest; -geruch, m.: Zie-duft ; -grund, m.: 1) drasgrond, dras, 2) mod derige bodem; -hamen, m.: baggernet, -karpfen, m.: (visch:) spiering; -mühle, vr.: baggermolen; -prahm, m. (-prahmen, m.): modderschuit; -wasser, o.: modderwater, (fig.) stinksloot.

d-

m.:

zijnde vreemde taal; 2. gebruik van verbloemde uitdrukkingen,, b.v. „plee” of „retirade” of „nommer nul” of „nommer honderd” in plaats van „sekreet”); -stiefel, modelaars, laars naar de mode; -sucht, vr.: modezucht; -süchtig, bv. n.: met modezucht behept; -tand, m.: in ■de mode zijnde kleinigheden tot opschik, <iron.) kwikjes en strikjes (mrv.); -thor, m.: modegek ; -thorheit, vr.: Zie -narr-lieit; -tracht, vr : modedracht, kleeder-dracht naar de mode; -waare, vr.: mode--waar (-waarenhandler, m., -waaren-handlerin, vr., -waarenhandlung, vr.: Zie -handler, enz.); -weib, o.: Zie -dame; -welt, vr.: mode-wereld; -zeit-schrift, vr.: tijdschrift der modes, (fig.) tijdschrift dat in de mode is;-zeitung, vr.: mode-blad; -zeug, m.: mode-stof, modegoed.

Mo del, m. (-s; mrv. -): 1) gietvorm, (bij lettergieters:) matrijs; 2) mal, klein model; 3) (fig.) vorm; (ook:) monster, staal, model; 4) (van gedrukte katoenen andere stoffen: het) patroon; I -affe, fat, modegek; -brett, o.: vormplank; -buch, o.: stalenboek, monsterkaart; -holz, o.: 1) hout voor vormen of modellen, 2) houten vorm, houten model; -kunst, vr.: 1) vormkunst, 2) kunst om modellen te maken, (het) modelleeren; -macher, m.: 1) vormer, 2) modelleerder; -sammlung, vr.: verzameling modellen; -schneider, m.: vorm-snijder; -tuch, o.: borduurpatroon, (ook:) patroon (model) eener japon, enz.; -zeichnung, vr.: model-teekening, teeken-voorbeeld.

Mo deler, m. (-s; mrv. -): 1) vormer;

2) modelleerder.

Mo’deling, m.: (-s; mrv. -e): mode-g.₀k₉ f&t,

modèli ren Lie], w. b.: modelleeren; Modeli’rer [lie], m. (-s; mrv. modelleerder.

Modell', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie

-kunst,

mo dericht, bv, n.:    1) muf, duf,

vuns; 2) Zie moderig; mo’derig, bv. n.:

1)    modderig, 2) rot, 3) vermolmd.

Imo dern, w. o. h.: 1) rotten, 2) vermolmen.

Imodern', bv. n.: modern; moderniseren [sie], w. b.: moderniseeren; Modernisi’rung [sie], vr,: modernisee-ring.

modiiici'ren [cie], w. b.: wijzigen; Modifikation', vr.: wijziging.

mo disch, bv. n. en bw.: 1) naar de mode; 2) nieuwerwetsch.

Modist’, m. (-en; mrv. -en): modemaker; Modist'in, vr. (mrv. -nen): modemaakster.

Modulation', vr.: (muz.) modulatie; moduli'ren [lief, w. b.: moduleeren.

Modus, m. (-; mrv. Modi): (tik.) wijs.

mo gen, w. o. onr. h. (mag, magst, mag; moch'te; gemocht'): 1) mogen (i. a. b.); 2) kunnen; 3) gaarne willen; ich möchte wohl wissen: ik zou wel gaarne willen weten; das möchte geschehen: dat zou kunnen gebeuren; möchte es doch geschehen: 1) mocht het toch gebeuren,

2)    o, dat het gebeuren mocht!; du magst sagen, was du willst: gij moogt zeggen wat gij wilt.

mög'lich, bv. n.: mogelijk; wo -: zoo mogelijk, indien het mogelijk is; alles -e anwenden (sein -es thun, sein -stes thun): al het mogelijke doen, zijn uiterste best doen; alles -e versuchen: al het mogelijke beproeven; -en Falies (-enfalls): ingeval het mogelijk is, zoo mogelijk; -er Weise: mogelijkerwijze; I -keit, vr.: mogelijkheid (nach -keit: zooveel mogelijk, zoo goed mogelijk).

mög'lichst, bw.: zooveel mogelijk, zoo goed mogelijk. Zie ook möglich.

Mo’hamet, m. (-s): Zie Mahoniet.

Molm, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) slaapbol, maankop, papaver; gekronter -; onecht schelkruid, roode gehoornde heul ;

I -artig, bv. n.: papaverachtig; -blume, vr.: (tnb.) klaproos, kollebloem; -fladen, m. met papaverzaad bestrooide koek; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus): -haupt, o. (-kopf, m.): maankop, slaapbol, papaver; -korn, o.: papaverzaad; -körn-chen, o.: zaadkorreltje van den slaapbol; -kuchen, m.: Zie -daden; -öl, o.: papaver-olie; -rosé, vr.: klaproos; -saft, m.: heulsap, opium; -same, m-: papaverzaad; -schöllkraut, o.: roode gehoornde heul, onecht schelkruid; -stengel, m.: papaverstengel.

IMohr, m. (-es. -s): gewaterde stof, (inz.) gewaterde (gemoireerde) zijde. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Moor.

IMohr, m. (-en; mrv. -en): Moor, Moriaan; (fig.) neger; ein weisser -: een albino, een witte neger; einen -en weiss waschen: (spr.) een Moriaan blank schuren.

IMohr, in Sam. I -affe, m.: (drk.) zwarte aap; -band, o.: gewaterd lint, moiré-lint; -egel, m.: (ins.) bloedzuiger : -hirse, vr.: (pik.) zwarte gierst: -krebs, (visch:) krabbe die in het koken zwart wordt; -mann, m.: (ins,) waterspin;-meise, vr.: (vog.) grauwe mees; -rübe, vr.: (pik.) gele wortel.

weisse

m.:

vr.:

vor einem

.maands; sieben

m.:

van

Mölir'bra’ten, m.: gebraden rolstuk (rollende).

Möli're, vr.: (pik.) gele wortel;

witte wortel, pastinak.

Möhren, in Sam. I -saft, m.: wortel-sap; -same, m.: wortelzaad; -stecher, m.: wortelen-rooier.

Imohren, w. b.:    (kv.) gewaterd

maken, wateren. I -, bv. n.: moiré, gewaterd,

IMoh'reu, in Sam.! -bund, m.: tulband-schelp; -farben (-farbig), bv.n.: als een Moor zoo zwart, (fig.) pikzwart; -gesicht, o.: Moriaans-gezicht, (fig.) Moriaan; -grau, bv. n.: donkergrauw, donkergrijs; -hirse, vr.: (pik.) zwarte gierst; -knabe, m.:

1)    Moorsche jongen, 2) negerjongen; -kopf,

1) hoofd van een Moor, (schl.) Moorsche kop, 2) hoofd van een neger, (schl.) negerkop, 3) (paard:) moorkop, paard met een zwarten kop, 4) (vog.) zwartkop; -kraut, o.: (pik.) scharlei, muskadel-salie; -krone, vr.: gondel-schelp; -kümmel, m.: (pik.) heerenkomijn; -land, o.: 1) land der Mooren, 2) Ethiopië, 3J (hist.) Mauritanië; -landisch, bv. n.: 1) Moorsch, uit het land der Mooren, 2) Ethiopisch; -massig, bv.n.: Moorsch; -pfeffer, m.: zwarte peper; -salbei, vr.: Zie -krant; -schimmel, m.: (paard:) zwartbonte schimmel; -sklave, m.: zwarte slaaf; -sklavin, vr.: zwarte slavin; -tanz, m.:    1) Moorsche dans,

2)    negerdans; -taube, vr.: zwartgekuifde duif; -trommel, vr.: (muz.) tamboerijn, rinkelbom; -zopf, m.; (hik.) Poolsche haarvlecht.

Mohrin, vr.: (mrv. -nen): 1) Moorin, Moorsche, 2) negerin; moh’risch, bv.n.: Moorsch.

moiri'ren [riel, w. b.: Zie w. b.

inoJireii.

Mo ker, m. (-s; mrv. -): moker.

Mok kakaf fee, m.: Mokka-koffie.

Mol, in Sam. / -kraut, o.: (pik.) sleutelbloem.

Molch, m. (-es, -s;mrv. -e): salamander.

Molclau, vr.: (adk.) Moldavië; Mol’-dauer, m. (-s; mrv. -): Moldaviër; Mol’-dauerin, vr. (mrv. -nen): Moldavische; mol’dauisch, bv. n.: Moldavisch.

Mol de, vr.: Zie Mulcle.

molk, mölk’e: Zie melken.

Molke, vr.: wei, zoetwei; die -n trinken: zoetwei drinken, de wei-kuur ondergaan.

mol ken, in Sam. I -artig, bv. n.: zoetwei-achtig; -dieb, m.: (ins.) witte vlinder; -fass, o.: zoetwei-vat, zoetwei-ton; -kur, vr.: (gnk.) zoetwei-kuur; -saure, (schk.) melkzuur; -trank, m.: (pha,) serum-lactis-drank.

mol kicht, bv. n.: zoetweiachtig, op zoetwei gelijkende; mol’kig, bv n.: zoetweiachtig, zoetwei bevattende.

iMoll, o. (-es): (muz.) mol. I -, m. (-es; mrv. -e): (kv.) molton.

IMoll, in Sam. I -falie, vr.: mollenval; -ton, m.: (muz.) mol-toon; -tonart, vr,: (muz.) mol- sleutel.

Möll, in Sam. I -stroh, o.: stroo-haksel; -wurm, in.: (drk.) mol.

Mol’le, vr.: wit tafelbier, mol; I -baum, m.: (pik.) mastikboom.

Mollen, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) wonderkruid, palma christi.

mol'lig;, bv. n. : mollig, zacht.

molscli, bv. n.: 1) malsch, zacht *,

2) beursch.

Mollus’ken, vr. mrv.: weekdieren.

Mol'te, vr.: (pik.) melde; I -beere, vr.: braambezie, braam.

Molter, in Sam. I -beere, vr.: braambezie, braam.

Hol ton, m. (-): (kv.) molton.

Moluck’isclie In sein, vr. mrv.: (adk.) Moluksche Eilanden, (de) Mo-lukken.

Molybclan'sau're, vr.: (schk.) water-lood-zuur.

Moment’, o. (-es; mrv. -e): 1) moment, oogenblik, 2) aandrift; momen-tan’, bv. n,: oogenblikkelijk, van het oogenblik.

mo’miscli, bv. n.:    1) snaaksch,

2) spottend; Mo'mus, m. (-): (fab.) Momus (de god der snakerij en der spotternij).

monachisi ren [sie], w. o, h.: als een monnik leven.

Monarch, m. (-en; mrv. -en): monarch, vorst, gekroond hoofd; monarchie’, vr.: monarchie; Monarch'in, vr. (mrv. -nen): 1) gemalin van eenen (den) monarch,

2) regeerende vorstin ; monarch'isch, bv.n.: monarchaal; Monarchist', m. (-en; mrv. -en): aanhanger (voorstander) van de monarchie.

Mo nat, m. (-es, -s; mrv. -e): maand;

eene maand geleden;

I -lang, bw.: 1) eene maand lang, 2) maanden lang. Zie Monats.

...monatig, bv. n.:

-: zevenmaands.

mo'natlicli, bv. n.: maandelijksch; das -e: de maandelijksche zuivering, de regels (mrv.).

mo’nats, in Sam. I -bericht,

1)    maandbericht, 2) maandelijksch verslag; -blume, vr. (-blümchen, o.): maand-bloem(pje); -buch, o.: maandboek, boek van dc maand; -erdbeere, vr.: (altijd groene) aardbezieboom; -fluss, m.: maandelijksche zuivering, (de) regels (mrv.); -frist, m.: 1) termijn van eene maand,

2)    uitstel van eene maand; -geld, o.: maandgeld; -heft, o,: maandelijksche aflevering (van een tijdschrift); -kind, o.: (vlk.) éénmaands-vrucht; -liste, vr.: maand-lijst; -name, m.: 1) naam eener maand,

2)    naam van de maand; -rosé, vr.: (tnb.) maandroos; -schrift, vr.: maandschrift, in maandelijksche afleveringen verschijnend tijdschrift; -schriftsteller, m.: 1) redacteur van (2. medewerker aan) een maandschrift;, -sold, m.: maandgeld; -tag, m.: dag de maand; -taube, vr.: (vog.) duif die elke maand broedsch is; -uhr, vr.: 1) uurwerk dat eene maand lang loopt, 2) klok waarop men zien kan welkA maand het is; -weise, bw.; om de maand, bij de maand; -zeiger, m.: maandwijzer (op de wijzerplaat eener -uhr); -zeit, vr.: tijd van de regels.

Mönch, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (kkl.) monnik; 2) bromtol, priktol, taats-tol;

3)    beddeflesch, (fam.) warm kruikje;

4)    (typ.) blad misdruk; 5) (vog.) zwartkop (een vogel [gier, mees, enz.] met zwarte veeren op den kop); 6) (drk.) ruin, gesneden hengst; 7) (aan eenen vijver:) tap; es sind nicht alle -e, die schwarze

Kappen tragen: (spr.) het zijn allen geen    Kreuz und der halbe het KYuis en de

koks, die lange messen dragen; der - legt    halve Maan, het Christendom en de Islam,

wohl die Kutte, aber nicht den Sinn:    de Christenen en de Mahomedanen; I -abend,

(spr.) een vos verliest zijne oude haren    m.: maan-avond, avond met maneschijn;

wel, maar zijne oude streken niet; I-bogen,    -alter, o.: ouderdom van de maan (Zie

m.: (typ.) vel misdruk; -heit, vr.: 1) mon-    -epakta); -auge, o.:(vea., bij het paard:)

nikschap, 2) (het) monnikwezen, 3) (de)    maan-oog; -augig, bv. n.: (vea.) met het

mg

wo-

monniken; -meise, vr.: (vog.) zwartge- maan-oog behept, maanblind;-beschienen kuifde mees: -schlag, m.: (typ.) misdruk; (-beschimmert), bv, n.: door de maan -thum [t], o.: Zie -heit. I ZieookMönclis. beschenen;-beschreibung, vr.: beschrijv' JlöncJielei', vr,: Zie Möncherei ; van de maan; -bewohner, m.: inaanbe1 mönch’eln (mönch'en), w. o. h.: een mon- ner; -bliek, m.: Zie Ulonctsblick; nikenleven leiden (Einen -, w. b.: een -blind, bv. n.: maanblind; -blindheit, vr.: monnik van iemand maken, iemand maanblindheid;-bürger, m.: maanbewoner; monnik doen worden; einen Hengst -: -epakta, vr.: epacta (getal der dagen, die eenen hengst ruinen, lubben, van teel- verloopen zijn sedert de laatste nieuwe kracht berooven); Möncherei', vr.: maan);-farn, m.:(plk.) zilverblad;-finsterniss

1)    (het) monnikwezen, 2) monnikengeest, [s], vr.: maansverduistering, maan-eclips;

zonne-

3) (iron.) gewauwel, wauwelkost; mönch'- -fisch, m.: maanyisch, klompvisch, isch, bv. n.: monnikachtig; Mönch’lein,    visch; -flache, vr.: oppervlakte der maan;

o. (-s; mrv.): monmkje; mönch'lich, bv.n.: -flecken, m.: vlek in de maan; -fluss, m.: monnikachtig.    (vea.) met de maanblindheid gepaardgaande

Mönchs, in Sam. I -ablass, m.: (kkl.) loop; -flüssig, bv. n.: (vea.) maanblind; door eenen monnik gepredikte aflaat ; -förmig, bv. n.: maanvormig, (fig.) sikkel--blatt, o.: (pik.) leeuwentand; -bogen, vormig; -gestalt, vr.: 1) gedaante der m.: (typ.) vel misdruk;-brut, vr.: (gem.) maan, 2) eerste (ook: laatste) kwartier;, monnikengebroed; -dummheit, vr.: mon- -glanz, m.: glans (lichtglans) der maan; mken-domheid ; -eifer, m.: monniken-ijver; -heil, bv. n.: maanhelder; -jahr, o.: maan--geier, m.: (vog.) koningsgier; -geist, m.: jaar; -kalb, o.: (vlk. en vea.) zuiger,inaan-monniken-geest; -gelehrsamkeit, vr.: mon- kalf, vormeloos misgeboorte, (vea. ook:) niken-geleerdheid; -geschichte, vr.: 1) ge- uitwas aan de scheede of aan de uiers; schiedenis van het monnikwezen, 2) mon- -karte, vr.: kaart van de maan; -koller, niken-geschiedenis, klooster-verhaal; -ge- m.: (gnk.) maankolder, kolder (waanzin) schmack, m.; monniken-smaak; -gesindel, die met de nieuwe maan opkomt; -krank-o.: (gem.) monniken-gespuis; -gewand, o.: heit, vr.: 1) maanziekheid, 2) somnambu-monniksgewaad, monniks-pij; -kappe, vr. lismus: -kraut, o.: (pik.) zilverblad; -kugel, (-kapuze, vr.): monnikskap, (pik.) mon- vr.: (de) maan; -lauf, m.: maanloop, I09P nikskap, (ook:) wolverlei; -kirsche, vr.:    der maan;-licht,o.: maanlicht, maneschijn;

(pik.) jodenkers, (ook:) kornoelje;-kloster, -linie, vr.: (bij planeetlezers:) maanlijn; o.: monniken-klooster; -kopf, m.: 1) hoofd -loch, o.: groeve van melkwitte kalk-van een monnik, (schl.) monnikskop, aarde; -los, bv. n.: 1) zonder maan,zonder

2)    (pik.) leeuwentand; -krone, vr.: tonsuur bij-planeet, 2) zonder maneschijn, niet

(geschoren kruin) van een monnik, (pik.) door de maan beschenen; -milch, m.: wollige distel; -kutte, vr.: monniks-pij; melkwitte kalk-aarde; -nacht, vr.: nacht -leben, o.: monniken-leven, kloosterleven; met maneschijn; -phase, vr.: overgangs--lehre, vr.: monniken-leer; -orden, m.: gedaante der maan; -raute, vr.: (pik.) monniken-orde, klooster-orde; -pfeffer, m.: zilverblad; -regenbogen, m.: maan-regen-(plk.) monniks-peper, kuischboom;-platte, boog; -samen, m.: (pik.) maanzaad; vr.: Zie -krone; -puppe, vr.: Zie -kir- -schatten, m.: schaduw der maan;-scheibe, sclie ; -rhabarber, m.: (pik.) monniks- vr.: schijf der maan, maneschijf;-schein, rabarber, rapontik-wortel: -ring, m.: kring m.: maneschijn (-scheinsgesicht, o.: roman-van haar rondom de geschoren kruin van tisch bleek gezicht); -stein, m.: maan-eenen monnik; -schlag, m.: (typ.) [mis- steen; -strahl, lichtstraal der maan; -sucht, druk; -schrift, vr.: monniken-schrift, vr.: Zie -krankheit; -süchtig, bv. n.: (fig.) Gothisch letterschrift; -schuh, m.:    1) maanziek, 2) aan somnambulismus

¹

Yoor de samenstellingen, die hier niet vermeld vindt, zoeke woord zonder „mit”; en vóór kenis, die men daar vindt, plaatse „mede”, „insgelijks” of „ook”.

sandaal, voetzool (-schuhmacher, m.: lijdend (ein -süchtiger, m.: 1. een maan-sandalen-maker); -sinn, m.: Zie-geist; zieke, 2. een slaapwandelaar);-süchtigkeit, -stand, m.: monniken-stand, klooster- vr. : Zie -kranklieit; -tag, m.: maandag leven; -taube, vr.: (vog.) kappertje, ge- (dag waarop het nieuwe maan wordt),, kuifde duif;-tugend, vr.: monnikendeugd; (fig.) Maandag (tweede dag der week); -wesen, o.: het monnikwezen; -wurz, vr.: -taube, vr.: (vog.) ruigpoot-duif; -uhr, vr.: (pik.) wolverlei; -zelle, vr.: monniks-cel, Zie Mondsuhr ; -veilchen, o. (-viole,vr.): klooster-cel.    (pik.) zilverblad; -wechsel, m.: maansver-

iMoncl, m. (-es, -s; mrv. -e): (str.) maan, wisseling; -zahl, vr.: Zie -epakta; wachter, trawant, satelliet, bijplaneet, -zirkel, m.: maan-cirkel, maan-kring.

(inz.: de) Maan; der - scheint: de maan    MTon'den, in Sam, I -bliek, m.: Zie

der

schijnt; der - ist voll: het is volle maan; Monclsblick; -glanz, m.: glans (licht-- ist halb -: het is eerste kwartier, glans) der maan; -heil, bv. n.: maanhel-(ook:) het is laatste kwartier; der zuneh- der; -jahr, o.: maanjaar; -lang, bv. n. en mende -: de wassende maan; unter dem bw.: maandenlang; -lauf, m.: loop(omloops--e: in dit ondermaansche; unter dem-e tijd) der maan; -licht, o.: maanlicht, befindlich: ondermaansch; die -e des maneschijn; -monat, m.: maanmaand; Jupiter: de satellieten der planeet Jupiter; -schein, m.: maneschijn; -schimmer, m.: der halbe -: (str., vest. en fig.) de halve flikkerlicht (schemerschijnsel) der maan; maan, (bij leerlooiers:) schaafmes; das -uhr, vr.: Zie Mondsuhr.

enz.) montoer, schil, ^yau urn, uuiiicmijen, enz.:) montoer, I -band, o.: staartlint (van eene staartpruik); -kopf, m.: pruikebol.

Monument', o. (-es, -s; mrv. -e): monument, gedenkteeken; monumental', bv. n.: monumentaal.

bv.

n.:

Mon dés, in Sam. I -glanz, m.: Zie

Mondenglanz.

mondlicli. bv. n.: 1) maanaehtig;

2) maandelijksch.

Monds, in Sam. I -bahn, vr.: baan (loopbaan) van de maan; -bliek, m.: lichtstraal (licht, schijnsel) van de maan, (dk.) blik der maan; -brüche, m, mrv. (-gestalten, vr. mrv.): maan-gestalten; -glanz, m.: glans (lichtglans) der maan; -scheibe, vr.: schijf der maan, maneschijf; -sichel, vr.: sikkel der maan, halve maan; -tafel, vr.: maantafel; -tag, m.: nieuwe-maans-dag; -uhr, vr.: klok met eene wijzerplaat, die ook de standen der maan aan wijst; -umlauf, m.: maans-omloop, (fig.) maand; -viertel, o.: kwartier van de maan; -wandlung, vr.: maansverwisseling; -zahl, vr.: Zie Mond-epakta; -zirkel, m.: maan-cirkel, maankring.

Monso le, m. (-n; mrv. -n): Mongool; Mongolei', vr.: (adk.) Mongolië.

ino nig, bv. n.: Zie mondaugig.

moni ren [ie], w. b.: 1) vermanen;

2) aanmanen, herinneren; Monito'rium (-s; mrv. -ria): aanmaning, (kkl.) vermaanbrief; Mo'nitum, o. (-s; mrv.-ta): vermaning, waarschuwing.

Mon'kalb, o.: Zie Mondkalb.

Mono, in Sam. I -chord', o. (-es, -s; mrv. -e): éénsnarig speeltuig; -dram’, o. (-s; mrv. -e): monodrama, tooneëlstukvoor één persoon; -gamie', vr.: éénwijverij; -gramm', o. (-es, -s; mrv. -e): naamcijfer; -graphie’, vr.: beschrijving van één enkel voorwerp of geslacht; -log', m. (-es, -s; mrv. -e): monoloog, alleenspraak; -pol', o. (-es, -s; mrv. -e): monopolie, alleenhandel; -polist', m. (-en; mrv. -en): 1) opkooper, 2) éénig gerechtigde met uitsluiting van ieder ander; -ton', bv. n. (-to'nisch, bv. n.): eentonig; -tonie’, vr.: eentonigheid.

llonsoon' (Monsun ), m. (-s; mrv. -e): moesson.

Monstranz', vr.: (kkl,) monstrans.

monströs', bv. n.: monsterachtig; Monst’rum, o. (-s; mrv. ’-ra): monster, gedrocht.

Mon'tag, m. (-s; mrv. -e): Maandag; der blaue -: Maandag in de Goede Week; aus einem blauen - wird ein faulen Dienstag: (spr.) van het eene kwaad komt men in het andere. Zie overigens blau.

mon "tii gig (ïnon'taglich), bv. n.:

maandagsch; bw.: eiken Maandag; Mon’-tags, bw.: des Maandags, ’s Maandags, op Maandag,

Montenegriher, m. ( s; mrv. -): Montenegrijn, bewoner van Montenegro.

monti'ren [ie], w. b.: (een kanon:) monteeren, op de affuit plaatsen, (soldaten :) uitrusten, van monteering voorzien; Monti' rungskam'mer [ie], vr.: (mil,) magazijn van kleeding.

Montur, vr,: (mil.) ₄ monteering, uniform, (fig.) kleine livrei, (van aardappelen, appelen,

(van bril, edelste

Mook, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) honig-koekoek.

Moor, o. en m. (-es, -s; mrv. -e);

1)    moeras, moeras-land, moerasgrond;

2)    veengrond, veenpolder, veen; I -aal, m.: moer-aal; -beere, vr.: boschbezie, boschbes; -boden, m.: moerasgrond; -damm, m. (-deich, m.): dijk van een veenpolder; -ente, vr.: (vog.) poeleend; -erde, vr.: veen-aarde; -fahrer, m.: turfschipper; -gegend, vr,: 1) moerassige streek, 2) veenstreek; -gras, o.: rietgras; -grund, m.: moerasgrond, drassige grond; -heide, vr.: 1) moerassige heide, 2) heidekruid met kruisvormig blad; -hirse, vr.: groote gierst; -land, o.: Zie Moor; -meier, m.: veenboer, veenbaas; -meise, vr.: (vog.) langstaart-mees; -pflanze, vr.: moeras-plant; -rosmarin, m.: wilde rozemarijn, moederkruid; -rübe, vr.: gele wortel; -schmiele, vr.: rietgras; -schnepfe, vr.: (vog.) poel-snip; -seide, vr.: (pik.) wolgras, katoengras; -sumpf, m.: moerassig veen, drassig veen; -teich, m.: 1) vijver in eene moerasstreek, 2) uitgeveende plas; -vogel, m.: 1) koet, waterhoen, 2) lang-staartmees;-vögelchen, o.: (vog.) grasmusen; -vogt, m.: veenbaas ;-wasser, o.: 1) moeraswater, 2) veenwater; -weide, vr.:

1)    rozemarijnbladerige wilg, 2) kruipende wilg.

moor’iclit, bv. n.: 1) moerasachtig,

2)    veenachtig; moor’ig, bv. n.: 1) moerassig, 2) venig.

Moos, o. (-es; mrv. -e): (pik.) mos; (fig.) moeras; I -ammerling, m.: (vog.) rietmusch; -bank, vr.: met mos begroeide bank of zitplaats; -bar, m.: (drk.) groote bruine beer; -beere, vr.: boschbezie, boschbes ; -binse, vr.: rietgras; -birke, vr.: dwerg-berkeboom; -blume, vr-: wilde goudsbloem; -flechte, vr.: (pik.) boomle-verkruid; -geier, m.: (vog.) visch-arend, vischdief; -grün, bv. n.: met groen mos bedekt; -heidelbeere, vr.: wilde moerbezie; -kuh, vr.: butoor, roerdomp; -lager, o.: laag (deklaag) mos; -reiher, m.: Zie -kuh; -rosé, vr.: mosroos; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -stein, m.: met mos begroeide steen; -tnier [t], o.: (drk.) elanddier, eland; -veilchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -weihe, vr.: Zie -geier.

moo'sen, w. b.: met mos overdekken: w. o. s.: met mos begroeid zijn; moo’sicht, mosachtig, aan mos gelijk; moo'sig, bv. n.: mossig, met mos begroeid.

Mops, m. (-es; mrv. Möp'se): mopshond, mops, mop; (fig.) mopneus, iem. met een neus als een mopshond, (ook:) mopperaar, brompot; I -gesicht, o.: (iron.) hondebak-kes. hondesnoet; -hund, m.: mopshond, mops; -nase, vr.: mopneus.

mops'ig, bv. n.: mopshondachtig; (fig.) mopperig, brommig.

Mör, in Sam. I -braten, m.; gebraden rolstuk (rundvleesch).

Moral', vr.: moraal (1. zedenleer; 2. zedenles); I -philosophie, vr.: zedenkunde. zedenleer; -theologie, vr.: zedenkundige godgeleerdheid.

mora'lisch, bv. n. en bw.: zedelijk (- unmöglich: zedelijk onmogelijk); moraliseren [sie], w. o. h.: moraliseeren, (fam.) den zedenmeester spelen; Moralist', m.

(-en; mrv. -en): zedenmeester; Moralitat', op moord belust, bloedgierig¹; -that, vr.: yr.: zedelijkheid.    moord; -thatig, bv. n.: moorddadig, bloed-

Morast', m. (-es; mrv. Morast'e):    dorstig¹; -versuch, m,: poging tot moord,

moeras; (fig.) modder, slijk, slik; I -fisch,    moord-aanslag; -vogel, m.: roofvogel;

m.:

zeelt; -geschmack, m.: gronderige    -watfe, vr.: moordwapen; -weg, m.: (fig.

smaak, moddersmaak; -loch, o.: mod-    pop.) moordweg, halsbrekende weg;

derpoel, slijkpoel; -schleihe, vr.: (visch:)    -wurm, m.: (hik.) invretende huidworm,

zeelt.    (dk.) slang der hel, duivel; -wuth [tl, vr.:

morast'ig, bv. n.: moerassig; (fig.)    moordwoede, bloeddorstige woede; -zei-

modderig, slijkig.    chen, o.: teeken van moord.

Moratorium, o.: 1) uitstel, 2) respijt- mor den, w. o. h.: moorden, (fig.) verbrief.    delgen; w b.: vermoorden, (fig.) met ge-

Mör'bra'ten, m.: Zie Mor.    weid verkrachten.

Morch'e, vr.: (pik.) nachtschade.    Mör'der, m. (-s; mrv. -): moordenaar;

ist

Morch’el, vr.: 1) paddenstoel; 2) (kkk.) | -grube, vr.: moordhol; -hand, vr.: moor-morille, morielje; I -blume, vr.: wolgras. denaars-hand, (fig.) moordenaar; -höhle, Mord, m. (-es, -s; mrv. -e): moord; da vr.: moordhol; -stahl, m.: moord-staal.

- und Todtschlag [TotschlagJ: het is Mörderei', vr.: moordtooneel, slach-daar moord en doodslag; Zeter und -    ting, bloedbad; Mör’derin, vr.: moorde-

schreien: (fam.) moord en brand schreeu-    naarster, moordenares; mör'derisch, bv.

wen; es ist der reine -: (pop.) het is een    n.: moorddadig, bloedig; mör'derlich, bw.:

moord; einen - begehen: een moord be-    verschrikkelijk; Mor’dio, tsw.: moord

anstifter, m.: 1) moord-aanzetter tot moord; -anstif-terin, vr.: 1) moordbedrijfster, 2) aanzet-ster tot moord; -axt, vr.: moordbijl, (fig.)

gaan, een moord doen; I -acht, vr.: ban    (Zeter und - schreien: moord en brand

wegens moord; -anstifter, m.: 1) moord-    schreeuwen); mord'lich (mörd'lich), bv. n.:

bedrijver, 2) aanzetter tot moord; -anstif-    moorddadig, bloedig.

Morelle, vr.: (pik.) morel.

Moreo te, m. (-n; mrv. -n): bewoner strijdbijl; -begier, vr. (-begierdé, vr.):    of inboorling van Morea.

moordlust, bloeddorst; -begierig, bv. n.:    Mo res, vr. mrv.: (fig.) goede manieren;

op moord belust, bloeddorstig; -beil, o.:    Einen - lehren: iemand mores leeren,

moordbijl; -besteller, m.: lastgever tot iemand tot zijn plicht brengen, den moord; -brand, m.: 1) brandstichting, morganatisch, bv. n.: morganatisch; 2) vernielende brand;-brenner, m.: brand- eine -e Ehe: een morganatisch huwelijk, stichter; -brennerei', vr.: brandstichting; een huwelijk met de linkerhand, -brennerin, vr.: brandstichtster; -brenne- Imorgen, bw.: morgen; - früh: mor-risch, bv. n.: 1) brandstichters-, 2) brand-    gen ochtend; - Abend: morgen avond;

stichtend; -brief, m.: 1) schriftelijk bevel    heute mir, - dir: (spr.) vandaag is het

om den moord te volbrengen, 2) schrifte- mijne beurt, morgen de uwe. telijke bedreiging met moord, (fig.) brand-    I Mor gen, m. (-s; mrv. -): 1) morgen

brief met moordbedreiging; -eisen, o.j    (voormiddag; ochtend; ochtendstond;

moord-staal; -geschichte, vr.: moordge*    morgenstond); guten -: goeden morgen;

schiedenis; -geschoss, o.: moordwapen,    alle-: eiken morgen, iederen ochtend;

moorddadig vuurwapen; -geschrei, o.:    am frühen -: in den vroegen morgen; in

moordgeschreeuw, (fig. fam.) helsch ge-    den hellen - hinein schlafen (bis an den

schreeuw, helsch spektakel; -gesell, m.:    hellen - schlafen;: (fam.) een gat in den

1)    handlanger bij eenen moord, 2) moor-    dag slapen; des -s: des morgens, ’s mor-

denaar;-gewehr, o.: moordwapen; -gier,    gens; es wird - (der - bricht an): het

vr.: moordlust, bloeddorst; -gierig, bv. n.:    wordt ochtend, de dag breekt aan; der -

op moord belust, bloeddorstig; -grube,    des Lebens: (dk.) de dageraad deslevens*,

vr.: moordhol, (vest.) kazemat; -keiler;m.:    2) (het) Oosten; von - gegen Abend: van

(vest.) kazemat; -kerl, m.: (fig. fam.) ferme    het Oosten naar het Westen; 3) morgen

kerel; -kind, o.: (fig. fam.) duivelskind,    lands; ein halber - Landes: een half mor-

satanskind, ondeugd van een kind; -lust,    gen lands.

vr.: Zie -gier; -lustig, bv. n.: Zie -gie- iMor’gen, in Sam. I -andacht, vr.: • rig; -messer, o.: moordmes, (fig.) dolk, 1) morgengebed, ochtendgebed, 2) vroeg-(dk.) moord-staal; -nacht, m.: 1) nacht kerk; -anzug, m.: ochtendgewaad, och-van den moord, 2) voor den moord be- tendkleeding; -arbeit, vr.: ochtendwerk; stemde nacht, 3) (fig.) moordnacht; -rache,    -aufwartung, vr.: morgen-receptie ten

vr.: 1) wraak over eenen moord, 2) moor- hove;-besuch, m.: ochtendbezoek, morgen-denaarswraak; -racher, m.: wreker van    bezoek; -betrachtung, vr.: ochtendover-

eenen (den) moord; -schlacht, vr.: moord-    denking; -blatt, o.: ochtendblad, morgen-

dadig gevecht, bloedige veldslag; -schlag, blad; -brod, o.: ontbijt; -dammerung, yr.: m.: 1) moorddadige klap (slag, houw),    morgenschemering, ochtendschemering,.

2)    doodelijke klap (slag, houw), 3) (art.)    dageraad ; -distel, vr.: (pik.) vrouwendistel;

bom of springbus met platten bodem,    -duft, m.: morgengeur, ochtendgeur; -es-

4) (bhk.) uitglijdende stoot met den beitel;    sen, o. ontbijt; -frost, m.: ochtendvorst \

-schuld, vr.: bloedschuld; -schwamm, m.:    -gabe, vr.: morgengave (geschenk van

vergiftige paddenstoel;-schwert, o.: moor-    den echtgenoot aan zijne gade des mor-

dend zwaard, (fig.) moord-staal, (dk.) ver-    gens na den huwelijksnacht); -gang, m.:

delgend zwaard; -sinn, m.: moordlust,    ochtendwandeling, (mnw,) in oostelijke

bloeddorstige neiging, (fig.) verdelgzucht;    richting loopende erts-ader; -gebet, o.:

-stahl, m.: moord-staal, dolk; -stich, m.:    morgengebed, ochtendgebed; -gedanke,

doodsteek; -stoss, m.: doodelijke stoot;    m.: ochtendgedachte; -gegend, vr.: ooste-

-streich, m.: Zie -sclilag: 1 en 2; -sucht,    lijke landstreek, (het) Oosten; -gesang,

vr.: moordlust, bloeddorst; -lüstig, bv. n.:    m,: morgengezang, morgenlied;-gespracn,

m.:

:u.:

in. :

o.: (pha.)

s, o.: Zie Moos.

saik', vr.: mozaïek, ingelegd werk ; I -fussboden, m.: ingelegde vloer.

Mosa’isch, bv. n.: (kkl.-hist.) Mozaïsch ; (kv.) mozaïek.

Mösch, m. (-es): Zie Meiscli, Mosch, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) vogelbes; -birne, vr.: muskus-peer; -maus, vr. (-ratte, vr.): muskus-rat; -rosé,

o.: ochtendgesprek; -gewand, o.: Sie-an-zug; -glanz, m.: (het) ochtendgloren, morgenrood; -glocke, vr.: ochtendklok; -göttin, vr.: (fab.) godin van den dageraad; (Aurora); -granze (-grenze),vr.: oostelijke grens; -gruss, m.: morgengroet; -hater, ochtendhaver, haver die het paard des ochtends krijgt; -haube, vr.: ochtend-muts(je); -himmel, m.: ochtendhemel; -imbiss, m.: 1) ontbijt, 2) tweede ontbijt, (fam.) twaalf-uurtje; -kleid, o.: ochtendjapon; -kleidung, vr.: Zie -anzug; -kühle, vr. (-kühlung, vr.): frischheid van den ochtendstond; -kuss, m.: ochtendkus; -küste, vr.: oostelijke kust/, -land, o.: (het) Oosten, (de) Oostersche landen, (de) Levant, (ook:) oostersch land (die -lande, mrv.: de Oostersche landen, de landen van het Oosten); -lander, m*. (-s; mrv. -): Oosterling; -landerin, vr. (mrv. -nen): Oostersche; -landisch, bv, n.: Oostersch (der -landische Handel; de Levantsche handel, de handel op de Levant, de handel met het Oosten); -laute, vr.: wekklok, wekker, (het) afloo^en van den wekker; -licht, o.: morgenlicht, dageraad, (het) ochtendgloren; -lied, o.: morgenlied, morgenzang; -luft, vr.: morgenlucht, ochtendlucht; -Kiftenen, o.: ochtendwindje; -mahl, o.: ochtendmaal, ontbijt; -meer, o.: (adk., de) Oostzee; -milch, vr.: och-tendmelk; -nebel, m.: ochtendmist, och-tend-nevel; -opfer, o.: ochtend-offerande, (hg.) ochtendgebed, morgengebed; -ort, m.: plaats in het Oosten, Oostersche plaats; -pfeife, vr.: ochtendpijp(je); -punkt, (str., het) juiste Oosten; -regen, ochtendregen, morgenregen; -reif, m,: ochtendrijp; -rosé, vr.: ochtend-roos (roos die ’s morgens opengegaan of afgeplukt is); -röschen, o.: (pik.) hemelroosje; -roth [t], o. (-röthe [t], vr.): morgenrood, dageraad; -ruhe, vr.: voormiddag-rust, rust in den voormiddag, (fig.) ochtendsluimering, ochtendslaap; -sang, m.: Zie -gesang; -sanger, m.: bezinger van den morgenstond, dichter die den morgenstond bezingt; -schein, m. (-schimmer, m.): ochtendschemering, (het) ochtendgloren, (de) dageraad; -schlaf, m.: ochtendslaap, slaap in den ochtendstond; -schlummer, m.: ochtendsluimering, sluimering in den ochtendstond; -segen, m.: ochtendgebed, morgengebed;-seite, vr.: oostzijde;-sonne, vr.: ochtendzon; -spaziergang, m.: ochtendwandeling, morgenwandeling;-sprache, vr.: morgenspraak, (fig.) gesprek in den voormiddag; -standchen, o,: ochtendmuziek (onder iemands ramen), muziek als ochtendhulde ; -stern, m.: (str.) morgenster, (hist.) knots met ijzeren punten, (pik.) ijzerkruid; -stillstand, m.: (str.) schijnbare stilstand in het Oosten; -strahl, m.: straal der ochtendzon; -stunde, vr.: ochtend-uur. morgenstond (-stunde hat Gold im Munde: spr.: de morgenstond heeft goud in den mond); -suppe, vr.: 1) ochtendsoep,2)och-tendpap; -thau (tl, m.: ochtenddauw; -tisch, m. (-tischchen, o.): toilet-tafel(tje); -traum, m.: ochtenddroom, droom in den ochtendstond; -trunk, m.: ochtenddrank, morgendrank; -uhr, vr.: naar het Oosten gekeerde zonnewijzer; -volk, o.: oostelijk wonend volk; -wache, vr.: ochtendwacht, morgenwacht; -warts, bw.: oostwaarts,

naar het Oosten; -wecker, m.: wekker (aan eene klok), wekklok; -weite, yr.: (str.) morgenwijdte, morgen-afstand; -werk, o.: ochtendwerk; -wind, m.: 1) ochtendwind, 2) oostelijke wind; -wolke, vr.: ochtendwolk; -zeit, vr.: morgenstond, (het) morgen-uur, ochtend-uur; -zeitung, vr.: ochtendblad.

morgend, bv. n.: morgen komend; der -e Tag: de dag van morgen; -en Tages: morgen, op den dag van morgen; die -e Zeitung: de krant van morgen; seine -e Abreise: zijn vertrek morgen.

morgendlich, bv. n.: vroegtijdig; bw.: in den vroegen morgen.

mor gens, bw.: des morgens, ’s morgens.

morgentlich, bv. n. en bw.: Zie

morgendlich.

mor'gig, bv. n.: 1) Zie morgend;

2) zwei -; twee morgen groot.

Morille, vr.: (wrange kersensoort:) morel.

Morin gabaum, m.: (pik.) priem-kruid.

Mo'ritz, m. (-ens): Maurits.

Mörk, m (-es, -s; mrv. -e): (pik.) water-pastinak.

Mormo'ne, m.: (kkl.) Mormoon; Mor-mo’nenthum [t], o.: Mormonendom (1. leer, 2. genootschap der Mormonen); Mormo'-nin, vr.: (vrouwelijke) Mormoon; mormo'-nisch, bv. n.: Mormoonsch.

Mornell’, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Mornelle.

Mornel'le, vr.: (vog.) kleine pluvier; (ook:) kemphaan.

moros', by. n.: gemelijk, knorrig, brommig.

Mor pheus, m. (-): (fab.) Morpheus (de god van den slaap),

Morpbin’ (Horpliiiim),

morphine.

morscli, bv. n.: wormstekig, vermolmd, rot; bw.: 1) eensklaps, plotseling, 2) geheel en al; - entzwei brechen*. (fam.) rits doormidden breken.

Mor'see, o.: (Zwitsersch stadje aan het meer van Geneve:) [Fr.] Morges.

Morsel'le, vr.: borstkoekje, tabletje.

Mör'ser, m. (-s: mrv. -): vijzel, stampvijzel; (art.) mortier; (zeew.) kompashuisje; I -block, m.: (art.) blokwagen, mortierwagen; -keule, vr.: vijzel-stam-per; -schemel, m.: Zie -block.

Mortalitat', vr.: sterfte.

Mör'tel, m. (-s): mortel; mit - beweiden : (mtsl.) berapen; I -arbeit, vr.: pleisterwerk, stukadoorswerk; -haue, vr.: kalkkloet; -kelle, vr.: truweel; -kübel, m.:    kalktrog; -mulde, vr.: kalkbak;

-pfanne, vr.: kalkpot, kalkbak; -schaufel, vr.:    kalkschop; -schlager, m.: kalk-

aanmenger; -trage, m.: kalkbak; -trager, m.: opperman; -wasche, vr.: pleiste-ring.

Mos

Mo

mos-

ina-

'•n

mopperaar

vr.: muskus-roos; -schwein, o.: muskusvarken; -thier [t], muskusdier.

Mosche, vr.: 1) koe; 2) kalf.

Moschee', vr.: moskee.

Mö’schen, vr.: (pik.) geel walkruid.

Mo schus, m. (-): muskus; I Zie Moseli.

Mosel, vr.: (adk., de) Moezel; I -departement, o.: departement van de Moezel; -wein, m.: Moezelwijn.

Mo'seler, m. (-s): Moezelwijn.

Mo'ses, m. (-): (kkl.-hist.) Mozes; er hat Mosen und die Propheten: (spr.) hij heeft Mozes en de Profeten (d, i. hij bezit geld in overvloed); I -thrane, vr.: (pik.) Jobs-tranen. Zie Mosis.

Mö'sien, o.: (adk., noorderdeel van Thracië:) Mezië; Mö'sier, m.: Meziër; Mö-sierin, vr.: Mezische; mö’sisch, bv. n.: Me-zisch.

Mo'sis, 2e nmv.: Mosis, van Mozes; die fünf Bücher -: de vijf boeken Mosis, de vijf boeken van Mozes.

Mos kau, o. (-s): (adk,) Moskou (de stad); (ook:) Moscovië (het land); Mos’-kauer, m. (-s; mrv. -): 1) Moskouer, 2) Moskoviet; Mos’kauerin, vr. (mrv.-nen):

1)    Moskousche, 2) Moskovische.

Moskito, m.: (ins.) moskiet, muskiet.

Mosko wien, o. (-s): (adk.) Moscovië; Moskowi'ter, m. (-s; mrv. -): Moskoviet, Rus (als bv. n.: Moskovisch, Russisch; -kohl, m.: pik.: engelwortel, wild engelkruid); Moskowi’terin, vr. (mrv. -nen): Moskovische, Russin; kowi'tisch, bv. n.: Moskovisch, Russisch.

Moslem, m. (-s; mrv. -): (kkl) Muzelman.

Most, m. (-es; mrv. -e): 1) most, ongegiste wijn, 2) appeldrank, (ook:) perendrank; ungekelterter -: lekmost; I -apfel, m-: paradijs-appel; -beere, vr.: boschbe-zie, boschbes; -birne, vr,: wilde peer; -kelter, vr.: 1) wijnpers, druivenpers,

2)    vruchtenpers; -mahrte, vr.: most met gebrokkeld of geroost brood er in; -mes-ser, m.: mostmeter (werktuig om het gehalte van druiven- of vruchtennat te bepalen); -presse, vr.: Zie -kelter; -süss, bv. n.: als most zoo zoet; -trotte, vr.: Zie -kelter.

most’eln (most’en), w. b.: 1) most maken, 2) appeldrank (of perendrank) maken; w. o. h.: naar most smaken, te jong zijn; mosficht, bv. n.: 1) mostachtig, 2) appelnat- (of perennat-)achtig; most'ig, bv, n.: van most; Most'ler, m. (-s; mrv. -): druiven- (of vruchten-) uitperser.

Most riek (Möst'rich), m. (-es, -s; mrv. -e): mosterd.

Mote'te (Motet te), vr.: (muz.) motet.

Motion’, vr.: 1) beweging, 2) (instemming te brengen) voorstel, motie; sich eine - machen: lichaamsbeweging nemen; Motiv', o. (-es, -s; mrv. -e): beweegreden, drijfveer; motivi'ren [ie], motiveeren.

Motschen, in Sam. I -kalb, o.: Zie Mutterkalb.

Mott, in Sam. I -huhn, o.: (vog.) watersnip.

Mot’te, vr.: (ins.) mot.

Mot ten, in Sam. I -frass, m.: (de) mot <d. i. vernieling of bederf, door motten aangericht); -frassig, bv. n.: door de mot

aangetast, (pop.) van de mot opgeyreten; -kraut, o.: wilde rozemarijn; -loch, o.: mottegaatje.

Mot tig, bv, n.: Zie mottenfrassig.

Mot to, o. (-s; mrv. -s): motto, devies, zinspreuk.

mot’zen, w. o. h.: (fam.) teuten, treuzelen, talmen.

mot’zig, bv. n.: kort (weinig uitgestrektheid’in de lengte hebbende).

Mö we, vr.: Zie Mewe.

Mox'a, vr.: (pik. en hik.) moxa, bijvoet-wol.

Mucli, m. (-es, -s): schimmel (van bederf); much’eln, w. o. h.: muf (duf, vuns) rieken; muchlig, bv. n.: muf, duf, vuns.

mucli’sen, w. o. h.: Zie niuckeii.

Mucli, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Mucks.

Miick, in Sam. | -ente, vr.: (vog.) lepelaar, lepelgans.

Mück'clien, o. (-s; mrv. -): (ins.) mugje.

Mucke, vr.:    1) gril, nuk, kuur;

2) kwade bui, gemelijkheid; 3) mikmak, gebrek; (bij paarden:) ondeugd; 4) (tig.) verborgene moeielijkheid; das Ding hat -n: (spr.) daar schuilt iets achter; er hat -n: 1) hij heeft nukken, 2) hij heeft de bokkepruik op.

Mttck’e, vr.: (ins.) mug, neef; (fig.) vlieg; - mit langen Beinen: (ins.) langpoot, water-spin; zwei -n mit Einer Klappe schlagen: (spr.) twee vliegen in één klap slaan; aus einer - einen Elephanten chen: (spr.) van eene mug een olifant maken, van een molshoop een berg maken, (gem.) van een scheet een donderslag maken; -n seigen und Kameele verschlucken: (spr.) muggen ziften en kameelen slikken.

Mücken, in Sam, I -auge, o.: oog eener mug, muggen-oog; -baum, m.: (pik.) zwarte populier; -bein, o.: muggepoot, (iron.) spil been; -dreck, m.: Zie -kotli; -ente, vr.: (vog.) lepelaar, lepelgans; -fang, m.: 1) (het) vliegen-vangen, 2) vliegenvanger (ook pik.); -langer, m.: 1) vliegenvanger (ook vog.), (fig.) brompot, knorrepot, (ook:) wispelturig mensch, wispelturig schepsel; -fangerei’, vr.: gril, nuk, kuur, (fig. fam.) vraag naar den bekenden weg; -fett, o.: (iron.) muggenvet (Einen nach -fett schicken: iemand om muggenvet uitzenden, iem. voor gek laten loopen); -flor, o.: muggengaas, muskietengaas, vliegengaas; -fuss, m. (mrv. -füsse): (in het schrijven:) hanepoot, (typ.) aanhalings-teeken; -garn, o.: vliegennet; -koth [t], m.: vliegenstront; -kraut, o.: (pik.) waterpeper; -motte, vr, (-schmetter-ling, m.): muggen-etende vlinder; -sehen, o.: (hik., het) muggen-zien; -schwamm, m.: bladzwam; -seiger (-seiher), m.: (iron.) muggenzifter; -stachel, m.: angel eener mug; -stecher, m.: (vog.) vliegenvanger; -stich, m.: muggesteek, (fig.) muggebeet; -wanze, vr.: vliegende weegluis; -wedel, m.: vliegenklap; -würger, m.: (pik.) vliegenvanger, vliegendood.

muck en, w. o. h.: 1) mokken, mopperen, de bokkepruik ophebben; 2)kikk of mikken; er darf nicht -: hij heeft het hart niet om te kikken of te mikken.

Mucker, m. (-s; mrv. -): 1) mokker, ; 2)brompot, knorrepot: 3) glui-

Muckerei',

vertoon

per, huichelaar, schijnheilige; vr.: huichelarij, schijnheiligheid, v van vroomheid; Muck’erin, vr.(mrv. -nen):

1)    mokkend (mopperend) schepsel, 2)brompot, knorrepot, 3) huichelaarster, schijn heilig schepsel; Muck’erthum [t], o,: schijn heiligheid, vertoon van vroomheid; muck’ ischj bv. n.: 1) gluiperig, huichelend, schijnheilig, 2) grilziek, wispelturig, vol nukken en kuren.

Mucks, m. (-es; mrv. -e): kik; einen

-    thun: een kik geven, kikken (-still, bv.

n.    en bw.: doodstil, zoo stil als eene muis); muck'sen, w. o. h.: Zie inucken; Muck'ser, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Mucks,

2)    Zie Mucker.

Mud (Müdd), o. (-es, -s; mrv. -e): mud, zak, hektoliter.

Mud der, m.: Zie Moder no. 2; mud'derig, bv. n.: modderig; mud'dern, w. o. h.: (van schepen:) troebel water maken; mud’dig, bv. n.: modderig.

Imii’de, bv. n. en bw. [21: moede, moe; - machen: moe maken, vermoeien;

-    werden oder sein: moe (vermoeid) worden of zijn; des Wartens - werden oder sein: het w^achten moede worden of zijn, geen lust hebben om langer te wachten; einer Sache - werden oder sein: iets moede (fam.: iets zat) worden of zijn.

IMü'de, vr. (Mü digkeit, vr.): moeheid , vermoeidheid.

IMuff, m. (-es, -s): muffe (duffe, vunze, bedorvene) lucht (d. i. reuk).

IMuff, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (van een hond:) brommend geluid, gebrom:

2) blaffend geluid, blaf.

IMuff, m. (-es, -s mrv Müffe): mof, handmof; I -ring, m-: mof-ring, mof-koord.

Miiff’chen, o. (*s: mrv. -): mofje (1. handmofje; 2. pols-mofje).

Muf Tel, vr.: (schk.) moffel (aarden pot, pan of kroes). I -, m. (-s ; mrv.-):

1)    dier met dikke hanglippen; 2) dikke hanglip, (pop.) zultlip (scheldwoord voor iem. met zulke lippen); 3) huichelaar; 4) muffe (duffe) reuk; | -gesicht,

o. : (fam.) vollemaansgezicht, (fig.) mombakkes, (bwk.) masker; -kafer, m.: (ins.) zaadtor; -thier ft), o. wild steenschaap, muffeldier.

muf'felig, bv. n.: 1) met dikke hanglippen, met sultlippen; 2) vollemaan-achtig.

muffeln, w. o. h.: 1) mommelen, mummelen; 2) mompelen, meesmuilen.

muf Ten (müf'fen), w. o. h.: 1) muf (duf, vuns, bedorven) rieken (ook wel: een aangenamen reuk van zich geven);

2)    brommen, knorren, (ook:) blaffen, (pop. ook:) snauwen en grauwen.

Muffer, m. (-s; mrv. -): brompot, knorrepot; Muf ferin, vr. (mrv, -nen): Zie Muffer; muf'fern, w. o. h. : Zie muffen no. 1; muffig (müfflg), bv. n.:

1)    muf, duf, vuns, bedorven-riekend,

2)    brommig, knorrig, gemelijk; Muffig-keit (Müffigkeit), vr.: mufheid, dufheid, vunze lucht, bedorven reuk.

muil, bw.: bulkend; - schreien : bulken, loeien.

Müh, in Sam. I -gebühr, vr.: loon (voor moeite); -los, bv. n. en bw.: Zie mühelos; -sal, o. (-es, -s; mrv. -e):

1)    moeite, 2) zorg; -sam, bv. n.: 1) Zie -selig, 2) ingespannen, volhardend (bw,: met moeite); -samkeit, vr.: 1) Zie -selig;-keit, 2) inspanning, volharding; -selig, bv. n.: 1) moeielijk, moeitevol, vermoeiend,

2)    kommerlijk, kommervol, ellendig;

-seligkeit, vr.:    1) vermoeienis, (het)

moeitevolle, 2) inspanning, 3) kommer, ellende; -voll, bv. n.: moeitevol, inspannend; -waltung, vr.: 1) moeite, 2) bemoeiing.

Muhiimeda ner, m.: Zie Maliome-daner.

Müh'e, vr.: moeite; die - umsonst haben: moeite voor niet doen; es ist nicht der - werth [tl: het is de moeite niet waard; weder Kosten noch - sparen: geene kosten of moeite sparen; sich keine - yerdriessen lassen: geene moeite ontzien; Einem - machen: iemand moeite geven, iem. moeite veroorzaken; sich - geben: zich moeite geven; - und Fleiss bricht alles Eis: (spr.) met moeite en vlijt komt men alles te boven; der Eine hat die der Andre hat die Brühe: (spr.) van des eenen zwoegen en zuchten, plukt de andere doorgaans de vruchten, (ook:) de paarden, die de haver verdienen, krijgen die niet; I -leben, o.: moeitevol leven, slavig leven, leven vol inspanning; -los, bv. n. en bw.: gemakkelijk, zonder moeite; -losigkeit, vr.: gemak, bevrijdheid van moeite.

muli'en, w. o. h.: bulken, loeien.

müh'en, w. b-: moeien, moeite (last) veroorzaken; sich -, w. w.: zich moeite geven, zijn (haar) best doen.

muhl: Zie nialileu.

Mülil, in Sam. I -arbeiter, m.: (mnw.y erts-wasscher; -arzt, m.: molenmaker; -bach, m.: molenbeek, molenvliet, molenwater; -berg, m.: molenberg, hoogte op welke een (de) windmolen gebouwd is -beschauung, vr.: molenschouw; -beutel, m.: meelbuil; -bottich, m.: gemetselde ruimte waarin de molensteenen zich bewegen; -bursch, m.: molenaarsknecht; -eisen, o.: (van een molensteen:) anker-kruis, (wpk.) molen-ijzer; -gang, m.: 1) molenrad, 2) molensteen; -gast, m.: klant die zijn graan op den molen laat malen; -ge-rechtigkeit, vr.: recht om eenen molen te hebben; -gerinne, o. (-graben, m.): molenwater (Zie -bach); -heimchen, o.: (ins.) huiskrekeltje; -herr, m.: heer (eigenaar) van den molen; -kafer, m.: (ins.) meeltor;-klapper, m.: molenklapper, klapspaan, onrust; -knappe, m.: molenaarsknecht; -krapp, m.: bruine meekrap-schors; -kunst, vr.: molenwerk, drijfwerk in een molen, (fig.) molen; -lauf, m.: Zie -bottich; -meister, m.: molenaarsbaas ; -metze, vr.: Zie Mahlmetze; -pfahl, m.: (bij een watermolen:) peilschaal; -pferd, o.: molenpaard; -rad, o.: molenrad (-rad-schaufel, vr.: schepbord aan het rad van een watermolen); -recht, o.: recht om een molen te hebben; -ross, o.: molenpaard; -rumpf, m.: molentrechter, tremel, romp; -sage, vr.: molenzaag; -schleuse, vr.: molenschut, molendam; -seil, o.: molen-touw; -spiel, o.: driestrikspel, (het) drie-strikken, (ook:) driestrikbord, 2) hinkspel,

m.:

-kunst; -zwang, verplichting om molen van den malen.

Jlüli’le, vr.: 1) molen, 2) volmolen:

3) driestrik-spel, (ook:) driestrik-bord; das ist Wasser auf seine -: (spr.) dat is koorn op zijn molen.

Mülilen, in Sam. I -amtmann, m.: opzichter over de molens; -anker, o.: anker van een drijvenden molen; -bach, m.: molenbeek; -bau, m.: 1) (het) bouwen van eenen molen, 2) molenmakersvak (-baukunst, vr.: Zie -bau no. 2); -bauer, m.: molenmaker; -berg,m.: Zie Mühlberg;

-fachbaum, m.: schut-sluis of dam om het molenwater op het juiste peil te houden;

-flügel, m.: molenwiek; -gerechtigkeit, vr.:

Zie Mühlreclit; -gerüst, o. (-gestell, o.): onderstel van een molen; -haus, o.: buitenkast van een molen; -knappe, m.: molenaarsknecht; -metze, vr.: Zie Malilmetze; -ordnung, vr: reglement voor de molenaars; -pacht, vr.: molenpacht;

-pferd, o. (-ross, o.): molenpaard; -schau, vr.: molenschouw; -schleuse, vr.: Zie -fachbaum; -spiel, o.: Zie Mühlspiel;

-teich, m.: molenvijver; -wage, vr.: weegtoestel (schalen, mrv,) in eenen molen; -zwang, m.: Zie Miihlzwang.

Müh'ler, m. (-s; mrv. -): molenaar;

(ins.) witje (een vlinder), (ook:) meikever, molenaar; (visch:) stekelbaars; Müh'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) molenaarsvrouw,

2) molenaarster; Mühl'ner, m. (-s; mrv. -):

Zie Mühler.

Miilim ©hen, o. (-s; mrv. -): (fam.) meutje, kleine tante; (ook:) kindermeisje.

3Iuhme, vr.: 1) tante; (pop.) meu, moei; 2) kindermeid; 3) (vog.) langstaart-mees; I Muh"mengera'de, o.: goederen (mrv.) der tante.

Muhr see, vr.: zware zee.

Mulat'te, m. (-n; mrv. -n): mulat;

Mulat’tin, vr. (mrv. -nen): mulattin.

Mülbe, vr.: 1) Zie Milbe; 2) cyprinus rapax (een visch).

Mul’de, vr.: 1) bak; 2) bakkers-trog, kneedtrog; 3) (mnw.) uitgraving; 4) eine - Blei: een blok lood; es regnet, als ob es mit -n gösse: (fam.) het regent alsof het met bakken uit den hemel gegoten wordt.

Mul’den, in Sam. | -blei, o.: lood in blokken; -förmig, bv. n.: bakvormig, bakachtig; -gewolbe, o.: schelpvormig verwulfsel; -muschel, vr.: mossel (de bekende schelpvisch).

Mu legarn, o. machinaal garen.

Mul je, vr.: bruggenhoofd, havenhoofd.

Muil, m.(-es, -s; mrv. -e): 1) rivierbaars;

2) baardviscn.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

m.:    mo

te laten

pe

Hulm, m. (-es, -s): 1) molm, vermolmd hout; 2) tuin-aarde; 3) (mnw.) erts-gruis;

I mulm’en, w. o h. en s.: vermolmen; w. b.: 1) doen vermolmen, 2) vergruizen; mulm'icht, bv. n.: 1) met stof bedekt, 2) molmachtig, gemakkelijk tot gruis te maken; mulm’ig, bv. n.: 1) vermolmd, 2) als gruis zoo fijn.

inulsch, bv. n.: 1) Zie inolsch; 2) Zie bv. n.: morsch.

mul’sicht, bv. n.:    1) flauwzoet,

smakeloos (als iets dat bevroren is), door de vorst oneetbaar geworden, 2) voos, bevroren; I mul’sig, bv. n.: Zie mulsieht no. 1.

mulst’erig, bv. n.: muf, duf, vuns, bedorven.

multiplici'ren [cie], w, b.: vermenigvuldigen: Multiplicitat', vr.: menigvuldigheid; Multiplikand', m. (-en; mrv. -en): vermenigvuldig-tal; Multiplikation’, vr.: vermenigvuldiging; Multiplika’tor, m. (-; mrv. -kato’ren): (rek.) vermenigvuldi

ger.

(het) hinken,, (ook:) hinkbaan; -stander, m.: molen-as; -staub, m,: stuifmeel; -stein, molensteen (-steinbruch, m.: molen-steengroeve; -steinfisch, m.: klompvisch, zonnevisch); -sturz, m.: ton om het graan in den tremel te storten; -teich, m.: molenvijver, molenwater; -trichter, m.: Zie ■rumpf; -trogschuh, m.: tremelschoen; -wagen, m.: molenaars-wagen, molenaarskar; -wasser, o.; molenwater, molenvliet; -wehr, o.: molendam; -werk, o.; Zie lendwang, zijn graan op den landheer

llTiill, o. (-es, -s):    1) tuin-aarde;

2) gruis, puin, afval; opveegsel.

müll, o. (-es, -s): gruis, puin, afval; opveegsel.

Mül’le, vr.: (visch:) harder.

mui len (mül’len), w. b.: verbrokkelen.

Müllen, m. (-s; mrv. -): (pik.) kuischboom.

Mül'ler, m. (-s; mrv. -): 1) molenaar, mulder; 2) (visch:) stekelbaars, (ook:) rivierbaars; | -blau, z. n. o. en bv. n.: licht blauw; -bursche, m.: molenaarsknecht; -esel, m.: molenaars-ezel, (fig.) slaver, zwoeger, (ook:) stoffel, uilskuiken; -farbe, vr. (-farben, bv. n.): licht blauw; -glas, o.: (min.) opaal;- kafer, m.: (ins.) meelworm; -karren, m.: molenaarskar; -knecht, m.: molenaarsknecht; -lohn, m.: maalloon, maalgeld; -sack, meelzak; -schabe, vr.: (ins.) schallebijter; -traube, vr.: (pik.) Burgundische druif; -wage, vr.: molen-

Muller ©hen, o.: (ins.) kleine sprinkhaan.

Müllerei , vr.: (het) malen, (de) maalkunst, (het) molenaarsbedrijf.

Müllerin, vr. (mrv. -nen): 1) molenaarsvrouw; 2) molenaarster.

Mül'lig;, bv. n.: broos (pop.: bros), brokkelig, kruimelig.

Mullingr, m. (-s; mry. -e): (yisch:) grondelig, grondel.

Morton (Mul'tum), o. (-s): molton (de bekende wollen stof).

Mu'rnie, vr.: mummie; mineralische -: steen-olie, naphtha.

Mummanz, m. (-es; mrv. -e): Zie Popanz.

Mumme, vr.: 1) mombier, mom, (Brunswijksch) bier; 2) van teelkracht beroofd (gesneden, gelubd) mannetje (van eenigerlei diersoort); 3) mom, masker; (fig.) verkleeding. Zie Mummen.

Mum mel, m. (-s; mrv. -): 1) boeman, bullebak, (ook:) vogelverschrikker, (fig.) schrikbeeld; 2) stier; I -butz, m. (-mann, m.): Zie Mummel no. 1; -thier [t], o.: (fanO leelijk mormeldier.

Mummel, vr.: (pik.) waterlelie; I -kraut, o.: waterlelie.

36

iii.:

sto

-köchin, vr.: eigene keukenmeid; -kost, m.: mondkost; -krebs, m.: kanker in den mond ; -küche, vr.: eigene keuken; -laek, m.: ouwel; -leich, o.: mondstuk, verleng-pijp (aan de pijp eener waterleiding); -leun, m.: mondlijm; -loeh, o.: gat (ope-van den mond, (fig.) mond; -mehl, ijnste blom (van meel); -muskei, m.: mond-spier; -öffnung, vr.: Zie -locli; -pfropf, m. (-pfropfen, m.): Zie -deckel; -pomade, vr.: lippen-pomade; -portion, vr.: rantsoen, portie; -recht, bv. n.: 1) voor den mond geschikt, 2) gemakkelijk uit te spreken, gemakkelijk te zeggen; -reif, m.: rand (ring) om den mond yan

m.:

mim’dig;, bv. n.: mondig, meerderjarig; Einen - sprechen (Einen für -erklaren):    handlichting aan iemand

verleenen, iemand meerderjarig verklaren; I -keit; vr.: mondigheid, meerderjarigheid; -keitsbrief, m.: akte van meerderjarig-verklaring; -keitsverleihung, vr.: verleening van de rechten der meerderjarigheid, verleening van de handlichting.

miin’digen, w. b.: meerderjari klaren, handlichting verleenen aan, mimcli'reii [die], w. b.: (akten:) eene grosse maken van; (gesmolten metaal:) afschuimen.

münd'licli, bv. n.: mondeling; I -keit, vr.: (het) mondelinge.

Miind’ling, m. (-es, -s; mrv. -e):

Zie Mündel.

Mün dung, vr.: mond; (van rivieren:) ontlasting, uitwatering, mond; I Mün"-

Müm’melclten, o. (-s; mrv. -): Zie

Mummel.

nmm meln, w. o. h.: 1) mommelen, mummelen; 2) mompelen, prevelen, pruttelen; 3) loeien, bulken.

Imummen, w. b.: 1) vermommen; 2) inmoffelen.

IMum'men, in Sam. I -gesicht, o.: mom-aangezicht, grijns, mombakkes, masker; -kleid, o.: 1) vermomming, vermommend gewaad, 2) maskerade-klee-ding; -schanz, m.: om eene batterij te verbergen opgeworpene schans; -tanz, m.: dans van gemaskerde personen, (fig.) doodendans.

Munuiierei', vr.: mommerij, momme-spel.

Mum'mergold, o.: (min.) gele mica.

Mümpelgard, o. (-s): (adk.) Mompel-gard (Fr.: Montbelliard),

Mün'clieii, o. (-s): (adk.) Munchen; Münch'ner, m (-s; mrv, -): Munchenaar (münch'ner, bv. n.: Munchener); Münch'-nerin, vr. (mrv. -nen): Munchensche, Munchenaarster.

IMund, m. (-es, -s; mrv. Mün’de, fam.: Mün’der): (ontl. en fig.) mond; der -wassert ihm darnach: hij watertandt er naar, dat doet hem watertanden; vor den -: Zie Blatt; geht der - über: Zie Herz; in den -: Zie Hand; im -e führen : in den mond hebben, den mond vol hebben van; den -auf dem rechten Flecke haben (mit dem -e fertig sein): dadelijk zijn antwoord klaar hebben, (fam.) zijn mond (zijne tong) goed tot zijn wil hebben, niet op zijn (haar) mondjp gevallen zijn; halten Sie den -: houd uwen mond; halten Sie nur reinen -: als gij maar zwijgen kunt, laat maar niots los; reinen - halten: goed zwijgen, niets loslaten; Einem den -stopfen (Einem den - verschliessen): iemand den mond stoppen, iemand doen zwijgen; Einem die Worte in den -legen: iemand de woorden in den mond geven; Einem das Wort aus dem -e nehmen: iem. het woord uit den mond nemen; Einem das Brod vor dem -e wegnehmen: iemand het brood uit den mond nemen.

IMund, in Sam. I -art, vr.: tongval, dialect; -artlich, bv. n.: 1) aan een bijzonderen tongval eigen, 2) in een bijzonderen tongval; -arzt, m.: tandmeester; -backer, m.: hofbakker; -backerei', vr.: hof bakkerij; -becher, m.: geliefkoosde beker, (fig.) geliefkoosd (drink-)glas; -bedarf, m.: mondbehoeften (mrv.); -bissen, hap(je), mondvol, (fig.) lekkernij, versnapering; -deckel, m.: (art.) prop, mstuk; -faul, bv. n.: (gnk.) aan scheurbuik in den mond lijdend, (ook:) de spruw hebbende, (fig.) woordkarig, onspraakzaam; -faule, vr. (-faulniss [nisl, vr.): 1) scheurbuik aan het tandvleesch, 2) spruw in den mond, 3) (fig.) woordkarigheid, onspraakzaamheid; -faulkraut, o. (pik.) stinkende ganzevoet; -fisch, m.: dikkop, visch met grooten kop; -gerecht, bv. n.: Zie -recht; -geschwür, o.: zweer (verzwering) in den mond; -glaube, m.: geloof met den mond, dood geloof; -harmonika, vr.: mondharmonica; -holz, o. (pik.) mondhout, liguster, keelkruid; -klemme, vr.: (hik.) mondklem, klem in den mond; -koch, m.: eigen kok;

ning) o.: fi.i

een kanon; -rohr, o.: schroefboor; -rosé, vr.: (pik.) rozenmaluwe; -salbe, vr.: lippen-pomade; -schenk, m.: schenker (-schenken-amt, o.: post van opperschenker aan het hof); -schraube, vr,: (hik. en fig.) verwijder; -schwamm, m. (hik.) spruw; -semmel, vr.: fijn broodje; -spatel, m.: spatel om den tongriem los te snijden; -sperre, vr.: Zie -klemme; -spiegel, m.: (hik.) verwijder; -stück, o.: 1) mondstuk, 2) (van kanonnen, orgelpijpen, enz.:) mond, 3) paardebit; -tasse, vr.: geliefkoosd drinkkopje; -theil [t], m.: rantsoen, portie; -todt f-tot], bv.n.: onder curateele gesteld, burgerlijk dood; -voll, m.: mondvol; -vorrath [t], m.: mondvoorraad, mondbehoeften (mrv.); -weide, vr.: (pik.) kornoelje; -wein, geliefkoosde (liefste) wijn; -werk, o,: (pop.) mondwerk,, mond; -winkel, m.: mondhoekje, hoekje van den mond.

Mündchen, o. (-s: mrv. -): mondje.

Münde, vr.: (i. a. b.) mond.

Mün’del, m. (-s; mrv. -) en vr.: pupil, onder voogdij staande minderjarige; 1 -amt, o.: weeskamer; -gelder, o. mrv.: aan minderjarigen (aan een minderjarige) toebehoorende gelden; -gericht, o.: weeskamer; -gut, o.: aan minderjarigen (aan een minderjarige) toebehoorend goed; -rath [t], m.: 1) weeskamer, 2) lid van de weeskamer;, -sache, vr.: minderjarigen (een minderjarige) betreffende zaak.

mnnden, w. o. h. [3|: smaken; das mundet mir nicht sehr: dat smaakt mij niet erg, dat is niet erg naar mijnen smaak.

mün den, w. o. h. (en : sich -, w. w.): (van rivieren:) monden, zich ontlasten, uitloopen, zijne Lhare] uitwatering hebben.

g ver-

(van een kanon:)

es

m.:

de

mu

dungsweit'e, vr.: kaliber.

Municipal', bv. n.: municipaal, gemeentelijk, gemeente-; I -amt, o.: raadhuis; -behörde, vr.: gemeente-bestuur ; -garde, vr.: plaatselijke schutterij; -ge-setz, o.: gemeente-wet: -rath [tl, m.: 1) gemeenteraad, 2) lid van den gemeenteraad ; -recht, o.: recht der gemeenten ; -regierung, vr.: gemeentebestuur; -stadt, vr.: plattelands-stad; -verfassung, vr. : gemeente-wet.

Municipalitat', vr,: municrpaliteit.

Muniftzenz', vr.: mildheid, milddadigheid.

ülimition', vr.: (mil.) ammunitie.

Munitions , in Sam. I -kasten, m. (-wagen, m.): ammunitie-wagen.

iiiiinkelig, bv. n.: somber, donker, nevelig, mistig, betrokken, bewolkt.

mun keln, w. onpers. h. en w. o. h.:

1)    somber zien (enz., Zie munkelig); munkelt: het ziet somber, de lucht ziet

somber (enz., Zie munkelig): 2) mompelend, in het geniep praten; man munkelt davon: men mompelt er van, men praat er in stilte over; 3) heimelijk rondtasten, (fig.) stoeien; im Dunkeln ist es gut -: (spr. pop.) in den donker is het goed monkelen.

Mn ster, o. (-s ; mrv. -): domkerk, kathedraal, (de) groote kerk; I -thurm [t], m.: toren yan de groote kerk, dom,

mun ter, bv. n.: opgeruimd, opgewekt, levendig, wakker; I -keit, vr.: opgeruimdheid, opgewektheid, levendigheid, wakkerheid,

Miinz, in Sam. I -abdruck, m.: afdruk van een muntstuk; -abfall, m.: afyal (afsnijdsel) van de muntplaatjes; -amt, o.:    1) kantoor van den muntmeester,

2)    raad van beheer over de Munt; -anstalt, vr.: (de) Munt (rijksgebouw waar het geld gemunt wordt); -arbeiter, m.: werkman aan de Munt; -balsam, m.: (pik.) balsemkruid, vrouwenmunt, muntbalsem; -beamte, m. ambtenaar bij het muntwezen; -bediente, m.: bediende aan de Munt; -beschickung, vr.: allooieering; -beschnei-der, m,: pas-maker van de muntplaatjes; -beschreibung, vr.: beschrijving van muntstukken ; -buch, o.: boek over muntkunde; -eisen, o.: muntstempel; -falscher, m.: 1) valsche munter, 2) geldsnoeier; -fal-schung, vr.: 1) vervaardiger van valsch geld, 2) geldsnoeierij; -feile, vr.: muntvijl, vijl voor de muntplaatjes; -freiheit,.vr.: recht om geld te munten; -fuss, m.: muntvoet; -gebühr, vr. (-gefalle o. mrv.): muntloon; -gehalt, m.: gehalte (allooi) van het gemunte geld; -gekratz, o.: Zie -atofall; -genoss, m.: mede-eigenaar van het recht om geld te munten; -gerechtig-keit, vr.: Zie -freitoeit; -gesell, m.: Zie -artoeiter; -gleicher, m,: pas-maker van de muntplaatjes; -göttin, vr.: godin van het geld (Moneta); -güte, vr.: Zie -gelialt; -hammer, m.: munthamer ; -haus, o.: (de) Munt; -herr, m.: 1) muntmeester, 2) gerechtigde om geld te munten; -hof,

Zie -amt no. 2; -junge, m.: jongen (leerjongen, loopjongen) aan de Munt; -kabinet, o.: Zie -sammlimg; -kenner, m.: muntkundige, munt- en penningkundige; -knecht, m.: Zie -artoeiter; -kosten,

vr. mrv.: 1) kosten van het munten, 2) muntloon; -kratz, o. (-kratze, vr.): Zie -atofall; -kraut, o.: (pik.) penningkruid; -kunde, vr.: munt- (en penning-) kunde, numismatiek: -kundig, bv. n.:

1)    in de numismatiek ervaren, 2) numismatisch; -kunst, vr.: kunst om geld te munten; -liebhaber, m.: liefhebber (minnaar) van munten en penningen; -meister, m.: 1) muntmeester, 2) meesterknecht in

Munt (-meisteramt, o.: kantoor van den muntmeester; -meisterzeichen, o.: muntmerk); -muschel, vr.: als geld gangbare schelp, kauri; -ordnung, vr.: 1) reglement voor de Munt, 2) reglement op het geldmunten; -ort, m.: Zie -statt; -platte, vr.: muntplaatje; -presse, vr.: muntpers ; -probe, vr.: essaai (d. i. onderzoek naar, of bepaling van, het gehalte van een stuk geld of van een muntplaatje); -probirer [bie], m. (-prüfer, m.): munt-essaaieur; -rand, m.: rand van een stuk geld; -rath [tj, m.: lid van het bestuur over de Munt; -recht, o.: recht om geld te munten; -regal, o.: muntregaal, uitsluitend recht van de Kroon om geld te doen munten; -richter, m.: Zie -wardein; -sammlung, vr.: verzameling van allerlei muntstukken (en penningen), munt- (en penning-) kabinet; -schere, vr.: muntschaar; -schiene, vr.: muntplaatje; -schlag, m.: muntslag; -schlager, m.: geldmunter, stempelaar van de muntplaatjes; -schreiber, m,: klerk aan de Munt; -schrötling, m.: muntplaatje; -sorte, vr : muntsoort, geldspecie; -stadt, vr.: 1) muntstad, stad waar ’s Rijks munt gevestigd is, 2) (hist.) stad die het recht had om geld te munten; -stand, m.: munt-gerechtigde staat (het recht om geld te munten bezittend lid van eenen Statenbond); -statt, vr. (-statte, vr.): (de) Munt (het gebouw of de werkplaats, waar het wettige geld gemunt wordt); -stein, m.: (min.) nummuliet; -stempel, m.: muntstempel; -streckwerk, o,: pletmolen voor de muntplaatjes; -stück,o.: 1)muntplaatje,

2)    geldstuk; -tarif, m.: munttarief; -ver-falscher, m.: 1) valsche munter, 2) geldsnoeier; -verfalschung, vr.: Zie -fal-scliuiig; -verfassung, vr.: 1) wet op het

ntwezen, muntwet, 2) Zie -ordnung; -wage, vr.: 1) weegtoestel voor de muntplaatjes, 2) (fig.) goudschaaltje, schaaltje om geldstukken te wegen; -wager, m.: Zie -gleicher ; -wardein, m.: muntmeester, waardijn, munt-essaaieur; -wart, m.: directeur van het muntwezen; -werk, o/.'l) machinerie om geld te munten, 2) Zie -touch; -werth [t], vr.: muntvoet; -wesen, o.: (het) muntwezen; -wissenschaft, vr.: munt- (en penning-)kunde, numismatiek; -würdigung, vr.: Zie -protoe;-zeichen, o.:    muntmerk; -zettel, m.: 1) munt

biljet, 2) bank-noot; -zusatz, m.: munt-allooi, toevoegsel om het zuivere metaal op het wettige munt-gehalte te brengen.

MTiin'ze, vr.:    1) muntspecie, geld

(klingende -: klinkende munt; Einen mit gleicher - bezahlen: spr.: iemand met gelijke munt betalen); 2) pasmunt, kleingeld (ich habe keine - bei mir: ik heb geen kleingeld bij mij; geben Sie mir ge-falligst für einen Gulden -: geef mij asjeblieft voor een gulden kleingeld, wissel mij een gulden asjeblieft); 3) muntstuk,

een

murren.

Murner, m. (-s; mrv.): kater.

Murr, in Sam. I -bart, m. (-kopf, m.): morder, brompot, knorrepot, (fam.) narkop, narrig humeur; -köpfig, bv.n.: morrend, brommig, knorrig, (fam.) narrig; -meise, vr.: (vog.) langstaartmees; -sinn, m.: morrend humeur, brommig-heid, (fam.) narrigheid; -sinnig, bv. n.: Zie -köpfig;.

mur ren, w. o. h. en w, b.: 1) morren ; 2) brommen, knorren; 3) mompelen, prevelen, pruttelen.

mur rig (mür'risch), bv. n.: Zie murrköpfïg,

Mur'ten, o, (-s): (adk.) Murten (Fr.: Morat, eene stad in Zwitserland).

murz, in Sam. | -ab, bw.: (fam.) kort-af, kortweg.

Mus, o. (-es; mrv. -e): moes (Zie Muss

Museh el, vr.: 1) mossel, schelpvisch; 2) schelp, schulp; 3) (ontl.) baarmoeder; 4) ijzeren duim eener deurklink; I -bank, schelpbank; -blaser, m. : (fab.) triton, zee-god; -blume, vr.: (pik.) waterlins, (fam.) eendenkroos; -bruch, m.: Zie -bank; -erde, vr.: schelp-aarde, schelp-mergel; -fang, m.: 1) schelpvisscherij, 2) mosselvangst; -farbe, vr.: schelpverf, verf die in schelpen verkocht wordt; -förmig, bv. n.: schelpvormig; -gerieht, o.: (hist.) schervengerecht, ostracismus; -gold, o.: schelpgoud; -horn, o.: kinkhoorn; -insekt, o.: kermes, cochenille, Amerikaansche schildluis; -kabinet, o.: verzameling (kabinet;) van schelpen; -kalk, m.: schelpkalk (-kalkstein, m.: schelpkalksteen); -kenner, m.: schelpenkenner; -kenntniss [nis], vr.: kennis van schel kunde;

eipen;

-kürbi

eener schelpen rijk aan s

(ook:) penning, legpenning; 4) als geld gangbare schelp, kauri; 5) werkplaats waar geld gemunt wordt, (de) Munt; 6) (pik,) munt, (ook:) basilicum, koningskruid, (ook:) vlooienkruid.

Imün zeii, w. b.: munten (i. a. b.); Gold -: goudgeld munten; sie hatten es auf mich gemünzt: zij hadden het op mij gemunt.

IMün'zen, in Sam. I -beschreibung, vr.: beschrijving van muntstukken (en penningen); -kabinet, o.: Zie Miinz-sammlung; -kenner, m.: munt- (en penning-)kundige; -kenntniss [nisl, vr.: kennis van muntspeciën en penningen; -kunde, vr.: munt- (en penning-)kunde, numismatiek; -kundig, bv. n.: Zie münzkundig; -sammlung, vr.: Zie -kabinet.

Mün'zer, m. (-s; mrv. -): geldmunter; Münzerei’, vr.: 1) (het) geldmunten, 2) (de) Munt, geldmunters-werkplaats.

Mui’, in Sam. I -aal, m.: 1) moer-aal, 2) zee-aal.

Murane, vr.: moer-aal.

Mürb, in Sam. ! -braten, m.: (kkk.) lendenstuk.

Imür'be, bv. n.:    1) murw, zacht;

2)    malsch; 3) beursch, rot; 4) (fig.) gedwee, handelbaar, (fam.) mak.

IMiir'be, vr.: Zie Mürbigkeit.

rnür ben, w. b.: (fam.) mak (gedwee, handelbaar) maken, tot zijnen (haren) plicht brengen; w. o. s.: 1) malsch worden, 2) zacht worden.

Mürbigkeit, vr.: 1) murwheid, zachtheid; 2) malschheid; 3) beurschheid, rotheid; 4) (fig.) gedweeheid, handelbaarheid, (fam.) makheid.

mürb'lich, by. n.:    1) eenigszins

beursch; 2) (fig. fam.) eenigszins mak.

Murcli’el, vr.: (ins.) houtluis.

Murks, m. (-es; mrv. -e): 1) knorge-luid, knor; 2) knorrepot, brompot, nurk;

3)    dreumes, kleinduimpje, kleine hurk.

nmrk sen, w. o. h.: 1) knorren, een

knorgeluid doen hooren; 2) brommen, grommen, knorren.

Mur mel, in Sam. I -bach, m.: murmelende beek; -brassen, m. (-fisch, m.): marmervisch; -thier [t], o.: marmot, mormeldier.

niurmeln, w. o. h. en w. b.: 1) murmelen, kabbelen, ruischen; 2) rommelen, dof rommelend geluid maken; 3) Zie

no. 2); I -thier [t], o.: (drk.) elanddier eland.

Musch'e, vr.: moesje, schoonheids-pleistertje.

vr.:

; -kunde, vr.: schelpen-iss, m.: (pik.) pompoen; -lage, vr.: schelpenlaag; -lenre, vr.: schelpenkunde; -linie, vr.: (wsk.) schelpvormige lijn, conchoïde; -mergel, m.: schelpmergel, schelp-aarde; -münze, vr.: als geld gangbare schelp, kauri; -nischel, vr.: (vog.) rietvink; -rand, m.: 1) rand schelp, 2) schelpenrand, van gemaakte rand; -reich, bv. n.: chelpen; -saai, m.: schelpenzaal; -sammler, m.: verzamelaar van schelpen; -sammlung, vr.: Zie -kabinet; -sand, m.: schelpzand; -schale, vr.: mosselschelp; -schicht, vr.: schelpenlaag; -seide, vr.:

1)    byssus (een kostbaar lijnwaad der Ouden),

2)    zijde met schelpvormige figuren; -silber, o.: schelpzilver; -stein, m.: schelpsteen; -wagen, m.: 1) mosselwagen, 2) schelpvormige wagen; -werk, o.: schelpwerk, (fig.) grotwerk.

ïnusch'eliclit, bv, n.: schelpvormig, schelpachtig; musch’elig, bv. n.: vol schelpen.

Muse, vr.: (fab. en dk.) muze; (pik.) banaanboom, (ook,:) plataanboom; I -thier [t], 6.: (drk.) elanddier, eland. I Zie Musen.

Mu sol man n. m. (-es, -s; mrv. -man-ner): Muzelman, Mahomedaan; Muzelman’nin, vr. (mrv. -nen): Muzelmansche, Mahomedaansche: mu"selman'nisch, bv.n.: Muzelmansch, Mahomedaansch.

Musen, in Sam. I -almanach, m.: muzen-almanak; -berg, m.: (fab.) zangberg (Pindus, Helicon, Parnassus); -born, m.: (fab,) hengstebron, dichterbron; -freund, m.: vriend der muzen;, -freundin, vr.: vriendin der muzen; -gott, m.: (fab.) god der dichtkunst (Apollo); -günstling, m.: gunsteling (lieveling) der muzen; -halle, vr.: kunst-zaal, museüm; -kunst, vr.: kunst van eene der muzen, kunst der muzen, (inz.) dichtkunst, dichtkunde; -pferd, o.: (fab.) gevleugeld paard der dichters (Pegasus); -quell, m.: Zie -born; -sitz, m.: (fab.) zetel (woonplaats) der muzen, (fig.) alma mater, universiteit, academie, hoo-geschool; -sohn, m.: 1) zoon der muzen,, dichter, poëet, 2) muzenzoon, student; -tempel,m.: muzentempel, tempel der muzen.

mu

o. :

m. (-s; mrv. -n): (ontl.)

mussen.

m.:

-kuchen.

Mus’se, vr.: ledige tijd; mit -: oj> (mijn, uw, zijn, haar, ons, hun) gemak, bij gelegenheid; I -stunde, vr.: onbezet uur, vrij uur; -zeit, vr.: ledige (onbezette, vrijë) tijd.

Musselin', m. (-es, -s; mrv. -e): moesseline, neteldoek.

müs'sen,

w. o.

Museum, o. (-s; mrv. Muse'en): museüm, kunstverzameling', kunstzaal; (fig.) leeszaal.

Musici, m. mrv.: Zie Musikus; musici’ren [cie], w. o. h.: musiceeren, muziek maken.

mu'sig(müsig), bv. n.: Zie mussig. Musik', vr.: muziek; in - setzen: op muziek zetten, op noten zetten; I -aka-demie, vr.: academie voor de toonkunst, muziekschool; -bande, vr.: muziekgezelschap, gezelschap musici, (mil.) muziekkorps, (gem.) troep muzikanten; -direktor, m.: orkestmeester; -fest, o.: muziekfeest; -kenner, m.: muziekkenner, kenner wat muziek aangaat; -lehrer, m.:    muziek-onderwijzer; -leiter, m.:

toonladder; -liebhaber, m.: 1) muziekliefhebber, minnaar van muziek, 2) dilettant; -meister, m.: muziekmeester; -probe, vr.: 1) proeve van muziek, 2) repetitie; -saai, m.: muziekzaal, concertzaal; -stunde, vr.: muziek-les: -un-terricht? m.: les in de muziek, muzikaal onderwijs; -verein, m.: muziek-vereeni-ging, muziek-gezelschap; -zimmer, o.: ziekzaal.

Musika'lien, vr. mrv.: muziekstukken.

musika'lisch, bv. n.: 1) muzikaal; 2) muziek-; ich bin nicht - : ik ben niet muzikaal; ein -es Instrument: een muziekinstrument.

Musikant’, m. (-en; mrv. -en) muzikant; die -en bestellen: (spr.) de muzikanten bestellen.

Mu'siker, m. (-s; mrv. -): musicus.

Musikus, m. (-s; mrv. Mu'sici): musicus.

musirt' [siert], bv. n.: (typ.) met krulletters; (ook:) met versieringen.

iiiusiv (musi'visch), bv. n.: mozaïek.

Musk, in Sam. I -kafer, m.: (ins.) meel-worm; -ochs, m.: muskus-stier; -rosé, vr.: muskaatroos; -thier [t], o.: muskusdier.

Muskat', in Sam. I -nuss, vr.: muskaatnoot, notemuskaat; -reibe, vr.: no-temuskaat-rasp; -traube, vr.: muskadeldruif, muskadel; -wein, m.: muskaatwijn, muskadel-wijn. Zie Muskaten.

Muska'te, vr.: 1) muskaatnoot, notemuskaat; 2) notemuskaatboom; 3) (fig.) goochelballetje; was soll (was nutzt) der Kuh -: (spr.) wat weet eene koe van saffraan ?

Muskateller, m.: 1) muskaatwijn, muskadel-wijn, 2) muskadel-druif, muskadel; I -apfel, m.: muskaat-appel; -birne, vr.: muskaatpeer; -blume, vr. (-blütne [tl, vr.): muskaatbloesem, foelie; -geschmack, m.: muskaat-smaak; -kraut, (pik.) scharlei; -traube, vr.: muskadeldruif, muskadel; -wein, m.: muskadel-wijn, muskaatwijn.

Muskaten, in Sam. I -baum, m.: notemuskaatboom; -birne, vr.: muskaatpeer ; -blume, vr. (-blüthe [t], vr.): muskaatbloesem, foelie; -hyacinthe, vr.: mus-kaat-hyacint; -kraut, o.: (pik.) scharlei; -nuss, vr.: muskaatnoot, notemuskaat; -öl, o.: notemuskaat-olie; -rosé, vr.: mus-kaatroos; -wein, m.: muskaatwijn, muskadel-wijn.

Mus kei,

spier; I -anstrengung, vr.: krachtsinspanning; -beschreibung, vr.: beschrijving van de spieren; -bewegung, vr.: spierbeweging; -faser, vr.: spiervezel; -haut, vr.: spiervlies ; -kraft, vr.: spierkracht; -lehre, vr.: leer van de spieren; -nerve, vr.: spierzenuw; -reiz, m.: prikkeling van de spieren; -stark, bv. n.: forsch-gespierd; -starke, vr.: spierkracht; -zer-gliederung, vr. (-zerlegung, vr.): ontleding van de spieren.

mus'kelig, bv. n.: 1) vol spieren; 2) gespierd.

Muske’te, vr.: musket, snaphaan, geweer, vuurroer.

Muske ten, in Sam. I -feuer, o.: mus-ketvuur, geweervuur; -gabel, vr.: rust voor den haan; -hahn, m.: musket-haan ; -kugel, vr.: musket-kogel, geweerkogel; -lauf, m.: geweerloop; -pulver, o.: pan-kruit; -salve, vr.: pelotons-vuur; -schuss, m.: geweerschot.

Musketier', m. (-es, -s; mrv. -e):

1)    musketier; 2) fusilier.

Musketou', m. (-s; mrv. -e): 1) karabijn; 2) donderbus.

Muski'to, m. (-s; mrv. -s): (ins.) muskiet.

Muskularitat', vr.: 1) spierkracht,

2)    gespierdheid; muskulös', bv. n.:

1)    gespierd, forschgespierd, 2) vol spieren.

Mus kus, m. (-): muskus.

Mus'lim, m.: Zie Moslem.

Imuss: Zie

IMuss, o. (-): moet; es ist ein -: het is een moet; - ist eine harte Nuss (- ist ein bitter Kraut): (spr.) nood breekt wet, (ook:) moeten is dwang. Zie Muss in Sam.

IMuss, o. (-es; mrv. -e): 1) moes;

2)    vruchtenmoes, marmelade.

IMuss, in Sam. I -apfel, m.: appel om marmelade van te maken; fladen, m.: Zie -kuchen; -kraut, o.: (pik.) jodenmaluwe ; -kuchen, m.: marmelade-taart, confiturentaart; -pflanze, vr.: Zie -kraut; -theil [t], o.: (rcht.) weduw-part; -topf, marmelade-pot; -torte, vr.: Zie onr. h. (muss; muss’te): 1) moeten; er hat sie heirathen 11] -; hij heeft haar moeten trouwen, hij is genoodzaakt geweest haar te trouwen; Sie - wissen: gij moet weten; wir - alle sterben: wij moeten allen sterven; ich musste, ich mochte wollen oder nicht: ik moest of ik wilde of niet; er kömmt noch, er müsste nur krank sein: hij zal wel ’ en, of hij moest ziek zijn; 2) kunnen;

he Zeit muss es wohl sein: hoe laat „„n    zijn?; muss man wohl an

dergleichen Abgeschmacktheiten glauben: kan men wel aan zulke ongerijmdheden gelooven ?

mus'sicht (mus'sig), bv. n.: moes-achtig, brijachtig, papachtig, dik. müs'sig, bv. n.: ledigzittend, werke-

(ook

h.:

in. :

om

loos; (van tijd:) vrij, onbezet; (van geld:) renteloos liggend: - gehen: ledig loopen, niets uitvoeren; I -gang, m.: (het) leeg-loopen, (fig.) werkeloosheid, luiheid (-gang ist aller Laster Anfang, of: -gang ist des Teufels Ruhebank: spr.: de luiheid is een duivels-oorkussen); -ganger, m. (-s; mrv. -): leeglooper; -gangerin, vr. (mrv. -nen): leegloopster; -gangerisch, bv. n.: leegloo-pend; -keit, vr.: (het) ledigzitten, werke-- loosheid.

müs'sigen, w. b.: ledigen tijd laten, vrijën tijd laten; (rcht.) dwingen, noodzaken; sich - (2), w, w.: ontwijken, mijden, vlieden, schuwen.

mussi'ren Lie], w. o. h.: moesseeren, schuimen.

inusst, muss'te: Zie mussen.

Mus ter, o. (-s; mrv. -): 1) voorbeeld (ter navolging); (fig.) toonbeeld; 2) model (ter namaking); (borduur-)patroon; teelt ening, schets; 3) (kph.) monster, staal; (ook:) proefje; I -anstalt, vr.: modelinrichting (b.v.: normaalschool, modelboerderij, enz.); -band, o.: 1) model-band (van een boek), 2) prachtband; -baum, m. : (tnb.) pronkboom; -begriff, m.: ideaal; -bild, o.: 1) type, ideaal, 2) toonbeeld; -buch, o.: 1) model-boek, voortreffelijk boek, 2) (kph.) staalkaart, monsterkaart, :) beschrijving van de monsters der koopwaren; -elle, vr.: ijkers-el, (fig.) geijkte el; -form, vr.: 1) model-vorm, 2) Zie -Mld; -geist, m. : waar genie; -gültig, bv. n.: voorbeeldig; -haft, bv n.: 1) voorbeeldig, uitstekend, 2) (let.) klassiek; -haftigkeit, vr.: 1) voorbeeldigheid, uitstekendheid, 2) (let.) klassieke degelijkheid; -herr, m.: inspecteur, (fig.) patroon (meester, gebieder) waaraan anderen een voorbeeld kunnen nemen; -herrchen, o.: (iron.) fatje; -karte, vr.: (kph.) monsterkaart, staalkaart (-kartenreiter, m.: kp reiziger met monsters,reiziger met stalen); -macher, m.: modellenmaker; -ort, m. (-platz, m.): inspectie-plaats, monsterplaats; -probe, vr.: (kph.) monster, (fig.) proefje ter beoordeeling; -rolle, vr.: (mil., mar., kpv.) monsterrol, (kph.) Zie -karte; -schneider, m.: 1) kleermaker naar de mode, 2) uitsnijder naar de modeplaten (Fr.: coupeur); -schreiber, m.: (mil.) schrijver van de compagnie; -schrift, vr.: schrijfvoorbeeld, (fig.) modelschrift, 2) (let.) klassiek werk₂ klassiek boek; -schriftsteller, m.: klassiek schrijver; -schule, vr.: normaalschool, model-school; -stück, o.:

1)    voorbeeld, model, (fig.) toonbeeld,

2)    proefstuk, proeve, stuk waarnaar men kan oordeelen; -tugend, vr.: voorbeeldige deugd, (fig.) ideaal der deugd; -werk, o.: 1) werk dat als voorbeeld of model kan dienen, 2) (let.) klassiek werk; -wort, o.: 1) paradigme, 2) klassiek woord, (fig.) geijkte uitdrukking; -zeichner, m.: patro-nen-teekenaar ; -zeichnerin, vr.: patronen-teekenaarster; -zeichnung, vr.: l)patroon-teekening, 2) (het) patronen-teekenen,

3)    model-teekening, (fig.) schets-teekening,

4)    teeken-voorbeeld; -zettel, m.: monsterrol.

Miisterchen, o. (-s; mrv. -): klein model; (fig.) staaltje.

Mus’terer, m. (-s; mrv. -): 1) patro-neh-teekenaar; 2) inoogenschouwnemer,

schouwer, opnemer, (mil.) inspectie-houder;.

3) inspecteur-generaal.

mustern, w. b.: 1) (mil.) monsteren,, inspecteeren; (fig.) in oogenschouw nemen, schouwen, opnemen; (ook:) beoordeelen;

2)    modellen (een model) maken van;

3)    teekeningen (eene teekening) maken van; 4) patroon-teekeningen maken (voor stoffen), (ook:) het geteekende patroon drukken op of weven in (stoffen).

Musterung, vr.: 1) monstering, inspectie, inoogenschouwneming; etwas durch die - gehen lassen: (fig.) iets behoorlijk opnemen; 2) beoordeeling.

Mus’tliier [t],    o.: (drk.) elanddier,.

eland.

Mut, m.: Zie Mutli.

mil ten, w. o. h.: 1) (van kreeften:) eene nieuwe schaal krijgen, de oude schaal afwerpen, yan schaal verwisselen;

2) Zie mutlien.

Mu'ter, m. (-s; nnw. -): van schaal verwisselende kreeft; I -krebs, m.: Zie

Muter.

mut er ii (mü'tern), w. o. h.: Zie milten.

IMutli [t], m. (-es): moed; (fig.) vuur; (ook:) gemoed; ein Pferd voll -: een paard vol vuur, een vurig paard; Einem - machen: iemand moed geven, iemand met moed bezielen; den - benehmen: den moed benemen, (fig.) afschrikken; den -verlieren: den moed verliezen; den - sin-ken lassen: den moed laten zinken; -fassen: moed vatten; mitunerschrockenem -e: met onverschrokken moed; Gut macht -: (spr.) ’t bezit van goud maakt altijd boud; guter -, halbe Arbeit: (spr.) een goed begin is het halve werk; seinen -kühlen an: zijn gemoed koelen aan; gutes -es sein: wel te moede (tevreden, opgeruimd) zijn; in trunkenem -e: in eenen staat van dronkenschap ; mir ist übel zu -e (es ist mir nicht wohl zu -e): ik voel mij niet op mijn gemak.

Imutli [tl, in Sam. I -beseelt, bv. n.: met' moed bezield, (fig.) vol vuur, vol ijver; -geld, o. (-groschen, o.): kosten (mrv.) voor de aangevraagde vergunning; -jahr, o,: jaar waarin men het verzoek deed om als baas of meester in het gilde opgenomen te worden; -leer, bv. n.: zonder moed, zonder vuur, zonder geestkracht; -los, bv. n.: 1) moedeloos, 2) ontmoedigd ; -losigkeit, vr.: 1) moedeloosheid, 2) gebrek aan moed; -macher, m.: 1) moedgever, 2)" inscherper van moed; -massen, w. b.: gissen, vermoeden, onderstellen; -masser, m.: gisser, voorondersteller; -masslich, bv. n.: vermoedelijk, waarschijnlijk; -masslichkeit, vr.:    waarschijnlijkheid;

-massung, vr.: gissing, vermoeden, vooronderstelling (-massungsweise, bw.: bij wijze van gissing); -reich (-voll), bv. n.: vol moed; -schein, m.: 1) vergunbrief,

2)    certificaat van meesterschap; -wille (-willen), m.: 1) moedwil, opzet, 2) baldadigheid, brooddronkenheid, 3) dartelheid, guiterij; -willig, bv. n.: 1) moedwillig, opzettelijk, 2) baldadig, brooddronken,

3)    dartel, guiterig; -willigkeit, vr.: 1) baldadigheid, 2) opzet; -zettel, aanvraag om vergunning, aanvraag concessie.

Muth/e [t], vr.: verzoek, aanvraag;

sein:

vr.: gewaar-

eener

die - verrichten: aanvraag (bij een gilde) doen om het meesterschap.

muth en [t], w. b.: aanvraag doen om, verzoeken om; w. o. s.: gezind (geneigd) zijn; (van dieren:) paarziek (bronstig, loopsch) zijn; ein Lehen -: (hist.) met eene bezitting beleend worden; gemuthet sein: gezind (geneigd) zijn; wohl gemuthet ' welgemoed zijn.

Mutlier [t], m. (-s; mrv.-): aanvrager, verzoeker.

muthig [t], bv. n.:    1) moedig;

2) levendig, opgewekt; I -keit, vr.: 1) moedigheid, moed, 2) levendigheid, opgewektheid.

mutliigen [tl, w. b.: aanmoedigen.

Muthung [t], vr.: gemoedsstemming; 2) toedichting; (ook:) vermoeden; 3) aanzoek, aanvraag, verzoek; 4) vergunning; (ook:) concessie.

IMut’ter, vr.: (van wijn, van azijn, enz.:) moer; der Wein liegt auf der -: de wijn ligt op fust. I -, m. (-s; mrv. -): Zie

Muter.

lülut'ter, vr. (mrv. Müt’ter): moeder; (ontl.) baarmoeder; (fig. fam., tegen eene bejaarde vrouw:) moeder; (van eene schroef:) moer; (aan eene drukpers:) ronds, rons; (wky vanghaak, vang.

nUut'ter, in Sam. I -ader, vr,: (ontl.) ader op den voet; -allein, bw.: (fam.) moederziel-alleen; -art, vr.: manier eener moeder (auf -art: als eene moeder); -ast, m.: hoofd-tak; -balsam, m.: balsem tegren de moederkwaal; -baum, m.: boom dien men laat staan (als andere boomen omgehakt worden); -bein, o.: (aan een der achterpooten van een dier:) gewrichts-been, sprong; -beschwerde, vr. (-beschwe-rung, vr.): (gnk.) moederkwaal, (fam.) moer; -bett, o.: kraambed; -biene, vr.: (ins.) koningin van een bijënzwerm, moederbij ; -birke, vr.: berkeboom ; -blume, yr.:

1)    moederbloem, zaadgevende bloem,

2)    anemoon, 3) Zie Milchblume; -blut-fluss, m.: (gnk.) vloeiing; -boden, m.: geboortegrond; -bruch, m.: (hik.) uitzakking; -bruder, m.: oom van moederszijde ; -brust, vr. (-busen, m,): moederborst; -eisen, o.: draad der moerschroef; -elixir, o.: elixir (mrv.: droppeltjes) tegen de moederkwaal ; -empfindung, wording (gevoel) eener moeder; -ent-zündung, vr.: baarmoeder-ontsteking; -erde, vr.: 1) tuin-aarde, 2) (dk.) (de) aarde ons aller moeder; -essig, m.: azijn tegen de moederkwaal; -fieber, o.: 1)moederkwaal, 2) hysterische koorts; -flecken, m.: moedervlekje; -fluss, m.: (gnk.) witte vloed; -freude, vr.: moedervreugde; -füllen, o,: merrie-veulen; -gefühl, o.: gevoel moeder, moederlijk gevoel; -gerste, vr.: (pik.) moederkoorn, brand in de gerst; -gewachs, o.: 1) moederplant, 2) vormeloos misgeboorte, 3) poliep in de baarmoeder; -gicht, vr.: aanval van de moederkwaal; -glück, o.: geluk eener moeder, moederlijk geluk; -gottesbild, o.: (kkl.)beeld (afbeeldsel) van de moeder Gods, Maria-beeld; -grimmen, o.: kramp in de baarmoeder ; -gut, o.: (rcht.) moederlijk versterf,erfdeel uit moeders-nalatenschap; -halb, bv. n.: van moederszijde; -hals, m.: hals der baarmoeder; -halter, m.: (hik,) zetpil; -haring, m.: (visch:) elft; -harz, o.: moederhars;

-hase m.: moerhaas, voedster; -herz, o.: moederhart, hart eener moeder; -herzig, bv. n.: moederlijk; -husten, m,: hysterische hoest; -kalb, o.: wijfjeskalf, (vlk.) vormeloos misgeboorte; -kamille, vr.: (pik.) moederkruid; -kind, o,: kind eener moeder, (fam. en iron.) moeders-kindje; -kirche, vr.: moederkerk; -kolik, vr.:moederkwaal, (inz.) aanval van de moederkwaal; -korn, o.: moederkoorn (in rogge, enz.) ; -krampf, m.: Zie -grimmen; -krankheit, vr.: ziekte-verschijnsel (ongemak, ziekelijke toestand) in de baarmoeder; -kranz, m. (-kranzchen, o.): (hik.) zetpil; -kraut, o.: moederkruid; -krebs, m.: kanker in de baarmoeder; -kuchen, m.: (vlk.) moederkoek, nageboorte; -kümmel, m.: tuin-ko-mijn; -kuss, m.: moederlijke kus; -lamm, o.: ooilam; -land, o.: (van koloniën:) moederland, (anders:) geboorteland, vaderland; -lauge, vr.: moederloog; -leber, vr,: Zie -kuchen; -leib, o.: moederlijf (vom -leibe an: van de geboorte afaan); -liebe, vr.: moederliefde (1. liefde eener moeder, 2. liefde voor eene moeder, gehechtheid aan zijne of hare moeder); -loge, vr.: moeder-loge; -los, bv. n.: moederloos (der, die -lose: de moederlooze,het moederlooze kind); -löschen, o. (-lose, vr., -loseke, vr.): puit-aal,katvisch; -maal, o.: moedervlekje; -mage, vr.: bloedverwant van moederszijde; -mahrchen, o.: 1) bakersprookje, 2) oude-wijvensprookje ; -meissel, m.: (hik.) zetpil; -mensch, m.: (fam.) levende ziel; -milch, vr.: moedermelk (etwas mit der -milch einsaugen: iets inzuigen met de moedermelk); -mord, m.: moedermoord;-mörder, m.: moedermoordenaar; -mörderin, vr.: moedermoordenares; -mund, m.: (ontl.) mond der baarmoeder; -nackend (-nackt), bv. n.: moedernaakt, spiernaakt; -nagelein, o.: (pik.) moernagel; -name, m.: moedernaam, naam van moeder; -nelke, vr.: (pik.) moernagel; -pfeife, vr.: honigcel der moederbij; -pfennig, m.: 1) spaarpenningen (mrv.) der moeder, 2) geld dat de moeder heimelijk aan haren zoon toeduwt; -pferd, o.: moederpaard, merrie; -recht, o.: (het) recht eener moeder; -ring, m.: (hik.) zetpil; -röhrchen, o.: pijpje voor den laadstok; -salbe, vr.: zalf tegen de moederkwaal; -schaf, o.: moederschaap, ooi; -scheide, vr.: (ontl.) scheede; -schmerz, m.:

1)    smart (verdriet) eener moeder, 2) (gnk.) moederkwaal; -schnitt, m.: (vlk.) keizers-snede; -schooss [-schoss], m.: 1) moederschoot (im -schoosse sitzen: op moeder’s schoot zitten, fig.: vertroeteld worden),

2)    (fig-) moederschoot, baarmoeder; -schraube, vr.: (wkt.) moederschroef; -schule, vr.: normaalschool; -schwein, o.: moedervarken, zeug, zog; -schwester, vr.: tante van moederszijde; -schwindel, m. : (gnk.) hysterische flauwte, hysterische zenuwtoeval; -seele, vr.: 1) ziel (gemoed, hart, gevoel) eener moeder, 2) (fam.) levende ziel (-seelenallein, bw.: moederziel-alleen); -segen, m.: moederzegen; -sinn, m.: Zie -seele; -sohn, m. (-söhnchen. o.): (iron.)moederszoontje; -soole, vr.: moederloog; -sorge, vr.: 1) (moederzorg, moederlijke zorg (voor hare kinderen), 2) bezorgdheid (angst) eener moeder; -spiegel, m.: (hik.) speculum; -sprache, vr.: 1) moedertaal, 2) grondtaal, taal waarvan andere

talen afstammen; -spritze, vr.: (luik.) spuitje om inspuitingen in de baarmoeder te doen; -staat, m.: (van koloniën:) moederstaat, moederland; -stadt, vr.: 1) moederstad, hoofdstad, 2) geboorte-stad, vaderstad; -stamm, m.: moeder-stam; -stand, m.: (het) moederschap; -stein, m.: moedersteen; -stelle, vr.: plaats van moeder ([3] die -stelle vertreten: zooveel als eene moeder zijn voor); -stock, m.: 1) moeder-stam, (inz.) stam van den wijnstok, 2) eerstbe-volkte bijenkorf; -theil [tl, moederlijk erfdeel, moedersversterf, (fam.) moedersbe-wijs; -thrane, vr.: moedertraan (-thranen, mrv.: tranen eener moeder); -titel, m.: moedertitel, titel van moeder; -treue, vr,: moedertrouw, trouw van eene moeder; -trompeten, vr.: (ontl.) trompetten van Fallopius; -veilchen, o. (-viole, vrJ: anjelier, violierplant; -vorfall, m.: (hik.) uitzakking; -wasser, o.: (pha.) water(tje) tegen de moederkwaal; -wassersucht, vr.: (gnk.) waterzucht in de baarmoeder; -weh, o.: 1) barens-weeën (mrv.), 2) moederkwaal, 3) smart (zielsleed) eener moeder; -wein, m.: wijn tegen de moederkwaal; -witz,

m. : gezond verstand (ein Quentchen -witz ist besser als ein Centner Schulwitz: spr.: een lood gezond verstand is beter dan honderd pond geleerdheid); -witzig, bv.

n. : 1) met gezond verstand bedeeld, 2) van gezond verstand getuigende; -wolle, vr.: fijnste rug-wol; -wurz, vr.: 1) moederkruid, 2) varkensvenkel; -wuth [t], vr.: manziekheid; -zapfen, m. (-zapfchen, o.): (hik.) zetpil; -zelle, vr.: honig-cel der moederbij; -zimmet (-zimmt), o.: (pha.) basterd-kaneel, kassm-bast; -zufall, m.: Zie -sch windel,

Müt'terchen, o. (-s; mrv. -): moedertje.

müt'terlich, bv. n.: moederlijk;

-er Seite: van moederszijde; I -keit, moederlijk gevoel.

Mut’terschaft, vr.: (het) moederschap.

Mutz, m. (-es; mrv. -e): 1) kort-staart (gekortstaarte hond, gekortstaart paard, enz.), (ook:) kip zonder staart; 2) buisje, wambuis, kort jasje, zjaketje; 3) stoffel, stommerik, ezelskop; I -ohr, o.: kort-oor, dier met afgesnedene ooren; -schwanz, m.: Zie Mutz no. 1.

Miitz'chen, o. (-s; mrv. -): 1) mutsje; 2) petje.

von

vr.:

Müt’ze, vr.: 1) muts; (mil. en fam.) politie-muts; 2) pet; 3) tweede maag (der herkauwende dieren); 4) (pik.) zaadhuisje, zaadvlies, I Zie Miitzen.

Illut zen, m. (-s; mrv. -); Zie Mutz no. 2.

Imut'zeu, w. b.: kappen, afkappen ; (fig.) knotten, af knotten; (boomen:) toppen, snoeien; (paarden, honden, enz.:) kortstaarten.

Müt'zen, in Sam. I -blech, o.: klep eeiler pet; -fabrikant, m.: pettenmaker; -fabrikan'tin, vr.: pettenmaakster;-förmig, bv. n.:    1) mutsvormig, 2) petvormig;

-handler, m.: pettenkoopman, winkelier in petten; -macher, m,: pettenmaker; -macherin, vr.:    1) mutsenmaakster,

2) pettenmaakster; -schirm, m.: Zie -blech; -streif, m,: 1) mutsenstrook, 2) rand eener pet.

Myke'ua, o. (2e nmvl. Myke'nens): (oudtijds een stad in Argolis:) Mycene.

Myopie’, vr.: myopie, bijziendheid; (fig.) kortzichtigheid; I Myops', m. (-en; mrv. -en): (een) bijziende; (fig.) kortzichtige.

Myriade, vr.: tienduizendtal, myriade; Myriame'ter, m. (-s; mrv.-): myria-meter (tienduizendtal meters); Myna're, ’erkante mijl, eenhonderd bund

Myrmido’ue, m. (-n; mrv. -n): (fam.) kleinduimpje, mannetje-mug.

Myrobola'ue, vr.:

(pruim).

Myr’rhe, vr.; Zie Mirrhe.

Myr'the, vr.: Zie Mirtlie.

Myste'rium, o. (-s; mrv. -rien): my-terie, geheimenis; mysteriös', bv. n.: geheimzinnig.

Mysticis.mus, m. (-): mysticismus.

mystificeren [ie], w. b.: mystificee-ren, verschalken; Mystifikation', vr.: mystificatie, verschalking.

Mystik', vr.: mysticismus; Mystik'er,

m.    (-s ; mrv. -): navorscher van het ondoorgrondelijke, (fig.) bijgeloovige per; mys’tisch, bv. n.: mystiek.

My the, vr.: mythe, fabel; my'thisch, bv. n.: fabelachtig; Mytholog’, m. (-en; mrv. -en): mytholoog, fabelkundige, uitlegger van de fabelleer of godenleer; Mythologie', vr.: mythologie, fabelkunde, fabelleer, godenleer; mythologisch, bv.

n. : fabelkundig, mythologisch.

vr.: vi

ers.

myrobolaan

dwe-

nr.

ua, tsw.: nu!    huichelaar, femelaar, schijnvrome; -kraut,

lïa'be, vr.: (van een wiel:) naaf; (van o. (-pflanze, vr.): navelkruid; -schnur, vr.: eene waterleiding:) pijp, buis. Zie Xaben.    navel-streng ; -schwein, o.: Mexicaansch

Xa bel, vr. (mrv. ISa’bel): (ontl.) navel;    muskusvarken; -strang, m.: navel-streng.

(fig.) knop; (bwk.) sluitsteen; I -ader, vr.:    nabelig, bv. n.: genaveld.

navel-ader; -binde, vr.: navelband; -blut- na’beln, w. b.: (kinderen:) den navel-ader, vr.: navel-ader; -bruch, m:: navel- streng afbinden van; (tech.) een knop breuk; -förmig, bv. n.: navelvormig; maken aan.

-gegend, vr.: navel-streek; -gucker, m.:    Ina'beu, w.b.: van eene naaf voorzien.

wie -): voor en na, altijd hetzelfde; --: 1) van lieverlede, geleidelijk, langzamerhand, 2) bij kleine hoeveelheden te

Inach’lacli'ten, w. o. h. [3]: zich regelen naar, zich gedragen overeenkomstig, inachtnemen; -ach tung, vr.: inachtneming; -af'fen, w. b. [31: naapen; -af’fer, m,: naaper; -afferei', vr.: naaperij; -affe-rin, vr.: naaapster; -af’fung, vr.: naaping, (het) naapen; -ahm’bar, bv. n.: Zie-alim-licli; -ah’men, w. b. [3|: nadoen, nabootsen, namaken, (fig.) navolgen; -ah’mens-werth” [tl, bv. n.: navolgenswaardig; -ah'mer, m. (-s; mrv. -): navolger; -ahme-rei', vr.: slaafsche navolging,(fam.)naaperij; -ah’merin, vr. (mrv. -nen): navolgster; -ahm’lich, bv. n.: na te bootsen, na te maken, na te doen, (fig.) na te volgen; -ah'mung, vr.: 1) nabootsing, 2)navolging, 3) namaaksel; -ahmungs, in Sam. (-gabe, vr.: gaaf of talent om na te bootsen; -sucht, vr.: zucht om anderen na te doen * -trieb, m.: neiging om na te volgen; -wuth [t], vr.: naaperij-woede); -arbeit, vr.: 1) werk naderhand, 2) extrawerk, 3) namaaksel; -ar'beiten, w. b.: 1) namaken, 2) de laatste hand leggen aan; w. o.

den verloren werktijd inhalen; -ar’ten, w. o. h. [31: 1) aarden naar, 2) gelijken op, gelijken naar; -ar'tung, vr.: overeenkomst (met).

IXach'bar, m. (-s; mrv. -n): buurman; (fig.) nabuur (der nachste -: de naaste

c^crq pr

INaben, in Sam. I -band, m.: naafband; -bohrer, m.: naafboor; -büchse, vr.: naaf bus ; -kappe, vr.: naaf kap; -loch, o.: naafgat; -ring, m.: naafring.

Xa’ber, m. (-s; mrv. -): naafboor;

1 -schmied, m.: boor-smid.

Ka’biger (M'Mnger), m. (-s; mrv, -): naaf boor.

Xa’bob, m. (-s; mrv. -s): nabob.

Inacli, vz. [3] en bw.: 1) naar (in de richting van: om... te bereiken); - Hause gehen: naar huis gaan; - Brüssel reisen : naar Brussel vertrekken; - etwas sehen ; naar iets kijken; - etwas fragen: naar iets vragen; werfen -: gooien naar; der Weg - der Stadt: de weg naar de stad;

-    Süden zu: naar het Zuiden; - Abend zu: naar het Westen; - oben: naar boven; das Schiff ist - Amerika bestimmt: het schip is naar Amerika bestemd; Einern -dem Leben trachten: iemand naar het leven trachten (d. i. het hem trachten te ontnemen), iem. naar het leven staan; 2) naar (volgens; op grond van; overeenkomstig, in overeenstemming met; in navolging van); - meiner Meinung (meiner Meinung -): naar mijn gevoelen, naar mijn idee; - meinem Sinne: naar mijn zin; das ist nicht - meinem Geschmack: dat is niet naar mijn smaak; - Ihren Befehle: overeenkomstig uw bevel; - seinen Grund-satzen: naar (volgens) zijne beginselen; er richtet sich - ihm: hij regelt zich naar hem; - dem, was ich gehort habe: naar hetgeen ik gehoord heb; urtheilen [tl -(schliessen -): oordeelen naar; schmecken oder riechen -: smaken of ruiken naar; was nützen Gebote, wenn sie nicht auch

-    denselben leben: wat baten geboden, indien zij er niet ook naar leven; - einer Yorschrift schreiben: naar een voorbeeld schrijven; - der Naturgezeichnet: naarde natuur geteekend; - Ihrer Uhr war es sieben: volgens uw horloge was het zeven uren; 3) na (later dan; na verloop van; over), (ook:) achter; zwanzig Minuten -vier: twintig minuten over vieren; im Jahre .... - Christi Geburt: in het jaar ,... na de geboorte van Christus; - Weih-nachten: na Kerstmis; gleich - meiner Rückkehr: dadelijk na mijne terugkomst;

-    sich ziehen: (fig.) na zicö sleepen, ten gevolge hebben; acht Tage - einander: acht dagen na elkander, (ook:) acht dagen achtereen; Einer - dem Andern; (niet te gelijk maar) na elkander, (ook:) (als de ganzen) achter elkander; I 4) verschillende andere beteekenissen, b.v.: hinten -: achteraan; - der Elle verkaufen: bij de el verkoopen; - dem Gewichte (-demPfunde) verkaufen: bij het gewicht (bij het pond) verkoopen; Einen dem Namen - kennen: iemand kennen bij naam, iemand kennen van naam; - Einem schicken: om iemand zenden, iemand laten halen; - seinem Gelde kommen: om zijn geld komen, zijn geld komen halen; die Kunst geht - Brod: (spr.) de kunst loopt om brood, de kunst lijdt gebrek; schiessen -: schieten op; zielen -: mikken op, (fig.) het munten op, (ook:) streven naar; - seiner eignen Art: op zijne eigene manier; - deutscher Mode (- deutscher Art): op de Duitsche manier, (fam.) op zijn Duitsch; der Reihe -: op rij af, elk op zijne beurt; - wie vor (vor

und

h.:

buurman, de buurman naast de deur; fig.: de dichtste nabuur); I -dienst, m.: dienst uit nabuurschap; -dorf, o.: naburig dorp; -haus, o.: 1. huis naast de deur, 2. nabij gelegen huis; -land, o.: naburig land;-staat, m.: naburig rijk; -stadt, vr.: naburige stad, nabij gelegene stad; -volk, o.: naburig volk; -weg, m.: binnenweg, weg binnendoor); Nach'barin, vr. (mrv. -nen): buurvrouw; nach'barlich, bv. n.: buur-; bw.: als buurman, (fig.) als nabuur (- leben: als goede buren leven, goede buurschap houden); Nach'barlichkeit, vr.: 1) buurmanschap, 1) buurschappelijkheid; Nach’bars, in Sam. (-leute, m. mrv.: huurlieden,buren; -mann, m.: buurman, buur); Nacn'barschaft, vr.: 1) nabuurschap, nabijheid, omtrek, (fam.) buurt (hier in der -: fam.: hier in de buurt, hier dichtbij), 2) buurschap (gute -alten: goede buurschap houden, als oede buren leven); nach'barschaftlich, v. n.: buurschappelijk.

Inacli’Ibedaclit', bv. n.: naderhand bedacht, te laat bedacht (vorgethan und -bedacht, hat Manchen in gross Leid gebracht: spr.: eerst gedaan, daarna bedacht, heeft menigeen in leed gebracht); -bedenken, w. b. onr,: naderhand bedenken, te laat bedenken; -beding’en, w. b. reg. en onr.: naderhand (later) bedingen; -befehl’, o.: later gegeven bevel; -behelf, m.: hulpmiddel, redmiddel, (fig.) uitvlucht; -bel'len, w. o. h. [31: nablaffen (1. ach-terna-blaffen; 2. het geblaf nadoen van); -bericht', m.: later bericht, (brf.) postscriptum; -bes'sern, w. b.: 1) repareeren, verstellen, 2) verbeteringen aanbrengen aan (sich -bessern, w. w.: van druiven, enz.: op het laatst nog goed worden); -be'ten, onr. w. o. h. [31 en w. b.: nabidden, (fig. fam.) napraten; -be’ter, m.: naprater;

-beterei', vr.: napraterij; -be’terin, vr.: napraatster; -be'tung, vr.: (het) napraten; -betrag', o.: nog daarbij komend bedrag; -beweis’, o.: later bewijs; -bezah’len, w. b.: na-betalen, later betalen; -bier, o.: dun bier, tafelbier; -bieten, w. o. h. onr.: meer bieden, een nooger bod doen: -bild, o.: kopie, (fig.) namaaksel; -bü’clen, w. b.: kopiëeren, (fig.) namaken; -bild’ner, m. (-s; mrv. -): namaker; -bild’ung, yr.:

1)    namaking, 2) namaaksel; -blat'tern, w. o. h.: naslaan, zoekende doorbladeren; -blei'ben, w. o. onr. s,: 1) achterblijven,

2)    overblijven, overschieten, 3) achterwege blijven; -bleib’sel, o. (-s; mrv. -): overblijfsel, overschot; -blick’en, w. o. h. [3]: naoogen, na-staren; -blü'the [t j, vr.: (het) nabloeien, tweede bloei; -boh'ren, w. b.: nog meer uitboren; -brand, m.: 1) tweede baksel, 2) tweede stooksel; -brech’en, w. o. h. onr.: (mnw.) eene erts-ader uitgraven ; -bring'en, w. b. onr.: 1) later brengen, 2) achterna brengen; -brunft, vr. (-brunst, vr.): laatste tijdperk van den bronsttijd (of: van de loopschheid eener teef); -bür’ge, m.: tweede borg; -bürg’schait, vr.: tweede borgtocht; -bür’ste, vr.: fijne borstel; -büs’sen, w. o h.: er later voor boeten.

Inacli’ clati'ren [iel, w. b.: later dag-teekenen, eene latere dagteekening geven aan

eene : na-

achtcrna-zetting ;.

vuren,

in.:

Inacliclem’, vgw.: 1) nadat, zoodra, toen; 2) al naar, naar gelang, naarmate; - es sich trifft: al naar het valt; I bw.: daarna, vervolgens.

Inacli’lden’ken, w. o. onr. h.: nadenken (- fiber etwas: over iets); Einem [3] -denken: 1) in gedachten iemand volgen, 2) den loop van iemands gedachten volgen; -den'ken, z. n. o. (-s): nadenken (das macht mir -denken: dat geeft mij stof tot nadenken; I -den’kend, bv. n.: nadenkend; -denk'lich, bv. n.: i waard om er over na te denken, 2) nadenkend; -denk’lichkeit, vr.: (het) nadenken; -dichten, w. o. h. [3] en w. b.: nadichten, den dichttrant navolgen van; -dresch’en, w. b, onr.: nadorschen; -dring’en, w. o. onr. s. [31: achterna zetten, dicht op de hielen zitten; -druck, m. (-es, -s; mrv. -drück’e): 1) (van boeken:) nadruk, (ook wel:) herdruk, 2) nadruk, klem, kracht, stemverheffing, (tik.) klemtoon, 3) (van druiven en vruchten:) tweede uitpersing; -druck'en, w. b.: (boeken:) nadrukken, (ook wel:) herdrukken, een nieuwen druk maken van; -drück'en, w. o. h. en w. b.: 1) van achteren opduwen, 2) (fig.) herkauwen; -druck’er, m. ( s; mrv. -): (typ.) nadruk-ker; -drücklich, bv. n.: nadrukkelijk; -drück'lichkeit, vr.: nadrukkelijkheid' kracht, klem; -drucks'voll,bv. n.: krachtig, klemmend, (fig.) ernstig; -drusch, m. (-es): nadorsching, tweede dorsching: -dun'keln, w. o. s.: (schl.) donkerder worden, donkerder tint krijgen; -durst, m. dorst.

IXacli"leif'er, m. wed-ijver, na-ijver; -eiferer, m. (-s; mrv. -): mededinger; -eiferin, vr. (mrv. -nen): mededingster; -eif ern, w. o. h. [31: wed-ijveren met (Einem -eifern: met iem. wed-ijveren); -eif'erung, vr.: wed-ijvering (eif erungs-trieb", m.: na-ijver, zucht om te wed-

ijveren); -eil'e vr.:

-eil'en, w. o. s. [3]: achterna-zetten, achterna-snellen; -einan’der, bw.: 1) na elkander, 2) achter elkander; -eit'ern, w. o. h.: na-etteren; -empfin’den, w. b. onr.: naderhand gewaar worden; w. o. onr. h. [31: in dezelfde gewaarwording deelen met; -empfin'dung, vr,: latere gewaarwording, (fig.) naweeën (mrv.).

Xacli en, m. (-s; mrv. -): boot, bootje,, schuit, schuitje; I -förmig, bv. n.: bootvormig, schuitvormig; -fünrer, m.: veerman: -kraut, o.: (pik.) cimbaalkruid, navelkruid.

nXTacIi’ler’be, m.: gesubstitueerde erfgenaam, in de tweede plaats als erfgenaam aangewezene; -erb'satzung, vr.: benoeming van eenen erfgenaam, die bij ontstentenis van den eerstbenoemde in diens plaats zal treden; -erb’schaft, vr.: erfenis bij substitutie; -erhal’ten, w. b. onr.: later bekomen, later ontvangen; -erin’nerung, vr.: 1) herinnering naderhand, 2) naschrift: -erkla'rung, vr.: naoogst, nalezing; -ern’ten, w. b.: naoogsten, nalezen; -erzah’len, w. b.: 1) navertellen,

2)    over-vertellen; -erzah’ler, m.: 1) naver-teller, 2) over-verteller; -essen, w. o. h. onr.: 1) na-eten, met eten achteraan komen (-essen, z. n. o.: 1. toe-spijs, 2. nagerecht, dessert).

Inacli’lfah’ren, w. o. onr. h. [31:

1)    achterna rijden, 2) achterna varen,

3)    Einem -fahren: (fig.) iem. narijden, iemand achterna zetten, iem. vervolgen; (mnw.) schouwen inspecteeren; -fahrt, vr.: 1) (het) achterna rijden of varen,

2)    opvolging; -fahr’te, vr.: (jag.) door de achterpooten achtergelaten spoor, (ook:) tegenovergestelde richting; -fal’-len, w. o. s. onr. [31: achterna vallen; -far’ben, w. b.: nog eens over-verven, w. o. h.: (schl.) donker worden ; -fei’er, vr.: na-viering (van een feest), (fig.) na-feest, (fam.) na-pret; -fei'ern, w. b.: na-vieren; -feil'en, w. b.: na-vijlen, glad-vijlen; -feu’ern, w. o. h.: 1) achteraan komen met

2) nog eens vuren, 3) het vuur goed onderhouden; -flieg'en, w. o. onr. s. [31: navliegen ; -fol’ge, vr.: 1) gevolg, uitvloeisel, resultaat, 2) achtervolging, 3) navolging,

4)    opvolging; -fol’gen, w. o. s. [3): 1) achtervolgen, 2) navolgen, 3) opvolgen; -fol'-gends, bw.: 1) als volgt, 2) achtervolgens; -fol’ger, m.: 1) opvolger, CA navolger; -fol’gerin, vr.: 1) opvolgster, 2) navolgster; -folg lich, bw.: 1) als volgt, 2) achtervolgens; -fol'gung, vr.: 1) achtervolging, 2) navolging, 3) opvolging: -for’dern, w. b.: nog bovendien vorderen, nog naderhand eischen;-for derung, vr.: latere vordering, eisch bovendien; -for'men, w. b.: namaken; -for'schen, w o. h. [3]: navor-schen, naspeuren, onderzoeken; -for'scher,

navorscher, onderzoeker; -for'schung, vr.: navorsching, nasporing, onderzoeking; -fra’ge, vr.: navraag (-frage halten: navraag doen; haufige -frage finden : [van koopwaar:! veel gevraagd worden, zeer gewild zijn; I -frageamt: kantoor van navraag, bureau van informatie); -fra'gen, w. o. reg. en onr. h.: 1) navraag doen, inlichtingen inwinnen, 2) er naar vragen, er om geven, zich er om bekreunen; -frist, vr.': 1) uitstel nog bovendien, nieuw uitstel.

pr.: icht

o. onr. s. [3J: achter-w. o. onr. h. [3]:

na

reconven-

2) nog te betalen blijvend bedrag, restant-bedrag; -frost, m.: late vorst, (fig.) nawinter; -früh’ling, m.: laatste dagen van het voorjaar, na-lente; -füh’len, w. b.: 1) naderhand voelen, 2) navoelen, goed voelen in: -füh'ren, w. b.: achterna brengen; -fül'len, w. b.: bij-vullen; -fül'lung, vr.: bij-vulling.

Inacli' Igaf fen, w. o, h. [3]: nagapen; -gang, m.: 1) (het) achterna gaan, 2) (het) later gaan: -gang’er, m.: volgeling, medestander; -ge'ben, w. b. onr. en w. o. onr. h. [3]: 1) nog er bij geven, toegeven, nog als toegift geven, 2) toegeven, inwilligen,

zwichten (der Klügste giebt nach: s----

men moet weten te schipperen; n -geben wollen: fam.: niets willen toegeven, zijn streng strak houden), 3) meegeven, geen weerstand kunnen bieden, bezwijken,

4) onderdoen voor, (ook:) achterstaan bij (Keinem etwas -geben: voor niemand onderdoen; Einem in Nichts -: geen haarbreedte voor iemand onderdoen, ook: in niets voor iemand onderdoen), 5) einem Befehle -geben: aan een bevel gehoorzamen, 6) dem Trunke -geben: zich aan den drank verslaven; -ge'bend, bv. n.: toe vend, inschikkelijk; -gebil'de, o.: namaa*. sel;-gebo’ren, bv. n.: na ’s vaders dood geboren; -gebot', o.: hooger bod, beter bod;-gebrauch’, m.: later gebruik; -ge-brauch'en, w. b.: later gebruiken, naderhand gebruiken; -ge’bung, vr.: toegevendheid, inschikkelijkheid ; -geburf, vr.: (vlk.) nageboorte; -gedan'ke, m.: nagedachte; -geführ, o.: Zie >empfindnng; -geh’en, w. o. onr. s. [3]: 1) achterna gaan, (fig.) volgen, 2) nagaan, achtgeven op, zorg dragen voor, behartigen, 3) Zie -geben ns. 4, 5 en 6; -geh'ends, bw.: 1) later, naderhand, 2) vervolgens; -gelas’sen, bv.

n.: nagelaten; -gemacht', bv.n.: nagemaakt; -gera’de, bw.: 1) van lieverlede, langzamerhand, 2) eindelijk; -gericht’, o.: nagerecht, dessert; -gesang', m.: nazang, slotzang; -geschmack', m.: na-smaak,(fig.) teleurstelling; -geschwa’der, o.: (mar.) achterhoede; -gewit’ter, o.: (fam.)staartje van een onweer; -gieb'ig, bv.n.: 1) lenig, buigzaam, rekbaar, 2) inschikkelijk, meegaand, toegevend; -gieb'igkeit, vr.: 1) lenigheid, buigzaamheid, rekbaarheid, 2) inschikkelijkheid, meegaandheid, toegevendheid; -gies’sen, w. b. onr.: 1) er bij gieten, er gietende aan toevoegen, 2) (kv.) nagieten, een afgietsel maken van; -gift, vr.: 1) toegift, 2) nagerecht, dessert; -glanz, m.: glans (fig.: luister) die van iets ach-blijft; -gleit'en. w. glijden; -gra'ben,

1) met graven (met uitgraven) volgen (b.

v.    eene richting), 2) graven naar, al gravende zoeken ; -gras, o.: na-gras, etgroen; -greif’en, w. o. onr. o. [3]: grijpen naar; -grübelei', vr.: Zie Crrübelei; -grü'beln,

w.    o. h. [31: Zie grübeln iiber; -grüb'-ler. m.: Zie drübler; -grum'met, o.: Zie Grummet; -grün'den, w. b.: (schl.) nog eens over-gronden, voor de tweede maal in de grondverf zetten; -guck'en, w. o. h. [3]: nakijken, na-oogen; -guss, m.: 1) bijgietsel, 2) bijgieting, 3) (kv.) af gietsel, (gegotene) kopie.

Inach "Iha’ben, w. b. onr.: 1) overhebben, overgehouden hebben, 2) nader

hand krijgen; -hall, m.: 1) nagalm, 2) weergalm, echo, (fig.) weerklank, (ook:) roep dien iemand achter zich laat; -hal’len, w.

o. h.: 1) nagalmen, 2) weergalmen, weerklinken; w. b,: weerkaatsen, doen weergalmen ; -hal'ten, w. o. onr. h.: aanhouden, blijven voortduren ; w. b. onr.: 1) navieren (een feest), later vieren, 2) naderhand houden (eene les); -hartig, bv. n.: aanhoudend, voortdurend; -hand, vr.: (spl.) achterhand, (van een paard:) achter-stel; -han'deln, w. o. h. [3]: handelen naar, zich. gedragen naar, in acht nemen; -hang'en (-hang'en), w. o. onr. h. [3]: zich overgeven aan, (jag.) het spoor volgen van, najagen; -har'ken, w. b.: (tnb.) nog eens oprijven; -hau’en, w. b. onr.: nabeitelen, namaken (beeldhouwwerk); w. o. onr. [3]: met de blanke sabel achterna zetten; -he'ben, w. b. onr.: nog wat oplichten, noch wat optillen; -hel'fen, w. o. onr. h. [31: bevorderlijk zijn aan, bevorderen, voortheljmn, (fig.) de laatste hand leggen aan, voltooien, (ook:) bijwerken (werk dat ten achteren is), in orde brengen; -hel'fer, m.: voort-helper, bevorderaar, (ook:) bijwerker, in orde brenger; -her”, bw.: 1) daarna, vervolgens, 2) later, naderhand; -herbst, m.: na-herfst, laatste tijd van het najaar; -he'rig, bv. n.: later, volgend; -hefzen, w. b. [3]: ophitsen (aanvuren).... achterna; -heu, o.: Zie €rninimet; -hieb, m.: tweede houthak, tweede kapping, (srm.) pareer-stoot; -hin'ken, w. o. s. [3J: 1) achterna hinken, achterna hompelen, 2) nahompelen, den hompelenden gang nadoen van; w. o. h. [3]: (fam.) krukkig navolgen (nabootsen, nadoen); -hoch'zeit, vr.: na* bruiloft; -ho'len, w. b.: nahalen, naderhand halen, (fig.) inhalen (b. v. verloren tijd, iemand die vooruit is, enz.); -hor’-cnen (-hö'ren), w. o.h.: nog eens luisteren; -hül’fe, vr.: 1) latere hulp, 2) bijwerking; -hut, vr.: nadrift, nagrazing, (mil.) achterhoede (etwas auf die -hut behalten: fig.: een appeltje voor den dorst bewaren;, die -hut befehligen: mil.: het bevel voeren over de achterhoede).

Inach’lja’gen, w. o. s. [3]: najagen; w. b.: achterna-zetten; -jahr, o.: najaar, herfst; -jauch’zen (-ju'beln), w. o. h. [3)r najubelen, jubelend achterna roepen; -kind, o.: nazaat, afstammeling; -kla'ge,. vr.: (rcht.) tegen-vordering, tioneele eisch; -klang, m.: nagalm, (fig.) echo; -klafschen, w. o. h. [31: handgeklap achterna zenden; w- b.: nakletsen, napraten; -klet'tern, w. o. s. [3]: naklauteren, naklimmen; -kling'en, w. o, onr. h.: Zie -hallen; -kom'me, m. (-n; mrv. -n): nakomeling, afstammeling, (fig.) opvolger; -kom'men, w. o. onr. s. [3]: 1) later komen dan, 2) achterna komen, 3) nakomen, gevolg geven aan; -kom'menschaft, vr.: nakomelingschap; -kömm'ling, m, (-es, -s; mrv. -e): Zie -komme; -kön'nen, w. o. onr. h. [3]: achterna kunnen; -kost, m.: toe-spijs; -kriech'en, w. o. onr. s. [31: achterna kruipen; -kunft, vr.: latere komst, (het) naderhand komen, (fig.) gevolg, uitvloeisel, (ook:) nakomelingschap; -kün'-steln, w. b.: 1) kunstig namaken, 2) op eene gekunstelde manier nabootsen; -kur, vr.: (gnk.) na-kuur.

Inach"Hallen, w. b.: nabauwen, stot-

vr.:

moeten.

w. o. onr. h. [3] en w. b.

van

berend nazeggen: w. o. h. [31: na-stotteren; -lass, m. (-es; mrv. -las'se): 1) nalatenschap, 2) kwijtschelding, 3) korting, rabat,

4) achterwege-blijving, ophouding; -las’sen, w. b. onr.: 1) nalaten, 2) loslaten, (fig.) laten schieten, 3) Einem etwas -lassen: iets aan iem. kwijtschelden, 4) vomPreise -lassen (am Preise -lassen): van (op) den prijs laten vallen; w. o. onr. h.: verminderen, afnemen; -las'senschaft, vr.: nalatenschap ; -las'sig, bv. n.: achteloos, (fig.) oppervlakkig, (ook:) slordig (-las'sigkeit, vr.: 1. achteloosheid, 2. oppervlakkigheid,

3. slordigheid); -las’sung, vr.: Zie -lass; -lau'fen, w. o. onr. s. [3J: naloopen, achterna loopen; -lau'fer,m.: nalooper;-laut, m.: naklank, nagalm, na-trilling; -lau’ten, w. o. h.: na-trillen, nagalmen ([31: eensluidend zijn met); -le'ben, w. o. h. [3]: naleyen, leven overeenkomstig (-le'ben, z. n. o.: later leven, later volgend leven); der (vr.: die) -le'bende: de langstlevende; -le'gen, w. b.: er aan toevoegen, er bijvoegen; -le’se, vr.: nalezing; -le'sen, w. b.: nalezen (i. a. b.); -le'ser, m.: nalezer; -le’serin, vr.: naleesster; -leuch'ten, w. o. h. [31: nalichten, met licht vergezellen; -lief'erung, vr.: na-levering, levering nog naderhand; -lü'gen, w. o. onr. h. [31: naliegen,

inach "Imach en, w. b.: 1) namaken, 2) nadoen; -mach’er, m.: namaker; *ma-cherei', vr.: namakerij; -mahd, vr.: nagras, etgroen; -mah'len, w. b.: nog eens overmalen; -ma'len, w. o. h. [31 en w. b.: naschilderen ; -ma’lig, bv. n,: later volgend, later; -mals, bw.: later, naderhand, daarna: -mann, m. (-es; mrv. -man’ner): (kph.) latere endossant; -marschi’ren [iel, w. o. s. [31: achterna marcheeren; -mast, namesting; -mes’sen, w. b. onr.: nameten; -mit’tag,m.: namiddag;-mit'tagig,

bv.    n.: namiddags-; -mit’taglich, bv. n. en

bw. : eiken namiddag; -mit'tags, bw,: des namiddags; -mit'ternacht, vr.: nanacht; -mit’ternachtlich, bv. n. en bw.: in den nanacht; -müs’sen, w. o. onr. h. [31: na-

Inacli’lnaclist, bv. n.; tweede volgende; -nah’me, vr.: (kph.) in rekening brenging; -neh’men, w. b. onr.: nanemen, naderhand (later) nemen, (kph.) in rekening brengen (seine Auslagen auf Einen -nehmen: zijne verschotten aan iemand in rekening brengen, zich zijne verschotten door iemand laten vergoeden); -ord’nen, w. b.: tot plaatsvervanger benoemen; -pfeif’en, w. o. onr, h. 131 en w. b.: nafluiten; -pfu’schen, w. b.: broddelig (knoeierig) namaken; -pfu’scher, m.: knoeierig namaker; -pin-seln, w. b.: 1) na-penseelen, krukkig naschilderen, 2) (aan een schilderstuk:) likken en flikken; -plap'pern (-plau’dern), w. o. h. [3J en w. b.: napraten; -poli'ren [iel, w. b.: 1) naderhand polijsten, 2) nog eens overpolijsten; -pra’gen, w. b.: 1) naderhand stempelen, 2) nog eens overstempelen, 3) den muntstempel namaken van.

nSTacli''lraiib, m.: overgebleven buit; -raum, m.: afbraak, puin, (van gerooide faoomen:) afval; -rau'men, w. b.: opruimen; w. o. h. [3]: den boel of het vuil opruimen van; -rech’en, w. b.: op-

rijven, opharken (-rech'en, m.: groote rijf, groote hark); -rech'nen, w. o. h. [81 en w. b.: narekenen; -rech'ner, m.: narekenaar; controleur; -rech'nung, vr.: 1) narekening¹ 2) latere rekening; -recht, o.: 1) recht van weder-inkoop, 2) recht op een zeker gedeelte van de boeten; -re'de, vr.: (let.) na-rede, nawoord, (fig.) roep, naam, faam achter iemands rug (in üble -rede bringen: in een kwaden naam brengen, in een kwaad gerucht brengen, belasteren, zwartmaken); -re'den, w. o. h. [31 en w. b.: 1) napraten, 2) Einem etwas -reden: iemand iets nageven, iets van iemand zeggen (ten goede of ten kwade); -re'der, m. (-s; mrv. -): schend-tong, lasteraar; -rei'fen, w. o- h.: later rijp rden; -rei’sen, w. o. s. [31: nareizen,

_ iterna reizen; -reis'sen, w. o. onr. s.: verder scheuren; w. b.: na zich sleepen, (eene teekening:) namaken; -rei'ten,w. o. onr. s. [31: narijden, achterna rijden; -ren’nen, w. o. onr. s. [31: narennen, achterna rennen; -reu’e, vr.: naberouw, berouw als het te laat is; -richt, vr.: 1) naricht, bericht, 2) tijding, 3) (kph.) advies, kennisgeving (-richtsbrief, m.: kph.: adviesbrief; -rich'ten, vr. mrv.: advertentiën); -rich'ten, w. b.: regelen naar, (een uurwerk:) achterzetten, (rcht.) het eindvonnis uitspreken over, (ook:) terechtstellen, het doodvonnis voltrekken aan; -rich'ter, m. (-s: mrv. -): scherprechter, beul; -richt'lich, bw.: tot naricht (-richtlich zu wissen thun: kennisgeven van); -riech'en, w. o. onr. h. [31: rieken (ruiken) naar; -ring'en, w. o. onr. h. [3]:

1)    streven (trachten) naar, wedijveren om,

2)    wedijveren met; -riss, m.: 1) tweede

schets, tweede planteekening, 2) kopie; -rück’en, w. o. s. [81: volgen, achterna rukken; -ru’dern, w. o. s. [3]: achterna roeien; -ruf, m.: (het) naroepen, (fig.) roep, naam, faam die iemand achter zich laat; -ru'fen, onr.: 1) naroepen, achterna roepen, 2) naroepen, het geroep nabootsen van;-ruhm, m.: roem die iemand achter zich laat; -rüh'men, w, b.:    1) Einen -rühmen:

roemen (prijzen) in navolging van iem., 2) Einem etwas -rühmen: aan iemand iets ter eere nageven, iets tot lof van iemand zeggen achter zijnen rug of na zijnen dood; -runde, vr.: (mil.) kleine ronde, patrouille.

Inach "Isa’geii, w. b.: nazeggen (Einem etwas -sagen: 1. iemand iets nazeggen, 2. ie^s van iemand zeggen; Einem Böses -sagen: kwaadspreken iemand); -sam'meln, w. b.: nasprokkelen, wat er nog overgeschoten is bijeen-sprokkelen; -satz, m.: (red.) sluitrede, (spl.) verhooging van den inzet; -schaffen, w. b. reg.: (Einem etwas: iemand iets) achterna zenden; w. b. onr.: namaken; -schall, m. enz.: Zie -hall, enz.; -schau'en, w. o. h. [31: nastaren, na-oogen; -schick’en, w. o. h. [31 en w. b,: nazenden, achterna zenden; -schieb’en, w. b. onr. [31: (spl.) van achteren raken, (ook:) spelen na; -schies'sen, w. b. onr. [3]: 1) naschieten, schieten in navolging van, 2) een schot (of: schoten) achterna zenden aan, 3) (geld:) bijpassen; w. o. onr. s. [3]: 1) achterna schieten,

m.: w. o. vr.:

zwar-

h. f3] en w.

m.:

b.:

snel te voorschijn komen achter iemand, 2) (pik.) later uitloopen, later uitsprui-ten; -schiften, w. b.: per scheepsgelegenheid achterna zenden; w. o. s. [3]: achterna stevenen, achterna zeilen ; -schlach-ten, w. o. h. [31: (fig. fam.) iemand slachten (d. i. aan iem. gelijk zijn, op iemand gelijken); -schlag, m.: (mtw.) yalsch geld, valsche munt, (muz.) aanvullende noot; -schlagen, w. o. onr. s. 13]: aarden naar, gelijken op. slachten; w. b. onr.: 1) naslaan (iets in een boek), opzoeken, nazien, 2) (geld:) namaken, 3) (mnw.) volgen (eene ertsader), 4) Einem -schlagen: in navolging van (op het voorbeeld van) iemand slaan; -schleich’en, w. o. onr. s. [3]: achterna sluipen; -schlep'pen, w. b.: na zich sleepen; w. o. s. L3J: achterna slepen; -schlüs’sel, m.: 1) keizer, looper, sleutel waarmede men alle sloten opensteekt, 2) nagemaakte sleutel, valsche sleutel; -schmack, m.: na-smaak; -schmaus, m : latere smulpartij, (fig.) na-pret; -schmeck en, w. o. h. [3]: 1) smaken naar, 2) eenen nasmaak hebben; -schmerzen, w. o. h. [3]: 1) zeer doen naderhand, 2) napijn veroorzaken; -schmier'en, w. o. h. 13] en w. b.:

1)    nog eens smeren, 2) (fig.) na-klodderen; -schmier’er, m.: (fig.) na-klodderaar; -schnei'den, w. b. onr.: na-snijden (naar een model); -schnitt, m.: na-snijdsel (naar een model); -schnitz'eln, w. b.: Zie -schnei<len; -schoss, m.: 1) suppletoire belasting, later nog gehevene belasting,

2)    (pik.) latere loot, later uitspruitsel; -schreib'en, w. o. onr. h. 13] en w. b.: , 1) naschrijven, 2) nog aan het reeds geschrevene toevoegen; -schreib'er, “ -naschrijver, kopiëerder; -schrei’en, onr. h. [3]: naschreeuwen; -schrift,

1) kopie, afschrift, 2) (brf.) naschrift, postscriptum; -schub, m.: 1) (spl.) nastoot, na-worp (den -schub haben: aan de beurt zijn als de eerste speler gedaan heeft), 2) weerstuit, weeromstuit, 3) (fig. fam.) hulp (Einem -schub geben: iem. een handje helpen); -schuss, m. (-es; mrv. -schüs’se): 1) later schot, (geweer-, pistool-. kanon-)schot naderhand, 2) latere storting (van gelden), (fig.) bijpassing, 3) suppletoire belasting, later nog gehevene belasting, 4) (pik.) latere loot, later uitspruitsel, 5) (bij bakkers:) tweede baksel, laatste baksel, 6) (van wijndruiven:) nanat, laatst uitgeperst nat; -schüt’ten, w. b.: nog er bijgieten; -schwarm, m.: tweede zwerm, later volgende zwerm; -schwarz'en, w. o. h.: ter (donkerder) worden; -schwatz’en, w. o. h. [3] en w. b.: napraten; -schwatz'er,

m. : na-prater ; -schwim'men, w. o. onr. s. f3]: 1) nazwemmen, 2) achteraan drijven; -schwö’ren, w. o. h. 13] en w. b.: nazweren.

Inach’lse'geln, w. o. s. [3]: achterna zeilen, achterna stevenen; -seh'en, w. o. onr. h. [3] en w. b. onr.: 1) nazien, nakijken, 2) door de vingers zien, toegevendheid gebruiken met (-sehen, z.

n.    o.: fhet] nakijken; das -sehen haben: fam.: het na mogen kijken, op zijnen neus kunnen kijken, zich te leur gesteld zien); -sen’den, w. b. onr.: nazenden, achterna zenden; -set’zen, w. b.: 1) achteraan plaatsen, er achter plaatsen,

2) achterstellen, 3) nog eens zetten; w. o, h. [3]: nazetten, achterna zetten; -setz’-ling, m.: (tnb.) later gepote stek; -sicht, vr,: 1) toegevendheid, inschikkelijkheid, (fig.) geduld, 2) uitstel (besser Yorsicht als -sicht: spr.: beter vooraf alles goed te bekijken dan naderhand); -sich’tig, bv.

n. : toegevend, inschikkelijk; -sich’tigkeit, vr.: Zie -siclit; -sichts, in Sam, (-brief, m.: brief van uitstel; -tag, m.: kph.: respijtdag; -voll, bv. n.: zeer toegevend, vol inschikkelijkheid; -silbe, vr.: 1) laatste lettergreep, 2) achtervoegsel, achteraan gehechte lettergreep; -sing'en, w. o. onr.

b. onr.: nazingen; -sin’ken, w. o. onr. s. f3]: later zinken, achterna zinken; -sin nen, w. o. onr. h. f3]: nadenken over (-sin’nen, o.: nadenken, overpeinzing, gepeins); -som’mer, m.: nazomer; -sorg’e, vr.: zorg naderhand, (fig.) berouw (Yorsorge verhütet -sorge : spr.: beter in de voorbaat dan te laat, de voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast); -spah en, w. o. h. [3]: 1) nagluren, 2) bespieden, 3) naspeuren; -spah'er, m.: afloerder, bespieder; -spiel, o.: 1) na-spel, 2) na-klucht; -spieken, w. o. h. [3] en w. b.: na-spelen; -spoften, w. o. h. 13] en w. b.: 1) spottend nadoen, door nabootsing belachelijk maken, 2) najouwen; -spot’terr m.:    1) belachelijkmaker, 2) najouwer;

-sprech’en, w. o. onr. h. [3] en w. b. onr.: napraten; -sprecherei', vr.: napraterij; -spreng en, w. o. s. [3]: achterna rennen (te paard); -spring'en, w. o. onr. s. [3]: achterna snellen, achterna ijlen; -spross, m.: latere spruit, latere loot; -spü’ren, w.

o.    h. [3]: nasporingen doen naar, naspeuren.

naclist, bv. n. (o. tr. van „natie”): naast; der -e Preis: de naaste prijs; die -en Yerwandten: de naaste familiebetrekkingen; der -e Weg: de naaste weg; -er Tage (mit -em): eerstdaags, binnenkort; Jeder ist sich selbst der -e: (spr.) ieder is zich zelven het naast, het hemd is nader dan de rok. I -, bw.: 1) naastbij, dichtstbij; 2) onlangs, onder-laatst. I -, vz. [3]: na; -dem, bw,; daarna, daarop, vervolgens.

Wacli’ste, m. (-n; mrv. -n): naaste, evennaaste; I Nach”stenlieb'e, vr.: liefde tot den naaste ; nach'stens, bw.: eerlang, eerstdaags, binnenkort.

Inacli'lsteclieii, w. b. onr.: (grav.) na-graveeren, kopiëeren, (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven; -steh’en. w. o. onr. h. f3]: 1) staan achter, 2) achterstaan bij, (fig.) onderdoen voor; -stei-gen, w. o. onr. s. [3]: naklimmen; -stel'len, w. o. h. [3]: strikken spannen, lagen leggen; w. b.: achter .... zetten, (uurwerken:) achterzetten; -steller, m. (-s; mrv.): strikkenspanner, lagenlegger; -stel’lerisch, bv. n.: arglistig, verraderlijk; -stel'lung. vr.: hinderlaag, gespannen strik; -steu'er, vr.: Zie -sclmss no. 3; -steu’ern, w. o. h. [3]: achterna stevenen; w. b. : als later gehevene belasting betalen; -stich, " gekopiëerde gravure; -stick'en, w. na-borduren; -stop’fen, w. b.: bij-stoppen^ -stop'peln, w. o. h.: aren lezen, nalezing op een geoogst veld houden;-stoss, m.: na-stoot, (srm.) pareer-stoot; -stos’sen, w.

o. h. [3] en w. b,: 1) achter na stooten,

men

4en

ver-

JZU

soe

na

net voor

tuberoos; -luft, vr.: nachtlucht, (fig,) avondlucht; -mahl, o.: avondmaal (das heilige -mahl: het heilige Avondmaal, het Nachtmaal des Heer en; -mahlstisch, m.: Nacht-maals-tafel); -mahr, m. (-mannchen, o.): nachtmerrie; -mensch, m.: albino; -metten, vr. mrv.: (kkl.) vroegmetten; -motte, vr.: (ins.) nachtmot; -musik, vr.: 1) nachtmuziek, 2) avondmuziek, (fig.) serenade (Einem eine -musik bringen; eene i

nachtmuts, slaapmuts, (iron.) slaapmuts, droomerige lummel; -nebel, m.: (hik.) nyctalopie; -nymphe,

(fig.) lichte vrouw;

vr.: (ins.) stinkvlieg,

nis

2) nog eenen stoot geven aan, 3) nog eens overstampen; -stre’ben, w. o. h. [3]: na-streven; -stück, o.: nastuk; -stür'zen, w. o. s. [3]: 1) achterna stor-2) vervolgens naar beneden stor-, w. b.: vervolgens naar beneden ■pen, (fig.) nog naar binnen slaan VUI. drank of wijn); -su'che, vr.: (jag.) opsporing van geschoten wild; -su'chen, w. b‘: 1) nazoeken, nasnuffelen, 2) opsporen, opzoeken; w. o. h.: 1) nasporin-gen doen, 2) aanzoek doen (*um: om; -bei: bij), verzoeken; -su'cher, m. (-s; mrv. -): aanzoek-doener, verzoeker, sollicitant; -su'chung, vr.: 1) nazoeking, nasnuffe-ling, 2) nasporing, 3) aanzoek., zoek.

macht, vr. (mrv. Nach'te): nacht; (fig.) duisternis, (inz.) duisternis van den avond; beim Einbruch der bij het •vallen van den avond; es wird het wordt donker, de avond begint te vallen; essen: het avond-eten gebruiken, peeren; bei - (in der -, des -s): bij nacht, in den nacht, des nachts; bei - und Nebel davon gehen: (spr.) met de noorderzon verdwijnen; bei - sind, enz.: Zie Katze; über -: gedurende den nacht; die ganze - über: den ganschen nacht üoor; I -andacht, vr.: avondgebed; -ar-beit, vr.: nachtwerk; -arbeiter, m.: 1) nachtwerker, iemand die in den nacht werkt (inz. studeert), 2) (iron.) sekretenruimer; -becken, o.: kamerpot, waterpot, (gem.) pispot, (iron.) nachtspiegel; -besuch, m.: nachtelijk bezoek, bezoek in den nacht; -blattern, vr. mrv.: in den nacht ontstaande huidvlekken of puisten; -blind, bv. n.: (gnk.) nachtblind; -blindheit, vr.: nacht-blindheid; -blume, vr.: (pik.) nachtbloem, (inz.) nachtschoone; -dieb, m.: nachtdief; -diebstahl, m.: diefstal bij nacht (mit Einbruch: met inbraak) ; -drud, vr.: (gnk.) nachtmerrie; -erscheinung, vr.:

1)    nachtelijke verschijning, 2) nachtelijk vizioen; -essen, o.: avond-eten, avondmaal; -eule, vr.: (vog.) nachtuil; -fahrt,

chtelijke tocht, tocht (reis) in den nacht; -falter, vr.: (ins.) nachtvlinder; -feuer, o.: nachtvuur; -frost, m.: nachtvorst;-ganger, m.: (gnk.) slaapwandelaar; -gangerin, vr.: (gnk.) slaapwandelaarster; -garn, o.: (jag.)

de nachtelijke vogelvangst; -gebet, o.: nachtgebed, avondgebed; -ge-danken, m.mrv.: nachtgedachten; -geist, m.: (fab.) nachtgeest, nacht-spook (die -geister: fab.: de Lemuren); -geschirr, o.: Zie -becken: -gesicht, o.: nachtgezicht, droomgezicht; -gespenst, o.: nachtspook; -gestirn, o.: nachtgesternte (d. i. de maan); -gewand, o.: nachtgewaad, nachtgoed; -gleiche, vr.: (str.) nachtevening; -glocke, vr.: 1) avondklok,

2)    nachtbel; -haube, vr.: nachtmuts; -haus, o. (-hauschen, o.): (zeew.) kompas-huisje? (fig. fam.) sekreet, (ook:) kamer-stilletje; -hemd, o.: nachthemd;-herberge, vr.: nachtverblijf; -hexe, vr.: nachtheks, tooverkol; -hütte, vr.: legertent; -imbiss, m.: avond-eten; -jacke, vr.: nachtjak; -jagd, vr.: jacht in den nacht; -kerze, vr.: nachtkaars; -könig, m.: sekreten-ruimer; -kopf, m.: (vog.) poel-snip; -kühle, vr.: kilheid van den nacht; -lager, o.: 1) nachtleger, slaapplaats, 2) nachtverblijf, nachtkwartier; -lampe, vr.: nachtlamp; -leuch-ter, m.: nachtblaker; -licht, o.: 1) nachtlicht, 2) nachtkaars; -liebste, vr.: (pik.)

aan iem. serenade brengen); -mütze, vr.:

(fig.) lichte vrouw; -pelz, m.: warme nachtjapon; -pforte, vr.: 1) uitgang, 2) afvoer-kanaal; -posten, m.: nachtpost, nachtwacht; -quartier, o.: nachtkwartier; -rabe, m.: (vog.) nachtraaf, (fig.) nacht-looper, (ook) sekreten-ruimer; -raumer, m.: sekreten-ruimer; -register, o.: nacht-register, nachtboek, nachtlijst; -reiher, m,: (vog.) nachtreiger; -riegel, m.: nacht-grendel, (fig.) nachtslot; -rock, m.: slaap-japon. nachtjapon, ochtendjapon; -ruhe, vr.: 1) nachtrust, slaap, 2) kalmte (stilte; van den nacht; -runde, vr.: nachtronde; schade, m.: (vog.) nachtzwaluw, geitenmelker; -schatten, m.: schaduw (duister-) van den nacht, (pik.) nachtschade; -scherben, m.: Zie -becken; -schicht, vr.: (mnw.) nachttaak; -schlager, m.: (vog.) nachtegaal; -schleicher, m.: nachtlooper; -schmetterling, m.: (ins.) nachtvlinder; -schwalbe, vr.: Zie -schade; (das) -schwarmen, o.: (het) nachtloopen; -schwarmer, m.: nachtlooper ; -schwarme-rei', vr.: nachtlooperij ; -schwarmerin, vr.: lichte vrouw; -schweiss, o,: nachtzweet; -signal, o.: nacht-signaal; (das) -sitzen, o.: (het) nachtbraken; -sitzer, m.: nachtbraker; -standchen, o.: serenade; (das) -stellen, o.: (het) uitzetten van jachtnetten in den nacht; -stille, vr.: nachtelijke stilte; -stück, o.: (schl.) nacht-tafereel, nachtstuk; (das) -studiren [diel, o.: het studeeren bij nacht; -studium, o.: nacht-studie; -stuhl, m.: nachtstoel, stilletje (-stuhlbecken, o.: pot in een stilletje); -stunde, vr.: nachtelijk uur, uur van den nacht; -thau [tl, m : nachtdauw; -tisch (Nachttisch met tt), in.: beddetafeltj -topf, m.: Zie -becken ; -trunk, m.. drank eer men naar bed gaat, (fam.) slaapmutsje; -uhr, vr.: nachtklok; -umflort (-umgeben, -umwölkt), bv. n.: in nachtelijke duisternis gehuld; -viole, vr.: (pik.) nachtviooltje; -vogel, m.: (vog.) nachtvogel, (ins.) nachtvlinder, (iron.) nachtlooper; -wache, vr.: nachtwake, wacht in den nacht; -wachter, m.: nachtwacht, klapperman (-wachterhorn, o.: hoorn waarop de nachtwacht blaast; -wachterlied, o.: lied dat de nachtwacht zingt; -wachterschnurre, vr.: ratel van de nachtwacht); (das) -wandeln (-wandern), o.: (het) slaapwandelen, somnambulismus; -wanderer (-wand-ler), m.: slaapwandelaar; -wandl erin, vr.: slaapwandelaarster; -weibchen, o.: duivelin, nelleveeg; -wind, m.: nachtwind; -zeit, vr.: tijd van den nacht (bei -zeit: bij nacht, in den nacht); -zeug, o.: nachtgoed;

-zug, m.: (op spoorwegen:) nachttrein,

onr,: 1) nawijzen (met den vinger), 2) verwijzen, 3) bewijzen, met bewijsmiddelen staven; -wei'ser, m.: 1) gids, handboek, handleiding, 2) adresboek, 3) blad-“*“er, inhouds-register; -wei’sung, vr.;

1) 'verwijzing, 2) inlichting, 3) bewijs-leve-ring, bewijs; -wei'sungs, in Sam. (-anstalt, vr.: advertentie-bnreau, bureau van informatie; -kalender, m.: almanak; -zeichen, o.: verwijzingsteeken); -welt, vr.: nakomelingschap; -werfen, w. b. onr.: achterna werpen; -wille, vr.: latere wil, (rcht.) codicil; -wind, m.: wind in den rug, wind van achteren; -win'ter, m.: nawinter; -wir’ken, w. o. h.: werking naderhand doen; -wir'kung, vr.: werking naderhand; -witz, m.: flauwe aardigheid; -wollen, w. o. onr. h. [31: achterna willen; -wort, o.: 1) volgend woord, 2) slotwoord; -wuchs, m.: latere groei, (fig.) wat later groeit, (dk.) nakroost, nageslacht; -wün’scnen, w. b.: nawensenen, als wensch achterna zenden.

Inadi'’lzali'len, w. b.: 1) bijbetalen, toebetalen, 2) later betalen; -zah’len, w.b.: natellen, nog eens overtellen; -zah’ler, m.: (mnw.) nateller, controleur; -zau’bern, w. b.: natooveren; -zeich'nen, w. b.: nateeke-nen; -zeich’ner, m.: nateekenaar; -zeich'-nung, vr.: 1) nateekening, (het) nateeke-nen, 2) nageteekende kopie; -zeit, vr.: latere tijd, (fig.) toekomst; -zieh’en, w. b. onr.: achter zich voorttrekken, (fig.) zich sleepen; w. o. onr. s. [3]: achterna trekken, volgen; -zins, m.: erfpacht; -zir’keln, w. b.: met den passer nateeke-nen; -zot’teln, w. o. s. [3]: achterna hobbelen; -zucht, vr.: nabroedsel, laatste broedsel (gut zur -zucht: goed om te fokken); -zug, m.:    1) (het) achterna

trekken, (het) volgen, tocht achterna,

2)    achterhoede; -züg’ler, m. (-s; mrv. -): achterblijver, achteraan-komer, achterna-sukkelaar.

(jag.) Zie -stellen.

w. onpers. h.: nacht

Inacli' ltanz en, w. o. h. [3]: nadansen.

W1JZ

nachten,

worden.

IHacli'tlieil [tl, m. (-es, -s; mrv. -e): nadeel; im -e sein (sich im - befinden): aan het slechtste eind zijn; es gereicht mir zum -e: het strekt tot (het is in) mijn nadeel.

nach.'theil'ig; [tl, bv. n.: nadeelig;

I -keit, vr.: nadeelighoid.

Inacli’thun, w. b. onr.: nog er bijvoegen, later er bijdoen; w. o. h. onr.

[3]: nadoen; Einem etwas -: iemand Iets nadoen; es Einem -: het iemand nadoen.

Xaclit'igall, vr.: (vog.) nachtegaal.

IXTaclitigallen, in Sam. I -schlag, m. (-ton, m.): (het) slaan van den nachtegaal.

van

nacht’ig, bv. n. (in Sam.): zwei -: twee nachten.

IXach'tisch (met één t): nagerecht, dessert. Vergelijk üachttisch.

nacht lich, bv. n.:    1) nachtelijk

(bw.: bij nacht, in den nacht); 2) (fig.) somber, donker; bei -er Weile: bij nacht, in den nacht; I -keit, vr.: nachtelijkheid,

(fig.) somberheid.

na

Inach'lto'ben, w. o. h. en s. [31:

1)    narazen, 2) achterna razen; -tö’nen, w. o. h.: nagalmén, naklinken; -trab, m.:

(mil.) achterhoede; -tra'ben, w. o. s. [3]: nadraven ; -trach'ten, w. o. h. [31: 1) trachten naar (iets), 2) na-streven (iemand);

-trag, m. (-es, -s; mrv. -tra’ge): 1) aanhangsel, bijvoegsel, 2) bijbetaling; -tra'gen, w. b. onr,: 1) bij voegen, (fig.) bijbetalen;

2)    nadragen (Einem etwas -tragen:

es

Nack’en, m. (-s; mrv. -): nek; einen starren (einen harten) - haben: (fig.) halsstarrig (koppig) zijn; Einen den -beugen: (fig.) iem. den nek krommen, iemands tegenstand fnuiken; Einem auf dem - sein: 1) iemand achter zijne vodden zitten, 2) iemand tot last zijn; den Schelm haben: (fig. fam.) ze in de mouw hebben; I -grübchen, o.: kuiltje van den nek; -haar, o.: nekhaar; -schlag, m.: nekslag, (fig.) tegenheid, wederwaardigheid, (enk.) smet, blaam, lak, lasterlijke aantijging ; -stück, o.: nekstuk; -wolle, vr.: nekwol; -wulst, vr. (- zopf, m.): haar-troddel in den nek, [Fr.) chignon.

(nackig), bv.

1. iemand iets achterna! dragen, 2. een wrok tegen iem. hebben over iets ;

Einem lange -tragen: lang een wrok op iemand hebben); -trag’lich, bv. n.: later bijgevoegd, later bijkomend, (fig.) nog bijbetaald (bw.: later, naderhand);-treib'en, w. o. onr. s. [3] en w. b. onr.: achterna drijven; -tre’ten. w. o. onr. s. [3] : loopen achter, volgen, (ng.) navolgen; -tre'ter, m,

Uil

(-s; mrv. -): 1) navolger, 2) volgeling;

-trieb, m. (-trift, vr.): nadrift, nagrazing;

-tririern, w. o. h. [3]: na-neunën, nazingen; -trin ken, w. o. onr. h. [3]: nadrinken; -tritt, m.: (het) volgen, (fig.) navolging; -trupp, m,: achterhoede.

nachts, bw.: bij nacht, des nachts, in den nacht.

n.: Zie

IXach ’ur'theil [t], o.: later oordeel; nack'encl <rcht.) latere uitspraak, later vonnis.    nackt.

Inacli'Iwach'sen, w. o. onr. s. [3]:    nackt, bv. n.: naakt; (fig.) bloot; (van

nagroeien (Einem -wachsen: iem. in groei    vogels:) kaal; die -e Wahrheit: de naakte

evenaren); sich -wagen, w. w. [3]: zich    waarheid; das -e Auge: het bloote oog;

aan navolging wagen; -wa’gen, w. b.    I -armig, bv. n.: met bloote armen;-bei-

onr.: nawegen; -waise, vr.: na ’s vaders    nig, bv. n.: met bloote beenen; -heit, vr.:

dood geboren wees; -wal'zen, w. o, s, [31:    naaktheid, (fig.) blootheid, (van vogels:)

nawalsen, nadansen; -wan’del, m.: na-    kaalheid.

volging;-wan'deln, w. o. s. [31: navolgen, UTa’del, vr.: naald; (fig.) speld; mit de voetstappen drukken van; -weh'en,    einer - befestigen: vastspelden; mit der

o. mrv.: naweeën; -wein, m.: wijn van de    - arbeiten: met de naald werken; mit der

laatste uitpersing; -wei’nen, w. o. h. [31:    heissen - genaht: (fig.) met den Franschen

2) (fig.)

1) naweenen, weenen in navolging van,    slag gedaan; sich auf die - verstehen:

beweenen; -weis, m.: inlichting    (fam.) knap met de naald zijn; wie auf -n

(-wei'sebuch, o.:    1. gids, handleiding,    sitzen: (spr.) op heete kolen zitten;

handboek, 2. adresboek); -wei’sen, w. b.    I -arbeit vr.: werk met de naald, naai-

m.:

mrv.; -mage, vr.: familie-lid van moederszijde; -neu, bv. n.: nagelnieuw, fonkelnieuw, splinternieuw; -probe, vr.: (fam.) nagelproef (die -probe trinken: de nagelproef drinken, zijn glas ineens leegdrinken, geen staartje in het glas laten); -roche, vr.:: (viseh:) stekelrog; -schere, vr.: nagelschaartje; -schmied, m.: spijkermaker -schmiede, vr.: spijkermakerij; -schneider, m.: nagelmaker, snijder van houten pinnen; -schrote, vr.: nagelsnijder, beitel om houten pinnen te maken; -stein, m.: (min.) nagelsteen, onix; -stroh, o.: (hik.) nijdnagel, dwangnagel; -tasche, vr.: spijkerzak (der hoefsmeden); -thier [t], o.: dier met nagels aan de klauwen; -werk, o.: gepind werk ; -wurz, vr.: (hik.) Zie -stroh; -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van den nagel; -zange, vr.: nijptang;

spijkertang; -zwang, m.: Zie

m,:

het

werk; -brief, m.: (een) brief naalden, (ook: een) brief spelden; -büchse, vr.: naaldenkoker; -draht, m.: metaaldraad om naalden van te maken ; -feder, vr.: springveer; -feile, vr.: naaldenmakers-vijl;-fisch, m.: (viseh:) naaldvisch; -förmig, bv. n.: naaldvormig; -geld, o.: (fig.) speldengeld: -halter, m.: (hik.) hechtnaald-houder; -hecht, m.: (viseh:) naaldvisch; -holz, o.: naaldhout, (fig.) bosch van naaldboomen; -kissen, o.: 1) naaldenkussen, 2) speldenkussen; -knopf (-kopf), m.: 1) kop eener ld, 2) speldeknop, speldekop; -kram, naalden-en-spelden-handel; -öhr, o.: oog eener naald; -punktirung [ie], vr.: (hik.) punctuur; -schaft, vr.: lichaam van naald of speld (gedeelte tusschen kop en punt); -spitze, vr.: punt van naald of speld; -stein, m.: (fig.) zeilsteen; -stich, m.: steek (prik) met eene naald of speld, spelde-prik; -wurm, m.: naaldvormige ingewands-worm.

Uadelcheii, o. (-s; mrv.-): 1) naaldje; 2) speldje.

na’deln (ïia’deln), w. b.: 1) volsteken met spelden ; 2) vastspelden.

IJïa'dir, m. (-s): (str.) nadir, voet-punt.

Xad'ler, m. (-s; mrv. -): 1) naaldenmaker ; 2) speldenmaker; I -waare, vr. enk.: naalden en spelden (mrv.).

^Tadlerei', vr.:    1) naaldenmakerij;

2) speldenmakerij; Nad'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) naaldenmaakster, 2) spelden-maakster; Nad'ling, vr.: naald en draad.

jtfa'ge, in Sam. |-maul, o.: knabbelbek, (viseh:) zee-baars ; -thier [t], o.: knaagdier; -wurm, m.: knagende worm, (fig.) verdriet dat aan het hart knaagt.

Nagel, m. (-s; mrv. Na'gel): (ontl.) nagel; (hik.) witte vlek op het oogvlies; (tech.) nagel, spijker; (ook:) pin; ein hölzener -: eene houten pin; cfie Nagel beschneiden: de nagels knippen; den -auf den Kopf treffen : (spr.) den spijker op den kop slaan; etwas an den - hangen: (spr.) iets aan den kapstok hangen; einen - haben: (spr.) van het hondje gebeten zijn, trotsch zijn; keinen - breit: (spr.) geen haarbreedte; I -amboss, m.: spijker-makers-aanbeeld; -bein, o.: (ontl.) traanbeen; -blume, vr.: (pik.) nagelbloem, anjelier; -blüthe [t], vr,: nagelvlek, witte vlek op den nagel van duim of vinger; -bohrer, m.: spijkerboor; -bürste, vr.: nagelborsteltje, nagelschuiertje; -eisen, o.: 1) spijker-ijzer, ijzer om spijkers van te maken, 2) mal om de koppen aan spijkers te maken; -fabrik, vr.: spijkerfabriek, spijkermakerij; -feil, o.: (hik.) witte vlek op het oogvlies; -fest, bv. n.: spijkervast (niet- und -fest: nagel- en spijkervast, gespijkerd); -fluss, m.: (hik.) fijt; -form, vr.: spijkervorm; -fügung, vr.: (ontl.) tandvormige samenvoeging: der beenderen; -geschwür, o.: (hik.) fijt, nagelzweer, (ook:) nijdnagel, dwangnagel; -hammer, m.: 1) spijkermakers hamer, 2) spijkermakerij ; -handel, m.: spijkerhandel; -handler, m. spijkerkooper; -kopf, m.: kop van een spijker; -kram, m.: spijkerhandel; -kraut, o.: (pik.) strandkruid; -kuppe, vr.: kop van een spijker; -loch, o,: spijkergat; -los, bv. n.: zonder spijkers, (fig.) onge-spijkerd ; -maal, o. enk. Zie Nagelmaale

-zieher,

-stroh.

Na gel (mrv. van Nagel), in Sam.

I -kram, m.: 1) spijkerhandel, 2) spijker-waren (mrv,); -maale, o. mrv.: (theo.) litteekens der wonden van den gekruisigden Christus.

Na gelchen, o. (-s; mrv.-): 1) nageltje (aan vingers, teenen, klauwen); 2) spijkertje,, nageltje; 3) houten pinnetje.

Na’gelein, o. (-s; mrv. -): 1) (pik.) kruidnagel; 2) Zie Nagelchen; I -baum, in.: kruidnagelboom.

na'geln, w, b,: 1) spijkeren; 2) vastspijkeren, vastnagelen.

na'gen, w. o. h.: knagen; knabbelen; an einem Beine -: op een been knabbelen, aan een been kluiven; an den Nageln -: op de nagels knabbelen, de nagels afknabbelen; am Hungertuche -: (fig.) honger en gebrek lijden; am Leben -: aan (iemands) leven knagen.

na'gend, bv. n.: knagend; (fig,) verterend, (pop.) opvretend; -e Sorgen: leven vergallende zorgen; ein -es G-ewissen: een knagend geweten.

Nager, m. (-s; mrv. -): knager;. knabbelaar; (fig.) knagend verdriet; (drk.) knaagdier.

Naglein, o. (-s; mrv. -): Zie het z. n.

o. Nagelein.

Nag’ler, m. (-s; mrv. -): spijkermaker. nah, bv. n. (nah'er, nachst): 1) nabij zijnde, dichtbij zijnde; 2) dicht ophanden zijnde; die -e Gefahr: het nabij zijnde gevaar; ein -er Yerwandter (ein -er Freund): een bloedverwant zeer na in de familie. Zie het bw. nahe.

Mh, in Sam. I -art, vr.: manier van naaien; -beutel, m.: naaizak, werkzak; -garn, o.: naaigaren, (zeew.) getwijnd garen, (inz.) zeilgaren: -kastchen, o.: naaikistje, naaidoosje; -kissen, o.: naai-kussen, speldenkussen; -madchen, o.: naaimeisje; -mamsell’, vr.: naaister; -maschine, vr.: naaimachine; -nadel, vr.: naainaald; -puit, m.:    1) naaikussen,

2) naaikistje; -ranmen, m.: borduurraam; -ring, m.: naairing; -schule, vr,: naaischool; -seide, vr.: naaizijde; -stunde,vr.: naailes; -taschchen, o.: naaizak, werkzak, -tisch, m.: werktafeltje; -zeug o.: naaigereed-schap ; -zwirn, m.: naaigaren.

nali’e, bw. (nah'er, nachst): nabij, dichtbij; - und fern: nabij en yer-af,. heinde en verre; - bei (- an) der Stadt:

sein, zu

•••*.;. 1 weinig

INalt'e, vr.: nabijheid; in der -: 1) in de nabijheid, 2) van nabij; die - der Yerwandtschaft: de dichte graad van bloedverwantschap.

INake, in Sam. I -madchen, meisje. Zie overige Sam. in NHh. naken, w. o. h. en w. b.: naaien, naken, w. o. s. [31: naderen; sich -, w. w. [31: naderen, nabij (naderbij) komen; sich Einem -: iemand naderen.

INah'er, m. (-s; mrv. -): naaier.

Inaker, bv. n. en bw. (v. tr.): nader;

-e Auskunft giebt (ertheilt [t]) Herr M.: nadere (verdere) inlichtingen zijn te bekomen bij mijnheer M.; die -en Umstande (das -e): de nadere (de verdere) bijzonderheden, het nadere; dieser Weg ïst - : deze weg is nader; es - geben: (fig.) tonen iets lager stemmen; - kommen: nader komen, dichterbij komen. I Zie ook spr. Hemd.

INaker, in Sam. I -kauf, m. (-recht o.):

1)    recht van naasting, 2) recht van weder-inkoop.

Xaherei’, vr.: (het) naaien, nah em, w. b.: nader brengen, dichterbij brengen; sich -, w. w.: naderen, naderbij (dichterbij) komen.

Nalierung, vr.: nadering; (fig.) benadering, begrooting, schatting,

Nakling. m. (-s): naald en draad.

Nahr, in Sam. I -boden, m.: onderhoud verschaffende grond; -kraft, vr.: voedende kracht; -mittel, o.: voedingsmiddel, (fig.) middel van bestaan; -mutter, vr.: voedstermoeder ; -stand, m.: werkende stand;

-vater, m.: voedstervader.

nahr, in Sam, I -haft, bv. n.: (kost:) voedend, voedzaam, (grond:) vruchtbaar (ein -hafter Ort: fig.: eene plaats waar men zijn brood kan verdienen); -haftigkeit, vr.: 1) voedzaamheid, 2) vruchtbaarheid,

3) overvloed van gelegenheid om den kost te verdienen ; -los, bv. n.: 1) onvoedzaam,

2)    onvruchtbaar, 3) zonder middelen bestaan, (ook:) arm aan gelegenheid om den kost te verdienen (-lose Zeiten: slechte tijden); -losigkeit, vr.: 1) onvoedzaamheid,

2) onvruchtbaarheid, 3) (het) zonder middel van bestaan zijn, (ook:) gebrek aan gelegenheid om den kost te verdienen;

-sam, bv. n.: Zie -haft; -samkeit, vr.: Zie -haftigkeit.

nah ren, w. o. h.: voeden, voedzaam zijn; w. b.: voeden (ook fig.); sich -, w. w.: zich voeden; sich - mit (sich - von): leven van.

Nakrer, m. (-s; mrv. -): voeder; Nah’rerin, vr. (mrv. -nen): voedster. nahrlicHi, bv. n.: karig, schraal.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

I - hin (- zu), bw.:

: ge-

voe-

van

de

naam-

naam-

onge-

dicht bij de stad; - an einander: dicht bij elkander; - kommen: nabij komen; Einem zu - kommen (Einem zu - treten): iemand te na komen; Jemands Ehre zu - treten: iemands eer te na komen; ohne der Wahrheit zu - zu treten: zonder aan de waarheid te kort te doen; ohne ihrem Andenken zu - zu treten: zonder iets te kort te doen aan hunne nagedachtenis; das geht mir sehr -: dat gaat mij zeer na aan het hart; Einem etwas - legen: aan iemand iets op het hart drukken; - daran : op het punt zijn, om te bijna, op

na.

o.: naai-zijne van

Nahr'ling, vr.: voedsterling.

Nakrung, vr.: 1) voeding, 2) voedsel; 3) middel van bestaan.

Xahrungs, in Sam. I -fleiss, m.: nijverheid; -geld, o.: Zie -steuer; -los, bv. n.: Zie nahrlos; -losigkeit, vr.: Zie Nahrlosigkeit; -mangel, m. brek aan het noodige ; -mittel, o.: 1) dingsmiddel, 2) voedsel, 3) middel bestaan; -quelle, vr.: middel (bron) van bestaan; -saft, m.: voedingssap; -sorge, vr.: 1) zorg voor het noodige onderhoud, 2) zorg (beslommering) des levens; -stoff, m.: voedingsstof; -vorschrift, vr.: leefregel, dieet; -zweig, m.: middel van bestaan, vak.

Xaht, vr. (mrv. Nah'te): naad; Einem auf die - fühlen: (spr.) iemand polsen; I -nadel, vr.: (zeew.) zeilmakers-naald.

Nahterei', vr.: (het) naaien.

Nakterin, vr. (mrv. -nen): naaister.

naiv'. bv. n.: naïef; Naivetat’, vr.: naïefheid.

Naja’de, vr.: (fab.) najade, waternimf.

Nam, in Sam. I -brett, o.: (aan schepen:) naambord; -haft, bv. n.: 1) genaamd, met name (-haft machen: noemen), 2) vermaard, beroemd, 3) aanmerkelijk, aanzienlijk (um ein -haftes: aanzienlijk, aanmerkelijk, van belang); -los, bv. n.: Zie namenlos.

Na me, m.*(-ns; mrv. -n): naam; sich einen -n machen (sich einen -n erwer-ben): naam maken; in Gottes -n: in Godsnaam; im -n des Königs: in naam des konings; dem -n nach: in naam (maar niet metterdaad); ein Mann -ns H.: iemand die H. heet, een man wiens naam H. is; ein Ding bei seinem wahren -n nennen: (spr.) het kind bij zijnen waren naam noemen; seinen -n zu 'etwas hergeben: zijnen naam aan iets leenen; die -n verlesen: de namen (de naamrol, naamlijst) aflezen; Einen dem - nach kennen: iemand kennen bij naam.

Namen, m. (-s; mrv. -): naam;

I -anzeiger, m.: 1) naamregister, lijst, 2) naam-vermelder ; -buch, o.: register; -christ, m.: christen in naam; -geber, m.: naamgever; -geberin, vr.: naamgeefster; -gebung, vr.: naamgeving; -gedicht, o.: naamdicht^ naamvers ; -könig,

m. : koning in naam; -liste, vr,: naamlijst; -kundig, bv. n.: bij naam bekend; -los, bv.

n. : 1) naamloos, zonder naam, (fig.) noemd, 2) nameloos, onnoemelijk, onver-telbaar, onuitsprekelijk; -losigkeit, vr.:

1)    naamloosheid, 2) onnoemelijkheid: -register, o.: naamregister; -tausch, m.: naamsverwisseling; -tuch, o.: (het) patroon; -verzeichniss [nis]^ o.: naamlijst; -wechsel, m.: naamsverwisseling; -zettel, m.: naambriefje.

Namens, in Sam. I -fest, o.: (kkl.) naamfeest, (fig.) verjaringsfeest; -genoss, m.: naamgenoot; -tag, m.: (kkl,) naamdag, (fig.) verjaardag; -verwechslung, vr.: (red.) naamsverwisseling, metalep-sis; -verzeichniss [nis], o.: naamregister, naamlijst; -vetter, m.: naamgenoot; -zug, m.: verkorte naamteekening, pa-raphe.

na’mentlich, bw.: 1) met name,

2)    voornamelijk, inzonderheid.

37

sich -, litteeke

osser

einen

vr.: steen.

nam'lich, bw.: namelijk, te weten.

I -, bv. n.: zelfde; der (die, das) -e: de (het) zelfde; -keit, vr.: 1) identiteit, 2) gelijkheid,

nam sen, w. b.: eenen naam geven aan, noemen.

Nan king, m. (-s): (kv.) nanking.

nann'te: Zie nennen.

Nan’zig, o. (-s): (adk., de stad) Nancy.

Napf, m. (-es, -s; mrv. Nap'fe): nap, kom, schaal, schotel; I -förmig, bv. n.: schotelvormig; -kuchen, m.: pondekoek; -muschel, vr.: schotelvormige schelp.

Napf dien, o. (-s; mrv. -): schaaltje, schoteltje, (van eikels:) dopje; in das - treten: (spr.) zich vergaloppeeren, een bok schieten, (ook:) in ongelegenheid komen.

Naph'tha, vr.: naphtha.

Narb'clien, o. (-s; mrv. -): littee-kentje.

Nar'be, vr.: litteeken; naad, pok-naad (in het aangezicht); (van leder:) nerf; (in een ei:) tree, trede, hanetree, hanetred.

Inar'ben, in Sam. I -los, bv. n.: glad en gaaf, (van leder:) ongenerfd; -seite, vr.: (van leder:) nerfzijde, nerf.

Inar ben (nar’ben), w. b.: (leder:) nerven, generfd maken; w o. h. (en: w. w.): een litteeken vormen, een n nalaten.

nar big, bv. n.: litteekens dragend, vol poknaden; (van leder:) generfd.

Narcis'se, vr.: Zie Narzisse.

Nar de, vr,: Zie Narden.

Narden, m. (-s): (pik,) nardus;

I -balsam, m.: nardus; -gras, o.: (pik.) borstel gras; -kraut, o,: (pik.) koriander; -öl, o.: nardus-olie.

nar gein, w. o. h.: Zie nörgeln.

Narko'sis, vr.: (gnk.) geestverdoo-ving, bedwelming; Narko’tikum, o. (-s;

v. -tika): geestverdoovend (bedwelmend) middel; Narkotin’, vr.: narcotine; narko’tisch, bv. n.: narcotisch, geestverdoovend, bedwelmend.

Narr m. (-en; mrv. -en): gek (i. a, b.); ein - von Haus aus: een gek dooien door, (spr.) gek geboren gaat nooit over; ein - macht ihrer hundert: (spr.) de gekheid Js aanstekelijk; Jedem -en gefallt seine Kappe: (spr.) elke zot heeft zijne marot; den -en an etwas gefressen haben: (spr.) verzot zijn op iets, gek zijn op iets; je grösser der -, je gr" das Glück (je grösser -, je grössere Pfarr¹): (spr.) de gekken krijgen de kaart; Einen zum -en haben: 1) iemand voor den gek houden, 2) den gek met iemand steken; Einen zum -en machen; iemand gek maken, iemands hoofd op hol brengen ; sich zum -en machen: zich gek aanstellen, zich belachelijk maken;

-en abgeben: voor gek spelen; guter -: een goede sul, een Joris goed-bloed; I -heit, vr.: gekheid,

Narr'chen, o. (-s; mrv. -): gekje.

Inar'ren, w. o. b.: voor gek spelen, zich gek aanstellen; w. b.: voor den gek houden.

INarren, m. mrv.: gekken (i. a. b.); I -doktor, m.: kwakzalver; -falie, vr,: (iron.) fuik waarin zich niet anders dan

gekken laten vangen; -fest, o.: (hist.) Momus-feest; -geschwatz, o.: gekkenpraat; -haft, bv. n.: 1) gek, 2) gekkelijk ; -hand, vr.: hand van een gek (-hand besudelt alle Wand: spr.: gekken en dwazen schrijven op muren en glazen); -haus, o.: gekkenhuis, krankzinni-gen-gesticht; -heil, o.: (pik.) roode pimpernel, bloedkruid; -jacke, vr.: nar-lekijns-pak; -kappe, vr.: zotskap, gek-uitziend hoofddeksel met bellen; -kleid,

o.: harlekijns-pak; -kolbe, vr.: marot, narren-stok, (pik,) katte-staart; -liebe, vr.: gekke liefde; -massig, bv. n.: Zie -liaft; -posse, vr.: 1) gekkenstreek, 2) hansworsterij (-possen, tsw.: gekheid!; -possen treiben: 1. gekke dingen doen, 2. hansworsterijën uithalen); -seil, o.; gekkenkoord (Einen am -seile herum-führen: fig.: iem. bij den neus leiden; am -seile ziehen: 1. gekke dingen doen, 2. voor gek spelen, zich gek aanstellen); -spiel, o.: negenkuiltjes-spel;-spital, o.: Zie -haus; -streieh, m.: gekkenstreek ; -theiding [t], vr.: gekheid; -tracht, vr.: hansworstenpak; -warter, m.: oppasser in een gekkenhuis; -war-terin, vr.: oppasseres in een gekkenhuis ; -werk, o,: gekkenwerk; -zeug, o. gekheid.

nar ren, w. \b.: voor den gek houden.

Xar rens, in Sam. I -posse, vr.: Zie

Xarrenposse.

Narrerei', vr.: voor den gek hou-derij; Narretei', vr.: gekheid; Nar’rin, vr. (mrv. -nen): gekkin; narri’ren [rie], w. o. h.: voor gek spelen; w. b.: voor den gek houden; nar’risch, bv. n.: 1) gek, 2) gekkelijk (narrisches Zeug schwat-zen: gekkenpraat praten).

Nar'wall, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) narwal, zee-eenhoorn, walrus.

Nar’zisse, vr.: (pik.) narcis; I -nlilie, narcis-lelie; -nstein, m.: narcissenas, in Sam. I -führen, w. b.: bij den neus leiden; -horn, o.: (drk.) neushoorn, rhinoceros.

nasal', bv. n.: door den nens uitgesproken, neus- (z. n. o.: in orgels: neus-klank-register); I -buchstabe, m.: neusletter.

nasali'ren [lie], w. o. h.: door den neus spreken; nasardi'ren [die], w. b.: knip voor den neus geyen aan.

Nasein, in Sam. I -dose, vr.: bonbondoosje; -haft, bv. n.: snoepachtig; -haf-tigkeit, vr. (-hunger, m.): snoepachtig -heid; -katze, vr.: snoepster; -lust, vr.: snoepachtigheid; -markt, m.: fruitmarkt; -maul, m. (-maulchen, o.): lekkerbek; -werk, o.: snoepgoed, lekkers; -wild-pret, o.: (jag.) hert dat buiten het bosch graast.

Nasch'el, vr.: bruids-maagd.

Nas'elien, o.(-s; mrv. -): neusje.

nasch’en, w. o, h. en w. b.: snoepen.

Nasch'er, m. (-s; mrv. -): 1) snoeper; 2) lekkerbek; Nascherei', vr.: 1) snoeperij, 2) lekkernij; Nasch’erin, vr. (mrv. -nen): 1) snoepster, 2) lekkerbek; nasch'ig, bv. n.: snoepachtig; Nasch'igkeit, vr.; snoepachtigheid.

INa’se, vr.: neus; eine gute - haben: een goeden neus hebben (ook fig.); eine

m.:

o.:

m.:

-wall-

und durch - :

^rebogene -: een kromme neus, een haviksneus; Einen bei der - zupfen: iemand aan zijnen neus trekken (zupfe dich bei deiner -: spr.: wied het onkruid uit uw eigen tuin); Einen bei der -herumführen: (fig.) iem. bij den neus leiden; eine - bekommen; (fig.) esnen neus krijgen; mit langer - abziehen: <fig.) met een langen neus (met beschaamde kaken) aftrekken; die - in Anderer Angelegenheiten stecken: (fig.) zijnen neus in de zaken van anderen steken; die - hoch tragen: (fig.) van het hondje gebeten zijn, trotsch zijn; Einem auf der - spielen (Einem auf der

-    herumtanzen): (fig.) iemand voor den gek houden, (ook:) iemand met minachting behandelen; Einem etwas unter die - reiben: (fig.) iemand iets onder den neus wrijven; Einem etwas an der

-    ansehen können: iets aan iemands neus kunnen zien; etwas in die - bekommen: iets in den neus (pop.: in de gaten) krijgen; Eins auf die - bekommen: een neus krijgen; Einem die Würmer aus der -ziehen: iemand den wurm uit den neus halen ; Einem eine - drehen (Einem eine

-    aufheften, Einem etwas auf die - binden) : (fig.) iemand iets op de mouw spelden, aan iemand iets wijsmaken; der

-    nachgehen: (fig.) zijnen neus volgen, rechttoe-rechtaan loopen; die - rümpfen: den neus optrekken.

IHTa'se, in Sam. I -gucker, m.: (zeew.) uitkijker, matroos op den uitkijk; -rüm-pfer, m.: neus-optrekker; -weis, bv. n.: neuswijs, eigenwijs; (ein) -weiser, wijsneus; -weisheit, vr.: eigenwijsheid.

NTasel, in Sam. I -laut, m.: neusklank.

Xa'seler, m. (-s; mrv. -): door den neus spreker; na’seln, w. o. h.: door den neus spreken, (fig.) snuffelen.

| iiiiasen, w. b.: eenen neus zetten aan; (fig.) eenen neus (eene terechtwijzing) geven aan; sich -, w. w.: met de neuzen tegen elkander komen, (fig.) trekkebekken.

IXTa’sen, in Sam, -ader, vr.: neusader ; -band, m.: (rs.) neusriem; -bein, o.: (ontl.) neusbeen; -bluten, o.: (het) neusbloeden, neusbloeding; -brille, vr.: bril op den neus; -buchstabe, m.: (tik.) neusletter; -butzen, m.: (gem.) snotpegel; -dreher, m.: fopper, bedotter, bedrieger; -dreherin, vr.: fopster, bedotster, bedriegster; -drüc-ker, m.: (fam.)platte doodkist; -eisen, o.: neus-ijzer, neus-pranger; -fisch, m.: neusvisch, sneep; -flügel, m.: (ontl,) neusvleugel; -förmig, bv. n.: neusvormig; -futteral', (iron.) neus-bedekker, boeffante; -gang, (ontl.) neuskanaal; -geschwür, o.: neuszweer; -gewachs, o.: 1) uitwas aan den neus, 2) neus-poliep; -haar, o.: neushaar (haartjes m de neusgaten); -hauch, m.: uitademing door den neus; -höhle, vr.: neusholte; -knorpel, m.: (ontl,) neusbeen; -kuppe, vr.: tip (punt) van den neus; -laut, m.: (tik.) neusklank; -loch, o.: neusgat; -quetsche, vr.: (fam.) platte doodkist; -riemen, m.: (rs.) neusriem; -ring, m.: 1) neusring, ring door den neus, 2) neus-pranger, neus-ijzer; -röthe [tl, vr.: roodheid van den neus; -rümpfen, o.: (het) neus-optrekken; -schiene, vr.: (akk.) ploeg-

schaar; -schlacken, vr. mrv.: smeltbare slakken van metaal; -schleim, m.: snot; -schneller, m.: knip voor den neus;-spitze, vr.: punt (tip) van den neus; -stüber, m.: knip voor den neus; -stübern, w. b.: een knip voor den neus geven aan; -tropfen, in.: droppel aan den neus, (fig.) druipneus; -tuch, m.: zakdoek, (pop.) neusdoek; fisch, m.: narwal, walrus; -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van den neus.

na’sig-, bv. n.: eenen neus hebbende; gross groot van neus, met een grooten neus; stumpf-: stomp van neus, met een stompen neus; ad'ler-: met een havikneus.

Xaslein, o. (-s; mrv. -): neusje; (visch:) neusvisch, sneep.

nass, bv. n.: nat; durch doornat, druipnat; -e Waaren: natte waren, vloeistoffen; -e Brüder: (kkl.-hist.) kalenderheeren, (iron.) nathalzen, likke-broers; I -haufen, m.: (een) hoop geweekte gerst; -kalt, bv. n.: vochtig en koud; -messer, m.: vochtigheids-meter.

Xas'se, vr.: natheid, vochtigheid; (fig.) vocht; nas'seln, w. b,: een weinig vochtig maken, (strijkgoed:) invochten; w. o. h.; vochtig zijn; w. onpers. h.: nattig zijn (es nasselt: er valt nattigheid); nas’sen, w. b.: natten; w. o. h.: vocht van zich geven, (van muren:) zweeten, (iron.) wateren, pissen; nass'lich, bv. n.: nattig, vochtig.

Ua'tlier, m. (-s; mrv. -): krib (d. i. gevlochten rijswerk om dijken te beveiligen); Na'therin, vr.: Zie Mhterin.

Xation (spreek uit: naats-i-oon'), vr.: natie, volk.

national (spreek uit: naats-i-o-naal'), bv. n.: nationaal; I -bank, nationale bank; -charakter, m.: nationaal karakter, volkskarakter; -flagge, vr.: nationale vlag; -garde, vr.: nationale garde, schutterij; -gardist, m.: soldaat der nationale garde, schutter; -gebrauche, m. mrv.: volksgebruiken ; -geist, m.: nationale geest, geest der natie; -karakter, m.: Zie -cliaralt-ter; -kleidung, vr.: nationale kleeding; -ökonomie', vr.: staathuishoudkunde;-rath [t], m.: 1) nationale raad, volksraad, 2) lid van den volksraad; -sache, vr.: nationale zaak, volkszaak; -stolz, m.: nationale trots; -tracht, vr.: nationale kleederdracht; -truppen, vr. mrv.: nationale troepen; -verkehr, m.: nationaal verkeer ; -versammlung, vr.: nationale vergadering, wetgevende vergadering, volksvertegenwoordiging, (de) staten-generaal.

nationaliseren [sie] (spreek uit: naats-i-o ...): nationaliseeren, nationaal maken; sich -, w. w.: zich met eene natie vereenzelvigen.

nationell (spreek uit: naats-i-o-nèl'), bv. n.: Zie national.

Xativitat', vr.: stand der sterren bij iemands geboorte; Einem die - stellen: iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken; I -steller, m.: horoscooptrekker, planeetlezer, waarzegger uit den stand der sterren, astroloog.

Xatolien, o. (-s): (adk.) Natolie.

XTatrum, o. (-s): (pha.) natron.

Rafter, vr.: (drk.) adder; I -aal, m.: adder; -biss, m.: adderbeet; -blume, vr.: (pik.) melkwortel, windbloem; -hals, m.: (vog.) draaihals, mierenjager; -kopf, m.

(-kraut, o.): (pik.) adderkruid, adderwortel,    keit, vr.: tegennatuurlijkheid; -wissen-

slangenwortel;-milch, m.: (pik.) schorse-    schaft, vr.: natuurkunde, kennis der na-

neel; -wurz, vr.: Zie -kraut; -zunge,vr.:    tuur (die -wissenschaften, ra.: de natuurlik.) addertong, speerkruid, (tig.) laster-    lijke historie): -wissenschaftlich, bv. n.:

tong, schendtong, venijnige tong,    natuurkundig, physiologisch; -wunder, o.:

Xatur', vr.: 1) natuur; 2) aard, ge-    natuurwonder, wonder der natuur; -zug,

aardheid; 3) inborst, karakter; 4) gestel;    ra.: 1) kenmerkende trek in de natuur,

von -: van nature, (fig.) uit den aard der    2) aangeboren karaktertrek; -zustand,m.:

zaak; ein von - fester Ort: eene plaats    natuurstaat; -zweck, m.: natuurlijk doel.

die sterk is door hare ligging; das ist Xatura, vr.: (Lat.) natura (in -: in mir von - zuwider: ik heb daar een aan-    natura); Natura'lien, vr. rarv.: 1) voort-

geboren afkeer van; die - ist ihm zu kurz    brengselen der natuur, 2) zeldzaamheden

dazu: hij is daar niet tegen opgewassen;    uit de rijken der'natuur (-kabinet, o. [of:

er hat eine starke -: hij heeft een sterk    -sammlung, vr.], kabinet van natuurlijke

gestel, hij is sterk van inhoud; nach der    historie): Naturalisation’, vr.: naturalisa-

zei

chnen: naar de natuur teekenen;    tie; naturaliseren [ie], w. b.: naturalisee-

lange Gewohnheit wird endlich zur -:    ren ; Naturalisi'rung [ie], vr.: naturalisatie;

(spr.) de gewoonte wordt op het laatst    Naturalis'mus, m. (-): naturalismus; Natu-

eene tweede natuur; in - bezahlt: in    ralist', m. (-en; rarv. -en): naturalist; Na-

natura betaald (d. i. niet met geld maar    turell', o. (-es, -s; mrv. -e): natuurlijke^

met producten); I -anlage, vr.: natuurlijke    aard, inborst; natür'lich, bv.n.: natuurlijk;

aanleg; -begebenheit, vr.: natuurverschijn- Natür’lichkeit, vr.: natuurlijkheid, sel; -beobachter, m.: natuur-onderzoeker; Xautik, vr.: zeevaartkunde; nau'tisch, -beschreiber, m.: schrijver over natuur- bv. n.: zeevaartkundig, lijke historie; -bild, o.: afbeelding naar Xavigations ’ak te, vr.: wet op de de natuur;-blind, bv.n.: blindgeboren; scheepvaart.

-dienst, ra.: natuurdienst; -eigenschaft,    Xazara'er, m. (-s; mrv. -): Nazarener;

vr.: natuurlijke hoedanigheid; -ereigniss    Na'zareth, o. (-s): (bijb.-adk.) Nazareth;

[nis], o. (-erscheinung, vr.): natuurver-    Nazare’ner, m, (-s; mrv. -): Nazarener

schijnsel;-erzeugniss [nis], o.-.vóórtbreng-    (bv. n.: Nazareensch); Nazare'nerin, vr.

sel der natuur; -fehler, m.: aangeboren    (mrv. -nen): Nazareensche.

gebrek; -forscher, m.: natuur-onderzoeker, Xea’pel, o. (-s): (adk.) Napels; Neapo-beoefenaar van de natuurlijke historie;    lita'ner, m. (-s; mrv. -): Napolitaan; Nea-

-forschung, vr.: beoefening van de na-    polita'nerin, vr. (mrv. -neni: Napolitaan-

tuurlijke historie, natuurkundige naspo-    sche; neapolita'nisch,bv.n.:Napolitaansch.

ring;-gabe, vr.: aangeboren talent, na-    Xe'bel, m, (-s; mrv. -): mist, nevel;

tuurlijke aanleg; -gebrechen, o.: aange-    Einem einen - vormachen: (spr.) iem. een

boren gebrek; -gemass, bw.: overeenkom-    rad voor de oogen draaien; I -bank, vr.:

stig de natuur, natuurlijk, in overeen-    (zeew.) dikke mist; -bild, o.: nevelbeeld;

stemming met den aard; -geschichte, vr.:    -bogen, m.: in een nevel gehulde regennatuurlijke historie;-gesetz, o.: natuurwet,    boog; -decke, vr.: nevelkleed; -dunst, m.:

wet der natuur; -glaube f-glauben), m.:    nevelachtige damp; -feiern, w. o. h.: (van

naturalismus, natuurgeloof; -glaubige, m.:    schepen:) om den mist stil blijven liggen ;

naturalist; -hang, m.: natuurlijke neiging,    -ferne, vr.: als in een nevel gehulde af-

aangeborene neiging; -historiker, m.:    stand; -fleck, m.: (str.) nevelvlek; -ge-

schrijver over de natuurlijke historie;    bilde, vr.: nevelbeeld; -gestalt, vr.: als in

-kenner, m.: natuurkundige; -kenntniss    een nevel gehulde gedaante; -gestirn,

[nis], vr.: natuurkunde;-kind, o.: kind der    o.: nevel-gesternte; -gewand, o.: nevel-

natuur; -körper, m.: natuurlichaam, door    kleed; -grau, bv. n.: nevelachtig grauw;

de natuur voortgebracht lichaam; -kraft,    -hülle, vr.: nevelachtig omhulsel; -kappe,

vr.:

natuurkracht, kracht der natuur;    vr.: 1) tegen den mist beschuttende kap,

-kunde, vr.: natuurkunde; -kundige, m.:    2) onzichtbaar makende tooverkap;-kleid,

natuurkundige; -lehre, vr.: natuurkunde,    o.: nevelkleed; -krahe, vr.: (vog.) mantel-

physiologie;-lehrer,m.:physioloog;-licht, kraai; -meer, o.: (fig., eene) zee van mist; o.: natuurlijk licht, daglicht, (fig.) licht    -monat, m.: (hist.-tijdr.) nevelmaand (Bru-

der rede; -mensch, m.: natuurmensch,    maire); -nacht, vr.: mistige nacht, (fig.)

mensch in den natuurstaat; -ordnung, vr.:    nacht van mist, dikke mist; -rauch, m.:

orde (regeling) in de natuur; -phanomen’,    vochtige mist, motregen; -stein,m.: (min.)

o.: natuurverschijnsel; -philosoph’, m.: Zie    nevelsteen, melksteen, chalcedoon; -stern,

-forscher; -philosophie', vr.: natuurlijke    m.: nevel-ster; -tag, m.: mistige dag.

historie; -pflicht, vr.: natuurlijke plicht; ne belicht, bv. n.: nevelachtig: ne'be--produkt, o.: voortbrengsel der natuur;    lig, bv. n.: mistig, nevelig, (fig.) somber,

-recht, o.: natuurrecht, natuurlijk recht;    betrokken; Ne'beligkeit, vr.: mistigheid,

-reich, o.: (het) rijk der natuur; -religion’,    neveligheid, (fig.) somberheid, betrokken-

vr.: natuurlijke godsdienst, naturalismus;    heid; ne’beln, w. onpers.: misten.

-scene, vr.: natuur-tafereel; -schönheit,    Ine'ben, vz. [3 en 4] en bw.: 1) naast;

vr.: natuurlijke schoonheid, schoonheid    2) behalve; 3) bij; er ging - mir her: hij

der natuur; -seltenheit, vr.: zeldzaamheid    liep naast mij; - Einem sitzen: naast

uit een van de rijken der natuur; -sinn,    iemand zitten; sich - Einen setzen: plaats

m.: gevoel voor schoonheden der natuur;    nemen (gaan zitten, komen zitten) naast

-spiel, o.: speling der natuur; -trieb, m.:    iemand; er setzte sich - mich: hij kwam

natuurdrift, instinct; -verehrer, m.: natu-    naast mij zitten.

ralist; verehrung, vr.: naturalismus;-volk, IXe’ben, in Sam. I -absicht, vr.: bij-o.: (een) in den natuurstaat levend volk;    oogmerk; -allee, vr.: zij-laan; -altar, m.,

-widrig, bv. n,: tegennatuurlijk; -widrig-    bij-altaar, altaar in eene zij-kapel; -an:

vr.:

halve

f-

bw.: 1) naast de deur, 2) dichtbij; -anfüh-rer, m.: onderbevelhebber; -angelegenheit, vr.: bijzaak; -arbeit, vr.: bijwerk; -arbeiter, m.: bijknecht; -art, vr.: 1) andere soort, 2) basterdsoort; -artikel, m.: toegevoegd artikel; -ast, m.: zijtak; -ausgabe, vr.: (van boeken:) goedkoopere druk (-aus-gaben, vr, mrv.: bijkomende uitgaven, extra-uitgaven); -ausgang, m.: zijdeur; -bedeutung, vr.: bij-beteekenis; -begriff, m.: bij-begrip; -bei, bw.: 1) vlakbij, dichtbij, 2) tevens, bovendien; -bericht, o.:

1)    later bericht, bijgevoegd bericht,

2)    nader verslag, nader rapport; -bescheid, m.: (rcht.) interlocutoir vonnis; -beweis, m.: nader bewijs, bijkomend bewijs; -blatt, o.: (van kranten:) bijblad, (pik.) 4ekblaadje van de bloem; -bliek, m.: blik van ter zijde; -brief, m.: begeleidende brief, bijgaande brief; -bruder, m.: «venmensen, natuurgenoot; -buch, o.: bijboek; -buhler, m. (-s; mrv. -): mededinger, (inz,) medeminnaar; -buhlerei', vr.: naijver; -buhlerin, vr. (mrv. -nen): mededingster, (inz.) medeminnares; buhle-risch, bv. n.: naijverig; -bürge, m.: tweede borg; -christ, medechristen; -ding, o.: bijzaak; -eigenschaft, vr.: bijkomende hoedanigheid; -einan'derstellung, vr.: naast elkander plaatsing; -eingang, m.: zijdeur; -einkünfte, vr. mrv. (-einnahme, vr. enk.): emolumenten (mrv.); -erbe, m,: mede-erfgenaam; -essen, o.: tusschenschotel, tusschengerecht; -fach, o.: bijvak; -farbe, vr.: bij-kleur ; -figur, vr.: (schl.) bij-figuur, ondergeschikt figuur; -flügel, m.: (bwk.) zijvleugel; -frage, vr.: bijkomende vraag, vraag van ondergeschikt belang; -gang, m.: 1) zijgang, 2) zijlaan;-gasschen, o.: zijstraatje; -gasse, vr.: zijstraat; -gattung, vr.: Zie -art; -gebaude, o.: bijgebouw; -gebühren, vr. mrv.: emolumenten; -gedanke, m.: bij-gedachte; -gegend, aangrenzende streek; -gemach, o.: zijkamer, zijvertrek ; -geschmack, m.: bij-smaak; -geschöpf, o.: medeschepsel, natuurgenoot; -gesell, m.: mede-knecht; -gewachs, o.: uitwas; -gewinn (-gewinnst), m.: extra-winst; -gut, o.: aan eene bezitting toegevoegde andere bezitting; -hafen, m.: buitenhaven; -handlung, vr.: tusschenbe-drijf, bijkomende handeling; -haus, o.: 1) bijgebouw, 2) belendend huis; -her <-hin), bw.: 1) er naast, 2) er bij; -kammer, vr,: kamer er naast, aangrenzend vertrek; -kind, o.: (fam.) buitenbeentje; -kirche, vr.: bij-kerk, kapel; -knoten, m.: bijkomende intrige; -kosten, vr, mrv.: bijkomende kosten, extra-kosten; -kreis, m.: <str.) tweede kring; -linie, vr.: zij-linie; -magd, vr.: tweede-meid; -mann, m.: man vlak naast (mein -mann: de man vlak naast mij; sein -mann: de man vlak naast hem); -mensch, m.: evenmensch; -messe, vr.: na-kermis; -mond, m.: bijmaan, lichtbeeld der maan; -partei, vr.: groep eener partij, afzonderlijke partij-groep; -person, vr.: ondergeschikt personage, (tnl.) figurant; -pfad, o.: zijpad, zijweg; -pfarre, vr.: plaats als geestelijke eener bijkerk; -pfeiler, m.: stutpilaar; -pfennig, m. : Schwanzelpfennig; -pflicht, vr.: plicht van ondergeschikten aard; -planet, m.: (str.) bij-planeet; -postbüreau, o.: hulp-postkantoor; -preis, m.: tweede prijs;

-punkt m.: ondergeschikt punt; -rechnung, vr.: bijkomende rekening;-rolle,vn: ondergeschikte rol; -rücksicht, vr.: overweging van ondergeschikten aard; -sache, vr.: bijzaak; -satz, m.: (tik.) tusschenzin; -schlüs-sel, m.: tweede sleutel, dubbele sleutel; -schmack, m.: bij-smaak; -schoss, m.(-schöss-ling, m.): (pik.) stek, loot; -schreiben, o.: begeleidende brief; -schuld vr.: bij-schuld; -schuldner, m.: mede-schuldenaar; -schüs-sel, m.: bijschotel, tusschengerecht; -sonne, vr.: bijzon; -spross, m. (-sprössling, m.): Zie -schoss; -stehend, bv. n.: 1) ernaast staande, 2) er bij staande, 3) (in boeken of schrifturen:) op den kant staande; -steuer, m.: aanvullings-belasting, sup-pletoire belasting, later nog geheven e belasting; -strasse, vr.: zij-straat; -streit, m.: (rent.) tusschenbeide komend punt; -strom, m.: zich in eene grootere rivier ontlastende rivier; -stube, vr.: 1)zijkamer, 2) aangrenzend vertrek; -stück, o.: bijbe-hoorend stuk, (fig.) tegenhanger; -stunde, vr.: vrij uur, (fig.) verloren uur; -theil [t], m.: onderdeel; -thor, o.: 1) zij-poort, 2) poort er naast; -thüre, vr.: 1) zijdeur, 2) deur er naast; -tisch, m.: 1) zijtafel,

2)    bijtafel; -ton, m.: (muz.) aan den hoofdtoon ondergeschikte toon, (tik.) klemtoon; -treppe, vr.: afzonderlijke trap; -umstand, m.: bij-omstandigheid;-ursache, vr.: bij-oorzaak; -urtheil [t], o.: (rcht.) interlocutoir vonnis; -verdienst, m.: bijverdiensten (mrv.), extra-verdiensten (mrv.); -verpfandung, vr.: tweede hypotheek ; -vertrag, m.: 1) bij-beding, 2) geheime overeenkomst; -vormund, m.: toeziende voogd; -vortheil |t], m.: bijkomend voordeel; -wand, vr.: zijmuur; -weg, m.: tweede weg (-wege, m. mrv.: zijwegen, zijpaden, kronkelwegen); -weib, o.: bijwijf, bijzit; -werk, o.: bijwerk; -wind, m.: zijwind; -winkel, m.: (wsk.) samenrakings-hoek; -wissenschaft, vr.: bij-wetenschap ; -wohner, m.: poolcirkel-bewoner; -wort, o.: (tik.) bijwoord; -wörtlich, bv. n.: bijwoordelijk; -zimmer, o.: Zie -stube; -zweck, m.: bij-oogmerk; -zweig, m.: zijtak, (fig.) bijvak.

nebst, vz. [3]: benevens, alsmede, alsook.

neck'en, w. b.: 1) plagen, 2) voor den ek houden, 3) graagmaken; Neck'er, m. -s; mrv. -): 1) plager, 2) voor den gek houder, 3) graagmaker; Neckerei’, vr.;

1)    plagerij, 2) voor den gek houderij,

3)    graagmakerij; Neck’erin, vr. (mrv. -nen): 1) plaagster, 2) voor den gek houdster, 3) graagmaakster; neck'haft, bv. n.: plaagachtig, plagerig; Neck'haf-tigkeit, vr.: plaagachtigheid, plagerigheid; neck’isch, bv. n-: 1) plaagachtig, plagerig,

2)    dollend, grappig, koddig, komiek.

Keer, vr.: tegenstroom.

Keffe, m. (-n; mrv. -n): (broers- of zusters-zoon:) neef; (ins.) bladluis; Nef-fenbegün’stigung, vr. (Neffengunst, vr.): begunstiging van neefjes en vriendjes, nepotismus; Nef fenschaft, vr.: l)neefschap, hoedanigheid van neef, 2) (al de) neven en nichten; Nefferei', vr.: Zie Keflfen-gunst.

Kegation’, vr.: ontkenning; negativ', bv. n-: ontkennend, (tech.) negatief.

Ke'ger, m. (-s; mrv. -): neger (-artig,

mmïzmwT.

bv. n.: negerachtig; -decke, schaamte-schortje; -handel, ] handel; -haus, o.: negerhuis; -land, o.: negerland, Nigritië; -markt, m.: slavenmarkt; -schiff, o.: slavenschip); Ne'ger-chen, o. (-s; mrv. -): negertje; Ne'gerin, vr. (mrv. -nen): negerin.

negi ren [gie], w. b.: negeeren, ontkennen.

Xegoz’, m. -es): negotie.

Xe’groponte, o. (-s): (adk.) Negro-pont.

Kehm, in Sam. I -endung vr. (vr. (-fall, m.): (tik.) zesde naamval.

ïieli men, w. b. onr. (nimmst, nimmt; nahm; nimm; genom’men): 1) nemen; Einen bei der Hand -: iemand bij de hand nemen; eine Frau eene vrouw nemen; im bösen Yerstande - (übel -): kwalijk nemen, (ook:) verkeerd opnemenl; sich die Freiheit -: de vrijheid nemen; sich die Zeit zu etwas den tijd nemen tot iets; ein Ende -: een einde nemen ; im Ganzen genommen: over het geheel genomen; Platz plaats nemen; Mass de maat nemen; ein Glas Wein -: een glas wijn nemen; Abschied -: afscheid nemen; Theil [TJ - an: deelnemen aan; Kenntniss [nis] - von: kennis nemen van; Notiz - von: nota nemen van; zur Herzen ter harte nemen; das Wort -: het woord nemen; ein Klystier -: een lavement nemen; Nahrung zu sich -: voedsel tot zich nemen; ein Kindzu sich -: een kind tpt zich nemen; etwas auf sich - (etwas über sich -): iets op zich nemen, iets voor zijne verantwoording nemen, instaan voor iets ; etwas mit sich -: iets medenemen; s nimmt: hoe men het neemt,hoe men het opvat (verstaat, begrijpt); 2) nemen (ver-gveren, bemachtigen; kapen; stelen); ein Schift -: een schip nemen; man hat mir meine Uhr genommen: men heeft mij mijn horloge weggenomen (afgenomen, ontstolen) ; Einem etwas -: iets van iem. afnemen, iets aan iemand ontnemen; Einem das wort -: iemand het woord uit den mond nemen, (ook:) iem. het woord ontnemen; Einem das Leben -: iemand van het leven berooven; 3) innemen; eine Arzenei (Pillen) -: een medicament (pillen) innemen; 4) Einen beim Worte iemand aan zijn woord houden; Schaden -: schade lijden, (ook:) beschadigd worden; sich die Mühe zich de moeite geven; eine Sache für die andere -: het eene ding voor het andere aanzien of houden; daraus kann ich mir nichts -: daar kan ik niet wijs uit worden, daar begrijp ik niets van; sichzu viel heraus -: zich te veel vrijheden veroorloven. I -, onr. w. onpers. h.: es nimmt mich Wunder: het verwondert mij, het bevreemdt mij; es nahm mich Wunder: het verwonderde mij, het bevreemde mij.

I sich -, w. w.: zich gedragen, zich aanstellen; sich in Acht -: zich in acht nemen,

meh'iner, m. (-s; mrv. -): nemer; Neh’merin, vr. (mrv. -nen): neemster.

nelimlich, bv. n. en bw.: Zie

namlich.

mehrung, vr.: kustland, oeverland.

meid, m. (-es, -s): 1) nijd, 2) wangunst; I -bau, m.: (rcht.) uit nijd ondernomen bouw, bouw om een ander te

vr.: paan, slaven-

m.:

wie man

hinderen; -hammel, m. (-hart, m.): nijdigaard; -klee, m.: (pik.) Turksche klaver; -los, bv. n.:    1) zonder nijd,,

2) zonder wangunst; -nagel, m.: (hik.) nijdnagel, dwangnagel, (tech.) klinknagel; -voll, bv. n.: 1) nijdig, 2) gunstig.

neid’em, w. b.: benijden; Einen um etwas - (Einem etwas -): aan iemand iet& benijden; I neid'enswerth [t], bv. n.: benijdenswaardig.

Xeid'er, m. (-s; mrv. -): benijder; besser - als Mitleider: (spr.) beter benijd dan beklaagd; I Neid’erin, vr. (mrv. ): benijdster, neidisch, bv. n.: 1) nijdig, 2) wangunstig; mit -en Augen ansehen: (fig.) met scheele oogen aanzien.

meig e, vr.: 1) afneming, mindering; (fig.) verval; der Wein (das Fass) geht auf die -: de wijn (het vat) loopt op zijn laatst; es geht mit ihm auf die -: (fig.) hij is aan het dalen, hij geraakt in verval; 2) overschot(je), restje, kliekje; (in drinkglas of fleseh:) staartje; (iii een vat, enz.:) bezinksel, grondsop; die - ist für die Frommen: (spr.) het overschotje is voor de goddeloozen.

neigden, w. b.: schuin zetten; (een vat:) op zijn kant zetten; (fig.) doen overhellen; I sich -, w. w.: 1) hellen, glooien, schuin loopen ; (fig.) overhellen; sich - zu Jemand: (fig.) iemand wel genegen zijn; 2) ten einde loopen; der Tag neigt sich: de dag loopt ten einde, de dag neigt ten avond; 3) nijgen* buigen, bukken; sich vor Einem -: voor iemand buigen, eene buiging voor ie maken.

meig'ung, vr,: 1) helling, glooiing; (fig.) overhelling, neiging, geneigdheid; 2) nijging, buiging; (nat. en wsk.) inclinatie.

meigungs, in Sam. I -ebene, vr.: hellend vlak; -ehe, vr.: huwelijk uit liefde; -flache, vr.: hellend vlak; -kompas, m. (-nadel, vr.): inclinatie-naald; -winkel, m.: inclinatie-hoek. nein, bw.: neen; - doch: wel neen. mekrolog', m. (-en; mrv. -en): necroloog; Nekrologie', vr.: necrologie, levensschets van eenen doode; nekrolo'gisch, bv. n.: necrologisch; iNekromant’, m. (-en; mrv. -en): toovenaar, geestenbezweerder; Nekromantie’, vr.: geestenbezwering, zwartekunst.

Kektar, m. (-s): nectar; I -artig* bv, n.: nectarachtig; -pfirsche, vr.: nectar -perzik; -süss, bv. n.: nectarzoet.

Merite, vr.: 1) anjelier; 2) kruidnagel, merken, in Sam. I -ableger, m.: an-jeliers-stek; -artig, bv. n.: kruidnagelachtig; -baum, m.: kruidnagelboom; -beet, o.: (tnb.) anjelierenbed; -blüthe [t], vr.: kruidnagelbloesem; -braun, m. en bv. n.: kruidnagel-bruin ; -flor, m.: 1) bloeitijd (ook: het in bloei staan) der anjelieren, 2) anjelierenbed, anj dierenperk ; -kraut, o.: benedictenkruid, nagel-kruid ; -öl, o.: nagel-olie; -pfeffer, m.:

Jamaica-peper; -rinde, vr.: kaneel; -röschen, o.: hemelroosje; -senker, m.: anjeliers-stek; -stock, m.: Anjelier -wurzel, vr.: Zie -kraut; -zimmt, m.: kaneel.

wan-

-nen

mand

m.:

m.:

van

neme iseli, bv. n.: Nemeïsch, van (uit) Nemea.

iienn. in Sam. I -barj bv. n.: noembaar, te noemen, (fig.) noemenswaardig; -barkeit, vr.: noembaarheid, (fig.) noe-menswaardigheid; -endung, vr. (-fall,

m. ): (tik.) eerste naamval, nominatief; -werth [t], m.: nominale waarde; -wort, o.: (tik.) zelfstandig naamwoord.

nennen, w. b. onr. (nann’te; ge-nannt): noemen; Einen bei (Einen mit) seinem Namen -: iem. bij zijnen naam noemen; das Kind beim rechten (bei seinem) Name -: (fig.) de diegen bij hunnen waren naam noemen.

Xennftr m. (-s; mrv. -): (rek.) noemer; (tik.) eerste naamval.

Xen nung, vr.: 1) (het) noemen; 2) benaming, naam.

Xeolog', m. (-en; mrv. -en): neoloog; Neologie', vr.: neologie; neolo'gisch, bv.

n. : neologisch; Neologis'mus, m. (-; mrv. -gis'men): neologismus.

nepe'riscïi, bv. n.: (rek.) Neperi-aansch; die -en Stabe: de Neperiaansche staafjes.

Xephrit’, m. (-s): (min.) niersteen; nephri'tisch, bv. n.: (gnk.) van (in, uit, betreffende) de nieren, nier-.

Xepomuck, m.: Johann yon -: Jo-hannes Nepomucenus.

Xepotism', m. (-s): of:

Xepotis’mus, m. (-): Zie z. n. vr. Xeflfengunst.

Xept, m. (-es, -s): (pik.) kattenkruid, neppe.

Xeptun', m. (-s): (fab.) Neptunus (Neptuns’lönel, m.: pik.: gewolkte meloen); Neptunia’ner, m. (-s; mrv. -): neptunist; neptu’nisch, bv. n.: (adk.) neptunisch; Neptunist', m. (-en; mrv.-en)’: neptunist.

Xerei'de, vr.: (fab.) nereïde, zeenimf.

Xergelei’, vr.: brommigheid, gemelijk humeur; ner'gelig (ner'glig), bv. n.: 1) brommig, 2) op alles iets aan te merken hebbende; ner geln, w. o. h.: 1) brommen, 2) vitten; w. b.: hakketeeren, (aan iemand) het leven vergallen door aanhoudend op hem (of haar) te hakken.

Xerv, m. (-en; mrv. -en): (ontl. en fig.) zenuw; (fig.) spier, pees: (pik., van bladeren:) rib.

Xer’ve, vr.: Zie Xerv en Nerven.

Inerven, w. b.: (boekbinderij:) geribd maken; (fig.) veerkracht geven aan, sterken; w. o. h.: (van paarden:) aanslaan.

IXer'ven, in Sam. I -arznei, vr.: middel voor de zenuwen; -ast m,: forsche boomtak; -bau, m.: zenuwstelsel, zenuwweefsel ; -beschreiber, m.: beschrijver van de zenuwen; -beschreibung, vr.: beschrijving van de zenuwen; -beschwer-de, vr.: zenuwkwaal; -druck, m.: zenuw-drukking, gedruktheid van de zenuwen; -fieber, o.: zenuwkoorts, typhuskoorts; -geflecht, o.: zenuwvlecht; -geist, m.: zenuwvocht, levenssap; -knoten, zenuwknoop; -krank, bv. n.: 1) ziek de zenuwen, 2) zenuwachtig; -krank-heit, vr.: zenuwziekte; -kunde, vr.: zenuwleer; -lahmung, vr.: verlamming van de zenuwen, zenuwzwakte; -leben,

o.: zenuwleven; -lehre, vr.: zenuwleer; -los, by. n.: veerkrachteloos, (fig.) ontzenuwd; -mittel, o.: middel voor de zenuwen; -saft, m.: zenuwvocht, levenssap; -scKlag, m.: zenuwberoerte; -schnitt, m.: ontleding: van de zenuwen; -sehwach, bv. n.: zwak van zenuwen, zenuwachtig; -starkend, bv. n.: zenuwsterkend; -System, o.: zenuwstelsel; -warze, vr. (-warz-chen, o.): zenuwwratje ; -werk, o.'.zenuwstelsel; -zergliederer, m.: zenuw-ontleder; -zergliederung, vr.: ontleding van de zenuwen ; -zufall, m.: aanval van de zenuwen, zenuwtoeval; -zweig, m.: Zie -ast.

nervicht, bv. n.: spierachtig; ner'vig, bv. n.: gespierd; nervös’, bv. n.: zenuwachtig.

Xerz, m. (-es ; mrv. -e): (drk.) kleine otter.

Xes'sel, vr.: (pik.) netel, brandnetel; taube -: doove netel; I -artig, bv. n.: netelachtig; -ausschlag, m.: (gnk.) netel-roos; -baum, m.: netelboom, olmvormige lotusboom; -brand, m.: (gnk.) netelroos ; -fieber, o.: netelkoorts; -fink, m.: (vog.) distelvink; -friesel, o.: netelkoorts ; -garn,

o.: fijn katoengaren; -hanf, m.: basterd-hennep; -hopfen, m.: mannetjes-hopplant; -krankheit, vr. (-sucht, vr.): netelzucht; -strauch, m.: netelachtige plant; -tuch, o.: neteldoek, moesseline.

nes'sein, w. b.: met brandnetels slaan.

Xest, o. (-es; mrv. -er): nest; (fig. fam.) nest, kot, krot, ellendig hol; (van haren:) kuif, bos, dot; (mnw.) erts-laag zonder samenhang; -er ausnehmen: nestjes storen; sein ₇ rein halten: (fig. fam.) zijn nest schoonhouden; I -batz, o. (-bösslein, o.): nestkuiken, (inz.) laatst-uitgebroeide vogel, (fig. fam.) laatste kind, heksluitertje; -dunen, vr. mrv.: nest-veeren, (fig.) nestharen; -ei, o.: nest-ei; -feder, vr.: nestveer; -höckchen, o.; laatste kind; -küchen, o.: Zie -batz; -küchlein, o.: nestkuiken, (inz.) laatst-uitgebroeide vogel; -nadel, vr.: rijgpen, rijgnaald; -taube, vr.: (vog.) nestduif; -zeit, vr.: broeitijd.

Xes'tel, vr.: rijgsnoer, veter; Einem die - knüpfen: (fam.) iemand de broek opbinden; I -beschlag, m.: veterbeslag, nestel; -loch, o.: vetergat;-macher, m.: vetermaker; -nadel, vr.: rijgpen, rijgnaald; -stift, m.: nestel, veterbeslag; -wurm, m.: (gnk.) lintworm.

nes’teln, w. b.: 1) vaii een veter voorzien; 2) rijgen.

Xest'ler, m. (-s; mrv. -): vetermaker.

Xest'ling, m. (-s; mrv. -e): 1) nest-vogel; 2) nestkuiken.

nett, bv. n,: net; (kph.) netto; I bw,: netjes; (fig.) botweg, kortaf; I -heit, vr.: netheid.

Xet’tigkeit, vr.: netheid.

netto, bv. n. en bw.: (kph.) netto;

I -ertrag, m. (-gewinn, m.): netto-op-brengst, zuivere winst; -gewicht, o.: netto-gewicht; -preis, m.: netto-prijs; -tara, vr.: netto-tarra.

IXetz, o. (-es; mrv. -e): net; Einen in’s - locken (Einem das - über den Kopf werfen): (fig.) iemand in het net lokken.

IXetz, in Sam. I -ader, vr.: net-ader^ darmnets-ader; -artig (-ahnlich), bv. n.: netachtig; -beutel, m.: netje; -bruch, m.: netbreuk; -fass, o.: (tech.) broeikuip, kuip waarin men iets te weeken zet; -fechter, m.: (hist.) net-vechter, gladiator met een net; -flügler. m,: insect met netvormige vleugels; -förmig, bv. n.: netvormig; -haut, vr.: (ontl.) darmnet, (van het oog:) netvlies; -jagen, o.: (het) jagen met netten; -kammer, vr.: voeht-kamer; -kappe, vr.: netje (over het hoofdhaar); -kessel, m.: Zie -fass; -melone, vr.: gestreepte meloen; -schale, vr. (-schüsselchen, o.): netbakje, waterbakje (der garenspinners om den draad vochtig te maken); -sehen, o.: waas voor de oogen; -stange, vr.: (vv.) net-stok; -steine, m. mrv.: (vv.) zmksteenen aan een net; -steller, m. (-s: mrv.-): uitzetter van netten; -stich, m*: brei-steek (van een net); -stricker, m.: nettenbreier ; -strickerin, vr.: nettenbreister; -weise, bw.: als een net;-werk, o.: netwerk; -wurst, vr.: gekruide worst; -zug, m.: haal met (ophaling van) het net.

Uetz’clieïi, o. (-s; mrv. -): netje.

NTet’ze, vr.: natting, natvocht.

net'zen, w. b.: 1) natten, invochten, besprenkelen; mit Thranen -: met tranen besproeien; 2) (een paard:) met een net tegen de vliegen beschutten; I w. o. h.: vochtig zijn, (van muren:) zweeten.

Ineu, bv. n. en bw.: nieuw; (tig.) kersversch; -e Besen kehren gut: (spr.) nieuwe bezems vegen schoon; das -e Jahr: het nieuwe jaar; die -e (die -ere) Geschichte:    de nieuwe geschiedenis;

diese Auflage ist -er als ....: deze druk is van verschere dagteekening dan ...; noch - sein in: nog .een nieuweling zijn in; - angekommen: pas aangekomen; -erfunden: pas uitgevonden; - ausgeheckt: (fam.) pas uitgebroeid, kersversch; -gemacht: pas gemaakt; - aufgelegt: (van boeken:) opnieuw gedrukt, herdrukt; aufs -e (von -em): opnieuw, van voren afaan.

Ineu, in Sam, I -backen, bv. n.: versch, nieuwbakken, (fig.) kersversch; -bau, m.: nieuwe bouw, (fig.) nieuwe nederzetting, nieuwe volkplanting; -bauer,

m. : kolonist; -begierde, vr.: nieuwsgierigheid; -bekehrte, m. en yr. • nieuw-bekeerde; -bruch, m.: pas ontgonnen land; -deutsch, bv. n. en z. n. o.: nieuw-Duitsch; -england, o.: (adk.) Nieuw-Engeland; -erworben bv. n.:pas verworven; -franke, m.; Franschman; -frankisch, bv.

n. : Fransch (bw.: op zijn Fransch); -Fran-zose, m.: hedendaagsche Franschman; -fund'landsfahrer, m,: kabeljauwvisscher (schip dat naar Newfoundland vaart om kabeljauw te vangen); -gebacken, bv. n.: Zie -Backen; -geboren, bv. n.: pas geboren, (fig.) herboren, opnieuw geboren; -geworbene, m.: nieuweling, recruut; -gewürz, o.: Jamaica-peper, piment, (pop.) rommelkruid; -gier, vr. (-gierde vr.): nieuwsgierigheid; -gierig, bv. n.: nieuwsgierig ; -gierigkeit, vr.: nieuwsgierigheid; -glaube, m.: nieuw geloof; -glaubig, bv.

n.: pas bekeerd; -grieche, m.: nieuwe Griek; -griechisch, bv. n.: nieuw Grieksch; -heit, vr.: nieuwheid, (fig.) kersverschheid; -hochdeutsch, bv. n.: nieuw-Hoogduitsch ;

-jahr, o.: nieuwejaar (das grosse -jahr: Driekoningendag); -jahren (-jahrlen) w.

o. h.: het oude in het nieuwe houden, oudejaars-avond vieren; -jahrs, in Sam. (-fest, o.: nieuwejaars-feest; -gedicht, o.: nieuwejaars-vers; -geschenk, o.: nieuwe-jaars-geschenk; -lied,o.: nieuwejaars-lied; -nacht, vr.: nieuwejaars-nacht; -tag, m.: nieuwejaarsdag;-wunsch, m.: nieuwejaars-wensch);-kupfer, o.: nieuwkoper, titanium; -lehre, vr.: nieuwe leer; -licht, o.: nieuwe maan; -mannskraft, vr.: (pik.) wolbloem; -modisch, bv. n.; nieuwerwetsch, nieuwmodisch ; -mond, m.: nieuwe maan; -schott-land, o.: (adk.) Nieuw-Schotland; -seeland,

o.: (adk.) Nieuw-Zeeland; -seelander, m. (-s; mrv. -): Nieuwzeelander; -spanien, o.: (adk.) Nieuw-Spanje; -stadt, ^r.: nieuwe stad; -testament lich, bv. n.: van het Nieuwe Testament; -vermahlt, bv. n.: pas getrouwd, pas gehuwd; -vogel, m.: sneeuwvogel, pestvogel, zijde-staart; -wort, o.: nieuw woord.

NTeu'e, vr.: nieuwheid. I -, o.: (het) nieuwe; was giebt es -s: welk nieuws is er ?: alles - ist schön: (spr.) het nieuwe is altijd mooi.

Aeu enlmrg, o.: (adk., kanton en stad in Zwitserland): LFr.] Neufchatel.

neu'erdings, bw.: 1) onlangs, kort geleden; 2) opnieuw.

UTeu'ercr, m. (-s; mrv. -): invoerder van nieuwigheden ; Neu'erenn, vr. (mrv. -nen): in voerster van nieuwigheden; neu-erlich, bw.: onlangs, kort geleden; -neu'-ern, w. o. h.: nieuwigheden invoeren; Neu’erung, vr.: 1) nieuwigheid, 2) invoering van nieuwigheden; Neu’erungs, in Sam. (-stifter, m.: invoerder van nieuwigheden; -sucht, vr.: zucht naar nieuwigheden): Neu'igkeit, vr.: nieuws; Neu'igkeits, in Sam. (-kramer, m.: nieuwskramer, te koop looper met nieuws, wandelende nieuwspost; -kramerei', vr.: te koop loo-penj met nieuws); neu'lich, bv. n.: (fig.) jongst, laatst, nieuwst (bw.: onlangs, kort geleden; Neu'ling, m. (-s; mrv. -e): nieuweling.

neun, tw. en z. n. vr.: negen; I -auge, o.: (visch:) negenoog; -eek, o.: negenhoek; -eckig, sbv. n.: negenhoekig; -fach (-faltig), bv. n.: negenvoudig; -gescheidt, bv. n.: waanwijs; -heil, o.: (pik.) wolfsklauw; -hundert, tw.: negenhonderd; -hundertste, bv. n.: negenhonderdste; -jahrig, bv. n.: negenjarig; -jahrlich, bv. n.: negenjaar-lijksch (bw.: om de negen jaren); -mal, .: negenmaal; -malig, bv.n.: tot negenal herhaald; -monatlich, bv. n.: negen-maaaidelijksch (bw.: om de negen maanden); -pfündig, bv. n.: negenponds-, negen pond zwaar; -seitig, bv. n.: negenzij-dig; -silbig, bv. n.: negenlettergrepig; -stündig, bv. n.: negenuurs-; -stündlich, bv. n. en bw.: om de negen uren;-stimmig, bv. n.: 1) voor negen stemmen, 2) door negen stemmen; -tagig, bv. n.: negen-daagsch; -taglich, bv. n. en bw,: om de negen dagen; -theilig [t], bv. n.: negen-deelig; -tödter [-töter], m.: (vog.) negen-dooder; -zehn: Zie 10 reg. verder.

Xeuner, m. (-s; mrv. -): negentje, (eene) negen; neun’erlei, bv. n. en bw.: negenderlei, negenderhande.

neun te, bv. n.: negende (zum -n: ten

zenuwen;

n.: zenuw-

Zie nel>eln.

negende, in de negende plaats); Neun'tel, o.: negende gedeelte, negende part; neun'tens, bw.: ten negende, m de negende plaats; neunt’halb, bv. n.: negendhalf, acht en een half.

neunzelm, tw.: negentien; neun’-zehnte,bv.n,: negentiende; neun’zehntens, bw.: ten negentiende, in de negentiende plaats.

neunzig, tw.: negentig; I -fach (-fal-tig), bv. n.: negentigvoudig; -jahrig, bv.

n.: negentigjarig; -jahrlich, bv.n.: negen-tigjaarlijksch (bw.: om de negentig jaren); -mal, bw.: negentigmaal; -malig, bv. n.: tot negentig maal herhaald.

Xeun ziger, m. (-s; mrv. -): 1) negentiger, negentigjarig man; 2) een der negentig; 3) wijn van 1890; 4) negentiger (in het piket-spel); I -lei, bv.n.: negentig verschillende.

neunzigste, bv. n.: negentigste; Neun'zigstel, o, (-s; mrv. -): negentigste gedeelte, negentigste part; neun’zigstens, bw.: in de negentigste plaats.

Neuralgie’, vr.: Zie Uevralgie. NB. Alle met „neur” aanvangende woorden zoeke men 9 regels verder hieronder aanvangende met „nevr ....”

neutral', bv. n.: neutraal, onzijdig (-salz, o.: schk.: neutraalzout); neutraliseren [iel, w. b.: (schk.) neutraliseeren; Neutralitaf, vr.: neutraliteit, onzijdigheid; Neu’trum, o. (-s; mrv. Neu’tra): (tik.) onzijdig geslacht, (ook:) onzijdig werkwoord, (ook:) onzijdig zelfstandig naamwoord.

Xevralgie , vr.: zenuwpijn; nevri’tisch, bv. n.: (gnk.) zenuwsterkend; Nevrolog', m. (-en; mrv. -en): kenner (beoefenaar) van de zenuwleer; Nevrologie', vr.: zenuw-leer; nevrolo'gisch, bv. n.: zenuwleerkun-dig; Nevrotomie', vr.: ontleding van de nevroto'misch, bv.

ontledend.

nib'beln, w. o. h.: knabbelen.

Xica'a, o. (-s): (adk.) Nicea; nica’isch, bv. n.: van Nicea.

nicht, bw.: niet; - einmal: niet eens, zelfs niet; - ein Mal: geen eenen keer, geen enkele maal; zu -e machen: te niet doen, vernietigen; mit -en: volstrekt niet.

Xich’te, vr.: nicht.

nicli'tig, bv. n.: nietig; I -keit, vr.: nietigheid.

Inichts, bw. en z. n. o.: niets; ganz und gar -: niets hoegenaamd; um - und wieder-: om nesterijën, om bagatellen;

-    desto weniger: desniettemin, desniettegenstaande; für - achten: (hg.) niet tellen, niet geven om; daraus wird -: daar komt niets van, dat leidt tot niets; wer - wagt, gewinnt -: (spr.) die niet waagt niet wint;

-    ist so gut, es habe denn sein Aber: (spr.) ieder huis heeft zijn kruis; mir -dir -: (spr.) zonder plichtplegingen, doodeenvoudig.

Inichts, in Sam. I -bedeutend, bv. n.: nietsbeteekenend; -nutz (-nutzig, -nützig) bv. n.: tot niets deugend, onnut; -nützig-keit, vr.: (het) onnutte; -sagend, bv. n,: nietsbeteekenend; -thuer, m. (-s mrv. -): nietsdoener; -thuerei’, vr.: (het) nietsdoen; -thuerin, vr. (mrv. -nen): nietsdoenster; -thun, o.: (het) niets-doen, werkeloosheid; -werth [t], bv. n.: waardeloos; -wissend, bv. n.: onwetend; -würdig, bv. n.: niets

waardig; -würdigkeit, vr.: nietswaardigheid.

ütfich, m. (-es, -s; mrv. -e): knik, hoofdknikje: (fig.) wenk, knip-oogje;

I -fang, m.: (jag.) nekslag (Zie Genie k-fang); -stuhl, m.: dutstoel; -stunde, vr.: dut-uur.

Xick’el, m. (-s): (schk.) nikkel (-erz,

o.: nikkel-erts). I -, o. (-s; mrv. -): 1) hit, klein paard; 2) slet, hoer.

Nickelcheu, o. (-s; mrv. -): 1) hitje, paardje; 2) hoertje.

nick'en, w. o, h.: 1) knikken; (fig.) knikkebollen; 2) wenken; (fig.) knip-oogen.

Xick'er, m. (-s ; mrv. -): 1) knikker met het hoofd; (fig.) knikkeboller; (fig. fam.) jabroer ; 2) wenker, (fig.) knipoogjes gever. I -, vr.: (fab.) waternimf.

ISïick’erin, vr. (mrv. -nen): 1) knik-ster: (fig.) knikkebolster; 2) knip-oogjes geefster.

üi'del, m. (-s): melk, (inz.) room; I -brod, o.: in melk gebrokkeld brood; -kelle, vr.: melk-nap.

nie, bw.: nooit, nimmer.

niebeln, w. onpers. h.:

nied, vz,: onder, beneden.

Xied'el, m. (-s): Zie lïidel.

Inied'er, bw.: neder, neer* auf und -: op en neer; I bv. n.: laag; (fig.) van la-geren rang, (ook:) van geringer allooi; -e Schule: lagere school; -eGerichte: lagere rechtbanken, (inz,) rechtbanken van eersten aanleg; die -e Jagd: de kleine jacht, de jacht op klein wild; I tsw.: weg; - mit dem Yerrather [t]: weg met den verrader!

Inied'er, in Sam. (*) I -beugen, w. b. (-biegen, w. b. onr.): neerbuigen; -blieken, w. o. h.: neerzien; -bohren, w. b.: doorboren, overhoop steken; -bord, m.: (zeew.) bakboord; -brechen, w. b. onr.: afbreken, sloopen; w. o. onr. s.: ineenstorten, ineenzakken; -breiten, w. b.: uitspreiden; -brennen. w. b. onr.: 1) in de asch leggen, 2) platbranden ; w. o. onr. s.: afbranden; -bretagne, o.: (adk.) Neder-Bretagne; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) naar beneden halen, (ook:) nederwerpen; -büchsen, w. b.: neerschieten; sich -bücken, w. w.: bukken; -bügeln, w. b.: platstrijken, platpersen; -bürschen, w. b.: (jag.) het licht uitblazen, schieten; -deutsch, bv. n. en z. n o.: Nederduitsch, (fig.) plat Duitsch; -donnern, w. b.: door den bliksem verpletteren, (fig.) vernielen door kanonvuur, (ook:) neerslingeren; w. o. s.: neerstorten met een donderend, gedruisch; -drücken, w. b.: neerdrukken, (fig., b.v. de marktprijzen:) drukken; -elbe, vr.: (adk.: de) Be-neden-Elve (beneden-gedeelte van de Elve-rivier); -el'sass, vr.: (adk.: de) Nedcr-Elzas; -fahren, w. b. onr.: 1) overrijden, ten onderste boven rijden, 2) naar beneden rijden; w. o. onr. s.: naar beneden rijden, (fig.) nederdalen; -fahrt, vr.: 1) afrit, 2) (fig.) nederdaling; -fallen, w. o. onr. s.: neervallen ; -fallig werden : (rcht.) het

(*) Yele met „nieder” # samengestelde werkwoorden, zijn op gelijke wijze in het Hollandsch samen te stellen met „neder” of „neer”. Het zou dus noodelooze bladvulling zijn die allen hier op te nemen.

NIEDERWASSERRAD.

emem

proces verliezen; -folge, vr.: verplichting om den leenheer te volgen; -gang, m.: daling, (van de zon:) ondergang, (fig., het) westen; -gedrücktheit, vr.: gedruktheid, gedrukte stemming, neerslachtigheid; -genen, w. o. onr. s.: naar beneden gaan, (van de zon:) ondergaan; -gericht, o.: rechtbank van eersten aanleg, (jag.) lokplaats: -geschlagen, bv.n.: neerslachtig; -geschla-genheit, vr.: neerslachtigheid; -halten, w. b. onr.: onder houden (b.v.: onder water), (fig.) ten onder houden; -hangen, w. o. onr. s. (-hangen, w. o. s.): neerhangen; -hauen, w. b.: 1) omhakken, 2) neerhouwen, neersabelen; -hoeken, w. o. s.: neerhurken; -holen, w. b.: neerhalen; -holer, m. (-s; mrv. -): (zeew.) rakketalie; -holz, o.: kreupelhout, kreupelbosch, hakhout; -jagd, vr.: (jag.) kleine jacht, jacht op klein wild; -kampfen, w. b.: (fig.) onderdrukken; -kauern, w. o. s: neerhurken; -knien, w. o. s.: neerknielen; -kommen, w. o. onr. s.: naar beneden komen, neerkomen, (fig.) in de kraam komen, verlost worden, bevallen (mit Knaben -kommen: van een jongen bevallen); -kunft, vr.: (vlk.) bevalling,verlossing (die unzeitige -kunft: de ontijdige bevalling; inz.: de miskraam) ;-lage, vr.: 1) nederlaag (eine -lage erleiden: eene nederlaag lijden), 2) nederlegging, (fig.) bewaarplaats, (kph.) entrepot, stapelhuis, (ook:) pakhuis, magazijn (in die -lage bringen: in pakhuis opslaan); -lags, in Sam. (-aufseher, m.: entreposeur; -ge-rechtigkeit, vr.: stapelrecht; -ort, m.: stapelplaats ; -stadt, vr.: stapelstad); -land, o.: laagland; -lande, o. mrv.: (adk.) Nederlanden (die vereinigten -lande: hist.: de vereenigde Nederlanden); -lander, m. (-s; mrv. -): Nederlander; -landerin, vr. (mrv. -nen): Nederlandsche; -landisch bv.

n.: Nederlandsch; -lassen, w. b. onr.: nederlaten, naar beneden laten (sich -lassen, w. w. onr.: 1, plaats nemen, gaan zitten; 2, zich nederzetten, zich vestigen); -lassung, vr.: 1) nederlating, 2) nederzetting, vestiging; -legen, w. b.: 1) neerleggen (b.v. iets op den grond, op de tafel; fig.: de wapenen, de kroon, een ambt, enz.), (van regen, hagel, enz., het te veld staande gewas:) neerslaan, (fig.) naar bed brengen, te bed leggen, (rent.) deponeeren, (kph.) bergen (etwas verwahrlichbeiEinem -legen: iets aan iemand in bewaring geven); 2) Einem etwas -legen: aaniem.iets verbieden of ontzeggen; 3) sich -legen, w. w,: gaan liggen; -legung,vr.: neerlegging (-legung der Krone: afstand van den troon); -liegen, w. o. onr. s.: neerliggen (hg.) stilstaan (b.v. de handel), kwijnen, (-liegen an: ziek liggen aan); w. b. onr.: platliggen, platdrukken door er op te liggen; -machen, w. b.: 1) neerlaten,(ook:) neerbuigen, neerdrukken, naar beneden duwen, 2) neervellen, (fig.) dooden, 3) omhakken, omver-hakken, 4) sloopen, tegen den grond halen, af breken; -metzeln, w. b.: neersabelen, over de kling jagen; -metzelung, vr.: neersabeling, (fig.) slachting; -Oesterreich, o.: Neder-Oostenrijk; -reissen, w. b. onr.: naar omlaag trekken, Zie ook -machen no. 4 en no. 2; -reis-sung, vr.: 1) neertrekking,2) omver-haling, slooping; -reiten, w. b, onr.: 1) omver-

rijden, 2) overrijden; w. o. onr. s.: afrijden, van boven naar beneden rijden; -rennen, w, b. reg. en onr.: omver-loopen, ten onderste boven loopen; -rhein, m.: (adk.) Beneden-Rijn (beneden-gedeelte van den Rijn); -rheinisch, bv. n.: van den Beneden-Rijn; -sabeln, w. b.: neersabelen; -sachsen, o.: (adk.) Neder-Saksen; -sachsisch, bv. n.: Nedersaksisch; -saufen, w. b. onr.: (drank:) naar binnen slaan, (iemand:) onder de tafel drinken, een lijk maken; -schaffen, w. b.: naar beneden brengen; -schauen, w. b.: neerblikken, neerzien; -schiessen, w. b. onr.: 1) neerschieten, overhoop schieten, doodschieten, 2) platschieten; w. o. onr. s.: neerstorten, zich van boven neerwerpen; -schlag, m.: neerstorting, (schk.) neerslag, precipitaat (-schlagmittel, o.: neerploffend middel); -schlagen, w. b. onr.: neerslaan (i. a. b.), (boomen, hakhout:) omver-hakken, (slachtvee:) dooden, (moed:) neerslaan, (hoop:) verijdelen, (ijver, vuur, aandrift; koortshitte, scherpte, pijn:) temperen, (een rechtsgeding:) in den doofpot stoppen, den kop inknijpen; w. o. onr. s.: neerslaan, neervallen, eensklaps naar beneden gaan (sieh -schlagen, w. w, onr.: schk.: neerslaan, precipiteeren, bezinken; -schlagenheit, vr,: neerslachtigheid ; -schlagung, vr.: (het) neerslaan, omver-werping, (fig.) ontmoediging, be-druktmaking, (schk.) neerploffing; -schlin-gen, w. b. onr. (-schlucken, w. b.): inslokken, opslokken, verzwelgen; -schmeissen, w. o. onr.: neersmijten; -schmettern, w. b.: neerslingeren; -schreiben, w. b. onr.: opschrijven; -senken, w. b.: nederlaten (sich -senken, w, w.: nederdalen); -setzen, w. b.: neerzetten, (fig.) instellen (sich -setzen, w. w.: gaan zitten); -sitzen, w. b. onr.: platzitten, platdrukken door er op te gaan zitten, (van dieren:) neerhurken; -spülen, w. b.: neerspoelen, naar beneden spoelen; -stammig, bv. n.: (boomen:) laag van stam; -stampfen, w. b.: neerstampen, (fig.) neertrappen; w. o. h.: (met den voet) op den grond stampen; -stechen, w. b. onr.: door s t e ken, door b o ren, doodsteken, overhoop steken; -steigen, w. o. onr. s.: naar beneden klimmen, (van het paard) afstijgen; -stossen, w. b. onr.: l)neerstoo-ten, 2) omver-stooten; w. o. onr. s.: (van roofvogels:) neerschieten; -strecken, w. b.: neervellen (sich -strecken, w. w.: zich neervlijën); -streichen, w. b. onr.: neerstrijken, platstrijken, gladstrijken; -stür-zen, w. o. s. en w. b.: neerstorten (sich -stürzen, w. w.: zich naar beneden werpen; fig.: naar beneden stormen); -tauchen, w. o. s.: neerduiken; sich -thun, w. w. onr.: (jag.) gaan rusten (hat sich -gethan: is gaan rusten); -trachtig, bv. n.: gemeen, laaghartig, verachtelijk; -trachtigkeit, vr.: gemeenheid, laaghartigheid, verachtelijkheid; -treten, w. b. onr.: neertrappen, plattrappen, (schoenen :) neerhakken, nëer-sloffen, (fig,) met voeten treden; w. o. onr. s.: naar beneden treden, (rs.) afstijgen; -trinken, w. b. onr.: (drank:) naar binnen slaan, (iemand:) onder de tafel drinken; -walzen, w. b.: (akk.) plat-rollen, vastrollen; -walzen, w. b.: 1) naar beneden rollen, 2) omver-rollen; -warts, bw.: benedenwaarts, naar beneden; -wasserrad, o.: door stroomend water in beweging ge-

bracht rad; -welt, vr.: (het) ondermaan-sche; -werfen, w. b. onr.: 1) neerwerpen,

Kiet'e, vr.: niet (in de loterij), niet'en, w. b.: (tech.) nieten, om

2) omver-werpen (sich vor Einem -werfen: klinken, iemand te voet    vallen);    -würgen, w. b.:    Mftel, vr.: nicht (van oom of tante);

om hals brengen, van kant maken;-ziehen, .1 -gerade, vr.: aan de nicht vervallend w. b. onr.: neertrekken, naar beneden goed.

trekken; w. o. onr. s.: naar beneden Kigrin’, o. (-es, -s): zwart kristal, gaan.    Kigri’tien, o. (-s): (adk.) Nigritië.

Kied'erung,    vr.:    laag gedeelte,    lüigromant , m.: Zie Kikromant.

laagte.    Ki'klas, m. (-): Klaas, Kicolaas.

niedlich, bv. n.: net, lief; I -keit, vr.:    STikodemns, m. (-): .Nicodemus.

netheid, liefheid.    Ki'kola, vr.: Klazma, Klaasje.

niedrig, bv. n.: laag (ook fig.), (fig.) \ikolaus . m. (-): INicolaas; Sankt -gering; i -denkend, bv. n.: van lage denk-    beschert die    Kuh, giebt aber    nicht den

wijze; -keit, vr.: laagte, (fig.) laagheid,    Strick dazu :    (spr.) God helpt    slechts hen

(ook:) geringheid.    die zich zelven helpen,

niedrigen, w. b.: vernederen.    Kil, m. (-es;-s) : (adk.) Nijl; I -messer,

Kiedrigung, vr.: Zie Kiederung. m.: Mjl-meter, peilschaal van den water-nie'mals, bw.: nooit, nimmer.    stand in den mjl; -pferd, o.: (drk.) nijl-

Kie mand, vnw.: niemand; der - ist    paard, hippopotamus;-reiner,    m.: (vog.)

an Allem schuld: (spr.) de schuldige is    ibis; -strom,    m.: Kijlstroom,    rivier de

altijd te zoek, (pop.) de schuldige ligt    Nijl.

altijd op het kerkhof.    Killin^, m. (-s ; mrv. -e): (drk.) bun-

Kier e, vr.: (ontl. en kkk.) nier; (min.) zing, bonzmg. klompje, klontertje.    Kilometer, m. (-s; mrv. -): Zie

stralen-

Kieren, in Sam. I -artig, bv. n.: nier- Kilmesser. achtig, (min.) klonterig;-baum, m.: (pik.) Kim'kus, m. (-): lichtkrans, kasjoe-boom; -becher, m.: omkleedsel der    krans; (fig.) glorie; der - ist hin: (spr.)

nieren; -beschwerung, vr.: nier-aandoe- de poëzie heeft plaats gemaakt voor net ning; -braten, m.: (kkk.) gebraden nier- proza.

stuk; -drüse, vr.: nierklier;-entzündung,    ui min,    nimmst, nimmt: Zie

vr.: nier-ontsteking; -fett, o.: niervet;    nehmen.

-förmig, bv. n.: niervormig; -gries, o :    nimmer, bw.: nimmer, nooit; I -froh,

graveel in de nieren;-krank, bv. n.: aan    m.: knies-oor; -genug, m.: Jan nooit

nier-aandoening lijdend; -krankheit, vr.:    genoeg; -mehr, bw.: nimmermeer, (pop.)

nierziekte, nier-aandoening; -mittel, o.:    nooit in der eeuwigheid (-mehrstag, m.:

middel tegen nier-aandoening;-sand, m.:    Sint-Juttemis); -nüchtern, m.: nathals,

Zie -gries; -schmalz, o.: gesmolten    (pop.) dronken lap;-satt,m.: onverzadelijke

niervet; -schmer», m.: nierpijn, nierwee;    gulsbrok, (iron.) hongerlijder, (vog.)

-schnitt, m.: ontleding van de nieren;    braakvogel.

-schnittchen, o.: (kkk.) nierkoekje; -stein, Kim merstag, m.: Sint-Juttemis; auf m.: (min.) niersteen, (gnk.) steen in de    Sankt -, wenn die Katze ein Ei legt und

nieren; -steiner, m. (-s): Kiersteiner (eöne    die Bücklinge lammen: (spr.) op Sint-

rijnwijn-soort); -stück, o.: (bij slachters:)    Juttemis, als de kalveren op het ijs

nierstuk; -talg, m.: gesmolten niervet;    dansen.

-verstopfung, vr.: verstopping in de    Kim’wegen, o.    (-s): (adk.) Nijme-

nieren; -warze, vr.: nier-knobbeltje; -weh, gen.

o.: nierpijn, nierwee;-weise, bw.: (min.) Kipp, m. (-es, -s; mrv. -e): slokje, in niervormige stukken.    teugje,    mondjevol, snapsje;    I -sachen,

nier ig, bv. n.: (min.) in niervormige vr. mrv.: nesterijën; -tisch, m.: tafeltje stukken.    waarop    allerlei snuisterijën    te £ronk

Kiescli'el, m. (-s; mrv. -): Zie    staan; -weise, bw.: met kleine teugjes te

Kischel.    grelijk.

Kies’e, in Sam. I -kraut, o.: nieskruid; nip’pen, w. o. h. en w. b.: lepperen, -mittel, o.: niesmiddel; -pulver, o.: nies- lurken, slurpen.

poeder; -wurz, vr.: nieskruid.    Kipps, m.    (-es;    mrv. -e): dreumes,

nies'eln, w. o. h.: door den neus    kleinduimpje, aardmannetje,

spreken; w. onpers. h.: motregenen, nir’gend, bw.: nergens; I -heim, o.: motteren.    (iron.) Nergenshuizen; -wo, bw.: ner-

nies'en, w. o. h.: niezen: Kies'er, m. gens.

(-s; mrv. -): niezer; Kies’erin, vr. (mrv. nir'gends, bw.: nergens.

-nen): niesster.    Kiscli’e, vr.: nis.

Kiess'lbraucli, m.: (rcht.) vruchtge- Kiscli'el, m. (-s; mrv. -): (iron.) bol, bruik; -brauchen, w. o. h.: in vruchtge- bovenkamer, breinkas. bruik hebben; -braucher, m. (-s; mrv. -):    ni'seln, w.    o. h.: Zie nieseln.

vruchtgebruiker; -braucherin, vr. (mrv.    Kiss, vr.:    neet;    nis’sig, bv. n.: vol

-nen): vruchtgebruikster; -brauchsbesitz, neten.

m.: bezit in vruchtgebruik; -brauchsgut, Kist, o. (-es): nest-stroo; (fig. fam.) o.: in vruchtgebruik bezeten goed.    rommeltje; nist'eln (nist’eu), w. o. h.:

Kiet, o. (-es, -s; mrv. -e): klinknagel; nestelen; Nistler, m. (-s; mrv. -): (ins.) - und nagelfest: spijkervast; I -bank, vr.: trek-rups,

(tech.) nietbank; -hammer, m.: niethamer, Kitrogcn’, 9, (-s): stikstof, klinkhamer; -nagel, m.: (tech.) klinknagel, Kivellir’ [lier], in Sam. I -wage, vr.: (hik.) nijdnagel, dwangnagel;-pfaffe, m.:    nivelleer-werktuig, fleschjes-waterpas.

slotenmakers nietijzer.    nivelli'ren [lie],w.b.:waterpassen;(fig.)

vr-.; (pik.) o.: (pik.)

soesge-

I -mass, : normaal-

NIVOSE.

gelijkmaken, op eene en dezelfde hoogte brengen.

Wivo'se, yr.: (hist.-tijdr.) sneeuwmaand.

Wix, m. (-es; mrv. -e): (fab.) water-geest, waterspook; I -blume, kikkerkruik, duitblad; -haar, vosse-staart; -wurzel, vr.: Zie -blume.

Wix'e, vr.: (fab.) waternimf.

Wizza (spreek uit: nied'-za), o. (-s): <adk.) Nizza (Fr.: Nice),

Wo’ali, m. (-s): (bijb.-hist.) Noach.

no’bel, bv, n.: nobel, edel; Nobles'se, vr.: 1) adeldom, 2) adel.

Inoch, bw.: nog; - nicht: nog niet; ware er auch - so reich: al ware hij nog •zoo rijk; sei es auch - so wenig: al is het nog zoo weinig. I -, vgw.: noch; weder gut - schlecht: noch goed noch slecht, evenmin goed als slecht; kein Mann - weib : geen man of vrouw.

Inoch, in Sam. I -malig, bv, n.: herhaald; -mals, bw.: nogmaals.

Nock, o, en m. (-es, -s; mrv. -e): nok; I -bindsel, o.: nokbindsel; -gordingen, vr. mrv.: nokgordingen; -takel, o.:

Kt&KCl.

Wocke, vr.: 1) profetenkoekje, profetenbroodje; 2) boterkoekje; 3) bakje, soes.

nödeln, w. b.: knoopen, vlechten.

Xoina de, m.: nomade.

Noma den, in Sam. i-leben, o.: nomadenleven (ein -leben führen: een nomadenleven leiden); -stamm, m.: zwervende volksstam, nomadenstam; -volk, o.: nomadenvolk.

nomadisch, bv. n.: nomadisch, zonder vaste woonplaats; ein -es Volk: een nomadenvolk.

nomadisi’ren [sie], w. o. h.: een nomadenleven leiden.

Womardi', m. (-en; mrv. -en): landvoogd.

Womenklatur', vr.: naamlijst.

nominal , bv. n.: nominaal, in naam;

I -werth [t], m.: nominale waarde.

Wo'minativ, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) eerste naamval, nominatief.

nomineH’, bv. n.: nominaal.

Xohe, vr.: (kkl.) none (van Maart, Mei, Juli en October de zevende dag, van de overige maanden de vijfde dag), ^on ens, o. (-): onding; (fig.) nulliteit.

Wönnclien, o. (-s; mrv. -): (kkl.) nonnetje; (duivensoort:) kappertje; (kkk.) nonnenkoekje, nonnenveestje.

Wonne, vr.: (kkl.) non; (tech.) trechter; (spl.) bromtol; (drk.) gesneden (gelubd) mannetje; (vog.) kappertje (eene duif); weisse -: (vog.) rotgans.

Woii'nen, in Sam. I -auglein, o.: (pik.) juffertje in ’t groen; -brod, o,: peperkoek; -fleisch, o.: (fam.) nonnenvleesch (es ist ihr kein -fleisch gewachsen: spr.: zij heeft volstrekt geen aanleg om non te worden); -haft, bv. n.: non-achtig; -kloster, o.: nonnenklooster; -kraut, o.: (pik.) aardrook, duivenkervel; -leben, o.: nonnenleven ; -schleier, m.; nonnen-sluier; -taube, vr.: kappertje (eene duif); -teig, m.: (kkl,) nonnenkoekjesdeeg; -weihe, vr.: (kkl.) aanneming van den sluier; -zelle, vr.: nonnen-cel,

NÖSSEL.

Wopp, in Sam. I -eisen, nop-ijzer; -zanglein, o.: noptangje.

Noppe, vr.: nop; nop pen, w. b.: (tech.) noppen; w. o. h.: (vea.) kribbe-bijten; Nop'per, m. (-s; mrv. -): (tech.) nopper, (vea.) kribbebijter; Nop'perin, vr. (mrv. -nen): (tech.) nopster.

Word, m. (-es): (het) noorden; (fig.) noordenwind; gegen -: naar het noorden, noordelijk; - zum Osten: noordoost;

I -fahrer, m.: (zeew.) noordvaarder; -kante, vr.: noordzijde, noordelijke rivier-oever ; -kap, o.: (adk.) noordkaap ; -kaper, m.: (visch:) noordkaper; -land, o.: noordelijk land; -lander, m.: noordlander; -landisch,

bv.    n.: noordsch ;-licht, o.: noorderlicht; -ost, m.: (het) noordoosten (bv. n.: noordoost) ; -ostering, vr.: (zeew.) afwijking van de kompasnaald naar het oosten; -ostwind, m.: noordoostenwind; -pol, o.: noordpool; -punkt, m.: noordpunt:-schein, m.: noorderlicht; -see, vr.: (adk.) Noordzee ; -seite, vr.: noordzijde ; -stern, m.: noord-ster, noord-star; -sturm, m.: storm uit het noorden; -warts, bw.: noordwaarts, noordelijk; -weiser, m.: kompas-naald, magneetnaald; -west, m.: (het) noordwesten (bv. n.: noordwest); -westering, vr.: (zeew.) afwijking van de kompasnaald naar het westen; -westlich, bv. n.: noordwestelijk; -westwind, m.: noordwestenwind; -wind, m.: noordenwind.

I Worden, m. (-s): (het) Noorden; (fig.) noordenwind; gegen - (nach -):naar het noorden, noordelijk.

Inor'den (sicli), w. w.: het noorden zoeken, zich oriënteeren.

Xor’der, in Sam. I -breite, vr.: noorderbreedte; -sonne, vr.: noorderzon.

nor'discli, bv, n.: noordsch.

nörd’licli, bv. n.: noordelijk.

Wörf ling, m. (-es, -s; mrv. -e):(visch:) zee-brasem.

nör'geln, w. b.: (fam.) turken, dwars-boomen; w. o. h.: knorren, brommen.

Worm, vr.: vaste regel, richtsnoer, voorschrift; (typ.) signatuur; I -zeile, vr.: (typ.) richtlijn.

normal, bv. n.: normaal; o.: maat-eenheid; -schule, vr.: school.

Wormandie’, vr.: (adk.) Normandijë; norman'disch, bv. n.: Normandisch; Nor‘-mann, m. (-en; mrv. -en): 1) Noorman, 2) Normandijër; Nor'mannin, vr. (mrv. -nen): Normandische; nor’mannisch, bv.n.: Noorsch.

normiren [mie], w. b.: als regel voorschrijven.

Wor'ne, vr.: (in de Noordsche fabelleer eene der drie schikgodinnen:) Norna,

hor wegen, o. (-s): (adk.) Noorwegen; Nor'weger, m. (-s; mrv, -): Noorwe-ger, Noorman, Noor; Nor’wegerin, vr. (mrv. -nen): Noorweegsche, Noorin, Noorsche; nor'wegisch, bv.n.: Noorweegsch, Noorsch.

Wörz, vr.: (drk.) kleine otter.

Wosolog', m. (-en;mrv. -en): ziektenkenner, ziektenleerkundige; Nosologie', vr.: 1) ziektenleer, 2) verhandeling over de ziekten; nosolo’gisch, bv. n.: ziekten-leerkundig.

Wössel, o. (-s; mrv. -): pint; I -weise,

bw. : bij het pint.

ein

seme

om

vr.:

t’

m.:

Uöos'selchen, o. (-s; mry. -): pintje.

Xot, vr. (mrv. Nö’te): Zie Noth.

Xo’ta, vr. nota; ! -bene, z. n. o. entsw.: notabene.

Xota beln, m. mrv. (Notabilita'ten, vr. mrv.): notabelen, voornaamste ingezetenen.

Ufotar’, m. (-es, -s ; mrv.-e): notaris; Notariat*, o. (-es, -s): notariaat; Nota-riats', in Sam. (- gebühren, vr. mrv.: notariëele kosten; - siegel, o.: notarieel zegel; - urkunde, vr.: notariëele akte); Nota’rius, m. (-): notaris.

Xo'te, vr.: 1) nota (kennisgeving; ook: rekening, ook: aanteekening); 2) (kph.) banknoot, bankbiljet; 3) (muz.) noot; in (auf) -n setzen: op noten zetten; das geht wie nach -n: (spr.) dat gaat van een leien dakje; Einen nach -n prügeln: aan iemand een ferm pak slaag geven. Zie Xoten.

Xo’teln, vr. mrv.: notulen (mrv.), proces-verbaal van het verhandelde (in eene raadszitting.

nö’teln, w. o. h.: talmen, dralen.

Xo’ten, in Sam. I -bank, vr.: (kph.) bank die het recht heeft om eigene banknoten in omloop te brengen; -blatt, o.: (een) blad muziek; -buch, o.: muziekboek; -druck, m,: notendruk, druk van muziek; -druckerei', vr.: muziek-drukkerij; -gestell, o.: muziek-standerd; -heft, o.: (aflevering van een) muziekboek; -linien, vr. mrv.: muziek-lijnen, (de) notenbalk; -macher, m.:    aanteekeningen-maker;

-papier, o.: muziekpapier; -plan, m.: toonladder, notenbalk; -puit, m.: muzieklessenaar; -rechen, m.: muzieklijnen-trekker, muziek-liniaal, notenbalk-trekker; -schreiber, m.: kopiëerder van muziek'; -schwanz, m.: staart eener muziek-noot; -stecher, m.: graveur van muziek; -stecherei', vr.: (het) graveer en van muziek; -system, o.: toonladder, notenbalk.

no’tern, w. o. s.: heen en weer trekken.

Inotli [t], bv. n. en bw.: noodig; es thut -: het is hoog noodig; es ist ihm -: 1) het is hoog noodig voor hem, 2) hij heeft grooten nood.

IXotli (tl, vr. (mrv. Nö’the [t]): nood; die schwere -: de bange nood, (gnk.) de vallende ziekte (schwere -: tsw.: sakkerloot, verduiveld); mit genauer -: ternauwernood; es hat keine -: het heeft geen nood, daarvoor behoeft men niet bang te zijn; im Falie der -: ingeval van nood;

-    leiden: gebrek lijden, (van wissels:) niet gehonoreerd worden, onbetaald blijven; - leiden lassen: gebrek laten lijden, (wissels:) onbetaald laten, (ook:) het accept weigeren aan; in - stecken: in den nood zitten; in Nöthen [t] sein: in behoeftige omstandigheden verkeeren, (ylk.) in barensnood zijn, in den arbeid zijn; seine - mit Einem nehmen : moeite voor iem. doen; Einem viele - machen:

1)    iemand veel moeite veroorzaken,

2)    iemand het leven zuur maken; aus der - eine Tugend machen: (spr.) van den nood eene deugd maken; - kennt kein Gebot: (spr.) nood breekt wet;

-    bricht Eisen : (spr.) nood breekt ijzer;

-    lehrt beten: (spr.) nood leert bidden;

-    ist der Liebe Tod: (spr.) als de armoe

de deur inkomt vliegt de liefde het raam uit; Freunde in der - tausend auf Loth [t]: (spr.) vrienden in den nood zijn dun gezaaid; wenn die - am grössten, ist Gott am nachsten: (spr.) het water komt wel eens aan de lippen,, maar nooit er over.

IXoth [tl, in Sam. I -adresse, vr.: (kph.) nood-adres; -anker, o.: (zeew.) nood-anker; -arbeit, vr.: noodwerk, (fam.) gedwongen fraaiigheid; -auswurf, m.: (zeew.) overboord geworpen ballast; -bau, m.: hulpgebouw, (jag.) schuilplaats ; -behelf, m.: behulp; -brüchig machen: (eene klomp erts) aan stukken slaan; -brücke, vr.: hulpbrug; -brunnen, m.: waterput voor het geval van brand; -damm, m. (-deich, m.): hulpdam, hulp-dijk; -drang, m.: dringende noodzakelijkheid; -dringen, w. b. onr.: dwingen, noodzaken; -dringend, bv. n.: dringend-noodig; -durft, vr.: nooddruft, behoefte (nach -durft: naar gelang der behoefte;

-durft verrichten : zijne behoeften doen); -dürftig, bv. n,: 1) behoeftig, 2) karig, schamel, ontoereikend (das -dürftige: het noodige, wat noodig is te leven); -dürftigkeit, vr.: 1) behoeftigheid, 2) karigheid, schamelheid, ontoereikendheid; -erbe, m.: door de wet aangewezen erfgenaam; -erbschaft, erfenis die (aan iemand) ten deel valt krachtens de wet; -fall, m.: geval van nood (im -falie: ingeval van nood); -fest, bv. n.: houw en trouw in nood en dood; -feuer, o.: seinvuur, alarm-vuur; -freund, m.: vriend in. nood; -frist, vr.: (rcht.) uiterste termijn; -ge-dinge, o.: (mnw.) werk waartoe men door den nood wordt gedwongen; -ge-drungen, bv. n.: 1) door den nood gedrongen, 2) dringend noodig; -gedrun-genheit, vr.: dringende noodzakelijkheid; -geld, o.: spaarduitje, spaarpenning; -geschrei, o.: noodgeschrei, noodkreet; -helfer, m.: 1) noodhulp, 2) helper in den nood; -hülfe, vr.: 1) hulp in nood, (fig.) eerste (voorloopige) hulp, 2) noodhulp; -leidend, bv. n.: noodlijdend; -los, bv. n.:    1) noodeloos, 2) zonder

nood; -lüge, vr.: leugen om bestwil; •mast, m.: (zeew.) noodmast; -mittel, o.: middel bij gebrek aan beter; -rnünze, vr.: (mtw.) noodmunt; -nagel, m.: Zie -mittel; -peinlich, bv. n.: (rcht.) lijfstraffelijk, crimineel; -pfennig, m.: Zie -geld (einen -pfennig zurücklegen: spr.: een duitje op zij leggen, een appeltje voor den dorst bewaren); -recht, o.: 1) recht om te dwingen, 2) recht ingeval van nood; -reif, bv. n.: te vroe rijp, ontijdig; -ruf, m.: noodkreet, noodgeschrei ; -sache, vr.: noodzakelijk iets; -schlange, vr.: (art.) veldslang; -schuss, noodschot; -signal, o.: noodsein; -stall, m.: (hoefsmids-)nood-stal, tra-valje; -stand, m.: behoeftige staat, hulpbehoevende staat; -taufe, vr.: (kkl.) nooddoop; -taufen, w. b.: den nooddoop toedienen aan; -thür, vr.: nooddeur; -wehr, vr.: zelfverdediging; -wendig, bv. n.: noodwendig, volstrekt noodig, benoodigd, noodzakelijk; -wendigkeit, vr*: 1) noodwendigheid, noodzakelijkheid, 2) benoodigdheid, behoefte (die

en pen-

zoo

einer -:

-wendigkeiten des Lebens: de levensbehoeften); -werk, o,: noodzakelijk werk; -wort, o.: woord dat men gebruikt bij gebrek aan beter; -zeichen, o.: noodsein ; -zucht, vr.: gewelddadige verkrachting (-zucht begehen: zich aan gewelddadige verkrachting schuldig maken); -züchtigen, w. b.: gewelddadig verkrachten ; -züchtiger, m. (-s; mrv. -): gewelddadig verkrachter; -ziichtigung, vr.: Zie -zucht.

uö'thig LtJ, bv, n.: noodig (-en Falls: desnoodig, desnoods); nö'thigen [tl, w. b.: 1) noodzaken, dwingen, 2) dringend nooden, uitnoodigen (-sich - lassen: zich laten nooden); Nö'thiger [t], m. (-s; mrv. -): dringend nooder; Nö'thi-gerin LtJ, vr. (mrv. -nen): dringende noodster; Nö'thigung [tl, vr.: 1) noodza-king, 2) dringende nooding.

notifici’ren [cie], w. b.: 1) kennisgeven van, bekendmaken, 2) (rcht.) be-teekenen; Notifikation', vr. (mrv. -en): 1) kennisgeving, bekendmaking, 2) (rcht.) beteekening.

Notir' Ltier], in Sam. I -buch, o.: opschrijfboek.

uoti ren [tie], w. b.: opschrijven, opteekenen, noteeren.

Notiz', vr.: 1) notitie, aanteekening, kennis; - nehmen von: kennis nemen van; | -buch, o.: opschrijfboek.

noto'riscli, bv. n.: algemeen bekend, van openbare bekendheid; Notorietat', vr.: algemeene (openbare) bekendheid,

Noval', in Sam. 1 -acker, m.: Zie lüieubruch.

Novelle, vr.: (let.) novelle, romantische vertelling.

Novellen, vr. mrv.: (let.) novellen; (hist.-rcht.) Novellen (van keizer Justi-nianus); | -dichter (-schreiber), m.: novellist.

November, m. (-s; mrv. -): November.

Novitaten, vr. mrv.: nieuwe boekwerken; I -zettel, m.: lijst der pas uitge-komene boeken,

Noviz', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) aanstaande monnik gedurende den proeftijd; (fig.) nieuweling.

Novi’ze, vr.: (kkl.) aanstaande non gedurende den proeftijd; (fig.) nieuweling.

Noviziat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) noviciaat.

Ku, o.: oogenblik; in einem -: in een ommezien; im rechten -: juist van pas. 1 tsw.: nu.

nüch’tern, bv. n.: nuchter (i. a. b.), (fig.) sober, matig, (ook:) bedaard, ingetogen ; (ook:) saai, droog; I -heit, vr.: nuchterheid (i. a. b.); (fig.) soberheid, matigheid; (ook:) bedaardheid, ingetogenheid; (ook:) saaiheid, droogheid.

nuddern, w. o. h.: (zeew.) modderen, over den grond schuren.

Xu del, vr.: 1) (kkl.) knoedel, noedel, meeldeeg-balletje, klontertje (Nu'deln, vr. mrv.: vermicelli); 2) mestbrok (om ganzen vet te mesten); 1 -brett, o.: rolplank (om meeldeeg uit te rollen); -holz, o.: rolhout voor meeldeeg; -krude, bw.:

1)    plompweg, zonder plichtplegingen,

2)    holderdebolder; -macher, m.: vermicelli-maker; -mehl, o,: vermicelli-meel;-suppe,

vr.: 1) vermicelli-soep, 2) klontertjes-pap; -teig, m.: vermicelli-deeg; -walze, vr.: rolhout voor meeldeeg. nu'deln, w. b.: (ganzen:) vetmesten. Nudita ten, vr. mrv.: (schl.) naakte figuren, naakte beelden.

Null, vr.: (rek.) nul; bv. n.: nul; - und nichtig machen: nul en nietig maken; Nullitat', vr.: nulliteit (Nulli-tats”kla'ge, vr,: rcht.: eisch tot nietigverklaring).

Numeration’, vr.: nommering; (rek.) optelling; Numera'tor, m. (-s; mrv. -ra-to’ren): (rek.) teller; numeri'ren [riej, w. b.: nommeren, (rek.) optellen (z. n. o.: optelling); nume'risch, bv. n.: numeriek; Nu'merus, m. (-): (tik.) getal.

Numismatik, vr.: numismatiek, munt- en penningkunde; Numisma'tiker, m. (-s; mrv. -): munt- en penningkundige; numismatisch, bv. n : munt- en penningkundig; Numismatolog', m. (-en; mrv. -en): schrijver over munt-ningkunde, beschrijver van munten en penningen; Numismatologie’, vr.: Zie Numismatik,

Num mer, vr.: nommer;- Sicher: veilige plaats, (fig.) verzekerde bewaring;

I -folge, vr,: (genommerde) volgorde;-vogel, m.; (ins.) nommer-vlinder, admiraal, nummern, w. b.: nommeren. nun, bw., vgw, en tsw.: nu; von -an: van nu afaan; I -mehr, bw.: nu; -meh'rig, bv. n.: tegenwoordig, huidig, (fig.) hedendaagsch; -meh'ro, bw.: nu.

Nuntiatur', vr.: nuntiatuur; Nuntius, m. (-; mrv. Nun’tien): nuntius.

uur, bw. en vgw.: slechts, maar, alleen, enkel; geh’ -: ga maar!; - weiter: verder maar!, ga maar door!; wenn es -: als het maar; nicht - .... sondern auch ....: niet slechts (niet alleen)...., maar ook ....; - er weiss es: hij alleen (hij slechts) weet het; so viel er - kann: veel hij maar kan.

Nürn’herg, o, (-s): (adk.) Neurenberg; Nürnperger, m. (-s; mrv. -): Neurenberger; Nürn'bergerin, vr. (mrv. -nen): Neurenbergsche; nürn’bergisch (nürn’berger), bv. n.: Neurenberger.

INuss, vr. (mrv. Nüs'se): (pik.) noot; (van steenvruchten:) pit, steen, kern; (zeew. en tech.) neut; walsche -: okkernoot; eine taube -: eene leege noot; es ist mir keine taube - werth lt]: (fig.) het is mij geen cent (geen knoop, geen lor) waard; eine harte -: (fig. fam.) eene harde noot; Einem eine - zu knacken geben (Einem eine - aufzubeissen geben): (fig.) aan iemand eene harde noot te kraken geven; in die Nüsse gehen : uit noten plukken gaan, noten gaan knuppelen, (fig. fam.) de plaat poetsen; m (fig.) in een notedop (d. i. in een zeer klein bestek).

INuss, in Sam. I -allee, vr.: noteboo-men-laan; -band, m.: neutband; -baum, m.: noteboom; -baumen, bv. n.: note-boomhouten; -beisser, m.: (vog.) notenkraker; -braun, bv. n.: kastanjebruin, (-braun, z. n. o.: afkooksel van note-bolsters of noteboomwortels); -brecher, m.: notenkraker: -farbe, vr.: kastanjebruin; -farben (-farbig), bv. n.: kastanjebruin; -garten, m,: 1) noten-boomgaard,

2) hazelnoten-boschje; -gehause, o.:    deel; -berechnung, vr: berekening van

binnenschil (klokhuis) eener noot; -ge-    het voordeel; -eiche, vr.: tot timmerhout

lenk, o.: (ontl.) gewrichtsgeleding;    dienstige eikeboom;-garten, m.: moestuin,

-hacker, m. (-haher, m., -krahe, vr.):    (ook:) tuin met vruchtboomen; -gefalle,

(vog.) notenkraker; -kern, m.: noot,    o. mrv.: inkomsten van het vruchtgebruik;

kern eener noot; -knacker, m.: noten-    -gewachs, o.: tot gebruik (niet bloot als sie-

kraker (voorwerp om noten te kraken);    raad) dienend plantgewas; -gewahr, vr.:

-51, o.: noten-olie; -schale, vr.: 1) note-    vruchtgebruik; -holz, o.; timmerhout;-los,

bolster, 2) notedop; -strauch, m.: haze-    bv. n.: 1) nutteloos, onnut, 2) onbruikbaar;

laar, hazelnoteboom; -viertel, o.: vierde-    -losigkeit, vr.: 1) nutteloosheid, 2) onbruik-

partje eener noot.    baarheid; -niesser, m>: vruchtgebruiker;

nus'sen, w. b.: (pop.) ranselen.    -niesserin, vr.: vruchtgebruikster; -nies-

üiis'ter, vr.: neusgat; I -gat, o.: (zeew.) sung, vr.: vruchtgebruik, vullinggat, zoggat.    nütz (niitzel, bw.: Zie bw. nutz.

lus ter, vr.: 1) paternoster, rozen- HXTut zen, m. (-s): 1) nut, voordeel, pro-krans; 2) Zie Xüster.    fijt; 2) gebruik.

UTutation’, vr.: (str.) schijnbare be- Inut'zen (nüt'zen), w. b.: 1) voor-weging.    deel (nut, partij) trekken van; 2) gebruik

Uïutli [tl, vr.: sponning; I -hobel, m.: maken van, gebruiken; w. o. h.: van nut ploegschaaf.    zijn, dienstig zijn, dienen; wozu nützt das:

Xutsch, m. (-es; mrv. -e): dotje (om    waartoe dient dat?; das nützt nichts: dat

op te zuigen); I -beutel, m, (-kannenen,    dient nergens toe.

o.): zuigglas, zuigflesch; -lappchen, o.:    nützlicli, bv. n.: nuttig, dienstig,

Zie Ufutscli,    voordeelig; I -keit, vr.: nut, dienstigheid,

nutscheln (mitsdien), w. o. h.: voordeeligheid. zuigen, lurken.    Nutzung, vr.: 1) gebruikmaking, (fig.)

inutz, bw.: nut, dienstig; das ist    gebruik; 12) vruchtgebruik; 3) voordeel,

nichts - (das ist zu nichts -): dat is tot    opbrengst; Nuf zungsansenlag, m.: be-

niets nut, dat dient nergens toe. I Nutz,    grooting (schatting) van de vermoedelijke

m. (-ens): nut; sich etwas zu - machen:    opbrengst.

zich iets ten nutte maken.    Ifym'phe, vr.: (fab. en fig.) nimf; (ins.)

nXTutz, in Sam. I -anwendung, vr.:    schoenlapper, gekleurde vlinder,

toepassing; -bar, bv. n.: nuttig, voordeelig Hym phen, in Sam. I-blume, vr.:(plk.) (-bar machen: dienstbaar maken, partij waterlelie; -haft, bv. n.: nimfachtig; van .... trekken); -barkeit, vr.: nut, voor- -wuchs, m.: nimfengestalte.

O.

o!, tsw.: o!; - Gott: o God!; - ja: o ja!; - nein: o neenl Oase, vr.: oaze.

lob, vgw.: of; es fragt sich - ...: de vraag is, of ....; - es wahr ist oder nicht: of het waar is of niet; es ist mir als -Sonntag ware: het is mij juist alsof het Zondag is, ik verbeeld mij telkens dat het Zondag is. I -, vz. [3]: Oesterreich - der Enns: Oostenrijk boven (d. i. generzijds) de Enns; - der Thür: boven de deur; -der Mahlzeit: onder (gedurende) den maaltijd; - des Yaters Strenge: over (wegens) des vaders strengheid.

lob, in Sam. I Zie de Samenstellingen op hare alphabetische plaats.

Ob'acbt, vr.: acht; in - nehmen: in acht nemen; - geben auf: acht geven op.

ob'bemeldet, bv. n.: bovengemeld; -benannt, bovengenoemd; -berührt, bv. n.: boven-aangehaald; -besagt, bv. n.: bovengezegd.

Obdacli, o. (-es, -s): dak, huisdak; (fig.) veiligheid; unter - bringen: onder dak brengen, (fig.) in veiligheid brengen.

Obduktion', vr.: (gerechtelijke) lijkschouwing.

Obedienz’, vr.: obediëntie, gehoorzaamheid.

Obelisk’, m. (-es; mrv. -e): obelisk.

oben, bw.: boven; siehe -: zie boven, zie hierboven; nach -: naar boven; von - herab (von - herunter): van boven naar beneden; von - bis unten: van boven tot beneden, (fig.) van top tot teen, van het hoofd tot de voeten; I -ab‘,bw.: van boven af; -an', bw.: bovenaan, bovenop, (fig.) vooraan, voorop, aan het hoofd (-an ge-hen lassen: aan iemand de hoogerhand geven, iemand aan den huizenkant laten loopen); -auf, bw.: bovenop (-auf schwim-men: bovenop drijven); -aus', bw.: er boven uit; -befindlich, bv. n.: boven (bovenaan, bovenop) zijnde; -berührt, bv.

n.: boven aangehaald; -bindsel, o.: (zeew.) woelgaren; -darauf’, bw.: daar bovenop; -darü'ber, bw.: er overheen; -drein', bw.: bovendien, daarenboven (-drein geben: fam.: op den koop toegeven); -durch’, bw.: er boven doorheen; -erwahnt, bv. n.: boven vermeld; -gemeldet, bv. n.: bovengemeld; -her’, bw.: van boven af; -herab’, bw.: van boven neer; -heraus', bw.: er boven uit; -hervor’, er boven te voorschijn

m.:

plaat van

vr.:

vlakkfg;    _______, ____ . _____________ö

heid; -forstamt, o.: ⁷ opperhoutvesterij; -torster, m. (-forstmeister, m.). opperhoutvester; -fuss, m.: 1) bovenvoet, bovengedeelte van den voet, 2) wreef van den voet; -gemach, o.: bovenkamer, bovenvertrek ; -genera!

-geschoss, o.: boven-verdieping; -gesell, m.: meesterknecht; -gewalt⁴ vr.: hoogste gezag; -gewehr, o.: voornaamste wapen; -gurt, m.: oversingel; -halb, bw. en vz. [2]: boven, aan de bovenzijde van, verder dan (-halb der Stadt: aan gene zijde de stad); -hand, vr.: bovenhand, bovengedeelte van de hand, (fig.) overhand (die -hand behalten: de overhand houden); -haupt, o.: hoofd, opperhoofd; -haupt-mann, m.: veldheer; -haus, o.: bovenhuis, (stk.) Hoogerhuis, Huis der Lords; -haut, vr.: opperhuid; -hautchen, o.: vliesje; L^xfdhrer, m.: opperbevelhebber; -hemd, o.: overhemd; -herr, m.: souverein, (hist.) opperleenheer; -herrlich,bv, n.: souverein, (hist.) opperleenheers-; -herrschaft, vr.: souvereiniteit, (hist.) opperleenheerschap; -herrschaftlich, bv

-heerfü

van

komende; -hin', bw.: er boven overheen, (fig,) oppervlakkig, (fam.) losjes, ten halve, met den Franschen slag; -hinab', bw.: van boven neer; -hinauf,bw.: naar boven, naar omhoog; -hinaus', bw.: boven er uit (er ist gleich -hinaus: fig. fam.: hij is dadelijk op zijn paardje, hij gaat dadelijk op zijne achterste pooten staan); -hinein', bw.: er boven in; -schwimmen, z. n. o.: (het) bovenop drijven, (fig., het) boyen-drijven; -werk, o.: (zeew.) bovenschip.

lo'ber, bv. n.: opper-, boven-; der -e Theil LT]: het bovengedeelte; die -en Klassen: (fig.) de hoogere standen (der maatschappij); die -e Gerichtsbarkeit: de hoogste rechtsmacht; der -e Gerichtshof: het hooge gerechtshof; die -n Hütten: (zeew.) de officiers-hutten. Zie Oberst.

lO'ber, in Sam. I -acht, vr.: (hist.) rijksban; -admiral, m.: opper-admiraal; -agypten, o.: (adk.) Opper-Egypte; -alte (-alteste), m.: overman (van een gilde); -amt, o.: baljuwschap, drossaardschap; -amtmann, m.: baljuw, drossaard ; -appellations "gericht, o.: (rcht.) hof van cassatie, (de) Hooge Raad; -arm, m.: bovenarm; -armel, m.: 1) opslag (eener mouw), 2) losse mouw; -arzt, m.: eerste geneesheer; -aufseher, m.: 1) inspecteur-gene-raal, 2) directeur, hoofdbestuurder; -auf-seherin, vr.: directrice, hoofdbestuurster; -aufsicht, vr.: opper-toezicht; -balken, m.: bovenbalk, schoorbalk; -bau, m.: bovenbouw; -bauamt, o.: opzicht over de rijksgebouwen; -bauch,m.: opperbuik;-bauch-gegend, vr.: maagstreek; -baum, m.: weversboom; -baumeister, m.: rijks-archi-tect; -beamte, m.: hoofd-ambtenaar; -be-fehl, m.: opperbevel; -befehlshaber, opperbevelhebber; -bein, o.: (ontl.) bovenbeen, (hik.) overbeen, beenderig uitwas; -bereiter, m.: (rs.) eerste pikeur; -berg-amt, o.: hoofdbestuur der mijnen; -berg-hauptmann, m.: inspecteur-generaal der mijnen; -bergmeister, m.: directeur (hoofdbestuurder) van het mijnwezen; -bergrath [t], m.: lid van het hoofdbestuur der mijnen ; -bett, o.: dekbed; -binde, vr.: (hik.) buitenste zwachtel; -bischof, m.: aartsbisschop ; -bischöflich, by. n.: aartsbisschoppelijk; -bisthum [tj, o.: aartsbisdom; -boden, m.: vliering, (in een horloge:) dek-de onrust; -bürgermeister, m.: opperburgemeester; -bürgermeisteramt,

o.: opper burgemeesterschap; -chirurgus, m.: (mil.) chirurgijn-majoor; -deich'grafe, m.: hoogheemraad; -deutsch, bv. n.: van (uit) -deutschland, o.: (adk.) Opper-Duitsch-land; -eigenthum [t], o.: opperleenheer-schap; -eigenthumsherr [t],m.: opperleenheer; -einnehmer, m.: hoofd-ontvanger (van de belastingen), ontvanger-generaal; -feldherr, m.: opperbevelhebber; -feldzeug-meister, m.: opperveldtuigmeester, opperbevelhebber over de artillerie; -flache, vr.: oppervlakte; -flachlich, bv, n.: opper-kig; -flachlichkeit, vr.: oppervlakkig-o.: oppernoutvesterij;

o.: bovenkamer, bovenvertrek; -general, m.: opperbevelhebber; -gericht, o.: hoog gerechtshof; -gerichts-herr, m.: lid van het hoog gerechtshof;

-nerrscnaitiicn, dv. n.: souverein, tuist.) opperleenheerlijk; -himmel, o.: hoogste hemel; -hofgericht, o.: hoog gerechtshof; -hofgerichtsrath [t] m.: lid van (raadsheer in) het hoog gerechtshof; -hof'mar-schall, m.: opperhofmaarschalk; -holz, o.: 1) hoog geboomte, 2) takken (mrv.); -hütte, vr.: (zeew.) kampanje ; -hüttenamt, o.: rechtbank voor de geschillen betreffende de ijzersmelterijen; -indien, o.: (adk.) Opper-Indië; -ingenieur, m.: hoofdingenieur; -italien, o.: Opper-Italië; -jagd, vr.: (jag.) groote jacht; -jager, m.: opperjager; -jagermeister, m.: opperjagermeester; -kammer, vr.; 1) (stk.) Eerste Kamer, (in Engeland:) Hoogerhuis, Huis der Lords, (in Frankrijk:) Kamer der Pairs, (in Duitschland :) Huis der Heeren, 2) (iron.) bovenkamer, bovenste verdieping, bol, breinkas; -kammerer (-kammerherr), m.: opperkamerheer; -kellner, m.: opperkel-dermeester, (in koffiehuizen, logementen, enz.:) eerste bediende; -kierer, m. (-kinn-backen, m.): (ontl.) bovenkaak; -kirchen-rath [tl, m.: 1) opperconsistorie, groote kerkeraad, 2) lid van het opper-consistorie; -kleid, o.: bovenkleeding, (hist.) toga; -knecht, m.: opperknecht, eerste knecht; -koch, in.: opperkok, eerste kok; -kommando, o.: opperbevel; -konsistorium, o.: opperconsistorie; -konsul, m.: (hist.) eerste consul; -kopf, m.: bovengedeelte van het hoofd, schedel; -körper, m.: bovenlijf; -küchenmeister, m.: opperkeukenmeester; -land, o.: hoogland, (adk.: Berner -) Oberland; -lander, m.: 1) hooglander, 2) Zwitser uit het Berner-Ober-land; -landesgericht, o.: 1) provinciaal gerechtshof, 2) (van hertogdom of vorstendom:) hoog gerechtshof; -lan-disch, bv. n.: 1) hooglandsch, 2) Berner-Oberlandsch; -land'richter, m.: lid van (raadsheer in) het provinciaal gerechtshof; -landvogt, m.: opperlandvoogd; -last, vr.: (kpv.) bovemast; -lastig, bv. n.: (kpv.) te veel bovenlast hebbende, (fig.) topzwaar; -lauf, m.: (op een schip:) overloop, (van eene rivier:) bovenloop; -lausitz, vr.: Opper-Lausitz; -leder, o.: bovenleder; -lefze, vr.: bovenlip; -lehen, o.: (hist.) groot leen; -lehns-herr, m.: opperleenheer; -lehrer, m.: bovenmeester, hootdonderwijzer; -leib, m.: bovenlijf; -lieutenant, m.: (mil.) eerste luitenant; -lippe, vr.: bovenlip;-lof, m.: (op schepen:) overloop; -luft, vr.: bovenlucht; -macht, vr.: 1) overmacht, 2) hoogste

gezag; -mann, m.: 1) (bij plankenzagers:) bovenman, 2) (mil.) vleugelman, (ook:) korporaal. 3) (van een gilde:) overman,

(zeew.) overloop, kampanje; -vormund, m.: (eerste) voogd; -vormünderin, vr.: wettige voogdes; -vormundschaft, vr., voogdij; -vorsteher, m.: hoofdbestuurder, hoofd; -warts, bw.: naar boven; -wasser; o.: (van rivieren:)bovenwater,opperwater; -welt, vr.: zichtbare wereld, (fig. fam.: het) land der levenden; -wundarzt, m.: (mil.) chirurgijn-majoor, (aan hospitalen:) eerste heelmeester; -zahn, m.: boventand; -zeug. m.: bovengoed; -zimmermann, m.: baas-timmerman; -zollamt, o. :hoofdk in- en uitgaande rechten.

lo’berst, bv. n.:    (o. tr.) opperst,

bovenst, hoogst; das -e zu unterst: ten onderste boven; die-e Gewalt; het hoogste gezag; die -e Seite: de bovenzijde, de bovenkant.

IO'berst, in Sam. I -hofmarschall, m.: opperhofmaarschalk; -lieutenant,

(mil.) luitenant-kolonel; -wachtmeist majoor der cavalerie, oberwahnt', bv. n.: boven vermeld, obgleich', vgw.: hoewel, alhoewel, ofschoon.

Ob'kand, vr.: Zie Oberhand, ob'handen, bw.: 1) ophanden, op de komst; 2) aanwezig.

ob”herr'sehen, w. b.: heerschen over; (fam.) den baas spel Ob hnt, vr.: hoede, o big, bv. n.: bovenstaand, bovengenoemd, boven vermeld.

Objekt’, o. (-es; mrv. -e): voor-

, m. (-s): (tik.) vierde , bv. n.: objectief (-glas, o.: , naar het voorwerp gericht

4)    (rcht.) scheidsman, scheidsrechter,

5)    (fig.) baas, meester (er hat seinen -mann

gefunden: fam.: hij heeft zijnen man gevonden, hij heeft iemand gevonden die tegen hem opgewassen is); -meister, m. overman (van een gilde); -mundschenk, m.:    opperschenker; -münzgericht, o.:

antoor der

muntcollege, raad van toezicht op de Munt; -münzmeister, m.: muntmeester-generaal; -offizier, m.: hoofd-officier; -par-lament, o.: Zie -kammer; -parlaments-herr, m.: lid van de Oberkammer;

-pfalz, vr.: (adk.) Opper-Palts; -pfarrer, m.: dominee (of: pastoor) der parochie;

m.:

.9*:

er, m.:

-polizei’, vr.: departement van politie (-polizeidirektor, m.: directeur-generaal van politie; -polizeimeister, m.: luitenant-generaal van politie); -postamt, hoofdkantoor (hoofdbestuur) derposterijën;

-post’direktor, m.: directeur-generaal der posterijen; -post’meister, m.: postmeester-generaal; -priester, m.: 1) hoogepriester,

2) aartspriester; -priesterlich, bv. n.: hoogepriesterlijk; -rabbiner, m.: opperrabbijn;

-ran

-ree

en over.

ig, m.: eerste (voornaamste) rang; hnungskammer, vr.: (adm.) algemeene rekenkamer; -regiment, o.: opperbestuur;

-rhein, m.: (adk., de) Boven-Rijn; -rhei-nisch, bv. n..: van den Boven-Rijn; -richter, m.: hoogere (hoogste) rechter; -rinde, vr,: bovenschors, buitenschors, (fig,) bovenkorst;

-rist, m.: 1) polsgewricht, 2) wreef van den werp. voet; -rock, m.: overjas; -sachsen, o.:    Objectiv'

(adk.) Opper-Saksen; -sanitatskollegium, naamval. I -, o.: raad van toezicht op de openbare ge- objectief-glas. zondheid; -satz, m.: (red.) major (d. i. glas).

ge-

eerste stelling eener sluitrede); -schatz-    Objektivitat', vr.: objectiviteit,

meister, m.: thesaurier van ’s rijks    Ob last, vr.: plicht, verplichting,

schatkist; -schenk, m.: opperschenker; houdenheid.

-schenkenamt, o.: waardigheid van opper- Obla'te, vr.: ouwel; (kkk.) oblie;(kkl.) schenker; -schenkel, m.:    dij-been;    hostie; Karlsbadener-: Carlsbader oblie;

-schlachtig (-schlagig), bv. n.: in beweging    mit einer - siegeln: met een ouwel dicht-

gebracht door water uit een boven het maken, dicht-ouwelen. rad geplaatsten bak; -schlesien, o.: (adk.) Obla'ten, in Sam. I -backer, m.: oblie-Opper-Silezië; -schlesisch, bv. n.: Opper- bakker; -dose, vr. (-schachtel, vr.): ouwel-silezisch; -schreiber, m.: 1) eerste klerk, doos; -teller, m.: oblie-bordje ; -tellerchen, 2) protonotaris; -schule, vr.: hoogeschool; o.: (kkl.) dekblaadje (dekschoteltje) van -schulrath [t), m.: 1) raad van toezicht op de hostie-kelk.

het openbaar onderwijs, 2) lid van dien Oblei’, vr.: (kkl.-hist.) schenking, raad; -schwelle, vr : bovendrempel, ob'lieg'en, w. o. onr. h. en w. onpers. bovendorpel, architraaf; -see, m.: (adk.)    h. [3]: 1) einer Sache -: zich toeleggen op

bovenmeer; -segel, o.: (zeew.) marszeil;    iets, zich wijden aan iets, zich bezighouden

-seite, vr.: bovenzijde, bovenkant;-sitz,    met iets, 2) Einem -: eene verplichting

m.: eerste (voornaamste) plaats, (fig.)    voor iemand zijn. iemands plicht zijn; es

voorzitters-stoel; -stab, m,: (mil.) groote    liegt mir ob: het is mijn plicht, ik ben

staf, generale staf; -stadtschreiber, m.:    verplicht.

gemeente-secretaris; -stallmeister, m.:    ob’lieg'end, bv. n.: (van plichten,

opperstalmeester; -steiger, m.: (mnw,)    enz.:) rustende op; meine-e Geschafte:

mijnbaas, baas over de mijnwerkers;    de zaken, die het mijn plicht is te behar-

-stelle, vr.: eerste (voornaamste) plaats;    tigen.

-stemme, vr.: (schoenmakerij:) binnenvoe- Ob'lieg'enheit, vr.: Zie Oblast. ring, zij-voering; -stenge, vr.: (zeew.) obligat', bv. n.: (muz.) obligaat, bramsteng; -steuereinnehmer, m.: ontvan- Obligation’, vr.: verplichting; (kph.) ger-generaal; -steuermann, m.: (zeew.)    obligatie, (schriftelijke) schuldbeken-

opperstuurman; -stimme, vr.: (muz.)    tenis.

bovenstem, sopraan; -strich, m.: (tik.)    Obligations', in Sam. I -glaubiger,

apostrofe; -stübchen, o.: bovenvertrekje,    m.: houder van eene schuldbekentenis;

bovenkamertje, 2) Zie -kammer no. 2;    -schein, m.: (schriftelijke) schuldbeken-

-stube, vr.: 1) bovenkamer, bovenvertrek,    tenis; -schuld, vr.: geldschuld waarvoor

2) Zie -kammer no. 2; -tasse, vr.: kop,    eene obligatie afgegeven is; -schuldner,

drinkkopje; -theil [t], m.: bovengedeelte;    m.: afgever van een schriftelijk schuld-

-thürsteher, m.: portier; -verdeck, o.:    bewijs.

38

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandseh, 2de druk.

voor de deur staan,

mrv. -en): vr.: regee-regeering-

ïaau,

of te

obligato risch, bv. n.: verbindend.

Ob'macht, vr.: oppermacht, hoogste gezag.

Ob iiiann, m. (-es; mrv. Ob’manner): 1) (van een gilde:) overman; (over werklieden:) meesterknecht; (van eenen jury:) voorzitter; 2) scheidsman, scheidsrechter;

I -schaft, vr.: hoedanigheid van scheidsrechter.

Obo'e, vr.: Zie Hoboe, enz.

Obol’, m. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.-hist.) obool; (fig.) duit, penning; (pha.) obool (zesde gedeelte van een drachme).

O’brigkeit, vr.: overheid, magistraat.

o’brigkeitlich, bv. n.: overheids-, van de overheid; eine -e Person: een overheids-persoon; das -e Amt (der -e Stand): de magistratuur.

Obrist', m. (-en; mrv. -en): (mil.) overste, kolonel. Zie ook Oberste.

obschon', vgw.: Zie obgleich.

ob schwe ben, w. o. h,: over het hoofd hangen; (fig. fam.) ophanden zijn.

obscön', bv. n.: ontuchtig; (fam.) liederlijk; Obscönitat', vr,: ontuchtigheid, (fam.) liederlijkheid.

ObseqLiU’en,vr. mrv.: lijkplechtigheden, begrafenis-plechtigheden.

Observanten, m. mrv.: (kkl.-hist.) Observanten (d. i. zich streng aan de ordes-regelen houdende Franciscaner monniken); Observanz', vr.: observantie.

Observato rium, o. (-s ; mrv. -rien): observatorium, sterrenwacht.

Ob'sicht, vr.: opzicht.

Obsidian', m. (-s): (mm.) obsidiaan, glas-agaat.

obsidional', in Sam. I -münze, vr.: (hist.) noodmunt.

ob sieg'en, w. o. h. [3]: zegevieren over, te boven komen, overwinnen; Ob"sieg'er, m. (-s; mrv. -): overwinnaar.

Obskurant', m. (-en; mrv. -en): duisterling, obscurantijn, ridder van den domper; Obskurantis'mus, m. (-): domper-geest, obscurantismus.

obsolet', bv. n.: verouderd, in onbruik geraakt.

Ob ’sor ge, vr.: voorzorg; ob"sor'gen, w. o. h. [3]: zorgdragen voor.

Obst, o. (-es): boomvruchten (mrv.), ooft, fruit; I -art, vr.: ooftsoort, soort van fruit; -bau, m.: (het) kweeken van vruchtboomen; -baum, m.: vruchtboom; -blüthe [tl, vr.: (het) in bloei staan van de vruchtboomen; -boden, m.: fruitzolder; -branntwein, m.: vruenten-brandewijn; -brecher, m.: stok (haak, enz,) om het ooft van de boomen af te krijgen; -brei, m.: verdikt vruchtensap, vruchtenmoes, marmelade; -darre, vr.: ooft-eest, eest om ooft te drogen; -ernte, vr.: boomvruchten-oogst, fruit-oogst; -essig, m.: vruchten-azijn; -frau, vr.: fruitvrouw; -garten, m.: vruchtboomengaard, boomgaard, (fam.) boogerd; -gartner, m.: boomkweeker (inz. van vruchtboomen); -göttin, vr.: (fab.) godin der vruchtboomen (Pomona); -handler, m.: fruithandelaar; -handlerin, vr.: 1) fruithandelaarster, 2) fruitvrouw; -hökerin, vr.: fruitvrouw; -jahr, o.: boom-vruchten-jaar, fruitjaar; -kammer, vr.:

bergplaats voor fruit, fruitzolder; -keiler, m.: fruitkelder; -korb, m.: fruitmand; -körbehen, o.: fruitmandje; -kuchen, m.: vruchtentaart; -kultur, vr.: Zie -bau; -kunde, vr. (-lehre, vr.): leer om vrucht -boomen te kweeken; -lese, vr.: Zie -ernte; -markt, m.: fruitmarkt; -monat, m.: fruit-maand (September); -most, m.: jonge appelwijn, nieuwe most; -muss (-mus), o.: Zie -brei ; -pflanzung, vr.: Zie -garten; -pflücker, m.: ooftplukker; -reien, bv n.: rijk aan vruchtboomen; -wein, m.: vruchtenwijn, (inz,) appelwijn; -werk, o.: vruchtboomen (mrv.), ooft, fruit; -zeit, vr.: fruittijd; -zucht, vr.: Zie -bau.

ol) wach’en, w. o. h. [3]: waken oyer.

ob'wal'ten, w. o. h.: 1) zich opdoen, ontstaan; 2) bestaan, aanwezig zijn; die -de Grefahr: het dreigende gevaar; aus den -den Ursachen: uit dien hoofde; unter den -den Umstanden: onder die omstandigheden.

obwohl’ (obzwar), vgw.: Zie obgleick.

Oc’cident, m. (-s): (het) Westen; occidenta'liscn, bv. n.: westersch.

Ocean', m. (-s; mrv. -e): oceaan, wereldzee;, ocea’nisch, bv. n.: van den oceaan.

O'cher, m. (-s): Zie Oker.

Ochlokrat', m. (-en; i volksmenner; Ochlokratie’, ring van het gepeupel, (fig.) loosheid.

Ochs, m. (-en; mrv. -en): Zie Ockse.

Oechs'chen, o. (-s; mrv. -): osje, jonge os. kleine os.

Ochs'e, m. (-n; mrv. -n): (drk. en fig.) os; die -n hinter den Pflug spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; da stehen die -n am Berge: (spr.) daar zit de knoop; die -n stehen bei inm am Berge: (spr.) hij is ten hij weet zich niet meer te i keeren.

locks’en, w. o. h.: (van koeien:) tochtig zijn, (fig.) werken als een paard, négeren, zich afwerken.

lOchsen, in Sam. I -artig, bv, n.: osachtig; -auge, o.: ossenoog, oog van een os, (pik.) ossenoog, stinkende kamille, (str.) ossenoog, vaste ster in het sterrenbeeld van den Stier, (zeew.) ossenoog, schaapje, donderwolkje, (bwk.) rond lichtgat, (inz.) rond zolderraam, (kkk.) kalfs-oog, spiegel-ei; -augig, bv.n.: (fam.) met nuchtere kalfs-oogen, met groote en uitpuilende oogen, (zeew.) vol donderwolkjes, vol schaapjes; -bauer, m.: boer die met ossen ploegt; -blasen,

m. : osseblaas; -braten, m.: gebraden ossevleesch ; -brech, o.: (pik.) prangwortel, stalkruid; -bremse/ vr.: (ins.) ossenvlieg, paardenvlieg, brems; -darm, m.: ossedarm; -dumm, bv. n.: als een os zoo dom, aartsdom, ezelachtig; -enke, vr.: Zie -knecht; -fieber, o. (das -fieber haben: fig. fam.: zich aan tafel zat gezopen hebben); -fleisch, o.: ossevleesch (ge-dampftes -fleisch: gesmoord ossevleesch, Fr.: boeuf a la mode); -galle, vr.: ossegal; -gespann, o.: (een) span ossen; -haft, bv.

n. : osachtig; -handel, m.: koeienkooperij; -handler, m.: koeienkooper, veehandelaar;

-haut, vr.: ossenhuid; -hetze, vr.: ophitsing: van stieren (bij de stierengevechten); -hirt, m.: ossendrijver, veehoeder; -hungrer, m.: (gnk.) onverzadelijke hongrer, etende tering:; -kalb, o.: (gesneden) stierkalf; -knecht, m.: 1) boerenknecht die achter den (met ossen bespannen) ploeg loopt, 2) ossendrijver, veehoeder; -kopf, m.: ossekop, kop van een os, (fig.) ezelskop, schapekop, stommerik; -mark, o.: osse-merg; -markt, m.: ossenmarkt; -massig, bv. n.: osachtig; -post, vr.: (iron.) slakkengang (mit der -post reisen: iron.: met de trekschuit reizen, op de langzaamste manier reizen); -rippe, vr.: osserib, (pik.) hazenoor; -schwanz, m.: osse-staart {-schwanzsuppe, vr.: soep van osse-staart); -stall (-stand), m.: ossen-stal; -tödter i-töter], m.: (ins.) ossendooder, stink-wesp; -treiber, m.: ossendrijver; -wamme, vr.: osse-kwabbe, wam, kossem; -ziemer, m.: bullepees; -zunge, vr,: ossetong.

ochs’ig;, bv. n.: osachtig.

O de, vr.: (dk.) ode, lierdicht, lierzang.

ö'de, bv. n.: woestliggend; (fig.) doodsch, <ook:) onherbergzaam. I Oe'de, vr.: woestenij; (fig.) doodschheid.

O dein, m. (-s): (dk.) adem.

Oedenei', vr.: woestenij; (fig.) doodschheid.

lo'der, vgw.: 1) of; entweder lang -kurz : lang of kort, hetzij lang hetzij kort; 2) of (want anders, zoo niet dan); kommt herein, - ich mache zu: kom binnen, of ik doe de deur dicht.

lO’der, vr.: wilde pereboom; (adk.) Oder (Frankfurt an der -: Frankfort aan de Oder); | -birne, vr.: wilde peer;-lenge, vr.: (pik.) schurftkruid; -mennig, m.: (pik,) leverkruid.

Ode'um, o. (-s; mrv. Ode’en): odeüm, odeon.

Odin, m. (-s): (Noordsche fab.:) Odin, Wodan; | O’dinstag, m.: Woensdag.

Oe'dung, vr.: woestenij, woestliggende grond.

Oefchen, o. (-s; mrv. -): 1) oventje; 2) kacheltje; 3) fornuisje.

Ofen, m. (-s; mrv. Oe'fen): 1) oven; 2) kachel; 3) fornuis; 4) (mil.) mijn waarin nog geen buskruid gebracht is ; hinterm - ist gut knegen: wie achter de kachel zitten hebben goed praten van vechten, (spr.) de beste stuurlui staan aan wal; den - hüten (immer hinter dem - hoeken): (spr.) altijd achter de kachel zitten, altijd thuis zitten; der - ist nicht für Dich geheizt: (fig.) dat zal uwen neus voorbijgaan; | -anrichter, m.: aanmaker van den oven, ovenheeter, stoker; -auge,

p.: 1) ovengat, 2) kachelgat; -blasé, vr.: m den oven gemetselde ketel; -blecn, o.: ovendeur; -brand, m.: baksel; -bruch, m,: (schk.) zink-asch, zink-kalk; -bruder, m.: (iron.) hokvaste, huismusch; -gabel, vr,: rakelstok, rakel-ijzer, loet; -galmei, m.: ovengalmei; -heizer, m.: stoker, ovenheeter; -herd, m.: pot van de kachel; -hoeker, m. (-hüter, m.): Zie -bruder; -kachel, vr.: oven-tegel, kachel-tegel ; -krücke, vr.: Zie -gabel; -lehm, m, (-leim, m.): klei om de reten van de ovendeur dicht te smeren; -loch, o.: Zie -auge; -meister, m.: ovenbaas; -platte,

vr.: kachelplaat; -röhre, vr.: 1) ovenpijp, 2) kachelpijp; -rost, m.: kachelrooster; -russ, m.:    1) kachelroet, 2) ovenroet;

-schaufel, vr.: kolenschop; -schirm, m. : vuurscherm; -schwarze, vr.:potlood-gruis; -setzer, m.: opzetter van ovens (of van kachels); -sitzer, m.: Zie -bruder; -thür, vr. (-thürchen, o.):    1) ovendeur(tje),

2) kacheldeur(tje); -wisch, m.: ovendweil; -zins, m.: schoorsteengeld, belasting op de stookplaatsen.

lof feu, bv. n. en bw.: open (ook fig.); (fig.) [openhartig, rondborstig, (ook:) open en bloot; etwas - tragen: iets open en bloot dragen; die Thüre steht -: de deur staat open; bei -en Thüren: met opene deuren; mit -en Augen: met opene oogen, met de oogen open; mit -en Armen: met opene armen; -en Leib haben: open lijf hebben (d. i. behoorlijken stoelgang hebben); ein -es Gesicht: een open gezicht (d. i. niet smuigerig); ein -er Kopf; (fig.) een helder hoofd; den Himmel -sehen: {fig:.) den hemel geopend zien (d. i, geluk in de naaste toekomst zien); -e Tafel halten: open tafel houden, (fig.) zeer gastvrij zijn; - feil halten: nering doen; auf -er Strasse: op de openbare straat; eine -e Stadt: eene opene stad, een vlek; das -e Feld: het open veld; -es Wasser: open water; -er Wind: een goede (gunstige) wind; -e Rechnung: (kph.) loopende rekening; ein -er Wechsel: (kph.) een blanco-wissel, een blanco-krediet; -e Briefe: (stk.) opene brieven; mit (unter) -em Siegel: open, niet dichtgelakt,

IOf feu, in Sam. I -heit, vr.: openheid, (fig.) openhartigheid, rondborstigheid; -herzig, bv. n.: openhartig; -herzigkeit, vr.: openhartigheid; -kundig, bv. n.: van openbare (van algemeene) bekendheid; -kundigkeit, vr.: openbare (algemeene) bekendheid; -stehend, bv.n.: openstaande (1. niet dicht, niet gesloten; 2. onbetaald, onvereffend).

of’fenbar, bv. n.: openbaar; die -e See: de openbare zee, de volle zee; mit -er Gewalt: gewelddadigerhand; I offen-ba’ren, w. b.: openbaren; sich -, w. w.: zich openbaren; Einem sein Herz - (sich Einem -): zijn hart aan iemand blootleggen; die geoffenbarte Religion: de geopenbaarde godsdienst; I Offenba'rung, vr.: openbaring; die - Johannis : (bijb.) de openbaring van Johannes; I Offenba’rungs, in Sam.: -glaube, m.: geloof aan de Openbaring ; -glaubige, m. en vr.: (iemand) die aan de Openbaring gelooft.

offensiv', bv. n.: aanvallend, offensief;

I -allianz, vr.: offensief verbond.

öf fentlich, bw. en bv. n,: 1) openlijk; 2) openbaar; - bekannt machen: openlijk bekend maken; auf -er Strasse: op de openbare straat; ein -es Amt: een openbaar ambt; I -keit, vr.: openbaarheid; an die -keit treten: bekend (openbaar) worden.

Offerto rium, o. (-s; mrv. -rien) (kkl.) offertorium.

Official', m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) officiaal; Officialat', o. (-es, -s): (kkl.) officialaat; Officiant’, m. (-en; mrv.-en): officiant (d. i.: 1. ondergeschikt ambtenaar; 2. een van het dienstpersoneel; 3. dienstdoende priester); officiell', bv. n.: officieel;

Officier’, m. (-s; mrv. -e): officier (-deck, o.: zeew.: kampanje; -massig, bv. n.: officierachtig); Officin’, vr.: 1) werkplaats, (inz.) laboratorium, (typ.) drukkerij, 2) apotheek; officinell’, bv. n.: officinaal, uit (van; in) de apotheek; Offi’cium, o. (-s): plicht, ambtsplicht (ex officio: ambtshalve).

Oiliz', vr.: keuken. I Offiz ...: Zie

Offlc ...

ö ff nen, w. b.: openen, opendoen, openmaken; sich -, w. w,: opengaan; I Oeffner, m. (-s; mrv. -): openmaker, ontsluiter; Oeff'nerin, vr. (mrv. -nen): openmaakster, ontsluitster; Oeff’nung, vr.: opening (keine - haben: gnk.: aan verstopping lijden, geconstipeerd zijn).

oft, bw.: dikwijls, menigmaal; so - als: telkens als; I -malig, bv. n.: menigvuldig, herhaaldelijk, herhaald; -mals, bw.: Zie oft.

öft’er, bv. n. en bw.:l)Zie oftmalig; 2) (v. tr.) menigvuldiger herhaald, menig-vuldiger.

öfters, bw.: Zie oft.

oft est, bv. n. en bw. (o. tr.): meest, dikwijls; am -en: meestal, het

van een

zeer

meest.

oh, tsw.: o!

O'heim, m, (-s; mrv, -e): oom; O'heimchen, o. (-s; mrv. -): oompje; o'heimlich, bv. n.: oomachtig; O'heim-schaft, vr.: oomschap.

Olim, o. (-es, s; mrv. -e): aam; (fig.) mud. I    m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Oheim.

Oehm’chen, o. (-s; mrv. -): (ins.) krekeltje.

oh me, vr.: Zie o. Ohm.

oh'men, w. b.: (den inhoud vat:) peilen.

Oh’mer, m. (-s):

oh’mig, bv, n.: n aam inhoudende.

olm, in Sam. -geachtet, -gefahr, -langst, enz.: Zie im ....; -macht, vr.: onmacht (in -macht liegen : buiten kennis liggen, eene flauwte hebben); -machtig,

bv.    n.: 1) onmachtig, 2) buiten kennis liggend (-machtig werden: flauw vallen, van zich zelven vallen, eene flauwte krijgen); -machtigkeit, vr.: Zie -macht; -schattig, bv. n.: schaduwloos (die -schattige Yölker: de schaduwloozen, de in de Keerkringslanden wonende volken).

oh'ne, vz. [41 en bw.: 1) zonder; 2) buiten; - mein Wissen: buiten mijn weten; - Weiteres: (fam.) zonder plichtplegingen, zonder verdere morgenspraak; - Stelle: zonder betrekking, buitens-dienst, ongeplaatst; - Zweifel: zonder twijfel, ongetwijfeld ; - Testament ster-ben: ab intestato sterven, zonder testament sterven, sterven zonder een testament gemaakt te hebben; das ist nicht -: daar zit veel waars in; I -diess' (-hin'),

bw. : buitendien; -hose, m.: broekelooze, havelooze, (hist.) sansculotte; -hosenthum Lt], o.: broekeloosheid, haveloosheid, (fig.) haveloos volk, (hist.) sansculottismus; -kopf, m,: ding (voorwerp) zonder kop; -sorge, m.: zorgelooze (Hans -sorge:fam.: Jantje zonder zorg).

oh nen, w. o. h.: zonder zijn, niet hebben; w. b.: ontnemen, afnemen, be-rooven van.

oho’, tsw.: 1) o!; 2) hé!; 3) hè!

Oehr, o. (-es, -s; mrv. -e): (van potten, pannen, kannen, drinkkopjes, enz.:> oor; (van naalden:) oog; (van ijzeren potten, enz.:) hengsel; (voor kettingen:) haak.

IOhr, o. (-es, -s; mrv. -en): (ontl. en fig.) oor; (fig.) gehoor; (aan een blad papier of aan een blad van een boek:) ezels-oor, omgekrulde punt; ein -schlagen: de punt van een boekblad omvouwen; gute -en haben: goede ooren hebben, goed van gehoor zijn; ein hartes - haben: hardhoorig zijn, moeie-lijk hoorèn, (fig.) zich doof houden; die -en spitzen: (fig.) de ooren spitsen, goed luisteren; ganz - sein: geheel gehoor zijn, aandachtig luisteren; keine -en zu etwas haben: (fig.) geene ooren naar iets hebben, ongeneigd tot iets zijn; ein offenes -finden: (fig.) een open oor vinden; Einem zu -en kommen: iem. ter oore komen; vor meinen -en: zoo dat ik het hoorde; bis über die -en: tot over de ooren; Einem das Feil über die -en ziehen: (fig.) iemand het vel over de ooren halen; bei dem -e ziehen: aan zijn (haar) oor trekken;, einander bei den -en kriegen: (fam.) elkander bij het haar krijgen; es hinter den -en haben: (fig. fam.) ze in de mouw hebben; Einen hinter die -en schlagen; aan iem. een slag om de ooren geven; sich etwas hinter die -en schreiben: (fig. fam.) iets in zijn (haar) oor knoopen; Einem etwas in’s - sagen (in’s - raunen):. iem. iets in het oor fluisteren; die -en kitzeln: (fig.) het gehoor streelen; Einem die -en kitzeln: (fig.) iemand vleien; die -en geilen ihm davon: zijne ooren tuiten er van.

IOhr, in Sam. I -bohrer, m.: (ins.> oorwurm; -band, o.: (aan degens:) oorband; -beinchen, o. (ontl,) oorbeentje; -blatt, o.: (ontl.) oorlelletje; -bock, m.: (ontl.) oorbok; -affe, m.: (drk.) kaal-oor (apensoort in Guiana); -brausen, o,: oorsuizing; -brille, vr.: (gewone) bril; -drüse, vr.: (ontl.) oor-klier; -eisen, o.: oor-ijzer; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -feige vr.: oorvijg, oorveeg, slag om de ooren, -feigen, w. b.: klappen om de ooren geven aan; -finger, m.: (ontl.) pink;. -flfigel, m.: (ontl.) oorvleugel, buitenoor; -förmig, bv. n.: oorvormig; -gang, m.: gehoorgang; -gehange, o, (-gehenk,

o.): oorhanger (in de ooren gedragen sieraad), oorbel; -gewölbe, o.: (bwk.) kruisboog; -höhle, vr.: (ontl.) oorholte: -kafer, m.: (ins.) oorwurm; -kissen, o.: oorkussen; -kneiper, m.: (ins.) oorwurm; -lappchen, o.: (ontl.) oorlelletje; -loch, o.: 1) oor-opening, opening van de oorholte, 2) ringgaatje in het oorlelletje; -löffel, m.: oorlepeltje (om het oor uit te peuteren); -muschel, vr.: 1) Zie -ftii-gel, 2) oorvormige schelp; -ring, m.: oorring; -spritze, vr.: (hik.) oorspuitje; -trommel, vr.: (ontl.) gehoorvlies, trommelvlies; -wurm, m.: (ins.) oorwurm (geschmeidig wie ein -würmchen: fig-iam.: zoo mak als een schaap); -zange, vr.: hik.) oor-tangje.

Oehr'chen, o, (-s; mrv. -): oortje (d. i. klein oor), enz. Zie Ohr en Oehr.

öh'ren, w. b.: 1) van ooren (enz. Zie

van

-zwang, m.; oorpijn, öh’rig;, bv. n.: geoord, met ooren. Oehr’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (ins.)

m.:

m. (-s; mrv. -): (pik.) rroos.

Oelir) voorzien: 2) het oog maken (aan naalden).

Oh’ren, in Sam. I -arzenei’, vr.: oormiddel; -arzt, m.: oor-arts; -bauschchen, o.: (ontl.) oorlelletje; -beiente. yr.: (kkl.) oorbiecht; -blaser, m.: oorblazer (1. aanbrenger, verklikker; 2. kwaadspreker; 3' kruiperig vleier); -blaserei', vr.: oorblazer ij ; -blaserin, vr.: oorblaasster; -brausen, o.: oorsuizing, gesuis in de ooren; -draht, m.: oor-ijzer; -drüsen, vr. mrv.: (ontl.) oor-klieren, (vea.) keel-klieren; -fluss, m.: (het) loopen van de ooren, (ook:) zinking op de ooren; -geschwulst, vr.: oor-gezwel; -höhle, vr.: oorholte; -kitzel, m.: streeling van het gehoor; -klingen, o.: Zie -brausen; -knorpel, m.: (ontl.) kraakbeentje het oor; -nerv, m.: gehoorzenuw; -sausen, o.: Zie -brausen; -schmalz, o.: oorvet; -schmaus, m.: vergasting van de ooren (Einem ein -schmaus sein: iemands ooren vergasten); -schmerz, m.: oorpijn; -schmück, m.: oorsieraad; -schwamm, m.: judas-oor; -spange, vr.: oorhanger, oorring; -trommel, m.: (ontl.) trommelvlies, gehoorvlies; -zeuge, m.: oorgetuige;

oorwurm.

Oeh'se, vr.: Zie Oehr,

ölisen, w. b.: Zie ösen.

Oker, m, (-s): oker; I -artig, bv. n.: okerachtig; -farbe, vr: oker-kleur; -far-ben, bv. n.: van de kleur van oker; -gelb, bv. n. en z. n. o.: okergeel; -haltig, bv.n,: okerhoudend.

Okkupation', vr.:    1) bezigheid;

-2) (mil.) bezetting; Okkupations”armee’, vr.: bezettings-leger.

Oekonom , m. (*en; mrv. -en): 1) huismeester, bestuurder van de huishouding,

2)    landhuishoudkundige; Oekonomie’,

vr.:    1) zuinigheid, 2) huishoudbestier.

3)    landhuishoudkunde; ökono'misch, bv. n.: 1) zuinig, 2) huishoudelijk, 3) land-huishoudkundig.

oktae’drisch, bv. n.: (wsk.) acht-vlakkig.

Oktanf, m. (-en; mrv. -en): (str.) octant.

lOktav', o. (-es): 1) octavo-formaat; 2) boek in octavo. I -, vr.: (kkl. en muz.) octaaf.

lOktav', in Sam. I -band, m.: octavo-boekdeel; -blatt, o-: blad in octavo; -flötchen, o. (-flöte, vr.): (muz.) flageolet.

Okto ber, m. (-s): October.

oktroylrt’ [yiert], bv. n.: geoctrooieerd.

Okulation', vr.: (tnb.) enting.

Okulir' [lier], in Sam. I -messer, o.: (tnb.) entmes.

okuli’ren [ie], w. b.: (tnb.) enten.

Okulist', m. (-en; mrv. -en): oculist, oogmeester, oog-arts.

ökume'nisch, bv. n.: (kkl.) oecumenisch, algemeen.

Oei, o. (-es; -s; mrv. -e): olie; -schlagen: olie slaan; in - malen: in olieverf schilderen; - in’s Feuer giessen: (fig.) olie in het vuur gieten; I -baum, m.:    (pik.) olijfboom (-baumharz, o.:

olijfboom-hars); -baumen, bv. n.: olijf-

boomhouten; -beere, vr.: olijf (-beer-walze, vr.: olijfschil); -berg, m.: (bijb.-hist.) Olijfberg; -bild; o.: 1) schilderij in olieverf, 2) portret in olieverf; -bilder-druck, m.: lithochromie; -blasé, vr.: olie-ketel, oliezieders-ketel; -blatt, o.: olijfblad; -blau, o.: smalt, Saksisch blauw; -drusen, vr. mrv.: drab (bezinksel) van olie; -farbe, vr,: olieverf (mit -farbe malen: in olieverf schilderen; -farbenhandler, m.: koopman in verfwaren); -fass, o.: olievat, olieton; -fasschen, o.: olievaatje; -firniss [nisl, m.: olie-vernis; -flasche. vr.: olieflesch; -flaschchen, o.: olieflescnje (das -flasch-chen zu Rheims: de flesch met heilige olie te Reims, waarmee de koningen van Frankrijk gezalfd werden); -flecken, m.: olievlek, olievlak; -frucht. vr.: ‘1) olijf, vrucht van den olijfboom, 2) olie-houdencL vrucht; -garten, m.: olijfboomgaard, (bijb.: de) hof Gethsemané; -gas, o.: olie-gas; -gemalde, o.: Zie -Mld; -geschmack, m.: olie-smaak; -glas, o.: olie-flesch ; -götze, m.: groote lummel, (pop.) groot kind van Abod vroeg groot en laat wijs; -grund, m.: olijvengaard, (schl.) olie-grond;-gülte, vr.: olie-belasting; -handel, m.: oliehandel; -handler, m.: olie-kooper; -haut, vr.: geelachtig perkament; -nefen, m.: drab (bezinksel) van olie; -keiler, m.: oliekelder; -kelter, m.: olijvenpers; -kitt, m.: stopverf; -krahn, m,: oliepomp; -kramer, m.: olieman; -krug, m.: oliekruik; -kuchen, m.; 1) lijnkoek, raapkoek, 2) (kkk.) oliekoek; -lade, vr.: olijvenpers ; -laden, m.: oliewinkel; -lampe, vr.: olielamp; -lese, vr.: olijvenoogst; -maler, m.: schilder in olieverf, (inz.) fijnschilder, kunstschilder; -malerei’, vr.: (het) schilderen in olieverf; -mühle; yr.: oliemolen, olie-slagerij; -müller, m.: olie-slager; -miss, vr.: olienoot, (in koffie:) olieboon; -nussbaum, m.: olienoteboom, wonderboom, palma-christi; -palme, vr.: (pik.) oliepalm; -presse, vr.: olie-pers; -reich, bv. n,: rijk aan olie; -russ, m.: lampenzwart; -samen, m.: lijnzaad, raapzaad; -satz, m.: Zie -hcfen; -schlager, olieslager; -seife, vr.: groene zeep; stampfe, vr.: olie-stamp; -stein, m.: olie-steen; -strauch, m.: olieboom; -tonne, vr.: olieton, olievat; -traber, m. mrv, (-trester, m. mrv.): 1) uitgeperste olijven, 2) uitgeperst lijn- of raapzaad; -zucker, m.: (schk.) oliesuiker, oliezoet, glycerine; -zweig, m.: olijftak.

Oleander, oleander, laurie

Oieas'ter, m. (-s; mrv. -): wilde olijfboom.

ö'len, w. b.: 1) oliën; 2) (kkl.) zalven.

ölicht, bv. n.: olieachtig, op olie gelijkende.

ö'lig, bv. n.: 1) olieachtig, oliehoudend; 2) vettig; I -keit, vr.: 1) olieachtigheid, 2) vettigheid.

Oligarch', m. (-en; mrv. -en): oligarch; Oligarchie’, vr.: oligarchie; oligarchisch, bv. n.: oligarchisch.

Oli've, vr.: olijf, vrucht van den olijfboom.

Oli'ven, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) groene ortolaan; -baum, m.: olijfboom; -ernte, vr.: olijven-oogst; -farbe, vr.:

valsche

Operment', o. (-es, -s): operment, orpiment, koningsgeel.

O pern, in Sam. I -dichter, m.: opera-dichter; -glas, o. (-gucker, m.): tooneel-kijker; -haus, o.: opera-gebouw, opera; -madchen, o.: opera-meisje, loge-bewaar-ster; -sanger. m.: opera-zanger; -sangerin,

vr.:

in.:

offe

olijfkleur; -farben (-farbig), bv. n.: olijfkleurig; -förmig, bv. n.: olijfvormig; -grün, bv. n, en z. n. o.: olijfgroen; -hain, m.: olijvenboschje; -holz, o.: olijfboomenhout; -öl, o.: olijf-olie; -stein, m.: olijfvormige steen; -tanz, m.: dansfeest na den volbrachten olijven-oogst; -traber, m. mrv. (-trester, m. mrv.): uitgeperste olijven; -walze, vr.: olijf-schil.

O'liver, m.: Olivier.

©li vetten, vr.: olijfvormige parelen.

Oelung, vr.: 1) (het) oliën; (fig.) zalving; 2) oliesel; die letzte -: (kkl.) het laatste oliesel.

©lymp', m. (-es, -s): (fab. en dk.) Olympus; Olympia’de, vr.: (hist.) olympiade ; olym'piscn, bv. n.: Olympisch (die -en Spiele: hist.: de Olympische spelen).

O men, o. (-s; mrv. O'mina): voortee-ken (ich nehme es für ein gutes -: ik beschouw het als een goed voorteeken); ominös', bv. n.: ongunstig, onheilspellend, weinig goeds voorspellend.

Om nibus, m. (-; mrv. -): omnibus (d. i. wagen voor een ieder die instappen wil).

Onanie', vr.: (gnk.) onanie; Onanist', m. (-en; mrv. -en): onanist.

On'kei, m. (-s ; mrv. -): oom.

Ontolog', m.(-en; mry. -en): ontoloog; Ontologie', vr.: ontologie; ontolo'gisch, bv. n.: ontologisch.

O'noch (O'nych), in Sam. I -stein, m.: Zie Onyx.

O'nyx, m. (-es; mrv. -e): (min.) onyx.

Opal', m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) opaal; I -artig (-ahnlich), bv. n.: opaalachtig.

O'per, vr.: (tnl.) opera; eine -inScene setzen und einstudiren [ie]: eene opera monteeren. Zie Opern.

Operateur’, m. (-s; mrv. -s of-e): (hik.) operateur; Operation’, vr.: (hik.) operatie, heelkundige kunstbewerking, (kph. en mil.) operatie,

Operet'te, vr.: (tnl.) operette, kleine opera.

operi'ren [ie], w. o. h. en w. b.: (i. a. b,) opereeren.

Operist', m. (-en; mrv. -en): operazanger; Operis'tin vr. (mrv. -nen): operazangeres.

opera-zangeres.

Op'fer, o. (-s; mrv. -): 1) offer, offerande, opoffering; 2) slachtoffer; ein -darbringen: eene offerande aanbieden; ein - bringen: een offer brengen; etwas zum - bringen: iets ten offer brengen; [3] sich zu einem nothwendigen [t] - be-quemen: zich eene opoffering getroosten; zum - werden: het slachtoffer worden van; als - sterben für: sterven als slachtoffer van; I -altar, o.: offer-altaar; -becher, m.: offerbeker; -becken, o.: offerschaal; -beil, o.: offerbijl; -binde, vr.: offerband; -brauch, offergebruik; -brod, o.: offerbrood

(inz.: gewijde hostie); -diener, m.: offerdienaar, knecht bij de offeranden; -dienst, m.: offerdienst; -fest, o.: offerfeest;-feuer, o. (-flamme, o.): offervuur; -fleisch, o.; offervleesch; -gabe, vr.: offerande ; -gebet,, o.: (kkl.) offertorium; -gebrauch, m.: offer-gebruik; -gefass, o.: (een) stuk gewijd vaatwerk (-gefasse, o. mrv.: gewijde vaten); -geld, o.: offergeld; -gerath [t], o.: offer-gereedschap; -gesang, m.: (kkl.) offertorium; -gescnirr, o.: offergereedschap, (het) heilige vaatwerk; -guss, m.: plengoffer, drank-offer; -herd, m.: offer-altaar; -hun-dert, o.: offerande van honderd beesten; -kasten, m.: offerbus; -kelch, m.: offerkelk: -kuchen, m.: offerkoek; -lamm, o.: (het) offerlam, (fig.) schuldeloos slachtoffer; -mahL o.: offermaal, offerfeest;-messer, o.: offermes; -pfennig, m.: offerpenning, offergeld; -priester, m.: offerpriester; -rauch, m.: rook der offerande, offerrook*, -schale, vr : offerschaal; -schmaus, m.: Zie -mahl; -statt, vr. (-statte, vr.): offerplaats ; -stock, m.: offerbus; -thier [tl, o.: offerdier; -tisch, m.: offertafel; -tod, m.: offerdood, dood van een slachtoffer; -trank, offerdrank, offerwijn, (fig.) pleng-r; -tuch, o.: offerlaken, offerkleed;, -wahrsager, m.: waarzegger uit de ingewanden der offerdieren; -wein, m.: offerwijn, (tig.) pleng-offer.

Op'ferer, m, (-s; mrv. -): offeraar;, op’fern, w. o. h. en w. b.: offeren; Op'fe-rung, vr,: (het) offeren.

Ophiollog, m. (-en; mrv. -en): ophio-loog, beschrijver van slangen; -logie', vr.:. beschrijving van slangen; -lo'gisch, bv.n.: ophiologisch; -phag', m. (-en; mrv. -en); slangen-eter.

Opliit', m. (-es,-s): (min.) slangensteen..

©plithalmie’, vr.: oog-ontsteking; ophthal'misch, bv. n.: goed voor de oogen, tegen oog-ontsteking dienstig (-es Mittel: oogmiddel).

Opiat', o. (-es,    -s): opium-middel;

I O'pium, o. (-s): opium, heulsap (in Oost-Indië genaamd: amfioen); -extrakt, m. (aufgelöstes -): opium-tinctuur,lau’danum..

Opodel'dok, m. (-s): (pha.) opodeldoc.

Opossum, m. (-s): (drk.) opossum,, buidelrat.

Opponent', m. (-en; mrv. -en): tegenstander, bestrijder; opponiren Lie], w. o~ h.: opponeeren, zich verzetten, gekant zijn (tegen); Opposition’, vr.: oppositie; Op-positions', in Sam. (-mitglied, o.: lid der oppositie ; -partei, vr.: oppositie-partij).

©p'tativ, m. (-s; mrv. -e): (tik.) wen-schende wijs.

Optik, vr,: optica, gezichtkunde; Op’tiker, m. (-s; mrv. -): opticus, gezicht-kundige; Optikus, m. (-; mrv. Optici):

Zie Optiker.

Optimat', m. (-en; mrv. -en): aristocraat.

Optimist', m. (-en; mrv. -en): optimist.

op'tisch, bv.n.: optisch, gezichtkundig.

Ora kel, o. (-s; mrv. -): orakel, godspraak ; I (das) -befragen (-einholung, vr.): het inroepen (het raadplegen) van het orakel; -haft (-massig),bv.n.: orakelachtig; -spruch, m.: orakel, godspraak.

oral', bv. n.: mondeling; I -gesetz, o.: mondeling voorgeschrevene wet.

mrv. -rien):

IIKTS-

I -balg, van een

orgel; -bau, m.: 1) orgelvervaardiging, orgel; -bauer, m.:

m.:

O rang, m.: mensch; I - u'tan (-u’tang), m.: boschmensch, groote aap.

Oran ge, yr.: 1) oranjeboom; 2) oranjeappel, sinaas-appel; 3) oranje-kleur, (het) oranje; I -, bv. n.: oranje-geel, oranje, loran’gen, bv. n.: oranje-geel, oranje. lOran gen, in Sam. I -baum, m.: oranjeboom; -blüthe [t], yr.: oranjebloesem; -farbe, vr.: oranje-kleur; -farben, by. n. (-gelb, bv. n. en z. n. o.): oranjegeel, oranje.

Orangerie’, vr.: oranjerie. Orangist’, m, (-en; mrv. -en): 1) aanhanger van het Huis van Oranje, (pop.) oranje-klant, oranje-man, 2) (in Ierland:) Protestant.

Orangu'tang, m. (-s; mrv. -s): (drk.) orang-oetan, boschmensch.

Ora’nien, o. (-s): (adk.) Oranje; der Prinz von -: de Prins van Oranje ; I -farben, bv. n.: oranje-geel; -gelb, bv. n. en z. n. o.: oranje-geel,

Oration’, vr.: oratie, redevoering.

orato’risch, bv. n.: oratorisch, redekunstig, redenaarsachtig.

Oratorium, o. (-s;

1)    oratorium; 2) bidvertrek.

Orches’ter, o. (-s; mrv. -): orkest; I -

begleitung, vr.: begeleiding van het orkest, vol orkest,

Orchestri'ren [ie], w. b. (muz.) voor het orkest arrangeeren.

Orda’le, o. (-es, -s; mrv. Orda'lien): (hist.) godsgericht (vuurproef, waterproef); mrv.: ordaliën.

Or’den, m. (-s; mrv. -): orde; (fig.) orde-teeken.

Or’dens, in Sam. I -alter, o.: 1) tijd dien eene orde reeds bestaan heeft,

2)    ouderdom vereischt om in eene orde opgenomen te kunnen worden; -band, o.: orde-lint; -bruder, m.: lid eener orde; -geistliche, m.: ordesgeestelijke, regulier; -geistlichkeit, vr.: reguliere geestelijkheid; -gelübde, o.: ordes-gelofte; -general, m.: generaal eener geestelijke orde; -gesell-schaft, vr.: genootschap; -glied, o.: lid eener orde; -haus, o.: geestelijk huis, ordeshuis; -kette, vr.: halsketen eener orde; -kleid, o.: ordesgewaad, ordesdracht; -kreuz, o.: ridderkruis, kruis eener orde; -leute, m. mrv.: leden eener geestelijke orde; -mann, m.: lid eener geestelijke orde; -meister, m.: 1) hoofd eener geestelijke orde, 2) vrijmetselaar met den tergraad, (van eene loge:) achtbare meester; -regel, vr.: ordes-regel; -ritter, m.: ridder eener orde; -sehwester, vr.: geestelijke zuster; -zeichen, o.: orde-teeken.

or'dentlich, bv. n.:    1) geregeld;

2) behoorlijk; 3) ordentelijk; 4) gewoon;

5) prompt, stipt; -er Bezahler: prompt betaler; -er Professor: gewoon hoogleer-aar; in -en Fallen: in gewone gevallen ; er sagte mir -e Grobheiten: hij wierp mij letterlijk grofheden naar het hoofd; I -keit, vr.: 1) geregeldheid, 2) behoorlijkheid, 3) ordentelijkheid.

Order, m.: bevel; (kph.) order; an Jemands - zahlen: (kph.) betalen aan iemands order.

Ordinal'zahl, vr.: (tik.) rangschikkend telwoord.

Ordinanz', vr.: Zie Ordonnanz.

ordinar, bv. n.: gewoon, alledaagsch.

Ordina'te, vr.: (wsk.) ordinaat.

Ordination', vr.: (kkl.) wijding, ordening; ordini’ren [nie], w. b.: (kkl.) wijden, ordenen; ordinirt [niert], bv. n.: (kkl.) geordend, geordineerd.

ord'nen, w. [b.: 1) regelen; 2) rangschikken ; Ord'ner, m. (-s; mrv, -); 1) regelaar, 2) rangschikker; Ord'nerin, vr. (mrv. -nen): 1) regelaarster, 2) rang-schikster.

Ord'nung, vr.: 1) orde; 2) regeling;

3) rangschikking; in - bringen (in - stellen): in orde brengen, regelen; aus der - bringen: in de war brengen; aus der - kommen: in de war raken, in de war loopen;. in - sein (in - gehen): in orde zijn, geregeld gaan; ohne -: zonder orde, ongeregeld.

Ordhungs, in Sam. I -gemass (-mas-sig), bv. n.: geregeld, stelselmatig; -liebe, vr.: ordelijkheid, geest van orde; -liebend, bv. n.: ordelievend; -sinn, m.: Zie -liebe; -widrig, bv. n.: onordelijk, ordeloos, ongeregeld; -zahl, vr, (-zahlwort, o.): (tik.) rangschikkend telwoord.

Ordonnanz’, vr.: 1) verordening, voorschrift, reglement; (ook:) bevel; 2) ordonnans, overbrenger van bevelen; auf - sein: van dienst zijn; | -buch, o,: (mil.) ordon-nansboek; -haus, o.: gebouw van recru-teering; -offizier, m.; ordonnans-officier.

Or'de, vr.: Zie Order.

Oreade, vr.: (fab.) bergnimf.

O’rengel, m. (-s): (pik.) kruisdistel.

Orf, m. (-es, -s; mrv -e): goudvisch.

Or'fe, vr.: Zie Orf.

Organ , o. (-es, -s; mrv. -e): orgaan; Organisation’, vr.: organisatie; orga’nisch, bv. n.: organisch; organisi'ren [siel, w.b.: organiseeren; Organis'mus, m. (-; mrv. -nis’men): organismus.

Organist’, m. (-en; mrv. -en): organist, orgelspeler: Organist'in, vr. (mrv. -nen): orgelspeelster.

Organsin"sei'de, vr.: organsin-zijde, kettingzijde.

Orgeade (spreek uit: or-zjaad'e), vr.: orgeade.

Or'gel, vr.: orgel; die - spielen (die - schlagen): het orgel spelen; m. (mrv. -balge): blaasbalg

2) samenstel van een orgelmaker; -chor, o.: koor van het orgel; -gehause. o.: orgelkast; -geschütz, o.: (hist.-art.) orgelgeschut; -kasten, orgelkast; -klang, m.: orgelklank; -macher, m.: orgelmaker; -pfeife, vr.: orgelpijp; -platz, m.: Zie -clior; -register, o.: orgelregister; -spiel, o.: orgelspel; -spie-ler, m.: orgelspeler, organist; -ton, m. (mrv. -töne): orgeltoon; -treter, m.: orgeltrapper; -werk, o.: binnenwerk van een orgel; -zug, m.: orgelregister.

Orgelei', vr.: aanhoudend georgel; Or'geler, m. (-s; mrv. -): orgelaar, orgelspeler ; I or’geln, w. o. h.: orgelen.

Orgiën, vr. mrv.: bras- en zwelgpartijen; (fam.) dronkenmansfeesten; (hist.) Bacchusfeesten.

Oriënt’, o. (-es, -s): (het) Oosten; Oriëntale, m. (-n; mry. -n): Oosterling; orienta’lisch, bv.n.: Oostersch; Oriëntalist’, m. (-en; mrv. -en): oriëntalist, kenner van de Oostersche talen; orienti’ren lie], w.

b.: naar de windstreken richten (sich w. w.: zich oriënteeren).

lOriginal', o. (-es, -s; mrv. -e of -na'lien): 1) oorspronkelijk stuk; 2) zonderling, rare snaak, (een) origineele.

lOriginal, in Sam. I -mass, o.: stan-derdmaat.

Originalitat’, vr.: 1) oorspronkelijkheid; 2) orgineelheid.

origineir, bv. n.: origineel, oorspronkelijk.

orka'disch, bv. n.: Orcadisch; die -en Insein: de Orcadische eilanden.

Orkan', m. (-es, -s; orkaan.

Or'lean, m. (-s): orleaan; I -baum, m.: orleaanboom.

Orlea’ner, m. (-s; mrv. -): Orleanser; Orlea'nerin, vr. (mrv. -nen): Orleansche; Or'leans, o. (-): (adk.) Orleans.

Orlogschiff, o.: oorlogschip; I Or'-logsflotte, vr.: oorlogsvloot.

Ornament', o. (-es, -s; mrv. -e): ornament, versiering; ornamenti’ren [ie], w. b.: versieren.

Ornat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) ornaat.

Ornitholog’, m. (-en; vogelkenner; Ornithologie', kunde.

or'phisch,

spra

vr.:

mrv. -e):

mrv. -en): vr.: vogel-

, bv. n.: van Orpheus.

Orseille (spreek uit: or-sèj’), vr.: orseille.

|Ort, m. (-es; mrv. -e en Oert'er):

1)    plaats, plek; 2) plaats (stad, dorp, enz.);

3) oord; ein allgemein besuchter -: eene algemeen bezochte plaats; aller -en (an allen -en): overal, allerwegen; an keinem -e: nergens; am unrechten -e: op de verkeerde plaats, niet op zijne plaats; gehörigen -es: op zijne plaats; hiesigen -es: 1) alhier, 2) van hier, van deze plaats; sich an den - hinbegeben: zich naar de plaats zelve begeven; höheren -es ist befohlen worden: van hoogerhand is bevolen; ich meines -es: ik voor mij, wat mij betreft, wat mij aangaat; etwas an seinen - gestellt sein lassen: (fig.) iets op zijne plaats laten, iets laten voor hetgeen het is; etwas am rechten oder unrechten -e angreifen: (fig.) iets bij het rechte of bij het verkeerde eind aanpakken; hier ist der - nicht, zu ...: het is hier de plaats niet om te ...

IOrt, m, en o. (-es, -s; mrv. -e): l)pint;

2)    (mtw.-hist.) oortje, oort; 3) hoek, kant; 4) schoenmakers-els, zeilmakers-priem.

IOrt, in Sam. I -band, o.: (aan een degen:) oorband; -beschreibend, bv. n.: plaatsbeschrijvend; -beschreiber, m.: plaatsbeschrijver; -beschreibung, vr.: plaatsbeschrijving; -brett, o.: plank aan net uiteinde, hoekplank; -federn, vr. mrv.: slagpennen; -groschen, m.: (mtw.-hist.) vierde-gedeelte van een grosje (anderhalve cent); -haus, o.: hoekhuis; -pfahl, m. (-pflock, m.): (mnw.) hoekpaal, merkpaal; -posen, vr. mrv.: slagpennen; -scheit, o.: (aan wagens:) zwengelhout; -stein. m.: hoeksteen; -ziegel, m.: hoekpan, vorstpan. Zie ook Orts.

Oert’chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje.

Ort'e, vr.: (visch:) grondel.

ört'ern, w. b.: 1) Zie erörtern;

2) (tech.) afronden, van hoeken en kanten ontdoen.

orthodox', bv. n.: orthodox, rechtzinnig; Orthodoxie', vr.: orthodoxie, rechtzinnigheid.

Orthoëpie', vr.: (tik.) uitspraakleer; Orthoëpist', m. (-en; mrv. -en): uit-akkundige, leermeester in de uitspraak.

Orthograpli', m. (-en; mrv. -en):

1)    schrijver oyer de spelling, 2) schrijver volgens de regelen der spelkunst; Ortho-graphie', vr.: spelkunst; orthogra'phisch, bv. n.: spelkunstig, orthographisch.

ört'lich, bv. n.: plaatselijk; I -keit, plaatselijkheid.

Ortolan', m. (-s; mrv. -e): (vog.) ortolaan.

Orts, in Sam. I -adverb', o.: (tik.) bijwoord van plaats; -angabe, vr,: opgaaf (aanduiding, vermelding) van plaats; -befehlshaber, m.: plaatskommandant; -beschaffenheit, vr.: plaatselijke gesteldheid; -beschreibung, vr.: plaatsbeschrijving; -gedachtniss [s], vr.: plaatselijke herinnering; -geistliche, m.: geestelijke van de plaats; -geschichte, vr.: geschiedenis van de plaats; -gulden, m.: (mtw.) vierdegedeelte van een gulden; -pfarrer, m. (-prediger, m.): (inz.) dorpspredikant; -umstand, m.: plaatselijke omstandigheid; -veranderung, vr.: verandering van plaats (-veranderungsfahigkeit, vr.: geschiktheid om van plaats te veranderen; -verande-rungslust, vr.: neiging om van plaats te veranderen).

Ort'schaft, vr.: 1) plaats (stad, dorp, vlek, gehucht); 2) streek (district, kanton, enz.).

Oes, in Sam. I -fass, o.: hoosvat; -gat, o.: hoosgat.

Oscillation', vr.: heen en weer slingering of trilling; oscilli'ren [ie], w. o. h.: heen en weer slingeren of trillen.

Oe'se, vr.: Zie Oehse.

ö'sen, w. b.: 1) hoozen, uitscheppen;

2)    vreten, opvreten; 3) uitbijten, wegbijten.

Ost, m. (-es): 1) (het) Oosten; 2)oostenwind; -, Süd, West, daheim ist’s am best: (spr.) oost, west, thuis best; I -afrika, o.: Oost-Afrika; -Asien,o.: Oost-Azië; -europa, o.: Oost-Europa; -friesland, o.: Oost-Friesland; -gegend, vr.: ooster-streek; -gothe [t], m.: Oost-Ooth; -grenze, vr.: oostgrens ; -indien, o.: Oost-Indië (-indien-fahrer, m.: oostindie-vaarder); -indisch, bv. n.: Oostindisch (-e Kompagnie: Oost-indische Compagnie; das Haus der -en Kompagnie: het Oostindische huis); -indier, m.: Oost-Indiër; -indierin, vr.: Oostindische; -kante, vr.: oostkant, oostelijk gelegene kust; -land, o.: 1) oostelijk gelegen land, 2) Levant; -lander, m.: (-s; mrv. -): oosterling; -landerin, vr. (mrv. -nen): oosterling; -landisch, bv. n.: Oostersch; -nordost, m,: (zeew.) oost-noordoost; -punkt, m.: oostpunt, (het) juiste oosten; -see, vr.: (adk.: de) Oostzee (-seeprovinzen, vr. mrv.: adk.: Oostzee-provmciën); -seite, vr.: oostzijde; -südost, m.: (zeew.) oostzuidoost; -vogel, m.: (vog.) ringpluvier; -warts, bw.: oostwaarts; -wind, m.: oostenwind.

Os'ten, m. (-s); Zie Ost.

avon

vr.:

adder.

ottèr

ostensi’bel, bv. n.: in het oog loopend.

Osteolog', m. (-en; mrv. -en): osteo-loog, beenderenleer-kundige; Osteologie’, vr.: beenderenleer; osteolo’gisch, bv. n.: beenderenleer-kundig, osteologisch.

Oster, in Sam. I -abend, m.: paasch-d, (de) avond vóór Paschen; -andacht, vr.: (kkl.) Paasch-communie; -blume, vr.: paaschbloem; -dienstag, m.: paasch-dinsdag ; -ei, o.: paasch-ei; -feier, vr.: paasch-viering (-feiertag, m.: paaschdag); -fest, o.: Paaschfeest; -feuer, o.: paasch-vuur; -fladen, m.: paaschkoek; -grenze, vr.: eerste volle maan na de lente-nacht-evening; -kerze, vr.: (kkl.) paaschkaars; -kuchen, m.: paaschkoek; -lamm, o.: paaschlam; -lilie, vr.: (pik.) gele narcis; -licht, o.: (kkl.) paaschkaars; -luzei, vr.: (pik.) holwortel; -markt, m. (-messe, vr.): paaschmis, paaschmarkt; -monat, m. paaschmaand (April); -montag, m.: paasch-maandag; -nacht, vr.: paaschnacht; -quartal, o.: vierendeeljaars waarin Paschen valt; -sonntag, m,: Paasch-Zondag; -wasser, o.: in den paaschnacht geput water paaschwater, schoonheidswater; -woche, Paaschweek; -zeit, vr.: Paaschtijd, Paschen; -zins, m.: paaschpacht, paasch-huur (pacht of huur die tegen Paschen betaald moet worden).

os'terlich, bv. n.: paasch-, van Paschen.

Os'tern, vr.: Paschen; seine - halten: (kkl.) zijne Paschen houden.

Oes'terreich, o. (-s): (adk.) Oostenrijk; Oes’terreicher, m. (-s; mrv. -): Oostenrijker; Oes'terreicherin, vr. (mrv. -nen): Oostenrijksche ; ös'terreichisch, bv.

n.: Oostenrijksch. östlicli, bv. n.: oostelijk.

Oest’reich, o.: Zie Oesterreicli.

Ostracis’mus, m. (-): (hist.) ostracis-mus.

lOt’ter, vr.: (drk.) adderslang, i -, m. (-s; mrv. -) en vr.: (drk.) visch-otter.

lOt’ter, in Sam. I -balg, m.: ottervel; -biss, m.; adderbeet; -fang, m.: ottervangst, otterjacht; -fanger, m. (-s; mrv. -otter-vanger, otterjager; -feil, o.: ottervel; -gift, o.: addervenijn; -haut, vr.: ottervel;-hund, m.: otterhond, op de ottervangst afgerichte hond; -jagd, vr.; otterjacht, ottervangst; -jager, m.: otterjager, ottervanger; -stich, adderbeet.

Ot’tern, vr. mrv.: 1) otters; 2) adderslangen. adders; I -brut, vr. (-gezücht, o.): adderengebroedsel; -lauch, m.: (pik.) addertong; -zunge, vr.: (fig.) slangetong. 1 Zie verdere Sam. met Otter.

lOttoiiia’ne, vr.: ottomane, Turksche rustbank, kanapee.

lOttomane, m. (-n; mrv. -n):Otto-maan, Turk; ottoma’nisch, bv. n.: Ot-tomaansch (die -e Pforte: de Verhevene Porte).

Ouverture, vr. (muz.) ouverture (inleidend voorspel eener opera).

o val’, bv. n.: ovaal, eirond. I z. n. o. (-es, -s; mrv, -e): (het) ovaal.

Ovation’, vr.: ovatie, huldebetoon.

Ox’hoft, o. (-es; mrv. -e): okshoofd; I -stabe, m. mrv.: yatduigen.

Oxyd’, o. (-s): (schk.) oxyde; Oxyda-tion’, vr.: oxydatie; oxydi’ren |ie], w. o. s.: oxydeeren.

Oxygen, o. (-s): (schk.) oxygeen, zuurstof; I -gas, o.: oxygeen-gas.

Ozean', m: Zie Ocean.

Ozelot', m. (-es, -s; mrv.-e): (drk.) panterkat.

P.

mrv. -e): zegezang,

Paan', m. (-es, -s; zegelied, vreugdelied.

IPaar, o. (-es, -s; mrv. -e): paar; ein -: een paar (1. een bijeenbehoorend tweetal; 2. twee; 3, fig.: eenige weinige, ettelijke) ; - und -: paar aan paar, twee aan twee ; in -en: paarswijze, aan paren, twee aan twee; Einen zu -en treioen: (spr.) iemand tot zijnen plicht brengen.

Ipaar, bv. n.: even; eine -e Zahl: een even getal; - oder unpaar spielen of oneven raden; - sein: pari staan, gelijkstaan.

Ipaar, in Sam. I -weise, bw.: paarswijze, twee aan twee, paar aan paar; -zeit, vr.: paartijd.

paa'ren, w. b.: paren (sich -, w. w.: paren, een paar worden; fig.: zich paren), paarig, bv. n.: eventallig,

Paar ung, vr.: paring.

Pabst, m. (-es; mrv. Pab'ste): Zie Papst.

: even

even.

IPacht, m. (-es; mrv. Pach’te) of vr. (mrv. Pach'ten): pacht, huur; in - geben (haben, nehmen): in pacht geven (hebben, n); die - bezahlen: de pacht (d. i. de pachtsom) betalen.

IPacht, in Sam. I -anschlag, m,: schatting van (aanslag in) de huurwaarde; -bauer, m.: huurboer, huurder van eene boerderij; -besitz, m.: pacht, huur, (het) in pacht of in huur hebben; -brief, pachtbrief, huurceel, pacht- (huur-) contract; -frau, vr.: pachtster, huurster; -geld, o.: pachtsom; -gut, o.: gehuurde boerderij, (fam.) huur-spul; -herr, landheer; -hof, m.: Zie -gut; -inhaber, m.: pachter, huurder; -jahr, o.: huurjaar; -kontrakt, m.: Zie -brief; -leute, m. mrv.: pachters, boeren van den landheer; -los, bv. n.: vrij van pacht, vrij van huur; -lustig, bv. n.: geneigd om te pachten of te huren (-lustigen, m. mrv.: gegadigden); -mann, m.: pachter, huurder; -mühle, vr.:

neme

m.:

m.:

mans aket-e ba-

m.:

Padagog’, m. (-en; mrv. -en): pedagoog, opvoedkundige, (fig. fam.) schoolmeester; Padago'gik, vr.: opvoedkunde; padago'gisch, bv. n.: opvoedkundig; Pa-dago’gium, o. (-s; mrv. -go’gien): opvoedingsgesticht.

Pad'de, vr.: (drk.) padde, pad; I -gras, o.: bieslook; -hecht, m.: maartsche snoek.

pad'dein, w. o. h.: plassen, ploeteren, morsen.

Pad'denstuhl, m.: (pik.) paddenstoel.

Paderasf, m. (-en; mrv. -en): pederast; Paderastie', vr.: pederastie.

Pa'dischah, m.: (Perzische) padisja.

Patina, o. (-s): (adk.) Padua; Padua’-ner, m. (-s; mrv. -): Paduaan ; Padua nerin, vr. (mrv.-nen): Paduaansche; padua’nisch, bv. n.: Paduaansch.

uitschot.

mrv.

w, .    , j. WJ.1 IV.' , t L . . UiU JU UIAA ^VJ^aft. :

Pair'in? vr. (mrv. -nen): pairs-vrouw;

gepachte (gehuurde) molen; -müller, m.: molenaar die den molen slechts in huur heeft;-schilling, m.: pachtsom;-vertrag, m.: Zie -brief; -weise, bw.: in pacht, in huur; -zeit, vr.: pachttijd, huurtijd; -zins, m.: pachtsom.

pachten, w. b.: pachten; huren.

Pach ter, m, (-s; mrv. Pach’ter): pachter, huurder; Pach’terin, vr. (mrv. -nen): pachtster, huurster.

Pack'ter schaft, vr.: al de pachters (al de boeren) van eenen landheer.

pachtlich, bv. n.: in pacht, in huur.

Pach’tung, vr.: 1) (het) pachten, (het) huren; 2) Zie Pachtgut.

pacifici'ren [ciel, w. b.: bevredigen, pacificeeren; Pacifikation', vr.: bevrediging, pacificatie.

IPack, m. en o. (-es, -s; mrv. Pack’e): pak; mit Sack und -: (spr.) met pak en zak. I Pack? o. (-es, -s): (ram.) gespuis,

IPack, in Sam. I -an, m. (-s): (fam.) ferme knapperd, baas, een die wat is; -bengel, m.: pak-stok; -boot, o.:p boot; -brett, o.: achterplank voor d gage; -esel, m.: pak-ezel, (fig. fam.) werkezel; -garn, o.: pakgaren, paktouw; -gerath [t], o.: bagage, reisgoed, goed; -haus, o. (-hof, m.): pakhuis; -kammer, goederen-vertrek; -knüttel, m.: pak-stok; -leinen, o. (-leinwand, m.): paklin-nen, pakdoek; -matte, vr.: pak-mat; -meister, m.: pakhuismeester; -nadel, vr.: paknaald; -papier, o.: (pakpapier; -pferd,

o.: pakpaard; -raum, m.: pakruimte, bergplaats, (kpv.) scheepsruim; -riemen, m.: pakriem; -sattel, m.: pakzadel; -stock, m.: pak-stok; -strick, m.: paktouw; -trager, m.: pakdrager, kruier; -tuch, o.: pakdoek, paklmnen; -wagen, m.: 1) vrachtwagen, 2) bagage-wagen; -werk, o.: (aan oevers:) kribwerk; -zeug, o.: ompaksel.

Pack chen, o. (-s; mrv. -): pakje.

pack'en, w. b.: pakken (i. a. b.): sich gut - lassen: gemakkelijk om te pakken zijn (sich -, w. w.: fam.: zich uit de voeten maken).

Pack'er, m. (-s; mrv. -): pakker (i. a. b.) (-lohn, m.: pakloon); I Packerei’, vr.: pakkerij (i. a. b.) (das ist eine schlechte Packerei: dat is slecht gepakt, of: slecht ingepakt); Pack'erin, vr. (mrv. -nen): paLster (i. a. b).

Pachet', o. (-es, -s; mrv. -e); paket (pak, pakje); I -boot, o.: paketboot.

Packefclien, o. (-s; mrv,-): paketje, pakje.

Pa'fel, o. (-s): (kph.)

paff, tsw.: paf. I Paff, m. (-es, -s; mrv. -e): pof, knal, slag, klets; (van tabaks-rookers:) damping, uitblazing van rook, (fig.) haal, trek.

paffen, w. o. h.: knallen, knappen; (van tabakrookers:) dampen, den rook uitblazen.

Pagament’, o. (-es, -s): (mtw.) allooi-eering; (fig.) kleingeld, pasmunt.

Pasaiia lien, vr. mrv. (hist.) pagana-liën, feesten ter eere van de veldgoden.

Pagat', m. (-s): pagato (de voornaamste troefkaart in het tarok-spel).

Page, m. (-n; mrv. -n): page, edel-knaap ; Pagenstreich, m.: streek (guiterij) van eenen page.

Pagina, vr.: pagina, bladzijde; pagi-ni’ren Lnie], w. b.: pagineeren, van een bladzij-nommer voorzien.

pa’geln, w. o. h.: Zie pegeln.

Pago de, vr.: pagode; I Pago’denbaum, m.: pagodenboom.

pah, tsw.: pa! poe!

Pair (spreek uit: pèèr), m. (-s;

-s): pair; Pairie', vr.: Zie Pairsch

Pairs, m Sam. (-kammer, vr.: kamer der pairs; -würde, vr.: waardigheid van pair): Pair'schaft, vr.: pairschap, waardigheid van pair.

Pakt, m. (-es; mrv. -e): overeenkomst, verdrag, verbintenis.

Pal, in Sam. I -erbse, vr.: erwt met geen harde schil.

Paladin', m. (-s; mrv. -e): paladijn, ridder.

Palander, vr.: (kpv.) bijlander.

Palankin', m. (-s; mrv.-e): palankijn, draagstoel.

Palaographie', vr.: paleographie, kennis van de schrijfkunst der Ouden; Palaolog', m. (-en; mrv. -en): paleoloog; Palaologie', vr.: paleologie.

Palast’, m. (-es; mrv. Palas'te): paleis; I -artig, bv.n.: paleisachtig; -intrigue, vr.: paleis-intrige.

Palast in a, o. (-s): (adk.) Palestina, het Heilige Land, (bijb.) het beloofde Land.

Palatin, m. (-s; mrv. -e): paltsgraaf, palatijn; Palatinat', o. (-es; mrv. -e): paltsgraafschap.

Pa'le, vr.: schil, bast. Zie Pal,

Paler’mo, o. (-s): (adk.) Palermo; Einwohner von -; Palermitaan.

Palette, yr.: (schilders-)palet.

Palingenesie', vr.: zielsverhuizing.

Palinodie', vr.: herroeping, weder-in trekking.

Palissade, vr.: palissade; mit -n verwahren: palissadeeren.

Pall, vr.: (zeew.) pal; I -klamp, vr.: pal-klamp.

Palladium, o. (-s; mrv,-dien): palladium.

Pallas, vr.: (fab.) Pallas.

Pal'lascli, m. (-es; mrv. -e): pallas, ruitersabel.

Pallast', m.: Zie Palast.

Palliativ’, o. (-es, -s; mrv. -e): palliatief, middel dat slechts voor eene korte poos helpt.

Pallissa de, vr.: Zie Palissade.

Pal lium, o. (-s; mrv. Pal’lien): (kkl.) pallium, schouderkleed.

TXTX

PANZER.

Palm, m, (-es; mrv. -e): (pik.) Zie Palme ; 1 -baum, m.: palmboom; -blatt, o.: palmblad; -blüthe [t],vr. :palmbloesem; -distel, yr.: (pik.) hulst, steekpalm; -eich-hörnchen, o.: palm-eekhoorntje ; -esel, m.: (kkl.) paasch-ezel; -frucht, yr.: palm-vrueht, vrucht van den palmboom; -ge-hörn, o.: (van een hert:) breedgetakt gewei; -honig, m.: eerste honig; -kase, m.: gekonfijte dadelpalmblaadjes; -kohl, m.: palmkool (vrucht van den kooldra-gencfen palmboom); -mark, o.: palmmerg; -51, o.: palm-olie; -ratte, vr.: palm-eekhoorntje ; -ried, o.: Spaansch riet, rotting; -sekt, m.: wijn van de Canarische Eilanden; -sonntag, m.: (kkl.) Palmzondag; -stengel, m.: palmtak; -weide, vr.: wilgeboom met ronde bladeren; -weihe, vr.: (kkl.) palm-wijding; -wein, m.: palmwijn; -woche, vr.: (kkl.) Goede week, (de) week vóór Paschen; -zucker, m.: palmsuiker;-zweig,

m. : palmtak.

Pal me, vr.: (pik.) palmboom; (ook:) palmtak; (fig.) handpalm; (aan boomen:) katje.

Pal men, in Sam. I -blüthe [tj, vr.: palmboomen-bloesem; -distel, vr.: (pik.) steekpalm, hulst; -hain, m.(-waldchen,o.): palmboschje. Zie verdere Sam. met Palm.

Pal'ster, m. (-s; mrv. -): (pik.) witte wortel, pastmak.

Palt, in Sam. I -rock, m.: overjas, regenmantel.

Pal'te, vr.: vod, lor, lap; pal’terig, bv.

n. : voddig, lorrig, gelapt.

pam'meln, w. b.: vertroetelen, verwennen.

Pam pa, yr, (mrv. -s): pampa.

pam'peln, w. o.: bungelen.

Pamphlet’, o. (-s ; mrv. -e): 1) pamflet, schotschrift; 2) vlugschrift.

Pan, m, (-s, des -): (fab.) Pan. Zie 2e nmv. Pans.

Pa nacee, vr.: alge del, middel dat goed i dermiddel.

Pana de, vr.: broodpap, broodsoep.

Pandek’ten, vr. mrv.: pandecten.

pande'misch, bv.n..: (gnk.) algemeen.

Pando ra, vr. (-rens, -s, der-): (fab.) Pandora; die Pandora-Büchse : (fab.) de doos van Pandora.

Panclur’, m. (-en; mrv. -en): (hist.) pandoer, Hongaarsch voetsoldaat; (kph., te Weenen aan de Beurs:) beunhaas in effecten.

•₁^an<lu ^en’ .*n Sam. I -klinge, vr.: sikkelvormig jachtmes, hartsvanger; -oberst, m.: (hist.) pandoer-overste, kolonel der pandoeren.

Paneel’, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Panel.

meen geneesmid-is voor alles, ^ron-

Panegy’riker, m. (-s; mrv. -), of: Panegy’rikus, m. (-; mrv. -rici): 1) redenaar; 2) lofdichter; 3) (iron.) hemelaar; panegy’risch, bv. n.: den lof vermeldend, den lof bezingend, (iron.) ophemelend; Panegyrist', m. (en;

-en): Zie Panegyriker.

Panel' [Paneel], in Sa paneelwerk.

Pane le, vr.: paneel.

Panier', o. (-es, -s; mrv. -e): banier.

Pa nisbrief, m. (-es, -s; mrv. -e): (hist.) brief (van den keizer van Duitsch-

lof-

op-

mrv.

m. I -werk, o.:

land) aan een klooster iemand aanbevelende ter opneming en verpleging.

panisch, bv. n.: plotseling, panisch; ein -er Schrecken: een panische schrik,

Pannohien, o. (-s): (adk.) Pannonië; panno’nisch, bv. n.: Pannonisch.

Panora’ma, o. (-s; mrv. -s): panorama.

IPans, m. (-ens; mrv. -en): Zie

Panzen.

IPans, 2e nmv. van Pan, in Sam.

I -feste, o, mrv.: (hist.) Pansfeesten, Lupercaliën; -flöte, vr. (-pfeife, vr.): Pansfluit.

Pan sche, vr.: dilemma, klem.

pan'schen, w. o. h.: plassen, ploeteren, morsen.

Pansen,

Panzen.

Pan'ster, m. (-s; mrv. -): molenrad, scheprad (van een watermolen); I -kette, vr.: ketting van het scheprad; -mühle, vr.: watermolen; -zeug, o.: scheprad met toebehooren.

Pan talon, o. (-s; mrv. -s): (dansfiguur :) pantalon; (hansworst:) Harlekijn (en Colombine). I -, m. (-s; mrv. -s): (kim.) pantalon, broek.

Pantheismus, m. (-): pantheïsmus ; Pantheist’, m, (-en; mrv. -en): pantheïst; pantheis’tisch, bv. n.: pantheïstisch.

Pan theon, o. (-s): pantheon.

Panther, m. (-s; mrv. -): (drk.) panter; I -katze, vr.: panterkat; -thier [tl, o.: panterdier.

Pantoffel, m. (-s; mrv. -n): pantoffel; (fig.) muil(tje); (fam.) slof(je);.in -n gehen; op pantoffels loopen, (fig.) op zijne muiltjes (op zijne slofjes, d. i. dood op zijn gemak) loopen; unter dem -stehen: (fig. fam.) onder de pantoffel staan, onder de plak van zijne vrouw staan; I -baum, m.: (pik.) kurkboom, kurk-eik; -blume, vr.: pantoffelbloem (-blume schwimmt immer oben: spr.: de vrouw is baas, de vrouw heeft de broek aan); -eisen, o.: pantoffel-ijzer (zeker hoef-ijzer); -fisch, m.: hamervisch; -held, m.: (pop.) memmerige kerel, mem; -holz, o.: kurk; -macher, m.: 1) pantoffel-maker, 2) muilenmaker; -regiment, o.: pantoffel-regeering.

Pantograph’, m, (-en; mrv. -en): pantograaf; pantogra'phisch, bv. n.: pantographisch.

Pantomime, vr.: pantomime, gebarenspel (Pantomi'menspieler, m.: pantomimist); Pantomi'miker, m. (-s; mrv. -): pantomimist; pantomimisch, bv.n.: pantomimisch; Pantomimist', m. (-en; mrv. -en): pantomimist.

Pan zen, m. (-s; mrv. -): (pop.) pens, bast, buik; I -feger (-klopfer, -schütter), m,: (pop.) jak-uitveger,

Pan’zer, m. (-s; mrv. -): pantser; I -fisch, m.: pantservisch; -handschuh, m.: ijzeren handschoen; -hemd, o,: pant-serhemd, maliënhemd, maliënkolder; -hosen, vr. mrv.: pantserbroek, maliënbroek; -kette, vr.: kinketting; -kleid, o.: Zie -hemd ; -klinge, vr.: rapier; -reiter, m.:    gepantserde (geharnaste) ruiter;

-rock, m.: Zie -hemd; -schürze, vr.: maliënschortje; -stecher, m.: rapier;

m. (-s; mrv. -): Zie

vr.: (pik.) pioene, stink-

«.:

vr.:

zu

vr.:

m.:

pas; -zimmer, mooie kamer.

Paradies', o. (-es): paradijs; (tnl,) engelenbak, schapenhok, schellinkje, bovenste galerij; I -ammer, vr.: (vog.)

-thier [t].    o.: (drk.) pantserdier, gor-

•deldier

pan’zern, w. b,: pantseren; (fig.) wapenen.

Paonie, bloem.

Pap a, m. (-s): papa, vader.

Papagei’, m. (-es of -en; mrv. -en): (vog.) papegaai, (fig. fam.) naprater, papegaai; er schwatzt wie ein -: (fam.) hij klapt als een ekster; I -bauer, o.: papegaaie-kooi; -fisch, m.: papegaai-visch; -grün, bv. n.: papegaaigroen; -taucher, m.: papegaai-duiker; -weibchen, wijfjes-papegaai.

Ipapagei’en, w- o. h.: (fam.) babbelen.

IPapagei’en, in Sam. I -bauer, o.: papegaaiskooi; -same, m,: (pik.) wilde saffraan; -stock, m.: (zeew.) papegaais-stok.

Papclien, o. (-s; mrv. -): lorretje, lorre, papegaai(tje).

Pa’pel, in Sam. I -hans, m.: praatvaar, kletsbroer; -liese (-muhme), babbelkous, babbeltoot.

pa'peln, w. o. h.: babbelen, praten, kletsen, tatewalen, wauwelen.

Pa’pen, in Sam. I -blume, vr.: (pik,) papenkruid, paardenbloem.

pa’pern, w. o. h.: Zie papeln.

Papier', o. (-es, -s; mrv. -e): papier; - Dringen: op het papier brengen, in geschrifte brengen; das - wird nicht roth [tl: (spr.) het papier is geduldig;

I -adel, m.: brieven-adel; -baum, m.: 1) witte populier, 2) papierboom, 3) papyrus-plant; -beschwerer, m.: brievendekker; -blatt, o,: (een) blad papier; -blume, vr.: papierbloem, stroo-bloem; -fabrik, vr.: papiermolen, papierfabriek; -fabrikant, m.: papierfabrikant; -form, vr.: papiermakers vorm; -geld, o.: (kph.) papiergeld; -glatter, m.: papierglanzer; -gras, o.: papyrus-plant; -handel, m.: 1) papierkooper, 2) papier-verkooper, winkelier in schrijf behoeften;-handlerin, vr.: papier-verkoopster; -handlung, vr.: papierwinkel, winkel van schrijfbehoeften; -hausehen, o.: peperhuisje, papieren puntzakje; -kafer, m.: (ins.) papierluis; -kramer, m.: Zie -nandler no. 2; -laden, m.: papierwinkel, winkel van schrijfbehoeften; -laterne, vr.: papieren lantaarn, papieren lichtballon; -laus, vr.: (ins.) papierluis, boekenluis; -lumpen, m.mrv.: lompen voor den papiermolen: -macher, m.: papierfabrikant, papiermaker; -makler, m.: (kph.) effectenmakelaar; -masse, vr.: papierpap; -mühle, vr.: papiermolen, papierfabriek; -müller, m.: Zie -fabrikant; -öl, o.: papier-olie; -pflanze, vr.: papyrus-plant, stroo-bloem; -schere, vr.: (papiermakers- of boekbinders-)snijbank, snij-pers; -schilf, m.: papyrus-plant; -schirm, m.: papieren scherm;-schnitzel, o.(-spane, m. mrv.): afsnijdsel van papier, papiersnippers (mrv.); -spekulant, m.: beursspeculant, speculant in de effecten; -stampfe, vr.: papiermakers-stamper, lompenstamper; -staude, vr.: papyrus-plant; -tapete, vr.: behangsel-papier; -teig, m.: papierdeeg (Fr.: papier maché); -umlauf, m,: omloop van papiergeld; -verschmierer, m.: papier-vermorser, papier-verknoeier; -valuta, vr. (-werth [t],

m.): 1) waarde van het handelspapier, 2) effecten-koers.

papier’en, bv. n.: papieren, van papier.

Papier’er, m. (-s; mrv. -): papiermaker, papier-fabrikant.

Papillote (spreek uit: pa-piel-joot'-e), vr.: papiljot.

Papis'mus, m. (-): papismus; Papist’, m. (-en; mrv. -en): papist; Papisterei’, vr.-.^papisterij; papis’tisch, bv. n.: papis-

Papp, in Sam. I -arbeit, vr.: karton-werk; -arbeiter, m.: kartonwerker; -band, m.: kartonnen band (van een boek); -deckel, m.: bordpapier, karton ; -kasten, m.: kartonnen doos. Zie Pappen.

Papp e, vr.: 1) pap, lepelkost; 2) kleef-pap, (gekookte) stijfsel; 3) bordpapier, karton.

Pappel, vr.: 1) popelboom, populier; 2) maluwplant; I -allee; vr.: populierenlaan; -auge, o.: populier-knop; -baum, m.: ^popelboom, populier; -blatt, o. (mrv. -blatter): populier-blad, popelblad; -blüthe [t], vr.: populier-bloesem; -holz, o.: hout van den populier; -knospe, vr.: Zie -auge; -kraut, o.: maluwkruid, dwergmaluwe; -öl, o.: populierknoppen-olie; -reis, o.: takje (ook: ent-stek) van den populier; -rosé, vr.: maluwroos; -salbe, vr.: populierknoppen-zalf; -weide, zwarte populier.

papp’eln, w. o. h.: Zie papeln.

Ipapp’en, w. b.: 1) kartonneeren; 2) plakken.

Ipapp’en, bv. n.: bordpapieren, kartonnen; I -deckel, m.: bordpapier, karton; -kasten, m.: kartonnen doos;-macher, m, (-deckelmacher, m.): bordpapiermaker; -stiel, m.: (pop.) lepelsteel, onbeduidend voorwerp.

papp’icht, bv, n.:    1) papachtig;

2) stijfselachtig; | papp’ig, bv. n.: 1) pappig, 2) stijfselig.

Papst, m. (-es; mrv. Pap’ste): (kkl.) paus; I -krone, vr. (-mütze, vr.): pauselijke kroon; -wahl, vr.: verkiezing van een en paus; -würde, vr.: pauselijke waardigheid.

Pap'stin, vr. (mrv. -nen): pausin; paps’tisch, bv. n.: pausgezind, (gem.) papistisch, paapsch; Papst’ler, m.: pausgezinde, (gem.) papist; Papstlerei’, vr.: pausgezindheid, (gem,) papisterij; Papst-lerin, vr. (mrv. -nen): Zie Papstler; papst'lich, bv n.: pauselijk; Papst’thum [t], o. (-es, -s): pausdom.

Parabel, vr.: parabel, gelijkenis; (wsk.) parabool; para’belhaft (parabolisch), bv. n.: parabolisch.

Para de, vr.: parade; zur - versam-meln (in - aufziehen): parade houden ; - machen mit: parade maken met, pronken met; Einem in die - fahrcn: (spr.) iemand tegenwerken; I -bett, o.: paradebed, praalbed; -marsch, m.; parademarsch; -pferd, o.: parade-paard; -platz, paradeplaats; -schritt, m.: (mil.) gewone o.: pronkkamer, (fam.)

pan

um

aanr

Parnassi'den, vr. mrv.: (fab.) zanggodinnen, muzen.

parockial', bv. n.: parochiaal (-kir-che, vr.: parochie-kerk); Parochian', m. (-en; mrv. -en): parochiaan; Parochie', vr.: parochie.

Parodie’, vr.: parodie; parodi’ren [die], w. b.: parodiëeren.

Paro'le, vr.: (mil.) woord.

Pa’roli, o. (-s; mrv.-s): (spl.) paroli.

Paroxysmus, m. (-; mrv. -'men): (gnk.) vlaag, aanval.

Parquet' (Parquett), o. (-es, -s; mrv. -e): parket (i. a. b.); J -boden (-fussboden), m.: parketvloer, ingelegde vloer.

Parquetti'ren [tie], w. b.: parket-teeren, met ingelegd werk bevloeren.

Part, m. (-es, -s; mrv. -e): part. deel,

indeel, portie; (fig.) partij; ich für meinen -: voor mijn part, wat mij betreft, ik voor mfj.

Partei', vr.: partij (i. a. b.); - nehmen (- ergreifen): partij kiezen; sich zu einer

paradijs-weeuwtje; -apfel, m.: paradijsappel; -baum, m,: wilde olijfboom; -birne, vr.: sappige winterpeer; -feige, yr.: banaan, pisang-vrucht; -feigenbaum, m.: banaanboom, pisangboom; -haher, m.: (vog.) paradijs-vogel; -holz, o.: paradijshout, aloëhout; -körner, o. mrv.: paradijs-korrels; -rabe, m.: (vog.) para-dijs-raaf; -vogel, m.: paradijs-vogel; -zeit, vr.: paradijs-tijd, gelukkige tijd.

paradies'isch, bv. n.: paradijsachtig, verrukkelijk.

Paradigma, o. (-s; mrv. -men, of: -mata): (tik.) paradigma.

paradi'ren [die], w. o. h.: (mil.) parade houden: (lig. fam.) paradeeren, te kijk loopen.

paradox', bv. n.: paradox, wonderspreukig.

ParaGraph', m. (-en; mrv. -en): paragraaf; I -zeichen, o.: paragraaf-teeken.

parallel', bv. n.: parallel, eyenwijdig; -kreis, m.: parallel-cirkel; -linie, vr.: evenwijdige lijn, parallel.

Parallele, vr.: parallel; eine-ziehen zwischen: eene parallel trekken tusschen, eene vergelijking maken tusschen.

Parallelogram, o. (-es, -s; mrv. -e): parallelogram.

Paralysie', vr.: lamheid, verlamming; paralysi'ren [sie], w. b.: verlammen; paraly tisch, bv. n.: lam.

Para plie, vr.: paraphe, paraaf, naam-teeken, verkorte handteekening.

Parapliernal’, in Sam. I -güter, o. mrv.: (rcht.) goederen der vrouw.

Parapliernalien, vr. mrv.: (rcht.) goederen der vrouw.

paraphi ren [phie], w. b.: para-feeren (d. i. met zijne naamletters waarmerken).

Paraphrase, vr.: paraphrase, omschrijving: paraphrasi’ren Lsiel, w. b.: paraphraseeren, omschrijven.

Parasit', m. (-en; mry. -en): parasiet (1. woekerplant; 2. woekerdier;

3. klaplooper).

parat', bv, n.: klaar, gereed.

Par ee, vr.: Zie Parze.

Parcelle, vr.: Zie Parzelle.

Par ellen, o. (-s; mrv. -): paartje, klein (lief) paar.

Par chent, m.: Zie Barehent.

pardauz’, tsw.: flap!, klets!, pardoes!

Par’del, m. (-s; mrv. -): (drk.) ter ; (vog.) groene pluvier.

Pardon', m. (-s): pardon (1. vergiffenis; 2. kwijtschelding; 3. lijfsgenade);

- bitten [onr.]: om lijfsbehoud verzoeken of smeeken; diese Krankheit giebt keinen -: (fig.) voor die ziekte zijn geene kruiden gewassen.

Pardu'ne, vr.: (zeew.) pardoen.

Parenthese, vr.: parenthese.

Parforce, in Sam. I -jagd, vr.: (jag.) parforce-jacht, hertenjacht; -peitsche, vr.: rijzweep,

parfiimi ren [mie], w. b.: parfumee-ren; Parfümi’rer [mie], m. (-s; mrv. [-): parfumeur.

Pari, o.: (kph. en fig.) pari; - stehen: pari staan, gelijkstaan; über oder unter - stehen: boven of onder pari staan.

pari ren [rie], w. o. h. en w. b.:

1) pareeren, afweren, afwenden; 2) pa-riëeren, wedden; 3) gehoorzamen voldoen aan, gevolg geven aan,

IParis, m. (-): (hist. en fab.) Paris.

IParis', o. (-): (adk.) Parijs.

parisch, bv- n.: Parisch, van Paros.

Pariser, m. (-s ; mrv. -): Parijzenaarr (typ.) parelletter (als bv. n.: Parijzer, Parijsch); Pari'serin, vr, (mrv. -nen): Parijsche; pari'sisch, bv. n.; Parijzer, Parijsch.

Paritat', vr.: (het) gelijkstaan, graad (staat) van gelijkheid; parita’tisch, bv. n.: gelijkstaande (b.v. het zielental van Katholieken en Protestanten in land,, stad of dorp).

Park, m. (-es, -s; mrv. -e): park,, wandeltuin; (art.) park; I -aufseher, m.: park-opzichter.

Parket' (Parketf), o.: Zie het z. n. o^

Parquett.

Parlament', o. (-es, -s; mrv. -e): parlement. Zie Parlaments.

Parlamentar', m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) parlementair, officier met de witte vlag ten teeken dat men wenscht te onderhandelen; I -schiff, o.: parlementair-schip; schip met de witte vlag; Parla-mentars’flagge, yr.: witte vlag.

parlamenta'risch, bv, n.: (stk.) parlementair, bij het Parlement gebruikelijk.

parlamenti'ren [tie], w. o. h.: (mil.) parlementeeren, in onderhandeling treden om zich over te geven.

Parlaments’, in Sam. I -akte, vr. (-gesetz, o.): door het Parlement aan-genomene wet; -glied, o.: lid van het Parlement; -haus, o.: parlements-ge-bouw, (fig.) vergadering van het Parlement ; -session, vr.: zitting van het Parlement.

Par’ma, o. (-s): (adk,) Parma; aus -: uit Parma, Parmezaansch.

Parmesan’ka'se, vr.: Parmezaan-sche kaas, parmezaan-kaas, parmezaan.

Parnass’, m. (-es): (adk.) Parnassus; (fab. en dk.) Parnassus, Zangberg; (fig.) dichtkunst; I -gras, o.: (pik.) parnas-kruid.

parool, wacht-

aa

o. (-s; mrv. -pien):

bv. n.: partieel, gedeel-vr.: (tik.) woordlidje,

van

(muz.) partituur,

vr.:

(-s): (adk.) Passau; Pas-(beweerde) kunst om zich

-    schlagen: zich bij eene partij aansluiten; in diesem Hause wohnen vier Par-teien: in dit huis wonen vier gezinnen; -führer, m.: partijhoofd, aanvoerder van eene partij; -ganger, m.: partijganger, aanhanger; -geist, m.: partij-geest, bent-geest; -genoss, m.: 1) aanhanger, 2) medestander; -hang, m.: overhelling naar eene partij; -haupt, o.: Zie -führer; -kampfe, m. mrv.: partij-twisten; -los, bv. n.: onpartijdig; -losigkeit, vr.: onpartijdigheid; -mann, m.: partij-man; -sucht, vr.: partijzucht; -süchtig, bv. n.: partijzuchtig; -wuth [t], vr.: partijwoede.

partei'isch (partei lich), bv. n.: partijdig ; | -keit, vr.: partijdigheid.

partei'llos, bv. n.: 1) onzijdig, 2) onpartijdig; I -losigkeit, vr.: 1) onzijdigheid, 2) onpartijdigheid.

Partei'uiig, vr.: l) verdeeldheid;

2)    scheuring,

par ten, w. o. h. en w. b.: deelen, fdeelen, verdeelen; sich w. w.: verdeeld worden, het niet langer met elkander eens zijn.

Parther, m. (-s; mrv. -): (hist.) Parther (mrv. Parthers, Parthen); I -land, o.: het land der Parthen.

Par'thin, vr. (mrv. -nen): Parthische; par'thisch, bv. n.: Parthisch.

Partiai”, in Sam. I -obligation’, vr.: voorloopig bewijs van storting.

Partia’le, vr.: voorloopig bewijs van storting.

Particip', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) deelwoord.

participial’, bv. n.: dcelwoords-, deelwoordelijk.

Participium,

Zie Particip.

Partie', vr.: 1) partij, hoeveelheid; (fig.) stel; 2) partij, gezelschap (von der

-    sein: van de party zijn, meedoen);

3)    partij, spel (eine - Billiard: eene partij biljart); 4) partij, huwelijk (eine gute -machen: eene goede partij doen, een goed huwelijk doen).

partiell,

telijk.

Parti’kel,

partikel.

Partikularismus, m. (-): particu-larismus; Partikularist', m. (-en; mrv. -en): particularist; Partikularitat’, vr.: particulariteit, bijzonderheid.

Partikülier', m. (-s; mrv.-sof-e): particulier, ambteloos (of: stiilevend) burger.

parti'ren [tie], w. o. h.: zich van listen en streken bedienen; w. b,: 1) bedotten, bedriegen, beetnemen, 2) Zie parten; Partirer [tie], m. (-s; mrv. -): 1) bedotter, bedrieger, 2) intrigant,

3) smokkelaar, 4) makelaar in mijn-aandeelen; Partirerei' [tie), vr.: be-dotterij, beetnemerij, gebruikmakerij listen en streken.

Partisa'ne, vr.: partizaan, hellebaard.

Parti'ten, vr. mrv.: listen en streken, kunstgrepen, (pop.) foeven; I -macher, m.: Zie Partirer; -macherei', vr.: Zie

Partirerei.

partitiv', bv. n.: (tik,) deelend, onbepaald.

Partitur',

partitie.

Parze, vr.:• (fab.) Schikgodin; die -n: de Schikgodinnen (Clotho, Lachesis en Atropos).

Parzel'le, vr.: stukje, brokje, klein gedeelte; parzelli’ren LieJ, w. b.: in kleine gedeelten splitsen, (fig.) verbrokkelen.

par’zen (sich), w. w.: eene hooge borst zetten.

Pasch, m. (-es; mrv. -e): dubbele, evenveel oogen op elk der beide dobbelsteenen ; I -handel, m.: smokkelhandel, sluikhandel; -spiel, o.: dobbelspel.

[Pascha, o.: (-s): Pascha, Paasch-feest (der Joden).

IPa'scha, m. (-s; mrv. -s): Turk-sche) pacha; Pa'schalik, o. (-s; mrv. -s): pachalik.

pa schen, w. o. h. en w, b,: smokkelen, sluiken; w. o. h.: 1) dobbelen, 2) met elk der beide dobbelsteenen evenveel oogen gooien; Pa’scher, m. (-s; mrv. -): smokkelaar; Pascherei’, vr.: smokkelarij, sluikerij.

Pasquill. o. (-es, -s; mrv. -e): 1) paskwil, spotschrift; 2) schotschrift, smaadschrift; Pasquillant', m. (-en; mrv.-en):

1)    paskwillen-schrijver, paskwillenmaker,

2)    schotschrijver.

IPass, m. (-es; mrv. Pas'se); pas (i. a. b.); ein enger -: een nauwe bergpas; ein - zum Reisen: een reispas; Einem den - geben: (fam.) aan iemand zijn paspoort geven, iemand wegzenden; einen - gehen: stapvoets loopen, den pasgang loopen.

Ipass, bw.: pas, juist op maat; (fig.) van pas; zu - kommen: van pas komen.

IPass, in Sam. I -amt, o.: kantoor der paspoorten; -brief, m.:    1) paspoort,

2) passeer-biljet, gelei-biljet; -festung, vr.: vesting aan den ingang van een bergpas; -gang, m.: (rs.) pasgang, telgang (im -gange: stapvoets); -ganger, (rs.) telganger; -glas, o.: glazen maat, meetglas; -hanf, m.: hennep die pas uit de braak komt; -karte, vr.: (zeew.) paskaart, zeekaart; -kugel, vr.: kogel voor een getrokken loop; -schreiber, m.: schrijver (klerk) op het kantoor der paspoorten ; -wort, o.: pas-woord, wachtwoord, parool; -zettel, m,: passeer-biljet, gelei-biljet.

Passa'de, vr.: (rs.) passade.

Passage (spreek uit: pas-saazj ), vr.: doortocht, passage; (muz., let. en fig.) passage, plaats, gedeelte; I -instrument, o.: (str.) meridiaan-kijker.

Passagier (spreek uit: pas-sa-zjier'), m. (-es, -s; mrv. -e): passagier; ein blinder -: een onderweg opgenomen passagier, die geene vracht betaalt; I -geld, o.: passagiers-vracht; -gut, o.: passagiers-goed; -stube, vr. (-zimmer, o.): 1) wachtkamer, 2) passagiers-kajuit.

Passat', in Sam. I -wind, m.: passaatwind.

Passau, o. sauerkunst, vr.: onkwetsbaar te maken.

Pas'se, vr.: 1) (spl.) pas, (het) passen (die - h&ben: passen, niet spelen); 2) (zeew. en fig.) uitkijk, loer, (het)

oppassen (auf der - stehen: op de loer Pastor, m. (-s; mrv. Pasto'ren): staan, op den uitkijk staan); 3) (art.)    dominee, predikant; pastoral’, bv. n.:

draaioas; 4) (in een molen:) vang.    herderlijk (-theologie, vr.: kansel-godge-

Pas’sel, in Sam. I -beere, vr.: (pik.)    leerdheid); Pastorale, yr.: herderszang,

berberis.    herders-lied, pastorale; Pastorat’, o, (-es,

pas'seln (pas'seln), \v. o. h.: (fam.)    -s; mrv. -e): predikants-plaats (-haus, o.:

om gist en kaneelwater loopen; (ook:)    pastorie, predikants-woning); Pas’torin,

kieskauwen; (ook:) piemelen.    vr. (mrv. -nen): predikants-yrouw, domi-

pas’sen, w. b.: 1) pas-maken; 2) passen, nee’s-vrouw. aanpassen; w. o. h.: 1) pas-zijn, passen; Patago'nien, o. (-s): (adk.)Patagonië; zu etwas -: passen bij iets; dieser Hut Patago'nier, m. (-s; mrv. -): Patagoniër; passt mir: deze hoed past mij, deze hoed    Patago’nierin, vr.(mrv.-nen): Patagonische;

is m" pas; dass passt wie die Faust aufs    patago’nisch, bv. n.: Patagonisch.

Aug : (spr.) Zie Auge; 2) (spl.) passen,    Pata'te, vr.: aardappel; (fam.) patate.

niet spelen; 3) - auf: passen op, acht    Pate'ne, vr.: (kkl.) kelkdekseltje.

geven

op, letten op; sich -, w. w.: passen,    Patent’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) patent

voegen, betamen, gepast zijn.    (vergunbrief om een bedrijf uit te oefenen);

passend, bv. n.: passend; (fig.) 2) octrooi (brief waarbij het uitsluitende gepast.    verkooprecht wordt verleend); 3) brevet

J ^ VAJU    WHO JUlV CA IL/liCill

aanstelling als luitenant; Einem Passion', vr.: passie; passioni’ren [ie], verleihen: octrooi aan iemand verleenen w. b.: passioneeren; passionirt’ [ie],bv.n.: (b.v. op eene uitvinding); I -lichtschere, gepassioneerd.

Passions', in Sam. I -blume, vr.: passie-bloem; -buch, o.: passie-boek;

-geschichte, vr.: (bijb.) geschiedenis van het lijden des Heeren; -woche, vr. (-zeit, vr.): (kkl.) Goede week, Stille week, lijdensweek, passie-week.

Passir’ [ie], in Sam. I -gewicht, o.:    --------- ₋₋₋₋---

vereffenings-gewicht; -schein, m. (-zettel, de geoctrooieerde, m.): passeerbiljet, gelei-biljet.

passi ren [ie], w. b.: begaan, berijden, beloopen; nicht zu -: onbegaanbaar, onbruikbaar; w. o. s.: 1) passeeren (voorbijgaan; d o o r trekken, komen door);

pas’sig, bv. n.: met opgewerkte    (aanstelling); ^ ein - als Lieutenant: eene

ein -

figuren.

vr.: patent-snuiter, snuiter waarop de uitvinder octrooi heeft; -liste, vr.: 1)kohier der patenten, 2) register der verleende octrooien; -waare, vr.: patent-goed (goed, waarop de uitvinders octrooi hebben).

patenti'ren [ie], w. b.: octrooieeren; patentirt' [ie], bv. n.: geoctrooieerd; der Patentir’te [ie]: de houder van een octrooi,

Pa ter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) pater,

, vader; I -macher, m.: rozenkransenmaker.

Paternos ter, o. (-s; mrv. -): 1) Onze «»n, uwjL uc^u, avu.uuuuux„    Vader, Vader ons, gebed des Heeren;

2) passeeren, voorvallen, gebeuren (was    2) rozenkrans; I -baum, m.: (pik.) pater-

ist passirt: wat is er gebeurd?; es ist mir    nosterboom; -kraut, o.: (pik.) Jobstraan;

passirt: het is mij gebeurd); 3) - für: -kunst, vr.: (aan watermolens:) paternotte-doorgaan voor, gelden voor.    werk, ketting-scheprad, (zeew.) ketting-

passiv', bv. n.: passief, lijdend;    pomp; -macher, m.: rozenkransenmaker;

I -handel, m.: invoerhandel; -schuld, vr.: -riemen, m. (rs.) paternoster-riem; -werk, passieve schuld, uitschuld, schuld die men o.: Zie -kunst.

te betalen heeft.    Path'chen [t], o. (-s; mrv. -): pete-

Passi vnm, o. (-s; mrv. -va): (tik.) kindje, werkwoord in den lijdenden vorm.    Pa'tlie [t], m. (-n; mrv. -n) en vr.:

pass’lich, bv. n.: passend, gepast;    1) doopheffer, peetoom, peter; 2) doop-

1 -keit, vr.: passendheid, gepastheid.    hefster, peettante, meter; 3) petekind.

Pas’te, vr.: 1) deeg, pap; 2) valsche Pa then [t] in Sam. I -brief, m.: brief (van glas nagemaakte) edelsteen.    waarin het doopgeschenk; -geld, o.

Pastel!’, m. (-es, -s): pastel; I -farbe,    (-geschenk, o.,-pfennig, m.): doopgeschenk;

vr.: pastelverf; -gemalde, o.: pastel-    -stelle, vr.: plaats van peter (of van meter),

schilderij, schilderij in pastelverf; -maler,    peterschap (meterschap), doopheffer, (vr.)

schilder in pastel; -malerei', vr.: (het)    doophefster (bei einem Kinde -stelle

pastel-schilderen.    vertreten: een kind ten doop houden);

Pastet'chen, o. (-s; mrv. -): pasteitje; -zettel, m.: Zie -brief.

- von kleingehacktem Fleisch: vleesch- pathe'tisch, bv. n.: pathetisch, pasteitje.    Pa'thin [t], vr. (mrv. -nen): doophefster,

Paste’te, vr.; pastei; da habenwirdie peettante, meter.

-: (fig. fam.) daar hebben wij de pret, Patholog’, m.(-en;mrv.-en):patholoog; (ook:) dat ziet er mooi uit!    Pathologie', vr.: pathologie; patholo gisch,

Paste'ten, in Sam. I -hacker, m.:    bv. n.: pathologisch,

pasteibakker; -becken, o.: taartpan; Pa’thos, o. (-): pathos.

-boden, m.: onderkorst van eene pastei; Patiënt (spreek uit: paat-si-ènt’): -brett, o.: pasteibakkers-rolplank;-form,    patiënt, lijderes; I Patien’’tenzim’mer,

vr.: pasteivorm; -kruste, vr. (-rinde, vr.): o.: 1) wachtkamer (bij een dokter), korst van eene pastei; -rolle, vr,: pastei- 2) ziekenzaal.

bakkers-rolhout, deeg-uitroller; -teig, Patriarch’, m. (-en; mrv. -en): patri-m.: pastei-deeg; -werk, o.: pasteibakkers- arch; patriarcha’lisch, bv. n.:patriarchaal; waar.    Patriarehat’, o. (-es, -s; mrv. -e): patriar-

Pastinak’, m. (-es, -s; mrv.-e): Zie chaat,

Pastinake.    Patriciat’, enz.: Zie Patriz .—

Pastina'ke, vr.: (pik. en kkk.) witte Patrimonial’, in Sam. I -gut, o. wortel, pastinak.    (mrv. -güter): familie-bezitting.

yan

tik

de

Patrimo’nium, o. (-s); patrimonium, erfdeel.

Patriot', m. (-en; mrv. -en): vaderlandsgezinde, patriot; Patrio'tin, vr. (mrv. -nen): vaderlandsgezinde, patriot; patrio’tisch, bv. n.: vaderlandsgezind; Patriotis'mus,m. (-): vaderlandsgezindheid, patriotismus, vaderlandsliefde.

Patri’ze, vr.: (typ.) druk-stempel, letter-stempel.

Patriziaf, o. (-es, -s): patriciaat; Patri'zier, m. (-s; mrv. -): patriciër (-würde, vr.: waardigheid van patriciër); Patri’zierin, vr. (mrv. -nen): patricische; patri'zisch, bv. n.: patricisch.

Patrol’le, vr.: 1) patrouille, 2) trom-petkoord; patrolli’ren [ie], w. o. h.: patrouilleeren.

Patron’, m. (-s; mrv. -e): patroon (1. beschermheer; 2. meester, gebieder, werkgever;    3. beschermheilige); (kpv.)

kapitein, schipper.

Patron’, in Sam. I -tasche, vr.: patroon-tasch.

Patronat’, o. (-es, -s; mrv. -e): patronaat; I -pfarre, vr.: (kkl.) prebende ; -pfarrer, m.: prebendaris; -recht, o.: recht — collatie.

Patro’ne, vr.: 1) (het) patroon (model, teekening, enz.); 2) (de) patroon (om te schieten).

Patro'nin, yr. (mrv. -nen): patrones (1. beschermvrouw; 2) meesteres, gebiedster; 3. beschermheilige); (ook:) patroons-vrouw.

Patrul’le, vr,: patrouille; patrulli’ren [ie], w. o. h.: patrouilleer

Ipatsch, tsw.: klets!, flap!

IPatsch, m. (-es; mry. -e): slag, klap,

IPatsch, in Sam. | -fuss, m.: zwemvoet, voet met zwemvliezen, (fig. fam.) platvoet, -füssig, bv. n.: met zwemvliezen aan de voeten, (fig. fam.) met platvoeten; -hand, vr.: platte hand, (fig.) tik (klap, slag) met

—    platte hand; -handchen, o.: tikje met de platte hand; -nass, bv. n.: klets-nat, druipnat.

Patschclien, o. (-s; mrv. -): tikje (klapje) met de platte hand.

Patseh’e, vr.: 1) tik (klap, slag) met de platte hand; 2) klopper, stamper, ding (voorwerp) om mee te slaan; 3) modderpoel, drekboel; in der - stecken: (pop.) in de stront zitten, in ongelegenheid zitten; in derselben - sein: in dezelfde moeielijkheden zitten.

patsch'elu, w. b.: tikken, tikjes of een tik geven aan.

patsch’en, w. b.: een tik (klap, slag) geven aan; om de ooren slaan; ranselen; w. o. h.: (in het water) plassen, ploeteren, morsen.

patt, bw.: (in het schaakspel;) pat.

Pafte, vr.: (kim.) opslag (eener arms-mouw).

patz’ig, bv. n.: fier, hoog van borst;

-    sein: eene hooge borst zetten, (pop.) op zijne achterste pooten gaan staan; I-keit, vr.: aanmatiging.

Pau ke, vr.: (muz.) keteltrom, pauk; (ontl.) trommelvlies; (hik.) bubo, liesgezwel; (tech.) trommel om koffieboonen te branden; (fig. fam.) schreeuwleelijk; die-n schlagen: (muz.) de pauken slaan; der - ein Loch

machen: (spr,) plotseling een einde aan iets maken.

Ipau'ken, w. o. h. en w. b.: (muz.) de pauken slaan; (iron.) met de handen op den preekstoel slaan; (fig. fam.) ranselen.

IPau'ken, in Sam. I -feil, o.: trommelvel (eener pauk), (ontl.) trommelvlies; -höhle, vr.: holte van het trommelvlies in het oor; -klang, m.: pauken-klank; -klöpfel, m.: pauken-slager’s trommelstok; -schall, o.: paukenklank; -schlagel, m.: Zie-klöpfel; -schlager, m.:    pauken-slager; -stock, m.: Zie

-klöpfel; -wirbel, m.: 1) spanschroef eener pauk, 2) roffel op de keteltrom.

Pauker, m. (-s; mrv. -): pauken-slager

Paukerei', vr.: vechtpartij, bakkelei-partij.

Paul, m. (-s): Paulus; Peter und -: (spr.) Peer en Pauw; I Pauls”kirch'e, vr.: Sint-Pauluskerk.

Paulchen, o.: Pauwtje (van het yr. ook: Paulientje).

Pauline, vr. (-ns): Paulina.

Pauperis'mus, m. (-): pauperismus, armoede.

Paus, in Sam. I -back, m.: vollemaansgezicht; -backig, bv. n.: bol, (fig.) opgeblazen.

Pausch'el, m. (-s; mrv. -): (mnw.) groote hamer.

pausclieln, w. o. h.: schacheren; -und mauscheln (- und tauscheln): schacheren en hanselen.

pauschen (pausch'en), w. b.r

(mnw.) kleinslaan, vergruizen; (schl.) pui-

Pau'se, vr.: pauze, rust; pausi’ren [ie], w. o. h.: pauzeeren, rusten.

Pavi'a, o. (-s): (adk.) Pavia.

Pa'vian, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) baviaan; I Pa"viansgesicht', o.: apenbakkes, apensnoet.

Pa'villon, m. (-s; mrv. -s): paviljoen.

Pecli, o. (-es, -s): pek, pik; (fig.) ongeluk, hartzeer, tegenspoed, verknijpmg; - haben: ,(fig.) het geluk tegen hebben; im - sitzen: (pop.) Zie Patsche; wer -angreift, besudelt sich: (spr,) wie met pek omgaat wordt er mee besmet; I -artig, bv. n.: pek-achtig; -baum, m.: (pik.) pek-den, pekboom, harsboom, roode pijnboom; -brenner, m.: pekbrander; -draht, m.: pekdraad, pikdraad; -erde, vr.: aardpek, jodenlijm; -fackel, vr.: pektoorts; -faden, m.: pekdraad, pikdraad; -finster, bv.n.: pikdonker, stikdonker; -haube, vr.: gegomd kalotje, (fig.) mutsvormige pekpleister ; -holz, o.: hout waaruit pek gebrand wordt; -hütte, vr.: pek-kokerij; -kelle, vr.: peklepel; -kappe, vr.: 1) gepekt lederen pet. 2) Zie -haube; -kessel, m.: pekketel; -kohle, vr.: pekhoudende steenkool, pekkool; -kranz, m.: pekkrans;-lappen, m.: (zeew.) geteerd zeildoek, prezennmg; -löffel, m.: pek-lepel; -mütze, vr.: Zie -kappe; -nelke, vr.: (pik.) vliegenvanger, kleverige nagelbloem; -öl, o.: pek-olie; -pfanne, vr.: pekpot; -pflaster, o.: pekpleister; -quast, m.: teerkwast; -ring,.m.: pekkrans; -rinne, vr.:keep (kerf, insnijding) om pek (hars) uit den boom te tappen; -sehwarz, bv. n.: pikzwart, als pek (als

git) zoo zwart; -see, m.: (adk., de) Doode Zee; -stein, m.: pek-steen: -tanne, vr.: Zie -baunr -tonife, vr.: pekton; -torf, m.: pekhoudende turf; -werg, o.: (zeew.) geteerd werk.

pech en, w. b.: pekken, bepekkcn; w. o. h.: pek branden, pek koken; Pech’er (Pech'erer), m. (-s; mrv. -): pekbrander, pekkoker; pech'icht, bv. n.: pek-achtig; pechig, bv. n.: 1) pekkig, pekhoudend, 2) gepekt.

Pedal’, o. (-es, -s; mrv.-en): (muz.) pedaal.

Pedant', m. (-en; mrv. -en): pedant, schoolvos, waanwijze kwast, opgeblazen gek, ingebeelde dwaas; den -en machen (den -en spielen): den schoolvos uithangen.

•pei'nigen, w. b.: pijnigen (sich -, w. w.: zich pijnigen, zich kwellen);

Pei'niger, m. (-s; mrv. -): pijniger; Pei’nigung, vr,: pijniging; pein lich, bv. n.: pijnlijk, (rcht.) lijfstraffelijk (die -e Frage: de pijnbank; ein-es Yerbre-chen: eene crimineele misdaad; -e Ge-setze: strafwetten; die -e Gerichtsbarkeit: het strafrecht); Pein'lichkeit, vr.: pijnlijkheid.

Peisselbeere, vr.: (pik) berberis.

Peis'ker, m. (-s; mrv. -): (visch:) prik, lamprei.

Peisch, in Sam. I -schlange, vr.:

(drk,)^ gevlekte adder van Borneo.

Peit'sche, vr.: zweep; (visch:) knorhaan; mit eigener - und tremden Pferden ist gut fahren: (spr.) van andermans leer is het goed riemen snijden.

Ipeit’scben, w. b.: zweepen; (fig.) geeselen; mit Nesseln ~: (gnk.) met brandnetels slaan; sich -, w. w.: zich zelven geeselen, zich met roeden slaan.

IPeit'schen, in Sam. I -beschlage, o.: beslag eener zweep; -geknall (-ge-schnalz), o,: (het) klappen van de zweep; -hieb, m.: zweepslag; -riemen, m. (-schnur, vr.): zweeptouw; -stab, m.

(-stiel, m., -stock, m.): zweepstok, stok

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

Peit'sclier, m.: 1) klapper met de zweep; 2) ranselaar (ook: afstraffer) met de zweep; (fig.) geeselaar.

Pekesche, vr.: (kim.) polonaise, Poolsche jas).

Peleri ne, vr.: (mod.) pelerine. Pe’likan, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) elikaan, kropgans; (hik. en schk.) peli-aan.

Peil, in Sam. I -wolle, vr.: plootwol. pellen, w. b.: pellen (van schil, bast, schaal of dop ontdoen).

Peloton', o. (-s; mrv. -s): (mil.) peloton; I -feuer, o.: pelotons-vuur (ein-feuer geben: pelotonswijze vuur geven).

Ipel zen, bv. n.: van Ipelz’en, w. b.: ranselen

Pedanterei’ (Pedanterie), vr.: pedanterie, schoolvosserij; Pedan'tin, vr. (mrv. -nen): met geleerdheid pronkende nuf, ingebeeld niets-vrouwelijk nest; pedan’tisch, bv, n.: pedant; Pe-dantis'mus, m. (-): pedanterie, schoolvosserij.

Pedell', m. (-es, -s; mrv.-e): pedel, bode.

Pederast’, enz.: Zie Paderast, enz.

Peerf’lein'e, vr.: (zeew.) paardelijn.

Pe'gasns, m. (-): (fab.) Pegasus (het gevleugelde paard).

Pe’gel, m. (-s; mrv. -): peilschaal; pe’geln, w. o. h.: peilen.

Peil, o. (-es, -s; mrv, -e): (zeew.) peil; I -holz, o.: peilstok; -kompass, m,: peilkompas; -loth [t], o.: peillood, dieplood; -stock, m.: peilstok.

peilen, w. b.: peilen; den Grund -: den grond peilen; das Land -: het land peilen; die Sonne -: de zon schieten.

Pein, vr.: pijn; (fig.) leed, smart; die ewige -: de eeuwige pijnen (mrv.); I -bank, vr.: pijnbank; -gefühl, o.: gevoel van pijn, pijnlijk gevoel; -gericht, o.: crimineel gerechtshof.

(handvatsel, steel) der zweep; -streich, m. : zweepslag.

Pelz, m. (-es; mrv. -e): 1) pels, harige huid; (fig.) huid; 2) pelterij, bont; (fig.) met bont gevoerde jas of mantel; 3) (fig.) vlies (b.v. van room op melk); mit - füttern: met bont voeren; Einen auf den - brennen: (fig. fam.) iemand op zijne huid zitten; Einem den - waschen oder ausklopfen: (fam.) iem. het jak uitvegen, iemand den mantel uitvegen; Einem den - waschen und ihn nicht nass machen: (fig. fam.) handschoenen aantrekken om iemand iets onder het oog te brengen; | -art? v.: soort van bont, (tnb.) manier van enting; -bein, o.: (tnb.) ent-mes; -futter, o.: voering van bont; -handel, m.: pelterij-handel; -handler. m.: pelterij-handelaar, bontwerker; -handschuh, m.: handschoen met bont; -haube, vr.: Zie -mütze; -kafer, m.: (ins.) mot in bont; -kamm, m.: bontwerkers-kam; -kappe, vr.: Zie -mütze; -kleid, o.: japon met bont; -kragen, m.: kraag van bont, (fam.) bontenkraag; -mantel, in.; met bont gevoerde mantel; -messer, o.: (tnb.) ent-mes; -motte, vr.: Zie -kafer; -muff, m.: mof van bont, (of kortweg:) mof; -mütze, vr,: pet met bont, winterpet; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups; -reis, o.: (tnb.) ent-stek; -rock, m.: jas met bont; -sammt, m.: trijp; -schuh, m,: met bont gevoerde schoen; -schule, vr.: (tnb.) enterij, boom-kweekerij; -stiefel, m.: laars met bont ; -waaren, vr. mrv.: pelterijen (mrv.), bont (enk.); -wachs, m.: (tnb.) ent-was; -werk, o.: Zie -waaren; -wolle, vr.: plootwol.

bont.

(tnb.) enten; (fig. pop.) i, afrossen; (fam.) pellen, afpellen.

Pelz er, m. (-s; mrv. -): boomen-enter; (fig. pop.) afranselaar.

pelz'icht, bv. n.:    1) pelsachtig;

2) taai (dik) van schil of bast; 3) houterig, stokkerig.

pelzig, bv. n.: 1) ruig; 2) donzig, wollig.

Pena ten, m. mrv.: (hist.) huisgoden.

Pendant', o. (-s; mrv. -s): tegenhanger.

Pen’del, o. (-s; mrv. -): (wkt.) slinger; I -bewegung, vr. (-schlag, m., -schwin-gung, vr., -schwung, m.): slinger-bewe-ging; -uhr, vr.: slinger-uurwerk, staande klok, pendule.

pen dein, w. o. h.: slingeren; (fig.) flaneeren, lanterfanten.

Pennal', o. (-s; mrv.-e of Penna'le): 1) pennenkoker; 2) (aan hoogescholen:)

39

Pensa):

mrv.

den

(&) ment.

perkamen ten, bv. n.: perkamenten, van perkament; Pergamen’ter, m. (-s; mrv. -): perkamentmaker.

perliorresci'ren [ie], w. b.: (rcht.) wraken.

perio de, vr.: periode (1. tijdperk, tijdvak; 2. tik.: volzin; ook: uit eenige bijeenbehoorende volzinnen bestaande gedachtengang); Perio'denbau, m.: (tik.) perioden-vorming; perio’disch, bv. n.: periodiek.

Peripate'tiker, m. (-s; mrv. -): peripatetisch wijsgeer, aanhanger der Aristotelische wijsbegeerte; peripatetisch, bv. n.: peripatetisch, Aristotelisch.

plierie’, vr.: omtrek; periphe-risch, bv. n.: rondom de buitenzijde gelegen.

Periplira'se, vr.: omschrijving; peri-phras’tisch, bv. n.: omschrijvend.

peristaltisch, bv. n.: (gnk.) kronkelvormig.

PeristyT, m. (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) zuilenrij, rij pilaren, rij kolommen.

Perkal’, m. (-s; mrv, -e): Oostindisch wit katoen.

Perkan’, vr.: Zie Berkan.

Perkussion , vr.: percussie.

Perkussions’, in Sam. I -gewehr, o.: percussie-geweer; -schloss, o.: percussie-slot.

vr.:

arel-

m.:

groen; I Pennalis'mus, m. (-): (onder studenten: het) groen loopen.

pen nen, w. b.: pinnen, met pinnen vastmaken.

Pension’, vr.: 1) pensioen, jaargeld; 2) kostschool; 3) kosthuis; in in den kost. I Zie Pensions.

Pensionar’, m. (-s; mrv. -e): 1) gepensioneerde; 2) kostleerling; 3) kostganger; 4) (hist.) pensionaris.

Pensionat', o. (-es,    -s; mrv. -e):

kostschool.

pensioni'ren Iniel, w. b.: pensionee-ren; pensionirt' [niert], bv, n,: gepensioneerd.

Pensions', in Sam. I-anstalt, vr.: kostschool; -stand, m.: staat van gepensioneerde (in -stand treten: gepensioneerd worden).

Pen snm, o. (-s; taak.

Pentagon’, (-s; mrv. -e): (wsk.) vijfhoek; Pentarchat', o. (-es, -s; mrv. -e): (stk., hist.) vijfmanschap ; Pentarchie’, vr.: vijfhoofdige regeering; Pentateuch', m. (-s): (bijb., de) Vijf boeken van Mozes.

Pen ter, in Sam. I -balken, m.: (zeew.) dooye jut, penterbalk; -haken, m.:(zeew.) penterhaak; -talje, vr.: (zeew.) pentertalie.

Pe onie, vr.: Zie Piionie.

Pe perling (Pe’ping, Pep’ping), m. (-es, -s; mrv. -e): pippeling (eene appel-soort).

per, vz.: per; - Achse: per as (d. i. met een voertuig op wielen).

perdutz', tsw.: Zie pardauz.

pereinpto'riscli, bv. n.: gebiedend; -er Termin (-e Frist): uiterste termijn.

jperenni’rend [nie], bv. n.: (pik.) winter over blijvende.

Perfek’tuni, o. (-s; mrv. -ta): (tik.) volmaakt verleden tijd.

Pergament’, o. (-es, -s; mrv. -e): perkament; (fig.) document, oorkonde;

I -artig, bv. n.: perkamentachtig; -band, o.: perkamenten band, (fig.) in perkament gebonden boek; -gerber, m.: per-kamentmaker; -gerberei’, vr.: perkament-makerij; -haut, vr.: huid van perkament; -hautchen, o.: stevig vliesje; -leim, m.: perkament-lijm; -maeher, m.: perkament-maker; -macherei’, vr,: perkamentmake--rolle, vr.: (eene) rol perkament, perkamenten rol, oorkonde, docu-

Peri

Perl, vr.: (typ.) parelletter; | -aloë, vr.: parel-aloë; -artig, bv. n.: parelachtig; -asche, vr.: parel-asch; -birne, vr.: muskadel-peer; -bohne, vr.: (pik.) suikerboon, prinsesseboon, heereboon; -druck, m.: (typ.) pareldruk; -farbe, vr.: parelkleur; -farben (farbig), bv. n.: parelkleurig; -gerste, vr.: parelgerst; -gras, o.: parelgras; -grau, bv. n.: parelgrijs; -graupen, vr. mrv.: parelgerst; -henne, vr,: geel-gepa-relde kip, (pop.) geel-pel; -hirse, vr.: parelgierst; -huhn, o.: (vog.) parelhoen; -kraut, o.: parelkruid; -muschel, vr.: 1) parelschelp, 2) parelmoer; -mutter, vr.: parelmoer ; -pflanze, vr.: parelplant; -salz, o.: urinezout; -samen, m.: parelzaad; -sand, m.: parelzand; -saure, vr.: (schk.) parelzuur; -schnecke, vr.: parelschelp; -schrift, vr.: (typ.) parelletter; -stein, m.: parelsteen; -weiss, bv. n.: parelwit, parelblank; -zwirn, m.: parelgaren, fijn garen.

Perl’cheii, o. (-s; mrv. -): pareltje.

Per'le, vr.: parel (i. a. b.); man muss die -n nicht vor die Saue werfen: (spr.) men moet geene parelen voor de zwijnen werpen; eine - im Auge haben: (hik.) eene parel op het oog hebben; der Wem hat Perlen: de wijn parelt.

Iper’len, w. o. h.: parelen. Zie perlend.

IPer’len, in Sam. I -aloë, vr.: parel-aloë; -auster, vr.: parel-oester; -bank, vr.: parelbank; -fang, m.: parelvangst; -farbe, parelkleur; -fischer, m.: parelvisscher; -fiscnerei,, vr.: parelvisscherij; -flechte vr.:parelmos; -gras, o.: parelgras; -handel, m.: handel in parelen; -handler, m. : koopman in parelen; -heil, bv. n.: parel-helder; -insein, vr. mrv.: (adk.) P eilanden ; -kranz, m.: krans van parelen ; -krone, vr.: parelkroon; -kupfer, o.: Zweedsch koper in korrels; -küste, vr,: parelkust; -muschel, vr.: parelschelp; -madchen, o.: (fig.) bloem der maagden; -mutter, vr.: parelmoer; -schmuck, m.: parelen-tooi, garnituur van parelen; -schnur, vr.: parelen-snoer; -seide, vr.: parelzijde (fijne Perzische zijde); -sticker, borduurder met parelen; -stickerei', vr.: 1) borduursel met parelen, 2) (het) borduren met parelen; -stickerin, vr.: borduurster met parelen; -thierehen [t], o.: (ins.) diertje dat voor het bloote oog onzichtbaar is; -tau, m.: Zie -thau; -taucher, m.: parelduiker; -thau [tl, m.: parelende dauw; -vogel, in.: (ins.) parelkleurige vlinder; -warze, vr.: uitwas op de parelschelp.

per’lend, (als • bv. n. gebezigd) teg. dw.: parelend, (fig.) keurig; -er Wein: parelende wijn; -es Spiek (mar.) keurig spel.

bv. n.: parelvormig, parel-

personiflci'ren [cie], w. b.: personi-fiëeren, verpersoonlijken; Personifici'rung [cie] (Personifikation ), vr.: personificatie, verpersoonlijking.

persön’lich, bv.

I -heit, vr.: persoonlijkh

persön’lichen, m lijken.

Perspektiv', o. (-es, -s; mrv. -e): verrekijker (-glas, o.: verrekijker): Per-spekti've,. vr.: perspectief, vergezicht-kunde; perspekti’visch, bv. n.: volgens de regelen der perspectief geteekend (of geschilderd)

persuadi ren [ie], w b.: persuadeeren, overreden.

Pertinenz', in Sam. I -stück, o.: bijbehoorend iets.

Pertinen’zien, vr. mrv.: bijbehooren (enk ), aan- en toebehooren (enk.).

Pert lein e, vr.: (zeew.) paardelijn.

Peru, o. (-s): (adk.) Peru; I -rinde, vr^ kina-bast, kina.

(Peruvia'ner), m. (-s; mrv. Perua'nerin (Peruvia’nerin), Peruaansche; perua'nisch

m.:

\ Uil

per'licht,

acntig.

Permission', vr.: vergunning, verlof, permissie; permitti'ren [tie], w. b.: vergunnen, veroorloven, permitteeren.

perori’ren [iel, w. o. h.: peroreeren.

Perpendi'kel, m. (-s; mrv. -): loodlijn, loodrechte lijn; (van uurwerken:) slinger; I -uhr, vr.: slinger-uurwerk.

perpendikular' (perpendikular'), bv.

n.: rechtstandig, loodrecht; | -linie, vr.: loodlijn, loodrechte lijn.

perpetuir'lich [ie], bv. n.: perpetuëel (onafgebroken voortdurend; levenslang; eeuwigdurend, eeuwig).

Perriick'chen, o. (-s; mrv- -): pruikje.

Perriick'e, vr.: pruik; Einen mit einer - bekleiden (Einem eine - aufsetzen): iemand eene pruik opzetten; die alten -n: (iron.) de oude pruiken, de mannen van de oude sleur.

Perrück'en, in Sam. I -baum, m.: (pik.) pruikenboom ; -feder, vr.: veer (d. i. springveer) eener pruik; -futter, o. (-haube, vr,): pruike-net; -kamm, m.: pruikmakers-kam; -kopf, m.: pruikebol, (iron.) stijve boonenstaak; -macher, m.: pruikmaker, (iron.) kapper; -macherin, vr.: pruikmakers-vrouw; -netz, o.: pruike-net; -schachtel, vr.: pruikedoos; -schnalle, vr.: pruike-gesp; -stock, m.: Zie -kopf; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif.

Pers, m, (-es; mrv. -e): (kv.) gedrukt katoen.

Persch, m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars.

Per ser (Persiaher), m. (-s; mrv. -): Pers, Perziër (mrv.: Perzen); Per-serin (Persia'nerin), vr. (mrv. -nen): Perzische; Per'sien, o. (-s): (adk.) Perzië.

Persiko, m. (-s): persico, perzikpittenlikeur.

Persing*, m. (-s; mrv. -e): (visch:) baars.

per'sisch, bv. n.: Perzisch.

Person', vr.: persoon; eine - von Stande: iemand van stand; eine hoch-gestellte -: een hooggeplaatst persoon; sie stellt eine schone - vor: (fig.) zij is welgemaakt van gestalte; er stellt seine - gut vor: (tnl.) hij speelt zijne rol goed, hij speelt goed; in eigener -: persoonlijk, in eigen persoon; ich für meine -: ik voor mij, wat mij persoonlijk betreft; Einen von - kennen: iemands gezicht kennen, iemand van aanzien kennen; klein von -: klein van persoon, klein van gestalte; so oder so viel auf die -: zoo-of zooveel per persoon of per hoofd.

Personal , o. (-es, -s): (het) personeel, (de) personen (mrv.); I -abgabe, vr.; hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -arrest, m.: (rcht.) lijfsdwang; -freiheit, vr.: (hist.) vrijgesteldheid van persoonlijke heeren-diensten; -glaubiger, m.: houder van eene onderhandsche schuldbekentenis ; -kredit, m.: persoonlijk krediet; -steuer, vr.: Zie -abgabe.

Persona lien, vr. mrv.: 1) persoonlijke eigenschappen of hoedanigheden; 2) persoonlijke bezittingen; 3) personaliteiten, persoonlijke beleedigingen.

Personaliteit. vr.: 1)persoonlijkheid; 2) personaliteit, persoonlijke beleediging.

Persön'chen, o. (-s; mrv. -): persoontje; schnurriges lollig heer, lollige vent.

Personen, in Sam. I -dampfer, m.: stoomboot voor passagiers;-dichtung, vr.: verpersoonlijkte voorstelling; -fuhrmann, m.: 1) voerman van de paardenposterij, 2) voerman van eenen postwagen; -für-wort, o.: (tik,) persoonlijk voornaamwoord; -liste, vr.: naamlijst; -name, m.: persoonsnaam, (tik.) eigen zelfstandig naamwoord; -post, vr.: 1) paarden-posterij, 2) postwagendienst; -steuer, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -wagen, m.: passagiers-wagen; -wort, o.: (tik.) persoonlijk voornaamwoord ; -zahl, vr.: personen-tal, aantal personen.

n.: persoonlijk; eid.

w. b.: verpersoon-

Perua'ner

-): Peruaan; vr. (mrv. -nen):

(peruvia'nisch), bv. n.: Peruaansch.

Pesade, vr.: (rs.) zachte steigering.

Pe sel, m. (-s; mrv. -): 1) (ontl.) roede; 2) Zie Peserich.

Peserich, m. (-s; mrv. -e): pezerik.

Pessimist’, m. (-en; mrv. -en): pessimist ; pessimistisch, bv. n.: pessimistisch.

Pest, vr.: pest; dass dich die -: loop naar de hel!, loop naar de galg!, (gem.) verrek!; I -ahnlich (-artig), bv, n.: pest-achtig, (fig.) verpest (-artige Luft: verpeste lucht, pestlucht; -artiges Fieber: pestkoorts); -artigkeit, vr.: pestachtigheid, (fig.) verpestheid; -arzenei’, vr.: Zie -mit-tel; -arzt, m.: pestdokter, geneesheer voor pestlijders; -beule, vr. (-blasé, vr.): pestkool; -blatter, vr.: pestpok; -dampf, m.: Zie -dunst; -drüse, vr.: pestkool; -dunst, m.: pest-walm, verpestende uitdamping; -essig, m,: kruiden-azijn; -geruch, m.: pestlucht, verpestende reuk; -geschwulst, m.: pestkool; -gestank, m.: peststank, verpestende stank;-haft, bv. n.: pestachtig, verpestend, verpest; -hauch, Zie geruch; -haus, o.: pesthuis; -krank, bv. n.: door de pest aangetast (ein -kranker:    een pestlijder); -luft, vr.:

pestlucht, verpeste lucht; -manner, m. mrv.: (iron.) begravers van de pestlijders, graf-kraaien; -ordnung, vr.: reglement in tijden pest; -prediger, m,: geestelijke die

zee-paap, ster-

op

m.:

aan de pestlijders de vertroostingen van den godsdienst brengt; -qualm, m.: Zie -dunst; -stoff, m.: peststof; -vogel, m.: (vog.) pestvogel, zwartemantel, beemer; -wurzel, vr.: pestwortel; -zeit, vr.: tijd van de pest.

Pestilenz', vr.: pestilentie, pest; I -kraut, o. (-wurz, vr.): pestwortel, pestilentie-wortel.

pestilenzia'liscli (pes'tisch),bv. n.:

pestachtig, verpestend, verpest.

Petar'de, vr.: (art.) springbus, petarde; mit -n sprengen: met behulp van petarden laten springen; I Petardi'rer [ie] m. (-s; mrv.-): 1) springbussenmaker, 2) afschieter van springbussen.

Pe'ter, m. (-s): Pieter, Peter, Petrus; dummer -: stoffel, stommerik, ezelskop; Sankt -; (bijb.) de heilige Petrus, (vog.) stormvogel; I -mann, m.: (-mannchen, o.): (visch:) pieterman.

Pe’terchen, o. (-s): kleine Piet, Pietje.

Pe'terlein, o. (-s): (pik) pieterselie.

Pe ters, in Sam, I -fisen, m.: (visch:) pieterman : -kirche, vr.: Sint-Pieterskerk; -korn, o.: (akk.) spelt; -kraut, o.: Pieterspenning; -schlüssel, m.: (kkl.) sleutel van den heiligen Petrus (het zinnebeeld van de pauselijke macht), (pik.) watervaren, maankruid; -tag, m.: (kkl.) Sint-Pieter, naamdag van den heiligen Petrus; -vogel, m.: (vog.) stormvogel; -wurz, vr.: (pik.) muurkruid.

Petersi'lie, vr.: (pik.) pieterselie,

Petersi'lien, ln Sam. I -blatt, o.: pieterselie-blaadje; -brühe, vr.: pieter-selie-saus; -traube, vr.: wijnstok met pie-terselie-achtige bladeren, pieterselie-druif; -vogel, m. (ins.) dagvlinder; -wein, m.: wijn van den pieterselie-druif.

Petition', vr.: petitie; petitioni'ren Inie], w. o. h.: petitioneeren.

petraiseh, bv. n.: steenachtig; das -e Arabien: (adk.) Steenachtig Arabië.

Petrefakt', o. (-es, -s; mrv. -e): ver-steening.

Petro leum, o, (-s): steen-olie, petro-leüm.

Pet'schaft, o. (-es, -s; mrv. -e): zegelstempel, signet, cachet; I -ring, m.: zegelring; -stecher, m.: zegelstempel-snijder, graveur van zegel-stempels.

Petscliier', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Petschaft; I -ring, m.: zegelring ;-wachs,

o.: zegelwas.

petschi'ren Ipetschie'renJ, w. b.:

1)    zegelen, van een zegel-afdruk voorzien;

2)    dichtzegelen, (fig.) dichtlakken.

Petto; I in -behalten: in petto houden.

Petz, m. (-es; mrv. -e): bruin (schertsende benaming voor den beer).

Pet'ze, vr.: teef.

Pfad, m. (-es, -s; mrv. -e): pad, weg;

I -los, bv. n.: ongebaand, (fig.) onbegaanbaar; -losigkeit, vr.: ongebaandheid, (fig.) onbegaanbaarheid; -schau, vr,: wegschouw, schouwing van de wegen.

pfa'dig, bv. n.: begaanbaar, bruikbaar.

Pfaif, m. (-es, -s): afval van hop. I m.: Zie Pfaflfe.

Pfüff chen, o. (-s; mrv. -): paapje, priestertje.

Pfaf'fe, m.: 1) priester, (gem.) paap, zwartrok (en dergelijke scheldnamen voor

pastoors en voor dominees); jeder - lobt sein Heiligthum [tf: (spr.) ieder meent zijn uil een valk te zijn; 2) (vog.) geitenmelker; nachtzwaluw ; 3) (vog.) bloedvink; 4) (vog.) vliegenvanger; 5) (visch:) renkijker, hoogkijker.

Pfaf'f en, in Sam. I -apfel, m.: zijden hempje (eene fijne appelsoort); -baum, m.: (pik.) kardinaals-muts, papenmuts; -betrug, m.: priesterbedrog; -beere, vr.: zwarte aalbes; -binde, vr.: (pik.) kalfs-voet; -birne, vr.: tafelpeer; -bisschen, o,: (fig.) paterstukje, lekkerste brokje, lekker hapje; -blatt, o.: (pik.) betonie; -distel,

m. : (pik.) paardenbloem; -fisch, m.: (visch:) zee-paap, sterrenkijker, hoogkijker; -ge-walt, vr.: macht der geestelijkheid ;-herr-schaft, vr.: priesterheerschappij; -hödlein,

o.: (pik.) papenkullekens; -holz, o.: papenhout; -hütchen, o.: Zie -baum; -joch, o.: juk der geestelijkheid; -knecht, m.: gedweeë priesters-slaaf; -knechtisch, bv.

n. : aan de geestelijkheid slaafsch onderworpen; -kraut, o.: (pik.) paardenbloem; -latein, o.: monniken-latijn, keuken-latijn, potjes-latijn; -massig, bv. n.: priesterachtig; -mütze, vr.: (vest.) papenmuts, (pik.) Zie -baum; -platte, vr.: geschoren kruin (der geestelijken), (pik.) paardenbloem; -rock, m.: lange jas der geestelijken; -schnitt, m. (-stück, o.): Zie -bisschen ; -thum [tl, o.: geestelijkheid, geestelijke stand, (de) priesterschap; -trug, m.: priesterbedrog; -wesen, o.: Zie-thum;-zeug,

o. : stof van kemelsgaren.

Pfafferei', vr : (gem.) paperij, priesterlist, priesterbedrog; pfaffisch, bv. n.: (gem.) paapsch, priesterachtig; Pfaff ling, m. (-s; mrv. -e): gedweeë priestersslaaf.

Pfahl, m. (-es, -s; mrv. Pfah'le): paal; (tnb.) staak; (rcht. en fig.) schandpaal, kaak; Einen an den - stecken: iemand spiesen, iemand empaleeren; Einen an den - stellen: (rcht.) iemand te pronk stellen op het schavot, (fig.) iemand aan de kaak stellen; zwischen seinen vier Pfahlen: (spr.) binnen zijne vier muren, in zijn hokje, tehuis; I -bau, m.: paalwerk; -bauer, m.: binnen de palen van het rechtsgebied wonende boer; -baum, m.: voor paalwerk geschikte boom; -brücke, vr.:

paalwerk gebouwde brug; -bürger, m.: binnen het rechtsgebied wonend bui-tenwijker; -eiche, vr.: voor paalwerk geschikte eik; -eisen, o.: ijzeren punt aan een paal, punt-ijzer, (tech.) paalhouder; -geld, o.: paalgeld, belasting voor onderhoud van het paalwerk; -graben, m.: met paalwerk omringde gracht; -halter, (tech.) paalhouder; -hecke, vr.: staketsel; -mast, m.: (zeew.) mast uit één stuk; -mühle, vr.: op paalwerk gebouwde molen; -pauschel, m. (-ramme, vr.): hei-blok; -recht, o.: recht om palen te zetten; -schuh, m.: Zie -eisen; -senwanz, m.: boveneind van een paal; -wall, m.: gepalissadeerde wal; -werk, o.: paalwerk; -wurm, m.: (ins.) paalworm; -wurzel, vr.: (van hoornen:) hartwortel (eine -wurzel treiben: een hartwortel schieten); -zaun, m.: heining van paalwerk, afpaling; -ziehen, o.: (het) uittrekken van de tot stut gediend hebbende staken.

Pfahl'chen, o.: paaltje.

pfahlen, w. b.: 1) ompalen; afpalen;

vr.:

vr.:

auw:

: een

2) stutten met palen of paaltjes; 3) spiesen, empaleeren (eene doodstraf).

Pfalz, vr.:    1) (keizerlijk) paleis ;

2) (adk., de) Palts; I -gericht,o.: keizerlijk gerechtshof ; -graf, m.: paltsgraaf;-grafin, vr.: paltsgravin; -graflich, bv. n.: paltsgrafelijk; -grafschaft, vr.: paltsgraafschap; -stadt, vr.: 1) stad in de Palts, 2) stad met een keizerlijk paleis.

Pfalz’er, m. (-s; mrv.-): Paltser, Paltsbewoner ; Pfalz'erin, vr. (mrv. -nen): Paltsbewoonster ; pfalz'isch, bv.n.: uit de Palts.

IPfancl, o. (-es; mrv. Pfan’der): pand; (fig ) onderpand, waarborg; ein unbeweg-licnes -: een vast goed als onderpand, eene hypotheek; ein todtes - [totes]: een dood pand (d. i. een onderpand waarvan de bezitter het vruchtgebruik heeft); zum -e setzen: verpanden, in pand geven (ich setze meinen Kopf zum -e: 1. ik sta er borg voor met mijn hoofd, 2. fam.: ik verbeur er mijn kop onder); Pfander spielen: pand-verbeuren spelen.

IPfancl, in Sam. I -belastung, vr.: be-zwaring met hypotheek, hypothecair verband; -besitzer, m.: hypotheekhouder; -brief, m.: hypotheek; -buch, o.: register der hypotheken; -bürge, m.: gijzelaar; -ersuchung, vr.: beslaglegging; -gebühr, vr. (-geld, o.): kosten (mrv.) van beslaglegging ; -glaubiger, m.: hypotheekhouder; -gut, o.: 1) met hypotheek bezwaard goed, 2) verpand goed; -naber, m. (-halter, m.): Zie -inliaber; -haus, o.: bank van lee-ning, lombard,¹; -herr. m. (-inhaber, m.): hypotheekhouder; -jude, m.: woekeraar ; -lehen, o.: (hist.) pandleen, in pand gegeven leen; -leiher, m.: 1) geldschieter op onderpand, 2) lombardhouder; -lösung, vr.: pandlossing, lossing van verpand goed; -nelimer, m.: pandnemer; -recht, o.: pandrecht, recht van hypotheek;-recht-lich, bv. n.: hypothecair, door hypotheek gewaarborgd; -satz, m,: hypotheek; -schilling, m.: 1) op onderpand verstrekt geld, 2) handgeld; -schrift, vr.: hypotheek (-schriftbesitzer, m.: hypotheekhouder; -schriftgeber, m.: hypotheeknemcr; -neh-mer, m.: geldschieter op hypotheek); -schein, m.: 1) lombardbnefje, 2) bewijs van ontvangen onderpand; -schuld, vr.: pandschuld, door hypotheek gewaarborgde schuld; -schuldner, m.: hypotheekschuldenaar; -schuldnerin, vr.: hypotheek-schul-denaarster; -sicherheit,vr.: waarborg door pand of door hypotheek; -spiel, o.: pandspel, (het) pandverbeuren; -stall, m,: schut-stal, schuthok (voor onbeheerd loo-pend vee); -verleiher, m.: 1) lombardhouder, 2) pandjeshuishouder; -verleiherin, vr,: 1) lombardhoudster, 2) pandjeshuishoudster; -weise, bv. n.: 1) door pand gewaarborgd, 2) in pand gegeven (bw.: in pand, als onderpand).

pfand'bar, bv. n.: te verpanden.

pfandbar, bv.n.: in beslag te nemen.

Pfand'ehen, o. (-s; mrv. -): pandje.

Pfan'cle, in Sam. 1 -recht, o.: recht om beslag te leggen.

pfan'den, w. b.: 1) in beslag nemen, beslag leggen op; (eenen schuldenaar:) gijzelen; (onbeheerd vee:) schutten;2) verpanden, beleenen.

IPfan’der, m. (-s; mrv. -): 1) beslagr legger; 2) veldwachter, koddebeier.

IPfan'der, o. mrv.: panden: I -spiel, o.: pandspel, (het) pandverbeuren.

pfan’dern, w. o. h.: (spl.) pandverbeuren.

pfandlich, bv. n. en bw.: Zie pfand-weise,

Pfand’scliaft, vr.: pand; (fig.)onderpand.

Pfan’dung, vr.: beslaglegging, inbeslagneming.

Pfaiin, in Sam. I -apfel, m.: (kkk.) stoof-appel; -fisch, m.: (kkk.) bakvisch, panvisch; -kuchen, m.: pannekoek; -werk, o : zoutkeet.

Pfann'chen, o. ( s; mrv. -): pannetje.

Pfan’ne, vr.: pan (i. a. b.); (ontl.) ge-wrichtsholte; (wkt.) bus (waarin eene spil draait); in die - hauen: (mil.) in de pan hakken.

Pfan’nen, in Sam. I -aal, m.: bakpa-ling; -baum,m.: dwarsbalk van den -bock; -blech, o*: plaat-ijzer voor pannen; -bock, m.: stelling waarop de zoutpannen in eene zoutkeet rusten; -deckel, m.: pandeksel; -flicker, m.: ketellapper; -gestell, m.: onderstel eener pan; -gras, o.: (pik.) panne-gras; -kuchen, m.: pannekoek; -meister, m.: opzichter oyer de zoutpannen; -schmied, m.: pannenmaker, (fig.) blikslager; -stiel, m.: steel (handvatsel) eener pan; -ziegel, m.: dekpan.

Pfttn'ner, m. (-s; mrv. -): eigenaar der (eener) zoutkeet.

Pfarr, in Sam. I -acker, m.: bij de pastorie behoorend stuk grond; -amt, o.: leeraars- (predikants-)ambt; -buch, o.: kerkeboek, register der gemeente; -dienst, m.: 1) predikantsplaats; 2) Zie -amt; -dorf, o.: dorp met eene eigene pastorie; -einkünfte, vr. mrv.: inkomsten (eener) der pastorie; -frau, dominee’s-vrouw; -gebühren, vr. mrv.: emolumenten van eenen (den) predikant; -gefalle, o. mrv.: Zie -einkünfte; -ge-meinde (-gemeine), vr.: parochie; -ge-noss, m, (-genossin, vr.): parochiaan, gemeentenaar, lid der gemeente; -gut, o.: parochiale bezitting; -haus, o.: pastorie; -herr, m.: predikant (der parochie); -hufe, vr.: bij eene pastorie behoorend stuk grond; -kind, o.: Zie -genoss; -kirche, vr.: parochie-kerk; -land, o.: Zie -liufe; -lenen, o.: recht van collatie; -leute, m. mrv.: gemeentenaren; -stelle, vr.:    predikants-plaats; -wittwe, vr.:

predikants-weduwe; -wohnung, pastorie; -zehnte, vr.: tiend der pastorie.

Pfar're (Pfarrei’), vr.: 1) pastorie; 2) parochie; pfarrei'lich, bv. n.: parochiaal; pfar’ren, w. o. h.: onder (tot) eene parochie behooren; Pfar'rer, m. (-s; mrv. -): predikant, dominee; Pfar’rerin, vr. (mrv. -nen): predikantsvrouw, dominee’s-vrouw.

Pfau, m. (-es; mrv. -e): (vog.) pj sich brüsten wie ein -: stappen als pauw, eene hooge borst zetten; I -fasan, m.: pauwfazant; -fisch, m.: zee-pauw; -fliege, vr.: schoenlapper (een vlinder); -hahn, m,: (mannetjes-)pauw; -henne, vr.: pauwin ; -huhn, o. (-hühnchen, o.): pauwenkuiken; -nelke, vr. : (pik.) grasanjelier; -rad, o.: uitgespreide pauwe-staart: -taube, vr.: pauwstaart (eene duif).

Pfau'en, in Sam. I -auge, o.: p oog; -ei, o.: pauwen-ei; -feder, vr.: pauweveer; -kraut, o.: (pik.) waterpeper, -reiher, m.: (vog.) Japansche kraanvogel; -schwanz, m. (-schweif, m.):

aus

-arti

in.:

nu

vr:

van

auwen-

pauwe-staart, staart van een pauw, (min.) hemelsblauw koper-erts; -senweif-artig, bv. n.: pauwe-staart-achtig; -spiegel, m.: schoenlapper (een vlinder), (pik.) waterhennep; -tanz, m.: pavana, pauwendans; -wedel, m.: stoffer van pauweveeren.

Pfau’in, vr. (mrv. -nen): (vog.) pauwin.

Pfe'be, vr. (Pfe”benkürbiss' [bis 1, m.: ronde kalebas.

Pfeffer, m. (-s): peper; spanischer -: Spaansche peper; der lange lange peper; ganzer heele peper; gestossener -: fijne peper; ein Schlag dem -: (fam.) een opstopper uit de eerste hand (Schlage aus dem een ferm pak slaag); im - sein (im - liegen): (spr.) in de pekel zitten; da liegt der Hase im -: (spr.) daar zit de knoop; mein

-    ist so gut wie dein Sirup: (spr.) mijne thee is net zoo goed als uwe saffraan; ware er doch, wo der - wachst: (fam.) ik wenschte wel, dat hij duizend uren ver hier yandaan zat; I -art, vr.: pepersoort:

"g, bv. n.: peperachtig; -baum, m.: peperboom, peperplant; -brühe, vr.: peperige (heete, sterk gekruide) saus; -büchse, vr. (-dose, vr.): peperbus; -farben (-farbig), bv. n%: peperkleurig; -fasschen, o.: pepervaatje, (fig.) peperbus; -frass, m. (-fresser, m.): (vog.) pepervreter, Braziliaansche ekster; -gur-ke, vr.: (ingemaakt) augurkje; -korn, o.: peperkorrel; -kraut, o.: peperkruid; -kuchen, m.: peperkoek, (fig.) snipperkoek (-kuchenbacker, m., -küchler, m.: koekbakker); -kümmel, m.: veldkomijn; -lade, vr.: peperbus; -lecker, m.: klap-looper ; -mühle, vr.: pepermolen; -münze, vr.:    pepermunt (-münzküchlein, o.:

pepermuntje); -nase, vr.: kitteloorige; -nuss, vr. (-nüsschen, o.): peperneut, pepernoot; -öl, o.: peper-olie; -pflanze, vr.: peperplant; -staub, m.: pepcr-stof, stofpeper; -staude, vr. (-strauch, m.): peperplant; -vogel, m.: Zie -frass.

pfef'ferig, bv n. peperig, gepeperd.

pfef'fern, w. b.: peperen, gepeperd maken, (fig. fam.) afranselen; w. o. h.: bijten als peper.

Pfeif, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) geelvink; -drossel, vr.: (vog.) grauwe lijster; -ente, vr.: (vog.) fluit-eend; -kanne, vr.: pijpkan; -kreisel, vr.: bromtol: -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik; -sack, m.: (fam.) schreeuwleelijk (schreeuwend kind).

Pfeif’clien, o. (-s ; mrv. -): 1) pijpje; 2) fluitje; er hat sich dabei ein gutes

-    geschnitten: (fig. fam.) hij heeft gezorgd dat hij binnen kwam, het heeft hem geene wind-eieren geleid.

Pfei'fe, vr.: 1) pijp; 2) fluit; eine-rauchen: eene pijp rooken; -n schneiden weil man im Rohre sitzt: (spr.) het ijzer smeden terwijl het heet is, van de goede gelegenheid partij trekken; nach eines Andern - tanzen: (spr.) naar eens anders pijpen dansen; die - einziehen: (spr.) de

zeilen wat inkorten, zijne tonen wat lager stemmen.

Ipfei'fen, w. o. h. onr. en w. b. onr. (pnff ; gepfif'fen): fluiten; er muss anders -: (fig.) hij moet beter uit den hoek komen, hij moet uit een ander vaatje tappen; Einem etwas (iron.) iemand laten fluiten; wer gern tanzt, dem ist leicht gepfiffen: (spr.) waar een wil is, is ook een kan; auf dem letzten Loche (fig. pop.) op apegapen liggen, op sterven liggen, (ook:) zijne laatste kaart uitspelen, net laatste middel probeeren dat men bedenken kan.

Ipfei'fen, in Sam. I -artig (-ahnlich), bv. n.: pijpachtig, pijpvormig; -baum, (pik.) seringeboom; -beschlag, m. (-beschlage, o.): pijpedop; -boden, m.: klankbodem; -bohrer, m.: doorstekertje; -brett, o.: 1) (tabaks-)pijpenrek, 2) (orgel-) pijpenbord; -deckel, m.: pijpedop;-erde, vr.: pijp-aarde; -fisch, m.: pijpvisch, trpmpetvisch; -förmig, bv. n.: pijpvor-

‘g; -futter, o.: (tabaks-)pijpefoedraal; -galgen, m.: Zie -brett no. 1; -holz, o.: (pik.) boschwilg; -kapsel, vr.: pijpedop; -kopf, m.: pijpekop; -loch, o.: opening van eene orgelpijp, gat eener dwarsfluit; -macher, m.: pijpenmaker; -mundstück, o.: mondstuk eener pijp; -raumer, m.: pijpewroeter; -rohr, o.: pijpe-steel; -spitze, vr.: Zie -nmndstiick; -stopfer, m.: pijpen-stopper; -strauch, m.: Zie -baum; -stummel, m.: kort pijpje, eindje pijp; -thon, m.: pijp-aarde; -werk, o.: pijpwerk (van een orgel); -zünder, m.: vlammetje om eene pijp aan te steken.

Pfei’fer, m. (-s; mrv. -): fluiter; (mil.) pijper; Pfeiferei', vr.: gefluit, (mil.) gepijp, pijpers-muziek.

Pfeil, m. (-es, -s; mrv. -e): pijl;

I -fisch, m.: pijlviseh; -förmig, bv. n.: pijlvormig; -gerade, bw.: recht overeind; -kraut, o.: (pik.) pijlkruid; -macher, m.: pijlenmaker; -naht, vr.: (ontl.) pijl-naad; -schlange, vr,: (drk.) pijl-slang; -schnell, bv. n,: pijl-snel; -schnelle, vr.: snelheid van een pijl uit den boog; -schuss, m.: schot met pijl en boog; -schütze, m.: boogschutter; -spitze, punt van een (den) pijl; -stein, m.: pijl-steen, dondersteen; -wurz, vr.: (pik.) pijlwortel (arrow-root).

Pfeil'er, m. X-s; mrv. -): pilaar; (van bruggen:) pijler; (tusschen twee ramen:) penant; (van deur- en raamkozijnen:) stijl; (van zuil of kolom:) schaft; (fig.) spijl, spil; l_ -spiegel, m.: penantspiegel; -tisch, m.: penanttafeltje; -weite, vr.: afstand tusschen twee pilaren of stijlen.

pfei'lern, w. b.: op pilaren of pijlers doen rusten; (fig.) stutten, schragen.

Pfel'le, vr.: (visch:) grondel.

Pfen'nig, m. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.) penning; (in Engeland:) stuiver; (fig. fam.) duit, cent; bei Heller und - be-zahlen: tot den laatsten duit of cent betalen ; I -fuchser, m.: (pop.) duitendief, schraapwolf, schraper; -gewicht, o.; penninggewicht (twintigste gedeelte een ons Trooisch); -gras, o. (-kraut, o.); (pik.) penningkruid; -licht, o.: nachtkaar sje; -meister, m.: penningmeester;

behoorende schapen), 2) al het wolvee; -recht, o.: schut-recht; -schlag, m.: schutting, (het) schutten.

(d. i.

-ap

m.:

de hel);

-futter, o.: paardenvoer; -gerath Lt] (•geschirr, o.): paardetuig; -gift, o.: vergif voor een paard; -glück, o.: (fam.) stom geluk; -göpel, m.: door een of meer dan een paard in beweging gebracht werktuig; -gurt, m.: buikriem; -gut, o.: boerderij waar men paarden

naar

paardachtig;

-post, vr.: stuivers-post; -schenke, vr.: gemeene kroeg.

IPfercli. m. (-es, -s): schapenmest, schapenstront.

IPfercli, m. (-es,    -s; mrv. -e):

1) schaapskooi; 2) schuthok; 3) afgeperkte (omheinde) ruimte; I -acker, m.: met schapenstront bemest land; -geld. o.: schutgeld; -lager, o.: 1) schaapskooi i. al de in één stal

Pferch'e, vr.: 1) schaapskooi; 2) schuthok: 3) afgeperkte (omheinde) ruimte.

pferch en, w. b.: 1) in eene schaapskooi opsluiten; 2) schutten, in het schuthok opsluiten; 3) afperken, omheinen.

Pferd, o. (-es, -s; mrv. -e): paard; ein unterlegtes -: een wisselpaard; auf einem fahlen -e betroffen werden: (spr.) op eene leugen (of: op iets verkeerds) betrapt worden; sich aufs hohe - setzen: (spr.) een hoogen toon aanslaan, (ook:) eene fhooge borst zetten; zu -e: te paard, (mil. kommando:) opzitten!; zu -e blasen; (mil.) het sein blazen om op te zitten: ein - reiten: een paard berijden; wie ein - arbeiten: (spr.) werken als een paard; vom -e auf den Esel kommen (sich vom -e auf den Esel setzen): (spr.) uit den regen in den drop komen, van den wal in de sloot raken; die -e hinter den Wagen spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; I -makrele, vr.: (visch:) wentelaar; -mann (-mensch), m.: (fab.) paardmensch, centaur.

Perd'clien, o. (-s; mrv. -): paardje.

Pfer'de, in Sam. I -aloë, vr.: (pik.) gemeene aloë; -ameise, vr.: groote zwarte mier; -apfel.m.: paardevijg (das ist wie fel und Reichsapfel: spr.: dat staat als eene vlag op eene modderschuit); -arbeit, vr.: paarden werk; -arzenei', vr.: (vea.) paardenmiddel (-arzeneikunde, vr., -arzeneiwissenschaft, vr.: veeartsenijkunde; -arzeneischule, vr.: veeartsenijschool) ; -arzt, m.: veearts, (fam.) paardendokter; -bann, vr.: paardenspoorweg, tramweg; -bandiger, m.: paardentemmer, africhter van paarden; -bauer, m.: boer die met paarden ploegt; -baum, stalboom; -beschlag, m.: hoefbeslag; -blume, vr.: (pik.) paardenbloem; -bohne, vr.: (pik.) paardenboon; -bremse, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -bürste, vr.: paardenborstel, roskam; -decke, vr.: paardedek; -dieb, m.: paardendief; -dieb-stahl, m.: paardendiefstal; -dienst, m.: (hist.) spandienst; -dille, vr.: (pik.) wilde venkel; -egel, in.: (ins.) bloedzuiger; -esel, m.: muil-ezel; -fahre, vr.: pontveer; -feige, vr.: paardevijg; -fleisch, o.: paardevleesch; -fliege, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -frohne [-frone], vr,: (hist,) spandienst; -füllen, o.: veulen; -fuss, m.: paardevoet, paardepoot (da sieht der -fuss durch: dat riekt

houdt; -haar, o.: paardenhaar; -haaren, bv. n.: paardenharen (-haarenes Stuhl-zeug: paardenharen zitting); -hai, m.: (visch:) groote haai; -handel, m.: paarden-kooperij; -handler, m.: paardenkooper; -haren, bv. n.: Zie -liaaren; -haut, vr.: paardenhuid, (fig.) paarde-leder; -huf, m.: paardenhoef; -junge, m.: staljongen; -kamm, m.: roskam; -kastanie, vr.: groote kastanje; -klaue, vr.: paardenhoef, (pik.) hoefblad; -knecht, m.: stalknecht; -kopf, m.: paardekop ; -kraft, yr.: (wkt.) paardenkracht; -krankheit, yr.: paardenziekte; -kreuz, o.: kruis van een paard; -krippe, vr.: 1) krib, voederbak, 2) paardenruif; -kummet, o.: haam; -last, m.: paardevracht; -legen, o.: ruining, (het) ruinen van hengstveulens; -leine, vr.: (zeew.) paardelijn; -lenker, m.: paardentemmer, africhter van paarden; -lein, vr.: (zeew.) paardelijn; -mahne, vr.: manen (mrv.) van een paard; -makler, m.: paardenkooper; -markt, m.: paardenmarkt; -massig, bv. n.: paard-achtig, (fig.) in het overdrevene; -milch, vr.: paardemelk; -mist, m.: paardenmest, paardenstront; -mühle, vr.: rosmolen; -münze, vr.: (pik.) wilde munt; -narr, m.: paardengek, hartstochtelijk liefhebber van paarden; -netz, o.: vliegennet (voor paarden); -nuss, m.: groote okkernoot; -philister, m.: (studententaal:) paarden-ploert, verhuurder van paarden, (inz.) huurkoetsier; -raspel, m.: hoefsmids-vijl, hoefvijl; -rennbahn, vr.: renbaan; -rennen, o.: harddraverij; -salbe, vr.: haarzalf (voor paarden); -samen, m.: (pik.) water-venkel; -sattel, m.: paardenzadel; -schau, vr.: tentoonstelling van paarden, (fig.) paardenmarkt; -schelle, vr.: schel (bel) aan het hoofdstel van een paard; -schmuck, m.: versiersel aan paardetuig; -schnalle vr.: gesp aan paardetuig; -schwanz, m. (-schweif, m.:) paarde-staart; -schwemme, vr.: paardenwed; -stall, m.: paardenstal; -stecher, m.: (ins.) paardenvlieg, brems; -stein, in.: (min.) paardensteen; -striegel, m.: roskam; -tranke, vr.: paardenwed; -verleiher (-vermiether [tl), m.: paarden-verhuurder, (inz.) huurkoetsier; -wagen, m.: (op spoorwegen:) paardenwagen; -wechsel, m.: 1) pleisterplaats, 2) verwisseling van paarden; -weg, m : jaagpad (voor schuiten jagers); -zeug, o.: paardetuig; -zucht, vr.: paardenfokkerij.

pferd'iscli, bv. n.:

(fig.) in het overdrevene,

Pferd'ner, m. (-s; mrv. -): boer die met paarden ploegt.

Pfersieh, m. (-es, -s; mrv. -e): perzik.

pfet'zen, w. b.: 1) nijpen, knijpen; 2) aan stukken slaan, kapotslaan.

Ipfiflf: Zie pfeifen.

IPiiff, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) fluitend (snorrend, gonzend) geluid; 2) streek, kneep, (fam,) foef.

Pfifferling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) paddenstoel; (fig. fam.) zier, spier, lor; er macht sich keinen - daraus: hij maalt er geen zier (geen spier, geen lor) om; es ist keinen - werth |t]: het is geen lor waard.

plif'lig-, bv. n.: slim, geslepen, oolijk, (fam.) glad, leep; I -keit, vr.: slimheid, geslepenheid, oolijkheid, (fam.) gladheid, leepheid.

m,:

ne-

em -

Pflf'liklis, m. (-): slimmerd, slimme vogel.

Pftngst, in Sam. I -abend, m.: avond vóór Pinksteren; -bier, o.: pinksterbier; -blume, vr.: pinksterbloem; -feiertag, m.: pinksterdag; -fest, o.: pinksterfeest; -gans, vr.: pinkstergans; -geschenke, o. mrv.: pinkstergeschenken; -montag, m.: pinkster-maandag ; -nacht, vr.: nacht vóór Pinksteren; -ochs, m.: pinkster-os (geputzt wie ein Pfingstochs: fig. fam; zoo mooi als poes); -opfer, o.: pinkster-geschenk; -rosé, vr.: pinksterbloem; -schiessen, o.: (het) schijfschieten op Pinksteren; -tag, m.: pinksterdag; -vogel, (vog.) wiedewaal, gouden lijster; -woche, vr.: pinksterweek; -zeit, vr.: pinkstertijd.

Pfing;'sten, m. mrv.: Pinksteren.

pfingst'lich, bv. n,: pinkster-.

Pllpps, m. (-es): (kippenziekte:) pip.

Pfir sche, vr.: Zie Plirsicli.

Piir'sich, m. (-es, -s; mrv. -e): perzik; I -aprikose, vr.: kwee-perzik, gele perzik; -baum, m.: perzikboom; -blüthe [t], vr.: perzikbloesem; -branntwein, m.: persico, perzikpitten-likeur; -kern, m.: perzikpit.

Pilr’siclie, vr.: Zie Plirsicli.

Pfirt, o. (-s): (adk.) Pfirt (Fr.: Fer-rette).

plis'pern, w. o. h.: fluisteren.

Plitscli'pfeil (Pfitz'pfeil), m. (-es, -s ; mrv. -e): scherpe pijl.

Pflanz, in Sam. I -bürger, m.: planter; -eisen, o,: poot-ijzer;-garten, m.: kweekerij; -holz, o,: pootstok; -ort, o.: nederzetting, kolonie, volkplanting; -reis, o.: stek; -schule, vr.: kweekerij, (fig.) kweekschool, (kkl.) seminarie; -schiller, m.: leerling eener kweekschool, (kkl.) seminarist; -stadt, vr.: door kolonisten aangelegde stad; -stadter, m.: bewoner van eene kolonistenstad; -statte, vr.: kweekplaats, (kkl.) seminarie; -stock. m.: pootstok; -volk, o.: bevolking van kolonisten; -wetter, o.: goed weder om te poten.

Pflanz’chen, o.: plantje.

Pflanze, vr.: plant; (fig.) telg, loot; das ist eine niedliche -: (iron.) het is een mooie jongen; eine rankende -: eene kruipende plant; -n ziehen: planten kweeken.

lp Hanzen, w. b.: planten, poten; (fig.) planten, plaatsen.

Iplian'zen, in Sam. I -artig, bv. n.: plantaardig; -asche, vr.: plantaardige asch; -beet, o.: tuinbed; -beschreibung, vr.: plantbeschrijving; -erde, vr.: tuinaarde; -exemplare, o. mrv,: exemplaren van planten ; -farbe, vr.: plantaardige verf; -garten, m.: plantentuin; -gewachse, o. mrv.: plantgewassen; -kenner, m,: kruidkundige, botanist; -kenntniss [nisl, vr.: kruidkunde, botanie; -kundige, m.: Zie -kenner; -laugensalz, o.: potasch; -leben, o.: plantenleven (ook fig.: ein -leben führen: een plantenleven leiden); -lehre, vr.: plantenleer; -milch, vr.: wit sap der planten; -natur, vr.: plantenaard; -reich, o.: plantenrijk; -saft, m.: plantensap: -saure, vr.: (schk.) plantenzuur; -schleim, m.: gom; -speisen, vr. mrv.: plantaardige voedingsmiddelen ; -stein, m.: plantversteening; -thier ft], o.: plantdier, dierplant; -wachsthum [t], m.: plantengroei;

-welt, vr.: plantenwereld, (het) plantenrijk.

Pflan'zer, m. (-s; mrv. -): 1) planter, kolonist; 2) planter, plantage-houder; 3) kweeker, teler; 4) pootstok; I -holz, o.: pootstok; -staaten, m. mrv.: koloniën.

Pflanzung, vr.: 1) planting, (het) planten, (het) poten; 2) plantage; 3) derzetting, kolonie.

IPflaster, o. (-s; mrv. -): 1) plaveisel, bestrating; das - treten: (fig.) straatslijpen, langs straat slenteren; London ist ein theures [tl (heisses,hartes)-: (fig.) Londen is eene dure plaats om te leven het is duur leven in Londen; 2) (pik.) pleister; englisches -: Engelsche pleister; [3] ' auflegen: een pleister leggen op.

IPflas'ter, in Sam. I -geld, o.: 1) straatgeld (eene belasting), 2) tolgeld (op eenen straatweg); -hammer, m.: straat-makers-hamer; -haue, vr.: straatmakers-houweel; -jungfer, vr.: Zie -ramme; -kafer, m.: (pha.) Spaansche vlieg; -lohn, m.:    straatmakers-loon; -ramme, vr.:

straatstamper,straatmakers-stamper; -sand, m.: zand voor de straatmakerij; -schlagel, m.: Zie -ramme; -setzer, m.: straatmaker; -spatel, m.: (pha.) strijkmes voor zalf, spatel; -stem, m.: straatsteen; -stössel, m.: Zïe -ramme ; -streicher, m.: 1) Zie -spatel,2)(iron.) pillendraaier, apotheker,

3) (iron.) chirurgijn, heelmeester; -treter, m.: straatslijper, leeglooper.

Pfias'terclien, o.:    1) pleistertje;

2) moesje, schoonheids pleistertje.

Pflaste'rer (Pflas'terer), m. (-s; mrv. -): straatmaker.

pflas'tern (pflas'tern), w. b.: 1) bestraten; mit Steinplatten -: met tegels bevloeren; 2) (hik.) een pleister leggen op; das Gesicht -: een moesje (schoon-heids-pleistertje) op het gelaat leggen.

Pflaum, m. (-es, -s): dons. Zie Flaum;

I -baum, m.: pruimeboom.

Pflaume, vr.: (pik.) pruim.

Pflau'meii, in Sam. I -baum, m.: pruimeboom; -blüthe [tl, vr.: pruime-bloesem; -kern, m.: pruimesteen (der inwendige -kern: de pruimepit); -kuchen, m.: pruimentaart; -mass, o.: marmelade van pruimen; -schlehe, vr.: slee-pruim; -torte, vr.: pruimentaart.

Pftesr, in Sam. | Zie Pflege.

Pfle'gfe, vr.: 1) verpleging, verzorging; in der - sein: bij eene min besteed zijn ; ein Kind in die - geben: een kind bij eene min besteden; 2) beheer, opzicht, toezicht, (rcht.) curateele, voogdij; I -altera, m.mrv.: pleegouders ; -amt, o.: wees- en momboir-karaer, weeskamer; -befohlen, bv. n.: onder toezicht (voogdij, curateele) gesteld; -kind, o.: pleegkind; -los, bv. n.: onverzorgd, (fig.) verlaten; -mutter, vr.: pleegmoeder, (fig.) min, zoogster; -sohn, m.: pleegzoon; -tochter, vr.: pleegdochter; -vater, m.: pleegvader; -vogt, in.: voogd.

jpflegen, w. o. reg. h.: plegen, gewoon zijn; er pflegte zu sagen: hij placht te zeggen, hij was gewoon te zeggen. I -, w. onpers. h. reg.: plegen; wie es zu gehen pflegt: zooals het gewoonlijk gaat; wie es zu geschehen pflegte: zooals placht te geschieden, zooals gewoonlijk geschiedde.

I -, w, b. reg.: verplegen, verzorgen; (fig.) koesteren, voeden; (ook [2]:) zorgen voor, zorg dragen voor; (ook [2]:) zich over-

ver-

onderdanig; I -keit, vr.: v plichting, (fig.) onderdanig •flicht'lich. bv.n.: verpli

ver

ma-

-kehre, vr.: keering van den ploeg, einde eener geploegde voor; -land, o.: ploeg-land, bouwland, teelland; -macher, m.: ploegenmaker; -messer, o.: ploegmes, ploegschaar, ploegkouter; -ochse, m.: ploeg-os; -pferd, o.: ploegpaard; -rad, o.: ploegrad; -reute, vr. (-rodel, o.)1 ploegstok, veegstok; -sage, vr. (-schar, vr.): Zie -messer; -scharre, vr. (-scharrer, m.): ploegstok, veegstok; -sterze, vr.. ploegstaart; -strange, m. mrv.: ploeg-strengen; -treiber, m.: Zie -halter; -wende, vr.: Zie -kehre; -wetter, o-: voorstel van den ploeg.

pflüg bar, bv. n.: voor den ploeg schikt: -es Land; bouwland, teelland.

Pflü’ge, in Sam. I -geld, o. (-lolin, m.): ploegloon.

pflii’gen, w. o. h. en w. b.: ploegen (ook fig.): mit fremdem Kalbe -: (spr.) met eens anders kalf ploegen, zich van vreemde hulp bedienen; der Anker pflügt: (zeew.) het schip gaat door op zijne ankers.

Pflü’ger, m. (-s; mrv.): ploeger, man die achter den ploeg loopt.

Pfort, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) ‘ddelrifs-ader; -drempel, m.: (mar.) ge-schutpoorts-dorpel; -gat, o.: geschutpoort; -laken, o.: (zeew.) poortlaken; -luke, vr.: geschutpoorts-luik; -tau, o.: (mar.) touw

geven aan. I -, w. b. onr. (pflog; gepflo-gen): [21: eines Amtes -: eenon post be-kleeden; der Gerechtigkeit -: recht doen, als rechter vonnis spreken; Rathes [t] -mit Einem: raadplegen met iemand, te rade gaan met iemand, iemand raadplegen; Umgang mit Einem -: omgang met iem. houden, met iemand omgaan; Freund-schaft mit Einem -: vriendschap met iem. onderhouden, met iem. bevriend zijn; Unterhandlung -: onderhandelen; der Güte •-: (rcht.) onderhandelen over eene schikking in der minne.

Pfle’ger, m. (-s; mrv. -): 1) beheer-voerder, beheerder; (rcht.) curator, voogd;

2)    verpleger, verzorger; (fig.) koesteraar, opkweeker.

Pfle'gerin, vr. (mrv. -nen): 1) pleegmoeder, verzorgster ; 2) min, zoogster ;

3)    (fig.) koesteraarster, opkweekster, (ook:) bakermat; Athen war die - der Künste: Athene was de bakermat der schoone kunsten.

pfleg'lich, bv. n.: zuinig, huishoudelijk; bw.: met overleg.

Pfleg’ling, m.: (rcht) pupil.

Pfleg'schaft, vr.: (rcht.) voogdij.

IPfliclit, vr.: 1) plicht; er halt es für seine -: hij beschouwt het als zijn plicht; Einem etwas zur - machen: aan iemand iets voorschrijven als zijn plicht; auf - und Gewissen: op mijn (uw, zijn, enz.) woord van eer; 2) (hist.) eed van trouw, (ook:) gehoorzaamheid en onderdaans-trouw; Einen in - nehmen: iemand den eed van trouw laten zweren; in - stehen: gebonden zijn door eenen eed; wider Eid und - handeln: tegen eed en plicht handelen; 3) (zeew.) plecht.

IPfliclit, in Sam. I -anker, o.: (zeew.) plechtanker; -bar, bv. n.: verschuldigd, verplicht, (hist.) tot heerendienst verplicht; -beitrag, in.: verplichte bijdrage; -bruch,

m. : eedbreuk; -brüchig, bv. n.: meineedig; -erlassung, bv. n.; vrijstelling van eene verplichting; -frei, bv. n.: vrijgesteld, (hist.) van heerendiensten vrij; -gebot, o.: strenge plicht, gebiedend voorschrift; -gefühl, o.: plichtbesef; -gemass,'bv. n.: verplicht (bw.: overeenkomstig zijnen plicht); -genoss, m.: mede-onderhoorige; -getreu, bv. n.: aan zijnen plicht getrouw; -leistung, vr.: 1) plichtsbetrachting, vulling van eenen plicht, 2) huldigings-eed; -los, bv. n.: 1) Zie -frei, 2) Zie -vergessen; -losigkeit, vr.: 1) onverplichtheid, 2) vergeet van plicht; -massig, bv. n. en bw.: Zie'-gemüss; -massigkeit, vr.: 1) verplichtheid, gehoudenheid, 2) overeenkomst met den plicht; -schuldig, bv.

n. : verplicht; -theil [tl, o.: wettig deel, (inz.) kindsgedeelte eener nalatenschap; -treu, bv. n.: Zie -getreu; -treue, vr.: trouw aan eed en plicht; -vergessen, bv.

n.: eervergeten; -vergessenheit, vr.: 1) eer-vergetenheid, 2) vergeet van eer en plicht; •verletzung, vr.: schending van den eed van trouw, vergeet van eer en plicht; -widrig, bv. n.: oneerlijk, eervergeten, in strijd met eer en plicht; -widrigkeit, vr.: oneerlijkheid, eervergetenheid, aandrui-sching tegen eer en plicht.

Pflicli'ten, in Sam. I -lehre, vr.: leer der plichten, zedenleer; -streit, m.: strijd (botsing) der plichten.

pflich’tig, bv. n.; verplicht; (fig.)

verplichtheid, heid.

pflicht'lich, bv.n.: verplicht; bw.: volgens plicht.

Pflock, m. (-es, -s; mrv. Pflöck'e): pin, plug; I -bohrer, m.: (mnw.) boor om een gat te maken voor het kruit dat de mijn moet doen springen; -fisch, m,: walvisch; -hammer, m.: munthamer; -holz, o.: hout om pinnen van te snijden; -ort, m.: schoen-makers-bros.

Pflëck, in Sam. I -ort, m.: schoenma-kers-bros.

Pflöck'chen, o. (-s; mrv. -): pinnetje, plugje.

pflöck‘en, w. b.: pinnen, vastpinnen; (varkens:) ringen; stöcken und (pop.) in de kast stoppen, achter slot en grendel zetten.

pflog, pflö'ge: Zie pflegen.

Pfliick, in Sam. I -eisen, o.: noptangje; -gestell, o.: noptafel.

pflück’en, w. b.: plukken (i. a. b.); Tuch -: laken noppen; ein Hühnchen mit Einem zu - haben: (spr.) een appeltje met iemand te schillen hebben.

Pflug, m. (-es, -s; mrv. Pflü'ge): (akk.) ploeg; die Pferde (die Ochsen) hinter den - spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; beim -e bleiben: (spr.) zich met zijne eigene zaken bemoeien, op zijne zaken passen; das ist mein Acker und mein -: (spr.) > dat is mijn middel van bestaan, daar moet ik van leven; I -art, vr.: 1) bewerking met den ploeg, 2) nier van ploegen; -balken, m.: ploegboom; -baum, m.: ploegboom; -beil, o.:ploeghak;> -dienst, m.: heerendienst met den ploeg ; -eisen, o.: ploeg-ijzer, ploegkouter, ploeg-mes, ploegschaar; -frohne [-fronel, vr.: Zie -dienst; -grendel, m.: ploegboom; -halter, m.: ploeger, man die achter den ploeg loopt; -hobel, m.: (tim.) ploegschaaf; -kehre, vr.: keering van den ploeg, einde

ge-nn

Zie

om het geschutpoorts-luik op of neer te laten; -weg, m.: toegang door de poort.

Pfört’clien, o. (-s; mrv. -): poortje,

Pfor’te, vr.: poort; (mar) geschutpoort; (stk.) Porte; die ottomanische de Verhevene Porte (Turkije).

Pfor'ten, in Sam. I -dolmetscher, m.: geschutpoorts-sluitboom; -tau, o.: Zie Pforttau.

Pförfner, m. (-s; mrv. -): portier; (in gevangenissen:) bewaarder; (ontl.) onderste opening der maag; I Pfört'nerin, vr.: (mrv. -nen): portierster.

Pfosch, m. (-es; mrv. k-e): aas, lokaas.

Pföst'chen, o. (-s; mrv. -): postje, stijltje; paaltje.

Pfos'te, vr,: (bwk.) post, stijl; paal.

Pfos'ten, in Sam. I-maler, m.: paneel-sehilder; -spiegel, m.: damspiegel.

Pföfchen, o. (-s; mrv. -): pootje.

Pfo’te, vr.: poot; an den -n saugen: (spr.) op zijn smeer (of vet) teren.

pföteln, w. b.: 1) streelen, aaien; 2) krabben.

Pfriem, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Pfrienieii.

Pfriem e, vr.: Zie Pfriemen.

Pfriemen, m. (-s; mrv. -): 1) priem; 2) (schoenmakers-)els; I -artig, bv. n.: priemachtig: -förmig, bv.n,: priemvormig; -gras, o.: priemgras; -kraut,o.: Spaansche brem, priemkruid.

Pfropf, m. (-es; mrv. -e): 1) prop; 2) kurken stop, kurk; 3) (tnb.) entstek; I -bein, o. (-meissel, m., -messer, o.): ent-mes'; -reis, o,: entstek;-sage,vr.: entzaag; -schule, vr.: boomkweekerij; -wachs, o.: ent-was; rzieher, m.: kurketrekker.

Pfröpf’chen, o. (-s: mrv. -): 1) propje; 2) stopje, kurkje; 3) (tnb.) entstekje.

IPfropfen, m. (-s; mrv. -): Zie Pfropf.

Ipfrop’fen, w. b.: 1) proppen, stoppen, met geweld duwen; etwas in einen Sack -: iets in eenen zak stoppen; sich den Magen voll -: zijne maag volstoppen, zich volproppen; 2) kurken, met eene kurk dichtmaken; 3) (tnb.) enten; 4) (tim. en fig.) lasschen; 5) (fig. fam.) instampen, inpompen, inprenten.

Pfrop’fer, m. (-s; mrv. -): (tnb.) enter.

Pfropfling, m. (-es, -s; mrv, -): 1) entstek; 2) geënte boom.

1‘fropfiiiiff, vr.: 1) volpropping, vol-stopping; 2) kurking, dichtkurking; 3) (tnb.) enting.

Pfriind, in Sam. I -geld, o.: 1) kerkelijk inkomen, prebende, 2) predikants-plaats; -gut, o.: bij eene prebende behoo-rend land; -haus, o.: proveniershuis.

Pfriin'cle, vr.: 1) kerkelijk inkomen, prebende; 2) plaats (verpleging) in een proveniershuis.

Ipfriin’den, w. o. h.: aan inkomsten opleveren; w. b.: 1) met eene prebende begiftigen, 2) met eene predikantsplaats begiftigen.

IPfrün'den, in Sam. I -besitzer, m.: Pfriindner; -buch, o.: (kkl.) register der beneficiën; -handel, m.: (kkl.) simonie; -kauf, m.: (het) koopen van eene prebende; -los, bv. n.: zonder kerkelijk inkomen, niet met eene prebende begiftigd;-verleiher. m.: (kkl,) collator; -ver-leihung, vr.: (kkl.) collatie, vergeving.

Pfründ'ner, m. (-; mrv. -): 1) bezitter van een kerkelijk inkomen; 2) verpleegde in een proveniershuis, pfuch'zen, w. o. h.: (pop.) braken, spuigen.

Pfiihl, m. (-es, -s; mrv. -e): peuluw, hoofdpeuluw: (bwk.) rand, ringlijst; (art.) stelhout, keg.

Pfulil, m, (-es, -s; mrv. -e of Pfüh’le): poel; der höllischc -: de poel der hel; der feurige -: de vuurpoel der hel; I -baum, m.; kaapstander; -duft, m.: moerasdamp; -eisen, o.: spilplaat; -fisch, m.: grondige visch; -schnepfe. vr.: (vog.) poelsnip.

Pfiilil'clien, o. (-s; mrv. -): 1) kleine poel (zie Pfuhl); 2) kleine peuluw, enz. (Zie Pfiihl).

pfuh licht. bv. n.: poelachtig, pfuh lig, bv. n.: vol poelen en plassen, pfui (spreek uit: pfoei), tsw.: foei. pfui'en, w. o. h.: foei zeggen over. Pfulh (Pfiilh), m. (-es; mrv. -e): Zie Pfiilhe.

Pfiil'be, vr.: stelhout (van den ploeg). Pfiind, o. (-es, -s; mrv. -e): (gew.) pond; (mtw.) pond sterling; (fig.) talent; acht auf ein -: acht in een pond; auf das - (per -): per pond; sein - vergraben: (fig.) zijn talent begraven (verbergen, ongebruikt laten); wer mit dem -e nicht wiegt, bedarf des Centners nicht: (spr.) wie het kleine versmaadt, is het groote niet waard; I -birne, vr.: zeer groote peer, (fig.) ponds-peer; -bude, vr.: grenskantoor (voor de in- en uitgaande rechten) ; -geld,

o.: (in Engeland:) pondgeld; -gewicht, o,: pondgewicht; -haus, o.: Zie -hude;-holz,

o.: hout dat bij het pond verkocht wordt; -kammer, vr.: Zie -hude; -leder, o.: zoolleer (zoolleder); -schoss, m.: verponding, grondbelasting; -schreiber, m.: klerk op het kantoor der in- en uitvoerrechten; -stein, m.: steen vaneen pond zwaarte; -weise, bw.: bij het pond; -zoll, m.: (in Engeland:) pondgeld. pfim'deii, w. o. h.: zwaar zijn, wegen, pfün'den, w. b.: wegen, de zwaarte bepalen van.

Pfün'der, m. (-s; mrv. -): weger I.... -, m. (-s; mrv. -): ... ponder; ein Drei een drieponder.

pfUn'dig, bv. n.: één pond wegende; (in Sam.) ponds-; drei -: drie ponds; zehn -e Kanonnen: (art.) tienponders.

Pf üiid'ner, m. (-s; mrv. ^-): weger. I ... -: Zie .. . pfiinder.

pfu'schen, w. b.: knoeien, broddelen, afroffelen, ophameren; w. o. h.: 1) beunhazen; 2) sissen; suizen; gonzen; - in: beunhazen in.

Pfu'scher, m. (-s; mrv. -): 1) knoeier, 2) beunhaas (-arbeit, vr.: knoeiwerk, broddelwerk; -haft, bv. n.: knoeierig; -haftigkeit, vr.: knoeierigheid; -massig, bv. n.: knoeierig); Pfuscherei', vr.: 1) knoeiwerk, 2) beunhazerij; Pfu'scherin, vr. (mrv. -nen): knoeister, broddelaarster; pfu'schern: Zie pfuschen.

Pfiitz, in Sam. I -made, vr.: (vv.) worm om aan den haak te slaan, peurworm; -meise, vr.: (vog.) poèlmees; -nass, bv. n.: sliknat, druipnat, doornat.

pfüt'ze, vr.: poel, plas, modderpoel.

Ipfiit'zen, in Sam. * I -nass, bv. n.:

m. (-s; mrv. -): (bijb.-(in de studententaal:)

Pliio'le, vr.: fiool, flesch.

Phleg’ma, o. (-s): flegma; (fam.) leukheid, doodbedaardheid; Phlegma'tiker, m. (-s; mrv. -): doodbedaarde, (fam.)

o. h.: in

innen.

in.

van

uu

sliknat, druipnat, doornat; -wasser, o.: poelwater, stilstaand water.

Ipfüt’zen, w. b.: (mnw.) leegpompen; pfüt'zicht, bv, n,: poelachtig; pfüt'zig, bv.

n.: 1) vol poelen, 2) slijkig, slikkig.

Plia'eton, m. (-s; mrv. -e): phaëton (i. a. b.).

Phalane, vr.: (ins.) vlinder; f(ook:) mot.

Plia'lanx, vr. (mrv. -e of Pha'langen); phalanx.

Plianomen', o. (-es, -s; mrv. -e): verschijnsel; (fig.) wonder; Jl Phano-menologie’, vr.: leer der natuurverschijnselen.

Phantasie', enz.: Zie de minder goede spelling Fantasie.

Phantom, o.: Zie Fantom.

Pharao, o.: Zie Pharo. I -, m. (-s; mrv. Pharao'nen): (hist.) pharao, Egyptische koning.

Plia’raons. in Sam. I -maus, vr. (-ratze, vr.): (drk.) ichneumon, Egyptische rat.

pharao'niseli, bv. n.: uit den tijd der pharaonen.

Pharisa’er, m. (-s; mrv. -): farizeër;

I pharisa’isch, bv. n.: farizeesch; Phari-sais'mus, m. (-): schijnheiligheid, vertoon van vroomheid.

Pliarinalcent', m. (-en; mrv. -en): pharmaceut, artsenijmengkundige, apotheker; -ceut’isch, bv. n.: pharmaceutisch, artsenijkundig; -cie', vr.: pharmacie, artsenijmengkunde,(fig.) apotheek;-kopö 'ie, vr.:    1) leer der artsenijmengkunde,

2) handboek voor de artsenijbereiding.

Pha’ro, o. (-s): faro-spel; I -spiel, o.: faro-spel.

Pha'rus, m. (-; mrv. Pha’ren): (zeew.) lichttoren, vuurbaak.

Philanthrop’, m. (-en; mrv. -en): philanthroop ; -thropie’, vr.: philanthropie; -thro’pisch, bv. n.: philanthropisch.

Phi'lipp, m. (-s): Philippus, Filips; (pop.) Flip.

Philippi'ne, vr. (-ns): Philippina;

I -n, vr. mrv.: (adk.) Philippijnsche eilanden.

philippi'nisek, bv. n.: Philippijnsch; -e Insein: Philippijnsche eilanden.

philip'pisch, bv. n.: heftig; -e Rede: philippica.

Philis'ter, hist.) Philistijn; ploert, niet-student; I -thum [tl, o.: ploertendom.

Pliilollos', m. (-en; mrv. -en): philo-loog; -logie', vr.: philologie; -lo’gisch, bv.

n.: philologisch; -me’le, vr.: filomeel, nachtegaal; -soph', m. (-en; mrv. -en): philosoof, wijsgeer; -sophas'ter, m. (-s; mrv. -): schijngeleerde, drogredenaar; -sophem’, o. (-es, -s; mrv. -e): theorema, zuiver bespiegelend voorstel; -sophie', vr.: philosophie, wijsbegeerte; -so’phin, vr. (mrv. -nen): vrouwelijke wijsgeer; -sophi'ren [ie], w. o. h,: philosopheeren, wijsgeerige bespiegelingen maken; -so’phisch, bv. n.: philosophisch, wijs-geerig.

leukerd; phlegma'tisch, bv. n.: flegmatiek, (fam.) leuk, doodbedaard.

Pliöiii'zien, o. (-s): (adk.) Phenicië; Phöni'zier, m. (-s; mry. -): Pheniciër; Phöni'zierin, vr. (mrv. Phenicische; phöni'zisch, bv. n.: Phenicisch.

Pliö'nix, m. (- of -es; mrv, -e): feniks.

Phosphor, m. (-s): phosphor; I -sauer, bv. n.: phosphorzuur; -saure, vr.: phos-phorzuur.

phosphoresci’ren [ie], w. den donKer licht van zich geven.

Photolgraph', m. (-en; mrv. -en): photograaf; -graphie', vr.: photographie ; -gra'phisch, bv, n.: photographisch; -me'ter, m. (-s; mrv. -): lichtmeter.

Phra'se, vr.: volzin; I Phra'senbuch, o.: verzameling volz’

Phrenollog'', m. (-en; mrv. -en): schedelleerkundige; -logie', vr.: schedelleer; -lo’gisch, bv. n.: schedelleerkundig.

Phry'gien, o. (-s): (adk.) Phrygië; Phry’gier, m. (-s; mrv. -): Phrygiër; Phry'gierin, vr. (mrv.-nen): Phrygische ; phry'gisch, bv. n.: Phrygisch.

Phry’ne, vr.: 1) coquette, behaagzieke; 2) lichtekooi.

Physik', vr.: natuurkunde ; physika’-lisch bv. n.: natuurkundig; Physiker, m. (-s; mrv. -): natuurkundige; Phy'sikus, m. (-; mrv. Phy’sici): geneesheer.

Physiolgnoin', m. (-en; mrv. -en): gelaatkenner, gelaatkundige; -gnomie’, vr.:    gelaatsvorm, gelaat; -gno'misch,

bv. n.: gelaatkundig; -gno'mik, vr.: gelaatkennis, gelaatkunde; -log',

(-en: mrv. -en): physioloog; -logie’, vr.: physiologie; -lo’gisch, bv. n.: phsiolo-gisch.

phy'sisch, bv. n.: physiek.

Pianist', m. (-en; mrv. -en): pianist, piano-speler.

Pia’no-For'te, o. (-s; mrv. -s): piano, fortepiano.

Pias’ter, m. (-s; mrv. -): (rntw.) piaster.

Pich, in Sam. l-holz, o.: (schoenmakers-) likhout; -leinwand, vr.: (zeew.) geteerd doek, prezenning; -nelke, vr.: (pik.) vliegenvanger; -wachs, m.: stopwas.

pi’clieln, w. o.: pimpelen.

picli’en, w. b.: pekken, met pek bestrijken; (fig.) teren; w,-o. h.: (fam.) pimpelen.

Piek, m. (-es, -s; mrv. -e): pik (b. v. vogels met den bek); tiktak (van uurwerken); | -hacke, vr.: houweel.

Pickart', m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) basterdyalk; roerdomp.

Pick’e, vr.: houweel.

IPick'el, m. (-s; mrv. -): houweel; I -beere, vr.: blauwbes; -flöte, vr.: flageolet; -haring, m.: pekelharing, (fig.) hansworst; -haube, vr.: punthelm.

IPick'el, m. (-s; mrv. -n): pukkel, puistje.

Pick'elclien, o.: pukkeltje, klein puistje.

pick'eln, w. o. h.: prikken.

piek'en, w. b.: pikken; w. o. h.: (van rwerken:) tikken.

Picket’, o. (-s; mrv, -s): (mil.) piket; (spl.) piketspel; - spielen: (spl.) piketten.

(-es,    -s; mrv. -e):

m.

. n.:

vr.: polgrims-tocht,

voor

2)

netje.

piloti'ren [ie], w. b.: (zeew.) lood

Pickling,

bokking*.

Picknick, o. (-s; mrv. -s of' -e): picnic-partij.

IPiek, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil. en zeew.) piek; I -schaft, m (-stock, m.): stok of schaft eener piek.

IPiek, o. (-es, -s; mrv. -e): (spl.) schoppen; l -ass, o.: schoppen-aas; -bube, m.: schoppenboer; -dame, vr.: schoppenvrouw; -könig, m.: schoppenheer.

Piek’e, vr.: (mil.) piek; (spl.) schoppen; (lig. fam.) pik; eine - auf Einen haben: (fam.) een pik op iemand hebben.

pieken, in Sam. I -förmig, bv. n.: piekvormig; -trager, m.: piekdrager, piekenier.

Piekenier', m. (-s; mrv.-e): picke-nier.

Piel'ke, in Sam. I Zie Beilke. Pi’emont, o. (-s): (adk.) Piëmont; Piemonte’ser, m. (-s; mrv. -): Piëmon-tees; Piemonte'serin, vr, (mrv. -nen): Piëmonteesche; picmonte'sisch, bv. n.: Piëmonteesch,

Ipiep, tsw.: piep!

IPiep, m : piep!(d.i. piepend geluid); nicht - sagen: geen kik geven, geen mond opendoen.

piep en, w. o. h.: piepen,'' piep’iclit (piep’ig, piep'isch), bv (van de stem:) piepend, pieps, tsw.: Zie piep. piep’sen, w. o. Ji.: piepen. Pietis'mus, m. (-): piëtismus; Piëtist’, m. (-en; mrv. -en): femelaar, piëtist; Pietisterei’, vr.: piëtisterij; Pietis'tin, vr. (mrv. -nen): femelkous; pietis’tisch, bv. n.: femelig, piëtistisch, piffpaff, tsw.: piefpaf!

Pigment , o. (-es, -s): pigment.

Pik, m. (-es, -s; mrv, -e): piek. pikant', bv. n-: pikant; Pikanterie', vr.: pikanterie.

Pi’ke, enz.: Zie Pïeke. pikiren [ie], w. b,: pikeeren; sich -auf: zich veel laten voorstaan op.

Pik’ten, m. mrv.: (hist.) Pieten;

I -mauer, m.: muur der Pieten.

Pilas ter, m. (-s; mrv. -): pilaster. Pil'bee're, vr.: (pik.) sorbeboom. Pilch, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) relmuis.

Pil’ger, m. (-s; mry. -): pelgrim, bedevaartganger; | -fahrt, vr.: pelgrimstocht, bedevaart; -flasche, vr.: kalebas-flesch; -gang, m.: Zie -fahrt; -leben, o.: pelgrims-leven; -stab, m.: pelgrimsstaf; -tasche, vr.: knapzak.

pilgern, w. o. s,: eene bedevaart doen.

pil'gerschaft, bedevaart.

Pelgrim, m. (-s; mrv. -e): Zie

Pilger.

Pill chen, o. (-s; mrv. -): pilletje. Pil’le, vr.: (pha. en fig.) pil; Einem eine - zu verschlucken geben: iemand eene (bittere) pil te slikken geven (ook fig.); er hat viele -n verschlucken müssen: (fig. fam.) hij heeft heel wat onaangenaamheden moeten slikken; Einem die - versilbern (vergolden): (fig.) de pil iemand vergulden.

Pillen, in Sam. I -dose, vr.: pillendoos;

-dreher, m.: (iron.) pillendraaier; -farn, m.: (pik.) pilkruid, watervaren; -schach-telchen, o.: pillendoosje (-schaehtel, vr.: pillendoos).

Pilot', m. (-en; mrv. -en): 1) loods; stuurman; 3) (een visch:) loodsman-

sen.^

Pilscher, m. (-s; mrv. -): stroomling (een sardijnachtige visch).

Pilz, m. (-es; mrv. -e): paddenstoel; (kkk.) champignon; in die -e gehen: (fam.) de plaat poetsen, (ook:) naar de kluiten gaan; -förmig, bv. n.: padden-stoejvormig.

pilz’iclit, bv. n.: paddenstoelachtig, (fig.) sponsachtig.

pilzig;. bv. n.: vol paddenstoelen.

Piment', o. (-es, -s): pigment.

pim'pelig, bv. n.: 1) bleek en tenger; 2) verwijfd.

Pim'pelmeise, vr.: (vog.) pimpelmees.

pim'peln, w. o. h.: 1) op de klokken spelen; 2) lamenteer en, janken.

Pim'permiss, vr.: (pik.) pimpernoot;

-baum, m.: pimpernoteboom.

Pimplnel le, vr.: (pik.) pimpernel.

Pin, in Sam. I -nüsschen, o.: pijnappel.

Pinakotliek’, vr.: (groote) verzameling van schilderijen, museüin van schilderij ën.

Pinas'se, vr.: (zeew.) pinas.

Pinaster, m. (-s; mrv. -): wilde pijnboom.

pinda'risch, bv. n.: (dk.) pindarisch.

Pinel'le, vr.: Zie Pinie.

Pi’netseli, m. (-es): sjdnazie.

Pin'guin, m. (-s; mrv. -e): (vog.) vetgans.

Pi nie, vr.: 1) pijnappel-pit; 2) tamme pijnboom.

Pi'nien, in Sam. I -baum, m. (-kiefer, vr.): tamme pijnboom; -kern, m.: pijnappel-pit.

Pinio’le, vr.: Zie Pinie.

Ipink, tsw.: ting!; - -, tingting!

IPink, in Sam. I -schiff, o.: (vv.) pink, vischpink.

Pin'ke, vr.: (vv.) pink, vischpink. (visch:) grondeling, grondel; (spl.) potje, pot, inzetpot.

pin'keln, w. o. h.: (pop.) piemelen, wateren.

pin ken, w. o. h.: vuurslaan.

Pinn, in Sam. I -holz, o.: (pik) vuilboom.

Pinn'ehen, o. (-s; mrv. -): pinnetje.

Pin’ne, vr.: pin; (van een kaapstander:) spil; (van vogels:) slagpen.

pin nen, w. b.: vastpinnen.

Pinscli'beck, m. (-es, -s): spinsbek.

Pin'sel, m. (-s; mrv. -): borstel, kwast, (inz.) verfkwast; (schl.) penseel; (fig. fam.) kwast, gek, stoffel; (van sommige dieren:) teellid, roede; I -förmig, bv. n.: penseelvormig; -haft, bv. n.: stoffelachtig; -haftigkeit, vr.: stoffelachtigheid; -köcher, m.: penseelkoker; -moos, o.: penseelvormig koraalmos; -schwanz, m.: pluimvormige staart; •stiel, m. (-stock, m.): steel van een penseel; -strich, m.: penseel-streek;-trog,

l fis lig i§ § ii -i i £ ggg || ? s i ü i st|i| -sg    iifiï mi    i

3 is* ³1 I I? I g-s |ll* ^ 1 é ³ r. i! -I 11    *|~f g !^| tv    1

Ui! 3! 21 !Li t.! rn! NHi üm h!    m

: |r 0 ;ï I Uil ii I! l .1 lil ■éu%ï i

sta a sa;; ws, e«t sa mmm

iM >■ ipSiSa; % m ■

bv. n.: (kph,) klef,

vr.: korte en

2) vlak, vlek, klodder; 3) plaaggeest, kwelduivel, (fig.) verdrukker.

Plackerei’, vr.:    1) plagerij, (fig.)

knevelarij, (ook:) verdrukking; 2) tobberij, afmoording.

plack'richt, plakkerig.

plad'dern, w. o. h.: kletteren; I plad-dernass', bv. n.: klets-nat, druipnat.

plaff, tsw.: plof!

plaffen, w. o. h : (mil.) tirailleeren.

Pla’ge, vr.: plaag; die zehn agypti-schen -n (die zehn -n Aegyptens): de tien plagen van Egypte; jeder Tag hat seine (spr.) iedere dag brengt zijne eigene zorgen mee; I -geist, m. (-teufel, m.): plaaggeest, kwelduivel.

pla’gen, w. b.: plagen, kwellen, lastig vallen; (fig.) verdrukken; Pla'ger, m. (-s; mrv. -): plager; Pla'gerin, vr. (mrv. -nen): plaagster.

Plag'ge, vr.: plagge, graszode; I plag’-gen,~w. o. h.: zoden 'steken; w. b.: met graszoden bedekken.

Plagiar’, m. (-en; mrv. -en): letterdief; plagia’risch, bv. n.: (let.) gestolen ; Plagia’rius, m. (-; mrv. -rii): letterdief; Plagiat’, o. (-es, -s; mrv. -e): plagiaat (1. letterkundige diefstal, 2. gestolen gedeelte uit het werk van een anderen auteur).

plaidi’ren [die], w. o. h.: pleiten.

Plahat’, o. (-es, -s; mrv. -e): plakkaat.

Plam’pe (Plam’pe),

breede sabel, hartsvanger.

plam'pen, w. o. h.: bungelen,

plan, bv. n.: vlak, effen, glad. I Plan, m. (-es, -s; mrv. Plane): 1) vlak, (het) vlak, oppervlak; 2) vlakte; 3) plan, plattegrond-teekening;    4) plan, ont

werp ; 5) plan, voornemen; I in Sam.: -eisen, o.: pers-ijzer, plet-ijzer, strijkijzer; -gemass, bv. n.: stelselmatig, naar een vast plan; -hammer, m.: plethamer; -hirsch, m.: (jag.) overwinnend hert; -kugel, m.: effen makende bal; -los, bv. n.: zonder vast plan; -losigkeit, vr.: gemis van een vast plan; -macher, m.: plannenmaker; -macherin, vr.: plannenmaakster ; -massig, bv. n.: Zie -gemass; -spiegel, m.: platte spiegel; -voll, bv. n : vol plannen, van allerlei plannen vervuld; -weise, bw.: stelselmatig.

Pla'ne, vr.: zeil, kap, huif (over een wagen).

Pla’ne, vr.: vlakte.

IPla'nen, in Sam, I -messung, vr.: vlakte-meting.

Ipla'nen, w. b.: 1) vlak (effen, glad) maken; 2) ontwerpen. I -, w. o. h.: plannen maken.

Pla’ner, m. (-s; mrv. Pla’ner): platte steen, tegel.

Plaiiet', m. (-en; mrv. -en): (str.) planeet; Jemandes -en lesen (Einein aus den -en wahrsagen): iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken. Zie

Planeten.

planeta’risch, bv. n.: planeten-.

Planeta’riuni, o. (-s; mrv. -rien): planetarium.

Plane’ten, in Sam. I -bahn, yr.: baan eener planeet; -bewohner, m. enk.: bewoner van eene planeet (m. mrv.: pla-

z, o.: kruis voor gehaalde vellen papier; -presse, vr voor de door lijmwater gehaalde -wasser, o.: lijmwater, i'rer [niej, m. (-s;

1) pletter ; 2) lijmer.

Plank, in Sam. I -eisen, o.: kalfaat-hamer.

Plan’ke, vr.: plank.

Piankelei

mrv. -):

plas’-

(pik.)

neetbewoners); -haus, o.: (bij sterrenwichelaars:) huis eener planeet; -karte, vr.: planetenkaart; -lauf, m.: planetenloop; -lesen, o.: (het) planeetlezen, (het) horoscooptrekken; -leser, m,: planeetlezer, horoscooptrekker; -messer, planetolabium; -stand, m.: aspect; -steller, m.: Zie -leser; -system, m,: planetenstelsel; -trabant, m.: satelliet (maan) eener planeet.

Planilglob', m. (-es, -s ; mrv. -e): platte hemelkaart; -metrie’, vr.: planimetrie; -me’trisch, bv. n.: planimetrisch.

Planir’ [nier’|, in Sam. I -hammer, m.: plethamer; -kolben, m.: gladmaker; -kreuz, o.: kruis voor de door lijmwater

vr.: pers vellen

papier;

Plani’rer

Piankelei', vr.: schermutseling; plan’keln, w. o. h.: schermutselen.

Iplan'ken, w. b.: met planken be-kleeden.

IPlan’ken, in Sam. I -gang, m,: (zew.) gangboord; -werk, o.: plankwerk; zaun, m.: houten schutting.

Plank’ler, m. (-s; mrv. -): schermut-selaar; (mil,) tirailleur.

planscli, tsw.: plof!, flap!, klets!

Plan’selie, vr.: staaf (van een of ander metaal).

planschen, w. o. h.: ploeteren, plassen, morsen: Planscherei', yr.: geploeter, geplas, gemors.

Planscliett’, o. (-es, -s; mrv. -e): platte middelbalein in een corset.

piant'sclien, enz. Zie plansclien,

Plantage, vr.: plantage; I Planta"gen-besit’zer, m.: plantage-eigenaar, planter.

plap’per, in Sam. I -haft, bv. n.: babbelziek, kletserig; -haftigkeit, vr.: babbelzucht, kletserigheid; -hans, m.: kletsbroer; -kathe, vr. (-liese, vr., -matz,

m. , -maul, o., -tasche, vr.): babbeltoot; -werk, o.: gebabbel, geklets.

Plapperei', vr.: kletserij, kletspraat, gebabbel; Plap'perer, m. (-s; mrv. -): babbelaar, kletser, kletsbroer; Plap’pe-rerin, vr. (mrv. -nen): babbeltoot; plap'pern, w. o. h.: babbelen, kletsen.

Plarr, in Sam. I -auge, o.: druip-oog, (pop.) soep-oog; -augig, bv. n,: met traan-oogen, (pop.) met soep-oogen; -hahn, m.: (vog.) steltlooper ; -maul, o.: (pop.) moei, smoel, groote bek,

Plar're, vr.: blaar

Plar're, vr.: (pop.) moei, smoel,groote bek.

plar'ren, w. o, h.: (pop.) blerken, janken, krijten, schreeuwen.

Plastik, vr.: boetseerkunst; tisch, bv. n.: plastisch, (fig,) aanschouwelijk.

Plata'ne, vr.: (pik.) plataanboom, plataan.

Platin’, o. (-s): platina; I -haltig, bv.

n. : platinahoudend.

Pla’tina, vr.: platina.

Plato’niker, m. (-s; mrv. ^-.Platonisch wijsgeer; plato’nisch, bv. n,: pla-

tonisch (-e Liebe: Platonische liefde).

platsch, tsw.: plomp!, flap! I m. (-es; mrv. -e): plomp; I -fuss, m.: platvoet.

plat’schen, w. o. s.: 1) ploffen, plonzen, plompen; w. o. h. 2) plassen, ploeteren, morsen.

Plat’scher, m. (-s; mrv. -): plomp.

Plafscher, m. (-s; mrv. -): plasser, ploeteraar, morser.

plat sclierii, w. o. h. en s.: Zie platschen.

platt, bv. n.: plat (i. a. b.); (fig.) plomp, onverbloemd; I -baum, m.: van zijne takken ontdane boom; -blau, o.: blauwsel; -boot,

o.: platboomd vaartuig; -deutsch, bv. n.: plat Duitsch; -eisse, vr.: (visch:) schol, (ook:) bot, (ook:) tarbot;-erbse, vr.: wikke; -fisch, m.: platvisch; -form, vr.: platform; -fuss, m.: platvoet, (fig.) bal van den voet ^-fusswache, vr. i zeew.: platyoet-wacht); -lüssig, bv. n.: 1) met platvoeten, 2) met zwemvliezen aan de voeten; -ge-drückt, bv. n.: platgedrukt; -hammer, m.: plethamer; -heit, vr.: platheid (i. a. b.); -huf, m.: platte hoef; -hufig, bv. n.: met platte hoeven; -kopf, m.: platkop, (fig.) leeghoofd; -köpfig, bv. n.; met een platten kop, (fig.) met een hoofd zonder brein; -laus, vr,: (ins.) platluis; -loth [t], o.: looden plaatje op het laadgat van een kanon; -menage, vr.: flessche-bakje; -mühle, vr.: pletmolen; -miitze, vr.: kalotje; -nase, vr.: platneus; -nasig, bv. n.: met een platten neus, plat van neus; -schiff, o.: platboomd vaartuig; -schnabel, m.: (vog.) plat-snavel; -schnabler, m.: (vog.) vogel met platten snavel; -stein, m.: 1) vloertegel, 2) zerk; -stickerei’, vr.: plat borduursel; -wasche, vr.: strijkgoed; -weg, bw.: platweg; -würmer, m. mrv.: platte wormen; -zange, vr.: buigtang; «zu, bw.: platweg.

platt, in Sam. I -bar, hv. n.: pletbaar, te pletten; -eisen, o.: 1) strijk-ijzer,

2)    pers-ijzer; -frau, vr.: strijkvrouw; -mühle, vr.: pletmolen; -tisch, m.: strijktafel; -wasche, vr.: strijkgoed; -zeug, o.: strijkgoed, fijn waschgoed.

Platt ellen, o. (-s ; mrv. -): plaatje.

Platte, vr.: 1) plaat, blad, (mtw.) muntplaatje; 2) plat, vlak; (adk.) bergvlakte; (op het hoofd:) kale plek, (van priesters:) tonsuur; (van een hoed:) bol;

3)    strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer.

Plat’te, vr.:    1) platpersing, (het)

pletten, (ook: het) strijken; 2) platheid,

iplat’ten, w. o. s.: plat worden; w. b.: platmaken, pletten, (waschgoed:) strijken, (kim.) persen.

IPlat’ten, in Sam. I -feile, vr.: zoetvijl; -förmig, bv. n.: plaatvormig; -schrift, vr.: vaste lettervorm, stereotype-plaat.

Plat ter (Plat ter), m. (-s; mrv. -): 1) pletter, platmaker, 2) draadtrekker, 3) stoffenglanzer; Plat’terin (Plat'terin), vr. (mrv.-nen): strijkster.

platterdings’, bw,: volstrekt.

Plat’ting;, o. (-s): (zeew.) platting.

platti ren [tie], w. b.: overzilveren.

Platt’ling;, m. (-es, -s; mrv. -e): leeghoofd.

Platt’ner (Platt’ner)* m. (-s. mrv. -): 1) zwaardveger, wapensmid; 2) Zie

Platter.

Platz

klet

Mll

pof!

IPlatz, m. (-es; mrv. Plat’ze): 1) pl (i. a. b.); (lig.) plein; ein viereckiger -: een vierkant plein; 2) (kkk.) koek, (inz.) pannekoek; 3) (aan boomen:) merkteeken, merk.

IPlatz, in Sam. I -büchse, vr.: klakke-bus, proppenschieter; -gold, o.: dondergoud, knalgoud; -kommandant, in.: plaatskommandant; -kugel, vr,: bom; -major, m.: plaatsmajoor; -regen, m.: plasregen, slagregeu, stortregen; -wechsel, m.: (kph.) plaatswissel.

Platz’chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje.

Plat'ze, vr.: klakkebus, proppenschieter.

Plat ze, vr:: 1) hakmes; (jag.) harts-2) voorpoot van een wild varken;

gemeen.

en w. b.: veel

sen, vr.:

was :

s, m. (-es; mrv. -e): 1) slag, klap, s; 2) smak; einen - thun: een k doen. I platz, tsw.: klets!, flap!,

aats

vanger;

3) (innw.j houweel; 4) (kim.) lap (van laken, enz.),

platzen, w. o. s. en h.: knallen, met een knal uiteenspringen, bersten; (ook:) neersmakken; (van hout in het vuur:) knapperen, knetteren; herein -: naar binnen stormen; Einem ins Zimmer -: bij iemand de kamer instormen; ins Zeug -: (fig. fam.) bokken schieten; mit etwas heraus -: iets uitflappen.

pliit'zen, w. b.: 1) doen bersten, doen springen; 2) met de platte hand (met het plat van de sabel, met eene vliegenklap of een ander plat voorwerp) slaan;

3) (boomen:) merken; 4) (kim.) een lap zetten op, lappen, verstellen; 5) auf die Hand -: de plak geven aan; w. o. h.: proppen schieten; (mil.) tirailleeren.

Platzer, m. (-s; mrv. -): knal, uit-eenbarsting met een knal.

Plat zer, m. (-s; mrv. -): 1) schieter met een klakkebus, proppenschieter; 2) slag, klap, klets; 3) smak, neersmak-king: 4) plak; mit einem - auf die Hand schlagen: de plak geven aan.

plat zig:, bv. n.: (van boomen:) te rooien; (van kreupelhout:) te hakken.

plau’cler, in Sam. I -haft, bv. n.: praatziek; -haftigkeit, vr.: praatzucht; -hans. m.: praatvaar, kletsbroer; -liese, vr.: babbeltoot; -markt, vr.: beurs (zoo noemt men elke verzamelplaats van kletsende buurvrouwen; veelal houden zij op die wijze „beurs” op den hoek eener straat); -matz, m, (-maul, o., -sack, m.): Zie -liese en -hans; -stunde, vr.: praat-uurtje, uurtje om te keuvelen; -tasche, vr.: Zie -liese.

Plauderei’, vr;: 1) gepraat, gebabbel, geklets; 2) gekeuvel; 3) praatje: Plauderer, m. (-s; mrv. -): prater; Plau'-dererin, vr. (mrv. -nen): praatster; plau’dern, w. o. h.: 1) praten, babbelen, kletsen, 2) keuvelen (sich satt -: zijn [of haarl hart ophalen met praten).

plausi bel, bv. n.: aannemelijk; Plau-sibilitat’, vr.: aannemelijkheid.

plautz (plauz), tsw.: krak!; plof!, bom!; klets! I -, m. (-es; mrv. -e): knap; knal, slag; smak.

Plebejer, m. (-s; mrv. -): (hist.) plebejer, (fig.) man uit het volk (die -, mrv.: de gemeene man, enk.); Plebe'jerin, vr. (mrv. -nen): (hist. en fig.) vrouw uit

het volk; plebejisch, bv. n,: plebejisch, |fig.) gemeen; Plebs, m. (-): (het) plebs,

Plejaden, vr. mrv.: (fab,) Plejaden; (str.) Zevenster (enk.).

Plem'pe, vr.: (fam.) degen; (als drank:) slappe sloerie, gootwater.

plem'pern, w. o. h. drinken, slobberen, zwelgen; verzwelgen; im Wasser -, in het water ploeteren.

Plenipotenziar’, m. (-s; mrv.-zia‘-rien): (dipl.) plenipotentiaris, gevolmachtigd minister.

Pleno, in in eene voltallige vergadering.

Pleonas'mus, m. (- ; mrv. -nas'men): (tik.) pleonasmus; pleonas’tisch, bv. n.; pleonastisch.

Pre’tlii: Zie Krethi.

Pleuresie', vr.: (gnk.) zijdewee, pleuris.

Plin'se, vr.: (kkk.) flensje, dun panne-koekje ; (ook:) prouweltje, oblie.

Plin’te, vr.: (bwk.) plint.

Plinze, vr.: Zie Plinse.

Plitt, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) bliek, blei.

Plom be, vr.: 1) plombeering; 2)plombeersel; plombi'ren [bie], w. b.; plom-beeren.

plotz, tsw.: plof!, klets!, paf! I -, m. (-es): 1) knal, klap, slag; 2) smak; auf den -: eensklaps, plotseling.

Plöt’ze, vr.: (visch:) bliek, blei.

plbtz’lich, bv. n.: plotseling (bw.: plotseling, eensklaps); I -keit, vr.: (het) plotselinge.

Plu'derlio’sen, m. mrv.: schippersbroek, flodderbroek, wijde broek.

plu'dern, w. o. h.: om de be flodderen, als een zak om het lijf hangen,

Plülis, o. (-es): (zeew.) pluistouw, uitgeplozen touw.

plump, tsw.: plomp!, plof! I -, bv. n.: plomp; I -heit, vr,: plompheid; -ho m.: Zie Pluderliosen; -keule, polsstok, pols; -sack, m.: 1) tot een prop ineengedraaide lap, stopstuk, 2) onbehouwen vlegel, ongelikte beer, 3) slofje-onder (een gezelschaps-spel).

Plum'pe, vr.: Zie Pumpe.

pluin’peii, w. o. h.: pompen; w. o. s.: 1) plompen, met een plomp vallen (b.v. in het water); 2) instormen, invliegen, met gedruisch inkomen; heraus - met et iets uitflappen.

Plunder, m. (-s): rommel; I -haus,

o.: bergplaats voor rommel; -kammer, vr.: rommelkamer; -kram, m.: rommel;-mann, m.: 1) uitdrager, 2) oudroest, voddenkoopman; -markt, m.: 1) voddenmarkt, lappen-markt, (gem.) luizenmarkt, 2) markt van gebruikte goederen; -stock, in.: roof bijën-korf; -wagen, m.: bagagewagen; -werk,

o.: rommel.

Plimderei', vr.: plundering; Plün'-derer, m. (-s; mrv. -): plunderaar; plün-dern, w. b.: plunderen; Plün'derung, vr.: plundering; Plün derungs, in Sam. (-sucht, vr.: plunderzucht; -süchtig, bv. n.: plunderziek).

Plural', m. (-s; mrv. -e): (tik.) meervoud; Pluralitat’, vr.: 1) veelheid, verscheidenheid, 2) meerderheid.

inenting¹, vaccinatie; -krank, bv. n.: door de pokken aangetast (-krank sein: de pokken hebben); -krankheit, vr.: pokziekte, kinderziekte, (de) pokken (mrv.); -mase, vr.: pokput; -masig, bv. n.: pokdalig; -narbe, vr.: naad (litteeken) van de pokken; -narbig, bv. n.: zwaar van de pokken geschonden; -wurzel, vr.: (pha.) kinawortel.

pock'ig, bv. n.: 1) vol pokken; 2) pokdalig, mottig.

Po’dagra, o. (-s): (gnk.) podagra, (fam., het) pootje; podagrisch, bv. n.:

odagreus; Podagrist', m. (-en; mrv- -en):

odagra-lijder.

Po dex, m. (-), zitvleesch, achterste.

Podome'ter, m. (-s; mrv. -): schredenteller, wegmeter.

Poesie', vr.: poëzie; Poet’, m. (-en; mrv. -en): poëet, dichter; Poetas’ter, m. (-s; mrv. -): poëtaster, prulpoëet; Poe-terei', vr.: poëterij; Poe'tik, vr.: dichtkunde, dichtkunst; Poe'tin, vr. (mrv.-nen): poëtes, dichteres; poe’tisch, bv. n.: poëtisch, dichterlijk.

Po'fel, m. (-s): uitschot.

Pog'ge, vr.: (drk.) padde, pad; (ook :) kikvorsch.

Pog’gen, in Sam. | -auge, denstoel; -deich, m.: zomerdijk kade; -stuhl, m‘: paddenstoel.

Pohl, m. (-es, -s; mrv. -e): wollig pluis, nop.

pöh'len, w. b.: van haar ontdoen.

Pokal', m. (-es, -s; mrv. -e): bokaal.

Pö’kel, m. (-s): pekel; I -fass, o.: inmaak-ton; -fleisch, o.: pekelvleesch;

m.: pekelharing; -rogen, m.:

Plus, o. (-): 1) plus, meerbedrag;

2)    (zeew.) Zie Pliilis; I -macher, m.: op-drijver van de belastingen; -macherei’, yr.: opdrijving van de belastingen.

Pliisch, m. (-es; mrv. -e): pluis (Fr.: pluche), wollig fluweel; plüsch’en, bv. n,: pluche-.

plü'sen, w. b.: pluizen.

Plutarch’, m.: Plutarchus,

Pluto, m. (-s): (fab.) Pluto (god der Onderwereld); Plutonia’ner, m. (-s; mrv. -): plutonist; pluto'nisch, bv. n.: plutonisch; Plutonist’, m. (-en; mrv. -en): plutonist.

plutz, tsw. en z. n. m.: Zie plotz.

plui zig (plüt’zig), bv. n.: lompdik, lompgroot, log.

Pluvia'le, o. (-s; mrv. -a’lien): (kkl.) koorhemd.

Pluviame'ter, o. (-s; mrv. -): regenmeter.

Pnenma'tik, vr.: pneumatica, leer van de bewegingen der lucht; pneumatisch, bv. n.: luchtdrukkings-, lucht-.

Pöbel, m. (-s): gemeen volk, gepeupel, (het) gemeen; I -ausdruck, m.: uitdrukking van het gemeene volk; -haft, bv. n.: ge-meenemans-, gemeen; -haftigkeit, vr.: gemeenheid; -haufen, m.: gespuis, janhagel, (het) gemeen; -herrschaft, vr.: heerschappij van het gespuis, (fig.) regeeringloos-heid; -massig, bv. n.: Zie -haft; -sinn, m.: geest van het gemeen; -sprache, vr.: taal van het gemeene volk; -volk, o.: gemeen volk; -witz, m.: geestigheid van het gemeene volk; -wort, o.: woord van het gemeene volk.

Pöbelei’, vr.: gemeen gedrag, ge-meenigheid.

Poch, m. (-es; mrv. -e): stoot, slag; (fig.) por; I -brett, o.: pot van het poch-spel; -eisen, o.: I) ijzeren stamper,2) haard-pook, kachelpook; -erz, o.: (mnw.) erts voor den stampmolen; -gerinne, o. (-gra-ben, m.): waterloop van eenen stampmolen;-hammer, m.: stampmolen;-heie, vr.: (mnw.) houten klophamer; -herd, m.: waschplaats voor het fijngestampt erts: -junge, m.: jongen om het erts tot gruis te stooten; -kasten, m.: gruiskist (gruis-bak) in een stampmolen; -kiel, m.: stam-per-steel, steel van den stamper; -lasche, vr.: zij-plank van den gruisbak; -mehl, o.: erts-gruis; -mühle, vr.: stampmolen; -steiger, m. (mnw.) opzichter over den stampmolen; -werk, o.: stampmolen.

pochen, w, o. h,: slaan, kloppen; (spl. en fig,) pochen, kloppen, (fig.) op den grond stampen; das Herz pocht ihm: zijn hart klopt; an die Thür -: aan (op) de deur kloppen; - auf etwas: pochen (snoeven, roem dragen) op iets; Einem -: iem. braveeren; I w.b.: fijnstooten,fijnstampen, tot gruis slaan, vergruizen.

Poch’er, m. (-s; mrv. -): (metalen) klopper (b.v. aan de deur); 2) vergruizer, fljnstamper; 3) pocher, snoever; Pocherei', vr.: 1) geklop, 2) tot gruis stamping,

3)    pocherij, snoeverij, grootspraak.

Poch, in Sam. I -holz, o.: pokhout.

Pocke, vr: (gnk.) pok,

Pock’en, vr. mrv.: (gnk.) pokken; die

fliegenden - haben: de windpokken hebben; I -gift, o.: pokstof; -grube, vr.: pokput; -grübig, bv. n.: mottig, pokdalig; -holz, o.: (pik.) pokhout; -impfung, yr.: (gnk.)

o.: pad-, zomer-

-haring, kaviaar.

pü'keln, w. b.: pekelen, met zout inmaken.

pokuii’ren [lie], w. o.: (fam.) pimpelen, hijschen, stevig drinken.

Pol, m. (-es, -s; mrv- -e): (adk.) pool, aspunt der aarde; unter dem -e liegend: pool-; I -anziehung, vr.: aantrekkingskracht; -bar, m.: (drk.) ijsbeer, witte beer; -höhe, vr.: (adk.) poolshoogte; -kraft, vr.: aantrekkingskracht; -kreis, m.: poolcirkel; -stein, m.: zeilsteen, magneetsteen (-steinartig, bv. n.: magnetisch); -stern, m.: pool-ster ; -zir-kel, m.: poolcirkel. Zie polar.

Po’lack (Po’Iak), m. (-en; mrv. -en): Polak, Pool; Polackin (Po'lakin), vr. mrv. -nen): Poolsche.

Polack'er, m. (-s; mrv. -): Zie Polake.

Pola'ke, vr.: (zeew.) polacca (een Levantijnsch vrachtschip).

polar', bv. n.: in Sam. I -bar, m.: witte beer, ijsbeer; -eis, o.: ijs der poolstreek; -ente, vr.: (vog.) papegaai-duiker, eend der poolstreek; -fu*hs, m.: (drk.) isatis, poolvos; -gegend, vr.: poolstreek; -meer, o.: (adk.) ijszee, pool-zee ; -mensch, m.: bewoner van de poolstreek; -meve (-möwe), yr.: (vog.) meeuw der poolstreek.

Polarisatioii', vr.: polarisatie; polariseren [sie], w. b.: polariseeren; Pola-ritat’, vr.: polariteit.

Po le, m. (-n; mrv. -n): Pool (zie Polin); (in eene tabakspijp:) klokhuis.

Po lei, m. (-s): (pik.) polei.

Pole'mik, vr.: twistgeschrijf, pole-

denhaar, wol, yeeren, enz.), zachtmaken,

Pöl'ten, m. (-t): Hyppolitus.

Pol'ter, in Sam. I -abend, m.: 1) avond vóór de bruiloft, 2) vastelavond, pret-avond; -geist, m.; (fab.) aardmannetje, (fig.) woelwater, woelgeest, levenmaker; -kammer, vr.: rommelkamer; -kasten, m.: rommelkast; -messe, vr.: (kkl.) Mis op Witten Donderdag, (ook:) Mis op Goeden Yrijdag,

Pol’terer, m. (-s; mrv. -): 1) levenmaker, lawaai-schopper, woelwater, woelgeest; 2) dolleman die raast en tiert, alle duivels uit de hel vloeker.

miek; Pole’miker, m. (-s ; mrv. -): schrijver over twistvragen of geschilpunten; pole’misch, bv. n.: polemisch.

Polen, o. (-s): (adk.) Polen. Zie

polnisch.

Polichinell’, m. (-es, -s; mrv. -e): polichinel, Jan Klaassen, hansworst.

Polin, vr. (mrv. -nen): Poolsche.

Polir’ [lier], in Sam. I -bürste, vr.: glansborstel, oppoets-borstel; -eisen, bruineer-staal; -leile, vr.: zoetvijl; -ham-mer, m.: planeernamer; -mühle, vr.: planeermolen; -stahl, m.: bruineer-staal;

■rstein, m. (-zann, m.): Zie €Uattstein.

poliren [lie], w. b.: polijsten, glad- pol tern, w. o. h.: leven maken, lawaai maken, glanzen, politoeren;    (goud:)    schoppen; (lig.) razen en tieren, aangaan;

bruineeren; Poli’rer [lie], m. (-s; mrv.-):    herunter - (hinunter -): naar beneden

polijster, glanzer, bruineerder.    tuimelen; an die Thüre op de deur

polisch, bv. n.: Poolsch;    Zie het    bonzen; in das Haus met lawaai het

bv. n. polnisch,    . .    huis inkomen; mit etwas -: iets uitflappen.

Politik’, vr.: staatkunde; Politi- Polylgamie', vr.: veelwijverij; -ga-kas'ter, m. (-s; mrv. -): staatkundig    mist’, m. (-en; mrv.-en): voorstander van

tinnegieter; Politi'ker, m. (-s ; mrv. -):    de veelwijverij;-garchie’ vr.: veelhoofdige

staatsman, (iron.) staatkundig tinnegieter;    regeering ; -glot’te, vr.: boek (inz.: bijbel)

poli'tisch, bv. n.: staatkundig, (fig.) poli-    in verscheidene talen; -gon', o. (-es,-s;

tiek, sluw, geslepen; politisi'ren [sie], w.    mrv.-e): veelhoek; -gonal', bv. n.: veel-

o. h.: politiseeren, over staatkunde rede-    hoekig; -graph’, m.: (-en; mrv. -en): veel-

kavelen, gewaande staatsmanswijsheid    schrijver; -graphie', vr.: veelschrijverij;

luchten.    -his’tor, m. -s; mrv. -histo’ren): veelweter;

Politur’, vr.: politoer.    -mathie', vr.: veelweterij; -ma'thisch, bv.

Poli'ze, vr.: (kph.) polis, verzeke-    n.: veelwetend,

ringsbewijs.    Polyne'sien, o. (-s): (adk.) Poly-

Polizei', vr.: politie; I -amt, o.: bureau nezië. van politie; -beamte, m.: politie-ambte-    Polyp’, m. (-en; mrv. -en): poliep;

naar; -behörde, vr.: politie; -diener, m.:    1 poly'penartig, bv. n.: poliepachtig,

agent van politie, (fam.) diender;-direk-    Polyltech'niker, m. (-s; mrv. -):

tor, m.: directeur van politie; -gericht,    leerling van de polytechnische school;

o.: bureau van politie; -kommissar', m.:    -tech'nisch, bv. n.: polytechnisch, vele

commissaris van politie; -massig, bv. n.:    vakken van kunstvlijt omvattende;-theis'-

overeenkomstig de politie-verordening;    mus, m. (-): veelgoderij; -theist', m. (-en:

-minister, m.: minister van politie;    mrv.-en): voorstander van de leer der

-ordnung, vr.: 1) inrichting van de    veelgoderij,

politie, 2) politie-verordening; -prafekt,    Poma’de, vr.: pomade; (studenten-

m.: prefect van politie;-reiter, m.: gen- taal:) gemak; I -büchse, vr. (-topf, m.): darme, politie-dienaar te paard; -sache, pomade-pot. vr.: politie-zaak; -vergehen, o.: oyertre- pomadig, bv. ding van de politie-verordening; -wesen, gemakkelijk; (ook:) op gemak gesteld, o.: politiewezen; -widrig, bv. n.: in strijd    pomadiren [die], w. b.: pomadeeren.

met de politie-verordening.    Pomeranz chen, o. (-s; mrv. -):

polizei’licli, bv. n.: politie-, van de    oranje-appeitje,

politie; -e Aufsicht: opzicht van de    Pomeran'ze, vr.: oranje-appel, si-

politie.    naas-appel.

Polk, m. (-es, -s; mrv. -e): gesneden Pomeran'zen, in Sam. I -baum, m.: (d. i. gelubd) mannetjes-varken; (fig.)    oranjeboom; -blüthe [t], vr.: oranjebloe-

ongelikte beer, onbehouwen vlegel.    sem; -blüthenwasser [t],o.: oraniebkx

Poll, m. (-es; -s): kornel, zemelmeel;    water (Fr.: fleur d’orange); -farbe, vr.:

I -mehl, o.: Zie Poll.    oranje-kleur; -farben (-farbig), bv. n,:

Pöl’ler, m. (-s; mrv, -): (art.) klein    oranje-geel;-garten, m.: oranjerie;-gelb,

mortier,    z. n. o. (-es, -s) en bv. n.: oranje-geel;

polnisch, bv. n.: Poolsch; der -e    -handler, rn.: koopman in sinaas-appelen;

Bock: 1) (voor strafgevangenen:) dwang-    -handlerin, vr.: koopvrouw

laarzen (mrv.), 2) (muz.) doedelzak; die    appelen; -haus, o.: oranjerie; -schale, vr.:

-e Flechte: (gnk,) de Poolsche haar-    oranje-schil,sinaas-appelschil(eingemachte

vlecht.    -schale: gekonfijte oranje-schil, sukade);

Pol’ster, o. en m. (-s; mrv. -)•    -schnitte, vr.: stukje sinaas-appel.

1) kussen; 2) matras; I -bank, vr.: bank Pomesi’ne, vr.: sinaas-appel (pop.: met opgevulde zitting, zachte bank;    appelsien).

-bett, o.: zacht bed; -förmig, bv. n.:    Pom'mer, m. (-s; mrv. -): Pommer;

kussenvormig; -rnacher, m.: matrassen-    Pomera’ner, m. (-s; mrv. -): Pommer;

maker; -ritter, m.: verwijfde vent; -sessel,    Pommera'nerin (Pom'merin), vr. (mrv.

m. (-sitz, m., -stuhl, m.): opgevulde stoel,    -nen): Pommersche; pom’merisch, bv. n,:

zachte stoel.    Pommersch; Pom'mern, o. (-s): (adk.)

Pol’ster eken, o. (-s; mrv. -): 1) kus- Pommeren, sentje; 2) matrasje.    Pom merchen, o. (-s; mrv.-): Deensch

pol stern, w. b.: opvullen (met paar- hondje, deentje, basterdmops.

o.;

n.: (studententaal:)

esem-

m sinaas-

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

40

Pomp, m. (-es): staatsie, luister, praal, pracht; I -haft, bv.n.: prachtig,luisterrijk; -haftigkeit, vr.: luister, pracht; -hosen, m.:

Zie Pluderltosen.

o- h.: in den neus

rozemar Braban

Pörseli, in Sam. I -kohl, m.: boerenkool.

Porst,

Porsch.

Port, m. (-es; mrv. -e): haven; I -chaise, vr.: draagstoel; -folio, o. (-s ; mrv. -s): portefeuille; -wein, m.: portwijn.

Portal’, o. (-es, -s; mrv. -e): portaal.

Por’te, vr.: (zeew.) geschutpoort;

Pomolog’, m. (-en; mrv. -en): pomo-loog; Pomologie', vr.: pomologie, vrucht-boomenkunde; pomolo’gisch, bv. n.: pomologisch; Pomo'na, vr.: (-s of Po-mo’nens): (fab.) Pomona (de godin der vruchtboomen).

Pom’pe, vr.: 1) (pik.) pompoen, kalebas; 2) pomp.

Pom pei, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) paardenbloem; -mette, vr.: Zie Polter-messe; -nickel, m.: pompernikkel, Westfaalsch roggebrood.

pompös', bv. n.: prachtig, luisterrijk.

Pönal’, in Sam. I -gesetz, o. (-statut, o.): strafwet.

Pönitenz’, vr.: penitentie, boetedoening.

Pontifex, m.: (-; mrv. -fices): opperpriester ; in Pontificalibus, bw.: in pontificaal: Pontifikat’, o. (-es, -s): pontificaat.

ponti'iiisch, by, n.: (adk.) Pon-tijnsch; die -en Sümpfe: de Pontijnsche moerassen.

Ponton', m.: (mil.) ponton; I -brücke, vr.: schipbrug.

Pon'tus, m. (-): (adk.) Pontus; -Euxinus: de Zwarte Zee.

Pöo’nie, vr.: Zie Paonie.

Po'panz, m. (-es; mrv. -e): (fam.) boeman; (fig.) schrikbeeld.

Po’pe, m. (-n; mrv. -n): (kkl.) pope (priester der Grieksche kerk).

Po'pel (Pö'pel), m. (-s): 1) snot; 2) etter: 3) boeman; 4) stommerik; I-mann, m.: boeman.

popeln, w. pulken.

pöpeln, w. b.: (kinderen:) met de zuigflesch grootbrengen.

Po po, m. (-): achterste, zitvleesch.

popular , bv. n.: populair; Popularitat', vr.: populariteit; populariseren [ie], w.b.: populariseeren.

IPor, m. (-es, -s): (tnb.) prei.

IPor, in Sam. I -kirche, vr.: bovengalerij in de kerk; -schüssig, bv, n.: (mnw.) blootliggend; -wisch, m.: lange stoffer.

Po re, vr.: porie, zweetgaatje; poros', bv. n.: poreus; Porositat', vr.: poreusheid.

Porn, m. (-es, -s): (tnb.) prei.

Porpltyr’, m. (-s; mrv. -e): (min.) porfier; | -artig, bv. n.: porfierachtig.

Porree', m. (-): (tnb.) prei.

IPor ren, m, (-s): (tnb.) prei.

Ipor ren, w. b.: porren, opkloppen.

Porsch, m. (-es; mrv. -e): 1) wilde ™**,„rijn; 2) gagel, muisdoorn, luiskruid, dsche mirte.

m. (-es; mrv. -e): Zie

I -chaise, vr.: draagstoel; -feuille, o. (-s; mrv. -s) : portefeuille; -monnaie, o. (-s; mrv. -s): porte-monnaie.

Porter, m. (-s): porterbier, Engelsch bruin bier, porter; | -bier, o.: Zie Porter.

Portier (spreek uit: por'-tjee), m.(-s): portier.

Portikus, m. (-; mrv. Portiken): (bwk.) portiek.

Portion', vr.: 1) portie, afgepaste hoeveelheid; 2) rantsoen; 3) part, deel.

Port'ner, m. (-s; mrv. -): Zie

Pförtner.

Por to, o. (-s; mrv. -s of Por ti): porto . port, briefport; I -buch, o.: boek der briefporten; -frei, bv. n.: 1) gefrankeerd, franco, 2) vrij (vrijgesteld) van port; -freiheit, vr.: vrijdom van briefport* -konto, o.: porto-rekening; -rechnung, vr.: porto-rekening; -satz, m.: maatstaf van portbe-rekening.

Portrat', o. (-es, -s; mrv. -e of-s): portret; I -malen, o.: (het) portretschilderen; -maler, m.: portret-schilder; -malerei', vr.: (het) portret-schilderen.

portratiren [ie], w. b.: portret-teeren.

Por’tugal, o. (-s): (adk.) Portugal; Portugies e, m. (-n; mrv. -n): Portugees; Portugiesin, vr. (mrv. -nen): Portugeesche; portugies'isch, bv. n.: Portugeeseh.

Por'tulak, m.: (-s): (tnb.) postelein.

Porzellan', o. (-es, -s; mrv, -e): porselein; chinesisches -: Chineesch porselein; gemaltes -: Japansch porselein;

I -ahnlich (-artig), bv. n.: porseleinachtig; -brennerei’, vr.: porselein-fabriek; -erde, vr.: porselein-aarde; -fabrik, vr.: porseleinfabriek; -fieber, o.: (gnk.) netelkoorts; -glasur, vr. (-glatte, vr.): porselein-glazuur; -handel, m.: porseleinhandel; -handler, m.: porseleinkoopman; -handlung, vr,: porseleinwinkel; -maler, m.: porseleinschilder, schilder op porselein; -malerei', vr.: (het) schilderen op porselein; -muschel, vr. (-schneeke, vr.): porseleinschelp; -ofen, m.: porselein-oven; -service, o.: porseleinen servies; -waare, vr.: porselein; -weiss, bv. n.: als porselein zoo wit.

Porzellane, vr.: porseleinschelp; die blaue -: de onyx-schelp.

porzellanen, bv. n.: porseleinen.

Posament’, o. (-es, -s): passement.

Posamenti'rer [ie], m. (-s; mrv. -): passementwerker.

Posaune, vr.: (i. a. b.) bazuin; in die - blasen (in die - stossen); Zie w. o. en b-

posaunen.

IPosauiien, in Sam. I -blaser, m.: bazuinblazer; -register, o.: (in orgels:) trompetregister, bazuin; -schall, m.: bazuingeschal; -schneeke, vr.: (ins.) trompet-slak, (schelp:) kinkhoorn; -ton, m.: bazuintoon.

posa ii non. w. o. h.: bazuinen, de bazuin steken (op de bazuin blazen); w. b.: uitbazuinen.

Posauner, m. (-s; mrv. -): bazuinblazer.

Posaunist', m. (-en; mrv. -en): bazuinblazer.

Po se, vr.: penneschaeht.

Poseidon, m. (-s): (fab.) .Neptunus

voor den gek houden, (pop.) iemand voor het lapje houden; das smd -n; dat zijn fratsen. Zie Possen.

Posse'kel, gm. (-s; mrv. -): plethamer. IPos'sen, tsw.: gekheid!

IPos’sen, m. (-s; mrv. -): (fam.) poets, lts; Einem einen - spielen oder thun:

’ een poets bakken; dir

POtS ,    XJ111VI** v

(fam.) iemand zum -: uws ondanks, in spijt van ii. Zie

Posse.

een

direk-

vr.:

a. b.); stehen:

op post staan; einen - einnehmen: eenen post bekleeden; ein falsch eingetragener -: een verkeerd geboekte post.

(de god der zee); poseido'nisch, bv. n.: neptuniaansch.

Position', vr.: positie.

IPositiv', o. (-es, -s; mrv. -e): huisorgel.

IPositiv', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) stellende trap.

Ipositiv', bv. n.: positief, stellig.

po’sito, bw.: gesteld, voorondersteld.

Positur', vr.: postuur, hchaams-stand.

Pospoli'te, vr.: (in Polen:) te wapen gesnelde adel.

Pöss'chen, o. (-s; mrv. -): kluchtje,

g Pos'se, vr.: klucht, grap; (tnl.) kluchtspel ; (fam.) frats; -n reissen (-n yorbringen, -n machen, -n treiben): kluchten uithalen, grappen maken, voor gek (voor hansworst) spelen; -n treiben mit Einem: iemand

IPos'sen, in Sam. I -eule, vr.: gewone nacht-uil; -haft, bv. n.: kluchtig, potsierlijk, grappig;-haftigkeit, vr.: kluchtigheid, potsierlijkheid, grappigheid; -macher (-reisser), m.: grappenmaker; -macherin (-reisserin), vr.: grappenmaakster; -reisse-rei’, vr.: grappenmakerij; -oper, vr.: kluchtspel met zang (Fr.: opera bouffe);-spiel, o. (-stück, o.): (tnl.) kluchtspel.

possesso’risch, bv. n.: (rcht.) het bezit betreffende.

possier'lich, bv. n.: potsierlijk, kluchtig,koddig; I -keit,vr.: potsierlijkheid, kluchtigheid, koddigheid.

IPost, vr.: post (eener rekening). Zie

Posten.

IPost, yr.: post (1, brievenpost; 2. postkantoor; 3. paardenposterij, vervoer per postwagen; 4) standplaats); (fig.) tijding, bericht; - bekommen: bericht krijgen, tijding ontvangen; mit der -schreiben: over de post schrijven; mit umgehender -: per omgaande, per keerende post; mit der - reisen: per postwagen reizen; sich auf der - einschreiben lassen: een plaatsbriefje nemen voor den postwagen; mit extra -: met postpaarden.

IPost, in Sam. I -amt,fo.: 1) postkantoor, 2) plaats (post, betrekking) op het postkantoor; -beamte, m.: ambtenaar bij het postwezen; -bediente, m.: ondergeschikte aan het postkantoor, (fig.) brievenbesteller; -begleiter, m.: conducteur bij het brievenvervoer; -bericht, m.: postlijst, lijst van de uren van vertrek en aankomst der posten; -bote, m.: 1) postbode, voet-bode, 2) knecht (ondergeschikte) aan het postkantoor, 3) brievenbesteller; -chaise, vr.: 1) postkar, 2) postwagen; -dampf-schiff, o.: post-stoomboot, mailboot; -dati’ren [ie], w. b.: later dagteekenen; -datum, o. (-s; mry. -data): latere dag-teekening; -departement, o.: (aan ministerie:) afdeeling posterijën; -d

tor, m.: directeur van het postkantoor; -eile, vr.: post-spoed, (fig.) groote spoed; -einkünfte, vr. mrv.: inkomsten van de posterijen, opbrengst van het postwezen; -expedient, m.: commies bij de posterijën; -expedition, vr.: 1) vervoer per post, 2) postkantoor, 3) posthuis; -expeditor, m.: expediteur aan het postkantoor, verzegelaar van de postpakketten; -fellei-sen, o.: brievenzak, zak voor de postpakketten (im-felleisen befördern nach: per post verzenden naar); -frei, bv. n.: Zie portofrei (-frei machen: frankeeren); -freiheit, vr.: vrijdom van port; -führer, m.: Zie -bepleiter; -gaul, m.: postpaard; -geld, o.: postgeld; -gerechtigkeit,

Zie -recht; -halter, m.: postmeester; -halterei', vr.: 1) posthuis, 2) postmeesters-plaats; -haus, o.: posthuis; -hora, o.: posthoorn; -jacht, vr.: postjacht, adviesboot; -kalesche, vr.: postkales; -kameel, o.: (drk.) kameel; -karte, vr.: 1) postkaart, kaart der wegen van het postverkeer, 2) briefkaart; -klepper, m.: postpaard; -knecht, m.: postiljon; -konvention', vr.: postovereenkomst; -kutsche, vr.: postwagen (-kutschenbüreau, o.: posthuis, kantoor van den postwagendienst); -meile, vr.: postmijl (-meilenzeiger, m.: mijlpaal, mijlsteen); -meister, m.: postmeester; -meisterin, vr.:    postmeestersvrouw;

-ordnung, vr.: post-reglement; -ort, m.:

1)    plaats waar een postkantoor is,

2)    plaats waar eene paardenposterij gevestigd is; -papier, o.: postpapier; -pferd, o.: postpaard; -raste, vr.: post-station; -recht, o.: recht om postpaarden te houden; -reform, vr.: hervorming van het postwezen (-reformbill, vr.: wetsontwerp tot hervorming van het postwezen); -regal, o.: postregaal; -reise, yr.: reis per post; -reisende, m.: postpassagier; -reiter, m.: postiljon; -route, vr.: 1) postweg, straatweg, groote weg, heerbaan, 2) loop der posten; -sattel, m.: zadel voor een postpaard (auf alle Pferde gerecht wie ein -sattel: spr.: van alle markten thuis); -saule, vr.: mijlpaal, mijlsteen; -schaffner, m.: Zie -bepleiter; -schein, m.: 1) ontvangbewijs (Fr.: reQu) van het postkantoor, 2) postwissel, 3) plaatsbiljet (voor den postwagen); -schiff, o.; postboot, mailboot; -schleicher, m.: passagier die geene vracht betaalt; -schreiber, m.: klerk bij den postdienst; -skript, o. (-es; mrv. -e): postscriptum; -stall, m.: 1) stal voor de postpaarden, 2) posthuis; -station, vr.: post-station; -strasse, vr.: Zie no. 1 -route; -tag, m.: postdag; -taube, vr.: postduif; -verwalter, m.: postmeester; -wagen, m.: postwagen; -warter, in.: postmeester; -warterei', vr.: Zie -halterei; -wechsel, m.: pleisterplaats, verwisseling van postpaarden; -weg, m.: Zie no. 1 -routej -wesen,o.: (het) postwezen;-taxe, vr.: briefport; -zeichen, o.: postmerk; -zettel, m.: Zie -schein; -zug, m.: (een) span postpaarden.

Postament', o. (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) voetstuk.

Posten, m. (-s; mrv. -): l)post(i.

2) (fig.) sein, signaal; auf dem - st

: (mil.) op post

- vor rang.

IPrü, in Sam. (*) l -adamit, m.: prae-adamiet; -adamitisch, bv. n.: prae-adami-tisch; -cedens’, o. (-; mrv. -cedentien): precedent; -cedenz’, vr. (mrv. -en 01 -ien), voorrang (-cedenz’streit, m.: twist over den voorrang); -cep’tor, m. (-s; -cepto’ren): preceptor, onderwijzer; -ceptorat, o. (-es, -s; mrv. -e): preceptoraat, onderwijzersplaats; -ceptori’ren [rie], w. o. h.: onderwijs geven; -cipitant’, m. (-en; mry. -en): (schk.) neerplotfend middel; -cipitat, o. (-es,    -s; mrv. -e): (schk.) precipitaat;

-cipiti’ren |tiel, w. b.: (schk.) precipiteeren, neerploffen; -destinatia'ner, m. (-s;mrv.-): aanhanger van de leer der voorbeschikking; -destination’, vr.: (theo.) voorbeschikking, predestinatie (-destinations"-leh're, vr.: leer der voorbeschikking of predestinatie); -destini'ren [nie], w. b.: (theo.) voorbeschikken; -dikament’, o. (-es,    -s; mrv. -e): (red.) predicament;

-dikant’, m. (-en; mrv. -en): predikant; -dikat’, o. (-es, -s; mrv. -e): (red. en tik.) , predicaat, (fig.) titel, predicaat; -disponi’-ren [nie], w, b.: predisponeeren; -disposi-tion’, vr.: predispositie; -fekt’, m. (-en; -en): prefect; -fektur’, vr.: prefec-

mrv.

voor

Postille, vr.: 1) verzameling preeken; 2) kantteekening.

Postillen, in Sam. I -reiter, m,: (gem.) predikant zonder talent; -schreiber, m.: kantteekeningen-maker,

Postillion’, m. (-s; mrv. -e): postiljon; reitender -: koerier, posti’ren [tie], w. b.

Pos'to, (fam:): post; - fassen: post vatten.    ,    .

Postulant’, m. (-en;, mrv. -en): ver-zoeker, vrager; (rcht.) eischer; Postulat, o. (-es, -s; mrv. -e); (red.) postulaat, erkend feit, (typ.) plechtige toelating als drukkersgezel; Postulation , vr.: postulatie; postuli’ren [lie], w. b.: (red.) postuleeren, van eene stelling afleiden als erkende daadzaak, (typ.) plechtig als drukkersgezel toelaten.

Po’te, vr.: poot; (zeew.) hanepoot, spinnekop, spruitblok.

Potentat’, m. (-en; mrv.-en): poten-

Potenz’, vr.: (wsk.) macht.

Pott, m. (-es, -s; mrv. -e oi Potte): pot; I -asche, vr.: potasch; -erde, .vr.: pottenbakkersklei; -fiach, m.: potyisch, cachelot; -haken, m. (-halter, m.): pot-hengsel; -hast, vr.: hasjee; -loth [tl, o.: potlood; -rosine, vr.: pot-rozijn; -wall-Rsch, m.: Zie-liscli.

potz, tsw.: verduiveld!; I - Llitz (- Stern, - tausend, -Yelten): verduiveld!; nannchen, o.: boeman.

Poule : (spreek uit: poel), vr.: (in ’t biljartspel:) potje, pot-spel.

poussi’ren [sie], w. b.: pousseeren; (tech.) boetseeren.

Inra, o, (-): (fam.) voorkeur, voorrang; das - haben: de voorkeur hebben; das Einem haben : boven iemand zijn in

mrv.

(*) De met pra aanvangende woorden, die men niet in deze paragraaf vindt, zoeke men op hunne alphabetische plaats.

tuur; -fix', o. (-es; mrv. -e): (tik.) voorvoegsel; -fix’um, 9. (-s; mrv. -fix’a): (tik.) voorvoegsel; -judiz', o. (-es): prejuditie, nadeel; -kludi’ren [die], w. b.: uitsluiten; -liminar', bv. n.: voorloopig; voorbereidend; -limina’rien, yr.: voorloopige bepalingen; -ludi'ren [die], w. o. h,: een voorspel spelen; -lu'dium, o. (-s; mrv. -lu'dien): voorspel, preludium; -meditation', vr.: premeditatie, vooroverleg; -mediti'ren [tie], w. b.: premediteeren, beramen; -monstraten'-ser, m. (-s; mrv. -): Premonstratenzer-monnik; -numerant’, m. (-en; mrv. -en): inteekenaar; -numeran’tin, vr. (mrv.-nen): inteekenaarster; -numeration', vr.:

1)    vooruitbetaling, 2) inteekening (-nume-rations'preis, m.: inteekenprijs); -numeri’-ren [rie], w. o. h.: 1) vooruitbetalen,

2)    - auf: inteekenen op; -parat’, o. (-es, -s: mrv. -e): (schk.) preparaat;-pari’ren [rie], w. b.: prepareeren; -position’, vr.: (tik.) voorzetsel; -rogativ’, o. (-es, -s; mrv. -e): prerogatief; -skription’, vr.: (rcht.) verjaring.

Prabendar', m, (-s; mrv. -e): bezitter van eene prebende; Prabenda'rius, m. (-;

-rien): Zie Prabendar; Praben’de, vr.: prebende.

Pracht, vr.: pracht, praal, luister; das ist eine -: dat is prachtig!; I -aufwand, m.: weelde, kwistigheid; -aufzug, m.: praalvertoon; -ausgabe,vr.: prachtuitgaaf, pracht-editie; -bett, o.: praalbed; -gefass, o.: pronkvat; -gesetze, o. mrv.: wetten tegen de weelde; -grabmal, o.: praalgraf, graftombe; -himmel, m.: 1) troonhemel, 2) onbewolkte hemel; -kafer, m.: (ins.) glimtor; -kegel, m.: obelisk; -kleid, o.: staatsie-kleeding, gala-kleeding; -liebe, vr.: pronkzucht; -liebend, bv. n.: pracht-minnend; -lilie, vr.: pronklelie; -lust, vr.: pronkzucht; -lustig, bv.n.: prachtminnend; -nclke, vr.: pronk-anjelier; -stube, yr.: pronkkamer, pronkvertrek; -stück, o.: pronkstuk; -sucht, vr.: pronkzucht;-süch-tig, bv.n.: prachtminnend; -thor, o.: portiek; -versammlung, vr.: prachtige verzameling; -voll, bv. n.: prachtig, prachtvol, luisterrijk; -wagen, m.: staatsiekoets, gala-rijtuig; -werk, o.: prachtwerk; -zimmer, o.: pronkkamer, prdch'tig, bv. n.: prachtig, luisterrijk; -keit, vr.: pracht, luister.

Prag, o, (-s): (adk.) Praag; Pra'ger, m. (-S : mrv. -): Prager; Pra’gerin, vr. (mrv. -nen): Praagsche.

Pra'ge, in Sam. I -eisen, o.: stempel de keerzijde der muntstukken; -loch, o.: muntvorm; -schatz, m.: muntloon; -statte, vr.: muntplaats, stempelkamer; -stempel, m. (-stock, m.): muntstempel; -werk, o.: muntpers.

Pra’gel, in Sam. | -pfanne, vr.: koekenpan.

pra’geln, w. b.: in de pan bakken, pra’gen, w. b.: (mtw.) munten, (geld) slaan; Worte -: (fig.) woorden smeden; in ’s Gedachtniss [nisj -: in het geheugen prenten; in ’s Herz -: op het hart drukken, op het gemoed drukken.

Pra'ger, m. (-s; mrv. -): munter;

I -lohn, m. en o.: muntloon.

pragmatisch, bv. n.: pragmatiek; die -e Sanktion: (hist.) de Pragmatieke Sanctie.

in.

van

schap.

Prass, m. (-es): 1) hoop, hoeveelheid, verzameling; 2) prullegoed, voddegoed, ontuig; I -bruder (-nickel), m.: brasser; -nickeln, w. o. h.: brassen.

Pras’sel, in Sam. I -beere, vr.: berberis, roode boschbezie; -gold, o.: (schk.) dondergoud, knalgoud

pras'seln, — ~ t peren; w. o, s.: neden storten, neerkletteren.

prassen, w. o. h.: brassen; Pras'ser, m. (-s; mrv. -): brasser; Prasserei', vr.: brasserij, gebras; Pras'serin, vr. (mrv. -nen): brasster.

prasti’ren lie], w. b.: presteeren.

prasumi’ren [iel, w. b.: presumee-ren, vermoeden; Prasumption’, vr.: presumtie, vermoeden; prasumptiv’, bv. n.: vermoedelijk (-erbe, m.: vermoedelijke erfgenaam).

Pratemtent', m. (-en; mrv. -en): pretendent; pratendi’ren [die], w. o. h. en w. b.: pretendeeren; Pratension’, vr.: pretensie.

Pratext', m, (-es; mrv. -e): voorwendsel.

Pra tor, m. (-s ; mrv. Prato'ren): (hist.) pretor (-würde, vr.: pretorschap): Prato-ria'ner, m. (-s; mrv. -): (hist.) pretoriaan ; prato'risch, bv. n.: pretoriaansch; Pratur’, vr.: pretorschap.

Pravenire, o. (-): voorkoming; er spielte das -: hij voorkwam het.

pragnant , bv. n,: volstrekt, eigenlijk; Pragnanz', vr.: eigenlijke (ware) beteeke-nis.

Pra'gung, vr,: 1) stempeling; 2) geld-munting; 3) prenting (in het geheugen);

4) op het hart (op het gemoed) drukking.

prahl, in Sam. I -haft, bv. n.: pocherig, snoevend; -haftigkeit, vr.: pocherigheid, zucht om te snoeven; -geschwatz, o.: gepoch, gesnoef; -hans, m.: pocher, snoever, zwetser; -hansen, w. o. h. : pochen, snoeven, zwetsen; -rede, vr.: (het) pochen, (het) snoeven; -salat, in.: (tnb.) kropsalade; -sucht, vr.: pocherigheid, zucht om te snoeven; -süchtig, bv. n.: pocherig, snoevend; -wort, o.: pocherij, snoeverij.

prahlen, w. o. h.: 1) pralen; 2) pochen, snoeven; - mit: 1) pralen met, 2) pochen op.

Prah’ler, m. (-s; mrv. -): pocher, snoever, grootspreker, bluffer (grosse -schlechte Fechter: spr.: beter hard geblazen dan den mond gebrand); Prah-lerei’, vr.: pocherij, snoeverij, blufferij, grootsprekerij; Prah'lerm, vr. (mrv. -nen): pochster, snoefster, grootspreekster; prah'lerisch, bv. n.: pocherig, snoevend.

Pralim, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) praam-schuit, praam;    2) lichterschip, lichter;

I -boot, o.: Zie Pralim; -geld, o.: lichterloon.

praktiziren [zie], w. o. h.: practisee-ren; Prak’tik, vr.: praktijk; Praktikant', (-en; mrv. -en): praktiseerend advocaat; Prakti’ke, vr.: praktijk, kunstgreep, sluwe streek, list (-n machen: intrigeeren; -nmacher, m.: intrigant); Prak'tiker, m. (-s; mrv. -): Zie Praktikus; Praktikus, m. (-; mrv. -tici): 1) practicus, practisch man,

2)    beoefenaar van de praktijk zonder theoretische kennis; prak'tisch, bv. n.: praktisch.

Pralat’, m. (-en; mrv. -en); (kkl.) prelaat.

Prala’ten, in Sam. I -stand, m.: prelatenstand; -würde, vr.: waardigheid prelaat.

Pralatur', vr.: waardigheid van prelaat.

praliminar', bv. n.: preliminair, voorloopig; Pralimina’rien, vr. mrv.: preliminairen, voorloopige bepalingen.

Iprall, bv. n.: 1) veerkrachtig; terugspringend ; 2) steil.

IPrall, m. (-es; -s; mrv. -e): 1) weeromstuit, terugsprong; 2) terugslag;

3)    weerklank; I -heit, vr.: 1) veerkracn-tigheid, elasticiteit, 2) steilheid;-kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraftig, bv. n.: veerkrachtig, elastiek; -schlag, m.: terugsprong, weeromstuit; -schuss, m.: (art.) ricochet-schot, (ook:) doodgeloopen kogel; -segel, o.: (zeew.) lijzeil; -stoss, m.: weeromstuit, (biljart:) stoot op den band; -weich, bv. n.: veerkrachtig zacht, zacht en elastiek; -weiche, vr.: veerkrachtige (elastieke) zachtheid.

prallen, w. o. s. en h.: 1) terugspringen, weeromstuiten; 2) weerkaatst worden; Pral’ler, m. (-s; mrv. -): Zie m. Prall; prallig, bv. n.: Zie bv. n. pruil.

Pra'mie. vr.: 1) premie; 2) prijs ; Pra-miengeschaite, o. mrv.: koopen op tijd.

Pramis’se, vr.: (red.) premisse; -n setzen: premissen stellen.

prangen, w. o. h.: pralen, prijken; (zeew.) alle zeilen bijzetten.

Prang er, m. (-s; mrv. -): 1) pronker, vertoonmaker; 2) schandpaal, kaak; am - stehen: (op het schavot) te pronk staan, (fig.) aan de kaak gesteld zijn; an den -setzen: (op het schavot) te pronk zetten, (fig.) aan de kaak stellen.

Pran'ke, vr.: klauw.

Prarie', vr.: prairie, onafzienbare grasvlakte.

Pra’sens, o. (-): (tik.) tegenwoordige tijd; Prasent', o. (-es, -s; mrv. -e of -er): present, geschenk; Prasentant', m. (-en; mrv. -en): (kph.) laatste houder (van eenen wissel), aanbieder ter betaling, toonder; Prasentation', vr,: (kkl.) voordracht ter benoeming, (kph.) aanbieding (vertoon) ter betaling (Prasentations'recht, o.: kkl.: recht van voordracht); Prasentir’ [tier], in Sam. (-teller, o : presenteerbordje); pra-senti'ren [tie], w. b.: presenteeren, (kkl,) voordragen (das Gewehr -: mil.: het geweer presenteeren).

Pra ser, m. (-s: mrv. -): (min.) ruwe steen.

PrSservativ’, o. (-es, -s; mrv. -e): voorbehoedmiddel; bv.n.: voorbehoedend.

Prasident', m. (-en; mrv. -en): president, voorzitter; der zweite -: de vice-president, de onder-voorzitter.

Prasiden'ten, in Sam. I -stelle, vr.: presidents-plaats, presidentschap; -stuhl, m.: voorzitters-stoel; -würde, vr.: waardigheid van president.

Prasident schaft, vr.: presidentschap, voorzitterschap; prasidi'ren [die], w. o. h.: presideeren, het voorzitterschap bekleeden; Prasi'dium, o. (-s): voorzitter-

w. o. h.: knetteren, knap-met gedruisch naar be-

PRAXE.

630

PRESSE.

Prax'e, vr.: klauw, poot.

Prax is, vr.: 1) praktijk; 2) practijk.

pre’digen, w. o. h. en w,b.; prediken; (fam.) preeken; (fig. fam.) kapittelen; tauben Ohren -: (fig.) voor doove ooren preeken; den Gelehrten ist gut -: (spr.) een goed verstaander heeft maar een half woord noodig.

Pre’cliger, m. (-s; mrv. -): predikant, dominee, (fig’. fam.) preeker ; der - : (bijb.) de Prediker; (Dominicaner monnik:) predikheer; I -amt, o.: predik-ambt; -haus, o.: pastorie; -mönch, m.: dominicaan, Dominicaner monnik, predikheer; -orden, m.: (kkl.) orde der predikheeren; -stelle, vr.: predikants-plaats.

Predigerin, vr.: predikantsvrouw, dominee’s-vrouw ; die Frau -; de vrouw van den dominee.

Pre’digt, vr.: preek, leerrede, (fig. fam.) sermoen; in die - gehen: naar de kerk gaan; Einem eine - halten: iemand kapittelen, iem. sermoeneeren; I -amt, o.: predik-ambt; -buch, o. (-sammlung, vr.): boek met preeken, verzameling leerreden; -stuhl, m.: predikstoel, preekstoel, kansel.

pre'geln, w. b.: Zie prageln.

prei‘en, w. b.: (zeew.) praaien.

IPreis, m, (-es; mrv. -e): prijs (i. a. b.); herabgesetzte -e: verminderde prijzen; hoch im -e stehen: hoog in prijs zijn; um niedrigen - lassen: goedkoop verkoo-pen, voor een geringen prijs verkoopen; festen -: tegen eenen vasten prijs; jeden - (zu jedem -e): tot eiken prijs; unter dem -e verkaufen: voor minder dan den gewonen prijs verkoopen; etwas -geben: iets prijsgeven, iets opofferen; sich[3...] - geben: zich [aan ,..] prijsgeven, zich [aan...] blootstellen; einen -aussetzen: eenen prijs uitloven; den -bekommen (den - davontragen): den prijs behalen, den prijs winnen.

IPreis, in Sam. I -aufgabe, vr.: prijsvraag; -austheilung [t], vr.: uitdeeling de prijzen; -bericht, m.: prijslijst; -bewer-ber, m.: mededinger (naar eenen prijs); -bewerbung, vr.: mededinging (naar eenen prijs); -fechter, m.: prijsvechter; -trage, vr.: prijsvraag; -gesang, m.: lofzang, loflied; -kampfer, m.: prijsvechter;-kourant, m.: prijs-courant; -liste, vr.: prijslijst; -satz, m.: prijsbepaling; -schiff, o.: prijs-gemaakt (buitgemaakt) schip; -schrift, vr.: bekroond antwoord op eene prijsvraag; -verderber, m,: prijsbederver, ver-kooper onder de waarde; -verzeichniss [nis], o.: prijslijst; -werth [t] (-würdig), bv. n.: prijzenswaardig, lofwaardig, prijselijk, loffelijk, (kph.) zijnen prijs waard, verkoopbaar, courant; -würdigkeit, vr.: prijzenswaardigheid, lofwaardigheid, prij-selijkheid, loffelijkheid, (kph.) willigheid, courantheid, verkoopbaarheid; -zettel, m.: prijslijst

Preis’clten, o.: prijsje.

Preis'elbeere, vr.: berberis, roode boschbezie.

preis’en, w. b. onr. (pries; gepries’en): prijzen, roemen, loven: sich (Einen) glücklich -: zich (iemand) gelukkig men; w. b. reg.: prijzen, geprijsd maken, den prijs zichtbaar vermelden op.

Preis'er, m, (-s; mrv. -): prijzer; Preis’erin, vr. (mrv. -nen): prijsster;

um

van

roe-

preis'lich, bv. n.: prijselijk, prijzenswaardig.

preis'lich, bv.n.: Zie preiswürdig. Preis'selbeere, vr.: Zie Preiset, prekar', bv. n.: onzeker, onwis. Prell, in Sam. | -beere, vr.: (pik.) blauwbes; -netz, o,: Zie Frette no. 2; -schlag, m.: weeromstuit, terugslag -schuss, m.: Zie Prallschuss.

Prelle, vr.; 1) Jonas in den walvisch< (zeker spel, waarbij eene deken aan de vier hoeken, dus door vier personen, vastgehouden wordt, terwijl iemand da ligt, die telkens in de hoogte geworpen,, en dan weder in de deken opgevangen wordt); 2) deken om te jonassen.

prel’len, w. b.: 1) uit eene deken in de hoogte werpen en weer in de deken opvangen, jonassen; 2) beetnemen, bedotten; Einen um sein Geld aan iemand zijn geld afhandig maken.

Prel'ler, m. (-s; mrv. -): 1) jonasser (Zie Prelle); 2) beetnemerij; 3) weeromstuit, terugspringing; einen - thun: weeromstuiten, terugspringen;    | Prellerei’,

vr.: beetnemerij, bedotterij.

Prem'se, vr.: vang (van een molen), prem'sen, w. b.: 1) dicht opeenpakken; 2) (een windmolen) met de vang vastzetten, doen stilstaan.

Presbyteria'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Presbyteriaan, lidmaat van de En-gelsch-gereformeerde Kerk; presbyteria’-nisch, bv. n.: presbyteriaansch.

Presen ning, vr.: (zeew.) prezenning, geteerd zeildoek,

pres», bw.: ineengeperst, opeengepakt; - anliegend: nauw sluitend (b.v. om het lijf); I -balken, m.: persbalk; -bank, vr.: persplank; -bar, bv. n.: ineen te persen., samen te drukken; -baum, m.: persboom;, -bengel, m.: perszwengel; -brett,o.: persplank; -deckel, m.: (typ.) timpaan; -eisen,, o.: pers-ijzer; -frechheit, vr.: (fig.) uitspatting van de pers; -freiheit, vr.: vrijheid van drukpers; -gang, m.: presgang om matrozen te werven, wervers-troep; -geld, o.: 1) matrozenhandgeld, 2) drukloon; -gesetz, o.: wet op de drukpers ; -gesetz-gebung, vr.: wetgeving op de drukpers; -glanz, m.: glanzing, door het persen bewerkte glans; -haft, bv. n.: geschonden, (van huizen:) bouwvallig; -haftigkeit, vr.:

1)    geschonden toestand, 2) bouwvalligheid; -hammer, m.: (typ.) klophamer; -haus, o.: (stoffen-)glanzerij; -kopf, m.: (kkk.) hoofdkaas, zult; -meister, m.: 1) drukkersbaas,

2)    persman; -most, m : appelwijn; -saft, m.: uitgeperst sap; -schraube, vr.: neut der pers; -schwengel, m.: perszwengel; -span, m.: persplank; -spindel, m.: spil der pers; -sulze, vr.: (kkk.) zult, hoofdkaas; -wein, m.: uitgeperste wijn.

Pres'se, vr.: 1) pers (1. drukpers; 2. wijnpers; 3. mangelpers, linnenpers, lakenpers, enz.); unter der - sein: (typ.) ter perse zijn, op de pers zijn, gedrukt worden; \jnter die - geben: (typ,) ter erse geven, op de pers geven, laten draken; eine freie -: eene vrijë pers; eine freche -: eene van hare vrijheid misbruik makende pers; 2) (tech,) glanzing, door persing teweeggebrachte glans; 3) (fig.) klem, nauw, verknijping; in der in de klem (in het nauw) zitten.

arm

i:

- sein :

PRESSEN.

@31

PRIYATANGELEGENHEIT.

kleine

. b.:

en

aan iem. een

pres'sen, w. b.: persen (plat of glad persen; uitpersen, b.v. druiven; dicht in-eendrukken); Tuch heiss -; laken glanzen; Einen iemand dringen, iemand dringend aanmanen; Matrosen matrozen pressen (d. i. door allerlei middelen werven voor den zeedienst); das Yolk -: het volk verdrukken; den Wind (zeew.) aan den wind knijpen.

Pres’ser, m. (-s; mrv. -): 1) perser, uitperser (b.v. van druiven); 2) (typ.) pers-knecht, pers-man, drukkersknecht voor de pers; 3) (laken-)glanzer; 4) dringend aanmaner; 5) garnisaire (soldaat die ingekwartierd wordt bij nalatige belastingschuldigen); I -lohn, m.: persloon.

pressi'ren [ie], w. b.: dringen, jachten, aandrijven, I -, w. o, h.: presseeren, spoed vereischen; das pressirt' [ie] gar nicht: dat presseert volstrekt niet, dat heeft volstrekt geen haast.

Pretiosen (spreek uit: preet-si-oo'-zen), vr. mrv.: kostbaarheden.

pres’to, bw.: (muz.) presto.

Preus’se, m. (-n: mrv. -n): Pruis; Preus’sen, o. (-s): (ad.k.) Pruisen; Preus'-sin, vr. (mrv. -nen): Pruisin; preus'sisch, bv. n.; Pruisisch.

Prick’e, vr.: (visch:) prik, lamprei; (vv.) aalvork, aalgeer.

Prick'el, m. (-s; mrv. -): prikkel, stekel, scherpe punt; Prickelei', vr.: 1) geprik, 2) geprikkel; prick'eln, w prikkelen; prick'en, w. b.: prikken.

Priei, m. en o.: (zeew.) geul.

Pries’ter, m. (-s; mrv. -): priester;

I -amt, o.: priesterambt; -betrug, m.: priesterbedrog; -ehe, vr.: huwelijk der priesters; -gewand, o,: priesterlijk gewaad; -haus, o.: pastorie; -hemd, o.: (kkl.) koorhemd; -herrschaft, vr.: priesterheerschappij; -kappe, vr.: priesters-baret; -kleid, o. (-kleidung, vr.): priesterlijk gewaad ; -kragen, m,: bef; -list, vr.: priesterlist; -mütze, vr.: priesters-kalotje; -orden, m.: priester-orde; -rock, m.: 1) lange priesters-jas, 2) dominee’s-rok; -schaft, vr.: priesterschap; -staat, m.: priesterstaat, door priesters geregeerde staat; -stand, m,; priesterstand; -stolz, m.: priestertrots; -thum [tl, o.: priesterdom ; -weihe, vr.: priesterwijding; -wiirde, vr.: priesterlijke waardigheid. Pries'terin, vr. (mrv. -nen): priesteres.

pries'terlicli, bv. n.: priesterlijk.

Prim, in Sam. I -geld, o.: (kpv!) kaplaken; -zahl, vr.: priemgetal, ondeelbaar getal.

Prima, vr.: (op scholen:) eerste klasse, hoogste klasse; (kph.) prima-wissel; (typ.) schoondruk; I -sorte, vr.: beste soort; -wechsel, m.: (kph.) prima-wissel.

Prima'ner, m. (-s; mrv. -): leerling van de hoogste klasse.

Primar schu’le, vr.: lagere school, school voor lager onderwijs.

Pri mas, m. (- of Prima'ten; mrv. Prima'ten): primaat; I Primat’, o. (-es, -s; mrv. -e): primaatschap; I prima'tisch, bv. n.: primaat-.

Pri me, vr.: (typ.) schoondruk; (spl.) vier eenerlei kaarten (b.v. vier azen, enz.); (op scholen:) eerste klasse, hoogste klasse.

Pri'mel, vr.: primula veris, sleutel-bloempje.

primitiv', bv. n.: primitief.

Priniiz’, vr.: eerste Mis-offer van een pas tot priester gewijd roomsch-katholiek geestelijke.

Primus, m,: eerste, knapste, bekwaamste (b.v. van eene klasse in de school).

Priucip', o. (-es, -s; mrv. -e of Prin-ci'pien); grondbeginsel; I Princi"pien-fra’ge, vr.: quaestie van beginselen.

IPrincipal', o. (-es, -s; mrv. -e): (in orgels:) prestant.

IPrincipal’, m. (-es, -s; mrv.-e): principaal (lastgever; werkgever; patroon); Principa'lin, vr. (mrv. -nen): 1) vrouw van den principaal; 2) lastgeefster, (ook:) werkgeefster.

Prinz, m. (-en; mrv. -en): prins (lid of afstammeling van een regeerend stamhuis); I -metall, o.: spinsbek.

Prin'zen, in Sam. I -erzieher, m.: opvoeder van (gouverneur bij) een jongen prins; -farbe, vr.: prinsenkleur, oranje; -flagge, vr.: prinsenvlag; -hof-meister, m. (-lenrer, m.): Zie -erzieher.

Priiizessin, vr. (mrv. -nen): prinses;

I -birne, vr.: suikerpeer; -steuer, vr.: huwelijks-uitzet eener prinses.

prinz'lich, bv. n.: prinselij

Pri’or, m. (-s; mrv, Prio’ren): prior; Priorat', o. (-es, -s: mrv. -e): prioraat; Priorei', vr.: priorij ; Pri’orin, vr. (mrv. -nen): priores.

Prioritat', vr.: prioriteit, voorrang.

Prioritats', in Sam. I -aktien, vr. mrv,: prioriteits-aandeelen; -ordnung, vr.: rangregeling der schuldeischers.

Pri'se, vr.: 1) kleine hoeveelheid tus-schen vinger en duim, (inz.) snuifje: eine - Tabak: een snuifje; 2) prijsschip, prijsgemaakt (buitgemaakt) schip; für gute - erklart werden: buitverklaard worden.

Prisen, in Sam. I -büreau, o.: kantoor der buitgemaakte goederen; -geld, o.: buitgeld, prijsgeld; -gericht, o.: gerechtshof voor de buitgemaakte schepen goederen; -güter, o. mrv.: buitgemaakte goederen; -meister, m.: presmeester; -prozess, m.: proces (rechtsgeding) over buitgemaakt goed; -recht, o.: prijsrecht.

Pris ma, o. (-s; mry. -s): prisma; prisma'tisch, bv. n.: prismatisch.

Pritscli, m. (-es; mrv. -e): klap, slag;

I -meister, m.: 1) hansworst, harlekijn,

2)    improvisator, 3) man die bij het schijfschieten de raakschoten aanwijst.

Prit'sche, vr.: 1) brits, rustbank, legerstee, (fig.) veldbed; (aan wagens en sleden:) achterbankje; 2) brits, broek;

3)    houten sabel van harlekijn, (ook:) plak (d. i. plat voorwerp om mee te slaan); Einem die - geben: aan iemand met de plak geven, (ook:) aan iemand voor zijne broek geven, (fig.) wegjagen (b.v. knecht of meid), (pop.) schop onder zijn gat geven.

Ipritschen, w. b. Zie 5 reg. hoogcr.

IPrit’schen, in Sam. I -meister, m.: Zie Pritsclimeister.

privat', bv. n.: particulier, bijzonder;

I -absicht, vr.: bijzonder oogmerk; -an-

m.:

m.:

goud

l, vr.: toets-

vr.:

sur, ambt.

Prolil’, o. (-es, -s; mrv. -e): profiel; im -e: in profiel.

Protit', m. (-es, -s; mrv. -e): profijt, voordeel, winst; Profit'chen, o. (-s; mrv. -e):    1) profijtje, voordeeltje, winstje,

2) profijtertje (om eindjes kaars op te branden); profiti'ren [tie], w. o. h.: profi-teeren; profit'lich, bv. n.: profijtelijk, voordeelig.

gelegenheit, vr.: particuliere zaak;-aus-gaben, vr. mrv.: particuliere uitgaven; -bühne, vr.: liefhebberij-komedie; -docent, m.: huis-onderwijzer, lesgever (inz. in vakken van hooger onderwijs en oude talen); -eigenthum [t], o.: particuliere bezitting; -gelehrter, m.: wetenschappelijk man; -haus, o.: particulier huis, toehuis (d. i. geen logement, nering-of winkelhuis); -interesse, vr.: bijzonder (particulier) belang, eigen belang; -kasse, vr.: eigen kas, (van eenen vorst:) particuliere fondsen (mrv.); -kassier, m.: (van een vorst:) thesaurier; -korrespon-denz, vr.: particuliere correspondentie; -leben, o.: particulier leven, leven als particulier; -lehrer, m.: huis-onderwijzer, lesgever; -leute, m. mrv.: particulieren; -mann, m.: particulier; -per-son, m.: particulier persoon, particulier; -schuld, vr.: particuliere schuld, schuld als particulier persoon (d. i. als gewoon burger); -schule, vr.: bijzondere school; -sekretar, m.: particulier secretaris; -stunde, vr.: les aan huis; -unternehmer, particulier ondernemer; -weg, m.: weg die bijzonder eigendom is.

priva’tim, bw.: onder vier oogen.

privatisi'ren [sie], w. o. h.: rentenieren, als particulier leven (zonder zaken te doen en zonder eenig ambt te bekleeden).

Privet’, o. (-es, -s; mrv. -e): privaat, sekreet, bestekamer.

privilegi’ren tgiel, w. b.: bevoorrechten: Privile’gium, o. (-s; mrv. -gien): privilegie.

Probabilis'mus, m. (-): leer der waarschijnlijkheid; Probabilitat’, vr.: waarschijnlijkheid.

probat', bv. n.: probatum.

Pröb'chen, o. (-s: mrv. -): proefje, staaltje.

IPro’be, vr.: 1) proef, proeve; eine - mit etwas macnen: eene proef met iets nemen; etwas auf die - geben: iets te probeeren geven, iets op de proef geven ; eine - geben von (eine - ablegen von): eene proef geven van; Einen auf die - stellen (setzen): iemand op de proef stellen; die - halten (die - aus-halten): proef houden, proefhoudend zijn; Einer der auf der - ist: iemand die op de proef is, iemand die geprobeerd wordt; 2) goud of zilverkeur; (ook:) essaaieering van goud of zilver, enz.;

3) (van stoffen, laken, enz.:) staal, monster; -n ziehen (-n nehrnen): stalen nemen, monsters nemen; 4) (tnl. en muz.) repetitie.

IPro'be, in Sam. I -abdruck, m.: exemplaar als proeve; -arbeit, vr.: 1) werk op de proef, 2) proefstuk; -band, o.: proefband, band als monster; -blatt, o.:    1) proefblad, drukproef, 2) exem

plaar als proeve; -bogen, m.: proefblad, drukproef (der zweite -bogen: de tweede proef, de revisie); -eid, m.: (rcht.) beslissende eed, opgelegde eed; -fest, bv.n.: proefhoudend; -gewicht, o.: proefge-wicht; -haltig, by. n.: proefhoudend; -jahr, or. proefjaar; -kunst, vr.: kunst om mijnen, erts, gehalte' van edel metaal, enz. te onderzoeken; -lehrling, m.: leerling om eenen zekeren proeftijd uit

tc dienen; -nadel, vr.: toets-naald ; -ofen, m.:    smelt-oven; -predigt, vr.: proef

preek; -ring, m.: model-ring; -ritt. m.: proef-rit; -schrift, vr.: 1) proefschrift,

2) proeve van schrijfkunst; -schuss, _____

proefschot; -silber, o.: zilver van het wettige gehalte, gekeurd zilver; -stein, m.: toetssteen; -stück, o.: 1) proefstuk, 2) monster, staaltje; -tiegel, m.: smeltkroes; -wage, vr.: proefbalans, essaai-balans; -zeichen, o.: keurmerk (op en zilver); -zeit, vr.: proeftijd.

pro'ben, w. b.: Zie probiren.

Pro ber, m. (-s; mrv. -): (mtw.) essaaicur.

Probir’ [bier], in Sam. I -kunst Zie Probekunst; -nadel, naald; -ofen, m.: smelt-oven; -stein, m.: toetssteen; -tiegel, m.: smeltkroes; -wage, vr.: Zie Probewage.

probi’ren [bie], w. b.: probeeren; (mtw.) essaaieeren.

Probi’rer |bie], m. (-s; mry. -): pro-beerder; (mtw.) essaaieur.

Problem’, o. (-es, -s; mrv. -e): pro-blema, probleem; problema tisch, bv. n.: problematiek.

Probst, m.: Zie Propst. procedi ren Ldie], w. o. h.: 1) te werk gaan; 2) Zie prozessiren.

Procedur’, vr.: procedure, rechtsgeding; I Procedu’ren, vr. mrv.: rechts-formaliteiten.

Procent’, o. (-es, -s; mrv. -e): percent; zu zehn -: tegen tien ten honderd; I -einnahme, vr.: (kph.) commissie-loon.

Process', m.: Zie Prozess.

Procession’, vr.: Zie Prozession.

Producent’, m. (-en; mrv. -en): producent, voortbrenger; produci’ren Icie], w. b.: produceeren, voortbrengen; Produkt’, o. (-es; mrv. -e): product, voortbrengsel, (rek.) product; Produk-tivitat', vr.: voortbrengingsvermogen, (fig.) vruchtbaarheid.

profan', bv. n.: profaan, ongewijd (- geschichte, vr.: ongewijde geschiedenis): Profanation', vr.: heiligschennis, ontheiliging; profani'ren jnie], w. b.: profaneeren, ontheiligen; w. o. h.: met heilige dingen spotten.

Profes»’, m. (-es; mrv. -e): 1) geloofsbelijdenis; 2) kloostergelofte; Einer der (Eine die) - gethan hat: profes; I -haus, o.: professenhuis.

Profession, vr.: 1) beroep, bedrijf, ak; 2) handwerk, ambacht; Professio-ist’, m. (-en; mrv. -en): 1) uitoefenaar an een beroep, 2) handwerksman, ambachtsman; professionell’, bv. n.: 1) beroeps-, 2) professioneel.

Profes’sor, m. (-s ;mrv. Professo’ren): professor, hoogleeraar; - der Theologie: professor in de godgeleerdheid; I Profes-vr.: professoraat, hoogleeraars-

voor-

profor'ma, bw.: pro forma, voor den vorm; I -wechsel, m.: (kph.) schoorsteenwissel.

Profoss’, m. ,(-e§; mrv. -e): (hist.-rcht.) provoost; General (mil. en mar.) provoost-geweldiger.

Programm', o. (-es, -s; mrv. -e): programma.

Progression', vr.: (wsk.) reeks; pro-gressis'tisch, bv. n.: progressistisch, vooruitstrevend; progressiv’, bv. n.: progressief.

Projekt', o. (-es; mrv. -e): plan; Projek "tenmach’er, m.: plannenmaker.

Projektil', o. (-s; mrv. -e): projectiel; Projektion', vr.: projectie.

Proklamation', vr.: proclamatie; proklami'ren [ie], w. b.: proclameeren, afkondigen (das Aufgebot -: de geboden laten gaan, de huwelijks-afkondigingen doen).

Prokon'sul, m. (-s; mrv. -n): (hist.) proconsul; Prokonsulat’, o. (-es, -s; mrv. -e): proconsulaat.

Proku’ra, vr.: procuratie, volmacht; I -führer, m, (-trager, m.): procuratiehouder.

Prokura'tor, m. (-s; mrv. -rato'ren): (rcht.) procureur.

Prokurist', m. (-en; mrv. -en): gemachtigde.

Proleta'rier, m. (-s; mrv. -): proletariër, niets-bezitter.

Prolog’, m. (-es, -s; mrv. -e): proloog, voorrede.

Prolongation’, vr.: (kph.) prolongatie, termijns-verlenging; prolongi’ren [ie], w. b.: prolongeeren, den termijn (van betaling of van levering) verschuiven.

Promemo ria, o. (-s; mrv. -s): memorie, betoogschrift.

Promesse, vr.: (kph.) promesse, acceptatie.

Promotion', vr.: promotie; promoveren [ie], w. o. h. en w. b,: promo-veeren.

prompt, bv. n. en bw.: prompt.

Promulgation’, vr.: uitvaardiging (van wetten); promulgi'ren [ie], w. b.: uitvaardigen.

Prono men, o. (-s; mrv. -mina): (tik.) voornaamwoord.

Propagan da, vr.: propaganda.

Propliet', m. (-en; mrv. -en): profeet, ziener; nirgends gilt der - weniger, als in seinem Vaterlande: (spr.) een profeet is nooit geëerd in zijn eigen vaderland.

Proplie’ten, in Sam. I-kraut, o.: (pik.) bilzenkruid; -kuchen, m.: profetenbroodje, profetenkoekje; -schaft, vr.: zienerschap, hoedanigheid van profeet.

Prophe’tin, vr. (mrv. -nen): profetes; prophe'tisch,bv. n.: profetisch; prophezei'en, w. b.: profeteeren, voorspellen; Prophe-zei’ung, vr.: profetie, voorspelling.

Proponent’, m. (-en ; mrv.-en): proponent; proponi'ren [ie], w. b.: proponeeren, voorstellen.

Proportion’, vr.: proportie, evenredigheid.

proportional', bv. n.: proportioneel, evenredig,

Propst, m. (-es; mrv. Pröp’ste): (kkl.) proost; Propstei’, vr.: proosdij.

Prorek'tor, m. (-s; mrv. Pro"rekto’ren) prorector.

Prorogation', m.: verdaging, prorogatie; prorogi’ren [ie], w. b.: verdagen, prorogeeren.

Pro sa, vr.: proza: prosa’isch, bv. n.: prozaïsch; Prosa'iker, m. (-s; mrv. -): proza-schrijver; Prosaist’, m. (-en: mrv. -en): proza-schrijver.

Pro’se, vr,: proza.

Proselyt’, m. (-en; mrv. -en): proseliet, bekeerling; Prosely’’tenmach'er, m.: proselietenmaker, jachtmaker om zieltjes te winnen; Prosely"tenmacherei', vr.: proselietenmakerij, proselietenjacht.

proskribi’ren [bie], w. b.: vogelvrij verklaren, verbannen; Proskription’, vr.: vogelvrij-verklaring, verbanning.

pro sit, tsw,: 1) wel bekome het u!, 2) gezondheid!, (fam.) santjes!, mijn dienst aan u!

Prosodie', vr.: (tik.) prosodie, klankleer; proso’disch, bv. n.: prosodiek.

Prospekt', m. (-es,    -s; mrv. -e):

gezicht, uitzicht; (fig.) verschiet, uitzicht, prost, tsw.: Zie prosit, prostitui’ren [ïer'enl, w. b-: prostitu-eeren (sich -, m. w. zich prostitueeren); Prostitution’, vr.: prostitutie.

Protektion’, vr.: protectie; Protek’tor, m. (-s; mrv. Protekto’ren): protector; Protektorat’, o. (-és, -s; mrv. -e): protectoraat.

Protest', m. (-es; mrv. -e): protest (-kosten, vr. mrv.: protestkosten); Protestant’, m. (-en ; mrv. -en): protestant; Protestan'tin, vr. (mrv. -nen): protestant-sche; protestan'tisch, bv. n.: protestantsch; Protestation’, vr.: protestatie ; protest!'ren [ie], w.    o.    h.    en w. b.:    pro-

testeeren.

Protokoll’,    o.    (-es, -s; mrv.    -e):

proces-verbaal;    zu    -    nehmen: proces

verbaal opmaken van, verbaliseeren;

I -führer, m.: griffier.

Protokollant’, m. (-en; mrv. -en): griffier; protokolli'ren [ie], w. b.: procesverbaal opmaken van, verbaliseeren; Protokolli'rung [ie], vr.: verbaliseering; Protokollist’, m.    (-en;    mrv. -en):    grif

fier.

Protz, in Sam. I -kette, vr.: (art.) protsketting ; -nagel, m.: affuitnagel; -rad, o.; voorwiel van de affuit; -stübchen, o.: pruilhoek; -wagen, m.: affuitwagen. prot’zeln, w. o. h.: (kkk.) meuken, prot’zen, w. b.: (art.) op de affuit plaatsen; w. o. h.: 1) mopperen, de bok-kepruik ophebben; 2) aanmatigend (trotsch) zijn,

prot’zig, bv. n.: 1) onhandelbaar; 2) mopperend; 3) aanmatigend, trotsch:

- thun: 1) de bokkepruik ophebben, 2) aanmatigend (trotsch) zijn.

Provenzale, m. (-n; mrv.-n): Pro-cengaal (1. bewoner van Provence; 2. minstreel, minnezanger).

proverbia'lisch, bv. n.: spreekwoor-delijk; proverbiös', bv. n.: spreukrijk.

Proviant', m, (-es, -s): proviand, leeftocht, mondbehoeften (mrv.); I -amt, o.: bureau van den commissaris-generaal der levensmiddelen; -haus, o. (-kaïnmer, vr.):    proviandhuis, voorraadmagazijn,

magazijn van levensmiddelen; -kommissar', commissaris-generaal der levensmiddelen; -meister, m.: proviandmeester; -schein, m.: proviand-lijst; -schiff, o.: proviand-schip; -wagen, m.: proviand-wagen. provianti’ren [ie], w. b.: proviandee-leeftocht (van levensmiddelen)

m.:

zie

mi.:

ger, gezang.

psal men, w. o. h.: 1) psalmzingen, 2) psalmen zingen.

Psalmist', m.: Zie Psalmdichter.

psalmodi ren [die], w. o. h.: Zie

psalmen.

Psal’ter, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Psalterium ; 2) psalmboek; 3) derde maag (der herkauwende dieren); I -spiel, o.: psalterspel, (fig.) snarenspel.

Psalte'rium, o.(-s; mrv.-rien): (muz.) psalter.

psetidonym’, bv. n.: pseudoniem; ein -er Name: een gefingeerde naam, een verdichte naam, een pseudoniem; ein -er Schriftsteller, m.: een schrijver onder een gefingeerden naam.

Psil'lienkraut, o.: (pik.) vlooienzaad.

Psit'tig, m. (-s; mrv. -e): (vog.) papegaai.

pst, tsw.: pst!

Psycholog’, m. (-en; mrv. -en): zielkundige; Psychologie', vr.; zielkunde; psycholo gisch, bv. n.: zielkundig.

m.:

ren, van voorzien.

Provinz’, vr.: 1) provincie, gewest; 2) (hist.) wingewest.

IProvinzial’, m. (-s; mrv. -e): (kkl.) provinciaal.

Iprovinzial’, bv. n.: provinciaal;

-hauptstadt, vr.: provinciale hoofdplaats; -kirchenversammlung, vr.: provinciale synode; -obrigkeit, vr.: provinciale overheid; -regierung, vr.: provinciaal gouvernement ; -sprache, vr.: provinciale tongval; -synode, vr.: provinciale synode; -wort, o.: provincialismus.

provinziell’, bv. n.: provinciaal.

Provision’, vr.: 1) provisie, voorraad; 2) (mil.) proviand; 3) (kph.) provisie, commissie-loon; I Provisions”reis’ender, m.: provisie-reiziger (Fr.: commis-voya-geur op provisie, d. i. die van de door hem opgenomene bestellingen eene vaste provisie geniet).

provisional’, bv. n.: provisioneel.

Provisor, m. (-s; mrv. -en): 1) geëxamineerd hulp-apotheker, provisor; 2) (in scholen:) ondermeester.

proviso’risch, bv. n.: provisioneel, voorloopig, tijdelijk.

Prozess’, m. (-es; mrv. -e): (rcht. en schk.) proces; im -e liegen: in proces liggen; kurzen - machen: (fam.) korte metten maken; I -akten, vr. mrv.: processtukken; -form, vr.: vorm van proces; -führer, m,: procesvoerder; -kosten, vr. mrv.: proceskosten; -kramer, m.: processenman; -ordnung, vr.: procedure;-sachen, vr. mrv.: proces-stukken; -sucht, vr.: pleitzucht; -süchtig, bv. n.: pleitziek; -wezen, o.: procedure.

prozessi’ren [ie], w. o. h,: proce-deeren.

Prozession’, vr.: (kkl.) processie, omgang; (fig.) optocht, stoet; in - gehen: in processie rondgaan, (fig.) statig loopen twee aan twee; I Prozessions"glöck,cnen, o.: processie-bel.

Pru'del, m. (-s): geborrel, opborreling; pru’deln, w. o. h.: 1) borrelen, opborrelen,

2)    broddelen, knoeien; Prud’ler, m. (s; mrv. -): broddelaar, knoeier.

Priif, in Sam. I -eisen, o.: (hik.) tent-ijzer; -kunst, vr.: kritiek; -stein, m.: toetssteen; -zeit, vr.: proeftijd.

prü’fen, w. b.: 1) op de proef stellen, toetsen, 2) ondervragen, (fig.) examineeren,

3)    probeeren; Wein -: wijn probeeren, wijn proeven; I Prü’fer, m. (-s; mrv. -): 1) toetser, 2) probeerder, 3) examinator; PrüfTing, m. (-es, -s; mrv. -e): examinandus ; Prü'fung, vr.: 1) toetsing, op de proef stelling, 2) probeering, 3) onderzoek, examen, 4) (fig.) beproeving; Prü'fungs, in Sam. I -ausschuss, m.: 1) commissie van onderzoek, 2) commissie voor het afnemen van de examens; -eid, m.: beslissende eed; -mittel, o.: middel van onderzoek; -ort, m.: 1) plaats van onderzoek, 2) plaats voor het examen, 3) (fig.) plaats van beproeving; -stunde, vr.: (fig.) uur van

beproeving; -zeit, vr.: 1) proeftijd, 2) (fig.) tijd van beproeving.

Prii gel, m. (-s; mrv. -): 1) stok om te' slaan, knuppel, knots; 2) klappen (mrv.), slaag; eine Tracht een pak slaag; - austheilen [tl: klappen uitdeelen; -bekommen: klappen krijgen, slaag krijgen; wer keinen - hat, muss mit Bratwursten um sich werf en: (spr.) wie niet sterk is moet slim zijn; I -fest, bv. n : tegen slaag gehard; -suppe, vr.: (fig. fam.) rottingolie, ruggesmeer, klappen (mrv.), slaag.

Priiselei', vr.: uitdeeling van klappen; (fig. fam.) bakkelei-partij, vechtpartij; prü’geln, w. b.: ranselen, afranselen (sich -, w. w.: bakkeleien, vechten); Prüg'ler, m. (-s; mrv. -): klappenuitdeeler, ran-selaar.

Prunel’le, vr.: Zie Brunelle.

Prunk, m. (-es, -s): pronk, pracht, praal, luister; I -bett, o.:praalbed; -bohne, vr.: pronkboon; -degen, m.: staatsiedegen; -finger, m.: ringvinger; -gemach, o.: pronkkamer, mooie kamer; -gerede, o.: hoogdravende taal, (fam.) bombast, (ook:) opsnijderij; -liebe, vr.: pronkzucht; -lie-bend, bv. n.: pronkzuchtig, veel van opschik houdende; -los, bv. n.: eenvoudig, zonder groot vertoon; -losigkeit, vr.: eenvoud ; -rede, vr.: Zie -gerede; -redner, hoogdravend (bombasterig) redenaar, declamator, (fam.) opsnijder; -sache, vr.: iets om mede te pronken, (fig.) pronkstuk; -sucht, vr.; pronkzucht; -süchtig, bv. n.: Zie -liebend; -tag, m.: gala-dag, groote dag; -voll, bv. n.: prachtig, luisterrijk; -wagen, m.: staatsiekoets, gala-rijtuig; -zimmer, o.: Zie -gemach.

prnn'ken, w. o. h.: pronken; Prun-ker, m. (-s; mrv. -): pronker; Prunkerei', vr.: pronkerij, vertoonmakerij, (fig.) op-htigheid.

prunk'haft, bv. n.: pronkerig, ver-toonmakend, (fig.) opzichtig.

Prü'sel. m. (-s): puntige uitwasjes (mrv.) aan het gewei van een hert.

Psalm, m. (-es, -s; mrv, -en of-e): psalm; I -buch, o.: psalmboek; -dichter, m.: psalmendichter, psalmist; -gesang, psalmgezang; -lied, o.: psalm; -san-m.: Zie -dichter;-singen, o.: psalm-

- und

Ptisa'ne, vr.: gerstewater; (gnk.) leschdrank,

Pubertat', vr.: huwbaarheid, huwbare staat.

publici'ren [cie], w, b.: publiceeren (ein Testament -: een testament openen); Publicist', m. (-en; mrv. -en): publicist; Publicitat', vr.: publiciteit, openbaarheid; Publikation', vr.: 1) openbaarmaking, afkondiging, 2) kennisgeving; Pu’blikum, o. (-s): (het) publiek.

Pud, o. (-s; mrv. -e): (gew.) poed, pud.

Pudding, m. (-s; mrv. -e): (kkk.) pudding; I -stein, m.: (min.) puddingsteen; -tuch, o.: (kkk.) puddingdoek.

Pii'del, m. (-s; mrv. -): (hond:) poedel ; (in studententaal:) pedel, bode; (fig. fam.) bok, abuis; einen - machen: (fig. fam.) een bok schieten; bekannt sein wie ein bunter -: (spr.) bekend zijn als de bonte hond; das ist des -s Kern: (spr.) daar zit de kneep; I -dick, bv. n.: 1) zeer dik, 2) (iron.) vet (d. i. dronken en vol); -hund, m.: poedelhond, poedel; -hündin, vr.: wijijes-poedel; -kappe, vr.: ruige pet, pet van bont; -kopf, m.: kroeskop; -mütze, vr.: Zie -kappe; -narrisch, bv. n.: (fam.) jolig, gek van joligheid; -nass, bv. n.: druipnat, sliknat.

pu'deln, w. o. h.: poedelen, morsen; (fig, fam.) een bok schieten ; w. b.: plagen, turken.

Pu'der, m, (-s): poeder, (inz) haar-poeder; (fig.) gruis; (ook:) stof; I -beutel, m.: poederzak; -büchse, vr.: poederdoos; -mantel, m.: poedermantel, kamdoek; -quast, m.: poederkwast; -salz, o.: fijn zout; -schachtel,vr.: poederdoos; -zucker, m.: 1) geraspte broodsuiker, 2) ongeraffineerde suiker.

puderig, bv. n.: 1) poederachtig; (fig.) gepoederd; 2) stoffig, bestoven; I pu'dern, w. b.: poederen; (fig.) bestrooien.

Ipuff, tsw.: pof!

IPufF, m. (-es, -s; mrv. Püf'fe): 1) pof, knal, slag; 2) slag, opstopper, stomp, stoot, duw; (fig.) steek onder water, zet; er kann einen - vertragen: (fam.) hij kan tegen een stootje; einem Püffe geben: aan iemand opstoppers geven, (fig.) aan iemand steken onder water geven ; 3) (mod.) pofmouw, bolle mouw; 4) (spl.) verkeerspel, triktrak-spel; 5) bluf-advertentie; I -armel, m.: pofmouw ; -bohne, vr.: groote boon, tuinboon, roomsche boon; -brett, o.: (spl.) verkeerbord, triktrakbord ; -spiel, o.: verkeer-spel, triktrak-spel.

puffen, w. o. h.: 2) knallen, klappen; 2) oppoffen, bol staan; 3) (spl.) triktrakken; w. o.: 1) stompen, slaan, stooten, duwen, 2) bol maken, doen oppoffen; I Puffer, m. (-s; mrv. -): stomper, stooter, duwer (Sack-: zakpistool); puf’fern, w, o. h.: knallen, klappen; puf'fig, bv. n.: bol.

Pugilist', m. (-en; mrv. -en): vuistvechter, bokser; Pugilis'tik, yr.: (het) vuistvechten, (het) boksen; pugilis'tisch, bv. n.: vuistvechters-, vuistvecht-.

Pu halm, m. (-s): (zeew,) timmermans-maat.

Pulk, m. (-es, -s; mrv. -e): poelk (d. i. detachement) Kozakken.

Pulpet', o. (-es, -s; mrv. -e): lezenaar, leeslessenaar, muziek-lessenaar.

Puls, m. (-es; mrv. -e): (ontl. en fig.)

pols; Einem an den - fühlen: iemands pols voelen, (fig.) iemand polsen; I -ader, vr.: slagader; -messer, m.: polsslagmeter; -schlag, m.: polsslag; -stillstand, m. (-stoc-kung, vr.): stilstand van den pols; -wage, yr.: polsslagmeter.

pul sen (pulsiren [sie]), w. o. h.: slaan, kloppen.

Puit, o. (-es; mrv. -e)ï lessenaar; I -dach, o.: afdak; -hange, vr.: lessenaars-scharnier; -schloss, o.: lessenaarsslot.

Pul’ver, o. (-s; mrv. -): 1) poeder; (fig.) pulver, stof; zu - zerreiben: tot pulver wrijven, fijnwrijven; 2) kruit, buskruit;

Blei: kruit en lood; das aufgeschüt-tete het pankruit, het kruit op de pan; kein - riechen können: (fig.) geen kruit kunnen ruiken; er hat das - nicht erfun-den: (spr.) hij heeft het buskruit niet uitgevonden, hij timmert niet heel hoog; er ist keinen Schuss - werth [t]: (spr.) hij is geen knip voor zijnen neus waard; I -artig, bv. n.: poederachtig, (fig.) fijn; -büchse, vr.: kruitbus; -darnpf, m.: kruitdamp; -fass, o.: kruitton; -fege, vr.:

1)    stofdoek, 2) stoffer, 3) kruitzeef; -flasche,

vr.: kruithoorn; -haus, o.: kruithuis;-holz, o.:    zwarte-bessendragende elzeboom;

-horn, o.: kruithoorn; -karamer, vr.: kruitkamer; -karren, m.: kruitwagen; -kasten, m.: kruitkist; -korn, o.: kruitkorrel; -körn-chen, o.: kruitkorreltje; -ladung, vr.: Zie -mass; -magazin, o.: kruitmagazijn ; -mass, o.: kruitmaat, hoeveelheid kruit voor een schot, (eene) lading kruit; -masse, vr.: hoeveelheid kruit: -mühle, vr.: kruitmolen; -muller, m.: buskruitma-ker; -probe, vr.: kruitproef; -sack, m.: kruitzak; -schaufel, vr.: (art.) laadlepel; -scheu, bv. n.: bang voor kruit; -schwamm, m.: tonder in den vorm van poeder; “tonne, vr.: kruitton; -verschwörung, vr.: (hist.) buskruitverraad; -wagen, m.: kruitwagen ; -wurst, vr.: (art.) kruitworst.

pul'vericlit, bv, n.: poederachtig; pul'verig, bv.n.: vol poeder; pulveriseren [sie], w. b.: 1) tot poeder wrijven of stampen, fijnmaken, 2) met poeder bestrooien; pul’vern, w. b.: Zie pulverisiren.

Ipump, tsw.: bom!, bons!

IPump, m.: (studententaal:) auf -: op den beer, op de pof.

IPump, in Sam. I -balken, m.: pomp-slinger ; -brunnen, m.: wel eener pomp; -hosen, vr. mrv.: schippersbroek, wijde broek; -werkzeug, o,: pompwerktuig, pomp.

Pum'pe, vr.: pomp; Wasser in eine -giessen, um sie wieder in Gang zu brin-gen: eene pomp aanmaken.

Ipum'pen, w. o. h. en w. b,: 1) pompen; 2) (studententaal:) beren (d. i. op krediet nemen; ook: crediteeren); 3) bonzen.

IPum pen, in Sam. I -back, o.: (zeew.) pompzode; -bohrer, m.:    1) putboor,

2)    pompenmaker; -daal, o.: pompdaal; -deckel, m.: kap eener pomp; -gat, o.: (zeew.) pompgat; -kammer, vr.: Zie -stiefel; -kappe, vr.: kap eener pomp; -leder, o.: pompzuiger: -macher, m.: pompenmaker; -schwengel, m.: pomp-slinger; -stiefel, m.: pompbuis;-wasser, o.: pompwater; -werk, o.: 1) pompwerk, 2) zuigpomp.

eene pop zwachtelen.

IPujPpen, in Sam. I -balg, m.: poppe-lijf; -kirsche, vr.: (pik.) jodenkers; -kram, m.: 1) poppenwinkel, speelgoedwinkel,

om-

eene

Pum’per, m. (-s ; mrv. -): 1) pomper; (aan eene brandspuit:) pompgast; 2) (studententaal:) beerder, borger, op krediet nemer, schuldenmaker, (ook:) kredietgever.

Pumpernick’el, m. (-s): Westfaalsch roggebrood.

pumps, tsw.: bom!, bons! I Pumps, m. (-es): bons.

pump'seu, w. o. h.: bonzen; w. b.: ranselen.

Pu’nier, m. (-s; mrv. -): (hist.) Car-thager; pu’nisch, bv, n.: Punisch.

IPunkt, m. (-es; mrv. -e): punt; von - zu van punt tot punt; - für -: punt voor punt; auf den -: punctueel, stipt; die Sache steht noch auf demselben -e: de zaak staat nog op dezelfde hoogte; auf dem -e sein abzureisen: op het punt staan om te vertrekken.

Ipunkt, bw.: stipt, precies; es ist -zwölf: het is precies twaalf uren.

IPunkt, in Sam. I -stein, m.: graniet; -strich, m.: (tik.) kommapunt; -thierchen [tl, o.: infusie-diertje; -weise, bw.: punt voor punt.

Pimkt'chen, o. (-s; mrv.): puntje.

punk'ten, w. b.: punteeren; (tik.) punctueeren, van leesteekens voorzien; (hik.) de naaldsteek volbrengen op.

Punktir' [tier], in Sam. I -bueh, o.: punteerboek (der waarzeggers); -kunst, vr.: punteerkunst, punteerwaarzeggerij; -künstler, m.: waarzegger uit geteekende punten of stippen; -nadel,vr.: (hlk.)punc-tuurnaald, (grav.) ets-naald; -rad, o.: pun-teer-radertje.

punkti'ren [tie], w. b.: Zie punkten; Punkti’rer [tie], m. (-s; mrv. -): 1) pun-teerder, 2) punctueerder, 3) volbrenger van de naaldsteek, 4) waarzegger uit geteekende punten of stippen; Punkti'rung [tiel, vr. (Zie Punktur.)

piinkflich, bv. n.: stipt; I -keit, vr.: stiptheid.

punk'tum, tsw.: basta!

Punktur', vr.: (typ.) punctuur; (hik.) punctuur, naaldsteek.

Punsch, m. (-es): pons; I -bowle, vr.: pons-kom, kom waarin de pons gemaakt wordt of is; -glas, o.: pons-glas; -löffel, m.: pons-lepel; -napf, m. (-schale, vr.): Zie -bowle.

punschen, w. o. h.: pons drinken.

pun'zeit, w. b.: met den steekbeitel ciseleeren; Punzenier', m. (-es, -s; mrv. -e): ciseleur.

Pupill', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) pupil ; Pupil'le, vr.: (rcht.) pupil, (ontl.) oogappel, appel van het oog.

Pupillen, in Sam. I -gelder, o. mrv.: aan onder voogdij staande minderjarigen toebehoorende gelden; -gericht, o. (-kol-legium, o., -senat, m.): wees- en momboir-kamer.

Püpp'clien, o. (-s; mrv. -): popje; Pup'pe, vr.: pop, speelpop, (ins.) pop, (vv.) dobber.

Ipup’pen, w. o. h. 1) poppen maken; 2) met de pop spelen (sich -, w. w.: ins.: worden); w. b.; bakeren,

2) poppen (mrv.), speelgoed; -kramer, m.: poppenkoopman; -macher, m.: poppenmaker; -massig, bv. n.: popachtig (bw.: als eene pop); -spiel, o.: poppen-spel, Jan-klaassen-spel; -spieler, m.: man van het Janklaassen-spel; -stand, m.: staat der pop (die in een vlinder zal veranderen); -werk, o. (-zeug, o): poppen (mrv.), speelgoed.

pur, bv. n.: puur.

Purganz', vr.: purgatie, purgeermiddel.

Purgir' [gier], in Sam. I -mittel, o.: purgeermiddel; -nuss, vr.: purgeernoot; -pille, vr.: purgeerpil; -pulver, o.: poeder om te purgeeren; -trank, m.:purgeer-drank.

purgi'ren [giel, w. o. h.: purgeeren, (pop.) schoon schip maken, laten purgeeren.

Piiris'mus, m. (-; mrv. Puris'men) : zemelzifterij voor de zuiverheid der taal; Purist', m. (-en; mrv. -en): purist, zemel-zifter om alle vreemde woorden uit taal te weren.

Purita'ner, m. (-s; mrv. -): fkkl.) Puritein; Puritanis'mus, m. (-): Puri-teinsche leer; purita’nisch, bv. n.: Puri-teinsch.

Pur'peln, vr. mrv.: (gnk.) scharlakenkoorts.

Pur'pur, m. (-s): purper (i.’ a. b.); mit dem - bekleiden : (fig.) met het purper bekleeden (d. i. tot kardinaal verheffen);

I -ammer, m.: (vog.) Mexicaansche geelvink; -farbe, vr.: purperkleur; -farben (-farbig), bv. n.: purperkleurig; -fieber, o.: (gnk.) purperkoorts, scharlakenkoorts; -gewand, o.: purperen gewaad; -holz, o.: purperhout, palissanderhout; -hut, m.: kardinaalshoed; -kleid, o.: Zie -gewand; -lippen, vr. mrv.: (dk.) koraalroode lipjes; -mantel, m,: purperen mantel; -roth [t], bv, n.: purperrood; -röthe [t], vr.: purperkleur; -saure, vr.: (schk.) purperzuur; -schnecke, vr.: 1) purperslak, 2) purper-schelp.

pur'puricht, bv. n.: purperachtig; pur'purig, bv. n.: purperkleurig; pur'purn, bv. n.: purperrood, purperkleurig.

pur'ren, w. o. h.: 1) porren, peuteren;

2)    brommen, knorren; 3) (yan katten:) spinnen; 4) (zeew.) de wacht aflossen; w. b.: 1) opporren, uitpeuteren; 2) plagen, sarren, tergen; 3) aanporren, aanzetten, aanhitsen.

pur'riscli, by. n.: brommig, knorrig.

Piirscli, vr:: (jag.) wildbaan; I in Sam.: Zie Biirsch.

Pur’zel en purzeln: Zie Burzel, enz,

Pus’chen, o. (-s; mrv. -): poesje, katje; Puse, vr.: poes; Pu'sekatze, vr.: poesje, katje.

Pust, in Sam. I -rohr, o.: (glasbla-zers-)blaaspijp.

Pus’tel, vr.: puist.

pus'ten, w. o. h. en w. b.: blazen.

Pus’ter, m. (-s; mrv. -): (pik.) wolfsveest.

Püs’ter, m. (-s; mrv. -): 1) kleine blaasbalg; 2) poederkwast; 3) (pik.) wolfsveest.

pus’tern, w. o. h.: 1) blazen; 2) een snuivend geluid door den neus maken;

3)    fluisteren, feziken.

pustulös’, bv. n.: puistig.

men

vr.: leer van

Put, in Sam. I -huhn, o.: (vog.) kalkoen; -hühnchen, o.: kalkoene-kuiken.

Pu’te, vr.: (vog.) kalkoen; I Pu’ten-braten, m.: gebraden kalkoen.

Pu'ter, m. (-s; mrv. -): kalkoensche haan; I -braten, m.: gebraden kalkoen.

Püfsche, vr.: zoutbak, zoutkuip.

putt, tsw.: piep!

Puf tel, o. (mrv. -): kuikentje.

Puf tingen, vr. mrv.: (zeew,) puttingen ; Put tingtau, o.: puttingtouw.

Putz, m. (-es): 1) tooi; (fig.) opschik; (ook:) toilet-artikelen; ein - Bander: (fam.) linten en strikken (mrv.); 2) (mtsl.) pleisterkalk, beraping; I -becken, m.: (fam.) waschkom, (fig.) scheerbekken; -blume, vr.: kunstbloem, gemaakte bloem; -döck-chen, o. (-docke, vr.): (iron.) pop op de kast, aangekleede pop; -gemach, o.:

1)    kleedkamer, 2) pronkkamer, mooie kamer; -geschaft, o. (-handel, m.); modezaak, zaak in mode-artikelen; -handlerin, vr.: modemaakster, modiste; -handlung, vr.: modewinkel; -holz, o.: (schoenma-kers-)likhout; -kastchen, o.: toiletdoos, kapdoos; -kram, m.: 1) modeartikelen (mrv.), mode waar, 2) snuisterijen (mrv.), opschik; -macherei', vr.: modevak; -macherin, vr.: modemaakster, modiste; -messer, o.: scheermes; -narr, m.: modegek ; -narrin, vr.: voor den opschik levende zottin; -schachtel, vr.: lintendoos; -schere, vr.: snuiter (werktuig om kaarsen te snuiten); -scliuhe, m. mrv.: (fam.) mooie schoenen; -stein,m.: (schoenmakers-)klop-steen ; -sucht, vr.: zucht om mooi gekleed te gaan; -stube, vr.: Zie -gemach; -süchtig, bv. n,: voor den opschik levende, pronkziek; -tisch, m.: toilet-tafel; -waaren, vr. mrv.: mode-artikelen, modewaren; -werk, o.: Zie -kram; -zirnmer, o.: Zie -gemach.

Puf ze, vr.: 1) kaarsen-snuitsel;

2)    snuiter (het werktuig om kaarsen te snuiten).

IPufzen, m.: Zie Puzen.

Ipufzen, w. b.:    1) poetsen; die

Scnuhe -: de schoenen poetsen; 2) schoonmaken; op wrijven; schuren; (fig.) opschikken, mooimaken; (fig. fam.) was-schen; Einen - (Einem den Buben -):

(fig.) iemand de ooren wasschen, iem, op zijn voorman zetten; 3) Baume -: boo snoeien; das Licht -: de kaars snuiten; die Nase -: den neus snuiten; sich den Bart -: zich scheren; 4) (mtsl.) berapen, ten ruwste bepleisteren; I sich -, w. w.: (fam.) zich poetsen, zich wasschen, zich reinigen; (fig.) zich netjes aankleeden, zich opschikken; (van pluimgedierte :) zich pluizen.

Put'zer, m. (-s; mrv. -): 1) poetser; opwrijver; mooimaker; enz.; 2) (pop.) uit-poetser, terechtwijzing; einen - bekommen: een uitpoetser krijgen.

pufzig, bv. n.: grappig, koddig.

Pu’zeii, m. (-s; mrv. -): (typ.) inktvlak, zwarte vlek van eene gebrokene letter.

Pygrna e, m. (-n; mrv. -n): pygmee, dwerg; pygma'isch, bv. n.: dwergachtig.

pyramida’lisch, bv. n.: pyramidaal; Pyrami’de, vr.: pyramide (die Gewehren in -n setzen: mil.: de geweren aan rotten zetten); pyrami’denförmig, bv. n.: piramidaal.

Pyrena'en, vr. mrv.: (adk.) Pyreneën; pyrena’isch, bv. n.: Pyreneesch.

Pyrif, m. (-es; mrv. -e): (min.) vuursteen.

Pyrol', m. (-s; mrv. -e): (vog.) goud-lijster; (pik.) wintergroen.

Pyro, in Sam. I -logie’, het vuur; -mant’, m. (-en; mrv. -en): waarzegger uit vuur; -mantie', vr.: waarzeggerij uit vuur; -me'ter, in.: hittegraad-meter; -metrie’, vr.: kunst om den hitte-graad van het vuur te meten;-technie' (-tech’nik), vr.: vuurwerkmakerskunst; -tech'niker, m. (-s; mrv. -): vuurwerk-maker;’ -tech'niscn, bv. n.: vuurwerkers-.

pyr'rhisclt, bv. n.: pyrrhisch; -er Tanz: oorlogsdans, krijgsdans, dans van gewapende lieden.

Pytliagora’er, m. (-s; mrv. -): aanhanger van de leer van Pythagoras; pythagora'isch (pythago’risch), # bv. n.: Pythagorisch, van Pythagoras.

Py'thia, vr.: (hist.) Pythia (de priesteres van Apollo); py’thisch, bv. n.: pythisch; Phythonis’sa, vr.: 1) Zie Pythia, 2) tooveres, waarzegster.

C^uah'be, vr.: kwabbe; (van koeien:) <4uac*lt'elchén, o. (-s; mrv. -): (fam.) halskwabbe, wam, kossem; quab’belig,    kleine schreeuwleelijk; Quackelei’, vr.:

bv. n.: dik en vet; quab’beln, w. o. h.:    ongestadigheid, weifeling (als tsw,: gek-

schudden (waggelen) van vetheid.    heid!); quack’elig, bv. n.: weifelend,

4uack, o. (-es, -s; mrv.-e): kuiken;    wankelend, besluiteloos, (fig.) kinder-

(fig. fam.) klodder; I -salber, m. (-s; mrv.    achtig; quaek'eln, w. o. h.: 1) waggelen,

-): kwakzalver; -salberei’, vr.: kwakzal-    2) weifelen, wankelen, besluiteloos zijn;

verij; -salbern, w. o. h.: kwakzal-    Quack'ler, m. (-s; mrv. -): weifelaar,

ven.    besluitelooze.

quack'el, in Sam. I -haft, bv. n.:    (^uader, m. (-s; mrv. -n) en vr.:

weifelend, wankelend, besluiteloos; (fig.)    hardsteen, arduin; I -stein, m.: gehouwen

kinderachtig.    steen; -steinbruch, m.: steengroeve;

(kkl.) eerste

vr.:

den

quali-

teit.

-stück, o.: gehouwen steen; -werk, o.: (mtsl.) voegwerk.

Quadragesima, m.:

Zondag in de Tasten.

quadrant’, m. (-en; mrv. -en): (wsk.) quadrant.

Quadrat’, o. (-es, -s; mrv. -e): qua-draat, vierkant; (typ.) vierkantje; (muz.) naturel; I -fuss, m,: vierkante voet; -mass, o.: vierkante maat; -meile, vr.: vierkante mijl; -rechnung, vr.: quadraat-rekening; -schein, m.: vierkant aspect; -schuh, m.: vierkante voet; -stunde. vr.: vierkante mijl; -wurzel, vr.: quadraat-wortel; -zahl, vr.: quadraatgetal, tweede macht; -zoll, m.: vierkante duim.

quadrat’clien, o. (-s; mrv. -): (typ.) sluitvierkantje.

quadra’tisch, bv. n.: vierkants-; -e öleichung: vierkantsvergelijking. quadratur’, vr.: quadratuur. quadrille, (spreek uit: ka-driel'), vr. (spl. en dans:) quadrille.

quadrilleren [ie], w. b. (wev.) geruit maken.

Quadrima'nen, m- mrv.: vierhandige dieren (b.v. apen).

quadri'reu [drie], w. b.: vierkant-maken.

quadrupeden, m. mrv.: viervoetige dieren.

quadru'pel, m. (-s; mrv. -): viervoud;

I -allianz, vr, (-vertrag, m.): viervoudig verbond; quadrupli'ren [plie], w. b.: verviervoudigen.

quaek, in Sam. I -ente, vr.: kwaakeend ; -reiher, m.: (vog.) nachtraaf, nacht-reiger, kwak.

qua'ken (qua’keu), w. o. h.: 1) kwaken; 2) schreeuwen, piepen; Qua’ker, m. (-s; mrv. -): Zie quaker.

quaker, m, (-s; mrv. -): 1) kwakende vogel, (ook:) kwakend dier; 2) (kkl.) Kwaker, geestgetuiger; -ge-meinde, vr, (-gesellschaft, vr.): kwaker-geraeente, * broederschap der Kwakers; -glauben, m.: kwakers-geloof; -massig, bv. n.: kwakerachtig; -thum [t], o.:

1)    leer der Kwakers, 2) kwakers-genoot-schap; -versammlung, vr.: bijeenkomst (godsdienst-oefening) der Kwakers.

quakerei’, vr.: Zie quakertkum ; Qua'kerin, vr. (mrv. -nen): kwaker; qua'kerisch, bv. n.: kwakerachtig.

qual, vr.: 1) marteling, pijniging;

2)    kwelling; 3) leed, smart, grief, qual, in Sam. I -geist, m.: kwelgeest,

plaaggeest; -göttin, vr.: furie; -teufel, in.: kwelduivel.

qua'len, w. b.: 1) kwellen, plagen; 2) martelen, pijnigen; 3) smarten, grieven; Qua'ler, m. (-s: mrv. -): kweller, plager, verontruster; Qualerei', vr.:

1)    kwellerij, plagerij, 2) marteling, pijniging; Qua’lerin, vr. (mrv. -nen): kwelster, plaagster.

qualifici’ren [cie], w. b.: 1) qualifi-ceeren, bestempelen met den naam van;

2)    bevoegd maken; Qualifikation’,

1) qualificatie, bestempeling met naam van, 2) bevoegdmaking.

qualitat’, vr.: hoedanigheid,

quall, m. (-es): zwelling; (fig.) beweegkracht.

qualle, vr.: kwal, zee-kwal.

qua lm. m. (-es): 1) walm, dwalm; 2) weeheid, misselijkheid; 3) staat van verdooving; qual'men, w. o. h.: walmen, dwalmen, (tig.) rookwolken van tabaksdamp uitblazen; Qual'mer, m.: verpester van de lucht met tabaksrook; qual’micht, bv. n.: walmachtig; qual'mig, bv. n,: walmig.

qual'ster, m (-s; mrv. -): rochel, fluim (-baum, m.: pik.: sorbeboom); qual’sterig, bv. n.: 1) rochelend, 2) slijmerig; qual’stern, w. o. h.: rochels (fluimen) opgeven.

quan'del, m. (-s): middelruimte in de (kolenbranders-)houtmijt; I -beerbaum, m.: (pik.) alpenmispelboom; -beere, vr.: alpenmispel.

quant, m. (-es; mrv. -e): 1) kwant, schalk, snaak; 2) leus, schijn, (fam.) friem; I quants'weise, bw.: voor de leus, (fam.) voor de friem.

quantitat’, vr.: quantiteit, hoeveelheid; (tik., van lettergrepen:) lengte; Quan’tum, o. (-s): 1) hoeveelheid, 2) aandeel.

quan'zel, m. (-s; mrv. -): 1) spil; 2) hengsel.

quap'pe, vr.: 1) kwab-aal, aalrups;

2)    Zie qualibe; 3) donderpadde, kikker vis chje.

quap'peln, w. o. h.: Zie quabbeln; quap’pig, bv. n.: dik en vet.

quaranta’ne, vr.: (zeew.) quarantaine ;    - halten: quarantaine houden;

I -anstalt, vr.: quarantaine-huis, lazaret; -beamte, m.: officier der quarantaine; -gesetze, o. mrv.: quarantaine-wetten; -haus, o.: Zie -anstalt.

quark, m. (*es, -s): 1) wrongel, kaas-wrongel; 2) nesterij, vodderij, bagatel;

3)    slijk, modder; (gem.) drek, stront; in jedem -e rühren (seine Nase in jeden - stecken): zich met alles bemoeien; den alten - aufrühren: (fig. fam.) oude koeien uit de sloot halen; ¹ -fass, o.: kaas-nap, kaasvorm; -hange, vr.: kaashorde; -kase, vr.: kaas van afgeroomde melk; -kloss, m. (-nudel, vr.): noedel van kaas wrongel en meel; -trage, m.: kaashorde.

quar'kig, bv. ;n.: wrongelig; (fig.) klonterig, klodderi!:.

quar’re, va.: 1) grimmerig (krijterig, jankerig) kind; 2) brompot, knorrepot; er hat eher eine - als eine Pfarre ge-funden: (spr.) hij heeft gemakkelijker eene vrouw gevonden dan een middel van bestaan; I quar'ren, w. o. h.: 1) grimmen, krijten, janken, 2) grommen, knorren, brommen; Quar’rer, m. ( s; mrv. -) en Quar’rerin, vr. (mrv. -nen): Zie quarre.

quart, o, (-es, -s; mrv. -e): vierde-gedeelte, kwart; (van een uur:) kwartier; (als oude maat:) mengel; (typ.) quarto-formaat; ein Buch in -: een kwartijn,, een boek in quarto; I -band, m.: quarto-boekdeel, kwartijn; -blatt, o.: 1) vierde gedeelte van een blad, 2) blad in quarto-formaat; -flasche, vr.: 1) een mengel inhoudende flesch, 2) vierde gedeelte van eene flesch; -format, o.: quarto-formaat.

quartal, o. (-es, -s; mrv. -e): vieren-deeljaars, trimester, kwartaal; I -geld,

(quellig), bv. n.: vol

bronnen.

Quen’del, m. (-s): (pik.) tijm. <|uengelei', vr.: 1) gebrom, gemor, gelamenteer; 2) gekibbel, geharrewar; queng'eln, w. o. h.: 1) morren, brom-quartier’en, w. b.: inkwartieren.    men, lamenteeren, 2) kibbelen, harre-

Quar'tus, m. (-; mrv. Quar’ti): (zeew.)    warren, [3) lijmerig spreken; Quengler,

kommandant van de hondenwacht.    m. (-s; mrv. -): 1) morder, lamenteerder,

l^iiarz, m. (-es; mrv. -e): (min.)    2) kibbelaar, harrewarder; Queng’lerin,

kwarts; I -achat, m.: kwarts-agaat;    vr. (mrv. men): 1) morrend schepsel,

-artig, bv. n.: kwartsachtig; -druse, vr.:    lamenteerster, 2) kibbelaarster, harre-

groep (ophooping) van kwarts; -fluss,    warster.

m.: gekleurd kwarts; -haltig, bv. n,:    C^uent, o. (-es; mrv. -e): drachme;

kwartshoudend; -sand, m.: kwartszand,    Quent’chen, o. (-s; mry. -); drachme,

zandachtig kwarts; -sinter, m.: kwarts- quer, bv. n.: 1) dwars (ook fig.); sintels (mrv.).    2) schuin; 3) scheef, verkeerd; -e Wege:

quarzicht, bv. n.: kwartsachtig;    (fig.) verkeerde wegen, (ook:) zijpaden,

quarz'ig, bv. n.: kwartsig, kwartshou-    slingerwegen; die Sache geht-: de zaak

dend.    loopt verkeerd; die Sache kommt mir - :

qua si, bw.: kwansuis.    dat ding dwarsboomt mij verschrikkelijk;

C^uas'sia (tyuas'sie), vr.: (pik.)    - durch; dwars door, (fig.) midden door;

kwassiehout,    - Feld ein: dwars het land over, (fig.)

i^uast, m. (-es; mrv. -en): kwast;    door velden en beemden; - gegenü_

(zeew.) zwabber; Quast'chen, o. (-s; mrv.    (-über), bw.: vlak over, vlak tegenover;

-): kwastje; Quas’te, vr.: kwast.    - über den Weg gehen: den weg dwars

Qu&s’tor, m. (-s; mrv. Quasto’ren):    oversteken; I -balken, m.: dwarsbalk;

(hist.) quaestor; (fig.) betaalmeester (-amt,    -band, o.: (tim.) nokbalk; -bank, vr.:

o.: quaestorschap, quaestuur); Quastur’,    dwars bank, (stk.-hist.) bank der protestant-

vr.: Zie Quastoramt.    sche bisschoppen; - baum, m.: sluitboom;

Qua tem her, m, (-s; mrv. -): kwar-    -binde, vr.: (wpk.) balk; -citrone, vr.:

taalsdag, eerste dag van het kwartaal;    quercitron (d. i. gemalen schors van den

(kkl.) quatertemper; I -geld, o. (-steuer, ververs-eik); -dach, o.: schuin dak; vr.): kwartaals-geld.    -durchmesser, m.: overdwarse middellijn;

<$uaterne, vr.: 1) (spl.) quatern,    -sall, m.: wederwaardigheid? tegenspoed,

viertal uitkomende nommers; 2)    katern,    ongeval; -feldein,    bw.: Zie 14    regels

viertal vellen papier.    hooger; -fenster,    o.: zij-raam;    -flöte,

Iquatsch, tsw.: klets!, flap!, kwak! vr.: (muz.) dwarsfluit; -flügel, m.: (bwk.) I(|uatseh, m. (-es; mrv. -e): klets,    dwarsvleugel, kruisvleugel; -folio, o.:

slag, klap, kwak.    langwerpig folio-formaat; -frage,

C^uatscliel, vr.: (pop.) dikke lobbes.    strikvraag (-fragen    stellen oder    thun:

quatsch'elig, bv. n.: mollig.    strikvragen doen);    -furche, vr.:    (akk.)

quatsch'en, w. o. h. en w. b.: kwak- dwars-vore; -gang, m.: dwarsweg; -gass-ken, kletsen, slaan.    chen, o.: dwarsstraatje; -gas^e, vr.:

o.: kwartaalgeld; -gericht, o.: elk kwartaal zitting houdende rechtbank; -rech-nung, vr.: driemaandelijksche rekening; -sitzung, vr.: (rcht.) driemaandelijksche zitting; -tag, m.: eerste dag (betaaldag) van het kwartaal; -weise, bw.: per kwartaal, bij de drie maanden.

Quartan', in Sam. I -fieber, o.: der-dendaagsche koorts.

Quarta'ner, m. (-s; mrv.-): leerling der vierde klasse.

Quartant', m. (-en: mrv. -en): kwartijn, boekdeel in quarto-formaat.

<$uar'te, vr.: vierde gedeelte; (spl.) vierde, roem van vier volgkaarten; (muz.) kwart-noot; (kph.) quarta (vierde exemplaar van eenen wissel).

^uartett’, o, (-s; mrv. -e): (muz.) quartet.

Quartier', o. (-es, -s; mrv. -e): kwartier (i. a. b.: 1. wijk, stads-wijk, stadsgedeelte; 2. woning, appartement, gedeelte van een woonhuis; 3. mil.: tot tijdelijke huisvesting aangewezene plaats of woning; 4) lijfsgenade); -rufen: (zeew.) kwart slaan; um - bitten: (mil.) om lijfsgenade smeeken;    - geben: (mil.)

kwartier geven, lijfsgenade schenken; im - liegen: (mil.) in kwartier liggen, ingekwartierd zijn; I -freiheit, vr.: vrij-gesteldheid van inkwartiering; -geld, o.: kwartiergeld, vergoeding in geld voor inkwartiering; -meister, m.: (mil.) kwartiermeester ; -schlange, vr.: (art.) kleine veldslang; -volk, o. (-wache, vr.): (zeew.) hondenwacht; -zettel, m.: biljet van inkwartiering.

quatsch licht, bv. n.: mollig.

i^ueck, in Sam. I -mittel, o.: (pha.) kwikmiddel; -silber, o.: (schk.) kwikzilver, kwik; -silbern, bv. n.: van kwikzilver, (fig.) woelig, druk, rusteloos, ongestadig.

Queck'e, vr.: (pik.) kweekgras;

I Queck'engras, o.: kweekgras.

Cfcueh’le, vr.: handdoek; (mnw.) afwatering, riool, goot.

Ouell, m. (-es, -s; mrv. -en): bron (ook fig.); I -ader, ‘vr.: bron-ader; -brun-nen, m.: springbron; -grund, m.: welgrond, grond vol bronnen; -meissel, m.: (hik.) verwijder; -moos, o.: (pik.) water-mos; -reich, bv. n.: rijk aan bronnen; -salz, o.: bronzout; -sand, m.: welzand; -wasser, o.: welwater, bronwater.

Quelle, vr.: bron (ook fig.); etwas aus guter - haben : (fig.) iets uit eene goede bron hebben.

ICfcuerien, in Sam. I -graber, m.: welputtengraver; -massig, bv. n.: (fig.) uit eene goede bron; -reich, bv. n.: rijk aan bronnen.

Iquellen, w, o. onr. h. en s. (quillst, quillt; quoll; gequol'len): wellen, opwellen; (fig.) te voorschijn komen; (ook:) voortspruiten, ontstaan; w. b. reg.: doen zwellen, doorweeken; (kkk.) even laten doorkoken.

quell'icht

vr.:

m.:

(fig.

g-

voor

eren

dwarsstraat; -gestein, o.: (min.) dwars door eene erts-laag loopende steen; -giebel, m.: zij-gevel; -hieb, m.: slag van ter zijde, (pop.) veeg uit de pan; -holz, o.: dwarshout, (lig.) dekstuk; -kopf, m.: (fig.) dwarshoofd, (ook:) zonderling, (een) rare; -köpfig, bv. n.: zonderling, wonderlijk; -köpfigkeit, vr.: zonderlingheid, wonderlijkheid; -laden, m.: valluik, valblind; -leiste, vr.: dwars-lijst; -linie, vr.: dwars-lijn; -naht, vr.: dwars-naad; -pfad, o.: dwars-pad; -pfeife, vr.: (muz,) pijpersfluitje; -pfeifer, m.: pijper; -riegel, m.: dwarshout, (kim.) trens ; -sack, m.: reiszak (dien men over den schouder draagt), ransel; -sattel, m.: (rs.) dames-zadel; -schanze, vr.: (vest.) travers; -schnitt, m.: dwarssnede; -schwelle, vr.: (art.) stootklamp, stootbalk; -sinn, m.: onhandelbaarheid; -smnig, bv. n.: onhandelbaar, dwars; -sprung, m.: (fam.) bokke-sprong; -stein, m.: (bwk.) hoeksteen, sluitsteen; -strasse, vr.: 1) dwarsstraat, 2) dwarsweg; -strich, in.: dwarsstreep, (fig. fam.) streep door de rekening, teleurstelling (Einem einen -strich machen: fig. fam.: eene streep door iemands rekening halen); -strichelchen, o.: dwars-streepje; -wall, m.: (vest.) travers; -wand, tusschenmuur, (in vruchten:) middelschot; -weg, m.: dwars-weg; -wind, m.: dwars-wind,

Que’re, vr.: 1) dwarste; 2) schuinte; die - (in die -, nach der -): schuin, in de schuinte, dwars, in de dwarste; ins Kreuz und in die -: (fig.) links en rechts, in alle richtingen; es gekt mit ihm Alles der -: alles loopt hem tegen; Einem in die -kommen: iemand dwarsboomen.

cpie ren, w. b.: 1) dwars leggen,dwars zetten; 2) schuin zetten.

Querl, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kluts-molen yoor chocolade, 2) klutshout (draaistok) voor chocolade? 3) (pik.) ring (kring) van blaadjes; I -förmig, bv.n.: ringvormig, kringvormig.

quer’len, w. o. h.: ronddraaien; w. b.: in een molen klutsen; Schokolate -: chocolade aanmaken (met water of met melk).

Quetsch, in Sam. | -eisen, o.: friseer-ijzer; -form, vr.: vorm voor bladgoud; -wunde, vr.: door kneuzing ontstane wond, kneuswond; -zange, vr.: friseertang.

Quet'scbe, vr.: 1) kneus-werktuig, (hennep- of vlas-)braak; 2) klem, nauw, verknijping, verlegenheid; in der - sein:

fam.) in het nauw zitten; 3) (pik.) damastpruim.

quet'schen, w. b.: kneuzen; (hennep of vlas:) braken; Quet'scher, m. (-s; ny*v. -): 1) kneuzer, 2) hennep- of vlasbraker; Quet'schung, vr.: 1) kneuzing, 2) (henhep-of ylas-)braak.

Queue, vr.: keu, biljartstok.

IQiiick, m. en o. (-es, -s): kwikzilver, kwik. I -, bw.: levendig, vlug.

IQuick, in Sam. I -arbeit, vr.: vermenging van goud met kwikzilver,

amalgameering; -brei, m.: amalgama; -erz, o.: kwikzilver-erts; -metall, o : met kwikzilver vermengd metaal; -sand, m.: drijfzand, vlugzand.

quieken, w. b.: met kwikzilver vermengen, amalgameeren.

Quidproquo', o. (-s; mrv. -s): vergissing, misverstand, quieken, w. o. h.: piepen, een piepend eluid maken; quiek’ig, bv. n.: piepend; quiek'sen (quietsch’en), w. o. h.: Zie quieken.

quillst, quillt: Zie quellen. Quinta, vr.: vijfde klasse; Quinta'ner, m. (-s; mrv. -): leerling van de vijfde klasse.

Quin'te, vr.: (spl.) vijfde, roem van vijf volgkaarten; (muz.) quint-snaar; (fig. fam.) slenter, streek, foef; I -saite, vr.: quint-snaar.

Quin’ten, in Sam. I -macher, m.: slenterbroer, draaibroer,

Quinter’ne, vr.: (met dobbelsteenen:) al de vijven; (kien-spel:) vijf uitgekomene nommers, kien; (papier:) katern van vijf vellen.

Quint’essenz, vr.: quintessens. Quintett’, o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) quintet.

Quirl, m. (-es,    -s; mrv. -e): Zie

Querl.

Qiiisqiiilien, vr. mrv.: nesterijën. Quitscb'e, vr.: (pik.) sorbeboom. quitt, bw.: 1) kwijt; 2) (fam.) kiet, Alen, gelijk; nun sind wir -: nu zijn wij kiet; einer Sache - sein: iets kwijt zijn, (fig.) van iets af zijn, van iets ontslagen zijn; | -brief, m.: kwijtbrief, kwijting, quitantie.

Quit te, vr.: (pik.) kweepeer, kwee. Quit’ten, in Sam. I -apfel, m.: kweeappel; -baum, m.: kweeboom; -birne, vr.: kwee-peer; -brod, o.: kweevleesch, kwee-moes, kweeën-marmelade; -gelb, bv. n.: goudgeel; -hanfling, m.: (vog.) geelvink; -kern, in.: kwee-pit; -latwerge, vr.: Zie -brod; -mispel, vr.: (pik.) wilde kwee; -mus, m.: Zie -brod; -pfirsch, vr.: kwee-perzik; -saft, m. (-schleim, m.): Zie -brod; -torte, vr.: kweeëntaart; -wein, m.: kwee-enwijn.

quitti’ren [ie], w. b.: 1) verlaten; (fig.) opgeven, laten varen; 2) quiteeren, voldaan teekenen; - über: quite (quitantie geven) voor.

Quit'tung;, vr.: quitantie, kwijting. Quit'ze, vr.: Zie Quitsche.

Quod libet, o. (-s; mrv. -s): (muz.) allegaartje (Fr.: pot-pourri).

Quo'te, vr.: quota, aandeel. Quotidian "fieb'er, o. (-s; mrv. -): alledaagsche koorts, quoll: Zie quellen.

Quotiënt (spreek uit: kwoots-i-ènf), m. (-en; mrv. -en): (rek.) deelings-uitkomst, quotiënt.

quoti’ren [ie], w. b.: (kph.) no-teeren.

R.

(zeew.) ra; I -band, o.: raband; enterhaak; -holz, o.: rahout;

-kette, vr.: raketting; -leiste, vr.: rahout;

-segel, o.: razeil; -seil, o. (-tau, o.): ratouw.

Rabatt, m. (-es, -s): (kph.) rabat;

Rabat'te, vr.: (kim,) omslag, (tnb.) rabat; rabatti’ren [ie], w. b.: (kph.) aftrekken, korten.

Rabbi’ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) rabbijn; rabbi’nisch, bv. n.: rabbijnsch; Rabbinis’mus,, m. (-):leer der rabbijnen: Rabbinist’, m. (-en; mrv. -en): rabbinist.

Ra’be, m, (-n; mrv. -n): (vog.) raaf; wie ein - stehlen: (spr,) stelen als de raven; das ist ein weisser -: (spr.) dat is eene witte raaf, dat is eene groote zeldzaamheid.

Raben, in Sam. I -aas, o.: galgenaas, galgebrok; -altera, m. mrv.: (hg.) onnatuurlijke (ontaarde) ouders; -art, vr.:

1) ravensoort, 2) raven-aard; -artig, bv.n.: raafachtig; -feder, vr.: rave-veer; -feil, o.: zwarte huid, (fig. fam.) oude tang, oude tooverheks ; -gekrachze, o. (-geschrei, o.): ravengekras; -haar, o.: gitzwart haar;

-kiel, m.: slagpen eener raaf; -krahe, vr.: zwarte kraai; -mutter, vr.: ontaarde moeder; -pack, o.: gespuis;-schnabel, m.: rave-bek, (nik.) kraanbek; -spule, vr.: Zie -kiel; -schwarz, bv. n.: gitzwart, pikzwart;

-stein, m.: galgeveld, plaats der terechtstellingen, (min.) dondersteen; -tuch, o.: geteerd zeildoek; -vater, m.: ontaarde vader.

Rabulist', m. (-en; mrv. -en): (iron.) praktizijn, zaakwaarnemer, beunhaas; Rabulis'terstreiche, m. mrv. (Rabulisterei’, vr.): (iron.) zakwaarnemerij, beunhazerij.

Rach, in Sam. I -durst, m.: dorst naar wraak; -durstig, bv. n.: wraakgierig;

-eifer, m.: wraakzucht, wrok; -gier, vr.: wraakgierigheid; -gierig, bv. n.: wraakgierig; -grimm, m.: wraakgierigheid;

-lust, vr.: wraakzucht; -lustig, bv. n.: wraakzuchtig; -opfer, o,: slachtoffer der wraak; -sucht, vr.: wraakzucht;-süchtig, bv. n.: wraakzuchtig.

Ra che, vr.: wraak; - schwören: zweren dat men zich zal wreken; - üben an Einem über etwas: zich over iets op iemand wreken; I -durst, m.: dorst naar wraak;

-engel, m.: engel der wrake; -furie, vr.:

(fab.) godin der wraak; -geist, m.: wraakzucht; -gott, m.: (theo.) wrekend God;

-göttin, vr.: (fab.) godin der wraak;

-schwert, o.: wrekend zwaard.

ra chen, w. b.: wreken; sich -, zich wreken (an Einem: op iemand; wegen etwas: over iets).

Ra’clien, m. (-s; mrv. -): muil, bek; kaken (mrv.); (fig.) afgrond; I -bein, o.: kakebeen; -blume, vr.: maskerbloem;

-förmig, bv. n.: in den vorm van een op-gesperden muil.

Raclier, m. (-s; mrv. -): wreker;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

Raa, vr.: -haken, m.:

w. w.:

in.:

as van

Ra'cherin. vr. (mrv. -nen): wreekster; ra’cherisch, bv. n.: wrekend.

IRack, m. (-es): arak.

IRack, o. (-es; mrv. -e): (zeew.) rak;

I -klote, vr.: rakke-kloot; -schlitten, m.: rakke-slee; -tau, o.: rakke-touw.

Rack'er, m.: 1) (pop.) vilder, afzetter, bloedzuiger; 2) sekretenruimer, nachtwerker ; 3) gemeene rakker, gemeene hond; 4) (vog.) tamme kraai.

rack ern, w. o. h,: slaven, zwoegen (sich -, w. w.: zich afslooven, zich afmoorden).

Racket’, o, (-s; mrv. -e): raket, kaats-net; I -handler, m.: kaats-netten verkoo-per; -macher, m.: kaats-netten maker.

Racke'te, vr.: Zie Rakete.

Rackett', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Racket.

Rackun’, m. (-s; mrv. -e): (drk.) waschbeer.

Rad, o. (-es, -s; mrv. Ra'der): rad, wiel, wagenrad, rijtuigwiel; (hist.-rcht.) rad; zum -e verurtheilt [tl: veroordeeld om geradbraakt te worden; einen hinge-richteten Yerbrecher aufs - hechten: eenen ter dood gebrachten misdadiger op het rad zetten; das fünfte - am Wagen: (fig.) het vijfde wiel aan den wagen; ein - schlagen: 1) kopje-duikelen, over den kop duikelen, 2) in de rondte draaien (der Pfau schlagt ein de pauw spreidt zijnen staart uit); I -achse, vr.: as, wagen-as; -ahnlich, bv. n.: aan een rad of wiel gelijk; -arm, m.: spaak van een wiel; -banre, vr.: raderbaar; -barge, vr.: kruiwagen ; -bohrer, m.: (wagenmakers-)naaf-boor; -brechen, w. b.: radbraken;-brun-nen, m.: waterput waaruit het water naar boven gehaald wordt door middel van een rad; -büchse, vr.: naafbus; -distel, vr.: (pik.) braakdistel; -felge, vr.: velg; -feuer, o.: (schk.) smeltvuur; -förmig, bv. n.: wiel vormig, (pik.) in het rond uitgespreid; -garn, o. (-gespinnst, o.): grof wolgaren; -geleise, o.: wagenspoor; -haspel, m.: door een rad in beweging gebrachte haspel; -kasten, m.: raderkast; -lauf, omwenteling; -linie, vr.: (wsk.) cycloïde; -macher, m.: wagenmaker; -nabe, vr.: naaf van een wiel; -nagel, m.: platkop(-spijker); -schaufel, vr.: schepbord (aan het rad van Teen watermolen); -scneibe, vr.: blokschijf, schijf van een hijschblok; -schiene, vr.: velg-beslag; -schuh, m.: remschoen; -speiche, vr.: wiel-spaak, spaak van een wiel; -sperre, vr.: rem (remschoen, remketting, remtoestel); -spur, vr.: wagenspoor; -stösser, m.: stootpaal (stoot-steen) op den hoek van straat of weg; -theer [tl, m.: wagensmeer; -welle, vr.: een schep-rad.

Rad'chen, o. (-s; mrv. -): radertje.

ra de, in Sam. I -brechen, w. b.: radbraken; -hacke, vr. (-haue, vr.): (akk.)

41

hakploeg; -macher, Ra'del, o. (-s;

2) zeef;

m.:

JLJLX KJ lil» 1    Tl». lOVlglWlg

heid; -gierig, bv. n.: roofgierig; -gut, o.: geroofd goed, gestolen goed; -holz, o.:    sprokkelhout; -zahn, m.: (ontl.)

snijtand, (fig.) vooruitstekende tand.

Raffel,    ' ¹    '    \    ¹    '

vlasrepel; (vv.) tarbot-net, nét öm tarbot te vangen; (jag.) bovenkaak van een hert; (fig.) mond, (pop.) ratel, kakel, wafel, snavel, (ook:) kakelaarster, bab-beltoot.

raffeln, w. b.: (akk.) opharken, (vlas:) repelen; (fig.) oppa’ ’ angen; w. o. h.: (pop.) b

vr.:

kken, (pop.) babbe-

(fi«r.)

ma.

vr.:

rakn.

Rai, m. (-es; mrv. -e): (visch:) rogge, rog, rogvisch.

Raig’er, m. (-s; mrv. -): (vog.) reiger.

Rai'ke, vr.: (vog.) tamme kraai.

Rain, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) streep, strook, zoom, rand (inz.: met gras begroeid en tot afscheiding dienende); 2) (akk.) vore, ploegvoor; 3) (vest.) aarden wal; 4) (fig.) grasland, weiland, weide; I -balken, m.: omgeploegde strook lands (als grensscheiding van eenen akker); -baum, m.: als grens-merk dienende boom; -blume, vr.: (pik.) gele ganzenbloem, stroo-bloem, immortelle; -farn, m.: (pik.) reinvaren, (pop.) wormkruid; -kohl, m.: (pik.) wilde mosterd, boerenmosterd, boerenkers; -recht, o.: wet op de grensscheidingen; -stein, m.: grenssteen; -weide, vr.: (pik.) keelkruid, mondhout, liguster.

rainen, w. b.: afperken, afpalen, met eene strook (een zoom, een rand) afscheiden; w. o. h.: grenzen (aan), palen (aan).

Raisonneur’, m. (-s; mrv. -s):

wagenmaker. : 1) radertje; ; 3) (pik.) onkruid, dolik; ra'deln, w. b.: 1) ronddraaien, 2) ziften; Ra’dels-führer, m : raddraaier, belhamel.

IRa’den, m. (-s): (pik.) onkruid, dolik; I -distel, m.: braakdistel.

Ira'den, w. b.: 1) rooien, uitroeien; 2) ziften.

ra den, w. b.: 1) ziften; 2) van onkruid zuiveren.

IRa'der, o. mrv. (van Rad): raderen, wielen; I m. enk. (-s; mrv. -): 1) zeef; 2) zifter.

IRa'der, in Sam. I -gehause, o.: (van horloges:) kas; -geld, o.: wagengeld; -macher, m.:    1) spinnewielenmaker,

2) zevenmaker; -thier [t], o.: werveldier; -welle, vr.: tremel, molentrechter; -werk, o.: 1) raderwerk, 2) zift-toestel.

ra’derig, bv. n.: op wielen; zwei -: op twee wielen; vier -: op vier wielen.

ra dern, w. b,: 1) van wielen (van raderen, of van raderwerk) voorzien;

2)    (veroordeelden:) radbraken (wie gera-dert sein: fig.: als geradbraakt zijn);

3)    Zie radeln.

Radies’, m. (-es; mrv. -e): radijs; Radies'chen, o. (-s; mrv. -): radijs.

radikal', bv. n.: radicaal.

Radir' [dier], in Sam. I -eisen, o.: (hik.) scalpcermes; -firniss [nis], m. (-grund, m.): ets-grond; -kunst, vr.: etskunst; -messer, o.: radeermesje, uitkrab-mesje; -nadel, vr.: ets-naald; -wasser, o.: sterkwater.

radi ren [die], w. b.: radeeren (b.v. geschreven schrift), wegkrabben, uitkrabben; (hik.) afschrappen, scalpeeren ;(grav.) etsen.

Ra’dius, m. (-; mrv. Ra’dien): (wsk.) straal.

Rad'ker, m. [(-s; mrv. -): wagenmaker.

IRalf. m. (-es, -s): (kph.) gezoutene en gedroogde vischvinnen (mrv.); (bij koornmolenaars:) ingepalmd (gebriezeld, gestolen) koorn of meel.

IRaff, in Sam. I -gier, vr.: roofgierigheid; -gierig, bv. n.: roofgierig; -gut,

(akk.) hark, rijf, (vlas :)

opnjven; i grijpen, vangen; 1 len, kakelen, ratelen.

raf fen, w. b.: rapen, oprapen; kapen, grijpen en vangen; sich zusam-men -, w. w.: 1) zich herstellen, zijne (hare) tegenwoordigheid van geest hernemen, 2) zich vermannen.

Raffina'de, vr.: geraffineerde suiker; raffini'ren [nie], w. b.: (suiker:) raffi-neeren; w. o. h.: zinnen, peinzen; raf-finirt’ [niert], bv. n.: geraffineerd (ook fig.).

ragen, w. o. h.: zich vertoonen; hervor -: uitsteken, vooruitsteken; em-

por -: zich hoog verheffen; heraus -: uitsteken, vooruitspringen.

Raggion’, vr.: (kph.) fir

Rak, vr.: Zie Raa.

rak e, bv. n.: Zie reke.

Rak el, vr. (-s): Rachel (een vrouwennaam).

IRakm, m. (-es, -s): (op melk en fig.:) room; (in schoorsteenen:) roet; - setzen (- ansetzen): room zetten, roomen: den - von der Milch abnehmen: de melk afroomen; den - peitschen (den -zu Schaum klopfen): de room tot schuim kloppen; Kalk -: (schk.) room van kalk; Weinstein -: (schk.) room van wijnsteen.

I -, m. (-es, -s; mrv. Rah’me): raam.

IRakm, in Sam. I -apfel, m.: flesch-appel, roomappel (-apfelbaum, m.: flesch-appelboom); -becken, o.: melktest (om de melk te laten roomen); -beere, braambes,braam; -eisen, o.: ijzeren raam; -farbe, vr.: roomkleur; -farben (-farbig), bv. n.: roomkleurig; -haken, m.: spanhaak, (fig.) spanraam; -hobel, m.: lijsten-schaaf; -holz, o.: 1) meubelmakers-hout, 2) (tim.) drempelstuk; -kannchen, o.: roomkannetje; -kase, m.: roomkaas; -kelle, vr.: roomlepel; -kuchen, m.: roomtaart; -löffel, m.: roomlepel; -sage, vr.: raamzaag; -spiegel, m.: omlijste spiegel; -stickerei’, vr.: (het) werken op een borduurraam; -törtchen, o.: room-taartje; -torte, vr.: roomtaart.

Rakmcken, o. (-s; mrv. -): raampje; (typ.) frisket.

IRak men, m. (-s; mrv. -): 1) (schil-derij-)lijst, (spiegel-)lijst; (fig.) rand, zoom; 2) raam (borduurraam; scheerraam; enz.); 3) (aan schoenen, laarzen, enz.:) rand (waaraan de zool vastgenaaid wordt); | -arbeit, vr.: raamwerk; -hobel, m.: lijstenschaaf.

Irak men, w. o. h.: room zetten, roomen; w. b.: 1) afroomen (melk), 2) op een raam spannen.

rakn, bv. n.: slank, tenger, lang en mager; Rah'ne, vr.: 1) slankheid, tengerheid; 2) omgewaaide boom, (ook:) afgewaaid hout; rah’nig, bv. n,: Zie

berekenen,

rouw-

schma-

am

niiften.

de loef af-

rang; voorrang; naar rang en

1) praatsmaker, 2) woelgeest, warhoofd; raisonneren [nie], w. o. h.: praats maken.

Rait, in Sam. I -kamm, m.: (wev.) houten kam; -kammer, yr,: rekenkamer. Rait'el, m.: Zie Keitel, rait'en. w. b.: 1) ziften; 2) ramen, begrooten.

Rait'er, m. (-s; mrv. -): opmaker van eene raming of berekening.

raitern, w. b.: Zie raiten no. 2.

rajo'len, w. b.: (akk.) diep omploegen of omspitten.

Rak : Zie Rack.

Rake'te, vr.: vuurpijl.

Rake’ten, in Sam. I -hülse, vr.: vuur-pijl-omkleedsel; -ladstock, m.: Zie -set-zer; -ruthe [tj, vr.: vuurpijl-stok; -satz, m.: kruit waarmee een vuurpijl gevuld is; -setzer, m.: laadstok om vuurpijlen te vullen; -stab, m. (-stange, vr., -stock, m.): Zie -rnthe.

Rakett', o.: Zie Rackett.

Rai'le, vr.: (vog.) riethoen.

Ramm, m. (-es, -s; mrv: -e): 1) ram (mannetjes-schaap); 2) bok (mannetjes-.geit); 3) rammelaar (mannetjes-konijn of -haas); 4) kater (mannetjes-kat);

5) stier (mannetjes-koe); I -block, o.: Zie Ramme; -bock, m.: Zie Ramm ; -gerüst, o.: hei-stelling; -klotz, m.: Zie Ramme.

Ram iiie, vr.: 1) rammei, stormram, muurbreker; 2) hei-blok, hei-toestel; 3) straat-stamper.

Ram mel, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Ramm; 2) Zie Ramme; I -abend, m.: Zie Polterabend; -ochs, m.: dek-stier, spring-stier; -zeit, vr.: paartijd, bronsttijd.

ram melig, bv. n.: paarziek (ritsig, tochtig, krolsch, enz.), rammeln, w. b.: Zie rammen; w. o. h.: rammelen, ratelen, leven maken; (fig.) kakelen, kletsen; (van bokken, stieren, enz.:) dekken, besprin-hen; (van hazen en konijnen:) paren; (van katten:) krolsch zijn; I sich -, w. w.: (min.) ineenloopen.

rammen, w. b.: 1) heien, inheien (b.v.: Pfahle: palen); 2) vaststampen, gelijk-stampen (b.v.: die Erde: den grond).

Ram'mer, m. (-s; mrv. -)• 1) heier, palenheier; 2) Zie Ramme no. 2.

Ram in Ier, m. (-s; mrv. -): 1) rammelaar (mannetjes-konijn of -haas); 2) .Zie

Ramme.

Ramms, in Sam. I -horn, o.: ramshoorn.

Ramp, m. (-es, -s): (kph.) geheele partij (goed en slecht dooreen; fam.: rijp en groen); im -e kaufen: voetstoots koopen; I ram’pen, w. b.: voetstoots koopen.

Ram pe, vr.: 1) halfportaal (haltpunt) op eene trap; 2) trap-leuning; (fig.) leuning, balustrade.

Rampert', o. (-es, -s; mrv. -e): (art.) affuit.

Ramp'fe, vr.: (pik.) huislook.

ramponirt [niertj, bv. n.: gehavend, beschadigd, vernield-

ramp schen, w. b.: onder den prijs (onder de waarde) verkoopen.

Kamsrli. m. (-es): 1) (kph.) uitschot; (fig.) slecht spul, bocht; 2) im -e: Zie

Ramp.

IRand, m. (-es; mrv. Ran'der): rand; (van de biljarttafel:) band; (het wit rechts en links van eene bladzijde druks:) kant; (fig.) zoom; Papier mit schwarzem -e: papier met zwarte randen, papier; ein Hut mit breitem (mit lem) -e: een hoed met een breeden (met een smallen) rand; am -e des Todes (am -e des Grabes): (fig.) op den rand des grafs; am -e des Lebens: (fig.) aan den eindpaal des levens; am -e des Yer-derbens: (fig.) op den rand des verderfs; etwas zu -e brmgen (mit etwas zu -e kommen): (fig. fam.) klaarkomen met iets, iets ten einde brengen, (ook:) iets te boven komen; das versteht sich -e: (fig. fam.) dat spreekt vanzelf.

IRand, in Sam. I -anmerker, m.: kant-teekeningen-maker; -anmerkung (-be-merkung), vr.: kantteekening; -dukaten, m.: gerande dukaat; -erklarer, m.: Zie -anmerker; -erklarung, vr.: kantteekening; -geer, vr.: (zeew.) berghout, barghout; -glosse, vr.: kantteekening; -klinge, vr.: schaafmes; -leiste, vr.:

1)    randlijst, 2) beleg-lat; -muster, o,: Zie Rahmen no. 3; -schrift, vr.: 1) randschrift, 2) kantteekening; -schüssel, vr.: schotel met een rand; -standig, bv. n.: (pik.) omringend; -steg, m.: (typ.) teeken op den kant; -stein, m.: randsteen, kantsteen; -stoss, m.: (biljart-)stoot als des spelers bal tegen den band aanligt; -verzierung, vr.: randversiering.

Randal’, m.: lawaai, rumoer; -machen, lawaai schoppen, den boel opscheppen; randali'ren [ie], w. o. h.: lawaai schoppen, den boel opscheppen, den beest spelen.

Ran’del, in Sam. I -werk, o.: 1) werktuig om te randen, 2) (mtw.) kartelrand, gekartelde rand.

ran deln (ran den, ran’dern), w.b.:

van eenen rand voorzien; (mtw.) randen.

Rand'somliölz’er, o. mrv.: (zeew.) rantsoenhouten.

Ranft, m. (-es; mrv. Ranf'te): 1) rand;

2)    (van brood:) korst.

Ranft'©hen, o.: 1) korstje; 2) (mtw.) kartelrand, gekartelde rand.

I raii: Zié *

IKaiift, m. (es, -s; mrv. -e): rang; (fig.) voorrang, (ook:) noogerhand; Einem den - lassen: 1) iemand laten voorgaan, 2) aan iemand de hoogerhand geven, aan iemands linkerzijde blijven; Einem den -ablaufen: (fig. fam.) iemand steken; I -folge, vr.: volgorde in rang; -los, bv. n.: zonder rang, met geene waardigheid bekleed; -massig, bv. n. en bw.: 1) overeenkomstig den rang, 2) volgens rang; -ordnung, vr.: 1) indeeling in rangen, 2) volgorde in rang; -schiff, o.: 1) beurtschip, 2) (mar.) linieschip; -schiffer, m.: beurtschipper; -stolz, m.: trots op rang of stand (als bv. n.: trotsch op rang of stand); -streit, m.: twist om den voor--streitigkeit, vr.: geschil over den -sucht, vr.: 1) begeerigheid aanzien, 2) begeerigheid naar den voorrang, 3) stiptheid in het letten op rang en stand; -süchtig, bv. n.: 1) begeerig naar rang en aanzien, 2) be-

sich -, kelen.

|R anken, m. (-s; mrv. -): 1) rank (van druive-wingerden, enz.), stengel, takje; (bwk.) lofwerk; 2) Zie Rnnken;

| -baum, m.: (tnb.) leiboom; -gewachs, o.: slingerplant, kruipplant.

Kaïikett. o. (-es, -s; mrv. -e): orgelregister.

rankig (rankig), bv. n.: (pik.) slingerend, kruipend, vol ranken.

rail II: Zie rinnen.

rann’te: Zie rennen.

Ranun’kel, vr.: (tnb.) ranonkel.

Ranz, in Sam. I -zeit, vr.: paartijd, bronsttijd.

Ranz'clien, o. (-s; mrv. -): ranseltje, reiszakje; (fig. pop.) pensje, bastje, buikje, kanisje.

Ran'zel, m. en o. (-s: mrv. -): Zie

Ranzen.

IRan'zen, m. (-s; mrv. -): 1) ransel; reiszak, knapzak; bedelzak; werkzak, ge-reedschap-zak; 2) (fig. pop.) pens, bast, buik, kanis; sich den - voll stopfen: (fig. pop.) zijne kanis (d. i. zijn pens) volstoppen.

Iran zen, w. o. h.: 1) ronddolen, omzwerven; (fig-) rondslenteren; 2) lawaai (bombarie) maken;    3) (jag.) paarziek

(ritsig, bronstig) zijn; 4) ransig zijn, garstig

Rapert', o. (-es, -s; mrv. -e): (art,) affuit,

Rapiat', o. (-es, -s; mrv. -e): kladboek, opschrijfboek.

(dk.) edele

viervo

een

3) Zie Raffel; I -kopf, m.: dol] -köpfig (-köpfisch), bv. n.: (fig,) gek

Rap'peler, m. (-s; mrv. ratelaar, kakelaar, rammelkees.

Rappeir, o. (-s): (mil.) rappel (trommelslag of trompetgeschal ter terugroeping).

rap'peln, w. o. h.: 1) ratelen, rammelen (een ratelend of rammelend

dol.

Ko

mo

füSren:

lin

\v<‘

geerig naar den voorrang; -verordnung, vr.: voorschriften (mrv.) aangaande het inachtnemen van rang en stand.

Range, m. (-n; mrv. -n): 1) deugniet;

2)    magere scharminkel, lange slungel, i -, vr.: 1) (drk. en fig.) zeug; 2) (pop.) lange sloerie, (ook:) onbehouwen schepsel;

3)    ravotster; 4) (pik.) beetwortel, biet. rang en, w. o. h.: ravotten ; w. b.:

strak spannen (b.v.: ein Seil: touw).

rangi'ren [$ie], w. b.: rangeeren (spreek uit: ranzjeeren).

Irank, bv. n.: rank.

[klank, m. (-es, -s; mrv. Ran'ke):

1)    kronkeling, bocht, kromming; 2) streek, list, (pop.) foef (Zie (Ranke); I -korn, o.: (vea.) tongblaar.

Ran'ke, vr.: Zie Ranken.

Ran'ke, m. mrv.: 1) listen en streken, draaierijën, (het) drijven in het geniep;

2)    kuiperijën; - machen (- brauchen, -schmieden, - spielen): intrigeeren; Einem die - ablaufen: (fig.) iemand in de kaart kijken, iemands geheime oogmerken doorzién; I -geist, m.: intrigeerende geest, zucht om in het geniep te werk te gaan; -macher (-schmied, -spieler), m.: werker in het geniep, intrigeerder; -süchtig, bv.n.: intrigeerend, er op uit om in het geniep te werk te gaan; -voll, bv. n.: vol listen en streken.

Ran ken, m. (-s; mrv. -); (visch:) voorn.

Iran'ken, w. o. h.: ranken schieten; w. w.: zich slingeren, zich kron-zijn.

ranzig, bv. n.: 1) (yan jachtwild:) paarziek, ritsig, bronstig; 2) (van spek, enz.:) ransig, garstig; -er Geschmack: ransige smaak, ransigneid; -er Geruch: ransige reuk, ransigheid.

Ranzion', vr.: rantsoen, losprijs, losgeld; ranzioni'ren fnie], w. b.: vrijkoopea, eenen losprijs betalen voor.

. >ek, opschrijfboek.’ ’

Rapier’, o.: Zie Rappier.

Rapp, m. (-en; mrv. -en): 1) rasp; 2) rist; 3) (mtw.) Zwitsersche duit; I -fink, m.: groenvink; -schnabel, m.: melkmuil. Rap pe, m. (-n; mrv. -n): zwart paard; v' '    ¹¹    ‘ eter, vurig ros; auf

des Schusters -n reiten: (iron.) voeteeren, het op zijne voeten afdoen, het per pedes Apostelorum afdoen. I -, vr.: 1) rasp; 2) (vea.) schurftknobbel, schurftkloof.

Rappee', m. (-s): rappee, zwarte snuif; I -mühle, vr.: snuifmolen.

Rap'pel, m. (-s): 1) (vea. en fig.) kolder; den - haben: den kolder in den kop hebben, (fig. pop.) door het dolle heen zijn; 2) ratel (voorwerp waarmee ratelend geluid gemaakt wordt); e Raffel; I -kopf, m.: dolleman;

-): ’(pop.)

geraas

maken); 2) ratelen, kakelen, kletspraat uitkramen; w. onpers. h.: es rappelt ihm (es rappelt bei ihm, es rappelt ihm im pfe): (fam.) hij heeft een slag van den ten beet, er loopt een streep bij hem door, hij is er een kwijt van de vijf; sich -, w. w.: zich haasten, haast maken, zich jachten.

Irap'pen, w. b.: Zie raffen.

IRap'pen, in Sam. I -stein, m.: pijl-steen, dondersteen, belemniet.

Rap’pier, o. (-s; mrv. -e):

(srm.) floret, schermdegen (ein gutes-goed schermen, een baas in het schermen zijn); I rappier'en, w. b.: Zie rappiren; w. o. h. (en sich -, w. w.): schermen; Rappier’er, m. (-s; mrv. -): 1) schermer; 2) Zie Rappirer.

rappi ren [pie], w. b.: raspen; Rap-pi’rer [pie], m. (-s; mrv. -): rasper.

Rap’poltstein, o. (-s): (adk.) Rap-poltstein (Fr.: Ribaupière).

Rap'poltsweiler, o. (-s): (adk.) Rap-poltsweiler (Fr.: Ribauvilliers).

Rapport’, m. (-es, -s; mrv. -e): rapport, verslag; rapporti'ren [tie], w. b.: rapporteeren.

Rapps, m. (-es): 1) koolzaad, raapzaad; 2) bessenwijn; 3) Zie Rappel.

Rapp se, vr.: Zie Rappuse.

rapp sen, w. b.: 1) oprapen, grijpen; 2) grabbelen; 3) kapen, wegkapen.

Rappu'se, vr.; grabbelpartij, grabbe-g; etwas in die - geben (etwas in die -rfen): iets te grabbel gooien (ook fig.).

Raps (Raps), m. (-es): koolzaad, raapzaad.

Rapünz'chen, o. (-s; mrv. -): (tnb.) raponsje.

Rapun'zel, vr.: (tnb.) rapunsel.

Rapu se, vr.: Zie Rappuse.

rar, bv. n.: 1) zeldzaam; 2) schaarsch, (fig. fam.) dun gezaaid; 3) raar, zonderling, vreemd; 4) ongemeen, uitmuntend, voortreffelijk.

vr.:

gras e zit-

RARITaT.

645

RATHSCHLAGTJNG.

Raritat’, vr.: 1) zeldzaamheid; 2) rariteit (zeldzaam voorwerp).

Rarita'ten, in Sam. | -kammer, vr.: kabinet (verzameling) van zeldzaamheden of rariteiten; -kasten, m.: poppenkast, Janklaassenspel.

Irasclt, bv. n.: rasch (bw.: ras), snel, schielijk; (fig.) vlug, levendig; (van paarden:) vurig; I -heit, vr.: snelheid; (figj vlugheid; (van paarden:) vurig-

IRanch, m. (-es): ras (zekere stof), serge; I -macher, m.: serge-wever.

raselteln, w. o. h.:    1) ritselen;

2) ruischen; 3) mit einem Facher -: waaieren.

Ras’cien, o. (-s): (adk.) Zie Rahtien,

Ra’se, in Sam. I -gedicht, o. (-gesang, m.^ -lied, o.): (dk.) dithyrambe, Bacchus-

Irasen, w. o, h.: razen; zum - yerliebt: dol verliefd.

IRa'sen, m. (-s): graszode; - stechen: graszoden steken; I -altar, m.: altaar van graszoden; -bank, vr.: 1) met graszoden belegde of van graszoden gemaakte bank, 2) met gras begroeide zitplaats; -eiche, op een grasveld (in een weiland) staande eik; -eisenstein, m.: ijzererts uit een moerasgrond; -erz, o.: ijzererts uit een grasgrond; -haupt, o.: dijkkruin; -hopfen, m.: (pik.) wilde hop; -meister, m.: vilder, (inz.) paardenvilder; -platz, m.: grasveld, grasperk; -sitz, m.: met begroeide of met graszoden bedekt plaats; -stechen, o.: (het) zoden-steken; -stecher, m.: zoden-steker; -stück, o.: grasveld, grasperk; -torf, m.: turf-plagge; -walzer, m.: turftrapper, (fig.) lanterfanter, luilap; -weg, m.: begraasde weg.

ra send, bv. n. en bw.: razend; (fig.) gek; man möchte darüber - werden: het is goed om iemand razend (fig.: gek) te maken; ein -er Hunger; een razende honger; ein -er Larm: een verschrikkelijk leven (d. i. rumoer of geraas); er ist -verliebt: hij is dol verliefd; er ist - böse auf mich: hij is verschrikkelijk boos op mij ; ein -er: een razende.

Raserei’, vr.: 1) razernij; 2) waanzin.

ra’sig, bv. n.: begraasd, met gras begroeid.

Rasir' [sier], in Sam. | -becken, o.: scheerbekken ; -dose, vr.: scheerdoos ; -messer, o.: scheermes; -pinsel, m.: scheerkwastje; -tuch, o,: scheerdoek.

rasi'ren [sie], w. b,: scheren; (fig.) met den grond gelijkmaken; sich -, w. w.: zich scheren.

Raspel, vr.: rasp ; I -brod, o.: geraspt brood; -haus, o.: rasphuis, tuchthuis; -spane, m. mrv.: raspsel (enk.).

ras'peln, w. b.: raspen; zu Pulver -: fij'nraspen.

rass, bv. n.: (van vochten en vloeistoffen:) scherp; Rasse, vr.: scherpheid, scherpte.

Ras’sel, vr.: rateltje, rammelaartje; ratel; I -blume, vr.: (pik.) hondsgras; -gold, o.: klatergoud; -mann, m.: ratelwacht, klapperman, nachtwacht met een ratel; -maus, vr.: (drk.) berg-rat; -wachter, m.: Zie -mann.

ras'seln, w. o. h.: ratelen, rammelen; mit Ketten -: met ketenen rammelen;

(als n. o.) das Ras'seln mit Waffen: het wapengekletter.

IRast, vr.: 1) rust (i. a.b.); weder - noch Ruhe haben: geen rust of duur hebben; 2) pleisterplaats, post-station. I m. (-es): sein om op te rukken.

Irast, in Sam. I -los, bv. n.: rusteloos; -losigkeit, vr,: rusteloosheid; -tag, m.: rustdag.

Raste, vr.: Zie Rast no. 2.

ras’ten, w. o. h.: rusten; er kann weder ruhen noch -: hij heeft geen rust of duur. I -, w. b.: rust gunnen aan, laten uitrusten; die Glieder -: de leden laten uitrusten. I - (sich), w. w.: uitrusten, rust nemen.

Ras’ter, m. (-s): Leipziger bier.

Rastral', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) rastraal, liniaal om muziek-lijnen te trekken, notenbalk-trekker.

rastri'ren [ie], w. b.: notenbalken trekken op; rastrirtes Papier: muziek-papier.

Ras’trum, o. (-): Leipziger bier.

Rat, m. (-es, -s; mrv. Ra’te): Zie

Rath,

Rata fia, m. (-s): ratafia.

Ra'te, vr.: 1) aandeel, gedeelte; 2) paaiement, termijn; in -n bezahlen: in paaiementen betalen.

Ra'ten, in Sam. I -bezahlung (-zahlung), vr.: termijnswijze betaling, betaling in paaiementen.

IRath [t], m. (-es, -s; mrv. Rathe [t]): raad (i. a. b.); (fig,) raadsheer, raadslid, lid van den raad; ein lustiger -: een hofnar; ein geheimer -: een geheimraad, een lid van den geheimen raad; etwas zu -e halten: spaarzaam zijn met iets, zuinig zijn op iets; zu -e genen: 1) te rade gaan, 2) beraadslagen; - schaffen: raad schaffen;

-    holen (sich -es erholen) bei Einem: raad bij iem. halen, iemands raad inwinnen; Einem einen - geben: aan iem. een raad geven; Einen um - fragen (Einen zu -e ziehen): iemands raad vragen, aan iem. om raad vragen; ich frage nur mich um -: ik vraag aan niemand om raad ; der weiss -für Alles: die weet voor alles raad; er weiss sich seines Leibes keinen -: hij weet zich niet te keeren of te wenden, hij weet geen raad; über Nacht kömmt -: (spr.) het is altijd goed een nacht slapens over iets heen te laten gaan; kömmt Zeit, kömmt -: (spr.) geen ellende vóór den tijd; da ist guter - theuer [t]: (spr.) dan is goede raad duur; den - zusammenrufen: den raad bijeenroepen; dazu kann schon

-    werden: dat kan wel, dat zal wel gelukken.

Iratk [tj, in Sam. 1 -fragen, w. b.: om raad vragen aan, den raad inwinnen van, raadplegen; -frager, m.: raadvrager; -geber, m.: raadgever; -geberin, vr.: raadgeefster; -gebung, vr,: raadgeving, raad; -haus, o.: raadhuis ; -leute, m. mrv.: raadsheeren, raads-leden; -los, bv. n.: radeloos; -losigkeit, vr.: radeloosheid; -mann, m.: raadsheer, raadslid; -schlag, m.: 1) raad, 2) beraadslaging, 3) plan, oogmerk (-schlage ertheilen [tl: raad geven); -schlagen, w. o. h.: raadplegen, beraadslagen (-schlagen über: beraadslagen over); -schlager, m.: raadpleger, beraad-slager; -schlagung, vr.: raadpleging, be-

i mmmm tp i ps iMiiPSiMipfSiïiïsifi frf

I iii    ii 4j | if j 5:?4ï|!i!iii!?:|i!JP|fti!F;piiyi;B

i mmmm % i m mmmM&mrnwm

ï '£& Hé f4

l.Si v I 2 a « rf'³ |S-«« ir “I i « 5 a ^ lï? I £ll 81-iSI-f ®^Ls •: °„f •: fesil s 1 tsi i S| assl 11 s?-g| ;

lil Mi! *isV* éi si a ll£ gl allé glill !i| 31 *** li;fi ^4-? H|^?i ^Q!|il ili ils lil!!

PiïlHiiiai₃Cl^PisililiWKïil!W«ii^^Jii«ll4iisi!

wil SI‘lili!!ll!SliIllï

H s s4ïi ihi lï v t fS ilAI 5T&5V⁵    *$&

m*m 11 m m    ma m

ül^l^ï* -4 1    41*. ai <1 i <R    ₍lj!

llUilt*SlïilIflJ lis t* 3:

il:iitfl^ilï¹!lfll lllziJlUKsl ra lill!ïl#Ö¹!l¥lsll 5⁵Qs¥iFJïllils Iaslistli lüiiflH*

m.: moordenaar

van

voor

in.:

een

wieroo-

rooftocht; -falk, m.: gieryalk ; -fisch, m.: roofvisch; -fliege, vr.: wesp; -geflügel, o.: roofvogels (mrv.); -genoss, m.: mede-roover; -gesindel, o.: roofgespuis, roover-gespuis; -gier, vr.: roofzucht, tukheid op roof; -gierig, bv. n.: roofgierig, roofzuchtig, tuk op roof; -gut, o.: buit; -höhle, vr.: roofhol, roofspelonk; -horde, vr.: roover-bende; -krahe, vr.: raaf; -krieg, m.: buit-beoogende oorlog, glunderende oorlog; -inord, m,: roof (of: diefstal) gepaard met moord; -mörder, van beroep; -nest? o.: roofnest, roofhol; -schiff, o.: roofschip, kaperschip, kaper; -schiffer, m.: zeeroover; -schloss, o.: (hist.) roovers-kasteel, kasteel van een roofridder; -schütz, m.: (jag.) wild-strooper; -staat, m.: roofstaat; -stück, o.: buit; -sucht, vr.: roofzucht;-süchtig, bv, n.: roofzuchtig; -thier [t], o.: roofdier; -vogel, m.: roofvogel; -wild, o.: van roof levend wild; -zug, m.: rooftocht.

rau’ben, w. o. h. en w, b.: rooven; (fig.) plunderen; (jag.) stroopen; - und stehlen : stelen en rooven.

Kali ber, m. (-s; mrv. -): roover; (aan eene brandende kaars:) dief; (pik.) water-loot; der - schimpft den Mordbrenner : (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; I -anführer,m.: rooverhoofdman, rooverkapitein; -bande, vr,: rooverbende; -geschichte, vr.:    roovergeschiedenis;

-hauptmann, m.: Zie -anführer; -höhle, vr.: roofnest, roovershol; -horde, vr. (-schaar [-schar], vr.): bende roovers, rooverbende; -yolk, o.: roofzuchtig volk, roof levend volk.

Rauberei’, vr.: rooverij, roof; Rau'-berin, vr. (mrv. -nen): dievegge; rau-berisch, bv. n.: rooverachtig, diefachtig.

Irauch, bv. n.: ruig; (fig.) harig; eine -e Mütze: eene karpoets-muts, eene pet met bont. I Rauch, m. (-es, -s): rook;(fig.) schoorsteen; im - hangen: in den rook hangen, in den rook gehangen zijn; in den - hangen: in den rook hangen, in 4en schoorsteen ophangen; nach - schmec-ken: naar den rook smaken; im -e auf-gehen: (fig.) in rook vervliegen; kein -ohne Feuer: (spr.) men noemt geene koe bont of er is een vlekje aan; aus dem -e ins Feuer kommen: (spr.) uit den regen in den drop komen, van den wal in de sloot raken, uit het vagevuur in de hel komen.

IKauch, in Sam. I -altar, m.: reukaltaar, rook-altaar; -apfel, m.: doornappel, dol-appel; -artig, bv. n.: rookachtig; -beere, vr.: doornbes, kruisbes; -beinig, bv. n.: ruig vanpooten; -borsten, vr. mrv.: ruwe (onbereide) borstels; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dicht, bv, n.: rookdicht, rook ondoordringbaar; -fang, m.: schoorsteen (-fanggeld, o.: 1. schoorsteen-geld, haardgeld als belasting, 2. geld aan den schoorsteenveger; -fangkehrer, m.: schoorsteenveger); -farbe, vr.: schoorsteenzwart, roetkleur, (fig.) roet; -farben (-far-big), bv. n.: zwartberookt, (fig.) roetzwart; -fass, o.: wierookvat; -feuer, o.: rookend vuur, (fig.) smeulend vuur; -fleisch, o.: rookvleesch; -frost, m.: rijp, nachtvorst; -fuss, m.: dier (of vogel) met ruige pooten; -füssig, bv. n.: ruig van pooten; -gar, bv.

n.: bereid (gelooid) met het haar er op;

-gelb, bv. n.: geelberookt; -gezottelt, bv.

n.: ruigharig; -grau, bv. n.: donkergrauw; -hafer, m.: vloghayer, wilde haver; -handel, m.: handel in pelterijen; -handler, m.: 1) koopman in pelterijën, 2) bontwerker; -handlung, vr.: bontwinkel; -holz, o.: dichtgebladerd hout; -honig, m.: ongezuiverde honig; -huhn, o.: vette kip (verschuldigd aan den geestelijke of aan den heer van de plaats); -kammer, vr.: rook-plaats; -kohle, vr.: rookende kool; -kopf, raagbol, ragebol; -kugel, vr.: reukbal; -leder, o.: marokijnleder; -loch, o.: rookgat ; -masse, vr.: hoeveelheid rook, (fig.) rookgevaarte; -opfer, o.: reuk-offer; -pfan-ne, vr.: wierookvat; -pfennig, m.: schoor-steengeld, haardgeld als belasting; -post, vr.: signaal (sein) door middel van rook; -pulver, o.: rookpoeder; -saule, vr.: rookkolom ; -schatz, m.: Zie -pfennig; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw, huiszwaluw; -schwanz, m.: (drk.) relmuis; -schwarz, bv. n.: zwartberookt (als z. n. o.: Zie -farbe); -seitej vr.: ruige kant, haarzijde; -steuer, vr.: Zie -pfennig;-stube, vr.: rookkamer; -tabak, m.: rooktabak; -topas, m.: (min.) gele topaas; -topf,m.: wierookvat; -waaren, vr. mrv.: 1) pelterijën (mrv.), bont (enk.), 2) in Sam. (-handef, -handler, -handlung: Zie -handel, enz.); -werk, o.: bontwerkers-waar, bont; -wirbel, m.: Zie -masse en -saule; -wolke, vr.: rookwolk; -wurz, vr.: (pik.) knobbelig speenkruid; -zimmer, o.: rookkamer,rookvertrek.

rauch'en, w. o. h., w. onpers. h. en w. b.: rooken ; es raucht im Hause: het rookt in huis, (fig.) mijne (zijne, uwe) vrouw is hannes (een helleveeg, een driedekker, een serpent, enz.); lemen (arbeiten) dass Einem der Kopf raucht: (pop.) schuw hard leeren (schuw hard werken); Tabak -: tabak rooken (of kortweg rooken); eine Pfeife -: eene pijp rooken.

Raucher, m. (-s; mrv. -): rooker, tabakrooker.

Rauch er, in Sam. I -fass,o.: wierookvat;-fleisch, o.: rookvleesch; -kammer, vr.: rookkamer; -kerzchen, o. (-kerze,vr.): pastielje; -pfanne, vr.: wierookvat; -pulver, o.: reukpoeder; -werk, o.: reukgoed.

Rauch’erer, m. (-s; mrv. -): 1) be-rooker, 2) wierookvat-drager, 3) (fig.) pluimstrijker; rauch'erig, bv. n.: rookerig; rauchern, w, o. h. en w. b.: rooken, (vleesch:) in den rook hangen, met rook doortrekken, (gnk.) berooken, (fig.) bewie-rooken, (ook:) parfumeeren; Rauch’erung, vr,: 1) rooking, 2) berooking, 3)be king, 4) parfumeering; rauch'icht, bv- n.: rookachtig (- schmecken: naar den rook smaken); rauchig, bv. n.: rookerig, roo-kend.

Kau'de, vr.: 1) roof, wondkorst; 2) Zie

Raude.

Kau’de, vr.: schurft; rau'dig, bv. n.: schurftig; Rau'digkeit, vr.: schurftigheid.

Rauf, in Sam. I -bold, m.: 1) vechtersbaas, 2) zwetser, ijzervreter; -degen, m.: 1) rapier, schermdegen, 2) Zie -bold; handel, m.: schermutseling, vechtpartij; -sucht, vr.: vechtachtigheid, ruzieachtig-heid; -wolle, vr.: plukwol, uitgevallen wol; -zeit, vr: tijd om ganzen (enz.) te plukken.

Rau’fe, vr,: 1) ruif, hooiruif; 2) vlas- (of

rauw; einen-en

ein

nur wemg

2)

I Rail 'pen, vr. mrv.: (ins.) rupsen: (fig.) muizenissen; - im Kopfe haben: muizenissen in het hoofd hebben; I -frass, m.: door rupsen aangerichte schade; -nest, o.: rupsennest; -tödter [-töter], m.: rup-sendooder.

Rauscli, m. (-es; mrv. Rau'sche): roes; (in koorn:) brand, verdorring; sich einen - trinken: zich eenen roes aandrinken, (pop.) een stuk in zijn kraag drinken; einen - haben: een roes aanhebben, dronken zijn; seinen - ausschla-fen: zijn roes uitslapen; der Liebe -: (fig.) roes (dronkenschap) der liefde; I -beere, vr.: heideplant-bezie; -flöte, vr.: (muz.) ruischpijp; -gelb, o.: koningsgeel; -gold, o.: klatergoud; -grim, o.: sapgroen; -haube, yr.: kap (voor een valk); -holz, o.: geelhout; -korn, o.: koorn waarin de brand is; -leinwand, vr.: stijf linnen; -mittel, o.: bedwelmend middel; -pfeife, vr.: (muz.) ruischpijp; -silber, o.: als zilver blinkende loovertjes (mrv.).

Rauscli'clien, o. (-s; mrv. -): kleine roes, (pop.) snipper; ein - haben: een snipper aanhebben, den Prins gesproken hebben, de hoogte hebben.

rau’sclien, w. o. h.: ruischen; (fig.) bruisen; (van jachtwild:) bronstig zijn.

I w. b.: 1) dronken maken; 2) pletten.

rau’schig, bv. w.: 1) dronken, beschonken ; 2) ruischend; (fig.) bruisend.

rauspern, w. o. h. (en: sich w.): rochelen, fluimen opgeyen.

Rau’te, vr.: (pik) ruit, wijnruit; (wsk.) ruit; (in vensterramen:) ruit,

mutseling; I rau'fen, w. b. (vogels en pluimgedierte:) plukken; (hennep en vlas:) 1) plukken, 2) braken; w. o. h. (en: sich -, w, w.) plukharen, vechten, bakkeleien; I Rau’fer, m. (-s; mrv. -): Zie Raufbold; I Rauferei', vr.: geplukhaar, bakkeleipartij, vechtpartij, geschermutsel.

rau'feln, w. b.: uitrafelen.

Rau’fer, m.: 1) Zie Raufbold, 2) Zie Raufdegen.

Rau'lgraf, m. (-en; mrv. -en): (hist.) raugraaf; -grafin, vr. (mrv. -en): raugra-vin.

Irauh, bv. n.: 1) ruig (i. a. b.); 2) ruw (i. a. b.); 3) (fig.) hard; 4)

Hals haben: eene rauwe keel hebben, schor (heesch) zijn; eine -e Stimme: eene schorre stem; -e Gesichtszüge: harde laats-trekken; -e Töne: harde tonen; -er Wein: harde wijn (d. i. niet aangenaam voor den smaak); -es Wetter: ruw weder; -e Jahreszeit: ruw (guur) jaargetijde;

-er Diamant: een ruwe diamant; aus dem -en bearbeiten: uit den ruwe bewerken; ein -er Pfad: een ruw (ongelijk, hobbelig, ongebaand, enz.) pad; Einen -behandeln: iemand ruw behandelen; einen Mauer -bewerfen: (mtsl.) eenen muur ten ruwste berapen.

IRauli, in Sam. I -apfel, m.: doornappel ; -bank, vr.: roffelschaaf; -borsten, vr. mrv.: ongesorteerde (varkens-)borstels; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -bürste, vr.: stijve schuier, borstel met stijve haren; -distel, vr.: kaardendistel, kaarde;-eisen,

o.: ruw ijzer; -frost, m.: rijp, nachtvorst; -futter, o.: fourrage (gras, hooi en stroo); -haar, o.: Zie -borsten; -heit, vr.: Zie Rauigkeit; -hobel, m.: rolfelaar; -holz,

o.: ruw hout; -honig, m.: honig in de raat; -reif, m.: Zie -frost; -schleifer, m.: grof-slijper, slijper van bijlen, enz.; -stein, m.: ruwe (onbehouwen) 'steen; -wacke, vr.: tufsteen; -weizen, m.: baardige tarwe; -zeit, yr.: (van vogels:) ruitijd, tijd om te ruien.

Rauli’e (Rauh e), vr.: l)ZieRauig-lceit; 2) (van vogels:) ruitijd, rui.

raulien, w. b.: ruw maken, opkrassen; (laken:) noppen; I sich -, w. w. (van vogels:) ruien.

Rauli'er, m. (-s; mrv. -): lakenno;pper.

Rauli igkeit, vr.: 1) ruigheid (i. a. b.); 2) ruwheid (i. a. b.); 3) (fig.) hardheid;

4) rauwheid; - des Halses: rauwheid van de keel, schorheid, heeschheid.

Ranke, vr.: (pik.) raket.

Raum, m. (-es,-s; mrv. Rau'me): ruimte, plaatsruimte; (fig.) leemte; (ook:) plaats; (zeew.) ruim, scheepsruim; (typ.)interlinie (d. i. ruimte tusschen twee regels), (ook:) spatie (d. i. ruimte tusschen twee woorden of twee letters); den ernsteren Gedanken - geben: slechts weinig plaats geven aan meer ernstige gedachten; einer Bitte - geben: een verzoek in willigen, I -anker, o.: (zeew.) nood-anker; -loch, o.: (mnw.) luchtgat; -nadel, vr.: (art.) ruim-naald.

Raum, in Sam. I -eisen, o.: ruimijzer; -nadel, vr.: (art.) ruimnaald.

rau'men, w. b.: ruimen (1. ruimer maken; 2. ledigen; 3. opruimen, wegrui

men); (steden, huizen, enz.) ontruimen, verlaten; das Feld -: het veld ruimen, (fig.) het onderspit delven; etwas oder Einen aus dem Wege -: iets of iemand uit den weg ruimen; das Lager -: (kph.) de in voorraad zijnde goederen opruimen; I w. o, h.: (van den wind:) ruimen, uitschieten.

Rau mer, m. (-s; mrv. -): 1) ruimer, lediger, schoonmaker ; 2) werktuig om te ledigen of schoon te maken; 3) (bij slotenmakers:) rondvijl.

raumig, bv. n.: ruim; I -keit, vr.: ruimheid, ruimte.

raum'lich, bv. n.: 1) ruimte-; 2) ruim; I -keit, vr.: ruimheid, ruimte.

Raum te, vr.: (zeew., het) ruime sop; die - suchen: (zeew.) de ruimte zoeken, het ruime sop kiezen.

Rau mung, vr.: 1) ruiming (Zie rau-nien); 2) ontruiming.

rau'nen, w. b.: 1) fluisteren; Einem etwas in’s Ohr -: iemand iets in het oor fluisteren; man raunt sich in’s Ohr: men fluistert elkander in het oor, er gaat in stilte een praatje, het gerucht loo (paarden:) ruinen; I w. o. h. (van zen:) telkens van richting veranderen, her- en derwaarts loopen.

Rau’ner, m. (-s; mrv.-): 1)fluisteraar; 2) paardenruiner.

raup, in Sam. I -füssig (-hufig), bv. n.: (vea.) met kloven of wonden aan de knie-bogen.

Rau’pe, vr.: (ins.) rups. Zie mrv.

Raupen,

Irau'pen, w. o. h.: rupsen ^zoeken; rupsen vangen; w. b.: van rupsen bevrijden.

-s; mrv. -e): (vest.)

m.: met

ren.

harken, rijven;

glasruit; (in ’t kaartspel:) ruitenblad; (van een geslepen diamant:) facet; -n schleifen an: facetten slijpen op.

Irau'ten, w. b.: geruit maken; (diamanten, enz.:) facetten slijpen op,

IRau ten, in Sam. I -balsam, m.: wijn-ruit-balsem; -essig, m.: wijnruit-azijn; -feld, o.: (wpk,) vierkant veld; -flache, vr.: vierkant vlak; -förmig, bv. n.: ruitvormig; -glas, o.: 1) vensterglas, 2) glasruit, 3) glas met facetten; -kranz, m.: krans van wijnruit; -kreuz, o.: (wpk.) ruitvormig afgedeeld kruis; -öl, o.: olie van wijnruit; -ring, m.: ring met een facetswijze geslepen steen; -stein, m.: edelsteen met facetten, (inz.) roosjes-diamant; -viereck, o. (-vierung, vr.): ruitvormig vierkant; -weise, bw.: ruits-wijze, ruitvormig.

Ravelin', o. (-ee, ravelijn.

Raveling, vr.: maalstroom, draaikolk.

Reagens', o. (-s; mrv, Reagen’tien): (schk.) reagens.

Reaktion’, vr : reactie.

JReal', m. (-s; mrv. -en): (mtw.) reaal.

Ireal’, bv. n.: reëel; I -definition, vr.: technische omschrijving; -injurien, vr. mrv.: (rcht.) feitelijkheden, dadelijkheden, handdadigheden; -kenntnisse, yr. mrv.: praktische kundigheden; -lexikon, o.: polytechnisch woordenboek; -schule, vr.: polytechnische school; -schuier, m.: leerling der polytechnische school; -werth [t],    m.: innerlijke waarde, werkelijke

waarde; -wörterbuch, o.: polytechnisch woordenboek.

Rea'lien, vr. mrv.: praktische kundigheden.

Realisation’, vr.: verwezenlijking; (fig.) te gelde making; realisi'ren [sie], w. b.: verwezenlijken, (fig.) te gelde maken; Realitat', vr.: werkelijkhei

Reassekurant', m. (-en; mrv.-en): her verzekeraar, herverzekerde; Reasse-kuranz', vr.: herverzekering; reasseku-ri'ren Lrie], w. b,: herverzekeren.

Reb, in Sam. I -acker, m.: wijnveld; -hahn en -huhn: Zie verder hieronder; -mann, m.: wijngaardenier; -holz, enz.: Zie de Sam. met Reben,

Re'be, vr.: wijnrank, wingerd-rank, rank van den wijnstok; (fig.) druif, (ook.jj) druiventros; eine - senken: eene stek van den wijnstok planten. Zie Reben.

Rebell', m. (-en; mrv. -en): rebel, muiter, opstandeling; Rebellion', vr.: rebellie, muiterij, opstand; rebelli’ren £lie], w, o. h.: muiten, in opstand komen; rebel'lisch, bv. n.: muitend, muitziek, (fam.) rebelsch.

Re ben, in Sam. I -acker, den wijnstok beplante akker; -auge, o.: druive-knop; -berg, m.: wijnberg; -band, o. (-binde, vr.): bindsel om den wijnstok ; -blatt, o.: 1) blad van den wijnstok, 2) wingerdblad; -blut, o.: druivenbloed; -dolde, vr.: (pik.) roode steen-breke; -gabel, vr.: hecht-rank; -gang, m.: wingerdlaan; -gelander, o.: spalier (latwerk) voor den druivenwingerd; -gott, m.: (fab.) god van den wijn (Bacchus); -holz, o.: hout van den

wijnstok; -hügel, m.: wijnberg; -laub, o.: wijngaardloof, wingerdloof; -messer, o.: wijngaardeniers-snoeimes; -pfahl m,: stut van den wijnstok; -recht, bv. n.: zuiver van de druif, onvervalscht, onversneden ; -saft, o.: druivensap, druivennat; -schoss, m.: loot (rank) van wijnstok of wingerd; -senken, o.: (het) stekken (van wijnstok of wingerd) planten; -senker, m.: stek van wijnstok of wingerd; -spitze, vr.: wijngaard-rank, wijnrank, wingerd-rank; -stab? m.: (fab.) Bacchus-staf; -stecher, m.: (ins.) druif-luis; -stock, m,: wijnstok; -thrane, vr.: droppel druivensap; -wasser, o.: druivennat ; -welle, vr:: bos wijngaard-ranken; -wurm, m.: (ins.) druifluis; -zinke, vr.: Zie -gabel.

Reb halm. m.: mannetjes-patrijs ; Reb’huhn, o. (-es, -s ; mrv. Reb’hühner): patrijs; Reb'hühner in Sam. (-beize, vr.: patrijzenjacht ; -fanger, m.: patrijzenvanger; -garn, o.: patrijzennet; -jagd, vr.: patrijzenjacht; -netz, o.: patrijzennet),

Recensent', m. (-en; mrv. -en): recensent; Recension', vr.: recensie; recensi'ren [sie], w. b.: recensee

Recept', o. (-es; mrv. -e): recept, voorschrift.

Recess', m. (-es; mrv. -e): 1) reces; 2) overeenkomst; 3) overschot, restant;

4) achterstand, achterstallige schuld.

Rech, in Sam. I -beere, vr.: kelder-hals-bezie; -gras, o.: kweekgras; -stroh, o.: bijeengeharkt stroo.

Irech’en, w. o. h.: w. b.: opharken, oprijven.

IRech'en, m. (-s; mrv. -): 1) hark, rijf; 2) kapstok; 3) (in eenen vijver:) rooster; 4) (in een horloge :) regulateur.

IRech'en, in Sam. I -stiel, m.: steel van hark of rijf; -zahn, m.: tand van hark of rijf.

IRech’en (van „rechnen”), in Sam.

I -amt, o.: rekenkamer; -bank, vr.: rekenbank; -brett, o.: rekenbord; -buch, o.: rekenboek ; -fehler, m.: reken-abuis, rekenfout; -griffel, m,: rekengritje; -kammer, vr.: rekenkamer; -knecht, m.: reken-machine; -kunst, vr.: rekenkunst; -künstler, m.: ervaren rekenaar; -lehrer, m.: rekenmeester; -maschine, vr.: rekenmachine; -meister, m.: rekenmeester; -pfennig, m.: rekenpenning; -schule, vr.: rekenschool; -schiller, m.: rekenleerling; -stabehen, o. mrv. (-stabe, m. mrv.]: reken-staafjes; -stift, m.: 1) reken-stift,

2)    schoolgrifje; -stunde, vr.: rekenles; -tafel, vr.: 1) rekentafel, 2) rekenbord,

3)    rekenlei; -tisch, m.: 1) rekentafel, 2) toonbank; -unterricht, m.: les (onderwijs, onderricht) in het rekenen.

Rech'ensehaft, vr.: rekenschap.

rech'enschafts, in Sam. I -pflich"tig, bv. n.: rekenplichtig, tot het doen van rekening en verantwoording verplicht.

Rech'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) baars.

rech nen, w. o. h. en w. b.: rekenen (i. a. b.); zusammen -: oprekenen, bij-eenrekenen; im Kopfe -: uit het hoofd rekenen; falsch -: verkeerd rekenen; dazu -: er bij rekenen (nicht dazu ge-rechnet: niet meegerekend); - auf: rekenen op; etwas für Nichts -: iets niet

mer

m.:

tellen; - wenn’s GKitchen verthan ist: (spr.) den put dempen als het kalf verdronken is.

Rech'ner, m. (-s; mrv. -): rekenaar; Rech’nerin, vr. (mrv. -nen): rekenaarster.

Recli iiiing, vr.: rekening; etwas auf

-    stellen: iets op rekening stellen, iets in rekening brengen; Eines - stellen: iemands rekening opmaken; eine - füh-ren: rekening houden; sich - machen auf: (fig.) rekening maken op, staat maken op; die - ohne den Wirth [t] machen: (spr.) buiten den waard rekenen ; Einem einen Strich durch die

-    machen: (fig.) eene streep door iemands rekening halen (d. i. 1. aan iem. eene teleurstelling bereiden; 2. eene misrekening voor iemand zijn); den Umstanden -tragen: de omstandigheden in aanmerking nemen; -en abhören: rekening en verantwoording aanhooren of opnemen.

Reclimmgs, in Sam. I -abhör, vr.: aanhooring (opneming) van rekening en verantwoording; -abhörer, m.: opne-van rekening en verantwoording; -abhörung, vr.: Zie -abhör; -ablage (-ablegung), vr.: (het) doen (fhetl afleggen) van rekening en verantwoording; -abnahme, vr.: Zie -alHior; -abnehmer, m.: Zie -al»hörer; -abschluss, m.: sluiting (afsluiting) van rekening; -amt, o.: rekenkamer; -art, vr.: 1) rekenwijze, manier van rekenen, 2) hoofdregel der rekenkunde; -artikel, m.: post (eener rekening), rekenmgs-post; -aufseher, m.: Zie -abnehmer; -auszug, m.: uittreksel van rekening; -beamte, m.: rekenplichtig ambtenaar; -buch? o.: rekeningen-boek, factuurboek; -rehler, m.: abuis (fout) in de rekening; -führer, m.: boekhouder; -geld, o.: rekengeld, denkbeeldig geld; -geschaft, o.: reken-plichtige zaak; -kammer, vr.: rekenkamer; -kunst, vr.: rekenkunst; -liste, vr.: staat van rekeningen; -methode, vr.: rekenwijze, manier van rekenen; -münze, vr.: rekenmunt, denkbeeldige ; -prüfer, m.: Zie -revisor; -rath [tl, m.: lid der rekenkamer; -rest, m.: restant (overschot) van rekening; -revisor, m.: naziener van de rekeningen en verantwoordingen, controleur; -sache, vr.: rekening-zaak; -species, vr.: hoofdregel der rekenkunde (die vier-species: de vier hoofdregelen der rekenkunde); -tafel, vr.: (zeew.) rekentafel; -untersucher, m.: Zie -revisor; -wesen, o.:rekenplich-tigheid.

Irecht, bv. n. en bw.: 1) recht (i. a. b.); ein -er Winkel: (wsk.) een rechte hoek; die -e Hand (die Rechte): de rechterhand; er ist meine -e Hand: (fig.) hij is mijne rechterhand; das -e Auge: het rechter-oog; Einen zu - weisen: iem. te recht wijzen (ook fig.); Einem den Kopf zu - setzen: (fig.) iemand te recht zetten; 2) goed; meine Uhr geht nicht mijn horloge gaat niet goed; Sie ver stehen mich nicht -: gij verstaat mij niet goed; mir ist Alles -: mij is alles g9ed; du greifst die Sache nicht - an: gij pakt de zaak niet goed aan ; 3) juist; eben - (zu -er Zeit, zur -en Zeit): juist van pas; Sie sind der -e den ich suche: gij zijt juist de man dien ik zoek; -

rathen [tj: juist raden, goed raden den spijker op den kop slaan; 4) pas; Schuhe die mir - sind: schoenen die mij pas zijn; 5) wettig; (fig.) echt; der -e Erbe: de wettige erfgenaam; meine -e Schwester: mijne wettige zuster; -e Kinder : wettige kinderen, echte kinderen; ein -er Narr: een echte gek, een gek door en door; 6) waar; sein -er Name: zijn ware naam; 7) verschillende betee-kenissen, b.v.: in alle Sattel -: (spr.) van alle markten thuis; man kann ihm nichts - machen: men kan het hem nooit naar zijnen zin maken; wo mir -ist (wenn mir - ist): als ik het wel heb, als ik mij niet vergis; er ist nicht -gescheidt: hij is niet wel bij het hoofd; ihm ist ganz - geschehen (der ist - be-zahlt worden): hij heeft juist zijn verdiende loon; das heisst - aufgeschnitten: dat heet eerst bluffen; ich bin - froh: ik ben zeer blijde: ein - ehrlicher Mann: een waarlijk eerlijk man; sich zu - finden: zijnen weg vinden; zu - kommen mit: vooruit komen met; in einem Gewerbe kommen : in zijn yak floreeren; er hat etwas -es gelernt: hij heeft iets degelijks geleerd; Einen für etwas -es ansehen: iemand voor iets degelijks aanzien.

IRecht, o. (-es, -s; mrv. -e): recht (i. a. b.); (ng.) gelijk; Einem - geben: aan iemand gelijk geven; Sie haben -: gij hebt gelijk ; ein - haben auf (zu): recht hebben op (tot); Einem - widerfahren lassen: aan iemand recht laten wedervaren; Gewalt geht vor -: (spr.) macht gaat boven recht; wo nichts ist, da hat der Kaiser sein - verloren: (spr.) waar niet is, verliest de keizer zijn recht; die -e studiren [die 1: in de rechten (d. i. in de rechtsgeleerdheid) studeeren; Doktor der -e: meester in de rechten; der Weg -ens: de weg van rechten; - sprechen: 1) recht doen, recht spreken, als rechter uitspraak doen, vonnis vellen, 2) zuiver spreken, eene zuivere (goede, juiste) uitspraak hebben; Zie ook Rechts.

IRecht, in Sam. I -eek, m.: (wsk.) rechthoek; -eckig, bv. n.: rechthoekig; -fertigen, w. b.: rechtvaardigen (sich -fertigen, w. w.: zich rechtvaardigen); -fertigung, vr.: rechtvaardiging (-ferti-gungsschrift, vr.: bewijsstuk); -fuchs, roode schimmel (een paard);-glaubig, bv. n.: (kkl.) rechtzinnig, orthqdox; -glaubigkeit, vr.: (kkl.) rechtzinnigheid, orthodoxie; -haber, m.: doordrijver, iemand die altijd gelijk wil hebben; -haberei', vr.: doordrijverjj; -haberin, vr,: doordrijfster; -haberisch, bv. n.: doordrijvend; -herzig, bv. n.: rechtschapen; -herzigkeit, vr.: rechtschapenheid; -laufig, bv. n.: (str.) rechtloopend; -lehrig, bv. n.: rechtzinnig, orthodox; -liebend, bv. n.: rechtlievend; -linig, bv. n.: rechtlijnig; -los, bv. n.: 1) onwettig, 2) burgerlijk dood, van de burgerlijke rechten vervallen verklaard; -losigkeit, vr.: 1) onwettigheid, 2) burgerlijke dood, gemis van de burgerlijke rechten; -massig, bv. v.: rechtmatig; -massigkeit, vr.: rechtmatigheid; -schaffen, bv. n.: en bw.: rechtschapen (als bw., pop.: uitermate, zeer, uiterst; sich -schaffen wenren: zich goed verweren, zich krachtig te weer stellen); -schaffenheit, vr.: recht-

schapenheid; -schreibung, vr.: zuivere    mrv.: rechtskosten; -kraftig, bv. n.r

spelling; - seitig, bv. n.: (wsk.) rechtzijdig;    rechtsgeldig; -kraftigen, w. b.: rechtsgel-

-sprechung, vr.: zuivere (goede, Juiste)    dig maken;-kraftigkeit, vr.: rechtsgeldig-

uitspraak; -sucher, m.: (rcht.) eischer,    heid; -kunde, vr.: rechtsgeleerdheid;

(ook:) klager; -thun, o.: (het) doen wat    -lehre, vr,: 1) rechts-leer, 2) rechtsgeleerd-

recht en billijk is; -winkelig, bv. n.:    heid; -lehrer, m.: professor in de rechten;

rechthoekig; -winkeligkeit, vr.: rechthoe-    -mittel, o.: rechts-middel; -pflege, vr.:

kigheid; -zeitig, bv. n.: tijdig (bw. : juist    rechtsbedeeling; -punkt, m.: rechts-punt;.

van pas); -zeitigkeit, vr.: tijdigheid,    -regel, vr.: vaste regel in rechten;-sache,

vanpasheid.    vr.: rechtszaak; -schlinge, vr.: (een) door

ii'.:

[Rechte, vr. enk.: 1) rechterhand,    de wet gespannen strik; -schluss,

2) rechterzijde.    rechterlijke uitspraak, vonnis; -spracher

IRech’te, o. mrv.: rechten; I -bill, vr.: vr.: taal der rechtsgeleerde wereld; 11 (d. i. ontwerp van wet) betreffende de -sprecher, m.: rechter; -spruch, m.: Zie rechten.    -schluss; -stand, m.: rechtsbevoegdheid;.

rech’ten, w. o. h.: rechten, een rechts-    -standig, bv. n.: aan de rechtsbevoegdheid

geding voeren, in proces liggen; (fig.) twis-    onderworpen; -statt, vr.: Zie -stand;

ten; Rechter, m. (-s; mrv.-): twistvoer-    -streit, m.: 1) rechtsgeding, proces, 2) ge-

der; Rech'terin, vr. (mrv. -nen): twist-    schil over een rechts-punt; -stuhl, m.:

voerster.    1) rechterstoel, 21 rechtbank, gerechtshof;

rechtlicli, bv. n.: 1) gerechtelijk;    -titel, m.: rechts-titel; -ungültig, bv. n.:

vr.

mei-geiuigneia in reenten; -verarener, m.: rechtsverdraaier; -verdrehung, vr.: rechts-Iréchts, bw.: rechts; I -her, bw.: van    verdraaiing; -verfahren, o.: rechtsvervol-

;n rechterkant af; -hin, bw.: naar de    ging; -verfassung, vr.: wet;-verhandlung,

vr.: proces, rechtsgeding; -verkehrer, m.: rechtsverdraaier; -verkehrung, vr.: rechts-IRechts, in Sam. I -abtretung, vr.:    verdraaiing; -verstandig, bv. n.: rechtsge-

afstand van rechten; -anhangig, bv. n.:    leerd; -verwahrend, bv. n.: zich zijne

2) wettig; 3) rechtschapen; I -keit, vr.:    in rechten niet geldig; -ungültigkeit, vr.:

1) gerechtelijkheid, 2) wettigheid, 3) recht-    niet-geldigheid in rechten; -verdreher

schapenheid.    rechtsverdraaier: -verdrehune. vr.: re<

som (-um n

den rechterkant af; -hin, bw.: rechterzijde; -um, bw.: rechts kehrt euch: mil.: rechtsom keert!).

in rechten aanhangig; -anspruch, m.:    rechten voorbehoudend; -verwalter, m.:

wettige aanspraak, recht (einen-anspruch    rechtsbedeeler; -widrig, bv. n.: onwettig;

beweisen: een recht bewijzen); -anwalt,    -widrigkeit, yr.: onwettigheid; -wissen-

m.: procureur; -ausdruck, m.: rechts-term;    schaft, vr.: rechtsgeleerdheid; -wohlthat,

-beflissene, m.: student in de rechten:    vr.: beneficie, voorrecht; -wort, o.: in

-befugniss [nis], yr.: rechtsbevoegdheid;    rechten gebruikelijk woord; -zwang, m.:

-behelf, m.:    1) beneficie, voorrecht,    1) rechtsbevoegdheid, 2) lijfsdwang.

2) exceptie; -behörde, vr.: rechterlijke Recidiv'. o. (-s): (gnk.) weder-instor-macht, (fig.) rechtbank, rechter;-beistand,    ting; (theo,) vervalling opnieuw; I -,

m.: rechtsbijstand; -belehrung, vr.: rechts-    bv. n.: opnieuw in hetzelfde vervallende;,

kundig advies; -berather [t], m.: consu-    - werden: (gnk.) weder instorten, (rcht.)

leerend advocaat: -bestand, m.: rechtsgel-    zich weder aan hetzelfde misdrijf schuldig

pient’, m. (-en; mrv. -en): ont-(d. i.: vergaarbak); recipi'ren [pie],

digheid: -bestandig, bv. n.: rechtsgeldig ;    maken.

-bestandigkeit, vr.: rechtsgeldigheid;-be- Reci traute, m.: 1) rechtsgeleerd raadsman,    vanger

2) consuleerend advocaat; -dreher, m.:    w. b.: ontvangen,

spijkers op laag water zoeker, advocaat Recfprocitat', vr.: wederkeerigheid; van kwade zaken, rechtsgeleerde beun- reciprok’, bv. n.: wederkeerig. haas; -dreherei', vr.: rechtsgeleerde Recitativ’, o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) beunhazerij, (het) spijkers op laag water recitatief.

zoeken; -einwand, m.: exceptie (einen - Reek, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) op einwand vorbringen: eene exceptie op-    schragen rustende stelling, 2) horizontaal

werpen); -erfahren, bv. n.: rechtsgeleerd ;    liggende staak of paal voor gymnastische

-fall, m.: rechtszaak; -fallig werden: het    oefeningen; I -bank, vr.: pijnbank; -bein^

proces verliezen; -formen, vr. mrv.: in    o.: (fam.) spillebeen, knekelman (d. i. de

rechten gebruikelijke vormen, rechts-    Dood); -holder, m.: (pik.) jeneverboom*

formaliteiten; -förmig, bw : met inacht-    (ook:) vlierboom; -holz, o.: rekhout; -seil,

neming van de in rechten voorgeschre-    o.: rektouw; -zeug, o.: rektuig, (fig.) fol-

vene formaliteiten; -frage, vr.: rechts-punt;    tertuig, pijnbank.

-gang, m.: gewone loop in rechten,rechts- IReck e, m. (-n; mrv. -n): reus; (dk.> vordering, manier van procedeeren;    held.

-gebaude, o.: wetgeving; -gelehrsamkeit, IReck'e, vr.: 1) rek, rekking; uitrek-vr.: rechtsgeleerdheid; -gelehrt, bv. n.: king; 2) rekhout; 3) pijnbank; 4) ruif, rechtsgeleerd; -gelehrtheit, vr.: rechtsge- paardenruif. hooiruif; 5) (een) stuk linnen leerdheid; -gemass, bv.n. en bw.: overeen- (van zoo- of zoovele ellen), komstig (volgens) de wet; -gesuch, o.:    IReck’en, m. (-s; mrv. -): reus; (dk.)

rechtsvordering; -getheilt [t], bv. n.: (wpk.)    held; I -haft, bv. n.: 1) reusachtig, 2) held-

aan de rechterzijde gedeeld; -grund, m.: haftig.

rechtsgrond; -grundsatz, m.: rechtsbegin- Ireck'en, w. b.: uit-rekken; die Ohren sel; -gültig, bv. n.: rechtsgeldig; -gültig-    -: de ooren    spitsen; den Kopf    in die

keit, vr.: rechtsgeldigheid; -handel, m.:    Höhe -: den    hals uit-rekken; die    Hande

rechtsgeding, proces; -hangig, bv. n.: in    gen Himmel    -: de handen ten    hemel

red-

rechten aanhangig; -hülfe, vr.: rechtsbij-    heffen; sich -,    w. w.: rekken,

stand; -kenntniss [nis], vr,: rechtskennis; red, in Sam. I Zie redsain,

-kniff, m.: advocatenstreek; -kosten, vr.    selig, enz.

Redakteur', m. (-s; mrv. -e): redac- reden, w. o. h. en w. b.: 1) spreken; teur; Redaktion', vr.: redactie; Redaktör', 2) praten ; 3) redeneeren; durch die Nase m. (-s; mrv. -e): redacteur.    door den neus spreken (praten); mit

IRe'de, vr.: 1) rede, redeneering; den Augen met de oogen spreken; (fig.) stijl, taal; (ook:) gesprek, onderhoud; deutsch Duitsch spreken ; er lasst gar (fam.) praat, praatje; Einem in die-fallen: nicht mit sich er is volstrekt geen iemand in de rede vallen; vergessen Sie praten met hem, hij verstaat volstrekt Ihre - nicht: vergeet niet wat gij meendet geen rede; lassen Sie die Leutelaat te zeggen; wieder auf unsere vorige - zu de menschen maar praten; Einem nach kommen: om op ons onderwerp terug te * dem Munde (fam.) iemand naar den komen; nicht bei einerlei - bleiben; mond praten; in den Tag (ins Gelag) (fig.) uit twee monden spreken; aus der hinein 1) in het honderd redeneeren,

-    kommen: den draad van zijn (haar) 2) doorslaan als een blinde vink; in den

gesprek verliezen; in die - kommen: in Wind -: in den wind praten, opspraak komen, (pop.) druk over de    Redens, 2e nmv.: viel - von etwas

tong gaan; die - gent: het praatje gaat; machen: veel praats van iets maken; es ist der - nicht werth [tl: ’t is de moeite I -art, vr.: spreekwijze ; blosse -arten: niet waard er over te spreken; wovon ist holle klanken.

die -: wat is de quaestie?; davon ist die -    Re der, m. (-s ; mrv. -): spreker,

nicht: dat is de quaestie niet; in -stehend: prater; Rederei', vr.: gepraat, praat-in quaestie, waarvan sprake is; es gab so makerij.

die -: wij kwamen zoo te spreken, het    redigiren [ie], w. b.: redigeeren.

kwam zoo in het gesprek te pas; die -    red’lich, bv. n. en bw.: 1) redelijk,

fiel auf: het gesprek viel (kwam) op; billijk; 2) eerlijk, rechtschapen; sich -gotteslasterliche -n: godslasterlijke taal; wehren: zich dapper weren ; I -keit, vr.: anzügliche -n: beleedigende taal; die ge- 1) redelijkheid, billijkheid, 2) eerlijkheid, bundene -: de gebonden stijl (dichtmaat); rechtschapenheid.

die ungebundene -: de ongebonden stijl Red’ner, m. (-s; mrv. -): redenaar; (proza); 2) redevoering; Cicero’s -n: de I -bühne, vr.: platform (verheven plat) redevoeringen van Cicero; eine - halten: voor den redenaar, spreekplaats ; -gabe, eene redevoering houden; eine öffentliche vr.: redenaarsgaaf, gaaf der welspre-

-    halten: in het openbaar spreken; eine kendheid; -kunst, vr.: kunst van den

-    an’s Volk halten: eene redevoering redenaar, (fig.) welsprekendheid; -stuhl, tot het volk houden; er hielt seine erste m.: spreekgestoelte, (kkl.) preekstoel, (fig. -: hij hield zijne eerste redevoering, hij fam.) praatstoel.

trad voor het eerst als redenaar op; eine Rednerei', vr.: gedeclameer; Red'ne-geistliche -: eene leerrede, eene preek; rin, vr. (mrv. -nen): redenaarster; red-

3) rekenschap, verantwoording, ophel- nerisch, bv. n.: redenaarsachtig, orato-dering; Einen über etwas zur - stellen: risch.

(fam.) iemand over iets onder handen    Redoute, vr.: (vest.) redoute; (fig.)

nemen; Einem - stehen : (fam.) iemand    maskerade, gemaskerd bal.

te woord staan: - und Antwort geben:    redsam (red'selig), bv. n.: rede-

taal en antwoord geven; freche -, zage rijk, woordenrijk, spraakzaam; I-keit, vr.: That: (spr.) beter hard geblazen dan den rederijkheid, woordenrijkheid, spraak-mond gebrand.    zaamheid.

IRe'de, in Sam. I -art, vr.: 1) manier reduci’ren [ie], w. b.: reduceeren, wan spreken, spreektrant, (fig.) stijl, verminderen; (rek.) herleiden, verkleinen: 2) tongval;-bild, o.: redekunstige figuur; Reduktion’, vr.: reductie, vermindering, -fluss, m.: woordenvloed; -form, vr.: be- (rek.) herleiding, verkleining, woordingen (mrv.), inkleeding, (tik.) wijs,    Ree’de, enz.: Zie Rliede, enz.

wijze; -fügung, vr.: (tik.) woordvoeging,    reell', bv. n.: reëel,

syntaxis; -gesang, m.: (muz.) recitatief;    Refekto rium, o. (-s; mrv. -ria en

-kampf, m.: woordenstrijd; -kunst, vr.: -rien): refectorium, eetzaal, redekunst, welsprekendheid, (fig.) rederij- Referat', o. (-es, -s; mrv.-e): rapport, kerskunst (die schonen -künste: de fraaie verslag (etwas in das - nehmen: verslag letteren); -künstig, bv. n.: redekunstig; uitbrengen over iets); Referendar', m. -künstler, m.: beoefenaar van de welspre- (-es, -s; mrv. -e): referendaris; Referent', kendheid, (fig.) rederijker; -kürze, vr.: m. (-en; mrv. -en): verslag-uitbrenger, bondigheid (van spreektrant of van stijl); rapporteur; referi'ren [ie], w. o. h. en w. -lust, vr.: zucht om te spreken; -mass, o.:    b.: 1) verslag uitbrengen, rapporteeren,

yers-maat, (fig.) welluidendheid; -prunk, 2) zich beroepen op. m.: woordenpraal, (fam.) bombast, (fig.) Reff, o. (-es, -s; mrv. -e): sjouwers-gezwollenheid van stijl, hoogdravendheid;    draagtuig; (zeew.) reef, (ook:) lijzeil;

-sang, m.: (muz.) recitatief: -satz, m.: I -bander, o. mrv.: sjouwers-draagzeel periode;-scheu, bv. n.: woordkarig, (fam.) (enk.), sjouwers-schouderriemen, (zeew.) bang om den mond open te doen; reefbanden; -talje, vr.: (zeew.) reeftalie; -schmuck, m. (-schwulst, m.): Zie-prunk; -trager, m.: sjouwer.

-schwung, m.: hoogdravendheid; -theil    reff en, w. b.: (zeew.) reven,

ft], m.: (tik.) rededeel; -theilchen [t],    reflekti'ren [ie], w. o. h.: nadenken,

o.:

-o.: (tik.) woordlidje, partikel; -ton, m.: peinzen; w. b.: weerkaatsen; Reflex|, m. redenaars-toon; -übung, vr.: openbare (-es; mrv. -e): weerkaatsing; Reflexion' voordracht; -verbindung, vr.: samenhang, vr.: 1) (het) nadenken, 2) weerkaatsing onderling verband; -weise, vr.: Zie-art Reflexions', in Sam. (-vermogen, en -form; -zeichen, o.: (tik.) lees- weerkaatsend vermogen); reflexiv', bv. n.: teeken.    weerkaatsend, (tik.) wederkeerig; Reflexi-

mrv. -va): (tik.) wederkeerig

galjoen.

re'geln, w. b.: regelen.

Re’gelung, vr.: regeling (1. het regelen; 2. inrichting).

Iregen, w. b.: in beweging brengen; sich -, w. w.: zich bewegen, zich verroeren; sich wider etwas -: in verzet komen tegen iets; er darf sich nicht -: hij mag zieh niet verroeren; es regt sich etwas in mir: er beweegt zich iets in mijn gemoed; es regt sich kein Lüftchen: er is geen windje aan de lucht.

IRe gen, m. (-s): regen; auf - folgt Sonnenschein: (spr.) na regen komt zonneschijn; aus dem - in die Traufe kommen: (spr.) uit den regen in den drop komen, van den wal in de sloot raken, van kwaad tot erger vervallen; I -bach, m.: regengeul, (fig.) stortvloed; -bogen, m.: regenboog, (ontl.) regenboogvlies (-bogen-farben, vr. mrv.: kleuren van den regenboog; -bogenhaut, vr.: ontl.: regenboogvlies); -dach, o.: regendak; -dicht, bv. n.: voor den regen ondoordringbaar, waterdicht; -fang, m.: regenbak; -fass, o.:

el:

mi-

-sach

zaak

Regiment’, o. (-es, -s; mrv. -er): 1) bestuur, beheer; 2) (mil.) regiment; einem -e einverleiben: bij een regiment inlijven.

vum, o. (-s; werkwoord.

Reform’, vr.: hervorming; (fig.) wijziging, verandering, verbetering; Reforma-tion’, vr.: hervorming; Reforma'tor, m. (-s; mrv. -mato'ren): hervormer; reformi'ren [ie], w. b.: hervormen; reformirt' 1 iel, bv.

n.: hervormd, gereformeerd (-e Kirche: Hervormde Kerk, Gereformeerde Kerk).

Refrain', m. (-s; mrv. -e of -s): refrein.

Regal’, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) regaal, hoogheidsrecht; 2) boekenrek; 3) (in orgels:) vox humana, regaal; 4) (typ.) raam; I -folio, o.: groot folio; -papier, o.: groot folio-papier.

Regale, vr.: regaal, hoogheidsrecht.

regali’ren [ie], w. b.: regaleeren, onthalen,

Ire'ge, bv. n. en bw.: in beweging, opgewekt, bedrijvig; - machen: in beweging brengen; - werden: in beweging komen; wieder - werden: (fig.) herleven.

IRe’ge, vr.: 1) beweging, opgewektheid, bedrijvigheid; 2) (vogelvangst:) roede voor den lokvogel.

Regel, vr.: regel, voorschrift; (fig.) liniaal; es giebt keine - ohne Ausnahme: (spr.) er is geen regel zonder uitzondering; in der -:    1) gemeenlijk, gewoonlijk,

2) zooals behoort, (fam.) in den haak ; der - nach angeordnet: stelselmatig ingericht; die - de Tri (die - des Dreisatzes): (rek.) de regel van drieën; die verkehrte - de Tri: de omgekeerde regel van drieën;

I -gebaude, o.: (fig.) stelsel; -los, bv. n.: ongeregeld; -losigkeit, vr.: ongeregeldheid; -massig, bv. n.: regelmatig, geregeld; -massigkeit, vr.: regelmatigheid, geregeldheid; -priester, m.: (kkl.) regulier geestelijke; -recht, bv. n.: volkomen regelmatig, stelselmatig; -schmied, m.: (iron.) maker van voorschriften; -widrig, bv. n.: 1) met den regel strijdig, (fig.) ongeregeld; -widrigkeit, vr.: 1) strijdigheid met den regel, (fig.) ongeregeldheid; -zwang, m.: dwang van regels of voorschriften.

Regeling, vr.: (zeew.) regeling; die -en des Gallions: de regelingen van het

regenton; -feuer, o.: vuurregen; -flagger vr.: (zeew.) kleine regenbui, losse bui; -galle, vr.: regengeul; -gestirn, o.: (str.) Hyaden (mrv.), regengesternte; -gestöber,,, o.: stofregen, stuitregen; -guss, m.: stortregen, plasregen (-guss mit Hag ’ hagelbui); -haft, bv. n.: regenachtig; -hut, m.: regenhoed, voor den regen ondoordringbare hoed; -kappe, vr.: 1) regenpet, voor den regen ondoordringbare pet, 2) kap van een regenmantel; -kleid, o.: waterdicht (voor den regen ondoordringbaar) gewaad; -leder, o.: dekleder (over koetsiersknieën); -loch, o.: t) gootgat, 2) regenbak, 3) regenhoek, hoek vanwaar de regen komt; -luft, vr.: regenachtige lucht; -mantel, m.: regenmantel; -mass, o. (-messer, m.): regenmeter; -nacht, v.: regennacht; -pfeifer, m.: (vog.) pluvier; -rinne, vr.: dakgoot, regengoot; -schauer,. m.: regenbui; -schirm, m.: regenscherm,, (inz.) paraplu; -schnecke, vr.: (ins.) tuinslak; -schnepfe, vr.: (vog.) watersnip;, -strich, m.: (adk.) regen-streek; -strom, m.: regen-stroom, (fig.) stortvloed; -tag,. m.: regendag; -tropfen, m.: regendroppel; -vogel, m.: regenvogel, pluvier; -wasser, o.: regenwater; -wetter, o.: regenachtig weder; -wind, m.: regen brengende wind; -winkel, m.: regenhoek; -wolke, vr.: regenwolk; -wurm, m.: 1) regenworm, 2) dauwpier; -zeit, vr.: regentijd.

Regeneration, vr.: (theo. en fig.) wedergeboorte ; (hik.) nieuwe voortbrenging, opnieuw tot groei brenging; (fig.) herstel. I Regenera'tor, m. (mrv. ... rato’-ren): hersteller. I regeneri’ren, w. b.: herstellen; w. o. s.: wedergeboren worden.

Regent', m. (-en; mrv. -en): regent; Regentin, vr. (mrv. -nen): regentes; Regent’schaft, vr.: regentschap.

Regier’, in Sam. I -kunst, vr.: regeerkunst; -sucht, vr.: heerschzucht; -süchtig, bv. n.: heerschzuchtig.

regier'en, w. o. h. en w. b.: regeeren (i. a. b.); gestrenge Herren - nicht lange: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang,

Regierer, m. (-s; mrv. -): regeerder.

Regier'ung, vr.: regeering; die ordentliche -: het wanbestuur; die - des Steuerruders: (zeew.) het regeeren van het roer.

Regier’ungs, in Sam. I -advokat, m.: rijks-advocaat; -antritt, m.: aanvaarding van het bewind, (fig.) troonsbeklimming ; -art, vr.: manier van regeeren, (fig.) regeeringsvorm; -beamte, m.: gouverne-ments-ambtenaar; -form, vr.: regeeringsvorm; -gebaude, o.: gouvernementsgebouw; -grundsatze, m. mrv.: grondbeginsels van het regeerbeleid; -kunst, vr.: regeerkunst; -los, bv. n.: regeeringloos; -losigkeit, vr.: regeeringloosheid; -rath [t], m,: staatsraad, raad van state, 2) staatsraad, lid van den raad van state; * ie, vr.: 1) regeerings-zaak, 2) staats-; -sitz, m.: zetel der regeering; -system, o.: regeerstelsel; -verfassung, vr.: 1) staatsregeling, 2) regeeringsvorm; -wechsel, m.: verandering van gouvernement.

-un-

IReh, o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) ree; I -bein, o.: reeënpoot, (pik.) gele kampernoelje; -binde, vr.: (pik.) wilde jdruif; -bock, m.: reebok, mannetjes-ree (der wilde -bock: het damhert); -braten, m.: gebraden ree-vleesch; -brunst, vr.: bronst (paarzucht) der reeën; -farbe, vr.: vale kleur; -farben (-farbig), bv. n.: vaal; -feil, o,: reeënvel; -fleck, m.: rood vlekje; -fleisch, o.: reeënvleesch; -fuss, m.: reeënpoot; -geiss, vr.: reegeit; -haar, o.: reeën-haar; -gras, o.: kweekgras; -haut, vr.: reeënvel; -jagd, vr.: reeënjaCht; -kalb, o. (-katzlein, o.): ree-kalf, jonge ree; -keule, vr.: (kkk.) ree-bout; -kitze, vr.: Zie -kalb; -kraut, o.: kweekgras; -posten, m.: Zie -schrot; -schlagel, m.: Zie -keule; -schrot, o.: hagel voor de reeënjacht; -spiesser, m.: reebok van zes maanden oud; -zickchen, o,: Zie -kalb; -ziege, vr.:

• vu, uiovuui uu, vxiut, ui .in etwas unter die Nase -: (fig.) iemand iets onder den sich an Einem -: (fig.) iem.

m. (-s); Rijkerd, Rijk

bv. n.: rijkelijk, overvloe-rijkelijkheid, overvloedig-

Regiments’, 2e nmv.: 1) bestuurs-, 2) regiments-; auf - Kosten leben: ten koste van anderen leven; I -adjudant,m.: regiments-adjudant,adjudant-majoor;-arzt, m.: regiments-dokter, chirurgijn-majoor; -chirurg, m. (-feldscherer, m.): chirurgijnmajoor ; -kosten, vr. mrv.: regiments-kosten, (fig.) kosten van het algemeen; -quartiermeister, m.: kapitein-kwartier-meester; -stab, m.: staf van het regiment; -tambour (-trommelschlager), m.: tamboermajoor;-tafel, m.: regiments-tafel; kosten, vr. mrv.: Zie -kosten,

Region', vr.: streek.

Register, o. (-s; mrv. -): register (i.

a.    b.); im schwarzen - stehen: (fig.) in het zwarte boek staan, in een kwaden naam «taan; in’s alte - gehören: (spr.) uit de mode zijn; I -knopf, m,: houten knop aan een orgelregister; -ofen, m.: (smelterij:) oven (fornuis) met luchtgaten; -papier, e.: rekening-papier; -schiff, o.: registerschip ; -zug, m.: orgelregister.

Registra tor, m. (-s; mrv. -strato'ren): bewaarder van de registers, ontvanger van de registratie-rechten; Registratur', vr.: registratie; registri'ren [strie], w. b.: •registreeren.

Reglement’, o. (-es, -s; mrv. -e): reglement.

reg’nen, w. onpers. h. en w. b.: regenen; reg’nerisch (reg’nicht), bv.n.: regenachtig.

Regress', m. (-es; mrv. -e): verhaal; seinen - an Einem nenmen (suchen): verhaal op iemand nemen (zoeken); I sich regressi’ren [sie]; w. w.: zich schadeloos stellen; sich an Einem -: verhaal op iem nemen, (iets) op iemand verhalen.

reg'sam, bv. n.: vlug (Zie rege); i -keit, vr.: vlugheid.

regular’, bv.n.: geregeld; Regula-ritat’, vr.: geregeldheid, regelmatigheid; Regula’tor, m. (-s; mrv, -lato’ren): 1) regelaar, 2) regulateur; reguli’ren [lie|, w.

b. : reguleeren, regelen.

Re’gulus, m. (-): konings-metaal.

Re’gung,vr.: beweging; (inz.) gemoedsbeweging; (fig.) aandoening.

re’gnngs, in Sam. I -los, bv. n.: be-wegeloos, onbeweeglijk; -losigkeit, vr.: bewegeloosheid, onbeweeglijkheid.

Ireh, bv. n.: (van paarden:) bevangen; - reiten: kreupel rijden; I -krankheit, vr.: bevangenheid.

reegpeit; -ziemer, m.: (kkk.) lendenstuk van eene ree.

Rehc, vr.: (vea.) bevangenheid der paarden; I -gras, o. (-kraut, o.): kweek-gras.

Iteli ling:, m. (-s ; mrv. -e): (visch:) baars; (pik.) gele kampernoelje.

Reib, in Sam. I -ahle, vr.: 1) vierkante boor, 2) slotenmakers-priem; -asch, m.: houten vijzel; -eisen, o.: rasp; I -kartof-feln, vr. mrv.: aardappelmoes, aardappelpuree; -zündhölzchen, o.: lucifertje. Zie verdere Sam. met Reibe.

Reibe, vr.: rasp; I -bürste, vr.: stijve borstel, stijve schuier; -feuer, o.: door wrijving te voorschijn gebracht vuur, electrisch vuur (-feuerkraft, vr.: electrici-teit; -feuermesser, m.: electrometer); -holz, o. (mrv. -hölzer): (zeew.) wrijfhout; -lappen, m.: 1) wrijflap, wrijfdoek, 2) schuur-lap; -keule, vr.: vijzel-stamper; -pfahl, m.: wrijfpaal, (fig.) mikpaal; -schale, vr.: schaal (kom, pan) om er iets in fijn te wrijven of fijn te stampen; -stein, m.: wrijfsteen, (fig.) slijpsteen; -zeug, o.: 1) wrijfgoed, 2) schuurgoed.

reiben, onr. w. o. h. en w. b. (rieb; gerieb’en): 1) wrijven; 2) fijnwrijven, (fig.) fijnstampen, fijnraspen, enz.; (ook:) schuren, afschuren, enz.; Einem etwas unter neus wrijven; sicn s bij den kop pakken.

Reiber, m.: 1) wrijver; fijnwrijver, fijnstamper, fijnrasper; afschuurder; enz.; 2) wrijflap, wrijfdoek; wriifsteen; vijzelstamper; rasp; enz.; | Rei'berin, vr. (mrv. -nen): wrijfster, schuurster, enz.; Reib'-ling, m, (-s; mrv. -e): gele kampernoelje; Rei’bung, vr.: wrijving (ook fig.), (fig.) schuring, (ook:) botsing.

Ireicli, bv. n.: rijk; Einen - machen : iemand rijk maken; eine -e Heirath [t] machen: een rijk huwelijk doen; I -haltig, bv. n.: rijk van inhoud; -haltigkeit, vr.: rijke inhoud.

I Reich, o. (-es, -s; mrv. -e): rijk (koninkrijk, enz.); das heilige römische -: (hist.) het Heilige Roomsche rijk; das deutsche -: het Duitsche rijk; das - Gottes: (theo.) het rijk Gods.

Reich'ard,

(mansnaam).

reicli’en, w. o. h.: 1) reiken (i. a. b.); (fig.) zich uitstrekken; (ook:) duren; 2) genoeg zijn, voldoende zijn; ich werde damit nicht -: ik zal er niet mee toekomen, ik zal er niet genoeg aan hebben; I w, b.: 1) reiken; toereiken, overreiken, aanreiken; er reicht ihm das Wasser nicht: (fig.) hij haalt niet bij hem, hij kan in zijne schaduw niet staan; Einem die Hand -: aan iemand de hand toesteken, (fig.) aan iemand de hand reiken (d. i. de behulpzame hand bieden); 2) (fig.) toedienen (b,v. het Nachtmaal, de heilige sacramenten, enz.).

reich lieh, dig; I -keit, vr.: heid.

IReichs’labschied, m.: (hist.) reces; -acht, vr.: (hist.) rijksban; -adel, m.: rijks-adel, (fig.) brief van adeldom; -adler, m.: rijks-adelaar; -angehörigen, m. mrv.: tot het rijk behoorenden; -angelegenheit, vr.:

rijksbelang; -anlage, vr. (-anschlag, m.): rijksbelasting; -antneil [tl, m.: aandeel van het rijk; -anzeiger, m.: staats-courant; -apfel, m.: rijks-appel; -archiv, o.: rijksarchief; -armee, vr.: rijksleger, rijks-armee; -baron, m.: rijksbaron; -beamte, m.: ambtenaar des rijks; -bedenken, o.: rijksdecreet; -beitrag, m.: bijdrage van het rijk; -bürger, m.: rijksburger, burger van eene rijksstad;-dorf, o.: rijksdorp; -erb-amt, o.: erfelijk rijks-ambt (erfelijke waardigheid); -erbe, m.: (vermoedelijke) erfgenaam van de kroon, (vermoedelijke) troon-opvolger; -fahne, vr.: rijksbanier; -feind, m.: vijand des rijks; -fiskal, m.: rijks-nscaal; -folge, vr.: troon-opvolgmg; -frei, bv. n.: (hist.) zelfstandig (d. i. niet

es

IReif, m. (-es, -s): 1) rijp, rijm, nachtvorst ;    2) (op pruimen:) dons; den

- flienen und in den Schnee fallen: (spr.) van den wal in de sloot raken, (pop.) van p..sebed in k..kebed vervallen. I -, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) hoepel, (voor vaatwerk:) hoepel, hoep; 2) ring; 3) (bwk.) randlijst, ringlijst; 4) (zeew.)

schlagen (den - treiben):

aan eenen leenheer, maar rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorig); -freiheit, vr.: (hist,) zelfstandigheid; -frei-herr, m.: rijksbaron, rijksvrijheer; -frei-herrlich, bv. n.: rijks vrijheer lijk; -fürst, m.: rijksvorst; -fürstin, vr.: rijksvorstin ; -fürstlich. bv. n.: rijksvorstelijk; -fuss? m.: (mtw.) muntvoet des rijks; -geld, o,: rijksgeld; -genoss, m.: lid van het (Duitsche) rijk; -gericht, o.: gerechtshof (van het Duitsche rijk); -geschafte, vr. mrv.: rijkszaken; -geschichte, • vr.: geschiedenis des rijks; -gesetz, o.: rijks-wet; >glied, o.: lid van het (Duitsche) rijk; -graf, m.: rijksgraaf; -grafin, vr.: rijksgravin; -graflich, bv. n.: rijksgrafelijk: -grafschaft, vr.: rijksgraafschap; -grundgesetz, o.: rijksgrondwet; -gulden, m : rijksgulden; -gut-achten, o.:rijks-decreet; -handel, m.: rijksaangelegenheid ; -haupt, o.: hoofd d ryks; -heer, o.: rijksleger, rijks-armee; -heiligthümer [tl, o. mrv.: reliquieën van het (Duitsche) rijk; -herkommen, o.: in het (Duitsche) rijk gevestigd gebruik; -historie, vr.: geschiedenis des rijks; -hof-rath [tj, m.: 1) rijksraad, 2) lid van den rijksraad; -hülfe, vr.: rijks-hulp, ondersteuning van het rijk; -insignien, vr. mrv.: rijks-insigniën.

IReichs'lkammergericht, o.: (het) hooge gerechtshof (van het Duitsche rijk); -kanzellei (-kanzlei), vr.: rijks-kanselarij; -kanzier, m.: rijkskanselier; -kasse, vr. : schatkist des rijks; -kleinodiën, vr. mrv.: kostbaarheden van het Duitsche rijk, rijksinsigniën; -kollegium, o.: raad van state (in het Duitsche rijk); -kontingent, o.: rijks-contingent; -körper, m.: rijkslichaam; -kreis, m.: kreis (d. i. arrondissement, district, afdeeling, enz.) van het Duitsche rijk; -krieg, m.-.oorlog van het (Duitsche) rijk; -krone, vr.: rijkskroon; -lander, o. mrv.: rijkslanden; -lehen, o.: rijksleen; -leute, m. mrv.: vrijmannen, rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorigen; -matrikel, vr.: lijst (naamrol, register) van de leden des rijks; -münze, vr.: rijksmunt; -oberhaupt, o.: hoofd des rijks; -pflege, vr.: 1) vrijë rijksgrond, rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorig grondgebied, 2) bestuur van een vrijën rijksgrond; -pfleger, m.: bestuurder (gouverneur) van een vrijën rijksgrond; -post, vr.: rijks-post (-postamt, o.: rijkspostkantoor); -rath [t], m.: 1) rijksraad, 2)# lid van den rijksraad; -regierung, vr.: rijksregeering; -ritter, m.: rijksridder; -ritterschaft, vr.: 1) waardigheid van rijks

ridder, 2) ridderschap des rijks; -rijtter-schaftlich, bv. n.: rijksridderschappelijk ; -sache, vr.: rijkszaak; -sass, m,: vazal (leenman) van het Duitsche rijk; -satzung, vr.: grondwet van het Duitsche rijk* -scepter, m.: rijksschepter; -schatzmeister, m.: thesaurier van het Duitsche rijk; -schluss, m.: rijks-decreet; -stadt, vr.: rijksstad; -stadter, m.: burger van eene rijksstad; -stadterin, vr.: burgeres van eene rijksstad; -stadtisch, bv. n.: rijksstads-; -stand, m.: staat van het Duitsche rijk, rijksstaat; -standschaft, vr.: rechten en privilegiën (mrv.) van eenen rijksstaat; -steuer, vr.: rijksbelasting; -tag. m.: rijksdag; -thaler, m,: (mtw.) rijksdaalder; -truppen, vr. mrv.: rijks-troepen, keizerlijke troepen; -unmittelbar, bv. n.: rechtstreeks aan het rijk en den keizer onder-hoorig; -unmittelbarkeit. vr.: rechtstreek-sche onderhoorigheid aan het rijk en den keizer; -unterthan, m.: onderdaan des rijks; -verfassung, vr.: staatsregeling des rijks; -versammlung, vr.: rijksvergadering, rijksdag; -verwalter, m.: rijks-bcstuurder; -verwalterin, vr.: regentes des rijks; -verwaltung, vr.: 1) bestuur van het rijk, 2) regentschap; -verweser, m.: rijksbestuurder; -verweserin, vr.: regentes des rijks; -verwesung, vr.: Zie -verwaltung; -völker, o. mrv.: rijkstroepen, keizerlijke troepen; -wahrung, vr.: rijksgeld, naar den muntvoet des rijks geslagen geld; -wappen, o.: rijkswapen; -zepter, o.: Zie -scepter.

Reich’thum, [tl, m. (-es, -s): rijkdom; er weiss seines -s kein Ende: (fig.) hij kent zijn eigen rijkdom niet, hij weet zelf niet hoe rijk hij is; Reich"thü'mer [t], m. mrv.: schatten.

Ireif, bv. n.: (van fruit, van zweren, fig*.) rijp; was bald - wird, wir bald faul: (spr.) vroeg rijp, vroeg rot; - zu (- für): rijp voor; nach -er Ueberlegung: na rijp overleg; ein Mann von -em Alter (ein Mann in reifen [oder: in reife-renl Jahren): een man van rijpen leeftijd.

kabel; den hoepelen.

IReif, in Sam. i -bahn, vr.: touwsla-gerij, lijnbaan; -binder, m.: hoepmaker ; -eisen, o.: ijzeren hoepel, ijzeren hoep-band; -holz, o.: hoephout; -macher, m.: hoepmaker; -messer, o.: hoepmes, kui-pers-mes; -monat, m.: rijpmaand (November); -rock, m.: hoepelrok; -schlagen, o.: (t) hoepelen; -schlager, m.: touwslager; -spiel, o.: (het) hoepelen; -stabe, m. mrv. (-stangen, vr. mrv., -stecken, m. mrv.): hoepels (mrv.), hoephout (enk,); -zange, vr. (-zieher, m.): hoeptang.

Reifclien. o. (-s; mrv. -): 1) hoepeltje; 2) ringje; 3) randlijstje.

Rei'fe, vr.: rijpheid; zur - gelangen: rijp worden; zur - bringen: tot rijpheid brengen, rijp maken.

voorste gelid; nach der -: 1) volgens de rij, 2) ieder op zijne beurt; die - ist nicht an mir; het is mijne beurt niet; Sie werden auch an die - kommen: het zal uwe beurt óók worden; eine - Zimmer: eenige ineenloopende kamers; eine - Be-merkungen: eene reeks aanmerkingen; eine - Flüche: een zwerm achter elkander uitgebraakte vloeken; I -faden, m.: (kim.) rijgdraad.

Ireih’en, w. b.: 1) op eene rij plaatsen; (fig.) rangschikken; 2) rijgen, aan eenen draad rijgen; 3) (kim.) stikken;

W. O. h.:    1) kpflfVvn blnflPp.n •

-e: verzen

over-

met

uivuv. dichthouden, een geheim niet verraden, 2) zich niet met eens anders zaken bemoeien; -waschen, w. b.: schoon-wasschen (sich -waschen: zich schoon-wasschen [ook fig.]; sich das Gesicht -waschen: zijn [of: haar] gezicht wasschen); -e Wirthschaft [t] machen: (fig. fam.) schoon schip maken; Alles - aufessen: alles schoontjes op-eten; - belegt: (drk.) door een mannetje van hetzelfde ras bevrucht. Zie Reine.

IRein, in Sam. I -dünkler, m.: zemel-zifter in de taalkunde; -ertrag, m. £ zuivere opbrengst; -farn, m,: (pik.) reinvaren; -geist, m.: alkohol; -gewicht, o.: netto gewicht; -gewinn, o.: zuivere winst,, netto-winst; -glaube, m.: 1) zuiver geloof, 2) rechtzinnigheid, orthodoxie;. -glaubig, bv. n.: rechtzinnig, orthodox; -hanf, m.: reinhennep; -heit, vr.: 1) reinheid, 2) zuiverheid, 3) zindelijkheid,, schoonheid, 4) helderheid, klaarheid; -schrift, vr.: afschrift, in het net geschreven stuk; -vieh, o.: gezond vee; -weide, vr.: (pik.) keelkruid (Zie Rainweide),

Rei ne, vr.: Zie Reinheit. I -, o. (-n): 1) (het) klare; 2) (het) net; aufs " * s bringen: in orde brengen, op m; in’s - bringen (in’s - schrei-__. ' net schrijven; aufs - kom-mit etwas: met iets klaarkomen, iets' tot klaarheid komen, ïin’eke, m. (-n): Reintje; - Fuchs,

IV r

rei’feln, w. b.: 1) gegroefd maken; 2) (vaatwerk:) omhoepen.

rei'fen, w. o. h. en s.: rijp worden, tot rijpheid komen; I w. b.: 1) rijp maken, rijp doen worden, tot rijpheid brengen; 2) omhoepen; 3) gegroefd maken; I w. onpers. h.: rijpen, rijmen; es reift: het rijpt; es hat gereift: het heeft

^Rei'fer, m. (-s; mrv. -): touwslager; I -bahn, vr.: lijnbaan, touwslagerij.

reif’licli, bv. n.: rijp; bw.: rijpelijk.

Rei’gen, m. (-s; mrv. -): Zie Reihen. Rei ger, m. (-s; mrv. -): (vog.) Zie

Reilier.

Reilt, in Sam. I -gras, o.: havergras; -nagel, m.: ijzeren bout (waarmee de disselboom aan het rijtuig vastzit).

Reih'e, vr.: 1) rij; (fig.) reeks, aaneenschakeling ; (mil.) gelid;    2) beurt;

die vordere -: de voorste rij, (mil.) het

ii ^    / x jj

rijgen; 3) (kim.) w. o. h.: 1) keffen, blaffen; 2) paren;

3) dartel zijn, springen, huppelen.

IReili en, m. (-s; mrv. -): rei, dans-rei; den - führen: voordansen, den dans openen; I -folge, vr, (-gang, m.): volgorde; -führer, m.: voordanser; -gesang, m.: beurtzang, wisselzang; -tanz, m.: rondedans; -weise, bv. n. en bw.: 1) aan rijën, 2) beurt om beurt.

Reilt’er, m. (-s; mrv. -): (vog.) reiger; auf - beizen: jacht maken op reigers; I -beize, vr.: reigerjacht; -busch, m.: pluim van reigerveeren; -feder, vr.: reigerveer; -gehage, o. (-hütte, vr.): plaats waar reigers nestelen; -jagd, vr.: reigerjacht; -spiel, o.: reiger-spel. (een kaartspel met zesendertig bladen); -stand, m.: Zie -gehage; -strauss, m. (-stutz, m.): Zie -busch.

..reih'ig, bv. n.: in ... rijën ; (mil.) in ... gelederen.

Reil'topp, o. (-s): (zeew.) top van de bramsteng.

Reiiii, m. (-es: -s: mrv. -e): (dk.) rijm ; (fig.) vers, rijmregel; abwechselnde met den rijmregel om den anderen; glatte -e: verzen waarin elke tweede regel op den onmiddellijk voor-afgaanden regel rijmt; I -art, vr.: soort van rijm; -aufgabe, vr.: opgegevene eindrijmen (mrv.); -bold, m,: Zie -schmied; -fall, m.:    (dk.) cadans;

-form, vr.: soort van rijm; -frei, bv. n.: Zie -los; -füller, m.: stopwoord; -gedicht, o.: gedicht (dichtstuk, vers) op rijm ; -gesetz, o.: strofe, stanza, couplet; -kunst, vr.; rijmkunst, kunst van rijmen; -los, bv. n.: rijmloos (-lose Yerse: dk.: blanke verzen): -satz, m. (-schloss, m.): Zie -gesetz; -schmied, m.: (iron.) ver-

zensmid, rijmelaar, pruldichter; -silbe, vr.: eindrijm, rijm-lettergreep (vorge-schriebene -silben: Zie -aufgabe); -spruch, m.: spreuk op rijm; -weise, bv. n. en bw,: op rijm; -wort, o.: rijmwoord.

reimen, w. b.: rijmen; (fig.) eenbrengen; zusammen -: (fig.) elkander overeenbrengen; I w. o. h. (en: sich -, w. w.): rijmen, (fig.) overeenstemmen; das reimt sich wie die Faust aufs Augre (das reimt sich wie ein altes Weib zur Hasenjagd): (spr.) Zie Auge.

Rei mer, m. (-s; mrv. -): rijmer, rijmelaar; Rcimerei’, vr.: rijmelarij; Reim’ling, m.: Zie Reimschmied.

irein, bv. n. en bw.: 1) rein, vlekkeloos ;    2) zuiver, louter, onvermengd,

onvervalscht; 3) (kph.) netto; 4) schoon (niet vuil); 5) (van de lucht, van vloeistoffen, enz.:) helder, klaar; Einem -en Wein einschenken: (fig,) aan iemand klaren wijn schenken, onverbloemd (zonder omwegen, zonder draaierij) met iemand spreken; eine -e Lüge: klinkklaar eene leugen; - unmöglich: klinkklaar onmogelijk, totaal onmogelijk; aus -em Mitleiden: louter uit medelijden ; sich - wissen: zich rein kennen, sterk zijn in het besef van eigene onschuld ; sich - brennen wollen: (fam.) zich voor onschuldig willen laten doorgaan; -e Hande haben: (fig. fam.) onschuldig zijn; -en Mund halten: 1) den mond dichthouden, een geheim niet

- (in’s -)

brengen; ben): in het men met

Reineke, m. (-n): Reintje; - luchs, in der Fabel: Reintje de vos, in de fabel.

rei nen, w. o. h. en s.: (jag.) rennen, draven,

Reinliard, m. (-s): Reinhard; Rein-hold, m. (-s): Reinout.

rei'nigen, w. b.: 1) zuiveren; 2) schoonmaken; 3) (schk.) leuteren; 4) (fig.) afschuimen; Rei’niger, m. (-s; mrv. -):

1)    zuiveraar, 2) schoonmaker; Rei’nige-rin, vr. (mrv. -nen): 1) zuiveraarster

2)    schoonmakende vrouw.

Reinigkeit, vr.: Zie Reinlieit; I

Rei'’nigkeitsverfech'ter, m.: zemelzifter in de taalkunde, purist.

Rei'nigung, vr.: zuivering; (schk.) overhaling; die monatliche -: de [maan-delijksche zuivering; Maria -: (kkl.) Maria Lichtmis.

Reinïgiiiigs, in Sam. I -eid, m.: zuiyerings-eed; -mittel, o.: zuiveringsmiddel; -opfer, o.: (hist.) zuiverings-offer;

-wasser, o.: (kkl.) wijwater; -wege, m. mrv.:    (ontl.) kanalen, afvoerkanalen;

-winde, yr. (-wurzel, vr.): jalappe.

rein’licli, bv. n.: zindelijk, schoon;

I -keit, vr.: zindelijkheid, schoonheid; -keit ist halbes Futter (of: -keit ist ’s halbe Leben): (spr.) zindelijkheid is even onmisbaar als eten.

IReis, m. (-es): rijst.

IReis, o. (-es; mrv. -er): 1) takje, twijgje, teentje; 2) rijshout, rijs; 3) ent-

IReis, in Sam. I -acker, m.: rijstveld; mer, m.: (vog.) Tijstvogel; -artig, bv. n.: rijstachtig; -bau, m.: rijst-teelt;-besen, m.: heibezem; -blume, vr.: blom van rijstmeel; -branntwein, m.: arak; -brei, m.: 1) rijstebrij, 2) rijstepap; -bund, o.

(-bündel, o.): bos rijshout, takkenbos;

-bürst, vr.: heiboender; -büschel, m.: Zie Imncl; -dieb, m.: rijstdief, (vog.) rijstvo-gel; -ernte, vr.: rijst-oogst; -feld, o. rijstveld; -fresser, m.: rijstvreter, (vog.) rijst-vogel; -gerste, vr.: (pik.) baardgerst;

-holz, o.: rijshout; -kuchen, m.: 1) rijstetaart, 2) rijst-taartje; -maner, m.: (vog.) rijstvogel; -mehl, o.: rijstmeel, gemalen rijst; -mus, o.: Zie -brei; -pflanze, vr.: rijstplant; -pudding, m.: rijstpodding;

-speise, vr.: rijstgerecht, gerecht van rijst;

-stroh, rijste-stroo; -suppe, m.: rijste-soep;

-welle, vr.: Zie -bund ; -werk, o.: rijswerk,

(fig.) rijshout.

Reisach, o. (-s): Zie Reisig.

Reise, vr.: reis; sich auf die-machen (begeben): op reis gaan, zich op reis begeven; auf -n gehen: gaan reizen; auf der - sein: op reis zijn; auf -n sein: reizen doen; von -n kommen: van zijne reizen terugkomen; I -anzug, m.: reisgewaad; -apotheke, vr.: reis-apotheek ;

-bedarf, m.: (het) noodige op reis; -be-schreiber, m. reisbeschrijver; -beschrei-bung, vr.: reisbeschrijving; -besteck, o.: reisvalies, reiskoffer; -bibliothek, vr.: reisbibliotheek; -buch, o.: reisboek;

-bündel, ra.: reiszak; -diaten, m.: reis-onkosten; -diener, m.: koopmans-reis-bediende (Fr.: commis-voyageur);-fertig, bv. n.: reisvaardig; -freund, m.:. reisgenoot ; -gebühren, vr. mrv.: reis-on-kosten; -gefahrte, m.: reisgenoot; -ge-fahrtin, vr.: reisgenoote; -geld, o.: reisgeld; -genoss, m.: reisgenoot; -gepack, o. ( gerath [tl, o.): reisgoed (Fr,: bagage); -geö*ellschaft, vr.: reisgezelschap; -gesellschafter, m.: reisgenoot; -hut, m.: reishoed; -kappe, vr.: reis-pet; -karte, vr.: reiskaart; -kleid, o.: reisgewaad;

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

-am

m.:

vr.

-bes

met

-: wol

-koffer, m.: reiskoffer; -kosten, vr. mrv.: reiskosten; -kutsche, yr,: reiskoets; -lust, yr.: reislust; -lustig, bv. n.: reislustig; -mantel, m.: reismantel; -mütze, vr.: reis-pet; -pass, m.: reispas; -pfennig, m.: reispenning; -rock, m.: reisjas, reisgewaad; -sack, m.: reiszak; -scnein, reispas; -schlitten, m.: reis-slede; -spesen, mrv.: reiskosten; -stab, m.: stok om op reis te gebruiken, (fig.) pelgrimsstaf; -stunde, vr.: uur van vertrek; -sucht, vr.: zucht om te reizen; -tasche, vr.: reiszak; -toilette, vr.: reistoilet je; -wagen, m.: reiswagen, reiskoets; -wetter, o.: reiswe-der, (goed of slecht) weer om te reizen; -wuth [t], vr.: reiswoede, reis-manie;-zeug,

o.: Zie -gepack; -zug, m.: karavaan.

rei’sen, w. o. h. en s.: reizen; weiter -: de reis voortzetten; ins Bad -: naar eene badplaats gaan; durch einen Ort -: eene plaats door trekken; über einen Ort -: den weg nemen over eene plaats heen; über Prag nach Wien-: over Praag naar Weenen gaan; eine Strasse-: eenen weg gaan; hin und her - : reizen en trekken, heen en weer reizen.

Rei'sende, m. (-n; mrv. -n) en vr.:

1) reiziger (vr.: reizigster), 2) passagier.

IReisig, o. (-es, -s): rijshout, rijs; I en, m.: heibezem. Zie verdere Sam. Reis.

Irei’sig;, bv. n.: bereden; ein -es Pferd: een cavalerie-paard.

Rei si^e, m. (-n; mrv. -): cavalerist, ruiter; die -n (mrv.): het paardenvolk (enk.), de cavalerie (enk.).

Reiss, m. (-es): rijst; Zie Reis in Sam.

I (van „reissen”) in Sam.: -aus, o.: ruk-uit (das -aus nehmen: uitrukken, de plaat poetsen); -bank, vr.: hekelbank; -blei, o.:

1) potlood, 2) teekenpen; -brett, o,: tee-kenbord; -feder, vr.: teekenpen, trekpen; -kamm, m.: grove wolkam; -kohle, vr.: . zwartkrijt; -laufer, m.: plaatpoetser, deserteur ; -schiene, vr.: liniaal; -zeug, o,; passerdoos; -zirkel, m.: passer.

reis’sen, w. b. onr. (riss; geris'sen):

1) rukken; (fig.) trekken, scheuren; m Stücke -: aan stukken trekken, kapot trekken; entzwei -: doormidden trekken; hinweg -: wegrukken; dahin -: (fig.) mee-sleepen; Einem etwas aus den Handen -: iemand iets uit de handen rukken; zu Boden naar den grond halen, omver halen, af breken etwas an sich -: iets tot zich trekken, zich meester maken van iets (den Handel an sich -: zich meester maken van den handel); Einen aus einer Gefahr -: iemand aan een gevaar ontrukken; 2) trekken (met trekpen, teekenkrijt, potlood, passer, enz.); 3) (fig.) einen Acker -: eenen akker omploegen; Wolle kaarden; einen Fisch -: een viseh uithalen, een visch van ingewand ontdoen; einen Hengst -: eenen hengst ruinen (lubben, van teelkracht berooven); Zoten -: vuile taal uitslaan; Possen -: grappen maken, kluchten uithalen, voor hansworst spelen; Reime -: rijmpjes maken, rijmen; Federn -: pennen afhalen (d. i. schrijfpennen van de veeren ontdoen). I -, w. o. onr. h. en s.: 1) bersten, scheuren, splijten, breken, springen, knappen; der Flintenstein reisst: (jag,) de vuursteen knapt: das Trockene reisst leicht: droge dingen knappen (ber-

42

(zooveel

over den

van

ein

te

sten, breken) licht; wenn alle Stricke -: (fig. fam.) als alles mislukt, als alles tegenloopt ; 2) (van den wind:) gieren, loeien, bulderen; (van stroomend water:) bruisen.

I -, w. onpers. onr. h.: spijlen; es reisst mich in der Hand (in allen Gliedern): het spijlt mij (d. i. ik voel pijn, ik heb een pijnlijk gevoel) in mijne hand (in al mijne leden); es reisst mich im Leibe: ik heb snijdingen (ik heb pijn) in mijn lijf. I sich -, w. w. onr. (met een voorzetsel): sich an etwas -: zich aan iets bezeeren; sich aus einer Yerlegenheit -: zich uit een e verlegenheid redden; sich um etwas -: (fig.) hard loopen om iets, (bij manier van spreken) vechten om iets; man reisst sich um diese Waare: de menschen loopen storm om dat artikel; man reisst sich nicht sehr darum: de menschen loopen er niet bijzonder hard om.

reissend, bw.: zeer snel, zeer vlug; -abgehen: (van handels-artikelen:) vlug van de hand gaan, goed verkocht worden;

1 bv. n.: ein -er Strom: een snelle stroom, eene snel stroomende rivier; die-eGicht: (gnk.) de vliegende jicht; ein -es Thier [Tl: een verscheurend dier.

Reis ser, m. (-s; mrv. -): 1) rits-ijzer; 2) kloof beitel; mit dem - zeichnen: met het rits-ijzer merken; 3) (fig.) woord dat pakt, uitdrukking die pakt (d. i. een indruk op het gemoed makend woord of uftdrukking).

Reisserei’, vr.: geruk en gepluk. Reiste, vr.: . streng hennep of vlas als de hekelaar te gelijk hekel haalt).

Reit, in Sam. I -bahn, vr.: rijschool (Fr.: manege); -bar, bv. n.: (paard:) te berijden, (weg:) geschikt om te paard bereden te worden; -beamte, m.: ambtenaar bij de rekenkamer; -bursche, m.:

1)    rij-knecht, 2)renpaard-berijder; -decke, vr.: paardedek, schabrak; -esel, m.: rij-zadel-ezel; -fertig, bv. n.: gereed om te paard te stijgen; -gerte, vr.: rij-zweep, karwats; -gurt, m.: 1) buikriem, singel,

2)    gordelriem, gordel; -habit, m.: rijkostuum; -haken, m.: haak (om het pand een rij-kostuum op te houden); -hammel, m.: springbok; -handschuh, m.: rij-hand-schoen; -haus, o.: Zie -bahn; -hengst,

dekhengst; -hosen, vr. mrv.: rij-broek (enk.); -jacke, vr.: rij-buis; -kamaschen, vr. mrv.: rij-slobkousen; -kammer, vr.: rekenkamer; -kappe, vr.: rij-pet,jockey’s-pet; -kissen, o.: rij-kussen, plat zadel; -knecht, m.: 1) rij-knecht, 2) palfrenier,

3)    pikeur; -kröte, vr.: veenmol; -kunst, vr.: rij-kunst; -laus, vr.: 1) platluis, 2) dauwworm; -mantel, m.: nj-manlel; -masche, yr.: (in een net:) verkeerde maas; -maus, vr.: veldmuis; -milbe, vr.: Zie -laus; -mütze, vr.: rij-pet; -ochs, m.: bul, springstier; -peitsche, vr.: rij-zweep, karwats; -pferd, o.: rij-paard, zadelpaard; -pistole, vr.: ruiter-pistool; -platz, m.: rij-plaats; -post, vr.: brievenpost; -rock, m.: rij-kostuum; -sack, m.: zadeltasch; -sattel, m.: 1) ruiter-zadel, 2) dames-zadel; -schule, vr.: Zie -bahn; -stall, m.: stal voor rijpaarden; -stiefel, m. enk.: rijlaars (m. mrv.: rijlaarzen); -strümpfe, m. mrv.: rij-slobkousen; -tasche, vr.: zadeltasch; -tenne, vr.: deel, dorsehvloer (waar ’t graan

gedorscht wordt, niet met den dorschvle-gel, maar door net getrappel van paarden of ossen); -thier [t], o.: dier om op te rijden; -vortheil [t], m,: bankje (of ander hulpmiddel) om te paard te stijgen; -weg, m.: rijweg; -wurm, m.: veenmol; -zeug, o.: paardetuig; -zug, m.: 1) ruiter-stoet, 2) optocht te paard.

Rei te, vr.: erf. boeren-erf.

Rei’tel, m. (-s; mrv. -): ;pakstok; rei-teln, w. b.: met een pakstok vastmaken, stevig vastbinden.

rei ten, w. o. h. en s. onr. (ritt; gerit'-ten): 1) rijden, paardrijden; geritten kommen: komen aanrijden; spazieren -reen wandelrit maken; auf des Schusters Rappen -: (iron.) het op zijne voeten afdoen, voeteeren; auf etwas (fig.) iets tot stokpaardje hebben; Trab -: draven, in een draf rijden; einen Galopp galoppeeren; auf den Hals -: halsbrekend rijden; 2) vor Anker -: (zeew.) stamp-rijden, op zijn anker rijden; 3) (drk.) paren; I w. b. onr.: 1) berijden; ein Pferd -: een paard berijden, (fig.) een paard onder den man leeren rijden; ein Pferd zu Schanden-r een paard kreupelrijden (afmoorden, af beul en); 2) (fig.) plunderen; einen Schriftsteller -: een schrijver (een auteur) plunderen; 3) be-heeren, regeeren; der Teufel reitet ihn: de duivel regeert hem; der Alp reitet ihn: hij wordt door de nachtmerrie geplaagd; die Furcht reitet ihn: de vrees beheert hem (ook: bekruipt hem); 4) dekken, bespringen, bevruchten; der Stier reitet die Kuh: de stier dekt de koe.

Rei'ter, m. (-s; mrv. -): 1) paardriider, (fig.) ruiter, (mil.) cavalerist; (ins.) kakkerlak; spanische - (friesche -): (vest.) Spaansche ruiter, Friesche ruiter; leichter -: (mil.) een lichtgewapend ruiter; ein schwerer -: (mil.) een zwaargewapend ruiter; 2) zeef; I -aufzug, m.: 1) optocht te paard, 2) ruiter-stoet; -büchse, vr.: karabijn, buks; -degen, m.: cavalerie-sabel; -dienst, m.: ruiterdienst; -fahne, vr.: rui-tervaandel, vaandel der cavalerie; -gar, bv. n.: (kkk.) half rauw, half gaar; -haufen, m.: troep (bende) ruiters, ruiterdrom; -jacke, vr. (-koller, m.): ruiters-buis;-kraut, o.: (pik.) water-aloë; -künste, vr- mrv.: paardrijderskunsten; -pferd, o.: cavalerie-paard; -regiment, o.: regiment cavalerie, regiment paardenvolk; -sabel, m.: cavalerie-sabel; -salbe, vr.: (pha.) ruiterzalf; -schlacht, vr.: ruitergevecht; -statue, vr.: ruiter-standbeeld, standbeeld te paard; -stiefel, m. mrv.: rijlaarzen; -treffen, o.: ruitergevecht; -wache, vr.: 1) lijfwacht paard, 2) schildwacht te paard.

Reiterei, vr.: 1) ruiterij; (mil.) cavalerie; (fam.) paardenvolk; 2) (het) paardrijden.

Reiterin, vr. (mrv. -nen): paardrijdster.

rei’tern, w. b.: ziften.

Rei’terschaft, vr.: Zie Reiterei.

Rei tersmann, m.: ruiter.

reit'lings, bw.: schrijëlings.

Reiz, m. (-es; mrv. -e): 1) bekoorlijkheid; 2) prikkel; I -bar, bv. n.: prikkelbaar; -barkeit, vr.: prikkelbaarheid; -los, bv. n.: zonder bekoorlijkheden; -losigkeit, vr.: gemis van bekoorlijkheden; -mittel, o.: opwekkend middel, (fig.) prikkel; -voll, bjr. n.: vol bekoorlijkheden.

seinen

vr.:

vi-.:

eld-

rag;

reizen, w. b.: 1) prikkelen; 2) opdekken; 3) bekoren.

rei zend, bv. n.: bekoorlijk.

Re'kei, m. (-s; mrv. -): groote hond; <figr.) rekel, vlegel; Rekelei', vr.: vlegelachtigheid; re'kelhaft, bv. n.: vlegelachtig.

Rekapitulation’, vr.: recapitulatie; rekapituli’ren [lie], w. b.: recapituleeren.

Reklamation’, vr.: terugvordering, opeisching; reklami'ren [mie], w. b.: re-clameeren.

Rekognition, vr.: 1) recognitie; ■2) erkenning (van een kind), echting; rekognosci'ren [scie], w. b.: (mil.) verkennen; Rekognosci’rung [scie], vr.: (mil.) verkenning.

Rekoliek'te, m. (-n; mrv. -n): (kkl.) Franciscaner monnik; I Rekoliek'tenmönch, m.: Franciscaner monnik.

rekolligi ren Lgie] (sich), w. w.: -zich bezinnen.

Rekonvalescent’, m. (-en; mrv. -en): herstellende zieke, aan de beterhand zijnde; Rekonvalescenz’, vr.: herstelling, beterschap ; rekonvalesci’ren [scie], w. o. s.: aan de beterhand zijn.

Rekreditiv', o. (-es, -s; mrv. -e): <dipl.) brief van terugroeping.

Rekrut, m. (-en; mrv. -en): (mil.) rekruut (Rekru”tenaus"he'bung, vr.: lichting van rekruten); rekruti'ren [tie], w.b.: rekruteeren; Rekruti’rung [tie], vr.: rekruteering.

Rektilici’ren [cie], w. b.: rectifiëeren, <schk.) overhalen; Rektifikation', vr.: rectificatie.

Rek tor, m. (-s; mrv. Rekto'ren): rector (-amt, o., -stelle, vr.,-würde, vr.): rectoraat; Rektorat', o. (-es, -s): rectoraat.

Rekurs, m. (-es): (rcht.) verhaal; - nehmen an: zijne schade verhalen op.

Relap sus, m. (-): weder-instorting; (fig., het) opnieuw vervallen.

Relation', vr.: 1) verslag, verhaal, mededeeling; 2) betrekking.

relativ', bv. n.: betrekkelijk.

Relegation’, vr.: uitdrijving, verbanning; relegi'ren [gie], w. b.: uitdrijven, wegjagen.

Relief, o. (-s; mrv. -s): (bhk.) relief.

Religion', vr.: religie, godsdienst.

Religions', in Sam. I -anderung, vr.: verandering van godsdienst; -angelegen-heit, vr.: godsdienstzaak, religie-zaak; -art vr.: wijze van godsvereering; -bedrückung, vr.: geloofsverdrukking; -bekenntniss [nis], o.: geloofsbelijdenis; -berschwerde, vr.:    1) gemoedsbezwaar,

2) geloofsverdrukking; -buch, o.: godsdienstig boek; -duldung, vr.: verdraagzaamheid jegens andersdenkenden in zake van godsdienst; -edikt, o.: edict betreffende den godsdienst; -eid, m.: geloofs-eed; -eifer, m.: godsdienst-ijver, religie-ijver;-freiheit, vr.: vrijheid van godsdienst, godsdienstvrijheid ; -friede, m,: godsdienst-vrede, geloofsvrede; -gebrauche, m. mrv.: godsdienstige gebruiken; -geschichte, godsdienst-geschiedenis; -gesellschaft godsdienstig genootschap; -krieg, m.: godsdienst-oorlog, religie-oorlog; -lehre, vr.: geloofsleer, dogma; -lehrer, m.: 1) godsdienst-onderwijzer, 2) leeraar, dominee, predikant; -meinung, vr,: gods

dienstige overtuiging; -menger, m.: ver-eeniger van verschillende sekten; -mengerei', vr,: vereeniging van verschillende sekten; -partei, vr.: godsdienstige partij, sekte ; -pflicht, vr.: godsdienstplicht; -politik, vr.:    godsdienst-staatkunde;

-sache, vr.: religie-zaak (in -sachen: in religie-zaken); -schwarmer, m.: geloofs-dweper; -schwarmerei’, vr.: geloofsdwepe-rij; -spotter, m.: spotter met den godsdienst; -stifter, m.: stichter van eenen godsdienst; -streit, m.: geloofstwist; -streitigkeiten, vr. m.: geloofstwisten; -system, o.: godsdienst-stelsel; -trennung, vr.: scheuring in de Kerk; -übung, vr.: uitoefening van .... godsdienst; -unter-richt, m.: godsdienst-onderwijs, onderricht in den godsdienst; -verachter, m.verachter van den godsdienst; -verachtung, vr.; verachting van den godsdienst; -verande-rung, vr.: verandering van godsdienst; -verbesserer, m.: kerkhervormer; -verbes-serung, vr.: kerkhervorming; -vereiniger, m.: Zie -menger; -vereinigung, vr.: Zie -mengerei'; -verfolgung, vr.: godsdienstvervolging; -verwandte, m. en vr.: geloofsgenoot; -wahrheit, vr.: godsdienst-waarheid; -wissenschaft, vr.: geloofsleer; -wuth [t], vr.: (gnk.) godsdienst-waanzin, (fig.) dweepzucht; -zwang, m.: geloofsverdrukking, (fig.) onverdraagzaamheid.

religiös', bv. n.: godsdienstig, vroom; Religio'sej m. (-n; mrv. -n): geestelijke; Religiositat’, vr.: gedsdienstigheid, vroomheid.

Reliquie, vr.; reliquie.

Reliquien, vr. mrv.: reliquieën;

I -dienst, m.: reliquieënvereering; -kastellen, o.: reliquieënkastje; -verehrung, vr.: reliquieënvereering.

Rell, in Sam. I -maus, vr.: relmuis,

Rel'le, vr.: relmuis.

Relling:, m. (-s; mrv. -e): kater.

Remesse, vr.: (kph.) remise, g zending, overmaking van een geldbed]

I Remes'senbuch, o.: remisenboek.

Reminiscenz', vr.: herinnering.

Remise, vr.: koetshuis.

Remittent’, m. (-en; mrv. -en): (kph.) remittent, geldzender, overmaker van geld; remitti'ren [tie], w. b.: remitteeren, (geld) overmaken, toezenden.

Remon te, vr.: (mil.) remonte (d. i. aanschaffing van nieuwe paarden); I -pferd, o.: remonte-paard.

remonti ren [tie], w. b.: (mil.) van nieuwe paarden voorzien.

removiren [vie], w. b.: degradeeren, afzetten, van eenen rang vervallen verklaren; verlagen in rang.

Renegat’, m. (-en; mrv. -en): renegaat, afvallige; Renega’tin, vr. (mrv. -nen): renegaat, afvallige.

Renetf, in Sam. I -apfel, m.: konings-ppel, renet.

Renet’te, vr.: konings-appel, renet.

Renitent', m. (-en; mrv. -en): aan de wet weerspannige.

ren’ken, w. b.: rekken, uit-rekken.

IRenn, o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) rendier.

IRenn, in Sam. I -bahn, vr.: renbaan; -eisen, o.: rakel-ijzer, roerhaak; -feuer, o.: smeltvuur; -herd, m,: smelt-oven; -jagd, vr. (-jagen, o.): parforce-jacht; -pferd, o.:

ne.

en:

boeken-

onver-

Resonanz', vr.: 1) nagalm; 2) weerklank, weergalm; I -boden, m. (-decke, vr.): zangboom (zangbodem); -loch, o.: galmgat.

Respekt', m. (-es): respect, eerbied, ontzag, achting; mit - zu melden: neem mij niet kwalijk; I -tage, m. mrv.: (kph.) respijtdagen; -widrig, bv. n.: oneerbiedig; -widrigkeit, vr.: oneerbiedigheid, respekti'ren [ie], w. b.: respec-

renpaard, harddraver; -schiff, o.: (mar.) adviesjacht; -schlitten, m.: met een (of meer dan een) paard bespannen slede; -spiel, o.: steekspel, tornooi; -spindel, vr.: drilboor; -stein, m.: straatgoot, riool ;-thier, o. |t]: (drk.) rendier (-thierflechte, vr.: rendiermos); -wagen, m.: wedren-wagen, (fig.) phaëton; -ziel, o.: eindpaal, einde der renbaan.

ren nen, w. o. onr. s. (rann'te; gerannf): rennen, hard loopen; (fig.) loopen; (bij wedrennen:) harddraven; ein Pferd -lassen: een paard laten loopen (d. i. laten deelnemen aan eenen wedren); nach dem Ringe -: naar den ring rijden; in sein Unglück -: (fig.) in zijn ongeluk loopen;

I w. b. reg. en onr.: 1) rennen, loopen; Einen zu Boden -: iemand ten onderste boven loopen, iemand onder den voet loopen; Einem den Degen durch den Leio -: iemand den degen door het lijf loopen, iemand den degen door het lijf steken; 2) smelten (b.v. ijzererts); in gang brengen (b.v. een houtvlot).

Ren ner, m. (-s; mrv. -): 1) harddraver; 2) smelter, ertssmelter.

renommi ren [mie], w. o. h.: pochen, snoeven, zwetsen.

renommirt¹ [miert], bv. n.: gerenommeerd, vermaard,

Renommist, m. (-en; mrv. -en): 1) pocher, snoever, zwetser; 2) vechtersbaas; Renommisterei', vr.: (het) pochen, (het) snoeven, (het) zwetsen.

Rent, in Sam. I -amt, o.: bureau der middelen, bureau van ontvangsten en uitgaven; -bar, bv. n.: rente-gevend; -beamte, m.: 1) ambtenaar bij het departement van financiën, 2) rentmeester; -kammer, vr.: Zie -amt; -meister, m.: 1) rentmeester, 2) thesaurier; -meisterei', vr.: 1) rentmeesterschap, 2) thesaurie; -schreiber, m.: klerk bij de thesau-

renta'bel, bv. n.: winstgevend, voor-deelig; Rentabilitat', vr.: opbrengst.

Ren’te, vr.: rente (auf -n legt uitzetten, op interest zetten; jahrliche -: lijfrente); Rentei', vr.: thesaurie (-schreiber, m.: klerk bij de thesaurie); ren'ten, w. o. h.: rente geven, rendeeren; Rentenei’, vr.: Zie Rentei; Rent'ner, m. (-s; mrv.): rentenier; Rentnerei’, vr.: Zie Rentei; Rent'nerin, vr. (mrv. -nen): rentenierster; Rentier (spreek uit: ran’tjee), m. (-s; mrv. -s): rentenier; renti'ren [tie], w. o. h.: rente geven, rendeeren (es rentirt [tiert] nicht: het rendeert niet); Rentirer [tie], m. (-s; mrv. -): rentenier; Renti'rerin, vr. (mrv. -nen): rentenierster.

rentri'ren [trie],ï w. b.: (kim.) uiteren.

Reparatur’, vr.: reparatie; repari'ren [rie], w. b.: repareeren, verstellen.

Reperto rium, o. (-s; mrv. -ria of rien): inhoudsregister; (tnl.) register der stukken (Fr.: répertoire).

Repetent', m. (-en; mrv. -en): repetitor.

Repetir’ [tier], in Sam. I -uhr, vr.: repetitie-horloge.

repeti'ren [tie], w. b.: repeteeren.

replici’ren [cie], w. b.: repliceeren; Replik', vr.: (rcht.) repliek.

Reposito rium, o. (-s; mrv. -rien):

bewaarplaats; (in bibliotheken:) plank, (ook:) boekenrekje.

Repplmhn, o.: Zie Rebhuhn.

Reprasentant', m. (-en; mrv. -en): vertegenwoordiger; (inz.) volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -enkammer, vr.: kamer der volksvertegenwoordigers, kamer der afgevaardigden.

Repressa'lien, vr. mrv.: (Fr.) represailles; - anwenden: represailles nemen.

Reps’kolil, m. (-s ; mrv. -e): koolraap.

Repti'lien, vr. mrv.: reptielen, kruipende dieren.

Republik', vr.: republiek, gemeene-best; Republika'ner, m. (-s; mrv. -): republikein; Republika’nerin, vr. (mrv. -nen): republikeinsche; republika’nisch, bv. n.: republikeinsch; republikanisi’reri [sie], w. b.: republicaniseeren, republikeinsch maken; Republikanis’mus, m.: republikeinsch-gezindheid.

Reputation', vr.: reputatie, naam (d. i. goede of slechte vermaardheid); reputir'lich [tier], bv. n.: in eenen goeden naam staande, (fig.) fatsoenlijk; Reputir'-lichkeit [tier], vr.: goede naam en faam. (fig.) fatsoenlijkheid.

requiri'ren [riel, w, b.: requireeren, vorderen, eischen; Requisit', o. (-es, -s; mrv. -e): vereischte; Requisition', vr.: requisitie, vordering.

Reseda, vr.: (tnb.) reseda; Rese'de,. vr.: (tnb.) reseda; Rese'denkraut, o.: (tnb.) reseda.

Reservat', o. (-es, -s; mrv. -e): voorbehoud.

Reserve, vr.: (mil.) reserve; (fig.> voorraad voor het geval van nood;

I -fonds, m.: reserve-fonds; -kapital, o.: reserve-kapitaal; -korps, o,: (mil,) reserve-korps; -segel, o. mrv.: overcomplete zeilen; -tauwerk, o.: overcompleet touwwerk.

reservi’ren [vie], w. b.: reserveeren.

Resident', m. (-en; mrv. -en)^ambtstitel:) resident; Residen'tenstelle, vr. l residents-plaats, residentschap.

Residenz', vr.: residentie (-stadt, vr.: residentie-stad); residi'ren [die], w. o. h.: resideeren.

Resignation', vr.: afstanddoening; resigni’ren [nie], w. b.: afstand doen van, nederleggen.

Reskript’, o. (-es, s; mrv. -e): rescript.

resolut', bv. n.: resoluut, vastberaden, Onvervaard.

Resolution’, vr.: 1) resolutie, besluit; 2) resoluutheid, vastberadenheid, vaardheid; I resolvi'ren [ie], w. b.: oplossen, beslissen (sich -, w. w.: resolveeren, besluiten).

teeren.

respektiv’, bv. n.: respectief; bw.: 1) respectivelijk, 2) of.

Respiration , vr.: ademhaling. Respirations’, in Sam. I -organe, o. mrv. (-werkzeuge, o. mrv.): ademhalingsorganen, ademhalings-werktuigen. Respi’ro, o. (-s): (kph.) respijt, uit

, m. mrv.:

2. e

Reu'e, vr.: berouw; (fig.) rouw, leedwezen, leed, spijr; I -los, bv. n. en bw.: zonder berouw; -thranen, vr. mrv.: tranen van berouw; -voll, bv. n,: berouwvol, berouwhebbend.

reu en, w. onpers. h. en w. o. h.: rouw (spijt) hebben yan; es reuet mich: het

neer-

an-, revo-revo-

stel.

Respit', in Sam. I -tage respijtdagen.

Respondent', m. (-en; mrv. -en): respondent, verdediger van stellingen.

Rest, m. (-es; mrv. -e): rest, overschot, restant; im -e sein: achterlijk zijn; Einem den - gëben: (tig.) aan iemand den genadeslag geven; er hat seinen -: (fig. fam.) hij is ten volle bediend, hij is voorgoed ingespannen.

Restant', m. (-en; mrv. -en): 1) achterlijk betaler; 2) Zie Rest; I Restan'ten,

m.    mrv.: achterstallige gelden.

Restaurateur’, m. (-s; mrv. -s of -e):

restaurateur, restauratie-houder; Restau-ration’, vr.: restauratie (1. herstelling;

tenshuis); restauri’ren [ie], w. b.: herstellen.

Rest'clien, o. (-s; mry.: -): restje, restantje, overschotje.

res ten, w. o. h.: Zie restiren.

resti'ren [ie], w. o. h.: resten.

restitui'ren [uie], w. b.: teruggeven; Restitution', vr.: teruggave.

Retira de, vr.: 1) terugtocht; 2)bestekamer, sekreet; retiri'ren (sich), [rier'] w. w.: retireeren, terugtrekken.

Retor te, vr.: (schk.) retort.

Retour', in Sam. I -fracht, vr.: (kph.) retourlading, retour-vracht; -wechsel, m.: (kph.) herwissel.

Retrai te, vr.: terugtocht; die - decken: •den terugtocht dekken.

retrassi’ren [ie], w. o. h.: (kph.) terugtrekken; Retrat'te, vr.: (kph.) herwissel.

rett, in Sam. I -bar, bv. n.: te redden; -gebühr, vr.: (zeew.) bergloon.

Ret te, vr.: reu, mannetjes-hond.

ret'ten, w. b.: redden; (kpv., bij stranding:) bergen; sich w. w.: zich redden, (fig.) ontsnappen, ontkomen; I Refter, m. v(-s; mrv. -): redder; Refterin, vr. (mrv. -nen): redster.

Ret'tig, m. (-es, -s mrv. -e): (pik.) ramenas; (ook wel:) radijs,

Reftung, vr.: redding; (kpv., bij stranding:) berging; ohne - verloren: reddeloos verloren.

Ret'tungs, in Sam. I -anstalt, vr.: reddingmaatschappij; -boot, o.: reddingboot; -los, bv. n. en bw.: reddeloos; -losigkeit; vr.: reddeloosheid; -mittel, o.: reddings-middel, (fig.) redmiddel; -versuch, m.: poging tot redding.

Reu, in Sam. I -geld, o. (-handlohn, m. -kauf, m.): rouwkoop, geld als rouwkoop; -los, bv. n.: zonder berouw; -muth [t], vr.: berouw, boetvaardigheid; -müthig [t], bv.

n. : berouwhebbend, boetvaardig; -müthig-keit [tl, vr.: Zie -muth; -voll, bv. n.: Zie -müthig.

rouwt mij, het spijt mii, het doet mij leed; es hat sie gereuet: het heeft haar berouwd, zij heeft er rouw (spijt, leed) van gehad; mein Geld reuet mich: ik heb rouw (spijt) van mijn geld; er darf sich sein Geld nicht - lassen: hij moet geen rouw (spijt) van zijn geld hebben.

reu'ig, bv. n.: rouwig, berouwhebbend.

Reusch, m. (-es; mrv. -e): (pik.) berberis.

Reu se, vr.: fuik, vischfuik.

Reusse, m. (-n; mrv. -n): Rus (Selbst-herrscher aller -n: aileenheerscher [keizer] aller Russen); Reus'sen, o. (-s): (adk.) Rusland; Reus'sin, vr. (mrv. -nen): Russin; reus'sisch, bv. n.: Russisch.

Reut, in Sam. I -feld, o.: pas ontgonnen akker; -hacke, vr. (-haue, vr.): houweel; -land, o.: pas ontgonnen land.

Reu te, vr.: 1) ontginning van den grond; 2) ondergronds-ploeg; 3) houweel.

reu'ten, w. b.: 1) rooien (b.v. wortels van boomen, uit den grond); mit Pierden -: met paarden omploegen; 2) ontginnen (land); 3) Flachs und Hanf -: vlas en hennep roten.

Reu'ter, m. (-s; mrv. -): 1) rooier (van wortels uit den grond); 2) zeef; I reu'tern, w. b.: ziften.

Reveille, vr.: (mil.) reveille.

Reverherir' [ie], in Sam. I -feuer, o.: strijkvuur, reverbereer-vuur, slaande vlam; -ofen, m.: reverbereer-oven.

Reveren de, vr.: toga.

Reverenz, vr.: 1) buiging, eerbied-betoon; 2) eerbied.

Revers', m. (-es; mrv. -e): 1) (van muntstukken, enz.:) keerzijde; 2) schriftelijk tegenbewijs, renversaal (einen - von sich stellen: een schriftelijk tegenbewijs afgeven); Reversa'lien, vr. mrv.: renversalen; Reversi'no, o. (-s): reversi (zeker kaartspel); sich reyersi'ren [ie], w. w.: een schriftelijk tegenbewijs afgeven.

Revitient', m. (-en; mrv. -en): naziener; revidi'ren [ie], w. b.: nazien, (typ.) revideeren.

Revier', o. (-es, -s; mrv. -e): jachtgebied, jachtdistrict; revier'en, w. o. h.: (jag.) speuren, zoeken, snuffelen, (ook:) eenen jachtgrond afloopen.

Revision’, vr.: naziening,(het) nazien; (rcht.) herziening; (typ.) revisie; I Revi’sor, m. (-s; mrv. Reviso’ren): naziener.

revociren [ie], w. b.: herroepen;

I Revokation', vr.: herroeping.

Revolution’, vr.: revolutie, omwenteling; Revolutions', in Sam. (- geist, m.: woelzucht; - mann, m. woelgeest, a hanger van de omwentelings-partij, lutionair; - sucht, vr.: woelzucht); lutionar’, bv. n.: omwentelingsgezind [als z. n. m. (-s ; mrv. -e): omwentelingsgezinde, revolutionair]; revolutioneren [ie], w. b.: in opstand brengen.

Revue, vr.: (mil.) wapenschouwing, monstering, (fig.) overzicht, (let.) tijdschrift.

rezenziren, enz.: Zie recensiren,

enz,

Rhabar her, m. (-s) en vr.: rabarber;

I -pflanze, vr.: rabarber.

Rijn; ■ den

van

o.:

m.:

ag; -wage, weg, m.: hoek-

m.:

1) zich reg< richten, zich

Richter,

dem

- erschèinen: voor den rechtér verschijnen; - sollen zwei gleiche Ohren haben: (spr.) rechters moeten onpartijdig zijn;, wo kein Klager ist, da ist auch kein -: (spr.) waar geen klager (beschuldiger) is, is ook geen rechter; I -amt, o.: rech-ter-ambt, ambt van rechter; -schwertr o.: zwaard der gerechtigheid; -spruch, m.: rechterlijke beslissing, uitspraak van den rechter, vonnis; -stab, m.:

Rhapoii tik, vr.: (pik.) rapontik-wortel.

Rhapsodie’, vr.: rhapsodie.

Rha tien, o. (-s): (adk.) Rhetië; Rha'tier, m. (-s; mrv. -): Rhetiër; rha’tisch, bv. n.: Rhetisch.

Rhe’de, vr.: reede ; auf der - liegen: op de reede liggen; auf die - legen: ter reede brengen; I -los, bv. n.: onttakeld;

Schiff -los machen: een schip onttakelen.

rlte'den, w. b.: uitrusten; Rhe'der, m. (-s; mrv. -): reeder, scheepsreeder; Rhe-derei', vr.: reederij.

Rhein, m. (-es, -s): (adk., de) '

-brücke, vr.: Rijnbrug, brug over Rijn; -bund, m.: (hist.) Rijnbond, bondgenootschap van de Rijnoever-Staten; •fall, m.: (adk.) Rijnval, waterval van den Rijn; -gegend, vr.: Rijn-streek ; -graf, m.: Rijngraaf; -lachs, m.: in den Rijn gevangen zalm; -land, o.: Rijnland; -lander, m. enk. (-s; mrv. -): Rijnlander, m. mrv. Rijnlanders, o. mrv. (de) Rijnlanden; -lan derin, vr. (mrv. -nen): Rijnlandsche; -lan-disch, bv. n.: Rijnlandsch (die -landische Ruthe [tl: de Rijnlandsche roede); -pfalz, vr.: (adk.) Rijnpalts; -reise, vr.: reis langs den Rijn; -schilfer, m.: Rijnschipper; -schifffahrt, vr.: Rijnvaart, scheepvaart op den Rijn; -schnake, vr.: oeveraas, haft; -thal, o.: (adk.) Rijndal; -ufer, o.: Rijnoever ; -wein, m.: Rijnwijn, Rijnsche wijn.

rlieinisch, bv. n.: Rijnsch, van den Rijn.

Rhetor, m. (-s; mrv. Rheto'ren): rhetor, redenaar; Rneto'rik, vr.: rheto-rica, redekunst, welsprekendheid; Rhe-to'riker, m. (-s; mrv. -): rederijker; rheto'risch, bv. n.: redenaarsachtig, redekunstig.

rheuma'tisch, bv. n.: rheumatisch; Rheumatis'mus, m. (-): rheumatiek.

Rliino'ceros, m. (-; mrv. -se): (drk.) rhinoceros, neushoorn.

rho’disch, bv. n.: Rhodisch, van Rhodes.

Rhodi ser, in Sam. | -dorn, m. (-holz,

o.): rozenhout; -ritter, m.: ridder Rhodes.

Rho'dus, o. (-): (adk.) Rhodes.

rhyth'miscli, bv. n.: (dk.) rhyth-misch; Rhyth’mus, m. (-; mrv. -men): rhythmus.

Ribbe, vr.: Zie Rippe.

Richt, in Sam. | -bank, vr.: (rcht.) rechtbank, (kkk.) aanrechtbank; -baum, m.: kaapstander; -beil, o.: bijl van den scherprechter; -blei, o.: paslood; -block, o.: onthals-blok; -brett, o.: (art.) ver-zichttop; -bühne, vr.: schavot; -eisen, o.: rechtbuig-ijzer; -essen, o.: traktatie aan de werklieden wanneer het huis onder dak gebracht is; -haus, o.: rechthuis, ge-meente-huis; -holz, o.: liniaal, richtlat; -kegel, m,: (art.) verzichttop; -keil, m.: (art.) stelhout; -korn, o.: (aan geweren:) vizier; -leisten, m.: (schoenmakers-) leest; -mahl, o.: Zie -essen; -mass, o.: standaard-maat, ijkmaat, (fig.) richt-* snoer, maatstaf; -pfennig, m.: (mtw.) standpenning; -platz, m.: strafplaats, plaats der terechtstellingen; -saai m.: rechtkamer, rechtzaal; -schacht, m.:

(mnw.) loodrechte put; -seheffel, m.: standaard-sehepel; -scheit, o.: liniaal, richtlat, (tech.) winkelhaak; -schnur, vr,: richtlijn, (fig.) richtsnoer; -schwert, zwaard van den scherprechter; -statt, vr. (-statte, vr.): Zie -platz; -steig m.: binnenpad, naderloopend voetpad; -stock, buitenklopper, planeerhout; -stuhl,m.:

1)    rechterstoel, 2) verhoorbankje, bank der

beschuldigden; -tag, m.: rechtdai vr.:    paslood, waterpas;    ->

binnenweg, nadere weg;-zirkel, meter.

Rich'te, vr.: 1) rechtelijn; in die -bringen: recht maken ; in die - gehen: den naasten weg loopen; 2) rooilijn; (figr.) rij.

rich'ten, w. b.:    1) richten; (fig.)

regelen; in die Höhe -: oprichten: zu Grunde -: te gronde richten; in’s Werk -: in het werk stellen, ten uitvoer brengen ; zurecht -: 1) in orde maken, 2) gereedmaken, klaarmaken, toebereiden; eine Uhr -: een horloge gelijkzetten, maken dat een horloge gelijk ga; seine Rede - an: het woord richten tot; seine Gedanken (seine Augen) - auf: zijne gedachten (zijne oo§:en) vestigen op; seine Aufmerksamkeit (seine Absicht) - auf: zijne opmerkzaamheid (zijn oogmerk) vestigen op; Kanonen - auf: kanonnen richten op; seinen Weg (seinen Lauf) wohin -: zijnen weg (zijnen loop) in eene zekere richting nemen;

2)    w. b.: rechten, (fig.) beoordeelen; w. o. h.: - über: (rcht.) vonnis vellen over, (fig.) een oordeel vellen over;

3)    w, o.: ter dood brengen; mit dem Schwerte -: onthoofden: I sich -, w. w.

elen (- nach: naar); 2) zich wenden (- an: tot).

JKicnter, m. (-s; mrv. -) (rcht.) rechter; (art.) geschut-riehter; vor

van den rechter, vonnis,    x^..

rechters-staf; -stube, vr.: rechtzaal; -stuhl; m.: rechter-stoel, (fig.) rechtbank ; -wage, vr.: weegschaal der gerechtigheid.

Richterei’, vr.; (fam.) gehekel, be-dillerij; Rich'terin, vr. (mrv. -nen): 1) rechtersvrouw, 2) vrouwelijke rechter; richt'erlich, bv. n.: rechterlijk (die -e Gewalt: de rechterlijke macht; ein -es Amt: een rechterlijk ambt); rich'tern, w. b.: (fam.) hekelen, bedillen.

richtig:, bv: n. en bw.: 1) richtig,, zooals behoort; es ist in diesem Hause nicht -: het is in dat huis niet richtig (d. i. het spookt er); es ist hier nicht -: het is hier niet richtig (d. i. niet zooals behoort); das geht nicht - zu: dat gaat niet richtig toe. dat gaat niet eerlijk (niet zooals behoort) in zijn werk; er ist in seinem Kopfe nicht ganz -: het is in zijne bovenste verdieping niet richtig, er loopt een streep bij hem door, hij heeft een slag

IVt*.

HL:

roeien.

over de

van den molen beet, hij is niet welbij het hoofd; - schreiben: schrijven zooals behoort (d. i. spraakkunstig goed): 2) juist; die -e Mitte: het juiste midden; ein -erBliek: een juiste blik; ein -es Urtheil [tl: een juist oordeel; ein -er Gedanke : eene juiste gedachte; die Rechnung ist nichtde rekening is niet juist; es trifft - zu: l)het komt juist goed, het is juist wat ik hebben moet, 2) het stemt juist overeen; 3) in orde; es ist Alles alles is in orde; die Sache ist -; het ding (de zaak) is in orde; etwas - machen: iets in orde brengen; eine Schuld - machen: eene schuld vereffenen ; mit einander - werden: met elkander in orde komen, de zaak met elkander eens worden: der Handel ist -: de koop is in orde, de koop is geklonken; 4) geheel en al; er hat es - vergessen: hij heeft het totaal vergeten; I -befinden, o.: accoord-bevinding ; -keit, vr.: 1) richtigheid; etwas in -keit bringen: iets in orde brengen; eine Schuld in -keit bringen: eene schuld' vereffenen; mit Einem -keit treffen oder machen (mit Einem zur -keit kommen): met iemand in orde komen, de zaak met iemand eens worden; 2) juistheid; die Sache hat ihre -keit (es hat damit seine -keit): het is precies zoo.

Ricli tung;, vr.: 1) richting; 2) rechtma-king; 3) regeling, in orde brenging, op ree brenging.

Rici nusöl, o. (-es, -s): ricini-olie.

Rick e, vr.: 1) Rika, Riekje, Frede-rika; 2) (jag.) reegeit,

riel>: Zie reiben,

riech, in Sam. I -bar, bv. n.: te ruiken, geroken kunnende worden; -bein, o.: (ontl.) zeefbeen; -büchschen, o.: reukdoosje; -dorn, m.: meidoorn; -essig, m.: spiritus; -flaschchen, o.: reukflesehje, flacon ; -salz, o.: vlugzout, salmoniak ; -topf, reukpot; -waare, vr.: reukgoed (-waa-ren, vr. mrv.: reukgoed, enk.); -wasser, o.: reukwater; -werkzeuge, o. mrv.: reukorganen,

riech’en, w. o. onr. h, (roch; geroch’en): rieken, ruiken; gut oder übel -: lekker of leelijk ruiken, goed of niet goed rieken; schlecht -: stinken; - nach: ruiken naar, stinken naar; er riecht nach Knoblauch: hij stinkt naar knoflook; es riecht ange-brannt: het ruikt (het riekt) aangebrand; I w. b. onr. en w. o. h. onr.: ruiken; etwas -: iets ruiken; an etwas -: aan iets ruiken: er hat Lunte gerochen: (fig.) hij heeft lont geroken; kein Pulver - können: (fig.) geen kruit kunnen ruiken; keinen Moschus - können: (fig.) geen muskus kunnen ruiken, den reuk van muskus niet kunnen verdragen.

Riech'er, m,: ruiker (iemand die ruikt); (fig.) kokkerd, neus; (ook:) slimmerd, slimme vogel.

Ried, o. (-es, -s): 1) riet; 2) moeras;

3) (wev.) wevers-kam; I -binder, m.: riet-snijder; -blatt, o.: wevers-kam; -dach, o.: rieten dak; -dorf, o.: aan een moeras gelegen dorp; -gras, o.: rietgras; -kamm, m.: wevers-kam; -schnepfe, vr.: (vog.) poel-snip.

Rieder, in Sam. I -stein, m.: drop-steen, stalactiet.

vi • 7ip ï'iiIVti

Rief’e, vr.: gleuf; riefeln (rief’en),

w. b.: gleuven, (geweerloopen:) gegroefd maken.

Rieg’el, vr.: grendel; (in een slot:) schoot, tong; den - vorschieben: den grendel er op schuiven, (fig.) een schotje er voor schieten; hinter Schloss und -: achter slot en grendel; I -blech, o.: (in een slot:) schootplaat; -bohrer, m.: zwikboor; -haken, m.: kram waarin de grendel schuift, (in een slot:) schootkrammetje; -holz, o.: dwarshout; -loeh, o.: (in een slot:) schootgat; -mauer, m.: tusschen-muur; -nagel, m.: klinkbout, klinknagel; -schloss, o.: grendel-slot; -wand, yr.: beschot, tusschenschot; -werk, o.: voegwerk met dwarshouten.

rieg’eln, w. b. grendelen, dichtgren-delen.

Riem, in Sam. I -fisch, m.: riemyisch; -nadel, m.: zadelmakers-priem.

Riem'clieii, o. (-s; mrv. -): riempje.

Iriem’en, w. o. h.: roeien; mit Macht

-    (stark -): hard

IRiem en, m. (-s; mrv. -): 1) riem,

lederen riem; die - ziehen müssen: (fig.)

brug moeten komen, geld moeten dokken; aus anderer Leute Haut ist gut

-    schneiden: (spr.) Zie loeder; 2) roeiriem, roei-spaan; die - klar machen: de riemen uitbrengen; die - los machen: de riemen binnen boord halen; I -loch, o. (mrv. -löcher): gaatje in den stijgbeugel-riem; -pferd, vr. : voorpaard; -ruthe [t], vr.: karwats; -schlag, m.: riemslag, slag met den roeiriem; -schneider, m.: zadelmaker; -seil, o.: (rs.) lange leidsel; -ste-chen, o.: verschalkerij; -stecher, m,: verschalker; -werk, o.: paardetuig;-wurm, m.: (ins.) riemworm; -zeug, o.: paardetuig.

Riem’er, m. (-s; mrv.): zadelmaker; I -arbeit, vr.: zadelmakerswerk; -gesell, m.: zadelmakersknecht; -handwerk, o.: zadelmakers-ambacht; -meister, m.: zadel-makersbaas.

Riep’el, m. (-s; mrv, -): 1) kater, man-netjes-kat; 2) schoorsteenveger; 3) lompe vlegel, ongelikte beer; 4) flauwe grappenmaker, hansworst.

Ries, o. (-es; mrv. -e): riem (d. i. twintig boek papier, elk boek van vierentwintig vellen); I -hange, vr.: kruis (om nat papier op te hangen); -uhr, yr.:zand-looper, zandglas, uurglas; -weise, bw.: bij den riem.

iRies'e, m. (-n; mrv. -n): reus; I richtig, nach Adam -: (spr.) accoord, Van Putten!, (ook:) dat is zoo, volgens Bartjes.

iRies’e, vr.: (tech.) hellend vlak; (fig.) sneeuwjacht.

Ries'el, vr.: 1) proef; 2) sneeuwjacht; i -regen, m.: 1) motregen, stofregen, 2) ijzel-regen, stofhagel.

ries’eln, w. o. h.: 1) stofregenen, motregenen; 2) ijzelen, stofhagelen; 3) (van beken, enz.): murmelen, kabbelen, ruischen, bruisen.

Ries'en, m. mrv.: reuzen; I -ameise, vr.: (ins.) groote mier; -arbeit, vr.: reuzenwerk; -artig, bv. n.: reusachtig; -barbe, vr.: (visch:) zeehaan; -bau, m.: 1) reusachtig gebouw, 2) reusachtig werk; -berg, m.: reusachtige berg; -bett, o.: 1) reuzenbed, bed voor een reus; 2) Zie -grab ;

m.: reuzen-

-bild, o., reusachtig beeld, (fig.) reusachtige figuur; -damm, m.: Reuzendijk (in Ierland), (fig.) reusachtige dijk; -eidechse, vr.: krokodil; -erdbeere, vr.: groote aardbezie; -flechte, vr.: 1) dauwwurm, 2) zeer hoofd, (pop.) kleskop; -förmig, bv. n.: reusachtig; -gebirge, o.: (adk.) Reuzengebergte, (fig.) reusachtig gebergte; -geier, m.: (vog.) condor, grijpgier; -geschlecht, o.: reuzengeslacht; -gespenst, o.: reusachtig spook, (ins.) groote sprinkhaan; -gestalt, vr.: reuzengestalte; -glocke, vr.; reusachtige klok; -grab, o.: reuzengraf, hunnebed (hunebed); -gross, bv. n.: reusachtig groot; -haft, bv. n.: reusachtig; -haftigkeit, vr.: reusachtigheid; -harre, vr.: Aeolus-harp, windharp; -knochen, m. mrv.: beenderen van een reus; -kraft, vr.: reuzenkracht; -kraftig, bv, n.: reusachtig sterk; -krieg, m.: (fab,) Reuzen-oorlog, oorlog van de Reuzen tegen de góden; -massig, bv. n.: reusachtig; -schlange, vr.: (drk.) reuzenslang, boa-constrictor; -schritt, m.: reuzentred (mit -schritten: met reuzenschreden); -starke,v.: reuzenkracht;-stimme, vr.: (fig.) forsche stem, bulderstem; -topf. m.: in een reuzengraf (hunnebed) gevondene urn; -werk, o.: 1) reuzenwerk, 2) reusachtig werk; -wuchs, gestalte.

ries'icht, bv. n.: reusachtig, op een reus gelijkende; ries'ig, bv. n.: reusachtig groot, reusachtig; Ries’in, vr. (mrv. -nen): reuzin.

Riess, o. (-es; mrv. -e): Zie Ries.

Riess ling;, m. (-es, -s; mrv. -e): rinse druiven voortbrengende wijnstok.

Ries’ter, m. (-s ; mrv.-): (ontl.) polsgewricht, (van den voet:) wreef. I -, o. (-s; mrv. -): (bij schoenlappers:) ver-stelstuk, stuk lapleer; (akk.) ploegstaart.

ries'tem, w. b.: (schoenmakerij:) lappen, verstellen, opknappen.

Irietli [t]: Zie ratlien.

IRieth, o. (-es, -s): Zie Ried.

Riff, o. (-es, -s mrv. -e): (adk.) rif; (zeew.) reef (aan een zeil).

Rif fe, vr.: Zie Riffel.

Rif fel, vr.: repel, vlasrepel; I -feile, vr.: rondvijl, raspvijl; -holz, o.: (schoen-makers-)likhout; -kamm, m.: repel, vlasrepel.

riffeln, w. b.: 1) (vlas:) repelen; 2) (tech.) groeven, gegroefd (gegleufd) maken; 3) glad vijlen; (ook:) gladwrijven, opwrijven; 4) (fig, fam.) Einen -: iemand uitpoetsen, aan iemand een uitbrander (d. i. eene berisping) geven, (ook:) iem. mores leeren, (ook:) de ruwe schors van iemand afvijlen, (ook:) iemand baanwijs maken.

riffen, w. b.: 1) (zeew.) reven (de zeilen); 2) Zie riffeln.

rigolen, w. b.: Zie riolen.

Rille, vr.: riool, goot, greppel.

Rimesse. vr.: (kph.) Zie Remesse.

I Ki nd, o. (-es, -s ; mrv. -er): rund (mrv. runderen); I -fallig, bv. n.: den bast verliezende; -falligkeit, vr.: verlies van den bast; -fleisch, o.: rundvleesch (-fleisch-brühe, vr.: vleeschnat); -fliege, vr.: (ins.) brems, paardenvlieg; -leder, o.: rundleer. vetleer; -schalig, bv. n.: Zie -fallig; -schaligkeit, vr.: Zie - falligkeit; -vieh,

o.: rundvee (-viehzucht, vr.: veeteelt); -wurz, vr.: (pik.) bilzenkruid.

Kind elien, o. (-s ; mrv. -): 1) runder-beestje; 2)korstje; (ook:) schilletje,bastje.

Rin'de, vr.: (van boomen:) bast, schors; (van brood, enz.:) korst.

rin'den, in Sam. I -artig, bv. n.: korst-achtig, korstvormig; -kleber, m.: (vog.) boomkruipertje; -stein, m.: dropsteen, stalactiet.

Rin'der, o. mrv.: runderen (mrv.), rundvee hoornvee (enk.) I -blut, o.: ossenbloed: -braten, m.: gebraden rundvleesch; -heerde [-herde], vr.: troep runderen, drift runderen ; -mark, o.: osse-merg; -zunge, vr.: osse-tong.

rin'dern, w. o. h.: (van koeien:) tochtig zijn; die Kuh hat gerindert: de koe is door den stier gedekt.

rin'dig, bv. n.: 1) (boom:) met een bast, met eene schors, (fig.) bastig;

2) (brood, enz.:) korstig.

Rinds, in Sam, I -auge, o.: 1) oog van een rund, (iron.) kalfs-oog (d. i. groot en uitpuilend oog), 2) (pik.) onechte kamille; -augig, bv. n.: met kalfsoogen, met uit- . puilende groote oogen; -blasé, vr.: koeie-blaas; -blut, o.: ossenbloed; -braten, m.: gebraden rundvleesch; -brühe, vr.: kort gekookt vleeschnat (Fr.: bouillon); -fett, o.: rundvet; -haar, o.: koeienhaar; -haut, vr.: ossenhuid, koeienhuid; -knochen, m. mrv.: runderbeenderen; -kopf, m.: kop van een rund, (iron.) ezelskop, stommerik; -leder, o.: rundleer, vetleer; -mark, o.: osse-merg; -zunge, vr.: osse-tong.

Ring, m. (-es, -s; mrv. -e): ring; (fig.) kring; nach dem -e rennen: ringrijden;

I -amsel, vr.: (vog.) ringlijster; -bolzen, m.: (tech.) ringbout; -drossel, vr.: (vog.) ringlijster; -finger, m.: ringvinger; -förmig, bv. n.: ringvormig; -förmigkeit, vr.: ring-vormigheid; -futter, o. (-kastchen, o.): ringen-doosje; -kragen, m.: ringkraag; -mauer, m.: ringmuur; -rennen, o.: (het) ringrijden, (het) rijden naar den ring; -schraube, vr.: ringschroef; -schwalbe, vr.: (vog.) ringzwaluw; -stock, m.: wring-stok; -uhr, vr.: 1) ring met een uurwerk er in,

2) zonnewijzer in den vorm van een ring; -weise, bw,: 1) ringswijze, in den vorm van een ring, 2) bij wijze van ringen; -zange, vr,: ringtang.

Ring'e, in Sam. I -kunst, vr.: 1) worstelkunst, 2) gymnastiek; -platz, in.: worstelperk.

I Ringel, m. (-s; mrv. -): ringje; (fig.)

ringje. I -, o. (-s ; mrv. -): krullend of

ekruld haarlokje, krul.

IRingel, in Sam. I -biene, vr.: (ins.) pop der bij, jonge bij; -blume, vr.: (pik.) goudsbloem; -falke, m.: (vog.) ringvalk; -gedicht, o.: (let.) refreingedicht (Fr.: rondeau); -haar, o.: krulhaar, in gekrulde lokken (Fr.: a 1’cnfant) gedragen haar; -lied, o.: lied met een telkens wederkee-rend refrein; -natter, vr.: (drk.) ring-slang, water-slang; -reim, o.: 1) (dk.) refrein 2) Zie -gedicht; -reihen, m.: rondedans; -rennen, o.: (het) ringrijden, (het) rijden naar den ring; -schlange, vr.: (drk.) ringslang; -tanz, m.: rondedans; -taube, vr.: ringduif.

Ringelchen, o. (-s; mrv. -): 1) ringje; (fig.) kringje; 2) krullend of gekruld haar-

o. (-s; mrv. -): 1) gootje;

e, diepe n, w. b.:

iem.

bv. n.: rietgras.

wen, alles behalve vet soppen; I -akade-mie, vr.: 1) school voor jonge edellieden, 2) militaire academie, krijgskundige school; -alter, o.: riddertijd, tijd van het ridderwezen; -bank, vr.: bank der ridderschap; -blume, vr.; (pik.) ridderspoor; -brauch, 'dderlijk gebruik; -buch, o.: ridder--burg, m.: ridderkasteel; -bürtig, bv. n.: van adellijke afkomst, van adellijke geboorte; -dienst, m.: (hist.) ridderdienst, (fig.) ridderlijke dienst; -ehre, vr.: riddereer; -erbe, o.; riddergoed, ridderlijk erfgoed;-fahrt, vr.: riddertocht; -gebrauch, m.: ridderlijk gebruik; -gedicht, o.: ridderdicht, riddergeschiedenis in dichtmaat; -gericht, o.: gerechtshof der ridderschap, adellijk gerechtshof; -geschichte, vr.: riddergeschiedenis; -gut, o.: riddergoed; -haft, bv. n.: ridderlijk; -hof, m.: ridder-hof, riddergoed, ridderkasteel; -kampf, m.: steekspel, tornooi; -knappe, m.: jonker; -kreuz, o.:    : ‘

lokje, krulletje; ring’elicht, bv. n.: ring-achtig, ringvormig; ring'elig, bv. n.: ge-ringd; ring'ein, w. b.: (menschen en dieren:) ringen, (hoofdhaar:) krullen, op de krul zetten (sich -, w. w.: zijn [heur] haar op de krul zetten).

Iringen, w. b.: 1) (boomen:) ringvormig van schors ontdoen, 2) Zie ringeln.

Iring'en, w. o. onr. h. (rang; gerung'-en): worstelen; mit dem Tode -: (fig.) met den dood worstelen; - nach etwas: (fig.) iets najagen; I w. b. onr.: wringen; die Wasche -: het waschgoed uitwringen; Einem etwas aus den Handen -: iets uit iemands handen wringen.

Rin’ger, m. (-s; mrv. -): worstelaar; <fig.) sukkelaar, tobberd.

rin'gern, w. b.: Zie verringern; Ring'erung, vr.: (mtw.) remedie, speling.

rings, bw.: in het rond; -um: rondom; - herum (- umher): in het rond. rin'keln, w. b.: vastgespen, toegespen. Irin ken, w. b.: Zie rinkeln. iRin'ken, m. (-s; mrv. -): 1) groote ring; (ook:) dikke ring; (bhk.) ring van lofwerk; 2) gesp; (inz.) schoengesp,

Rinn, in 'Sam. I -auge, o.: traan-oog, druip-oog, (pop.) soep-oog; -augig, bv. n.: met traan-oogen, (pop.) met soep-oogen; -eisen, o.: goot-ijzer, stut-ijzer onder eene dakgoot; -leiste, vr.: (bwk.) ojief, golvende kroonlijst; -sal, o.: 1) rivierbed, 2) Zie Rinne; -stein, m.: gootsteen; -werk, o.: afwatering.

Rinnchen,

2) gleufje.

Rin ne, vr.: 1) goot; (akk.) greppel; 2) gleuf.

rin'nen, w. o. onr. h.: (vloeistof:) lekken, druipen; (vaatwerk, enz.:) lekken, lek zijn; (kaarsen:) afloopen; I w. o. onr. 8-: 1) loopen, stroomen; stark-: gutsen; Thranen - über die Augen: tranen biggelen (stroomen) langs de wangen; 2) stollen, stremmen, rin'nig, bv. n.: gegleufd.

Rinn'sel, m.: leb, kaasleb. *

Rio le, vr.: (akk.) diepe vor # ploegvoor; (ook:) greppel; I rio'lenj met den ondergronds-ploeg bewerken.

Ripp’clien, o. (-s; mrv. -): (kkk.) ribje (Fr.: cotelette), karbonade.

Rip'pe, vr.: rib (i. a. b.); Einem die -n im Leibe entzwei schlagen: (fam.) de ribben aan stukken slaan, rip'peln (sicli), w. w.: zich verroeren. Irip'pen, w. b.: (tech.) ribben, geribd maken.

IRip pen, in Sam. i -braten, m.: 1) gebraden rib, 2) gebakken karbonade; -feil, o.: ribbevlies;-fleisch, o.: ribbenvleesch ; -halter, m.: spier tusschen den hals en de ribben; -haut, vr, (-hautchen, o.): ribbevlies; -heber, m.: spier der korte ribben; -stoss, m.: ribbe-stoot; -stück, o,: (kkk.) ribstuk; -weh, o.: (gnk.) valsche pleuris, rip'pig, bv. n.: geribd, rippsrapps', bw.: een-twee-drie; - in meinen Sack, der Andre habe was er mag: (spr.) ieder voor zich zelven, en God yoor ons allen.

riskant’, bv. n.: gewaagd, gevaarlijk; Ri'siko, o. (-s): 1) risico, gevaar; 2) gewaagd spel, waagstuk, waag; I riski'ren fkiej, w. b.: riskeeren, besteken, wagen.

Ris'pe, vr.: rist, tros.

Rispen, in Sam. I -förmig, ristvormig, trosvormig; -gras, o.: ¹

Iriss: Zie reissen.

IRiss, m, (-es; mrv. -e.):l) reet.scheur, berst; -e bekommen: scheuren (bersten) krijgen, (fig. fam.) klappen krijgen; 2) bres; vor den - stehen: (fig.) op de bres staan, (pop.) den brand afwachten; 3) schets-teekening, schets; 4) (fig.) gaping, leegte; sein Tod hat einen grossen - in diese Familie gebracht: zijn dood heeft eene groote leegte in die familie gebracht.

ris'sig, bv.n.: vol scheuren en bersten; - werden: bersten krijgen.

Rist, m. (-es; mrv. -e): 1) polsgewricht; 2) wreef van den voet; 3) (van een paard:) schoft.

Ris’te, vr.: Zie Reiste.

Ritornell', o. (-s; mrv. -e): (dk.) ritornel.

Ritratte, vr.: (kph.) herwissel.

ritschratsch', tsw.: rits!

Iritt: Zie reiten.

IRitt, m. (-es, -s; mrv. -e): rit; einen -thun: een rit maken; in einem -e: achtereen, aan één stuk, in één adem; I -meister, m.: ritmeester (d. i. kapitein der cavalerie); -stroh, o.: Zie Riittstroli.

Rit’tel, in Sam. I -geier, m. (-weihe, yrJ: (vog.) torenvalk.

Rit'ter, m (-s; mrv. -): 1) ridder; ein irrender - (ein fanrender -): een dolende ridder; Einen zum - schlagen: iemand tot ridder slaan, aan iemand den ridderslag geven; Einem zum - wrerden wollen: (fig. fam.) den baas over iemand willen spelen; 2) arme - (mrv.): (kkk.) wentelteefjes; arme - backen: (spr.) harde boonen kau-

m.: n roman;

ridderkruis, (pik.) scharléi; -kuss, m.: ridderkus; -lehen, o.: ridderleen; -massig, bv. n.: ridderlijk; -orden, m.: ridder-orde (der deut-sche -orden: de Dnitsche orde, de orde der Dnitsche ridders); -pferd. o.: 1) rid-der-paard (paard van een ridder), 2) Zie -steuer, 3) (ins,) hooiwagen; -pflicht, vr.: ridderplicht; -rath [tl, m.: raad der ridderschap ; -roman, m.: ridderroman; -saai, m.: ridderzaal; -schar, vr.: ridderschaar; -schaft, vr.: ridderschap (1. vr.; 2. o.); -schaftlich, bv. n.: ridderschaps-, adellijk; -schild, o.: fidder-schild; -schlag, m.: ridderslag (den -schlag ertheilen [tj:

den ridderslag geven, ridderen; den -schlag empfangen: den ridderslag ontvangen, geridderd worden); -schloss, o.: ridderkasteel; -schule, vr.: Zie -akaile-mie; -schwert, o.: ridderzwaard, (fig.) ridderlijke degen; -sitte, vr,: 1) ridderlijk gebruik, 2) ridderlijkheid; -sitz, m.: Zie -hof; -spiel, o,: steekspel, tornooi; -sporn, (pik.) ridderspoor; -stand, m.: ridderstand, adel-stand; -statue, vr.: ruiterstandbeeld, standbeeld te 'paard; -steuer, vr.: ridder-belasting (door den leenman te betalen als hij niet met den leenheer ten strijde toog); -stutz, m.: ridderpluim, vederbos op den helm eens ridders; -tafel, vr.: 1) adellijke tafel, 2) vergadering der ridderschap; -tag, m.: zitdag (vergadering) der ridderschap; -that, vr.: ridderlijke daad; -thum [tl, o.: (het) ridderwezen, (de) ridderschap; -tracht, vr.: ridderdracht; -treue, vr.: riddertrouw; -wesen, o.: Zie •thum; -wort, o,: ridderwoord; -würde, vr.: ridderlijke waardigheid; -zehrung, vr.: teerpenning (of: gastvrijheid) aan een dolenden ridder; -zeit, vr.: riddertijd, tijd van het ridderwezen; -zug, m.:

1)    riddertocht, heervaart der ridders,

2)    ridderstoet.

rit terlich, bv. n.: ridderlijk; I -keit, vr.: ridderlijkheid.

rittlings, bw.: schrijëlings.

Ritual', o. (-s; mrv. -e): rituaal; ritueir, bv. n.: volgens het rituaal, volgens den ritus.

Ritz, m.

2) scheur,

m.:

vrouwen), (inz.) onderrok; 3) jurk (voor kinderen); Einem den - ausklopfen: (fig.) iem. den mantel uitvegen, (pop.) iemand het jak uitvegen; den bunten -anziehen [onr.]: (fig.) het kalfsvel (d. i. de trom) volgen, soldaat worden; I -knopf, knoop van of voor eene jas; -schoss, d van eene jas; -tasche, vr.:

rauw

«•«Ml

ruwe

m.:

(-es; mrv. -e): 1) reet, spleet; berst; (ook:) knak; 3) krab, schram, schamper; 4) schrap; I -eisen, o.: 1) rits-ijzer, merk-ijzer, 2) krabber, krabijzer; -messer, o.: (hik.) vlijm, lancet; •ratz’, tsw.: rits!, krak!

Rit'ze, vr.: Zie Ritz; rit'zen, w. b.:

1)    opqnrijten, openscheuren, 2) krabben, schamperen, 3) afschrappen, merken ;t rit’zig, bv. n.: 1) vol bersten en scheuren/

2)    gekrabd, geschamperd.

Rival’, m. (-s; mrv. -e): 1) mededinger, 2) medeminnaar; Riva’lin, vr. (mrv. -nen):

1)    mededingster, 2) medeminnares; rivaliseren [sie], w. o. h.: wedijveren; Rivalitat’, vr.: naijver.

Rob’be, m. (-n; mrv. -n) en yr.: (drk.) rob, zeehond.

Rob ben, in Sam. I -fang, m.: robbenvangst; -fanger, m.: robbenvanger; -feil, o.: robbevel; -klopfer, m.: 1) robbenvanger,

2)    schip voor de robbenvangst; -schiff, o.: schip voor de robbenvangst; -schlager,

Zie -klopfer; -speek, m.: robbe-spek; -thran, m.: rolbbentraan.

Rob’ber, m. (-s; mrv. -): (spl.) beslissende partij.

Roboth’, m. (-es, -s); mrv. -e): (hist.) vroondienst; robo'then, w. o. h.: vroondiensten verrichten, roch: Zie riechen.

Roch e, m. (-n; mrv. -n): 1) (visch:) rogvisch, rogge, rog; 2) (in ’t schaakspel:) kasteel.

röclieln, w. o. h.: rochelen, reutelen, rocli en, w. o. h.: (in ’t schaakspel:) ro kkeeren.

rochi’ren [chie], w. o. h.: Zie

rochen.

Roek, m, (-es,    -s; mrv. Röck’e):

1) jas (voor mannen); 2) rok (voor m.:

m.: pan jaszak.

Röekchen, o, (-s; mrv. -): 1) jasje; 2) rokje; 3) jurkje.

Rockelohr, m. (-es, -s; mrv. -e): regenjas, regenmantel.

Rocken, m. (-s; mrv. -): 1) spinrokken ; 2) (pik.) rogge; I -philosophie, vr.: oudewijven-philosopnie; -stube, vr.:

1)    spinzaal, 2) spinvertrek; -weisheit, vr.: oudewijven-wijsneid.

Ro’tle, vr.: pas ontgonnen grond;. I -acker, m.: pas ontgonnen akker; -hacke, vr. (-haue, vr.): houweel; -land, o.: pas ontgonnen land,

Rö’clel, m. (-s; mrv. -): 1) pak-stok;

2)    dikke stok, knots; 3) (pik.) gagel, luiskruid; I -kraut, o.: (pik.) luiskruid, gagel.

ro’deln, w. b.: Zie reideln.

ro den, w. b.: rooien, uitroeien; Ro'der, m. (-s; mrv. -): rooier.

Ro’derick, m. (-s): Roderik, Rodrigo.

Rof, m.: Zie Roof.

Roffel, m. (-s; mrv. -): (tim.) roffel-schaaf.

Rogen, m. (-s): kuit, vischkuit;

I -fisch, m.: kuiter; -stein, m.: kuitsteen.

Rogener, m. (-s; mrv. -): kuiter (bevruchte wijfjesvisch).

Roggen, in.: (pik.) rogge; I -ahre, vr.: rogge-aar; -brod, o.: roggebrood; -feld, o.: rogge-akker; -mehl, o.: roggemeel; -stroh, o.: rogge-stroo; -trespe, vr.: onder de rogge groeiende herik; -wurm, m.: Zie Kornwurm.

Ir oh, bv. n.: 1) ruw (ook fig.); -e Seide: ruwe zijde; -e Leinwand: ruw (d. i. ongebleekt) linnen; -er Zuckeri ruwe (d. i. ongeraffineerde) suiker; -es Eisen: ruw (d. i. onbewerkt) ijzer; ein -er Diamant: een ruwe (d. i. ongeslepene> diamant; -es Wetter: ruw weder, ruw weer; ein -er Mensch: een ruw mensch, (ook:) een onbeschaafd mensch, een mensch in den natuurstaat; -e Sitten: ruwe zeden; 2) rauw; -es Fleisch: vleesch; von -en Speisen lebend: van. rauw voedsel levende; 3) ein -es Buch:

oningenaaid boek, een boek in losse bladen; -es Erz: ongezuiverd erts; -e Haute: ongelooide huiden.

IRoh, in Sam. I -arbeit, vr.: eerste smelting, smelting van ongezuiverd erts; -eisen, o.: ruw (d. i. onbewerkt) ijzer; -erzeugnisse, o. mrv.: ruwe (d. i. onbewerkte) voortbrengselen; -heit, vr.: 1) ruwheid, 2) rauwheid; -kupfer, o.: ruw (d. i. onbewerkt) koper; -ofen, m.: smeltoven voor ongezuiverd erts; -stein, m.:

(d. i. ongeslepene) diamant; -zucker, m.: ruwe (d. i. ongeraffineerde) suiker.

Rohigkeit, vr.: ruwheid (ook fig.).

IRohr, o. (-es, -s; mrv. -e en Röh're): 1) (pik.) riet, bies; spanisches -: Spaansch riet, rotting; im -e ist gut Pfeifen schneiden: (spr.) wie breed heeft, kan breed laten hangen; wer im -e sitzt,

schneidet sich die Pfeifen wie er will: (spr.) wie het dichtst bij het vuur zit warmt zich het best (zie ook Pfeife); 2) buis, pijp; (van kanon, geweer of pistool:) loop; (van schenkketels, tuingieters, enz.:) tuit; das - einer Pfeife: het roer eener Duitsche pijp, de steel eener Goudsche pijp.

IRohr, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) rietmusch, rietvink ; -besen, m.: heibezem; -blatt, o.: wevers-kam; -busch, m.: riet-bosch; -dach, o.: rieten dak; -decke, vr.: biezen mat; -dickicht, o.: rietbosch; -dommel, vr.: (vog.) roerdomp; -drossel, vr.: Zie -ammer; -flechte, vr,: biezen mat; -flöte, vr.: rieten fluitje, (fig.) herdersfluit; -gebüsch, o.: rietbosch; -gcfleeht, o.: biezen mat; -geschwür, o.: (hik.) fistel; -gras, o.: rietgras; -henne, vr. (-huhn, o.): (vog.) meerkoet, waterhoen; -kriecher, m.: Zie -ammer; -leiter, m.: (bij eene brandspuit:) pijp-bestuurder, (pop.) lulleman; -matte, vr.: biezen mat; -meise, vr.: Zie -ammer; -pfeife, vr.: Zie -flöte; -reiher, m.: (vog.) roerdomp; -schmied, m.: geweerloopen-maker, geweermaker; -schnepfe, vr,: (vog.) rietsnip; -spatz, m. (-sperling, m.): Zie -ani-(schimpfen wie ein -spatz: r; schelden als een vischwijf); -stab, m. (-stock, m.): rotting; -stuhl, m.: 1) rieten stoel, stoel van Spaansch riet, 2) stoel met eene van biezen gevlochtene zitting ; -wald, m. (-waldchen, o.): rietbosch; -werk, o.: (bwk.) rietwerk, (van orgels:) pijpwerk; -wrangel, m, (-würger, m.): (vog.) steenvalk; -zucker, m.: rietsuiker; -zwinge, vr.: rotting-beslag.

Rölir, in Sam. I -bein, o.: 1) scheenbeen, 2) mergbeen, mergpijp; -brunnen, m.: fontein; -geschwür, o.: (hik.) fistel; -kanne, vr.: pijpkan; -kasten, m.: vergaarbak; -knocnen, m.: Zie -hein; -meister, m.: opzichter over de waterleidingen, fonteinen, pompen, enz.; -trog, m.: vergaarbak; -wasser, o.: door pijpen of buizen geleid water.

Röhr’chen, o. (-s; mrv. -): 1) pijpje, buisje; 2) tuitje.

Röli're, vr.: 1) Zie Rohr no. 2; 2) (ontl.) scheenbeen.

Iroh’ren, w. b.: 1) met riet bekleeden, met riet dekken; w. o. h: riet snijden.

Iroh’ren, bv. n.: rieten.

Iröh'ren, bv. n.: rieten.

Iröliren, w. o. h.: 1) (van herten:) schreeuwen; 2) Zie rieseln.

Iröh’ren, in Sam. I -artig, bv. n.: pijpachtig, pijpvormig; -bohrer, avegaar ; -fisen, m.: pijpvisch; -hülse, vr.: (pik.) keelkruid, mondhout, liguster; -leitung, vr.: (het) buizennet (d. i. al de pijpen eener gasleiding, eener waterleiding, enz.); -macher, m.: pijpen- of geleidbuizen-maker; -meister, m.: Zie Röhrmeister; -weide, vr.: Zie -hülse.

IRöh richt, o. (-es,    -s;    mrv. -e):

rietbosch.

Iröh'richt (roh’richt), bv. n.:

1) pijpachtig, pijpvormig; 2) rietachtig, op riet gelijkende, röhris; (roh’rig), bv.

biezen; 2) pijpachtig, pijpvormig.

Ro'.je, in Sam. I -bank, vr.: roeibank; -klampe, vr.: roeipin, dol.

mer

riet, vol

van

spr.:

m.:

rojen, w. o. h.: roeien; Ro’jer, m. (-s; mrv. -): roeier.

Roland, m. (-s): Roeland.

Ro'lands, in Sam. I -distel, vr.: (pik.) kruisdistel; -saule, vr.: standbeeld een ridder met uitgetrokken zwaard; -schwert, o.: degen (zwaard) van den razenden Roeland.

Rö'ling, m. (-s; mrv. -e): groene kikvorsch.

Roll, in Sam. I -baum, m.: kaapstander, windas; -bett, o.: ledikant op rollen;-blei, o.: geplet lood; -brett, o.: mangelplank, mangeltafel; -brücke, vr.: draaibrug; -draht, m.: opgerold draad (ijzerdraad, koperdraad, enz.); -eisen, o.: opgerold plaat-ijzer; -erde, vr.: rulle aarde; -fleiseh, o.: lendenvleesch, (eene) rollenden, (een) rolstuk; -förmig, bv. n.: rolvormig, cylin-dervormig; -geld, o.: mangelgeld; -gerste,. vr.: wintergerst; -holz, o.: rolhout, rol (b. v.: mangelrol, pasteibakkers-rol, boek-drukkers-rol, enz.); -kammer, vr.: mangelkamer; -kuchen, m.: opgerold prouweitje, opgerolde oblie; -mauslein o.: (ontl.) oogspier; -messing, o.: geplet geelkoper in rollen; -muskei, m.: (ontl.) oog-spier; -nerven, m. mrv.: (ontl.) oogzenuwen; -quehle, vr.: mangeldoek; -scheibe, vr.: (ontl.) knieschijf; -schicht, vr.: (mtsl.) rollaag; -stahl, m.: geplet staal in rollen; -stein, m.: rol-steen, steenen rol (-steine, m. mrv.: min.: afgebrokkelde steenen); -stuhl, m.: rol-stoel, stoel op rollen; -vor-hang, m.: rolgordijn; -wagen, m.: 1) rolwagen, 2) loopstoel voor kinderen;-wasche, vr.: mangelgoed; -zeit,vr.: (drk.) bronsttijd, paartijd; -zeug, o.: grof linnen.

Röll’chen, o. (-s; mrv. -): rolletje, kleine rol.

Rol'le, vr.: rol (ook fig.); (aan hijsch-tuig:) katrol; (voor waschgoed:) mangel; (aan het hoofdstel van een paard of ezel of os:) belletje, schelletje, klokje; Einen auf die - setzen: iemand op de rol (d. L op de naamlijst) plaatsen; eine - spielen: eene rol spelen; seine - gut spielen: zijne rol goed spelen; aus der - fallen: buiten zijne rol gaan.

Irol’len, w. o. s. en h.: 1) rollen; (fig.) rommelen, ratelen; Thranen - ihrüber die Wangen: tranen rollen (biggelen) over hare wangen; dumpf rollt der Donner: dof rommelt de donder; die Augen - ihm im Kopfe: (fig.) zijne oogen rollen woest in zijn hoofd; die See rollt schrecklich: (fig.) de zee staat ijselijk hol; 2) draaien, wentelen ; 3) (van wilde dieren :) ritsig zijn,, paarziek zijn; I w. b.: 1) rollen, doen rollen, in eene rollende beweging brengen; 2) oprollen; ineenrollen, uitrollen, plat-rollen; 3) (tech.) pletten; 4) (waschgoed:) mangelen; I sich -, w-w.: rollen, zich wentelen; (van het hoofdhaar:) krullen.

IRol len, in Sam. I -band, o.: lint in rollen, opgerold lint; -dach, o.: (wev.) tablet; -fach, o.: (tnl.) emplooi; -förmig, bv. n.: rolvormig; -macher, m.: hijsch-blokken-maker, katrollenmaker; -messing, o.: Zie Rollmessing; -register, o.: (wev.) kanter; -schnecke, vr.: (ins.) rol-

n.: 1) vol slak, (ook:) rolschelp;-tabak, m.: roltabak, tabak in rollen,

Roller, m. (-s; mrv. -): 1) roller (iemand die rolt); (tech.) pletter, (ook:)

van

sche.

rö'miscli, bv. n.:    1) Romeinsch;

2) Roomsch; -er König: (hist.) Roomsche koning; das -e Reich: 1) het Romeinsche rijk, 2) het (heilige) Roomsche rijk, het Duitsche rijk; -e Münze, vr.: (pik.) vrou-wenmunt; -e Ordnung, vr.: (bwk.) samengestelde orde; -er Quendel: (pik.) tijm; -er Wermuth [t]: (pik.) alsemkruid; I -katholisch, bv. n.: Roomsch-katholiek.

Römliiig, m. (-es,-s; mrv. -e): 1)verbasterd (ontaard) Romein;    2) (gem.)

papist.

Ron'clatsclie, vr.: Zie Rondel.

Ron'clel, o. (-s; mrv. -): rond schild, rondas.

rösch, bv. n.:

Ro’se, vr.: 1) (pik. en fig.) roos; 2) (tech.) rozet; 3) (gnk.) roos, belroos; 4) Rosa (een vrouwennaam); 5) (op den kop van een hert:) knobbel waaruit de hoorn groeit, gewei-knobbel; Zeit bringt -n: (spr.) de tijd baart rozen; keine -n Domen: (spr.) er zijn geene rozen doornen, er is geen lief zonder

ohne _ zonder

leed; -n streuén: (fig.) rozen strooien, vreugde bereiden; unter der -: (spr.) onder de roos, in het geheim; sie blüht wie eine -: (fig.) zij ziet er uit als melk en bloed.

Rosen, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -affe, m.: (drk.) leeuw-

o.:

van

m.:

tstoffenglanzer, (van wasehgoed:) man-gelaar; (fig. fam.) doordraaier (iemand die aan den rol is), (gem.) hoerenjager, hoerendop; 2) oude knol, oud paard;

3) kater.

Rol'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) rolster; :2) mangelvrouw; 3) stoffenglansster.

rol'lig, bv. n.: rul; (min.) brokkelend, kruimelend.

Roin, o. (-s): (adk.) Rome.

Roman', m. (-es, -s; mrv. -e): roman; 1 -dichter, m.: romanschrijver; -haft, bv. n.: romantisch; -held, m.: romanheld; -leser, m.: romanlezer; -leserei', vr.: (het) romans-lezen; -leserin, vr.: roman-lezeres; -schreiber, m.: romanschrijver; -schreiberei', vr.: (het) schrijven van sromans.

Roman'clien, o. (-s; mrv. -): romannetje. hmê

Roma nen. in Sam. I Zie Roman in Sam.

Roma uien, o. (-s): (adk.) Rumenië.

roma'niscli. bv. n.: Romaansch; die -en Sprachen: de Romaansche talen; eine -e Treppe: eene trap met hellende treden.

Romantik, vr.: romantiek; romantisch, bv. n.: romantisch; Roman’ze, vr.: (dk. en muz.) romance.

Ro mer, m. (-s; mrv. -): 1) (hist.) Romein; 2) (in het Duitsche rijk: de) Reumer (d. i. het raadhuis of senaatsgebouw te Frankfort aan den Main);

3) (wijnglas:) romer, roemer; I -berg, m.: (de) Reumerberg, (te Frankfort, het:) Reumerplein; -fahrt, vr.: (kkl.) # bedevaart; -glas, o.: roemer, romer, wijnglas; -monat, m.: (hist.) Reumermaand (bijdrage der Staten van het Duitsche rijk voor een en gemeenschappelijken oorlog); -zinszahlj vr.: indictie (d. i. tijdkring van vijftien jaren); -zug, m.: (hist.) tocht den Duitschen keizer naar Rome, om daar door den Paus gekroond te worden.

Rö'merin, vr. (mrv, -nen): Romein-

Rontleir, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) rondeel, rondgebouw; 2) rotonde, rond plein;

3)    (vest.) hoefijzer, ronde borstwering;

4)    rondas, rond schild.

Roof, m. (-es, -s; mrv. -e): (in schepen:) roef, groote kajuit.

Ro sa, o. (-s): rozenkleur (Fr.: rosé). Rosarium, o. (-s; mrv. -rien):.(kkl,) rozenkrans.

1) hardgebakken; 2) broos (pop.: bros); I -gewachs, o.: (min.) (arsenicum, ijzer, koper, enz., bevattend) zilver-erts; -heit, vr.: 1) hardgebakkenheid, 2) broosheid (pop.: brosheid).

Rö'sclte, vr.: (mnw,) greppel tot afvoer van water.

Irö’schen, w. b.: goed hard bakken; w. o. h.: (mnw.) eene afwatering maken.

IRöschen, o. (-s; mrv. -): 1) (pik.) roosje, kleine roos; 2) (tech.) roosje, rozet; 3) Roosje (d. i. kleine of lieve Rosa).

IAU-VJL    UVil T VVV ^ WJLlVj AJLA. •    1V« ƒ    U T f

aapje; -ahnlich, bv. n.: op eene roos gelijkende; -aloë, vr.: rozen-aloë; -artig, bv. n.: 1) Zie -almlich, 2) (gnk.) roosachtig; -balsam, m.: balsem met rozengeur* -band, o.: strengel van rozen; -baum, m.: 1) rozeboom, 2) rhododendron; -beet, o.: (tnb.) rozenbed; -bett, o.: (fig.) bed van rozen; -blatt, o.: rozeblad;-brod, Zie -kuchen; -busch, m.: rozestruik; -dorn, m.: egelantier; -essig, m.: rozenazijn ; -farbe, vr.: rozenkleur, (Fr.) rosé; -farben (-farbig), bv. n.: rooskleurig, (Fr.) rosé; -fest, o.: rozenfeest; -garten, m.: rozenhof, rozentuin; -gut, o.: wit vitriool; -hain, m.: Zie -garten; -hecke, vr.: haag rozestruiken, rozenhaag; -holder, Oeldersche roos; -holz, o.: rozenhout; -honig, m.: rozenhonig; -kette, vr.: (dk.) keten van rozen; -knopf, m. (-knospe, vr.): roze-knop; -konserve, vr.: Zie -zucker; -kranz, m.: krans van rozen, (kkl.) rozenkrans; -kreuzer, m.: (hist.) rozekruiser; -kreuzerisch, bv. n.: rozekruisers-; -kuchen, m.: koek van uitgeperste rozebladeren; -kupfer, o.: roosjes-koper, fijn koper; -laube, vr.: rozen-priëel; -laus, vr.: op de roze-struik levende luis; -lippen, vr. mrv.: (dk.) rozenlipjes; -lorbeer, m.: (pik.) rhododendron; -madchen, o.: rozenmaagd; -malve, vr.: (pik.) rozenmaluwe; -mehl,

o.: poeder van rozebladeren; -monat, m.: rozenmaand, bloeimaand der rozen; -mund, m.: rozenmond; -öl, o.: rozen-olie;-pappel, vr.: Zie -malve; -pomade, vr.: lippen-pomade ; -roth [t], bv. n.: rozerood ;-salbe, vr.: lippenzalf; -schnitz, m.: schijfje bloedworst; -sonntag, m.: (kkl.) Rozenzondag, Zondag der rozenwijding; -stahl, m.: roosjes-staal, fijn staal; -staude,vr.: roze-struik; -stein, m.: roosjes-diamant, rozet, als rozet geslepene diamant; -stock, m.:    roze-struik, rozeboompje (wilder

-stock: pik.: egelantier); -straueh, m.: Zie -stoelt: -strauss, m.: ruiker (Fr.: bouquet) van rozen; -syrup, m.: rozenstroop; -wangen, vr. mrv.: (dk.) rozenwangen, (fam.) blozende koontjes; -wangig, bv. n.: (fam.) met blozende koontjes; -wasser, o.: rozenwater; -wurst, yr.: bloedworst;

Rozamond (een

vr.:

aii-

ROSENWURZ.

669

ROTH.

-wurz, vr.: rozenwortel; -zeit, vr.: rozentijd, bloeitijd der rozen, (fig.) lente des .levens, jeugd, jonge tijd; -zinn, o.:roosjes-tin ; -zucker, m.: gekonfijte rozebladeren (mrv.).

Ro’senobel, m. (-s; mrv. -): (mtw.) rozenobel.

Roset'te, vr.: 1) rozet, (van papier of zijdelint, enz.) gemaakte roos; 2) Zie

Rosenstein,

ro siclit (ro'sig), bv. n.: rozerood; (fig.) blozend,

Rosimun'de, vrouwennaam).

Rosin', in Sam. I -farbe, z. n. vr. (-farben, of -farbig, bv. n.): hoogrood; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: hoogrood.

Rosi'ne, vr.: 1) Rosina, Roosje (een vrouwennaam); 2) (pik.) rozijn; grosse -n im Sack haben: (spr.) goede vooruitzichten hebben, (ook:) goede kruiwagens (d. i. veelvermogende beschermers) nebben.

Rosi nen, in Sam. I -kuchen, m.: rozijnenkoek; -meth [tl, m. rozijnenmede; -pastete, vr.: rozijnen-pastei; -pudding, m,: rozijnen-pudding (Engelsch: plumpudding) ; -wein, m.: rozijnenwijn.

Ros’marin, m. (-s): (pik.) rozemarijn'; | -blüthe [t], vr.: rozemarijnbloesem.

Ro'soli, m. (-s): rozenbrandewijn (Italiaansch: rosoglio).

Rosomack , m. (-s; mrv. -e): (drk.) veelvraat.

Ross, o. (-es; mrv. -e): paard; (dk.) ros; (fig.) schraag, stut, schoor, (onder de onderlagen in eene bedstede:) paard; (tech.) hefboom; I -ampfer, m.: rha-pontikwortel, monniksrabarber; -apfel, m.: paardekeutel, paardevijg; -arzenei’, vr.: paardenmiddel; -arzeneikunde, vr. (-arzeneikunst, vr.): genees- en heelkunde voor paarden, veeartsenijkunde; -arzt, m.: paardendokter, veearts; -bahre, vr.: draagbaar die tusschen twee paarden hangt; -balsam, m.: (pik.) wilde munt; -handiger, m.: paardentemmer; -bohne, vr.: paardenboon; -bremse, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -bube, m.: staljongen; -dienst, m.: (hist.) sp dienst, (ook:) ridderdienst; -dreck, m.: paardenmest, paardenstront; -dumpf, m.: (vog.) roerdomp; -engel, m.: (ins.) bloedzuiger; -eisen, o.: hoefijzer; -ep-pich, m.: (pik.) engelwortel; -feige, vr.: Zie -apfel; -fenchel, m.: (pik.) water-venkel, waterkervel; -fliege, vr.: Zie -bremse; -haar, o.: paardenhaar; -haa-ren, bv. n.: paardenharen; -handel, m.: handel in paarden, paardenkooperij, paar-den-negotie; -handler, m.: paardenkooper; -haren, bv. n.: paardenharen; -haut, vr.: paardenhuid; -huf, m.: paardenhoef,(pik.) hoefblad; -kafer, m.: (ms.) stronttor (ge-hörnter -kafer: vliegend hert); -kamm, m.: 1) roskam, 2) paardenkooper; -kasta'nie, vr.: wilde kastanje; -klette, vr.: (pik.) kliskruid; -kopf, m.: paardekop; -koth [tj, m.: Zie -dreck: -kümmel, m,: (pik.) dolle kervel; -kunde, vr.: .paardenkennis, kennis van paarden; -kundig, bv. n.: kennis van paarden hebbende; -kunst, vr.: door paarden in beweging gebracht wordend werktuig; -lenker, m.: paarden-

menner; -leder, o.: paardenleder; -markt,, m.: paardenmarkt; -mücke, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems;-mühle, vr.: rosmolen; -münze, vr.: (pik.) wilde munt;, -schwanz, m.: paarde-staart, staart van een paard; -schweif, m.: paarde-staart (ein Pascha von drei -schweifen: een pacha van drie paarde-staarten); -tau-scher, m.: paardenkooper; -tauscherei' vr.: paardenkooperij; -weide, vr.: (pik.) knotwilg; -werk, o.: Zie -kunst; -wurm, m.: (vea.) worm (zekere schurft der paarden).

ros'seln (ros'sen), w. o. h.: hengstig zijn; ros'sig, bv. n.: hengstig.

Ross ling, m. (-es, -s; mrv. -e): wijnappel.

IRos'soli, m.: Zie Rosoli.

IRost, m. (-es): roest; (mtw.) allooi.

I -, m. (-es; mrv. -e): (kkk. en tech.)> rooster.

IRost, in Sam. I -braten, m.: op dem rooster gebraden vleesch; -farbe, vr. roestkleur; -farben (-farbig), bv. n.: roestkleurig; -flecken, m.: roestvlek; -fleckig, bv. n.: iroestig, vol roestvlekken; -fleisch,. o.: Zie -braten; -papier, o.: roestpapier, pakpapier waarin staal tegen roest beveiligd is; -rinderbraten, m,; op den rooster gebraden rundvleesch; -schnitte, vr.: op den rooster gebraden lapje (vleesch); -weihe, vr.: (vog.) buizerd, muizenvalk.

Rost, in Sam. I -eisen, o.: rooster, braadrooster; -gabel, vr.: vork om te roosten; -haus, o. (-hütte, vr.): ertsdrogerij; -ofen, m.: erts-oven; -pfanne, vr.: koekenpan, bakpan ; -schuppen, m.: ertsdrogerij.

Ros te, vr.: 1) roostering, (het) braden op den rooster; (ook:) roosting, schroeiing bdven het vuur ; 2) ertsdrogerij, (ook:) hoeveelheid te drogen erts; 3) rootplaats (voor hennep en vlas).

rosten, w. o. h.: roesten; etwas -machen: maken dat iets roest; alte Liebe rostet nicht: (spr.) oude liefde roest niet.

ros ten, w. b.: 1) roosteren, op den rooster braden; (ook:) roosten, schroeien boven het vuur; (koffieboonen, amandelen^ enz.:) branden; (boter :) bruinbraden,laten snerken; 2) (erts :) drogen ; 3) hennep en vlas:) roten, laten roten.

IRös'ter, m. (-s; mrv. -): 1) brader; 2) rooster (b.v. van brood); I -werk, o.: (zeew.) roosterwerk.

IRös’ter, vr.: Zie Rüster.

ros'tig, bv. n.: roestig; - werden: roesten.

Rostral', o. (-es, -s; mrv. -e): rastraal. notenbalk-trekker.

rot, bv, n. enz.: Zie roth.

Ro tang, m. (-es, -s): (pik.) rotting.

Rotation’, vr.: ronddraaiing, omwenteling.

Irotli ft], bv. n. (rö’ther; rö’thest): rood; -e Farbe: 1) roode verf, 2) roode kleur; -er Wein: roode wijn; -er Zucker: bruine suiker; die -e Ruhr: (gnk.) de roode loop, de bloed-diarrhee; -es Ge-birge: ijzerhoudend gebergte; das -e Meer: (adk.) de Roode Zee; heute morgen todt [tot]: (spr.) heden gezond, morgen dood. I -, z. n. o. (-s): (het) rood; (fig.) blanketsel.

vr.:

van

aarde; -farbe, vr.: roodsel; -geier, m.: (vog.) steenvalk; -graber, m.: roodaarde-graver; -kreide, vr.: roodkrijt; -stein, roodsteen; -stift, m.: roodkrijt.

IRö'theln [t], vr. mrv.: (gnk.) len.

m.:

IRotli Lt], in Sam. I -auge, o.: rood-oog (iemand met roode oogen), (visch:) brasem; -augigj bv. n.: met roode oogen; -backig, bv. n.: met roode wangen, (pop.) met roode koonen; -bart, m.: 1) roodbaard (Friedrich der -bart: hist.: Frederik Bar-barossa), 2) (vog.) roodborstje, 3) (visch:) barbeel, (ook:) baardvisch; -bartig, bv.n.: met een rooden baard; -baum, m.: (pik.) lorkeboom, lork; -bein, o.:(vog.) roodpoot, poelsnip; -beinig, bv. n.: met roode poo-ten; -blütig, bv. n,: met rood bloed: -braun, bv. n.: roodbruin; -brückig, bv.n.: (van staal:) roodbreukig, onder het smeden brekend; -brüstchen, o.: (vog.) roodborstje; -buche, vr.: (pik.) roode beuk; -buchen (-büchen), bv. n.: rood-beukenhouten; -drossel, m.: (vog.) vij genbij ter; -eiche, vr,:    (pik.) steeneik; -erle, vr.: roode

elzeboom; -fahl, bv, n.: vaal rood, bleek rood; -farber, m.: roodverver; -feder, vr.: (visch:) zee-barbeel; -fichte, vr.: (pik.) roode pijnboom; -tink, m.: bloedvink; -fisch, m.: ridder (eene forel); -fleckig, bv. n.: roodgevlekt; -flosser, m.: Zie -feder; -forelle, vr. (-fohre, vr.): zalmforel; -fuchs, m.: 1) roode vos (ook fig.), 2) rood vospaard, roode vos; -fuss, m.: Zie -bein; -füssig, bv. n.: met roode pooten; -gans, vr.: 1) boomgans, 2) rotgans; -gar, bv. n.: looigaar, gelooid; -garber, m.: looier, leerlooier; -garberei’, looierij; -gelb, bv. n.: oranje-geel; -gerber, m.: Zie -garber; -giesser, m.: (rood-)kopergieter; -giesserei’, vr.: (rood-) kopergieterij; -glühend, bv. n.: gloeiend rood; -güldenerz, o.: (min.) roodzilvererts; -günsel, m.: (pik.) tormentil-kruid; -haarig, bv. n.: rood van haar, met rood haar; -hals, m.: (vog.) spek-eend; -hirsch, m.: (drk.) hert; -holz, o.: roodhout,brazielhout; -huhn, o.: (vog.) roodpoot-patrijs ; -kappellen, o.: (fab.) Roodkapje; -karausche,vr.: (visch:) brasem; -kehlchen, o.: (vog.) roodborstje; -kohl, m.: (pik. en kkk.) roode kool; -kopf, m.: roodkop (iemand met rood haar); -köpfig, bv. n.: rood haar, met rood haar; -kraut, o. i Zie -kohl; -kupfer, o.: rood koper; -lauf, m.: fhik.) Bint-Antoniusvuur, kwaadaardige roos; -mantel (-mantler), m.: roodmantel (iem. die een rooden mantel draagt); -nasig, bv,

n. : rood van neus, met een rooden neus; -netzen, o.: (vea., het) bloedpissen ; -rock, m.: roodjas (iemand die eene roode jas draagt); -röckig, by. n.: met eene roode jas aan; -rüster, m.: Amerikaansche olmboom; -schar, m.: gespouwen stok-visch; -schenkel, m.: (vog.) Zie-bein ; -schimmel, m.: schimmelpaard met roode vlekken; -schmied, m.: koperslager; -schnabel, m.: (vog.)roodsnavel;-schwanz, m.: (vog.) roodstaart; -stein, m.: roodsteen; -stift, m.: roodkrijt; -tanne, vr.: Zie -ftchte; -walsch, o.: 1) koeterwaalsch, 2) dieventaal; -wangig. bv. n.: Zie -backig; -wildpret,

o. : rood wild; -wurst, vr.: bloedworst; -wurz, vr.: tormentil-kruid.

Röthe, [tl, vr.: 1) roodheid; (ook:) rosheid, rossigheid; 2) vermiljoen; 3) meekrap: 4) (fig.) schaamte-blos.

IRii thel Lt], m, (-s; mrv. -): (visch:) voorn.

IRötliel [t], m. (-s): roodsel, roodaarde; roodsteen; roodkrijt; I -erde, vr.: rood-m.:

rnaze-

Irö tlieln [t], w. b.: met rood krijt teekenen; w. o. h.: min of meer blozen, (fam.) min of meer eene kleur krijgen; (gnk.) de mazelen hebben.

rö’then [tj, w. b.: rood kleuren, rood verven; (ijzer:) gloeiend maken; w. o. h. (en sich -, w. w.): rood worden, (fig.) blozen, (fam.) kleuren, eene kleur krijgen.

röth’lich [t], bv. n.: roodachtig: rossig, rosachtig; I -keit, vr.: roodachtigheid; rossigheid, rosachtigheid.

Röth’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) brasem; (vog.) rood-staart; (wijn:) roode wijn.

Rott, in Sam. I -mann (-meister), m.: korporaal; -gans, vr.: [(vog.) rotgans; -gesell, m.: medestander.

Rot’te, vr.: 1) troep, hoop, bende, zwerm; (van werkvolk:) ploeg; (mil.) rot, rotte, peloton, (ook:) kleine afdeeling, sectie, detachement; 2) partij, bent, kliek, aanhang; zu -n bilden: in rotten (in troepen) afdeelen.

Rot ten, in Sam. I -aufmarsch, (mil., het) oprukken in sectiën; -feuer, o.: pelotons-vuur; -führer, m.: korporaal; -geist, m.: 1) bentgeest, 2) oproerige geest; -macher, m.: 1) belhamel, 2) opruier, kom-plot-smeder; -meister, m.: korporaal; -stifter, m.: opruier, komplot-smeder: -weise, bv. n. en bw.: troepswijze, (mil.) pelotonswijze.

rot'ten, w. b.: in kleine troepen afdeelen; (geweren:) aan rotten plaatsen;

I sich -, w. w,: samenrotten; sich zu bösen Buben -: (fig.) zich bij slecht gezelschap aansluiten.

rotti'ren [tie] ^(sich), w. w.: Zie

rotten (sich).

Rotti’rer [tie], m. (-s; mrv. -): Zie

Rottenmacher.

Rotti'rnng [tie], vr.: samenrotting.

Rotun'de, vr.: rotonde.

Rotz, m. (-es): snot; (vea,bij paarden:) droes; I -bart, m. (-bube, m., -ïöffel, m., -maul, o., -nase, vr.): (gem.) snotneus; -nasig, bv. n.: snottig, snotterig.

rotzen, w. o. h.: snotteren; (vea.) droezig zijn; rot'zend, bv. n.: (vea.) droezig ; rot’zig, bv. n.: snottig, snotterig, (vea.) droezig; Rot'zigkeit, vr.: snottigheid, snotterigheid, (vea.) droezigheid.

rouli'ren [lie], w. o. h.: rouleeren, in omloop zijn.

Routine, vr.: routine, sleur; routi-nirt' [niert], bv. n.: (fam.) geroutineerd, (pop.) uitgeslapen, glad.

Rüb, in Sam. I -Öl, o.: raap-olie; -saat, vr. (-samen, m.): raapzaad.

Riib’ehen, o. (-s ; mrv. -): knolletje, raapje; Einem - schaben : Zie Riibe.

Rü'be, vr.: (pik.) knol. raap; gelbe -: gele wortel, peen; weisse -: witte wortel, pastinak, (pop.) pinksternakel; rothe [t] -: beetwortel, (pop.) biet, kroot; wie Kraut und -n durchemander: (spr.) verward door elkander; Einem -n sena-ben: sliep-uit doen tegen iemand (d. i.

met den wijsvinger van de rechterhand over den voorsten vinger van de linkerhand strijken, terwijl men iemand in zijn gezicht uitlacht); I -saat; vr. (-samen, m.): raapzaad; -zahl, vr.: (fab.) berggeest. Zie ook Riifoen,

Ru foei. m. (-s; mrv. -): (mtw.) roebel.

Riifoen, in Sam. I -acker, m.; knollenland, knollenveld; -artig, bv. n.: knolvormig; -feld, o.: Zie -acker; -förmig, bv. n.: knolvormig; -kerbel, m.: dolle kervel; -kohl, m.; koolraap; -samen, m.: raapzaad; -viertel, o.: vierdepartje van eene knol (beim -viertel nehmen: fig. pop.: al te nauw uemen; ook: een zwavelstok in vieren spouwen); -zucker, m.: beetwortelsuiker.

Rubiceir, m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) kleine robijn.

Rufoin , m. (-es, -s: mrv. -e): (min.) robijn; I -farben (-farbig, -roth [tj), bv.

n.: robijnrood.

ruforici ren [cie], w. b.: in rubrieken afdeelen; Rubrik¹, vr.: rubriek.

Rüfo’sen, m. (-s): raapzaad; I -51, o.: raap-olie.

Ruch. in Sam. I -gras, o.: (pik.) rui-kerd, reukgras ; -los, bv. n.: slecht, verdorven ; -losigkeit, vr.: slechtheid, verdorvenheid.

Ruch'ert, m. (-s; mrv. -e): (vog.) tamme kraai.

ruchsen, w. o. h.: kirren, karren, koeren.

ruclit'foar, bv. n.: ruchtbaar; I -keit, vr.: ruchtbaarheid.

Ruck, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; (fig,) schok, stoot; (spl.) zet; einen - thun: (spl.) een zet doen, (fig. fam.) een zetje doen, een eindje voortgaan; einen - ge-ben: een ruk geven; auf einen - (mit einem -): eensklaps, opeens; l-weise, bw.: (fam.) met horten en stooten.

Riick:, m. (-ens; mrv. -en): rug; I -an-spruch, m.: verhaal, schade-verhaling; -antwort, vr.: wederantwoord, (rcht.) repliek ; -anzeige, vr.: kennisgeving (bericht) in antwoord; -bar, bv. n.: roerend; -be-tagen, w. b.: postdateeren, later dagtee-kenen; -bettung, vr.: batterij-plat; -bewe-gung, vr.: achterwaartsche beweging; -bleibsel, o.: overblijfsel, drab, droesem, bezinksel; -bliek, m.: terugblik; -bürge, m.: noodborg, tweede borg ;-bürgschaft, vr.: dubbele waarborg; -denken, w. o. onr. h.: terugdenken; -deuten, w. o. h.: terugdoelen; -deutend, bv. n.: (tik.) wederkeerig ; -erinnern (sich), w. w.: terugdenken {-an: aan)-; -erinnerung, vr.: herdenking, herinnering; -fahrt, vr.: terugtocht; -fahrte, vr.: (jag.) spoor van de achterpooten; -fall, m.: (rcht.) terugkeering, (fig.) ver-valling opnieuw, (gnk.) weder-instorting (einen -fall bekommen: weder instorten); -fallig, bv. n.: (rcht.) aan den eigennar terugkeerend, (fig.) opnieuw vervallende (-fallig werden: opnieuw vervallen [b.v. in eene zonde], zich opnieuw schuldig maken [b.v. aan een vergrijp]); -falligkeit, yr.: onderworpenheid aan de bepaling om in een gegeven geval terug te keeren aan den eigenaar; -fluss, m.: terugvloeiing, (van de zee:) ebbe, eb; -fordern, w. b.: terugvorderen, terug-eischen; -forderung, vr.: terugvordering, opeisching; -fracht, vr.: (kpv.) retourvracht, retourlading; -frage, vr.: 1) wedervraag, tegenvraag,

2)    navraag; -gabe, vr.: teruggave; -gang, nr: 1) terugkeer, terugtocht, 2) achter-waartsche gang, (fig.) achteruitgang,

3)    (fig.) ongedaan-making, verbreking (b.v. van een gesloten koop), afspringing (b.v. van een voorgenomen huwelijk); -ganger, m.: terugganger; -gangig, bv. n.: 1) teruggaande, 2) achterwaarts gaande, (fig.) achteruit gaande, 3) (van eene onderhan-deling, een huwelijk, enz.:) afspringend (-gangig machen: terug doen gaan, ook: achteruit doen gaan, ook: doen afspringen; - werden: achteruit gaan, ook: afspringen); -gangigkeit, vr.: (fig.) achter-

sluiten overeenkomsten:) afspringing; -gehen, w. o. onr. s.: teruggaan; -gewalt, vr.: wederkeerig geweld (Fr.: représaille); -grat, m.: (ontl.) ruggestreng; -gurt, m.: singel, buikriem, gordelriem ; -haken, m.: trekhaak; -hall, m.: weergalm, weerklank, echo; -hallen, w. o. h.: weergalmen, weerklinken, teruggekaatst worden; -halt, 1) terughoudendheid, 2) voorbehoud, 3) voorraad, (mil.) reserve (im -halte: in voorraad, in reserve; -halts-los, bv. n. en bw.: onverbloemd, onomwonden, rondweg, ruiterlijk, zonder omwegen; -harnend, bv. n.: (drk.) achteruit waterend, achteruit pissend; -kauf, m.: 1) terugkoop, 2) afkooping (-kaufsweise, bw.: bij wijze van terugkoop): -kauflich, bv. n.: terug te koopen; -kehr, vr.: terugkeer; -klang, m.: weerklank, :weergalm, echo; -kunft, vr.: wederkomst, terugkomst; -ladung, vr.: (kpv.) retourlading, retourvracht; -lauf, m.: teruggang, achteruitgang, (van kanonnen:) achteruit-jspringing, (fig.) terugkeer; -laufend (-laufig), bv. n.: achteruitgaande, (fig.) terugkeerend; -lehne, vr.: rugleuning (van een stoel); -marsch, in.: 1) terugtocht, 2) aftocht; -nahme,Svr.: terugneming, (fig.) herroeping, weder-intrekking; -prall, m.: weeromstuit, terugspringing, terugkaatsing, weerkaatsing; -reise, vr.: terugreis; -ruf,m.: terugroeping (-rufsschreiben, o.: brief van terugroeping); -schein, m.: weerschijn, (rcht.) tegenbewijs; -schlag. m.: terugslag, (van een paard:) slag achteruit, achterwaart-sche slag, (srm.) pareerstoot; -schreiben,

o.: antwoord; -schreiten, w. o. onr. s.: achteruit treden, terugtreden; -schritt, m.: stap (schrede) achteruit, (fig.) terugtred; -seil, o.: (mar.) geschut-talie; -seite, vr.: rugzijde, (mtw.) keerzijde; -sendung, vr.: terugzending; -sicht, vr.: in aanmerking neming (in -sicht seiner Jugend [mit -sicht auf seine Jugend): uit aanmerking van zijne jeugd, zijne jeugd' in aanmerking genomen; -sicht auf etwas nehmen: iets in aanmerking nemen; Zie -sichts); -sich'tig, bv. n.: in aanmerking nemend, (fig.) ver-schoonend; -sicht’lich, bv. n.: betrekkelijk (bw.: met betrekking tot, ten aanzien van); -sichts, in Sam. (-los, bv. n.: fig.: „ewetenloos |bw.: zonder te letten op, zonder acht te slaan op]; -losigkeit, vr.: fig.: gewetenloosheid, ook: onverschilligheid; -nahme, vr.: inachtneming van alle vormen; -voll, bv. n.: alle vormen [van wellevendheid, enz.] in acht nemend); -sitz, m,: voorbank in een rijtuig, zitplaats achteruit te rijden; -sprache, vr.: rugge-

spraak

sein: nog

waarts een a

roe

m.:

m.:

(-sprache halten oder nehmen: ruggespraak houden); -sprung, m.: sprong achteruit, (fig, fam.) achteruit-krabbeling; -stand, m.: achterstand, achterstallige schuld, (schk.) overblijfsel (noch im-stande ten achteren zijn); -standig, bv.

n.: achterlijk, nog onbetaald, ten achteren (-er Schuldner: schuldenaar die ten achteren is; -e Zinsen: achterstallige interesten) ; -stellig, bv. n.: Zie -gangig en -standig; -stoss,m.: terugstooting, weeromstuit, (van een kanon:) achteruit-sprin-ging, (srm.) pareer-stoot; -strahl, m.: (fig.) weerschijn: -strahlen, w. o. h. en w. b.: terugstralen; -strich, m.:(van trekvogels:) terugkeer; -tratte, vr.: (kph.) herwissel; -tritt, m.: stap achteruit, schrede achter-,, (fig.) terugtreding, terugtred, (uit mbt:) aftreding (b.v. van een minister), (kkl.) terugkeer in den schoot der Kerk; -umwalzer, m.: (stk.) reactionair; -umwalzung, vr.: (stk.) reactie; -verladung, vr.: (kpv.) retourlading; -versicherer, m.: herverzekeraar; -versicherung, vr.: herverzekering; -walzen, w. b.: terugrollen, terugwentelen ; -walzung, vr.: terugrolling; -wand, m.: achterzijde; -warts, bw.: achterwaarts, (fig.) achterover (-warts gehen:

l.    achteruit loopen, 2. achteruit gaan; -warts sitzen: [in een rijtuig] achteruit rijden); -wechsel, m.: (kph.) herwissel; -weg, m.: terugtocht, terugreis, terugweg; -weichung, vr.: achteruit-wijking; -wirken, w. o. h.: terugwerken; -wirkend, bv. n.: terugwerkend (-wirkende Kraft: terugwerkende kracht); -zahlung, vr.: terugbetaling; -zielend, bv. n.: (tik.) wederkeerig; -zoll,

teruggave van betaalden accijns; -zug,

m. : terugtocht, (fig.) aftocht.

ruck, in Sam. I -weise, bw.: met rukken, (fig.) met horten en stooten; -wind, m.: rukwind.

Irück’en (rucken), w. b.: 1)rukken trekken, verplaatsen, zetten, leggen; den Tisch an’s Fenster -: de tafel dichter bij het raam zetten; den Topf vom Feuer -: den pot van het vuur afnemen; 2) spijlen; es ruckt und zuckt mir durch den Körper: het spijlt mij door mijn lichaam; auf den Paradeplatz -: (mil.) aantreden; in's Feld het veld rukken; in ein Land -: in een (vijandelijk) land vallen; vor eine Stadt -: het beleg voor eene stad opslaan; an Eines Stelle -: iemands plaats innemen.

IRück'en, m.: (ontl. en fig.) rug; der -eines Heeres: de rug van een leger; -gegen - (mit dem - gegen einander ge-kehrt): rug tegen rug; auf den - fallen: achterover vallen; Einem in den - fallen: iemand in den rug vallen; Einem den -decken: iemand in den rug dekken; sich den - frei halten: zorgen dat men veilig achteruit gaan kan; sobald ich den wende (ich darf nur den - wenden): (pop.) zoodra ik mijne hielen gelicht heb, ik heb nauwelijks mijne hielen gelicht; sich selbst eine Ruthe [tl auf den - binden: (fig.) aan onze vijanden of bemjders de gelegenheid of de middelen verschaffen om ons te schaden; hinter Eines - (Einem hinterm -): achter iemands rug; etwas mit dem - ansehen müssen: (fig.) zich genoodzaakt zien om iets op te geven (om iets te laten varen); I. -darre, vr.: rug-tering; -lehne, vr.: rugleuning; -mark, o.:

ruggemerg (-marksdarre, vr.: ruggemerg-tering; -marks-Leidende, m. en vr.: lijder (vr.: lijderes) aan ruggemerg-tering); -schild, m.: (ins.) rugschild, vleugelschild; -schmerz, m.: rugpijn; -seite, vr.: rugzijde; -standig, bv. n.: op den rug staande, rug-; -stück, o.: rugstuk;-wirbel, m.: rugwervel.

rück'lings, bw.: achteruit; - gehen (sich - bewegen): achteruit gaan, achteruit loopen; - liegen: op den rug liggen;ruck-sen, w. o. h.: (van duiven:) kirren.

Rü de, m, (-n; mrv. -n): mannetjeshond, reu; (van andere dieren, b.v. vossen, wolven, enz.:) mannetje.

Ru del, m. (-s; mrv.-): kudde, troep, zwerm; (jag.) koppel; (kkk.) roerlepel, rstok; I ru'deln, w. b.: roeren, omroeren.

Ril den, m. (-s; mrv. -): (visch:) kruiskarper.

Rii’den, in Sam. I -horn, o.: jachthoorn (bij het jachtmaken op wilde zwijnen); -hund, m.: op de wilde-zwijnenjacht afgerichte hond; -knecht, m.: opjager (bij de wilde-zwijnenjacht).

Ru'der, o. (-s;mrv.-): 1) roer, scheepsroer; (fig.) roer; am - sitzen (das -führen): (fig.) aan het roer zitten ot zijn, het bewind (beheer, bestuur) in handen hebben; 2) roeiriem, roei-spaan, (ook:) pagaai-stok; 3) zwemvoet; I -band, o.: roeiriem-beslag; -bank, vr.: roeibank; -besteuerer, m.: (zeew.) man aan het roer; -bursche, m.: roeier; -federn, vr. mrv.: (vog.) slagpennen; -förmig, bv, n.: roeispaanvormig; -fuss, m,: zwemvoet; -füssig, bv. n.: mei zwemvoeten; -ganger, m.; (zeew,) man aan het roer; -gat, o.: gat voor een roeiriem ; -griff, m.: handvatsel van een roeiriem ; -haken, m.: roerpin, roerhaak; -kahn, m.: roeiboot; -kasten, m.: roerkas; -knecht; m.: roeier; -leute, m. mrv.: roeiers; -lichter, (zeew.) roerlichter; -loch, o.: Zie -gat; -los, bv. n.: zonder roer; -meister, kommandant der roeiers; -nachen, m.: roeiboot; -nagel, m.: dol, roeidol; -pinne, vr.: roerpin, helmstok; -pflock, m.: Zie -nagel; -platte, vr.: roei-spaan, roeiriem; -schiff, o.: roeischip, galei; -schlag, m.: slag met den roeiriem; -sklave, m.: galeislaaf, galei-roeier; -stange, vr.: pagaai-stok; -stock, m.: helmstok, roerpin;-stropp, m.: (zeew.) strop van het roer; -taljen, yr. mrv.: roertalies; -volk, o.: roeier» (mrv.); -werk, o.: roeituig.

Ru’derer, m. (-s; mrv. -): roeier; ru-dern, w. o. h. en s.: roeien.

Rüdigcr, m. (-s): Rogier; Ru’dolph, m. (-s): Rudolf.

Ruf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) roep, (het> roepen; < fig.) roepstem, (fig. fam.) schreeuw, kreet: 2) beroep (d. i. benoeming, aanstelling) ; ein Geistlicher welcher einen -auf eine Pfarrstelle in Haag erhalten hat: een geestelijke die als predikant in den Haag beroepen is; 8) roep (1. naam en faam; 2. vermaardheid); Schriftsteller von chrijvers van naam; in - kommen:, naam maken; im -e sein (im -e stehen: vermaard zijn, vermaardheid hebben; ein in üblem (schlechtem) -e stehender Mensch: iemand die in eenen slechten naam staat; er steht im -e eines reichen Mannes: hij heeft den naam van een rijk man;

4) gerucht, praatje; es geht ein -: er gaat

geven.

eene correc-

een gerucht, er loopt een praatje. | -endung,

vocatief; -pfeife, vr.: lokfluitje, vogelaarsfluitje.

Ru'fe, vr.: schurft.

rufen, onr. w. o. h. en w. b. (rief; geru'fen): roepen; Einen beim Namen-: iemand bij zijnen naam roepen; Einen

-    lassen: iemand laten roepen (d. i. laten halen, laten komen); Einem etwas in’s Gedachtniss [sj -: iets aan iemand herinneren; Feuer -: brand roepen; um Hülfe -: om hulp roepen.

Rufer, m. i-s; mrv, -): (zeew.) roeper, spreektrompet.

Ruf'fel, m.: (pop.) roffel, uitbrander, uitpoetser.

riif ’feln, w. b.: aan iem. een roffel (een uitbrander, een uitpoetser)

Rtilin', m. (-s): Rufinus.

Rug, in Sam. | -gericht, o.: Zie

Rtigeamt.

ritg’bar, bv. n.: berispelijk; (rcht.) strafbaar; I -keit, vr.: berispelijkheid, (rcht.) strafbaarheid.

Rü'ge, vr.: 1) berisping, bestraffing, afkeuring; 2) wrok, wrevel (over eene ontvangene beleediging); 3) straf (voor een misdrijf), correctioneele straf; 4) gerechtelijk onderzoek; 5) beschuldiging, betichting, aantijging, (fig.) aanklacht;

I -amt, o. (-gericht, o.): correctioneele rechtbank; -graf, m.: president der correctioneele rechtbank; -meister, m. (-richter, m.): lid der correctioneele rechtbank;-tag, m.: zitdag van de correctioneele rechtbank.

ru geu, w. b.: 1) melding maken van, gewag maken van; nicht einmal gerügt werden: onopgemerkt voorbijgaan; 2) aangeven, aanklagen, getuigenis afleggen (tegen iemand, over iets); betichten, beschuldigen; 3) straffen, tioneele straf uitspreken over; 4) bestraffen, berispen, af keuren; 5) wrok (wrevel) koesteren over.

Rü'ger, m. (-s; mrv. -) 1) aanklager, beschuldiger, betichter;    2) berisper,

afkeurder; 3) wrevelvoeder, wrokkoeste-raar; I Rü’gung, vr,: 1) berisping, bestraffing, afkeuring, 2) gerechtelijk onderzoek.

IRuh'e, vr.: rust; in - setzen: (eenen ambtenaar:) op pensioen stellen, pensioneeren; den Hahn einer Flinte in die

-    stellen: den haan van een geweer in de rust zetten; sich zur - setzen (sich in -begeben): stil gaan leven; sich zur -begeben (sich zur - legen): sich ter ruste begeven, naar bed gaan; der - pflegen: zijne rust nemen, zijn gemak houden; vor mir soll er - haben: (fam.) hij zal van mij niet veel last hebben (d. i. ik zal hem laten voor hetgeen hij is); -, sage ich!: stilte, zeg ik!; die öffentliche - storen: de openbare rust verstoren; zur ewigen -eingehen: ter eeuwige ruste ingaan.

IRuli’e, in Sam. I -bank, vr.: rustbank (Müssiggang ist des Teufels - bank: spr.: de luiheid is een duivels-oorkussen); -bett,

o.: rustbed; -bühne, vr.: (mnw.) rustplaats; -feld, o.: braakveld, braakliggende akker; -gehalt, m.: pensioen; -jahr, o,: (kkl.) sabbat-jaar; -kammer, vr.: slaapkamer, (fig.) laatste rustplaats, graf; -kissen, o.:

1) hoofdpeuluw, 2) hoofdkussen; -los, bv.

n.: rusteloos; -losigkeit, vr.: rusteloosheid; -ort, m.: rustplaats, (fig.) haltplaats; -platz, m.: rustplaats, (op eene trap:) breedere trede, halfportaal, plaats om te rusten; -polster, o.: Zie -kissen; -pulver, o.: (gnk.) pijnstillend (slaap verwekkend) poeder; -punkt, m.: rustpunt, (muz.) pauze, (wkt.) middelpunt van zwaartekracht, (fig.) steunpunt; ^sessel, m.: leuningstoel, armstoel; -sitz, m.:    1) buitenplaats,

buitenverblijf, „buiten”, 2) tuinbank, 3) Zie -sessel; -stab, m.: (schl.) leunstokje; -stand, m.: 1) staat van rust (sich in -stand begeben: stil gaan leven; Beamte in -stand versetzen: ambtenaren op pensioen stellen, ambtenaren pensioneeren), 2) Zie -platz, 3) Zie -sitz, no. 1 ;-stelle, vr.: Zie -ort; -störer, m.: rustverstoorder, (fig.) spelbreker; -stunde, vr.: rust-uur (1. uur om te rusten; 2. uur van rust), (van werklieden:) schaft-uur, schoft-uur; -tag, m.: rustdag; -voll, bv. n.:rustig, (fig.) stil, (ook:) kalm; -zeichen, o.: rust-teeken, (muz.) rust, pauze; -zeit, vr.: rusttijd (1. tijd om te rusten; 2. tijd van rust).

rull en, w. o. h,: rusten (1. rust nemen; 2. in rust zijn); etwas - lassen: iets laten rusten (einen Acker - lassen: eenen akker onbebouwd laten liggen; die Blicke -lassen auf: de blikken [de oogen] laten rusten op; den Arm auf etwas - lassen: met den arm op iets leunen); er wird nicht eher -, als bis ...: hij zal niet rusten, voordat...; nach gethaner Arbeit ist gut -: (spr.) na gedanen arbeid is het goed rusten.

rull ig, bv. n.: rustig, stil; (fig.) bedaard, kalm; I ’-keit, vr.: rustigheid, stilte, (fig.) bedaardheid, kalmte.

Rulim, m.: roem; (fig.) eer; (ook:) beroemdheid, vermaardheid; Einem zum -e gereichen: iemand tot eer strekken; ohne - zu melden: (spr.) zonder grootspraak (zonder ijdelheid) zij het gezegd; |-begier, vr. (-begierde, vr.): begeerte naar roem, (fig.) eerzucht; -begierig, bv. n.: begeerig naar roem, (fig.) eerzuchtig; -bekranzt, bv. n.: roemrijk, roemruchtig; -durst, m.: dorst naar roem, onbegrensde eerzucht; -gekrönt, bv. n.: roemrijk, roemruchtig; -gier, vr.: Zie -durst; -gierig, bv. n.: Zie -begierig; -gierigkeit, vr.: Zie -durst; -los, bv. n.: zonder roem, onvermaard, zonder vermaardheid, (fig.) stil en vergeten; -losigkeit, vr.: onvermaardheid, (fig.) vergetelheid; -redig, bv, n.: grootsprekend, pochend, snoevend, (fam.) blufferig; -redigkeit, vr.: grootspraak, gepoch,. gesnoef, (fam.) gebluf; -reich, bv. n.: roemrijk; -sucht, vr.: Zie-durst;-süchtig, bv. n.: Zie -begierig; -würdig, bv. n,: lofwaardig; -würdigkeit, vr.: lofwaardigheid. Zie 2en nmvl. Rulimes.

rüh'men, w. b.: roemen, loven, prijzen; sich einer Sache -: roem dragen (trotsch zijn, pochen) op iets; viel -s von etwas machen : veel ophef van iets maken.

Riih'mer, m. (-s; mrv. -): roemer, lover, prijzer; (fig.) grootspreker, pocher, snoever, (fam.) bluffer.

Ruhm'es-Halle, vr.: tempel des roems, pantheon.

rühm'lich, bv. n,: prijzenswaardig, lofwaardig; ! -ke^t, vr.: prijzenswaardig-heid, lofwaardigheid.

43

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

vr.:

vo

h\\

Rum mol, m. (-s): partij, alles bijeen, (fan

van een

-gang, m.:

RUHR.

674

RUïsDGAÏsG.

Rulir, vr.: 1) (het) roeren, (het) omwoelen; (akk.) tweede omspitting, tweede ploeging ; 2) (gnk.) loop, buikloop; weisse -: diarrhee; rothe lt] -: bloed-diarrhee; 3) (adk., de rivier de) Roer;

I -artig, bv. n.: diarrhee-achtig; -krank, bv. n.: aan diarrhee lijdend, eene diarrhee hebbende; -mittel, o.: middel tegen diarrhee; -rinde, vr.: (pha,) angustura-bast; -vogel, m.: lokvogel; -wurz, tormentil-kruid (brasilische -wurz : ipeca-cuanha).

riilir, in Sam. I -bar, bv. n,: 1) beweeglijk, 2) tastbaar, voelbaar, 3) voor aandoening vatbaar, (fig.) gevoelig; -barkeit, vr.: 1) beweeglijkheid, 2) tastbaarheid, voelbaarheid, 3) vatbaarheid voor aandoening, (tig.) gevoeligheid; -bottich, m.: verfkuip; -ei, o.: dooreengeroerd ei; -eisen, o,: pook, vuurpook, haardpook; -fass, o.: karnton, handkarn; -holz, o.: (mtsl.) kalkkloet, roer-stok; -kelle, vr.: 1) roerlepel, 2) pollepel; -krücke, vr.: roer-stok, roerhaak; -küpe, vr.: verfkuip; -löffel, m.: Zie -kelle; - mich nicht an: (pik.) ' kruidje roer-me-niet; -milch, vr.: karnemelk, gekarnde melk; -spatel, m.: roerlepel; -stecken, m. (-stock, m.): roerstok; -um, m.: (fam.) albedril,(ook:) woelwater.

ruhren, w. b.: Zie rühren.

rüh'ren, w. o. h.: 1) roeren; in etwas -: roeren in iets; 2) - an: roeren aan, aanroeren, aanraken; 3) woher -: voortspruiten, voortkomen, ontstaan, voortvloeien ; 4) von Einem zu Lehen -: aan iemand leenplichtig zijn. I - w. b.: roeren omroeren; (tig.) in beweging brengen, (ook:) roeren, aandoen, met aandoening vervullen ; unter einander -: door elkander roeren: Eier -: eieren dooreenroeren; die Trommel -: de trom roeren, trommelen;

m Blitze gerührt werden: door den bliksem getroffen worden; vom Schlage gerührt werden: door eene beroerte getroffen worden, eene beroerte krijgen.

I sich -, w. w.: zich roeren, zich bewegen.

rüli’rend, bv. n.: roerend, aandoénlijk.

rüh'rig, bv. n.: levendig, vol leven en beweging, vlug; I -keit, vr.: levendigheid, vlugheid.

riihr sam, bv. n.: Zie rührig ; I -keit, vr.: Zie Rührigkeit.

Riihrung, vr.: roering, omroering; (fig.) in beweging brenging ; (ook:) aandoening.

Ruin', m. (-es,    -s): ruïne, onder

gang.

Rui'ne, vr.: ruïne, bouwval.

ruini’ren [ie], w. b.: ruïneeren, ten onder brengen.

Rülps, m. (-es; mrv. -e): 1) oprisping, (fam.) boer, (gem.) wind uit de keel; einen - lassen: oprispen, (fam.) boeren, winden opgeven; 2) ruwe snaak, ruwe gast.

rülp'sen, w. o. h.: oprispen; (fam.) boeren, winden opgeven; I Rülp’ser, m.: (-s; mrv. -): oprisper.

Rum, m, (-s): rum; I -brennerei', vr.: rum-stokerij.

roes, greheele rommeltje; in -

(im -) kaufen: bij de roes koopen, voetstoots koopen; 2) rommel, oud spul, oud goed, oude nesten (mrv.); 3) gerommel, geraas, gedruisch; 4) (spl.) aantal oogen van één kleur; 5) (fam.) er versteht den -: hij is uitgeslapen, hij is een gladde vogel.

Rummelei', vr.: 1) (fam.) oude barak huis; 2) Zie Rummel no. 2 en no. 3; I rum’meln, w. o. h.: Zie

rumpelïi.

Rumor , m. (-s): rumoer, leven, geraas, lawaai (-haus, o.: wacht, kortegaard; -wache, vr.: wacht, veiligheidswacht, nachtwacht); rumo'ren, w o. h.: rumoer (leven, geraas) maken, lawaai schoppen, spektakel maken ; Rumo'rer, m. (-s; mrv. -): rumoermaker, levenmaker, (fam.) lawaaischopper.

Rum'pel, in Sam. I -baum, m.: (leer-looiers-lschaafboom; -bier, o.: dun bier, scharrebier; -geist, m.: Zie Poltergeist; -holz, o,: ratel, alarmklep; -kammer, vr.: rommelkamer, rommelhok; -kasten, m.: 1) rommelkist, 2) rammelkast, rammelende (ratelende) wagen, 3) oude brompot; -kutsche, vr.: Zie -kasten no. 2; -messe, vr. (-mette, vr.): (kkl.) donkere metten (mrv.).

rum'peln, w. o. h.:    1) rommelen;

es rumpelt ihm im Leibe: zijne ingewanden rommelen; 2) rammelen, ratelen; der Wagen rumpelt auf dem Pflaster: de wagen ratelt over de straatsteenen; I w. o. s.: holderdebolder loopen; in das Zimmer -: het vertrek binnenstuiven.

Ruiiipf, m. (-es, -s; mrv. Rüm'pfe): romp; (van schepen:) romp; (van japonnen, jassen, enz.:) lijf; (van laarzen:) schaft, schacht; (van gebraden gevogelte:) karkas; (in een koornmolen:) tremel; I -baum, m.: tremeldrager; -leder, o.: laarzeschachten-leer; -leiter, vr.: Zie -baum; -loch, o.: tremelgat.

Rüiiipf, in Sam. I -nase, vr.: 1) wipneus, 2) (iron.) steekneus.

rüm'pfen, w. b.: optrekken (b.v. den neus), ophalen; das Maul -: een gezicht trekken.

Irund, bv. n. en bw.: rond; -erhaben: bolrond; - hohl: holrond; langlich -: langwerpig rond, ovaal; zirkel -: cirkelrond; - herum: in het rond; etwas - heraus sagen: iets ronduit zeggen; etwas - ab-schlagen: iets kortweg afslaan of weigeren; eine -e Summe: eene ronde som; eine -e Zahl: een rond getal; die -e Wahr-heit: de ronde waarheid; eine-e Antwort: een rond (onomwonden, onverbloemd, duidelijk) antwoord; das war -: dat was raak; das ist mir zu -: (fam.) dat is mij te geleerd, dat gaat boven mijn begrip; I ;auge,

o.: naald met een rond oog; -augig, bv.

n. : 1) met een rond oog, 2) met ronde oogen; -baum, m.: ronde boom, (wkt.) spil; -beet, o.: (tnb.) rond bloembed; -bild,

o. : afbeeldsel in een rond gevat (Fr.: médaillon); -blatterig, bv. n.: rond van blad, met ronde bladeren; -eisen, o.: ronde ijzeren stang of staaf; -erhaben, bv.

n.: bolrond; -erhabenheit, vr.: bolrondheid; -falte, vr.: pofplooi; -farbe, vr.: (looiers-)runsop ; -fisch, m.: rondvisch;

rondgang, omgang, (kkl.) pro-

-ho

vou

vouwen

vr.: (kpv.) volle lading; niet anders dan volle

^cessie, (fig.) ronddraaiing, omwenteling; -gebaude, o.: rond gebouw, rotonde; -gemalde, o.: panorama; -gesang, o.: rond-g, (dk.) rondeau; -heit, vr.; rondheid; „„bel, m.: (tim.) holschaaf; -hohl, bv. n.: holrond; -höhlung, vr.: ronde uitholling; -holz, o.: rondhout; -kopf, m.: 1) ronde kop, 2) rondkop, spijker met eeu ronden kop, 3) (fig.) dikkop; -platz, m.: rond plein; -reise, vr.: rondreis; -saule, vr.: ronde zuil (kolom, pilaar); -schild, m.: rondas, rond schild; -schnur, vr.: rond koord; -schreiben, o.: rondgaande brief (Fr.: circulaire); -stab, m,: (bwk.) astra-gaal; -stück, o.: rondstuk; -tanz, m.: ronde-dans; -tempel, m.: ronde tempel; -um, bw.: rondom, in de rondte; -wache, vr.: de ronde doende wacht (Fr.: patrouille); -weg, m.: (vest.) bedekte weg; -wurm, m.: spoelworm, ronde ingewandsworm ; -zange, vr.: ronde nijptang.

IRund, o, (-es; mrv. -e): rond voorwerp; (een) rond.

Run'cla, o. (-s): trompetgeschal (als -de ronde gedronken wordt).

RuncTatsche, vr.: rond schild, rondas.

Ründ chen, o. (-s; mrv. -): rondje'

Riinde, vr.: rondheid; (fig.) afgerondheid; (ook:) afgerond geheel; (zeew.) bocht.

Run’cle, vr.: 1) rondte; fünf Meilen in die -: vijf mijlen in de rondte, vijf mijlen in het rond; in der - herum: in het rond: 2) ronde; die - tanzen: de ronde dansen; die - gehen: (mil.) de ronde doen.

rün'clen, w. b.: ronden, rondmaken; (fig.) afronden.

run den, w. o. h. (en: sich -, w. w.) rond worden.

rundi ren [die], w. b.: Zie runden

rund licli, bv. n.: rondachtig, eenigs zins rond.

Run dung (Rün dung), vr.: ronding; (fig.) afronding; (ook:) rondheid; (ook:) rond voorwerp.

Ru ne, vr.: letter van het runenschrift, Koordsche letter uit de oudheid.

IRu'nen, in Sam. I -schrift, vr.: runenschrift, Koordsch letterschrift uit de oudheid; -stab, m.: runen-staatje.

Iru’nen, w. b.: kepen, inkepen; (hengsten :) ruinen.

Rung, in Sam. I -schale, vr. (-stock, m.): rongstok.

Rung'e, vr.: rong.

Rung sel, m. (-s; mrv. -): Zie het vr.

Runkel.

runisch, bv. n.: runen-.

Runke, m. (-n; mrv. -n): homp (b.v. brood), stuk, brok.

Run kel, vr.: (pik.)beetwortel; I-riibe, vr.: beetwortel; -rübenzucker, m.: beet-wrortelsuiker.

Run'ken, m. (-s; mrv. -): Zie Runke.

Klinks, m. (-es; mrv. -e): 1) groote hond; (fig.) groote lummel, lompe vlegel; 2) Zie Runke.

runk sen (sich), w. w.: zich ongemanierd rekken.

Runkun'kel, vr.: (pop.) oude totebel.

Run'zel, vr.: rimpel; (fig.) verkeerde w, valsche plooi; -n bekommen: rimpels krijgen, gerimpeld worden, (fig.) zich fronsen; -n vertreiben: rimpels wegva-

gen, (fig.) verkeerde vouwen (valsche plooien) wegmaken; I -blume, vr.: (pik.) meelbloem; -liaut, vr.: gerimpeld (rimpelig) vel; -hautig, bv. n.: rimpelig van vel; -mann, m.: voorhoofd-fronser, (fig.) brompot, knorrepot; -schlange, vr.: (drk.) blindslang, gerimpelde slang; -stirne, vr.: gerimpeld (fig.: gefronst) voorhoofd ; -voll, bv. n.: zeer gerimpeld, vol rimpels.

run zelig, bv. n.: rimpelig, gerimpeld;

I -keit, vr.: gerimpeldheid.

rnnzeln, w. b.: gerimpeld maken, doen rimpelen; die Stirn -: het voorhoofd fronsen; I sich -, w. w.: 1) rimpels krijgen, 2) zich fronsen, 3) verkeerde (valsche plooien) krijgen, runz lig, bv. n.: Zie runzelig. Riinel, m. (-s; mrv. -): lompe vlegel, ongelikte beer; Rüpelei', vr.: lompheid, onbeschoftheid; rü’pelhaft, bv. n.: lomp, onbeschoft.

Rupf, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; im -e: ijlings; I -vogel, m.: geplukte vogel; -wolle, vr.: plukwol.

Rup'fe, vr.: pluk, (het) plukken, rup’fen, w. b.: plukken; Charpie -: (hik.) pluksel maken; ein Huhn -: eene kip plukken; Einen -: (fig.) iemand pluk-ben, aan iemand geld afhalen.

RupTer, m. (-s; mrv. -): plukker. Ru'pie, vr.: (mtw.) ropij.

Rupp, m. (-es, -s): werk (van vlas of hennep).

Rup'pe, vr.: aalkwabbe, puit-aal. rüp’peln (sich), w. w.: Zie rippein. nip pis, bv. n.: 1) haveloos; 2) armzalig, stlendig.

Ruprecht, m. (-s): Ruprecht, Robert; der Knecht -: (fam.) de boeman.

Ru’prechts, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) ooievaarsbek, geranium.

Rusch, m. (-es; mrv. Rü'sche): riet, bies: durch - und Buseh: (spr.) over heggen en struiken, door dik en dun.

ruscheln (rüschen), w. o. h.: 1) ruischen; 2) ritselen; w. b.: (fam.) ophameren, afroffelen, los er overheen loopen, met den Franschen slag doen.

rusch'lich, bv. n.: (fam.) overhaast, roffelig, slordig; I bw.: (fam.) met den Fransenen slag, holderdebolder, (pop.) in drie vloekep en een zucht.

Rusefracht, in der - fahren: ladingen innemen, ftuske, vr.: slachters-bezem.

Russ, m. (-es): roet, schoorsteenzwart; (fig.) zwartsel; (in koorn:) brand; I -artig, bv. n.: roetachtig; -braun,o.: (schl.) bister, roetbruin; -butte, vr.: zwartseldoos ; -farbe, vr.: Zie -hraun; -hammel, m.: (pop.) vuilpoes, smeerpoes; -hütte, vr.: zwartsel-fabriek, zwartselmakerij; -kreide, vr.: zwartkrijt; -scharre, vr.: roetkrabber, schoorsteenvegers-krabber; -schwarz, o.: zwartsel.

Rus'se, m. (-n; mry. -n): Rus. Zie vr.

Russin.

Rüs'sel, m. (-s; mry. -): (olifants-) snuit, (van andere dieren:) snoet, (van insecten:)zuigspriet,zuig-snavel; i -drache y m.: (visch:) zeehaan; -flechte, vr.: (pik.) korstmos; -förmig, bv. n.: snuitvormig; -los, bv. n.: zonder snuit; -thier [t], o.:, met een snuit gewapend dier.

rüs’selicht, bv. n.: 1) snoetachtig; 2) snuitachtig; I rüs'selig, bv. n.: 1) met een snoet, 2) met een snuit gewapend;

I rüs’seln, w. o. h.: wroeten met den snoet; w. b.: omwroeten.

Irus'sen, w. b.: met roet besmeuren.

IRus'sen, m. mrv. Russen.

rus'sicht, bv. n.: roetachtig; rus'sig, bv. n.: met roet bedekt, (fig.) zwartbe-rookt.

Rus sin, vr. (mrv. -nen): Russin, Russische; I rus’sisch, bv. n.: Russisch; i Russ'land, o. (-s): (adk.) Rusland.

Russling;, m. (-s; mrv. -e): rood-koontje (appelsoort).

Rust, vr.: (zeew.) rust; I -lien, vr.: Zie Rüstleine.

Riist, in Sam. I -baum, m.: steigerpaal, paal eener stelling; -bock, m.: schraag (dwarsbalk, stut) waarop de planken eener stellage rusten; -brett, o.: steigerplank; plank eener stelling of stellage; -haus, o.: tuighuis, arsenaal; -holz, o.: stuthout; -kammer, vr.: wapenkamer, (fig.) tuighuis, (mar.) konstabels-kamer; -leine, vr.: ankertouw aan de fokkerust; -leiter, vr.: wagenladder (1. zijstuk van een bagage-wagen; 2) beweegbare achterplank van een wagen, wagen-krat); -loch, o.: (mtsl.) steigergat (in eenen muur); -meister, m.: tuighuismeester;-nagel, vr.: groote spijker (voor steigerwerk); -platz, m.: (mil.) loopplaats, aantree-plaats, verzamelplaats; -stange, vr.: Zie -baum ; -tag, m,: 1) dag vóór het ingaan van den sabbat of van een Joodsehen feestdag, 2) voorbereidings-dag; -wagen, m.: boerenwagen, (mil.) bagage-wagen; -woche, vr.: (kkl.) stille week, voorbereidings-week; -zeug, o.: wapenrusting, (wkt.) kraan, hijschtoestel.

Rüs'te, vf.: roest (kippenroest; vogel-roest; enz.); die Sonne geht zu -: (fig.) de zon gaat onder.

rüs’ten, w. o. h,: toebereidselen maken; (mtsl. en tim.) steigeren, een steiger maken; I w. b.: rusten, toerusten; uitrusten; gereedmaken, klaarmaken; Essen -: eten klaarmaken; sich -, w. w.: zich gereedmaken; sich zum Kriege -: zich ten strijde toerusten, zich ten oorlog rusten.

IRüs’ter, vr.: (pik.) olmboom. I -, m. (-s; mrv. -): (bij schoenlappers:) verstel-stuk, stuk leer om te lappen.

IRüs’ter, in Sam. I -spinner, m.: (ins.) beervlinder; -waldchen, o.: olmboschje. plokje olmboomen.

rüs’tern, bv. n.: olmhouten, olmboom-houten. I -, w. b.: Zie riestern,

riis'tig, bv. n.: 1) kloek en sterk; 2) vlug^en^flink; I -keit, vr.: 1) kloekheid,

Rüstung, vr.: 1) toerusting, uitrusting (voorziening van al het noodige), jjereedmaking; (fig.) toebereidselen

(mrv.); 2) uitrusting (al wat noodig is)r (inz.) wapenrusting, (zeew.) takelage. staand en loopend want; eine vollstan-dige eene volledige wapenrusting; in voller in volle wapenrusting, gewapend van top tot teen; 3) (mtsl. en tim.) steigering, (het) opslaan van een steiger;

4) (boogschutters-)kruisboog.

Riith'chen [tl, o. (-s; mrv. -): roede; (fig.) stokje; (ook:) teentje.

Ru’te, vr.: 1) Zie Raute; 2) Zie Rutlie.

Ru the [t], vr.: 1) roede (i. a, b.: tuchtroede; geeselroede; meetroede, meetstok; hengelroede, hengel; mannelijke roede, teellid; wichelroede, tooverstaf); einem Kinde die - geben: een kind kastijden, een kind voor zijne billen geven; sich selbst eme - gebunden haben: (spr.) een strop om zijn eigen hals gehaald hebben;, unter die - kommen: (fig.) onder de plak komen; unter der - stehen : (fig.) onder de plak staan; 2) (fig.) plak; karwats; hondenzweep; enz.; 3) (zeew.) bezaans-mast.

Ru then [t], in Sam. I -bündel, m.: (een) bundel roeden; -fischer, m.: hengelaar;-förmig, bv. n.: de gedaante (den vorm) eener roede hebbende; -ganger, m.: ertsaders-zoeker met behulp van wichelroede of toover-staf; -hieb, m.: slag met eene roede, (fig.) geesel-slag; -kraut,

o.: (pik.) priemkruid, berkwortel; -mann,

m. : Zie -ganger; -messkunst, vr.: kunst om met de roede te meten; -schlag, m.: Zie -liieb; -schlager, m.: Zie -mann; -sege^ o.: (zeew.) razeil; -streich, m.: Zie

Rutsch, m.: aardstorting, bergstorting.

I -bahn, vr. (-berg, m.): helling (glooiing) met spoorstaven.

Rut'sche, vr.: glijdende rol; rut’schen, w. o. s.: glijden; Rut'scher, m. (-s; mrv. -): glijder (-zins, m.: interest op interest)-

Rütt, in Sam. I -stroh, o.: los stroo.

Rüt'tel, in Sam. I -geier, m. (-weihe, vr.): (vog.) buizerd, muizenvalk; -holz, o.: (schoenmakers-)likhout,

riit’teln, w. o. h.: (fam.) peuteren; an der Staatsverfassung -: (fig.) aan de staatsregeling tornen; ! w. b.: heen en weer schudden; mit dem Kopfe -: knikkebollen; Einen aus dem Schlafe -: iemand wakker-schudden; ein voll gerütteltes Mass: eene volgestorte maat.

rüt'ten, w. o. h. en w. b.: Zie het woord rütteln,

Rut’tich, m. (-s): (pik.) waterpeper, bittertong,

Rüt’ticht, o. (-s): das - und Strütticht: (spr.) wortel en tak.

Ry'pe, vr.: (vog.) sneeuwhoen.

Rys'sel, o. (-s): (adk.) Rijssel: Rys-seler, m. (-s; mrv. -): Rijsselaar (als bv.

n. : Rijsselsch); Rys’selerin, vr. (mrv. -nen)*. Rijsselsche.

Ryth mus, m. (-): ZieRhythmus, enz.

s.

sa,

tsw.: tsa!, toe maar!, komaan! Haal, m. (-es, -s; mrv. Sa'le): zaal; I -bader, m.: Zie Halbacler; -band, o.:

Zie Sahlband; -bucb, o.: Zie Hahl-buch; -gericht, o.: hoog gerechtshof; -geselle, m.: (papiermakers-)zaalknechtr

zevenboom.

proces;

sacht’clien, bw.: zachtjes, zoetjes; (fig.) in het geniep.

sacli'te, tsw.: zacht wat! zachtjes aan!

IHaok. m. (-es, -s; mrv. Sack'e): 1) zak; 2) zak, keerweer, slop (straat of steeg waar men doodloopt); 3) (kim.) bubbel, bubbelige plooi; 4) (hik.) etterholte; so voll wie ein - sein: (spr.) zoo dronken als eene meeuw zijn; Einen im -e haben: (spr.) iemand in zijn zak hebben, precies weten waaraan men zich met iemand te houden heeft; in - und Asche Bussethun:

perser van de riemen papier; -meister,

m. : hofmaarschalk.

Haa'men, m.: Zie Hamen.

Haat, yr.: 1) zaaisel, (het) gezaaide; 12) zaaiing, (het) zaaien; I -bohne, vr.: zaaiboon; -buch, o.: kadastrale legger; -fahre, vr. (-fahrt, vr.): zaadvore; -erbse, vr.: zaai-erwt; -feld, o.: zaadveld, bezaaide (of: te bezaaien) akker; -frucht, vr.: zaaigraan; -furche, vr.: zaadvore; -furchen, w. b.: de zaadvoren trekken in; -gerste, vr.: zaaigerst; -gurke, vr.: zaad-gevende agurk; -hanf, m.: zaailing, zaai-hennep, wijfjes-hennep ; -holz, o.: (zeew.) zaadhout; -huhn, o.: (vog.) groene pluvier; -korn, o.: 1) zaadkorrel, 2) zaaikoorn; -kralie, vr.: (vog.) kauw, gewone kraai; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -los, bv.

n. : onbezaaid; -perlen, vr. mrv.: fijne parelen; -see, vr.: (dk.) zee van golvend graan;-vogel, m.: braakvogel; -weizen, m.: zaaitarwe; -wicke, vr.: gewone wikke; -zeit, vr.: zaaitijd.

Habacliir, m. (-s): (pik.) sabadilkruid.

Haba'er, m. (-s; mrv. -): Zie Habaite; Sabais'mus, m. (-): sabeïsmus, sterrenaanbidding; Sabai’te, m. (-n; mrv. -n): Sabeër, sterren-aanbidder.

Hal» ba tb, m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) sabbat, zevende dag der week, kerkelijke rustdag der Joden; (fig.) sabbat, heksendans, heksenfeest; I -halter, m.: sabbat-houder; -heiliger, m.: sabbatheiliger; -jahr, o.: sabbatjaar; -schander, m.: sab-bat-schender; -schandung, vr.: sabbat-schennis, schending van den sabbat; -tag,

m. : Zie Habbatbs.

Hab'batbn, in Sam. I -tag, m.: sabbatdag (Zie kkl. Habbatb); -weg, m.: sab-batsreis.

Hab'ber, m. (-s): (pop.) zeever, kwijl; sab'bern, w. o. h.: zeeveren, kwijlen.

Ha'bel, m. (-s; mrv. -): sabel, houwdegen; I -bein, o.: 1) krombeen, (fig. fam.) bakkersbeen, 2) horrelvoet; -beinig, bv.

n. : 1) krom van beenen, met bakkersbee-men, 2) met horrelvoeten; -bohne, vr.: snijboon; -fisch, m.: zwaardvisch; -förmig, bv. n.: sabelvormig; -fuss, m.: Zie -bein; -füssig, bv. n.: Zie-beinig;; -gefass, o.: sabelgevest; -hieb, m.: sabelhouw; -klinge, vr.: sabelkling; -scheide, vr.: sabelscheede; -schnabler, m.: (vog.) krom-snavel, strand-ruiter; -tasche, vr.: sabeltasch.

sa bein, w. b.: sabelen.

Ha benbaum, m.: (pik.)

Habi’ne, vr. (-ns): Sabina.

Habi'ner, m. (-s; mrv. -): Sabijner; Sabi'nerin, vr. (mrv. -nen): Sabijnsche; sabi'nisch, bv. n.: Sabijnsch.

Haeli, in Sam. | -beweis, m.: zakelijk bewijs; -dienlich, bv.n.: ter zake dienende, passend, doelmatig; -erklarung, vr.: zakelijke verklaring; -fallig, bv. n.: het proces verliezende (-fallig werden: het proces verliezen); -falligkeit, vr.: verlies van het i -führer, m.: procureur en advocaat; -gedachtniss [nis], o.: geheugen voor dingen (niet voor woorden); -geschlecht,

o. : (tik.) onzijdig geslacht; -neit, vr.: aard der zaak; -kenner, m.: deskundige; -kennt-niss [nis], vr. (-kunde, vr.): zaakkennis; -kundig, bv. n.: deskundig, der zake kundig; -kundige, m,: deskundige; -lage, vr.: 1) stand der zaak, 2) staat van zaken;

-register, o.: inhoudsregister; -reich, bv.

n.: zaakrijk; -verhaltniss [nis], o.: 1) toedracht der zaak, 2) staat van zaken; -verhör, o.: verhoor betreffende de zaak; -verstand, m.: 1) begrip der zaak. 2) kennis van zaken ; -verstandig, bv. n.: deskundig; -verzeichniss [nis], o,: inhoudsregister; -vorlage, vr.: uiteenzetting van de zaak; -walten, w. o. h.: practiseeren als advocaat ; -walter, m.: Zie -führer; -waltung, vr.: procureur- en advocaatschap; -werth [t], m.: werkelijke waarde; -wort, o.: (tik.) selfstandig naamwoord, substantief; -wör-terbuch, o.: technologisch woordenboek, encyclopedie; -wörtlich, bv. n.: (tik.) sub-stantievelijk,

Hacliar’ja, m.: (bijb.) Zacharia.

Hach’e, vr.: 1) zaak; 2) ding; zur -: ter zake; zur - kommen: tot de zaak zelve komen; das thut nichts zur -: dat doet er niets toe; das gehort nicht zur -: dat is vreemd aan de zaak; nicht zur -gehorend: vreemd aan de zaak; zur -gehorend: tot de zaak behoorende; seiner - gewiss sein: zeker van zijne zaak zijn; das ist meine -: dat is mijne zaak; es ist nicht meine - zu ...: het is mijne zaak niet om te ...; das ist eine andere -: dat is iets anders; das ist eine ganz andere -: dat is eene heel andere zaak; die vorlie-gende -: de zaak in quaestie, de zaak waarvan hier sprake is; bei so gestalteten -n: de zaken zoo staande, zoo als de zaken staan; die - verhalt sich so: het is zóó met de zaak gesteld; kurz von der - zu reden: om kort te gaan; mit Einem ge-meinschaftliche - machen: gemeene zaak met iemand maken; seine - auf Nichts stellen : zijne hoop op niets vestigen, op niets bouwen ; unverrichteter - wieder abziehen: onverrichterzake weder heengaan; ich will mir die - angelegen sein lassen: ik zal er mijn werk van maken; eine -führen: (rcht.) in eene zaak als advocaat optreden. Zie ook mrv. Hachen.

Hachel’chen, o. (-s; mrv. -): 1) zaakje, 2) dingje.

Hacli'en, vr. mrv.: 1) Zie Hache; 2) goed; (inz.) reisgoed, bagage; wo sind meine -: waar is mijn goed? I -recht, o.: zakelijk recht.

sacli'lich, bv. n.: (tik.) onzijdig.

sach’lich, bv. n.: zakelijk; I -keit, vr.: zakelijkheid.

Hach’se, m. (-n; mrv. -n): Saks; Sach’sen, o. (-s): (adk.) Saksen (Sach"sen-spieg’el, m.: wetboek der oude Saksen); Sach'sin, vr. (mrv. -nen): Saksische; sach'-sisch, bv. n.: Saksisch.

sacht, bv. n.: zacht; I -heit, vr.: zachtheid; -muth [t], enz.: Zie Hanftmutli, enz.

678

SAGEN.

boete doen in zak en asch. Zie ook Pack en Katze.

ISack, in Sam. I -band, o.: touw om zakken dicht te binden, (fig.) koord eener beurs; -dieb, m.: zakkenroller; -drillich, m.: trielje, dril; -förmig, bv.n.: zakvormig ; -gans, vr,: kropgans, pelikaan; -garn, o.: (vv.) zaknet; -gasse; vr.: Zie Sack no. 2; -geige, vr.: krijtertje (d. i. eene kleine viool); -geld, o.: 1) geld voor den zak, geld voor de zakken, 2) geldzak; -geschwulst, vr.: (hik.) zakgezwel; -gülte, vr.: in graan op te brengen tiend; -hase, vr.: (akk.) ongeploegd gebleven gedeelte van een stuk land; -hopfen, m.: hop in zakken; -knecht, m.: koorndrager, zakkendrager ; -last, vr.: last (eene koornmaat); -leinwand, vr, (-linnen, o.): zakkenlinnen; -messer, o.: zakmes; -nadel,vr.: paknaald, (visch:) pijpvisch, naaldvisch; -pfeife, vr.: doedelzak; -pfeit'er, m.: doedelzakspeler ; -pistole, vr. (-puffer, m.): zakpistool ; -spinne, vr.: (ins.) witgat-spin, (ook:) tarantula, gif-spin ; -stich, m.: (zeew.) overshands-steek; -trager, m.: zakkendrager, pakkendrager, sjouwer, (fig.) ezel (ein Esel nennt den andern -trager: spr.: de pot verwijt den ketel dat hij zwart is); -tuch, o.: 1) zakkenlinnen, 2) zakdoek, (pop.) neusdoek; -uhr, vr.: horloge; -voll, m.: zakvol; -zehnte, m.: Zie -gülte; -zeug, o.: zakkengoed, zakkenlinnen; -zins, m.: Zie -gülte; -zwillich, m.: trielje, dril.

Sackade, vr.: (rs.) ruk.

Sack'chen, o. (-s; mrv. -): zakje.

tackel, o. (-s; mrv. -): 1) zakje; 2) Zie Seckel.

sack'en, w. o, s.: zakken, zinken, dalen; w. b.: zakken, in zakken doen; sich w. w.: 1) uitzakken, als het ware vormen, 2) zakken, zinken,

Safran', m. (-es,    -s): saffraan^

I -blüthe [t], vr.: saffraanbloesem; -farbe, vr.: saffraankleur; -farben (-farbigr), bv.n.: saffraankleurig; -gelb, z. n. o. en bv. n.: saffraangeel; -pflanze, vr.: saffraanplant; -pflanzung, vr.: saffraanplanting; -pflasterr o. saffraanpleister.

zak

een

dalen.

sack'en, w. b.: in eenen zak doen en verzuipen.

Hacker (Hacker), m. (-s; mrv. -): zakker, graanzakker (die ’t graan in zakken doet).

sackerlot’, tsw.: sakkerloot!

sackerment’, tsw.: verduiveld!

Hackler, m. (-s; mrv. -): 1) zakken-maker; 2) weidtasschenmaker; 3) handschoenenmaker; 4) lederenbroekenrna-ker.

Saft, m. (-es, -s; mrv. Safte): sap: (pha.) stroopje ; weder - noch Kraft habeny geen degelijkheid hebben; I -balgchen, o.: (pik.) kiemvliesje; -behaltniss [nis], o.^ (van bloemen:) nonigkelk; -birne, vr.: sappige peer, (inz.) juttepeer; -blau, o.: lakmoes; -farbe, yr.: sapverf; -faule, vr.: (gnk.) bederf in de sappen; -gang, m.. (ontl.) kanaal der sappen; -grün, z. n. o. en bv. n.: sapgroen; -halter, m.: Zie * -behaltniss; -holz, o.: saprijk hout; -los, bv. n.: sappeloos, (fig.) droog; - und kraftlos: (fig. fam.) zonder kracht, macht of heerlijkheid; -losigkeit, vr.: sappeloos-heid, (fig.) droogheid; -mus, o.: marmelade,, (pha.) conserf; -pflanze, yr.: saprijke plant; -rauber, m.: (pik.) woekerplant; -reich, bv. n.: saprijk; -röhre, vr.: kanaal der sappen; -voll, bv. n.; sappig; -zeit,. vr.: voorjaars-tijd, voorjaar.

Saftchen, o. (-s; mrv. -): (pha.) stroopje.

saf’ten, w. o. h.: (van boomen:) herleven.

saftig, bv. n.: sappig, saprijk; (fig.) sopperig, soeperig, morsig; (ook:) vuil,, liederlijk; I -keit, vr.: sappigheid, (fig.) sopperigheid, (ook:) liederlijkheid,

Sag, in Sam. I Zie Sage.

sag bar, bv. n.: te zeggen, geschikt om in woorden uitgedrukt te worden;

I -keit, vr.: geschiktheid om uitgedrukt te worden in woorden.

Sa’ge, vr.: 1) (het) zeggen; (fam.) praatje, gerucht; es geht die -: het praatje gaat, het gerucht loopt; 2) sage, legende, volks-overlevering; eine - der Yorzeit: een verhaal uit den ouden tijd; I -baum,. m.: zevenboom; -wort, o.: (tik.) werkwoord.

I -blatt,. met ge-blok;

-): (kkl.-bv. n.:

Hadduca'er, m. (-s; mrv. hist.) Sadduceër; sadduca’isch, Sadduceesch.

Hadebaum, m.: Zie Sübenbaum.

Ha’drach, m. (-es, -s; mrv. -e): (fig. fam.) duivel.

Ha’e, in Sam. I -land, o.: zaailand, teelland; -mann, m.: zaaier; -maschine, yr.: zaaiwerktuig; -pflug, m,: zaaiploeg; -tuch, o.: zaaizak; -zeit, vr.: zaaitijd.

sa’en, w. b.: zaaien; Sa'er, m. (-s; mrv. -): zaaier; Sa'erin, vr. (mrv.-nen): zaaister.

Safüan, m. (-es, -s; mrv. -e): marokijnleder, marokijn; I -bereiter, m.: marokijn-bereider; -fabrik, m.: marokijn-fabriek; -leder, o.: marokijnleder, marokijn; -macher, m.: Zie -bereiter.

Hallor', m. (-s): saffloer, wilde saffraan; I -gelb, o.: saffloer&eel; -roth [tl, o.: saffloerrood; -samen, m.: saffloerzaad.

Sa'ge, vr.: zaag; (vv.) zegen; o.: zaagblad; -blatterig, bv. n.: tande bladeren; -block, o.: zaag -bock, m.: zaagbok, zaag-stelling; -feile,vr.: zaagvijl; -fisch, m.: zaagvisch, zwaardvisch; -fliege, vr.: zaagvlieg, zaagwesp : -förmig,. bv. n.: zaagvormig; -gerüst, o. (-gestell, o.): zaagstelling; -griff, m.:handvatsel der zaag;, -grube, vr.: zaagkuil; -hai, m.: Zie-lisch ; -loch, o.: zaagkuil; -lohn, m.:zaagloon; -mehl, o,: zaagsel; -mühle, vr.: houtzaagmolen; -müller, m.: houtzaagmolenaar; -schnabler, m.: (vog.) duik-eend, duiker-gans ; -schraube, vr.: zaagschroef; -spane,, m. mrv.: zaagsel; -taucher, m.: Zie -schnabler; -werk, o.: vestingwerk met in- en uitspringende hoeken.

Isa'gen, w. b.: zeggen; Einem - lassen: aan iemand laten zeggen; ich habe mir - lassen: men heeft mij gezegd; sich etwas nicht zweimal - lassen: zich iets geen tweemaal laten zeggen; nichts zu - haben: 1) niets te zeggen hebben, eene ondergeschikte rol spelen, 2) niets te beteekenen hebben, van geen belang zijn; von Glück zu - haben: van geluk mogen spreken; sagen Sie nur: spreek maar! I -, z. n. o. (-s): (het) zeggen; seinem - nach: naar zijn zeggen, volgens zijn zeggen.

-torte, vr.: roomtaart.

Sait'e, vr.: (muz. en tig.) snaar; mit -n beziehen: besnaren; berühren Sie diese - nicht: roer die snaar niet aan; immer auf einer - leiern: (tig.) altijd hetzelfde liedje zingen, altijd op hetzelfde aanbeeld kloppen; andere -n aufziehen: (hg.) uit een ander vaatje tappen; gelindere -n aufziehen: (tig.) zijne tonen wat lager stemmen; die -n zu hoch spannen: de snaren te hoog spannen, (tig.) een te hoo-gen toon aanslaan.

Sait en, in Sam. I -handiger, m.: feniks in het snaren-spel; -bezug, m.: besnaring; -brett, o.: snarenbord; -instrument, o.: besnaard speeltuig ; -macher, m.: snarenmaker; -spiel, o.: 1) snarenspel, 2) besnaard speeltuig; -spieler, m.: bespeler van een snaar-instrument; -werkzeug, o.: besnaard speeltuig; -zug, m.: besnaring.

. . . sait ig, bv. n.: ... snarig; fünf -: vijfsnarig, met vijf snaren.

Sa ker, m. (-s; mrv, -): (vog.) reiger-valk; I -falke, vr.: reigervalk.

Sakrament’, o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) sacrament; das - des Altars: het sacrament des Outaars; das - ausstellen: het sacrament ten toon stellen; I -haus-chen, o.: hostie-kastje, tabernakel;-schan-der, m.: sacrament-schenner.

sakramenti ren [tie], w. o. h.: vloeken.

sakrament'licli, bv. n,: sacramenteel.

m. (-s; mrv. -): (hist.)

ISa gen, in Sam. I -forschung, vr.: nasporing van de legenden der oudheid; -geschichte, vr.: 1) geschiedenis der oude legenden, 2) fabelachtige geschiedenis; -glaubige, m.: geloof hechter aan alle fabelachtige overleveringen; -haft, bv. n.: fabelachtig; -kunde, vr.: fabelkunde; -schatz, m.: schat van legenden en overleveringen; -zeit, vr.: voorhistorische tijd.

Isa gen, w. b.: zagen.

ISa'gen, in Sam. I -artig, bv. n.: zaag-achtig; -törmig, bv. n.: zaagvormig; -schmied, m.: zagenmaker; -werk, o.: vestingwerk met in- en uitspringende hoeken.

Sa ger, m. (-s; mrv. -): zager; I -grube, vr. (-tiefe, vr.): zaagkuil.

Sagitta'rius, m, (-): (str.) Schutter.

sag lich, bv. n.: Zie sagbar.

Na go, o. en m. (-s): sago; I -baum, m.: sagoboom; -grütze, vr.: sago-korrel; -mehl, o.: sagomeel, sago; -palme, vr.: sago-palm; -palmwein, m.: palmwijn.

sah: Zie sehen.

Sahl. in Sam. I -band, o.: zelfkant; -buch, o.: kadastrale legger; -leiste, vr.: zelfkant; -weide, vr.: (pik.) rondbladerige wilgeboom.

Sah’lingen, vr. mrv,: (zeew.) zalin-gen.

Sahii, in Sam. I Zie Salinen.

Saline, vr.: room.

Salinen, in Sam. I -brezel, vr.: room-krakeling;-frau, vr.: roomvrouw; -kase, vr.: roomkaas; -kuchen, m.: roomtaartje;

Sakristan’, m. (-es, -s; mrv. -e): sacristein, koster; Sakristei’, vr.; sacristie.

Nüknlar', in Sam. I -feier, vr.: eeuwfeest.

Sakularisation', vr.: secularisatie;

sakularisi’ren [sie], w. b.: secularisee-ren.

Sal, in Sam. I -bader, enz.: Zie 25 reg. lager; -band, -buch, -leiste, -weide:

Zie Salil....

Salaman der, m. (-s; mrv. -): (drk.) salamander; I -artig, bv, n.: salamanderachtig; I -baum m.: salamanderboom; -eidechse, vr.: salamander-hagedis; -haar,

o.: steenvlas, amiant.

Salar' (Salair’), o. (-s; mrv. -): salaris, bezoldiging; salari’ren [rie], w. b.: salariëeren, bezoldigen; Sala’rium, o. (-s): salaris, bezoldiging.

Salat’, m. (-es, -s; mrv. -e): salade, (fam.) sla; I -baum, m.: Judasboom; -blatt,

o.: salade-blad; -bohne, vr.: saladeboon (fam.: slaboon), prinsesseboon, heereboon, asperge-boon; -gabel, vr.: salade-vork; -kopf, m.: (een) krop salade; -löffel, m.: salade-lepel; -napf, m.: saladebak; -öl, o.: salade-olie (fam.: sla-olie), boom-olie; -pflanze, vr.: salade-plant; -samen, m.: salade-zaad; -schüssel, m.: salade-schotel (tam.: sla-schotel).

Sall», in Sam. I Zie die woorden op hunne alphabetische plaats.

Sal'bader, m. (-s; mry, -) kwakzalver, 2) rammelkees, babbelaar; Salbaderei',vr.: 1) kwakzalverij, 2) kletspraat; sal'badern, w. o- h.: 1) kwakzalven, 2) kletsen, kletspraat uitkramen.

Salb’arzt, m.: kwakzalver.

Salfo'chen, o. (-s; mrv. -): zalfje.

Salb’e, vr.: zalf. Zie Salben.

Salbei’, vr.: (tnb.) salie; I -baum, m.: salie-boompje; -blatt, o.: salie-blad.

Isal’ben, w. b.: zalven; Einen zum Könige -: iemand tot koning zalven; einen Leichnam -: een lijk balsemen. Einem die Hande -: (fig.) iemand stoppen, iem. omkoopen.

ISal'ben, in Sam. I -büchse, vr.: zalf-doos, zalfpot; -handler, m. (-kramer, m.): zalfverkooper.

Salber, m. (-s; mrv. -): zalver; Sal-berei', vr.: zalverij, gezalf; Sal'berin, vr. (mrv. -nen): zalfster.

sal’biclit, bv, n.: vettig, zalfachtig.

Salb ling (Salb ling), m. (-es, -s* mrv. -e): zalmpje, jonge zalm.

Salb'nuss, vr.: behennoot; I -öl, o.: behennoten-olie.

Sal'bung, vr.: zalving (ook tig.).

Sal’bungs, in Sam. j -reich (-voll), bv. n.: vol zalving.

Salchen, o. (-s; mrv. -); zaaltje.

Saldir [dier], in Sam. I -buch, o.: saldeerboek.

saldi'ren [ie], w. b.: saldeeren, vereffenen,

Sal’do, m. (-s; mrv.-s): saldo; I-betrag, m.: saldo-bedrag; -wechsel, m.: wissel ter vereffening van het saldo; -zahlung, vr.: betaling van het saldo.

Salep, m. (-s): salep; I -wurzel, vr.: salep.

Sa'lier,

Saliër.

Sali ne, vr.: zoutziederij, zoutkeet.

sa’liscli, bv. n.: Salisch; das-e Gesetz: de Salische wet.

salivi'ren [ie], w o. h.: (gnk.) kwijlen; w. b.: door de kwijlkuur genezen, laten kwijlen.

sieden:

rob

vr.:

zou

zou

n.:    1) gezouten;

het

van

Salm’, m. (-es, -s ; mrv. -e): zalm; I -forelle, yr.: zalmforel; -garn, o. (-netz,

o.): zalmnet, zegen.

Salm'clien, o. (-s ; mrv. -): zalmpje.

Salmiak, o. (-es, -s): salmoniak, I -geist, m.: geest van salmoniak, (pop.) vliegende geest.

Salmling, m. (-es, -s; mrv. -e): zalmpje.

Sa lomons, in Sam. I -siegel, o.: (pik.) salomons-zegel.

Salpeter, m. (-s): salpeter; -salpeter koken; I -artig, bv. n.: salpeter-achtig; -dampf, m.: salpeterdamp; -erde, yr.: salpeter-aarde; -frass, m.: door salpeter aangericht bederf; -grube, vr.: salpetergroeve, salpetermijn; -haltig, bv.

n.:    salpeterhoudend; -haltigkeit, vr.:

salpeternoudendheid; -hütte, vr.: salpeter-kokerij; -küchlein, o.: salpeterkoekje; -lauge, vr.: salpeterloog; -sauer, bv, n.: (schk.) salpeterzuur; -saure, vr.: (schk.) salpeterzuur; -sieder, m.: salpeterkoker; -siederei’, vr.: salpeterkokerij; -stoff, m.: (schk.) stikstof; -zeltlein, o.: salpeterkoekje.

salpe'tericlit, bv. n.: salpeterachtig; salpe'terig, bv. n.: salpeterhoudend.

Salse, vr.: sop; (inz.) pekel; (pha.)

Sal to, m.: sprong; - mortale: levensgevaarlijke sprong, saluti’ren [ie], w. b.: salueeren. Sal've, vr.: (mil.) salvo, salviren [ie], w. b.:. redden, in veiligheid brengen; (strandvond:) bergen.

ISalz, o. (-es; mrv. -e): zout; - sieden: zout koken; attisches -: Attisch zout; - und Brod: brood en zout, (fig.) schrale kost; ins - hauen: (pop.) beschenden, zwartmaken, in miskrediet brengen.

|Salz, in Sam. I -abgabe, vr.: zoutbe-lasting; -ader, vr.: zout-ader; -amt, o.: zoutkantoor; -arbeiter, m.: zoutziedersknecht ; -artig, bv. n.: zoutachtig; -beamte, m.: ambtenaar op het zoutkantoor; -bergwerk, o.: zoutmijn; -bildend, bv. n.: (schk.) zoutvormend; -bildung, vr.: zoutvorming; -blumen, vr. mrv. (-bliithe [t], yr.): zoutkristallen; -bohnen, vr. mrv.: ingemaakte boonen, boonen uit het vat; -brodem, m.: zoutdamp; -bruch, m.: zoutgroeve; -brühe, vr.: pekelnat, pekel; -brunnen, m.: zoutbron; -büchschen, o. (-büchse, vr.): zoutvaatje; -bude, vr.: zoutwinkel; -bund, m.: (fig.) eeuwigdurend verbond; -butter, vr.: gezouten boter; -erde, vr.: zouthoudende aarde; -döschen, o. (-dösel, o.): zoutvaatje; -faktor, m.: inspecteur der zoutmijnen; -fass, o.:

1)    zoutton, (fig.) inmaakton, 2)'' zoutpot,

3) zoutvaatje (-fasstrager, m.: peper- en -zout-stelletje); -fisch, m.: 1) zoutevisch,

2)    gemarineerde visch; -fleiseh, o.: pekelvleesch; -fuhre, vr.: 1) vervoer van zout, 2) zoutwagen, wagen om zout te vervoeren; -geist, m.: (schk.) zoutzuur ; -geschmack, m.: zout-smaak; -graf, m.: intendant der zoutmijnen; -grube, vr.: zoutgroeve; -gurke,

: ingemaakte augurk, ingemaakte komkommer; -handel, m.: zouthandel; -handler, m.: zoutkooper; -haring, m.: pekelharing; -haus, o.: zoutpakhuis; -hecht, m. gemarineerde snoek; -herr,

m.: eigenaar (heer, patroon) eener zoutkeet; Salzkam’mergut (Zie 59 reg. lager in deze kolom); -kloss, m. (-klumpen, m.): klomp zout, zoutblok, zoutbrood; -knappe, m, (-knecht, m.): zoutziedersknecht; -koch, m.: inmaker, zouter; -korn, o.: zoutkorrel; -kothe [th vr.: zoutkeet; -kraut, o.: (pik.) soda-kruid; -kuchen,, m.: Zie -kloss; -laden, m.: zoutwinkel; -lake, vr.: pekelnat, pekel; -lecke, vr.: plaats waar de dieren zout komen likken; -löffel, m.: zoutlepel; -magazin, o.: zoutpakhuis; -markt, m.: zoutmarkt; -messer, m.: zoutmeter;-meste, vr.: Zie -fass; -monopol, o.: zoutmonopolie; -morast, m.: (aak.) zoutmoeras; -mutter, vr. zeewater (enz., waaruit zout gewonnen wordt); -niederlage,vr.:pakhuis (Fr.: entrepot) voor onveraccijnsd zout; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op de bereiding en den verkoop van zout; -pass, m.: gelei-biljet voor het vervoer van zout; -pfanne, vr.: (in zoutziederijën:) zoutpan; -pfanner, m.: aandeelhouder in (eigenaar of mede-eigenaar van) eene zoutkeet; -probe, vr.: onderzoek naar het tgehalte; -quelle, vr.: zoutbron; -sauer, bv. n.: (schk.) zoutzuur; -saule,vr.: zoutpilaar; -saure, vr.: (schk.) zoutzuur; -schank, m.: zoutwinkel (einen -schank haben: zout in het klein verkoopen); -schaufel, vr.: zoutschop; -schenk, m.: winkelier die zout in het klein verkoopt; -schreiber, m.: klerk op het zoutkantoor; -schweiss, m.: uit de rotskloven druppelend zout water; -see, m.: zoutmeer; -sieden,

o.: zoutbereiding,(het)zoutzieden: -sieder, m.: zoutzieder;-siederei’, vr.: 1) zoutziederij, 2) zoutbereiding; -soole [-sole], vr.: zoutbron; -speicher, m.: zoutpakhuis; -statte, vr.: zoutplaats; -steuer, vr,:

tbelasting, belasting op zout; -stück, o.: Zie -kloss; -sumpf, m.: zoutmoeras -theilchen [tl, o.: zoutdeeltje; -tonne, vr.: zoutton, (fig.) inmaakton; -trager, m,: zoutdrager; -wasser, o,: zout water, (fig.) pekelnat, pekel; -werk, o.: zoutkeet; -wesen, o.: zout-administratie; -wirker, m.: zoutziedersknecht; -zins, m. (-zoll, m.): Zie -steuer; -zöllner, m.: ontvanger van de zoutbelastmg.

Isalzen, bv.

2) zoutig.

|salz en, w. b. onr. (gesalz’en): zouten (1. met zout bestrooien; 2. met zout toebereiden; 3. met zout inmaken); gesalzenes Rindfleisch: pekelvleesch.

salz'icht, bv. n.: zoutachtig, ziltig.

salz'is;, bv. n.: zouthoudend, zoutdeelen bevattende; zoutig, zilt; I -keit, vr.: zoutigheid, ziltheid.

Nalz kammergut, o.: (adk.) land ’ Oosténrijksche hertogdom Saltzburg.

Sam, in Sam. I -haus, o.: zeemtou-werij.

Sam, in Sam. I -kost, vr.: kost van eigengeteelde vruchten; -kosten, vr. mrv.: gemeenschappelijke kosten.

Samarita'ner, m. (-s; mrv. -): Samaritaan; Samarita’nerin, vr. (mrv. -nen): Samaritaansche.

Samari'ter. m. (-s; mrv. -): Samaritaan; Samari'terin, vr. (mrv. -nen): Samaritaansche.

Sa me, m. (-ns; mrv. -n): Zie Samen.

ISaiiieu. m. (-s ; mry. -n): (pik., nat. en fig.) zaad; (fig.) kiem; (van visch:) kuit, (fig.) jonge vischjes (mrv.); einen Teich mit - besetzen: jonge visch in eenen vijver poten; in - schiessen: (pik ) in het zaad schieten, in het zaad loopen; - ansetzen: (pik.) zaad zetten; der - der Tugend:(fig.) het zaad (de zaden) der deugd; der -Abrahams: (fig.) het zaad van Abraham, Abraham’s kroost.

jSa'men, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) zaad-ader; -baum, m.: boom die (in een hakbosch) ongeveld moet blijven; -be-halter, m. (-behaltniss [sl, o.): (ontl.) zaadvaatje, (pik.) zaadhuisje; -blaschen, o.: zaadvliesje; -blatt, o. (-blattchen, o.): zaadlobbe; -blume, vr.: zaaddragende bloem, wijtjes-bloem; -blutader, vr.: (ontl.) zaad-ader; -boden, m.: zaadzolder, zaadpakhuis, (pik.) zaadhuisje; -bohne, vr.: zaaiboon; -bruch, m.: (hik.) zakbreuk; -decke, vr.: zaadvliesje; -drüse, vr.: (ontl.) teelbal; -erbse, vr.: zaai-erwt; -ergiessung, vr.: (gnk.) zaad-uitstorting; -erzeugend, bv. n.: zaadmakend; -fische, m. mrv.: jonge vischjes; -fluss, m,: (gnk.) zaadvloeiing, (gem.) druiper; -gefass, o.: Zie -behalter; -gehause, o.: (pik.) zaadhuisje; -getreide, o.: zaaikoorn; -gewachs, o.: zaaigewas, uit zaad voortgekomen gewas; -handel, m.: zaadhandel; -handler, m.: zaadkooper; -handlerin, vr.:    1) zaadkoopersvrouw,

2) koopvrouw in zaden; -haut, vr. (-haut-chen. o.): zaadvliesje; -holz, o.: boomen (mrv.) die in een hakbosch ongeveld moeten blijven; -hülse, vr.: zaad-omkleedsel(peul, dop,, schil, bast, enz.); -kapsel, o.: zaadhuisje; -kern, m.: (van vruchten:) pit; -kohl, m.: in het zaad geschotene kool-plant; -korn, o.: 1) zaadkorrel, 2) zaaikoorn; -kraut, o.: watermuur (onkruid in vijvers, enz.); -krone, vr.: (pik.) zaadkroon; -kunde, vr.: zaadkunde; -lappen, m.: zaadlobbe; -lehre, vr.: zaadleer; -lode, vr,: uit zaad (uit eene gepote pit) voortgekomen boompje; -los, bv. n.: zaadloos; -milch, vr.: (pha.) zachte drank, melkachtige drank; -perle, vr.: zaadvormig pareltje, zaadpareltje; -röhre, vr.: (ontl.)zaadhuisje, zaadkanaal; -schnur, vr.: (ontl.) zaadstreng ; -schule, vr.: (tnb.) zaadkweekerij; -schwache, vr.: (gnk.) zwakheid der teeldeelen; -stangel, m.: zaadstengel; -staub, m.: (pik.) stuifmeel; -strang m.: (ontl.) zaad-streng; -strauss, m.: (pik,) zaadkolfje; -theile [t], m. mrv.: teeldeelen; -thierchen [t], o.: zaaddiertje, in het zaadvocht aanwezig diertje; -tragend, bv. n.: zaaddragend; -trager, m.: zaaddragende plant; -umgebung, vr.: zaad-omkleedsel; -verzeichniss [s], o.: naamlijst (inz.: prijslijst) der zaadsoorten; -werk, o.: zaad; -wolle, vr.: (pik.) donzigheid der zaadkorrels; -zapfen, m.: kegelvormige zaadkorrel; -zerstreuung, vr.: zaad-strooiing; -zwiebel, vr,: (pik.) voor de teelt bestemde bol.

Samerei', vr.: zaden (mrv.), zaadsoorten (mrv.), zaad (enk.); I -handel, m.: zaadhandel, handel in zaden; -handler, m.: zaadkooper, koopman (ook: winkelier) in zaden.

sa'mig, bv. n.: zaadkorrels dragende.

sa'miscli, bv. n.: Samisch, van het eiland Samos.

siiiiiisch. bv.n.: zeemlederen, zeemen; - Leder: zeemleder; die Felle - machen: de vellen zeemtouwen, de vellen tot zeemleder bereiden; I -garber (-gerber), m.: zeemtouwer ; -gerberei', vr.: zeemtou-werij; -machen, z. n. o.: (het) zeemtouwen, (de) zeemlederbereiding.

Sam'mel, in Sam. I -bild, o.: (bij wijze van legkaart) uit verschillende stukjes aaneengevoegde afbeelding; -brod, o.: ingezameld (opgehaald, bij-eengebedeld) brood; -buch, o.: 1) boek met uittreksels, 2) boek met een samen-geflansten inhoud; -gelder, o. mrv.: ingezamelde (opgehaalde) gelden; -kasten, m.: vergaarbak; -name, m.: (tik.) verzamelwoord, collectief; -orden, m.: (kkl.) bedel-orde; -panz, m.: veelvraat, (pop.) vreetzak; -platz; m.: verzamelplaats, (mil.) loopplaats; -schrift, vr. (-werk, o.): 1) tijdschrift, 2) mengelwerk van een tijdschrift,

3) Zie -buch; -wort, o.: Zie -name; -wörtlich, bv. n.: (tik.) collectief, verzamelend; -zahl, vr.: gezamenlijk getal.

Sammelei', vr.: 1) inzameling, opha-ling; 2) bijeenzameling; 3) samennansing.

sam'meln, w. b.: 1) verzamelen, bijeenzamelen; 2) (gelden, enz.:) inzamelen, ophalen; 3) (fig. fam.) samenflansen; seine Gedanken -: (fig.) zijne gedachten bijeenrapen, (ook:) zich bezinnen; I sich -, w. w.: zich verzamelen, (fig.) zich herstellen, (ook:) tot bezinning komen.

Sam'met, m. i-s): fluweel; geblümter -: gebloemd fluweel; Zie spr. Kragen; i -artig, bv. n.: fluweelachtig; -band, o.: fluweellint; -blümchen, o.: pensee-bloem-pje, viooltje; -blume, vr.: fluweelbloem, amarant; -bürste, vr.: fluweelborstel, zeer zachte schuier; -ente, vr.: fluweeleend, moor-eend; -fabrik, vr.: fluweelfabriek; -hühnchen, o.: Zie -ente; -hut, m.: flu-weelen hoed; -kleid, o.: fluweelen japon; -kragen, m.: fluweelen kraag ; -macher, m.; fluweelwever; -mantel, m.: fluweelen mantel; -mütze, vr.: 1) fluweelen pet, 2) fluweelen muts; -nelke, vr.: windbloem; -pappel, vr.: fluweelboom ;-pelzrock, m.: fluweelen jas met bont; -rasen, m.: kort-afgemaaid grasperk, (dk.) zacht gras-tapijt; -rosé, vr.: fluweelroos, provincie-roos; -schwarz, z. n. o. en bv. n.: fluweelzwart, gitzwart; -spinne, vr.: (ins.) satijn-spin; -spitze, vr.: chenille-franje; -stuhl, m.: weefstoel voor fluweel; -vogel, m.: (ins.) schoenlapper, veelkleurige vlinder; -weber, m.: fluweelwever: -weich, bv. n.: fluweelzacht ; -weste, vr.: fluweelen vest.

sam meten, bv. n.: fluweelen.

Sammler, m. (-s; mrv. -): 1) verzamelaar; (let.) compilator; (pop.) samen-flanser; 2) inzamelaar (van gelden), (kkl.) collectant.

Samm’luug, vr.: 1) verzameling;(let.) compilatie; die - der Gedanken: (fig., het) bijeenrapen van de gedachten, (het) behoorlijk nadenken, 2) inzameling (van gelden), (kkl.) eollecte.

Sauiiii 1 uiigs, in Sam. I -punkt, m.: verzamelplaats, (mil.) loopplaats.

ISainint, m. (-es): Zie Saminet.

Isa in int. vz. 13]: benevens, en, alsook, alsmede, zoomede. I -, bw.: te zamen, gezamenlijk; - und sonders: allen zonder uitzondering.

vr.:

m.:

vr.:

vr.:

in Sam. I -belehnung, vr.: gemeenschappelijke beleening; -hander, m.: mede-beleener; -kauf, m.: koop bij den roes, koop van alles bijeen.

sammt’en, bv. n.: Zie Sammeten.

siiiiimt licli, bv. n.: al: -e Aerzte: al de dokters; -e Hauser; al de huizen, (kph.) al de kantoren, al de firma’s. I -, bw.: gezamenlijk, te zamen, allen.

Samogi'tien, o. (-s): (adk.) Samo-gitië.

Samoje cle, m. (-n; mrv.-n): Samo-jeed; Samoje'din, vr. (mrv. -nen): Samo-j'eedsche; samoje’disch, bv. n.: Samo-jeedsch,

Sains tag, m. (-es, -s; mrv. -e): Zaterdag; sams’taglich, bv. n.: Zaterdagsch (bw.: eiken Zaterdag); sams’tagen, w. o. h.: Zaterdag houden, alles in orde brengen om den Zondag rustig te kunnen vieren.

Sa’muin, m (-s): samoem (een verstikkende woestijnwind).

ISantl, m. (-es, -s): zand; grober und feiner -: grof en fijn zand; Einem - in die Augen streuen: (pop.) iemand zand in de oogen gooien; den - zahlen: (spr.) munnikenwerk doen; auf den - geratnen [t]: (zeew.) grond raken, vastvaren, aan den grond komen te zitten; auf den -treiben: (zeew.) op het strand zetten, doen stranden; auf den - setzen: (rs.) in het zand laten bijten, uit den zadel werpen, (zeew.) op het strand zetten, doen stranden.

ISand, in Sam. I -aal, m.: zand-aal (niet te verwarren met Sanda’le); -acker, m.: zandige akker; -allee, vr.: met zand bestrooid wandelpad; -artig, bv. n.: zandachtig; -auster, vr.: zand-oester; -bad, o.: zandbad; -bank, vr.: zandbank (in zee), zandplaat (in eene rivier); -beere, vr.: haagappel der Alpen, berendruif; -berg, m.: zandberg; -boden, m.: zandgrond; -bohrer, m.: zandboor; -börs, m.: zand-baars; -bruch, m.: (hik.) splinterbreuk; -büchse, vr.: zandkoker; -distel, distel van een zandgrond; -döbel, m.: (visch:) zandbaars; -dorrleiche, vr.: zand-mummie (in het woestijnzand verdroogd lijk); -ebene, vr.: zandvlakte; -erz, o.: in zandsteen aanwezig erts;-farbe, vr.: zandkleur; -farben (-farbig), bv. n.: van de kleur van zand; -fass, o. (-fasschen, o.): zandkoker; -feld, o.: zandveld; -fisch, m.; zand-aal; -flötz, o. (-fluhe, vr.): zandlaag; -form, vr.: zandvorm; -förmig, bv. n.: zandvormig; -frau, vr,: zandvrouw, vrouw die zand verkoopt; -fuhre, vr.: 1) zandkar, 2) vervoer van zand; -galle, vr.: zandige plek* -gang, m.: zandpad; -gebirge, o.: zandbergen (mrv.); -gegend, vr.: zandstreek; -glas, o.: zandglas, zandlooper; -gries, m.: kegelzand, kiezel; -grube, vr.: zandgroeve, zandput; -grund, m.: zandgrond; -guss, m.: (het) gieten in eenen zandvorm; -gut, o.: zandgoed (inlandsche tabak); -hater, m.: zandhaver, duist; -hager, m.: ophooping van zand; -hase, vr.: zandhaas, witte haas, (iron.: voor niet-zeeman:) zandhaas^ landkrabbe (einen -hasen machen: tam.: een bok schieten); -haufen, m.: zandhoop; -horst, m.: ophooping van zand; -hügel, m.: zandheuvel, (inz.) duin; -insel, vr.: (in

eene rivier:) zandplaat; -kapelle, vr.: (schk.) met zand gevulde kapel; -karren, zandkar; -karrner, m.: zandrijder; -kasten, m.: zandkist; -kloss, m.: ronde massa zand, (hik.) zandkloot; -korn, o.: zandkorrel; -krabbe, vr.: zandkrabbe; -kraut, o.: zandkruid; -krebs, m.: (de gewone) kreeft; -kresse, vr.: (pik.) kers, kors, kerskruid; -kriecher, m.: zandkrui-per; -kuchen, m.: zandtaart (zeker gebak); -kutile, vr.: zandkuil, zandput; -lage, vr.: zandlaag; -land, o.: zandig land; -laufer, m.: (vog.) strandlooper, (inz.) kemphaan; -mann, m.: zandman, man die zand verkoopt, (fig,) slaperigheid, slaap, vaak (der -mann kommt ihm in die Augen: fam: hij begint slaap te krijgen, zijne oogen beginnen lodderig te staan van den slaap); -meer, o,: (dk.) zandzee (d. i. zandwoestijn); -mumie, vr.: Zie -dorrleiche; -pfeifer, m.: Zie -laufer; -plan, m.: zandvlakte, (hist.) arena (d. i.: 1, worstelperk: 2. renbaan); -pulver, o.: (gnk.) poeder tegen het graveel; -rechnung, (iron.) rekening zonder einde; -reff, o.: zandrif, zandbank; -reiter, m.: (iron.) zandruiter, uit den zadel geworpen ruiter; -riff, o.: Zie -reff; -rohr, o.: (pik.) duin-helm; -sack, m.: zandzak; -schaufel, vr.: zandschop; -schelle, vr.: met zand besto-vene plek; -schicht, vr.: zandlaag;-schuss, m.: zandstorting; -schwalbe, vr.: oever-zwaluw; -staub, o.: stuifzand;-stein, m.: zandsteen (-steinbruch, m.: zandsteengroeve); -strecke, vr.: zand-streek, zandige streek; -strom, m.: stroom van zand ; -tiegel, m.: zandkroes; -torte, vr.: Zie -kuchen ; -ufer, o.: zandige oever; -uhr, vr.: zandglas, zandlooper, uurglas ; -wagen, m.: zandwagen; -weg, m.: zandweg; -wüste, zandwoestijn; -zucker, m.• 1) bruine suiker, 2) geraspte suiker.

Sanda le, vr.: sandaal, voetzool. San’daraclt, m. (-s): sandrak-gom; -pulver, o.: sandrak, poeder van san-drak.

Han del, m* (-s): sandelhout; I -baum, m.: sandelboom; -holz, o.: sandelhout.

man den, w. b.: zanden, met zand bestrooien; San’der, m. (-s ; mrv. -): zander, zandstrooier, (visch:) zandbaars; san -dicht, bv. n.: zandachtig; -san’dig, bv. n.: zandig.

sanft, bv. n.: zacht; I -heit, vr.: zachtheid ; -herzig, bv. n.: teerhartig ; -herzig-keit, vr.: teerhartigheid; -muth [t], vr.: zachtmoedigheid; -müthig [tl, bv. n.: zachtmoedig; -müthigkeit [t], vr.: zachtmoedigheid.

Sanfte, vr.: draagstoel, draagbaar; I -ntrager, m.: drager, draagstoel-man.

sanftig, bv. n.: zacht hellend, zacht glooiend.

sKnf’tigen, 'w. b.: 1) verzachten, temperen; 2) bedaren, stillen, sussen, sanft’lich, bw.: zachtjes aan, zacht. Isang, siing’e, Zie singen,

ISaiig, m. (-es, -s; mrv, Sang'e): zang (1. gezang, [het 1 zingen; 2. lied); Zie ook JKlang; I -boden, m.: (muz.) zangboom (zangbodem); -dichter, in.: lierdichter, (fam.) liederen-dichter; -drossel, vr.: (vog.) zingende lijster; -führer. m.: voorzinger, eerste zanger in de koren; -gedicht, o.: lierdicht; -herd, m.: groote kooi voor

vr.:

vr.:

disch.

Sarclo ner (Sardo nier), m. (-s; mrv. -): (min.) sardonyx.

sarclo’nisch, bv. n. sardonisch, sar-doniek, gemaakt, gedwongeu, geveinsd, grijnzend; -es Lachen: grijnslach.

sar'schen, bv. n.: van serge.

Sar'ter, m. (-s ; mrv.-):(zeew.) charter, mal, model (van een schip).

Isass, sas'se: Zie sitzen.

n.: gezeten.

Sat'te, vr.: melktest.

Sat'tel, m. (-s; mrv. Sat’tel): (rs.) zadel; (ontl.) neusbeen; (adk.) bergkam; (rnuz.) kam; (typ.) galg; in allen Satteln gerecht sein: (fig.) Zie gerecht. Einen aus dem - heben (werfen): (rs. en fig.) iemand uit het zaal lichten (werpen); fest im - sitzen: (rs. en fig.) vast in den zadel zitten; vom - leben: van roof leven (als een roofridder); | -baum, m.: zadelboom,

zangvogels; -lerche, vr.: (vog.) zingend leeuwerik; -lustig, bv. n.: zanglustig; -meister, m.: zangmeester;-spiel, o : zangspel, opera; -standchen, o.: serenade van zangers; -vogel, m.: zangvogel; -weise, 1) manier (trant, wijze) van zingen, 2) wijs, melodie.

Sang’e, vr.: (scheeps-)luik. hang en, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) scheerling, dolle kervel.

Sang’er, m. (-s; mry. -): 1) zanger (i. a. b.); 2) (vog.) zangvogel; Sang'erin vr. (mrv. -nen): 1) zangeres, 2) zangster (ook fig.).

Sanguiniker, m. (-s; mrv. -): vol-bloedig mensch, (fig.) driftig mensch. (fam.) driftkop; sangui'nisch, bv. n.: volbloedig, (fig.) driftig.

Jïiani’kel, vr.: (pik.) berenoor. Siinitiits, in Sam. I -kollegium, o.: gezondheids-commissie; -rath [t], m.: 1) gezondheids-commissie, 2) lid van de gezondheids-commissie.

ISank, o. (-es, -s ; mrv. San'ke): onbruikbaar houtvlot.

Isank, san’ke: Zie sinken. sankt, bv. n.: Sint; - Gallen, o.: (adk.) Sint-Gallen; - Goarshausen, o.: Sint-Goarshuizen; - Paul: Sint-Paulus; - Peter: Sint-Petrus, Sint-Pieter.

Sanktion , vr.: sanctie; sanktioni’reu [nie], w. b.: sanctioneeren. sa ii ii. san ne: Zie sinnen. Sanskrit', o. (-s): Sanskrit; I -sprache, Sanskritsche taal, (het) Sanskrit. Sa’panholz, o.: sapanhout.

Saphir m. (-s; mrv. ->e): (min.) saffier;

I -blau, o.: saffierblauw, sa’phiren, bv, n.: saffieren.

Happe, vr.: (vest.) loopgraaf; sappen, w. b.: ondermijnen; Sap'per, m. (-s; mrv. *): sappeur, sapperlot', tsw.: sapperloot! sappermenf, tsw.: verduiveld! sap'pliisch, bv. n.: (dk.) Sapphisch, den dichttrant van Sappho nabootsend.

sappiren [pie], w, b.: ondermijnen; Sappi'rer [pie], m. (-s; mrv. -): sappeur.

Sa'rali, vr.: Sara.

Saraze’ne, m. (-n; mrv. -n): Sara-ceen; Saraze'nin, vr. (mrv. -nen): Sara-ceensche; saraze'nisch, bv. n.: Sara-ceensch.

Sar baiim, m.: (pik.) zwarte populier. Sarclelle, vr.: (visch:) ansjovis. Sardellen, in Sam. I -brühe, vr.: ansjovis-saus; -fang, m. (-fischerei', vr.): ansjovis-vangst; -salat, m.: ansjovissalade; -sauce, vr. (-tunke, vr.): ansjovissaus.

Sar der, m. (-s; mrv. -): (min.) sardonyx.

Sardine, vr.: 1) Zie Sarder; 2) Zie Sardelle.

Sardinien, o. (-s): (adk.) Sardinië; Sardi'nier, m. (-s; mrv. -) Sardiniër, Sard; Sardi'nierin, vr. (mrv. -nen): Sardinische; sardi'nisch, bv. n.: Sardinisch, Sar-

Sardonyx, m. (-; mrv. -e): (min.) sardonyx.

Sarg, m. (-es; mrv. Sar'ge): doodkist, lijkkist; I -beschlag, m.: beslag eener (der) doodkist; -deckel, m.: deksel eener (der) doodkist; -gritf, m.: handvatsel eener (der) doodkist; -nagel, m.: 1) dood-kisten-spijker, 2) (fig.) nagel aan doodkist; -platte, vr.: plaat op eene doodkist; -stein, m.: grafzerk; -tuch, o.:

lij KKlGGCl»

Sar ge, vr.: Zie Zarge.

Sarkophag', m. (-es, -s; mrv. -e)-: sarcophaag.

Sarma te, m. (-n; mrv. -n): Sarmaat, Sarmatiër (Pool); Sarma'tien, o. (-s): (adk.) Sarmatië (Polen); sarma’tisch,bv.n.: Sarmatisch (Poolsch).

Sar rass, m. (-es; mrv. -e): 1) slagzwaard; 2) sabel.

Sarsaparil'le, vr.: (pha.) sarsapa-rille.

Sar'sche, vr.: serge; I -fabrikant, m. (-weber, m.): serge-wever; -weberei’, vr.: serge-weverij.

ISass, m. (-en; mrv. -en): gezeten man, grondbezitter; (hist.) vrij-boer, landbouwer die zijne eigene hoeve bewoont;

I -jagen, z. n, o.: (het) hindenjagen, (het) jachtmaken op wijfjes-herten.

Sassafras, m. (-): (pik.) sassafras.

Sas'se, vr.: (jag.) leger (van een haas).

I -, m. (-n; mrv. -n; mrv. -n): 1) Zie Sachse; 2) Zie Sass.

sass haft (s&ss’ig), bv.

Sas’sisch, vr.: Saksisch.

Sa tan, m. (-s): (theo.) satan, duivel; sata’nisch, bv. n.: sataniek, duivelachtig, (fam.) satansch, duivelsch.

Satellit’, m. (-en; mrv. -en): satelliet (i. a. b.).

Satin', m. (-s): satijn; Satinett’, m.(-es, -s): satinet.

Satrap', m. (-en; mrv. -en): (hist. en fig.) satraap; Satrapie', vr.: (hist.) satrapie.

satt, bv. n. en bw.: zat, overvol; (schk. en fig.) verzadigd; (schl.) donker, (ook:) te dik, te vet; ganz - sein: meer dan zat zijn, dronken en vol zijn; sich - essen: zich zat eten; sich nicht - sehen können: (fam.) geene oogen genoeg hebben om te kijken; sich - lachen: (fig.) zich een bult lachen; sich - plaudern: (fig.) zijn (haar) hart ophalen met praten; eines Dinges -sein (einer Sache - sein): iets zat zijn, iets moede zijn; ich habe es -: ik heb er meer dan genoeg van; I -gelb, o.: donkergeel; -grün, o.: donkergroen; -heit, vr.: zatheid, overvolheid, (schk. en fig.) verzadigdheid. Zie ook sattsam.

in.:

vr.: (pik.) kuun, toekruid,

o.: (zeew.) zetboord: -brief, m.: _

-fisch, m.: pootvisch (d. i. jonge vischjes', om er vijvers of rivieren mede te bevol

in.:

vr.:

m.:

isgras,

wilde-

zadelboog; -bausch, m.: achterste boog van een zadel; -bein, o.: (ontl.) zadelbeen; -blech, o.: zadelboog-beslag; -bogen, m.: zadelboom; -bord, o.: (zeew.) zetboord; -dach, o.: schraagvormig dak; -decke, vr.: zadeldek; -fertig, bv. n.: gereed om te paard te stijgen; -fest, bv. n.: zadelvast, {hg.) knap, bedreven, bekwaam; -förmig, bv. n.: zadelvormig; -frei, bv. n.: (hist.) vrij van het leveren van een gezadeld paard, vrij van leendienst te paard; -gaul, in.: zadelpaard, rijpaard; -gurt, m.: zadel-riem; -gut, o. (-hof, m.): (hist.) vrij leen; -kammer, vr.: zadelkamer; -kissen, o.: zadelkussen; -knecht, m.: rij-knecht; -knopf, m.: zadelknop; -krampe, vr.: (kim.) lus; -lehen, o.: (hist.) zwaardleen, mannelijk leen, leen waarvan de bezitter een gezadeld paard moest leveren aan den leenheer; -pausch, m.: Zie -bausch; -pferd, o.: zadelpaard, rijpaard; -pistole, vr.: zadelpistool; -riemen, m.: zadelriem ; -ross, o : Zie -pferd; -rücken, m.: ever-zwijns-rug; -steg, m.: zadelkam; -tasche, vr.: zadeltasch; -tief, bv. n.: (van een paard:) met ingevallen rug ; -wunde, vr.: zadelwond; -zeug, o.: paardetuig; -zwecke, vr.: zadel-stiftje, zadel-spijkertje.

sat’teln, w. b.: zadelen; früh gesat-telt, spat geritten: (spr.) hoe meer naast, hoe minder spoed.

sat'tigen, w. b.: verzadigen (ook schk.); sich -, w. w.: zich verzadigen.

S*at'tigung,vr.: verzadiging (ook schk.).

Satt’ler, m. (-s; mrv. -): zadelmaker; j -ahle, vr.: zadelmakers-priem, zadelma-kers-els; -arbeit, vr.: zadelmakerswerk; -bursche (-gesell), m.: zadelmakers-knecht; -hammer, m.: zadelmakers-hamer; -handwerk, o.: zadelmakers-ambacht; -junge, zadelmakers-jongen; -kneif, in.: Zié -messer; -meister, m.: zadelmakers-baas; -messer, o.: zadelmakers-mes;-rolle, vr.: zadelmakers-rol.

sattsaiii, bv. n. en bw.: genoegzaam, voldoende; I -keit, vr.: genoegzaamheid.

Saturatioii’, vr.: doorweeking; (schk.) verzadiging.

Saturei, boonenkruid.

saturi'ren [rie], w. b.: doorweeken; (schk.) verzadigen.

Saturn’, m. (-s): (str. en fab.) Satur-nus; (schk.) lood; Saturnaliën, vr.mrv.: Saturnusfeesten, Saturnaliën; saturni'nisch, bv. n.: zwaarmoedig, zwaartillend, (ook:) brommig, knorrig; Saturni’ner, m. (-s: mrv. -): zwaarhoofd, (ook:) brompot; Satur'nus, m. (-): Zie Saturn (-feste, o. mrv.: Saturnusfeesten, Saturnaliën).

Satyr, m. (-s; mrv. -en): (fab.) sater, boschgod, veldgod.

Saty’re, vr.: satire (Satyrenschreiber, m.: satirenschrijver); Saty'riker, m. (-s; mrv. -): satirenmaker, satirenschrijver; saty'risch, bv. n.: satiriek; satyrisi’ren (siej, w. o. h.: 1) satiren maken, 2) satiriek zijn; w. b.: satiren maken op.

ISatz, m. (-es; mrv. Sat’ze): 1) sprong; cinen - thun: eenen sprong doen; 2)(van vloeistoffen:) bezinksel, grondsop, drab, -droesem; 3) (red.) stelling; seinen - be-haupten: zijne stelling verdedigen, (tig.) zijne bewering volhouden ; 4) (tik.) volzin;

5) (theo.) geloofs-punt; 6) (typ.) zetting, (het) zetten, (ook:) zetsel; 7) (spl.) zet (in domino, dam of schaak); (ook:) inzet; der - aller Mitglieder (der ganze -): de geheele inzet, de pot; 8) hoeveelheid, menigte; (ook:) volledig stel (b.v.: ein -Schachteln: een stel in elkander passende doozen); (van hout, steenen, enz.:) hoop, stapel; 9) broedsel, nestvol; ein - Füchse: een nestvol jonge vossen ; ein - Fische : een broedsel jonge vischjes, (ook:) eene hoeveelheid pootvisch (b. v. om een vijver te bevolken); 10) (kph.) prijs, vastgestelde prijs.

ISatz, in Sam. I-bau, m.: volzins-inklee-ding; -bildung, vr.: volzin-vorming; -bord, pandbrief;

ken) ; -fügung, vr.: verband der volzinnen, volzins-verband; -hase, vr.; (van jonge hazen:) moer, gejongd hebbende haas; -holz, o.: jong plantsoen; -karpfen,

1) karperbroedsel, 2) jonge karper; -lehre, vr.: (tik.) syntaxis, woordvoeging, woordschikking ; -mehl, o.: (schk.) zetmeel; -meissel, m.: klinkhamer; -möhre, vr.: in het zaad geschoten gele wortel; -rübe, vr.: in het zaad geschoten knol; -stock, m.: stek, poot-stek; -stück, o.: hoofdstuk; -teich, m.: pootvijver, vijver voor de vischteelt; -wage, vr.: (mtsl.) paslood, waterpas; -weide, vr.: jongwilgeboompje, gepoot wilge-stekje; -weise, bw.: volzin voor volzin, de eene volzin na den anderen, (fig.) niet ineens, stuk voor stuk, punt voor punt: -zapfchen, o.: (hik.) zetpil; -zeit, vr.: jongtijd der hazen (tijd wanneer zij hare jongen werpen); -zwiebel, m.: pootbol (b. v. bloembol die dient om gepoot te worden).

Sat'zung, vr.: wettelijke regeling, reglement, verbindend voorschrift, statuten (mrv.).

Sat'zungs, in Sam. I -los, bv. n.: ongeregeld; -recht, o.: positief recht.

ISau, vr.: (adk.) Save (eene rivier).

ISau, vr. (mrv. Sau'e; in jagers-taal: Sau’en): zeug (1. wijfjes-varken; 2. kind op kind krijgende vuile slons); (jag.) wild varken, wild zwijn, everzwijn; (fig.) varken; (van lood:) blok; (in schrift:) inktvlak, inktklodder.

ISau. in Sam. I -aas, o.: varkenskost, (fig. pop.) smeerpoes, vuilik; -bar, m.: beer, mannetjes-varken; -beere, vr.: (pik.) nachtschade; -beller, m.: op de wilde-zwijnenjacht afgerichte hond; -birne, wilde peer; -blume, vr.: (pik.) paardenbloem; -bohne, vr.: tuinboon, boerenboon, roomsche boon, groote boon; -borste, vr.: varkensborstel, (een) varkenshaar;-bruch, door (wilde) varkens omgewoelde plek; -distel, vr.: varkensdistel, kruisdistel; -dreck, m.: varkens-stront; -essen, o.; varkenskost; -fang, m.: wilde-z wijnen jacht; -fenchel, m.: varkensvenkel; -finder m.: Zie -beller ; -fisch, m.: bruinvisch, zeevarken: -fleisch, o.: wildzwijnsvleesch; -garn, o.: net om wilde zwijnen te vangen; -garten, m,: park voor wilde zwijnen; -glocke, vr.: (fig. fam.) vuilbek (die -glocke lauten: vuile lliederlijke] taal uitslaan); -gras, o.: (pik.) hond knoopgras; -hatz, vr. (-hetze, vr.): zwijnenjacht; -hirt, m.: varkenshoeder;

-wurz,

m. (-s; mrv. -): schoon-veraar.

morser, van ge-

ein

en:

flesch.

sau'fen, w. o. h. onr. en w. b. onr. (saufst, sauft; soff; gesof’fen): zuipen ; (van dieren:) drinken; sich voll - : zich zat zuipen; Einen zu Boden onder de tafel drinken.

SaitTer, m. (- ; mrv. -): zuiper, zuiplap ; der - lasst das Trinken nicht: (spr.) een dronkaard kan het drinken niet laten; I -wahnsinn, m.: (gnk.) delirium tremens.

Sauferei', vr.: (het) zuipen, verslaafdheid aan den drank; Sau'ferin, vr. (mrv. -nen): zuipster.

Saug-, in Sam. I -ader, vr. (-gefass, o.): (ontl.) opslurpend vaatje; -rüssel, m.: (van insecten:) zuig-snavel, zuig-spriet; -warze, vr.: tepel, (pop.) tiet.

Saug, in Sam. I -amme, vr.: zoogende min.

Sau ge, in Sam. I -beutel, m.: dotje (om op te zuigen); -bruder, m.: zoogbroeder; -ferkel, o.: speenvarken; -fisch, m.: zuigvisch, zuiger; -flaschchen, o.: zuig-fleschje; -gefass, o.: (ontl.) opslurpend

-hund, m.: 1) Zie -beller, 2) -kerl; -jagd, vr.: Zie -hatz; -kerl, m.: vuile vent, vuilik; -koben, m.: varkens-kot; -koch, m.: vuile (onzindelijke) kok; -kraut, o.: Zie -gras; -lache, vr.: grond vaneen wild zwijn, (fig.) moclderpoel; -leben, o.: (pop.) ongeredderd leven (ein -leben füh-ren : leven als een varken); -leder, o.: zwijnshuid, (fig.) vuilpoes, vuile taddik; -magen, m.: varkens-maag, (fig. pop.) vieze vent; -melde, vr.; (pik.) basterd ganzevoet; -mensch, o.: (pop.) vuilpoes, vuile taddik; -mutter, vr.: moedervarken, gejongd hebbende zeug; -nest, o.: (pop.) varkens-nest, varkens-kot; -netz, o.: Zie -garu; -ohr, o,: varkens-oor; -rebe, vr.: (pik.) bitterzoet; -riegel, m.: (pik.) zilver-kruid; -rüde, m.: Zie -beller; -rudel, o.': troep wilde varkens; -rüssel, m.: varkens-snoet;-sack, m.: (pop.) pens;-schnabel, m.: (pik.) paardenbloem; -schneider, m.: varkens-lubber; -schwemme, vr.: modderpoel; -spiess, m.: spies voor de wilde-zwijnenjacht; -stall, m.; varkenshok, varkenskot; -steller, m.: jachthond die de wilde zwijnen opjaagt om hen onder het schot te brengen; -sumpf, m.: vuile poel, (fig.) zinkput; -trog, m.: varkens-trog; -wirthschaft Lt], vr.: vuile (vieze, gemeene) kroeg; -wuhle, vr.: Zie -lache; vr.: (pik.) speenkruid.

sau’ber, bv. n.: schoon, zindelijk, rein; (van schrift:) net; (fig. fam.) zuiver: (iron.) mooi; ein -er Bursche (ein -er Yogel, ein -er Zeisig): (iron.) een mooie jongen, een mooie; I -keit, vr.: schoonheid, zindelijkheid, reinheid.

Sauberer, maker; (fig.) zui

sau'berlich, bv. n. en bw.: Zie sauber.

Shuberliiig, m. (-es, -s; mrv. -e): fatje, fat.

sau bern, w. b.: zuiveren; (fig.) schoonmaken; sich w, w.: zich schoonmaken, zich van slijk-spatten (enz.) ontdoen.

Sau’ce, vr.: saus.

sau'en, w. o. h.: 1) morsen; 2) vuile taal uitslaan; w. b.: vuilmaken, bemorsen.

iSau er, m. (-s; mrv. -): 1) mors-pot; 2) vuilbek, uitslaander meene taal. I -, o. (-s): zuurdeeg.

Isau er, bv. n.: zuur; (van melk:) goor; (fig.) zuur, (ook:) hard; -e Kirschen: zure kersen; ein -es Gesicht machen (ein -es Gesicht schneiden): een zuur gezicht zetten; eine -e Miene: een zuur gezicht;

-es Wort: een hard (ruw, bits, scherp, schamper) woord; -e Arbeit: zwaar werk; es sich - werden lassen: hard moeten werken; er hat es sich - werden lassen: hij heeft hard gewerkt; das kostet mir -en Schweiss: dat kost mij zeer veel inspanning; das kommt mich (mir) - an: dat valt mij hard, dat is hard voor me; es wird mir -: het kost mij moeite: das Leben wird mir-: mijn leven wordt mbeie-lijk, het leven begint mij te drukken; sich selbst das Leben - machen: zich het leven zuur maken.

ISau er, in Sam. I -ampfer, 'm.: (pik.) zuring; -bissen, m.: Amerikaansche kalebas, (fig.) bittere pil om te slikken, harde noot om te kraken; -braten, m.: met azijn foebereid rundvleesch gebraden; -brief

chen, o.: onaangenaam briefje; -brühe, vr.: zure saus; -brunnen, m.: zurig mi-neraalwater-bron (den -brunnen trink zurig mineraalwater drinken; -brunnen-salz, o.: bitterzout); -dattel. vr.: tamarinde;, -dorn, m.; (pik.) berberis; -eisen, o.: ijzer-oxyde: -fleisch, o.: met azijn toebereid rundvleesch gekookt; -honig, m.: azijn met honig er in; -kirsche, vr.: zure kers; -klee, m.: koekoeksbrood (-kleesalz, o.: zuringzout); -kohl, m. (-kraut, o.): zuurkool; -luft. vr.: zuurstof; -maul, o.: (pop.) zuurmuil, zuur-smoel; -senf, m.: (pik.) zuring; -sichtig, bv. n.: zuurkijkend, (fig.) terugstootend; -stoff, m.: zuurstof; -süssr bv. n.: zuurzoet; -teig, m.: zuurdeeg; -topf, m.: brompot, knorrepot; -töpfigkeit, yr,: brommigheid, knorrigheid; -töpfisch, bv. n.: brommig, knorrig; -traubensaft,. m.: Zie -wein; -wasser, o.: zurig mineraalwater ; -wein, m.: zure wijn, wijn van onrijpe druiven; -werden, z. n. o.: zuur-wordmg, verzuring.

SRuerbar, hv. n.: zuur te maken.

Sauerei’, vr,: 1) mors-potterij; (fig.) morsigheid; 2) vuile (gemeene,liederlijke) taal.

sau'erlicli, bv. n.: zuurachtig, zurig; I -keit, vr.: zuurachtigheid, zurigheid.

Sauerling, m. (-s; mrv. -e): 1) gewone zuring; 2- zure appel; 3) rinse peer, stoofpeer.

sau ern, w. o. s.: zuur worden; (fig.) verzuren; (van melk:) goor worden.

sauern, w. b.: zuur maken; den Teig -: zuurdeeg in het beslag doen.

S&uerung;, vr.: zuurmaking; die - des Teiges: het doen van zuurdeeg in het beslag.

Kauf, in Sam. I -aus, m. (-bruder, in.): likkebroer, nathals, zuiplap; -finne, vr.: jeneverpuist; -gelag, o.: zuippartij; -ge-noss, m. (-gesell, m.): flepkameraad; -gesellsehaft, vr.: zuipgezelschap, zuip-college; -gurgel, m.: Zie -aus; -haus, o.: dronkenmans-huis, (fig.) tapperij, (ook:) kroeg; -lied, o.: 1) drinklied, 2) dronken-mans-lied; -napfchen, o.: (in of aan eene vogelkooi:) drinkensbakje; -sack, m.: Zie -aus; -schuld, vr.: kroegschuld, drank-schuld; -schwester, vr.: minnares van de

-: iemand

vaatje; -glas, o, (-hora, o.): zuigglas; -kalb, o.: zuigend kalf; -lamm, o.: zuiglam; -leder, o.: (pomp-)zuiger; -maal, o.: roode plek van het zuigen; -pumpe, vr.: zuig-pomp; -röhre, vr. (-rohr, o.): zuigpijp; -rüssel, m.: (van insecten:) zuig-snavel, zuig-spriet; -schwamm, m.: spons; -werk, o.: zuigpomp; -zahn, m.: (ontl.) melktand.

Sauge, in Sam. I -milch, vr.: moedermelk; -thier [t], o.: zoogdier (-thierkunde, vr. of-thierlehre, vr.: leer der zoogdieren).

sau’geln, w. b.: (tnb.) in de spleet enten.

sau’gen, onr. w. o. h. en w. b. (sog; geso'gen): zuigen; an der Mutter -: aan de moederborst zuigen, de borst nemen; etwas aus den Fingern -: (spr.) iets uit zijn duim zuigen; in sich -: opslurpen.

sau’gen, w. b.: zoogen, laten zuigen.

Sauger, m. ( s; mrv. ): 1) zuiger; 2) (pomp-)zuiger; 3) (yisch:) zuigvisch.

Sau’gerin, vr. (mrv. -nen): zoogster.

Saug ling, m. (-es, -s; mrv. -e): zuigeling; (fig.) klein kind; (ook:) hulpbehoevend schepseltje.

Saug lings, in Sam. | -bewahranstalt,

des

zuur.

vr.: bewaarschool.

sau'iscli, bv.n.; (pop.) zwijnerijachtig, liederlijk.

S&ulchen, o. (-s; mrv. -): zuiltje, pilaartje, kolommetje.

Sau'le, vr.: zuil, pilaar, kolom; die -n Herkules: de zuilen van Hercules, (thans:) de Straat van Gibraltar.

Isau’len, w. b.: met zuilen (pilaren, kolommen) versieren; gesault’, bv. n.: met pilaren.

ISau'len, in Sam. I -anlauf. m.: (bwk.) afronding eener zuil; -bau, m.: gebouw met pilaren; -bewohner, m.: Zie -heilige ; -eingang, m.: ingang met pilaren, portiek; -förmig, bv. n.: pilaarvormig; -fuss, m.: voetstuk (voet) eener zuil; -gang,m.: zuilen-gaanderij (Fr.: colonnade), (in kerken:) zijvleugel; -gesims, o.: kapiteel eener zuil; -halle, vr.; 1) zaal met pilaren, 2) Zie -gang; -haupt, o,: Zie -gesims; -heilige, m.: (kkl.-hist.) pilaarheilige; -knauf, m. (-knopf, m.): Zie -gesims; -kreis, m.: omringende zuilengaanderij; -laube, vr.: Zie -eingang; -ordnung, vr.: 1) plaatsing van (afstand tusschen) de pilaren, 2) bouworde met pilaren; -paar, o.: tweetal pilaren;-platte, vr,: dekstuk van het kapiteel eener zuil; -raum, o.: Zie -ordnung no. 1; -reihe, vr.: zuilen-rij, (eene) rij kolommen, (eene) rij pilaren; -schaft, m.: schaft (schacht) eener zuil; -stein, m.: (min.) basalt; -stel-lung, vr.: Zie -ordnung no. 1; -stuhl, m.: Zie -fuss; -weite,vr.: Zie -ordnung no. 1; -werk, o.: Zie -gang,

Saum, m. (-es, -s; mrv. Sau’me): 1) (kim.) zoom; (fig.) zoom. buitenrand, (ook:) naad, litteeken, (tech.) soldeernaad: (aan laken, enz.:) zelfkant; 2) (als maat:) halve emmer; 3) (door paard of ezel te dragen) vracht’; I -ausgleicher, m.: gelijk-snijder van de randen; -baum, m.: boom aan den buitenrand van een bosch; -esel, m.: pak-ezel; -farn, o.: (pik.) wijfjes-varen; -haft, bv, n.: talmend, dralend; -pferd, o. (-ross, o.): pakpaard; -sal, o.: langzaamheid; -sattel, m.: pakzadel; -schwelle, vr.: drempelstuk; -selig, bv. n.: talmend, langzaam; -seligkeit, vr.: langzaamheid; -steig, m.: pad (weg) voor pakezels; -taue, o. mrv.: (zeew.) lijken (d. i. zoomtouwen aan een zeil); -thier [t], o.: lastdier; -weg, m.: Zie -steig,

sau men, w. b.: (kim.) zoomen, boorden; (tim.) vierkant behouwen; w. o. h.: talmen, dralen (sich -: talmen; sich nicht

haast maken, jacht achter het werk zetten).

Saumer, m. (-s; mrv. -): 1) talmer; 2) (kim.) zoomer; 3) lastdier; 4) houder van lastdieren.

Saumerei, vr.: 1) (het) zoomen; das ist eine schlechte -: dat is slecht gezoomd; 2) (het) talmen; solche -! wat zijt gij aan het talmen, heb ik ooit zulk talmen gezien.

Shu’merin, vr. (mrv. -nen): 1) talm-ster; 2) zoomster; sau'mig, bv.n.: talmend, langzaam; Sau'migkeit, vr.: langzaamheid; Saum’lmg, m. (-es, -s; mrv.-e): talmer; baumniss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -sej): (het) talmen, (bet) dralen/(fig.) vertraging.

Saurach, m. (-s): (pik.) berberisse-struik; I -beere, vr.: berberis.

sau re, verbogen vorm van sauer.

Süure, vr.: zuurheid; (fig.) wrangheid, scherpte; (schk.)

Saurich, m. (-s): zuring.

Saus, m. (-es): 1) gesuis, gedruisch, leven, lawaai; 2) (fam.) soes; in - und Braus leben: in een soes leven (Zie Braus).

Sau se, in Sam. | -laut, m.: sisklank, sissend geluid; -wind, m.: fluitende (huilende, gierende) -wind, (fig,) losbol, doordraaier.

Sau'sel, m. (-s): suizing, ruisching;

I -laut, m.: (tik.) scherpe klank van de letter „h”, geadspireerde klank.

sau’seln, w. o. h.: suizen, ruischen; (van kabbelend water:) ruischen, murmelen; (van eene zijden japon:) ruischen, ritselen.

sausen, w. o. h.: suizen, bruisen;(van den wind:) loeien, fluiten, snorren,gieren; (van bijen:) gonzen; es saust mir in den Ohren: het suist mij in mijne ooren, (fig.) mijne ooren tuiten; der Pfeil sauste durch die Luft: de pijl snorde door de lucht; gesaust kommen: (fig. fam.) als uit de lucht komen vallen.

Savanne, vr.: (in Amerika:) onafzienbare grasvlakte, graswoestijn.

Savoyar'de, m. (-s): Savooier; Sa-voy'en, o. (-s): (adk.) Savooie; Savoy’er, m. (-s; mrv. -): Savooier (-kohl, m.: savooie-kool); Savoy'erin, vr. (mrv. -nen): Sa-vooische; savoy'isch, bv. n.: Savooisch.

Sbirre, m. (-n; mrv. -n): (in Italië:) diender; (iron.) klemhaak, dievenvanger.

Sce'ne, vr.: tooneel; in - setzen: ten tooneele brengen; I Scenerie', vr.: too-neelmatige toestel.

Scepter, o. (-s; mrv. -): Zie Zepter.

Schaaf, enz.: Zie Schaf.

Schaar, enz.: Zie Schar.

Schah, in Sam. I -aas, o.: afschaafsel van huiden; -ab, o.: afschaafsel, afschrap-sel, afval; -eisen, enz.: Zie Schabe, in Sam.; -zieger, m. (-ziegerkase,m.): groene kaas.

SCHABE.

687

SCHaDELMESSKUKST.

Scha’be, vr.: 1) (ins.) tor; (ook:) mot; (ook:) made, worm; wenn die -n in’s Salz kommen: (spr.) als de kalvers op het ijs dansen; 2) schaafmes, (ook:) schrapmes, krabber; 3) schurft, (ook:) jeuk; I -baum, m.: op schragen rustende (looiers-) schaafplank; -blech, o.: (schoenmakers-) likhout; -bock, m.: Zie -baum; -brett, o.: schaaf- (schrap-, kras-)plank; -eisen, o.: schaafmes, schrapmes, (hik.) beenvijl, beenrasp; -klinge, vr.: Zie -blech; -messer, o.: schaafmes, schrapmes, (hik.) scalpeermes; -rübchen, o.: riemknolletje (Einem ein -rübchen machen: pop.: iemand uitsliepen); -wolle, vr.: doode wol, sterfwol.

Schabel, in Sam. I -bohne, vr.: (tnb.) snijboon.

Ischaben, w. b.: 1) schaven, afschaven, schrappen, afschrappen, afkrabben, afkrassen, afraspen, afvijlen; Einem ein Rübchen -: (pop.) iemand uitsliepen;

etsen; die geschabte Manier: de

-brett, o.: schaakbord; -feld, o.: ruit (van het schaakbord); -figur, vr.: schaak-stuk ; -förmig, bv. n.: ruitvormig, geruit ; -matt', bv. n. en bw.: (spl. en tig.) schaakmat (Einen -matt machen: iem. schaakmat zetten); -spiel, o.: schaakspel; -spieler, m.: schaker; -spielerin, vr.: schaakster ; -stein, m.: schaakstuk; -tafel, vr.: schaakbord; -zug, m.: zet (op het schaakbord).

Ncha'chen, w. b.: Zie schachten.

2) (grav.) etskunst.

Ischaben, in Sam. I -frassig (-fressig),

. bv. n.: wormstekig; -gift, o.: rattenkruit; -kraut, o,: (pik.) mottenkruid; -loch, o.: msectenbeet, insecten-steek, (fig.) worm-stekigheid.

Scha’hen, vr. mrv.: afval (van vlas of hennep.

Scha’ber, m. deksel.

Scha'bcr, m. (-s; mrv. -): 1) schaver, schrapper, krabber, krasser, rasper; 2) schaafmes, schrapmes, krab-ijzer, krasijzer, rasp, vijl, enz.; 3) (iron.) schraper, duitendief, schrok, inhalige vrek; I Scha-berei’, vr.: geschaaf, geschrap, gekras, ; (iron.) geschraap, inhaligheid.

Scha bernack, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (fam.) poets, voor den gek houderij; Einem etwas zum - thun (Einen scha-bernacken): iemand eene poets bakken, (ook:) een loopje met iem. nemen, een relletje met iem. hebben, iemand voor het lapje houden; 2) (pop.) koolbakker, gekscheerder, spotvogel, schalk.

scha bernacken, w. b.: Zie 5 reg. hooger.

scha’bigr, bv. n.: 1) schurftig; 2) wormstekig; 3) sjofel, armoedig, haveloos; (van kleederen:) kaal, versleten ; 4) schraapzuchtig, inhalig; I -keit, vr.: 1) schurftig-heid; 2) wormstekigheid; 3) sjofelheid, volheid; 4) schraapzucht, inhaligheid.

Schablon', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Schablone.

Schablo’ne, vr.: 1) staaltje, monster, proefstuk; 2) mal, model, vorm.

Schabrack'e, vr.:    (rs.) dekkleed,

schabrak, zadeldek.

Schab'sel, o. (-s; mrv. -): schaafsel, schrapsel, vijlsel, afval.

ISchach, m. (-es, -s; mrv. -e): schach (van Perzië).

ISchach, o. (-es, -s): 1) (spl.) schaak;

-    spielen: schaak spelen, schaken; dem Könige - bieten: den koning schaak zetten, schaak aan den koning geven; dem Könige -: schaak aan den koning!; der König steht im -: de koning staat schaak;

-    und matt: schaakmat; 2) (fig.) Einen im

-    halten: iemand in bedwang houden; I -artig, bv. n.: (wpk.) geruit, ruitvormig;

(-s; mrv. -): hoofd-

enz.

ka;t

Schach'er, m. (-s): geschacher; I -handel, m.: schacher-negotie; -jude, schacherende jood, schacheraar.

Scha cher, m. (-s; mrv. -): gauwdief; ein armer -: een arme duivel, een arme slokkerd; I -kreuz, o.: galgnout, galg, (wpk.) gaffelkruis.

Schacherei', vr.:    geschacher;

Schach’erer, m. (-s; mrv. -): schacheraar; schach'ern, w. o. h.: schacheren.

Schacht, m, (-es; mrv. -e of Schach'te): 1) (als maat:) kubiek voet, (ook:) kant; 2) (mnw.) mijnput, (hg.) mijngroeve, mijn (einen - absenken labteufen]: eenen mijnput graven); 3) (van smelt-ovens:) mond, opening; I -bühne, vr.: rustplaats (in den mijnput); -halm, m.: Zie Schach-tclhalm; -haus, o. (-hauschen, o.): hut boven den mijnput; -holz, o.: planken-bekleeding van den mijnput; -hut, m. (-kappe, .vr., -mütze. vr.): mijnwerkers-hoofddeksel.

Schachtel, vr.: doos; eine alte -: (pop.) een oud wijf, een oud rabat, eene oude totebel; I -deckel, m.: deksel eener (der) doos; -halm, m.: (pik.) paarde-staart, schaaf-gras, schaaf-stroo; -macher, in. doozenmaker, kartonwerker; -mannchen, o.: mannetje (popje) dat uit eene doos springt als men het deksel opendoet ;-saft, verdikt vruchtensap uit de bus, kon-

Sehach telchen, o. (-s; mrv. -): doosje.

schach'tcln, w. b.: 1) in eene doos doen, in doozen doen; 2) met schaafgras schuren.

schachten, w. b,: ruiten, geruit maken.

schachten, w. b.: 1) (bij de Joden:) kausjer-slachten; 2) (fig. pop.) Einen -: iemand sjochten, (ook:) iemand afranselen; geschachtet: (fig. pop.) gesjocht.

Schachter, m. (-s; mrv. -): Joodsch slachter, vleeschhouwer voor de Joden.

Schaek'e, enz.: Zie Schecke, enz.

Schad, in Sam. I -bürge, m.: tweede borg; -fall, m,: geval van schade; -haft en -los: Zie beiden op hunne alphabeti-sche plaats.

Scha de, vr.: (visch:) elft. I -, m. (-ns): 1) schade, enz. Zie Schaden; 2) jammer; es ist (ewig) -: het is (eeuwig) jammer; es ist - um ihn: het is jammer van hem; - für alle Schatze, wenn ...: (fam.) ik maal er niemendal om, als ...; ach -: (tsw.) och hé!

Schadcl, m. (-s; mrv. -): schedel; (fig.) hoofd; I -bohrer, m.: schedelboor, trepaan; -haut, vr.: schedelhuid, schedel-vlies; -höhe, vr.: (bijb.) hoofdscheel-plaats, Glolgotha; -kenner, m.: schedel-leer-kundige; -kenntniss fnisl, vr. (-lehre, vr.): schedelleer, hersenschedel-leer; -messkunst, vr.: schedelmeetkunst;

in.:

m.:

vier-

ISchaf, o. (-es, -s; mrv. -e): schaap ; ein geduldiges - (ein frommes -): een mak schaap (ook fig,); es gehen viele geduldige -e in einen Stall: (spr.) er gaan vele makke schapen in één hok; ein einfaltiges - (ein dummes -): een onnoozel schaap, een stoffel; wer sich zum - macht, den frisst der Wolf: (spr.) al te goed is andermans gek (of: buurmans gek); der Wolf

-naht, vr.: (ontl.) kruisnaad, schedelnaad; -statte, vr.: Zie -liölie.

Isclia den, w. o. h. [3]: schaden, benadeelen ; (fig.) afbreuk doen aan; das schadet nichts : dat hindert niet, dat doet er niets toe; was schadet es : wat hindert het, wat komt het er op aan; es kann nichts -, dass ...: het kan geen kwaad, dat ...; das wird dir nichts -: dat zal u geen kwaad doen,

(Schaden, m. (-s; mrv. Seha’den): schade, nadeel, verlies; (fig.) afbreuk; (ook:) beschadiging; (hik.) kwetsuur, verwonding; zu - kommen: 1) een ongeluk krijgen, 2) verongelukken, mislukken; -leiden: 1) schade lijden, verlies hebben, verliezen, 2) beschadigd worden; besser nachgeben als - leiden: (spr.) beter te buigen dan te barsten; durch - wird man klug: (spr.) met schade (en schande) wordt men wijs; wer den - hat, darf für den Spott nicht sorgen: (spr.) wie de schade heeft, heeft de schande op den koop toe.

ISehaden, in Sam. I -ersatz, m.: schadevergoeding (eine Klage um -ersatz anbringen gegen Einen: iemand in rechten aanspreken om schadevergoeding); -feuer, o.: brand; -freude, vr.: leedvermaak, behagen in het leed van anderen (-freude haben an: behagen scheppen in, groeien in); -froh, z. n. m.: (pop.) schijtvenijn; als bv. n.: groeiend (d. i. behagen scheppend) in het leed van anderen (-froh sein: groeien in het leed van anderen); -frohheit, vr.: Zie -freude;-klage, vr.: (rcht.) proces om schadevergoeding;-lust, m.: Zie -freude; -schatzung, vr.: be-grooting (berekening) van de geledene schade.

schadhaft, bv. n.: beschadigd: (van huizen:) bouwvallig; (van kleedèren:) gehavend; ein -es Bein: een ziek been, (inz.) een open been; -e Zahne : 1) losse tanden, 2) aangestokene (rotte) tanden;

I Schad’haftigkeit, vr,: 1) beschadigdheid, 2) bouwvalligheid, 3) gehavende toestand.

scha’digen, w. b.: Zie beschadigen.

scliad’licli, bv. n.: schadelijk, nadeelig; (fig.) verderfelijk; I -keit, vr.: schadelijkheid, nadeeligheid, nadeelige invloed, (fig.) verderfelijkheid.

schad'los, bv. n.: 1) ongedeerd, (fam.) zonder kleerscheuren; 2) onbeschadigd;

3) schadeloos gesteld; Einen - halten: 1) iemand schadeloos stellen, 2) iemand vrijwaren tegen schade of nadeel; sich -halten: zich schadeloos stellen, (op een ander) de schade verhalen; | -haltung, vr.: schadeloosstelling, schadevergoeding; -haltungssumme, vr.: som gelds als schadevergoeding.

Schad losigkeit, vr.: gevrijwaard-heid tegen schade.

frisst auchdie gezahlten -e: (spr.) de wolf ontziet geen getelde schapen.

ISchaf, in Sam. I -ampfer, m.: wilde zuring; -art, vr.: 1) schapensoort, 2) schaap-achtigheid; -bau, m.: schapenmest, schapenstront; -blattern, vr. mrv.: (vea.) schaaps-pokken, (gnk.) windpokken; -bock, m.: ram, mannetjes-schaap; -bremse, vr.: (ins.) brems, paardenvlieg; -butter, vr.: boter van schapenmelk; -darm, m.: schapedarm; -dieb, m.: schapendief; -diebstahl, m.: diefstal van schapen (of: van een schaap); -dromedar', o.: (drk.) kameelschaap, lama; -dünger, m.: Zie -ban; -enger, m.; Zie -bremse; -feil, o.: schapevel, scnapevacht: -fleisch, o.: scha-^evleesch; -fuss, m.: schapepoot, (fig. tam.) draver; -garbe, vr.: (pik.) duizendblad; -gerte, vr.: (pik.) akolei; -halter, m.: schapenfokker; -haut, vr.: schapevel, (vlk.) lamsvlies ; -hautchen, o.: (vlk.) lams-vlies; -herde, vr.: kudde schapen; -hirt, m.: schaapherder; -hof, m.: schaapskooi, schapenperk; -hund, m.: herdershond; -hürde, vr.: schapenperk, schaapskooi; -husten, o.: (gnk,) droge kuch; -hut, vr.: schapenweide; -hütte, vr.: herdershut; -kameel, o.: (drk.) kameelschaap, lama; -kase, m.: schapenkaas, kaas van schapenmelk; -kerbel, m.: (pik.) wilde kervel, pijpkruid; -knecht, m.: herdersjongen; -kopf, m.: schapekop (ook fig.);-köpfig, bv. n.: schapekop-achtig, dom-onnoozel; -koth [t], m.: 1) schapenmest, schapenstront, 2) schapen-keutel; -krankheit, vr.: (vea.) schapenziekte; -kraut, o.: (pik.) vergeet-me-nietje; -kropf, m.: (vea.) kropgezwel der schapen; -lamm, o.: ooilam, wijfjes-lam; -laub, o.: gedroogde bladeren (mrv.) als schapenvoeder; -laus, vr.: schapenluis, teek; -lecke, vr.: plaats waar de schapen zout komen likken; -leder, o.: schapeleer; -ledern, bv. n.: schapele-deren, van schapenleer; -linse, vr.: pimpernoot; -lorbeere, vr,: schapekeutel; -markt, m.: schapenmarkt; -massig, bv. n.: schaapachtig; -maul, o.: schape-bek, (pik.) veldsalade; -meister, m.: her-dersbaas, baas over de herders eener kudde; -milbe, vr.: (ins.) Zie -laus; -milch, vr.: schapenmelK; -mist, m.: schapenmest, schapen-stront; -mülbe, vr. (-mulle, vr., -müllen, m., -mummel, m.): (pik.) kuischboom, agnus castus; -mutter, vr.: moederschaap, ooi; -nase, vr.: schape-neus, (iron.) stom bakkes; -nuss, vr.: groote okkernoot; -orgel, vr,: doedelzak; -pelz, m.: schapevacht; -pocken, vr.: mrv.: Zie -blattern; -rapunzel, vr.: (pik.) schurftkruid ; -raude, vr.: (vea.) schapen-schurft; -rekel, m.: herdershond ; -rippe, vr.: (pik.) duizendblad; -rüde, m.: herdershond; -rusch, m.: Zie Schachtelhalm; -salbe, vr.: (vea.) schurftzalf; -schatz, m.: belasting op de schapen; -schenkel, m.: (zeew.) sprietzeil; -schere, vr.: schaar om schapen te scheren; -scheren, o.: schaap-schering ; -scherer, m.: schapenscheerder; -schur, vr.: schaapschering; -skabiose, vr.: (pik.) schurftkruid; -stall, m.: schaapskooi, schapenhok; -stand, m.: (het) wolvee: -sterben, o.: sterfte onder de schapen; -trieb, m.: driftrecht, recht om schapen te laten grazen; -trift, vr.: schapenweide; -vieh, o.: wolvee;-weide, vr.: schapenweide;

schaapjes aan de gezichten zijn bei 3) (aan

woord:) hartje, liefje; mein -: (pop.) mijn lam! I -blume, vr.: paardenbloem.

Seha fe, vr.: (tnb.) suiker-erwt; (fig.) bruidsuiker.

Schafeln (sich), schapewol; (van

w, w.: ineenkrullen de lucht:) vol worden met witte wolkjes (d. i. met schaapjes).

scha Ten (schafen), bv.n.: schaaps-, schape-, schapen-.

SchaTer, m. (-s; mrv. -): herder, schaapherder; (fig. en kkl.) herder;

I -band, o.: strikje in het knoopsgat;

-bube, m.: herdersjongen; -dichter, idyllen-dichter; -gedicht, o.: idylle ; -ge-sang, m.: herderslied; -gesprach, o.: herders-gesprek, herderskout; -hund, m.: herdershond; -hütte, vr,: herdershut;

-junge, m. (-knabe, m.): herdersjongen;

-knecht, m.: herdersknecht; -leben, o.: herdersleven; -lied, o.: herderslied;

-madchen, o.: herderinnetje; -nuss, vr,:

(pik.) aardnoot, aard-aker; -pfeife, vr.: herdersfluit; -roman, m.: herdersroman;

-sitz, m.: herders-stoeltje, herdersbankje;

-spiel, o.: herders-spel; -stab, m.: herdersstaf, (kkl.) bisschops-staf, (pik) kaarden-distel; -stück, o.: herderslied (-stückchen, o.: herdersliedje); -stunde, vr.: herdersuurtje, uurtje van verliefd samenzijn;

-tanz, m,: herdersdans; -tasche, vr.: (pik.) herders-tasch; -wolle, vr.: vlokwol, uitgevallene wol; -zeit, vr.: herders-tijd, Arcadische eeuw.

Schaferei', vr.: 1) schapenfokkerij;

2) schaapskooi; 3) herders-woning.

Sch&Terin, vr. (mrv. -nen): 1) herderin ; 2) herd

Ischaffen, w. b. onr. (schuf; ge-schaf’fen): ; scheppen, het aanzijn geven aan, voortbrengen.

Ischaffen, w. b. reg.: 1) schaffen, maken, doen; nichts zu - haben mit: niets te schaffen (niets te maken) hebben met; viel zu - haben mit: veelte doen hebben met, veel werk (veel moeite) hebben met: Einem viel zu - machen: iemand veel te schaffen (te stellen, te doen) geven, iemand veel moeite veroorzaken; sich zu - machen mit: zich bezighouden (bemoeien, inlaten, afgeven) met; was habt Ihr hier zu -: wat hebt gij hier te schaffen (uit te voeren, te doen, te verrichten) ?. wat doet gij hier ?

2) verschaffen; (fig.) aanschaffen; 3) ver-

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

als

van

eene

vr.:

yr.:

>s-

.,. schaf tig, by.n.: met een... steel; (pik.) gestengeld, (dun, dik, lang, enz.) van stengel; (kabels:) (zoo of zoo veel)

draads-.

-weizen, m.: onkruid; -wolle, vr.: schapenwol; -zecke, vr.: Zie -laus; -zucht, vr.: schapenfokkerij, schapenteelt; -züchtler m.: schapenfokker ; -zunge, vr.: (pik.) smalle weegbree. Zie ook Schafs.

Hchaif’chen, o. (-s; mrv. -): 1) schaapje, lammetje; sein - scheren: (spr.) zijn naadje naaien, goede zaken maken; seine

-    scheren : (spr.) zijne schapen scheren, iedereen het vel over de ooren halen; sein

-    auf’s Trockne bringen: (spr.) zijne schaapjes op het droge brengen, maken dat men binnen komt (d. i. dat men kan gaan rentenieren); 2) schaapje aan de lucht, schapenwolkje, wit wolkje; - am Himmel und ein geschminktes Gesicht sind beide von kurzer Dauer: (spr.) schaapjes aan de lucht en geblankette

i zijn beiden # van korten duur; boomen:) katje; 4) (als troetel-

m.:

ersvrouw.

voeren, transporteeren, (van de eene) naar eene andere plaats overbrengen; etwas an Ort und Stelle iets naar de plaats van zijne bestemming overbrengen; aus dem wege uit den weg ruimen; nach Hause naar huis brengen; sich Ein en nicht vom Halse - können: iemand niet van zijnen hals kunnen schuiven, zich niet iemand kunnen ontdoen; 4) bevelen; was - Sie: wat is er van uwen dienst?, wat verlangt gij schaffend, bv. n.: scheppend; ein -er Geist: een scheppende geest; die -e Kraft: de scheppende kracht.

Schaf Ter, m. (-s; mrv. -): 1) beheerder, beheervoerder; 2) feest-regelaar, toongever; I -tanz, m.: eerste dans op boeren-bruiloft.

SchaflTner, m. (-s; mrv. -): 1) beheerder, beheervoerder; (in gestichten:) huismeester; (in koffiehuizen:) bediende, knecht, aannemer (Fr.: gargon; Duitsch: Kellner); (bij spoortreinen, postwagenen omnibus-diensten, enz.:) conducteur; Schaffnerei', vr.: 1) beheervoerderschap, (fig.) beheer, (in gestichten:) huismees-terschap; 2) beheervoerders-woning; Schaffnerin, vr. (mrv. -nen): 1) beheer-voerderes, 2) beheervoerdersvrouw, enz. (Zie Schaffner).

Schaflfof, o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) schavot; (mtsl. en tim.) steiger, stelling.

Schaf fung, vr.: (het) scheppen, in het aanzijn roeping.

Schaffimgs, in Sam. I -gabe, genie, scheppend talent; -kraft, scheppende kracht, scha’lisch, bv. n.: schaapachtig. Schafs, in Sam. I -auge, o.: sch

oog, oog van een senaap, uig.) puiioog, dom kalfsoog, oog zonder uitdrukking; -gesicht, o.: (pop.) stom bakkes; -kleid, o.: (bijb.) schaapskleed (in -kleider: in schaapskleederen); -kopf, m.: schapekop (ook fig.); -köpfig, bv. n.: schapekopach-tig, dom-onnoozel; -massig, bv. n.: senaap-achtig; -nase, vr.: schape-neus, (iron.) stom bakkes.

Schaft, m. (-es, -s; mrv. -e en Schafte):

1)    schacht (lansschacht; pilaarschacht ; penneschacht; laarzeschacht; enz.);

2)    steel, stok, handvatsel; (van bloemen:) stengel; (van een geweer:) lade, houtwerk; (van eenen boom:) stam, tronk; (van een schip:) schegge, scheg; (vaneen kabel:) hart; 1 -baum, m.: rechtopgaande boom; -bock, m.: (art.) affuit; -draht, m.: draad waarvan de spelden gemaakt worden ; -förmig, bv. n. : schachtvormig; -ge-sims, o.: kornis (van pilaar, kolom of zuil); -halm, m. (-heu, o.): Zie Schach-telhalm; -holz, o.: voor de geweerma-kerij geschikt hout; -leisten, m.: laarzenbeen; -nadel, vr.: kousenwevers-naald; -schneider, m.: draad-snijder (in speldenfabrieken) ; -spiegel, m.: penant-spiegel.

schaften (schaften), w. b.: van eenen steel voorzien: (geweren:) het houtwerk maken aan; (schepen:) voor (zoo of zoo vele) stukken geschut boren; (kabels en touwen:) splitsen.

44

o. (-es, -s): segrijnleder.

(-s; mry. -e): schaeh (van

Sam. I -werk, o.: (zeew.)

s a .s

*n.

1) s

m. :

oor

uw-

-smn, m

-sinnig.

Schah,

Perzië).

Schak, rasterwerk.

Scha kal, m. (-s; mrv. -): (drk.) jakhals.

Scha ker, m. (-s; mrv. -): 1) schalk, spotvogel, grappenmaker; 2) scherts; seinen - mit Einem haben: iemand in het O’tje nemen, iemand in het zonnetje zetten, iemand voor het lapje houden; I -haft, bv. n.: schertsend, dollend, snaaksch, grappig, vol malligheid; -haftigkeit, vr.: snaakscnheid, grappigheid, malligheid-makerij; -teufel, m.: zucht om te dollen.

Schakerei’, vr.: scherts, snakerij, gekheid, malligheid; Scha'kerin, vr. (mrv. -nen): vroolijke Frans, vrouw (meisje) altijd vol scherts en malligheid; scha'kern, w. o. h.: schertsen, dollen, malligheid maken.

ischal, bv. n.: flauw (ook fig.); I -heit, vr.: flauwheid (ook fig.); -kopf, m.: leeghoofd.

ISchal, in Sam. I -blech, o.: plaatje over de luns van een wagenrad; -brett, o. (-diele, vr.):    1) schaal, zijplank,

buitenplank, 2) (tim.) wankant; -fisch, m.: schelpvisch; -gebirge, o.: uit dunne lagen samengesteld gebergte, (fig.) aangeslibde grond; -gewicht, o.-, schaalgewicht; -holz, o.: Zie -brett; -muschel, vr.: schotelvormige schelp; -obst, o.: ooft in een harden dop (b.v. noten); -ohr, o.: (vea.) te groot oor; -stück, o.: Zie -brett; -thier [tl, o.: schaaldier; -wage, vr.: balans met schalen; -wand, vr. (-werk, o.): planken bekleeding; -wurm, m.: schaaldier.

schal, in Sam. I -bar, bv. n.: geschikt om van schil, bast, dop, enz. ontdaan tc worden; -blasé, vr. (-blatter, vr.): puist; -hengst, m.: dekhengst; -pflug, m : boven-gronds-ploeg; -zahn, m.: af brokkelende tand.

Schal'be, vr.: vaars (jonge koe).

Scharclien, o. (-s; mrv. -): 1) schaaltje; 3) schoteltje; 3) schilletje, dunne schil; 4) vliesje.

Scliale, vr.: 1) schaal (schotel; thee-schoteltje; weegschaal; eierschaal; buitenhuid der schaaldieren; oesterschelp; mosselschelp);    2) schil, bast, schors,

bolster, dop, peul; aus den -n machen: (erwten:) doppen, (noten:) ontbolsteren ; bei der - stenen bleiben: (fig.) niet tot de kern doordringen; 3) schedel, hersenpan, breinkas ; 4) (van een boek:) band; 5) (van een mes:) heft.

Ischa'len, w. b.: 1) beplanken, met planken bekleeden; 2) Messer -: messen in het heft zetten; 3) ein hochgeschalter Hirsch: een hert met een hoog gewei.

Ischa'len, in Sam. I -förmig, bv. n.:

1)    schotelvormig, 2) schelpvormig;-frucht,

vr.:    1) in een dop beslotene vrucht,

2)    peulvrucht; -gehause, o.: 1) dop,2)bolster, 3) slakkenhuisje; -mehl, o.: zemel-

el; -schnecke, vr.: (ins.) huisjesslak; -schneider (-schröter), m.: (in de messenmakerij:) heftenmaker; -thier [t], o.: chaaldier, 2) schelpdier.

scbalen, w. b.: schillen; pellen; doppen; ontbolsteren; afschilferen; (akk.) den bovengrond omploegen; I sich - w.

w.: vervellen; afschilferen; (van sommige dieren:) de huid afwerpen.

Scha’ler, m. (-s; mrv. -): schiller; peller; dopper, ontbolsteraar; enz. (Zie

schalen).

scba’lig, bv. n.: in eene schil (enz. Zie Schale) besloten.

Schalk, m. (-es, -s; mrv. -e): schalk; den - im Nacken haben (den - hinter den Ohren haben): (spr.) ze in de mouw hebben, een leepe gast zijn; den - nicht bergen können: (spr.) zich zelven verraden, den aap uit de mouw laten komen;

I -haft, bv. n.: schalkachtig, schalksch; -haftigkeit, vr. (-heit, vr.): schalkachtigheid, schalkschheid.

schalk'isch, bv. n.: schalksch.

Schalks, in Sam. I -auge, o.: schalksch oog; -augig, bv. n.: met scnalksche oogen; -deckel, m.: (iron.) hoed, hoofddeksel; -freude, vr.: Zie Schadenfreude; -freund, m.: valsche vriend;-knecht, m.: (bijb.) ontrouwe dienstknecht; -narr, hansworst, grappenmaker; -ohr, o.: dat zich doof houdt; -rath [t], m.: 1) sl bedrieglijke raad, 2)^ schertser, rapj make]

Schall, m. (-es, -s; mrv. Schalie): 1) klank; 2) geschal, geschetter; I -becken, o.: klankbekken, cimbaal; -boden, m.: 1) klankbord, 2) (muz.) zangboom (zangbodem) ; -brechend, bv. n.: klankbrekend; -brechungslehre, vr.: leer der klankbre-king; -gelachter, o.: schaterend gelach; -horn, o.: klankmond (van hoorn of trompet); -lehre, vr.: klankleer; -loch, o, galmgat; -mass, o. (-messer, m.): klankmeter; -rohr, o,: spreekbuis, spreektrompet; -welle, vr.: golvende klank, klank-golving; -wort, o.: klank-nabootsend woord.

schallen, w. o. h.: klinken, klank geven; (fig.) weerklinken, weergalmen.

schallend, bv. n.: klankgevend, klinkend; (fig.) klankvol, klankrijk; (ook:) weerklinkend, weergalmend; -es Gelachter: schaterend gelach.

Schalm, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) rand, lijst; (in een bosch:) strook om vee te laten grazen; i -baum, m.: gemerkte boom; -eisen, o.: merk-ijzer.

Schalmei', vr.: schalmei, rietenfluitje;

-blaser, m.: schalmei-blazer ; -klang, m.: schalmei-klank; -pfeifer, m.: schalmei-blazer.

Schalmei’e, vr.: Zie Schalmei; I Schalmei'er, m. (-s; mrv. -): schalmei-blazer.

schal men, w. b.: schalmen (1. in een bosch een pad afbakenen; 2. de boomen merken, van een nommer of merkteeken voorzien; 3. de scheepsluiken dichtspijkeren).

Schalot’te, vr.: (pik.) sjalot.

Ischalt: Zie schelten.

ISchalt. in Sam. I -bahre, vr.: kruiwagen; -buchstabe, m.: (voor de# welluidendheid) ingeschovene letter; -jahr, o.: schrikkeljaar; -monat, m.: schrikkelmaand; -satz, m.: (tik.) tusschenzin; -tag, m.: schrikkeldag; -wort, o.: ingelascht woord; -zeile, vr.: tusschengevoegde (ingelaschte) regel.

schal'ten, w. o. h.: te werk gaan;

(fam.) omspringen; mit etwas - und    -fieck anhangen: aan iem. een lak opleg-

walten: (fam.) met iets omspringen    gen, aan iem. eene klad aan wrijven);

(leven, te werk gaan); wenn ich frei -    -friede, m.: schandelijke vrede; -gebot, o.:

könnte: als ik doen kon wat ik wilde;    schandelijk bod; -gedicht, o.: 1) schande-

j w. b.: inlasschen, invoegen, tusschen-    lijk (liederlijk) gedicht, 2) schotschrift op

schuiven.    rijm; -geld, o.: 1) onrechtvaardig geld, op

Schalter, m. (-s; mrv. -): 1) (fam.) schandelijke wijze verkregen geld, 2) spot-omspringer; 2) raampje, deurtje, luikje. prijs; -gemalde, o.: schandelijke schilderij;

Ncha lung, vr.: bekleeding met plan- -geschichte, vr.: schandelijke geschiedenis; ken.    -glocke, vr.: schandklok;-hure, vr.: slet,

Selialiuij;. vr.: (het) schillen (enz.    gemeene hoer; -kauf, m.: schandelijke

Zie schalen).    koop; -leben, o.: schandelijk leven; -lied,

Schaluppe, vr.:    1) sloep ; 2)    boot.    o.: schandelijk lied; -lüge, vr.: schande-

IScliam, m.:    1)    schaamte;    roth Ltl lijke leugen; -maal, o.: (tig.) brandmerk

werden vor -: blozen (eene kleur krijgen)    der schande, schandvlek; -maul, o.:

van schaamte; weder - noch Schande    schendtong (ein -maul haben: eene

haben: hoegenaamd geene schaamte    schendtong zijn); -name, m.: schandelijke

hebben; alle - abgelegt haben (aller - bar    naam, (fig.) schimpnaam; -pfahl, m.:

geworden sein, aller - den Kopf abgebis-    schandpaal; -preis, m.: spotprijs (um

sen haben): alle schaamte uitgeschud    einen -preis: voor een spotprijs); -sack,

hebben; 2) (fig.) schaamte (d. i. de    m.: Zie -vogel; -saule, vr.: schandpaal;

schaamdeelen); seine - nicht bedecken    -schrift, vr.: schotschrift; -schriftler, m.:

können: zijne schaamte niet kunnen be-    schotschrijver; -sprache, vr.: schandelijke

dekken.    taal; streich, m.: schandelijke streek;

IScham, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.)    -that, vr.: schanddaad, schandelijke daad;

schaam-ader; -apfel, m.: roodkoontje    -titel, m.: smadelijke titel; -vogel, m.:

(eene appelsoort); -bein, o.: (ontl.)    1) liederlijke kerel, nachtlooper, 2) Zie

schaambeen; -beule, vr.: (hik.) liesgezwel,    -buhe; -weib? o.: schandelijk wijf;-winkel,

klap-oor; -bug, m.: (ontl.) lies;-erröthen    m.: schandelijk huis, gemeen huis;-wort,

[tl, o.: (’t) blozen van schaamte, (het)    o..: 1) schandelijk woord, 2) schimpwoord;

schaamrood; -gang, m.: (ontl.) scheede ;    -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel, spekwortel,

-gefühl, o.: gevoel van schaamte;-gegend,    waalwortel; -zeichen, o.: Zie -maal;

vr.: (ontl.) schaam-streek; -glled, o.: teel-    -zunge, vr.: schendtong.

lid, teeldeel; -haar, o.: haar der schaam- Schande, vr.: schande; Einem zur deelen;-haft, bv. n.: beschaamd, verlegen,    - gereichen: iemand tot schande strek-

(fig.) kuisch; -haftigkeit, vr.: beschaamd-    ken: Einem - machen: iemand schande

heid, verlegenheid, (fig.) kuische schaamte;    aandoen; Einem zu -n machen: 1) iemand

-hügel, m.: (ontl.) venusheuvel; -knochen,    beschamen, iemand beschaamd maken,

m.: (ontl.) schaambeen; -leizen (-lip-    2) iemand ruïneeren, iem. geheel ten

pen), vr. mrv.: lippen der schaam-    onder brengen; Einem - bringen (Einen

spleet; -los, bv. n.: schaamteloos, on-    in - bringen): schande over iemand bren-

beschaamd; -losigkeit, vr.: schaamte-    gen (ein Madchen in - bringen: een

loosheid, onbeschaamdheid; -pflanze, vr.:    meisje ongelukkig maken); Einen zu -n

kruidje-roer-me-niet; -ritze, vr.: (ontl.)    prügeln: iemand slaan dat het schande

schaam-spleet, scheede; -roth [tl, bv. n,:    is; ein Pferd zu -n reiten: een paard zoo

schaamrood (-roth werden: blozen; -roth    afrijden dat het schande is; ein Schiff

machen: doen blozen); -röthe [tl, vr.:    zu -n schiessen: een schip reddeloos

schaamrood, schaamte-blos; -seite, vr.:    schieten, een schip in den grond boren;

(ontl.) tlies; -theile [t], m.mrv.: schaam-    sich zu -n laufen: zich doodmoe loopen,

deelen, teeldeelen; -züngelchen, o.: (ontl.)    zich half lam loopen; zu -n ‘gehen: ten

kittelaar,    onder gaan, te niet gaan; -n halber: voor

Schama'de, vr.: (mil.) signaal dat    de schande, uit schaamte; Armuth [t]

men in onderhandeling wenscht te komen;    ist keine -: (spr,) armoede is geene

- schlagen: door trommelslag te kennen    schande,

geven dat men in onderhandeling wenscht schan'den, w. b.: schenden (i. a. b.: te komen.    1. beschadigen, misvormen, mismaken;

Schamel, m.: Zie    Schemel.)    2. overtreden; 3. verkrachten, ont-eeren;

schamen

eines Dinges) -: zich over iets schamen; sich zu Tode - (sich ins Herz hinein -): zich doodschamen.

Schand, in Sam. I -altar, m.: afgodsaltaar; -balg, m.: 1) bastaard, 2) slet, gemeene hoer; -bar, bv. n.: schandelijk; -barkeit, vr.: schandelijkheid; -bild, o.: schandelijk afbeeldsel; -brief, m.: schandelijke brief; -bube, m.: schobbejak, schobberd, schoelje; -buch, o.: boek, liederlijk boek, 2) (fig.,

schamen (sich), w. w. [2]: zich    4. ontheiligen, ontwijden; 5. beschenden,

hamen over; sich einer Sache (sich    belasteren; 6) te schande maken); I sich

nes Dinges) -: zich over iets schamen:    -. w. w.: zich ont-eeren.

Schander, m. (-s; mrv. -): schender (i. a. b.: Zie schanden).

schand lich, bv. n.: schandelijk; I -keit ,vr.: schandelijkheid.

Hchank, m. (-es, -s): 1) vergunning om drank te tappen; 2) Zie Schenke.

Schan'ker, m. (-s; mrv. -): (hik.) sj anker.

1) gemeen Schanz, in Sam. I -arbeit, vr.: ^v v^x^jiv xxv/cn., u, vus-5 het) zwarte 1) schansgravers-werk, (als militaire straf:) boek; -bühne, vr.: schavot ter tepronk-    kruiwagen-straf, 2) schanswerk, verschan-

stelling, (fig.) schandpaal, kaak: -deck, o.:    sing; -arbeiter, m.: schansgraver; -gerath

(zeew.) schanddek, dolboord; -deckel, m.:    [tl,o.: schansgravers-gereedschap; -graber,

(iron.) potdeksel (om schande te bedekken); m.: schansgraver; -kleid, o. (mrv. -kleider): -fieck, m.: schandvlek (Einem einen (zeew.) schanskleed (mrv. schanskleeden);

18

groote

jS

-korb, m.: schanskorf; -laufer, m.: schans- roffelschaaf; - ntig, bv. n.: scherp van looper (eene lange, warme jas), kuiten-    kant; -klauig, bv. n.: met scherpe klau-

dekker; -netz, o.: (zeew.) vinkennet;    wen ; -kraut, o.: (pik.) ossetong; -rennen,    N

-pfahl, m.: schans-paal, palissade (mit o.: tornooi met scherp wapentuig; -richter, -pfahlen verseh^ji: palissadeeren);-wehr, m.: scherprechter, beul; -richterei’, vr.: vr.: borstwering; -werk, o.: bolwerk; -zeug, scherprechters-woning; -schiessen, o.: (het) o.: Zie -gerath.    schijfschieten; -schmeckend, bv. n.:scherp

Schan'ze, vr.: (vest.) schans; (zeew.)    van smaak; -schneidig, bv. n.: scherpsnij-

achterplecht; (spl. en fig.) kans; eine -    dend; -schuss, m.: schot met scherp;

aufïühren: eene schans opwerpen; auf    -schütze, m.: scherpschutter; -sichtig, bv.

seine - sehen: (fig.) zijne kans afkijken;    n.: scherp van gezicht, (fig.) scherpzichtig;

die - gewinnen: (spl.) met den pot gaan    -sichtigkeit, vr.: scherp gezicht, (fig.)

schuiven; in die - schlagen: i) op het    scherpzichtigheid; -sinn, m.: scherpzin-

spel zetten, in de waagschaal stellen.    nigheid; -sinnig, bv. n.: scherpzinnig;

2) kwistig zijn met.    -sinnigkeit, vr.: scherpzinnigheid; -win-

sc hanzen, w. o. h.: schansgraven; kelig, bv, n.: Zie-eckig.

(fig.) hard werken, zich afmoorden; Scharf, in Sam. I -nobel,' m.: roffel-I Schan’zer, m. (-s; mrv. -): schans- schaaf; -kammer, vr.: vertrek waar het' graver.    papier afgesneden wordt; -stein, in.: steen

Schar, vr.: 1) schaar, schare; troep, om het leder uit te dunnen; -zeichen, o.; zwerm; 2) (akk.) ploegschaar; 3) (een zee- (tik.) scherp toonteeken. visch:) schar; I -baum, m.: (akk.) ploeg- Schar fe, vr.: 1) scherpheid, scherpte; hout; -gang, m. (-kluft, vr.): (mnw.*) mijn-    2) scherpe kant (het) scherp; 3) (fig.)

gang die met eene andere ineènloopt;    strengheid; nach der - verfahren: met

-schmied, m.: klein-smid; -wache, vr,:    strengheid te werk gaan; 4) (fig.) hel-

rondewacht, patrouille; -wachen, w. o. h.:    dorheid van doorzicht of bevatting; I

patrouilleeren, de ronde doen;-wachter,    5) sjerp.

m.: soldaat van de rondewacht. Zie Scha- schar'fen, w. b.: 1) scherpen (ook

fig.), scherp maken; (messen, enz.:) slijpen; (molensteenen:) billen; den Verstand -: (fig.) het verstand scherpen; Einem das Gewissen -: (fig-) iemands geweten wakkerschudden, een doen op iemands geweten; die (fig.) de

mrv. leur.

Scharnier', o. (-es, -s; mrv. -e): scharnier; I -band, o.: scharnierplaat(je); -dose, vr.: doos met. een scharnier; -stift, pin (pinnetje) van het scharnier. Scharp'e, vr.: sjerp: (hik) zwachtel. Schar'pie, vr.: (hik.) pluksel.

ren,

Schara'de, vr.: lettergrepenraadsel (Fr,: charade).

ISchar’be, vr.: (vog.) zeeraaf.

ISchar’be, in Sam. I -brett, o.: hak-bord, hakplank; -eisen, o.: hakmes; -kohl, m.: fijngehakte kool; -messer, o.: hakmes.

schar'ben (schar ben), w. b.: fijnhakken.

Schar'bock, m. (-es;    -s): (gnk.)

scheurbuik; I -heilend, bv. n.: goed tegen scheurbuik; -krank, bv. n.: aan scheurbuik lijdend; -mittel, o.: middel tegen scheurbuik.

schar'hoekig, bv* n.: scorbutiek, aan scheurbuik lijdend.

Schar'bocks, in Sam. I -heil, o.: (pik.) lepelblad; -klee, m.: (pik.) water-drieblad; -kraut, o.: (pik,) lepelblad.

Schar’de, vr,: (visch:) bot.

IScha'ren, in Sam. I -führer, m.: aanvoerder (hoofd) eener schare; -weise, bw.: in scharen, in troepen, in zwermen.

I scha'ren, w. b.: scharen, in scharen of troepen afdeelen; sich -, w. w.: zich in troepen scharen, troepswijze samengaan.

Ischarf, bv. n. en bw.: scherp (ook fig. i. a. b.); - laden: met scherp (met een kogel) laden; - nachfragen: nauwkeurig navraag doen; - wagen: schraal (al te precies) wegen; - arbeiten: hard doorwerken ; ein Pferd - beschlagen: een paard scherpzetten;    - zugehen: zijne

schreden verhaasten, (pop.) zijne beenen zich halen. I Scharf, o.: scherp (d. i. een kogel); loses -: schroot; klein -: kleine spijkers (mrv.); gross spijkers (mrv.).

Ischarf, in Sam. I -blatterig, bv. n.; met scherpe kanten aan de bladeren--bliek, m.: scherp gezicht, (fig.) scherpe’ blik, vlug oordeel, helder doorzicht; -eckig, bv- n.: 1) een scherpen hoek vormend, 2) met scherpe hoeken; -eisen, o.: kalfaat-ijzer, breeuw-ijzer; -hobel, m.:

beroep Strafe

straf verscherpen, strengere strafbepalingen maken; die Esslust -: (fig.) den eetlust opwekken; den Ton -: (fig.) den toon verscherpen; 2) (paarden:) scherpzetten; (tech.) afranden, afkanten; (bij boekbinders:) uitdunnen (het leder); I sich -, w. w.: zich bezeeren, zich kwetsen (- an: aan).

Schar lach, m. (-es, -s): scharlaken; (pik.) scharlei; .1 -baum, m.: kermesboom; -beere, vr.: scharlaken-bezie, kermesbes ; -blume, vr.: scharlaken-bloem; -bohne, vr.: roode boon; -eiche, vr,: kermesboom; -farbe, vr,: scharlaken-rood; -farben, bv.

n. : scharlaken-rood; -farber, m.: seharla-ken-verver, roodverver; -fieber, o.: (gnk.) scharlakenkoorts; -kehlchen, o.: (vog.) roodborstje; -korn, o.: Zie -beere ; -kraut,

o. : (pik.) scharlei; -laus, vr.: scharlakenluis; -lilie, vr.: roode lelie; -mantel, m.: roode mantel; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: scharlakenrood; -röthe [tl, vr.: (het) scharlakenrood; -staude, vr.: kermesboom; -taube, vr.: (vog.) Oostindische duif; -tuch, o.: scharlaken ; -vogel, m.: roode papegaai; -wurm, m.: Zie -laus.

schar’lachen, bv. n.: scharlaken.

Schar lei, m. (-s): (pik.) scharlei.

Scharmiit zei, o. (-s; mrv. -) : 1) schermutseling; 2) papieren puntzakje, peperhuisje; scharmüt’zeln (scharmutzi'ren [ziel)? w- o. h.: schermutselen; Schar-mutzi’rer [zie], m. (Scharmütz'ler, m., -): 1) schermutselaar, 2) (mil.) tirail-

m.:

SCHaTZBARKEIT.

Wn

693

Scharr, in Sam. I -eisen, o.: 1) schrapper, krabber, krab-ijzer, 2) schoffel, 3) hark, rijf; -erde, vr.: bijeengeschoffelde aarde, bijeengeharkte aarde; -fuss, m.: strijkvoetje (einen -fuss machen: een strijkvoetje maken, buigen als een knip-■ mes); -füsseln, w. o. h.: buigen en knikken; -maus, vr.: (drk.) mol.

Schar're, vr.: 1) Zie Scliarreisen; 2) (in potten en pannen:) aanbaksel, aanzetsel.

schar ren, w. o. h.: krabbelen, schoffelen, harken; (fig.) schrapen; w. b.: wroeten, omwroeten, (fig.) bijeenschrapen; (ein Loch in die Erde -: een gat in den grond wroeten; etwas in die Erde -: iets in den grond begraven); I Schar'rer, m. •(-s; mrv. -): wroeter, (fig.) schraper, schrok; I Schar’richt (Scharr’sel), o. (-s): schrapsel.

Schar’te, vr.: 1) schaarde, schaard; (fig. fam.) mikmak; -n bekommen: schaarden krijgen ; die -n auswetzen: de schaarden wegslijpen, (fig. fam.) de mikmakkeh herstellen; 2) (pik.), schaar-kruid. Zie Scharten.

Scharte'ke, vr.: oud prul (van boeken en geschrevene stukken); -nhandler, m.: koopman in oude boeken.

Schar ten, in Sam. I -kraut, o.: schaarkruid; -schnabler, m.: (vog.) flamingo ; -zeile, vr.: (vest.) afstand tusschen twee schietgaten.

schartig;, bv. n.: -schaardig, vol schaarden ; (fig.) uitgetand, uitgekarteld; allzuscharf macht -: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang.

Schas’se, vr.: (in bal-spelen: het) uitslaan van den bal; schas’sen, w. b.: (fig) wegjagen.

Schatilger, m. (-s; mrv.-): schrijnwerker.

Ischat ten, w. o. h.: eene schaduw werpen; w. b.: schaduwen-.

ISehat'ten, m. (-s; mrv. -): schaduw; (fig.) schim; die - der Nacht: de schaduwen van den nacht; im - sitzen: in de schaduw zitten, (fig.) in de schemering zitten, schemeren; Einen oder etwas in den - stellen: (fig.) iemand of iets in de schaduw stellen; er macht mir -: hij staat mij in den licht, hij maakt dat ik niet ^;ien kan; nach einem - pfèifen : (fig.) eene hersenschim najagen; mit - fechten: (fig.) in den wind schermen; wie ein - verge-hen: (fig.) als eene schaduw voorbijgaan; die - abgeschiedener Helden: de schimmen van afgestorvene helden; er lauft (er flieht) vor seinem eigenen -: (spr.) hij gaat op den loop (hij is bang) voor zijne eigene schim.

ISchat'ten, in Sam. I -behausung, vr.: onderwereld, (het) rijk der schimmen; -beherrscher, m.: (fam.) vorst der onderwereld (Pluto); -bild, o.: schaduwbeeld, (fig.) schaduw; -fisch, m.: ombervisch, zeebaars; -fürst, m.: (theo.) vorst der duisternis, (fab.) vorst der onderwereld, (fig.) schijnkoning, vorst in schijn; -glück, o.: schijngeluk, hersenschimmig geluk; -gang, m.: lommerrijke laan, belommerd wandelpad; -gebild, o.: Zie -hild; -gebung, vr.: (schl.) schaduwing, (het) aanbrengen van bruin; -gestalt, vr.: schim; -grosse, vr.: grootte eener

schaduw, (fig.) hersenschimmige grootheid; -hut, m.: tuinhoed; -kafer, m.: (ins.) stinktor; -könig, m.: schijnkoning, koning in' schijn; -kraut, o.: (pik.) sterre-kruid; -leben, o.: (tig.) plantenleven ; -leuchte, vr. i tooverlantaarn; -licht, o.: schemerlicht, (schl.) lfcht en schaduw, licht en bruin; -person, vr.: hersenschimmig (denkbeeldig) personage; rreich, bv.

n.: lommerrijk (als z. n. o.: fab.: schimmenrijk, Elizeesche velden); -ries, m.: profiel, omtrek der buitenlijnen; -seite, vr.: schaduwzijde (ook fig.); -spiel, o.: tooverlan-ta-arn; -spieler, m.: vertooner van de tooverlantaarn; -stufe, vr.: (schl.) overgang van licht in bruin; -uhr, vr.: zonnewijzer; -weg, m.: belommerde weg; -welt, vr.: (het) schimmenrijk; -wesen, o.: schim, vizioen; -zeiger, m.: naald Tan den zonnewijzer.

schat'tenliaft, bv. n.: schaduwachtig; (fig.) schimachtig.

schattig, bv. n.: beschaduwd, belommerd ; 4 -keit, vr.: schaduw, lommer.

Schattir' [tier], in Sam. I -garn, o.: borduurwol.

scliatti'ren [tie], w. b.: schaduwen; Schatti’rung [tie], vr.: schaduwing, rnian-ceering, (fig.) schaduw, donkere tint (mit dunkler -: donker getint).

Scliattu’le, vr.: (van vorstelijke personen:) particuliere fondsen (mrv.).

Schat’tuiig, vr.: Zie Schattirung:.

IScliatz, m. (-es; mry. Schat’ze):

1)    schat; Schatze sammeln: schatten vergaderen ; ein - von Kenntnissen: een schat

kundigheden; ein - von Erfahrungen: een schat van ondervinding; mein -: (woord van liefkoozing:) mijn schat;

2)    schatkist; der öffentliche -: de openbare schatkist; der königliche -: de koninklijke schatkist, de thesaurie des ko-nings; 3) belasting.

ISchatz, in Sam. l-amt, o.: thesaurie;-bar, bv. n.: Zie -pflichtig;; -einnehmer, m.: ontvanger van de belasting, rijks-ontvan-ger; -frei, bv. n.: vrij van belasting; -geld, o.: 1) spaarpenning, 2) zeldzaam (of: fonkelnieuw) geld, 3) belasting; -gra-kber, m.: zoeker naar begravene schatten; -graberei', vr.: (het) zoeken naar begravene schatten; -gut, o.: getaxeerd (of: te taxeeren) goed; -haus, o.: 1) thesaurie, 2) schatkamer; -kammer, vr.: schatkist (-kammerschein, m.:    schatkistbiljet);

-kastchen, o,: juweelen-kistje; -kasten, m.: schatkist; -meister, m,: 1) thesaurier, betaalmeester, 2) penningmeester (-meister-amt? o.: 1. thesaurie, 2. thesaurierschap); -meisterei', vr.: thesaurie; -meisterin, vr.: thesauriersvrouw; -pflichtig, bv. n.:

1)    schatplichtig, 2) belastingschuldig; -pflichtigkeit, ur.: 1) schatplichtigheid,

2)    belastingschuldigheid; -rath [t], m.: 1) rekenkamer, 2) lid van de rekenkamer; -schein, m.: schatkistbiljet; -schreibed? m.: klerk bij den betaalmeester, klerk aan de thesaurie; -tafel, vr.: prijslijst, tarief; -verwalter (-verweser), m.: administrateur (beheerder, bewaarder) van de schatkist.

scliatz, in Sam. I -bar, bv.n.: te schatten, te taxeeren, (fig.) op prijs te stellen, te waardeeren, kostelijk, kostbaar; -bar-keit, vr.: vatbaarheid voor schatting (voor taxatie), (fig.) kostelijkheid, kost-

baarheid;-herr (-meister), m.: taxateur;    schrijfster voor het tooneel;-spieldichtung,,

-preis, m.: taxatie; -tafel, vr.: prijslijst,    vr,: tooneel-stuk;-spielhaus, o.: schouw-

tarief.    burg, komedie; -spielkunst, yr.: drama-

Schat zclien, o. (-s; mry. -): schatje.    tische kunst, tooneelspeelkunst; -spiel-

scliat zen, w. b.: belasting heffen van;    laufer, m.: komedie-looper, druk bezoeker

belasting leggen op, belasten.    van schouwburgen; -spielmassig, bv. n.:

schat zen, w. b.: 1) schatten (ook    theatraal; -spielschreiber, m.: schrijver

fig.), waardeeren (ook fig.). taxeeren, be-    voor het tooneel; -spielwesen, o.: tooneel-

grooten; unter dem Wertne lt] onder    wereld); -spieler, m.: tooneelspeler, (Fr.)

vr.:

de waarde taxeeren; unrichtig niet    acteur, (fam.) komediant; -spielerin,

hem op vijftig jaar; 2) aanzien, houden, (kph.) rekenen, beschouwen; ich schatze es ffir 2) leg^^***^ ,    ,x..

eine Ehre: ik houd het voor eene eer, ik    eene verzameling van delfsto

beschouw het als eene eer; I sich -, w.    m.: kijkdag; -tanz, m.: (tnl.) ballet; -tan¹

w.: zich rekenen, zich achten; sich glück- zer, m.: balletdanser; -tanzerin, vr.: ’* ¹    ...... .......... ¹"    ¹¹    ‘ grootsche daad;

goed taxeeren; hoch hoog taxeeren, tooneelspeelster, (Fr.) actrice, (fam.) (fig.) hooglijk waardeeren, hoogschatten, komediant; -stellen, w. b.: tentoonstellen, ich schatze ihn fünfzig Janre alt: ik schat (fam.) te kijk zetten (leggen, hangen), hem oo vijftig jaar: 2) aanzien. houden, (kph.) uitstallen; -stück, o.: 1) pronkstuk,

egpenning; -stufe, vr.: (min.) erts voor * dfstoffen; -tag,

vr.:

rekenen.    Uv,,    n„vU.w.vUS,v, .

schat’zens, in Sam. I -werth [t], bv. dere? 3) sterren-toren; -tragen. w. b. n. (-würdig, bv. n.): achtenswaardig; te kijk dragen; -wache, vr.: ruiterwacht; -würdigkeit, vr,: achtenswaardigheid.

Schat'zer, m. (-s; mrv. -): schatter, taxateur.

Schat'zimg, vr.: schatting, taxatie;

(fig.) waardeering, opprijsstelling; I Schat'-zungspreis, m. (Schat’zungswerth [t], m.:) getaxeerde waarde.

w.: zien redenen, zien acnten; sicn giucK- zer, m.: oanetaans lich -: zich gelukkig achten, zich gelukkig balletdanseres; -that, rekenen.    -thurm Itj, m.: 1) wachttorentje, 2) belve-

onr.:

-warte, vr.: Zie -thurm; -würdig, bv. n.: bezienswaardig; -würdigkeit, yr.: bezienswaardigheid.

Schauh, m. (-es, -s; mrv. -e): schoof,, bos; I -dach, o.: rieten dak; -hut, m.: strooien hoed.

Schat'zung, vr.: 1) heffing van belasting; 2) belasting; 1 Schat’zungsgeld, o.: belasting.

Schau'der, m. (-s): huivering, rilling;

vr.:

I -erregend, bv. n.: ontzettend; -gemalde,

o.: huiveringwekkend tafereel; -geschichte geschiedenis (verhaal) om van te hui-Schau, vr.: 1) schouw,inoogenschouw- veren; -haft, bv. n.: ontzettend, ijzing-neming, bezichtiging, opneming; (mil.) wekkend, huiveringwekkend; -haftigkeit, wapenschouwing; 2) vertoon, zichtbaar- vr.: ontzettendheid, ijzingwekkendheid, heid; (fam.) kijk; zur - tragen (zur -    huiveringwekkendheid; -nacht, vr.: ont-

führen): te kijk dragen; zur - ausstellen:    zettende (huiveringwekkende, ijzingwek-

te kijk zetten (leggen, hangen), (kph.) kende) nacht; -voll, bv. n.: Zie -haft. uitstallen; zur öffentlichen - da stehen:    schau'dericht (schauderig), bv.

voor iedereen te kijk staan; auf - und n.: Zie schauderhaft.

Probe: op* zicht en om te probeeren; schau dern, w. o. h. en w. onpers.h.: 3) (mar.) sjouw; die Flagge im -: de vlag    huiveren, rillen, sidderen; - vor Kalte:

in sjouw; I -amt, o.: kantoor van keuring; rillen (bibberen) van koude; es schaudert -ausstellung, vr.: tentoonstelling, (kph.)    mir: ik ril, ik sidder; es schaudert mir

uitstalling; -begier, vr.: 1) zucht om ver-    die Haut: (fam.) er gaat eene rilling over

toon te maken, 2) nieuwsgierigheid; -bild, mijn lijf, ik krijg kippevel, o.: ten toon gesteld beeld, (fig.) stand-    schaii en, w. o. h.: kijken, (dk.) staren;

beeld; -brod, o.: toonbrood; -bühne, vr.: w. b.: beschouwen.

tooneel, schouwplaats; -essen, o.: sierlijk Schau’er, m. (-s; mrv. -): 1) kijker,, gerecht, sierlijke schotel; -falte, vr.: (van rondkijker; (fig.) toeschouwer; 2) sjouwer gewevene stoffen:) bovenste gedeelte;    (-leute, m. mrv.: sjouwers; -mann, m.:

-federn, vr, mrv.: (kph.) uitgestalde (of:    sjouwer); 3) schuur, loods, afdak; 4) (vf

uit te stallen) vederen; -fenster, o.: win- regen, hagel, enz.:) stortbui; 5)(yan schrik, kelraam; -führen, w, b.: te kijk rondleiden; van koude, enz.): rilling, (fig.) verschrik--führung, vr.: rondleiding te kijk; -geld,    king; die - der Nacht: de verschrikkingen

o.: 1) legpenningen (mrv.), 2) intree-prijs;    van den nacht; 6) aanval, vlaag: ein toller

-gericht, o.: Zie -essen; -gerüst, o.:    eene vlaag van waanzin; gute - (helle -):

stellage voor toeschouwers, kijkplaats;    heldere oogenblikken (bij krankzinnigen);

-glas, o.: kijkglas (verrekijker, tooneel-    verliebte-: vlagen van verliefdheid; I *an-

kijker); -herr, m.: inspecteur, opnemer    bliek, m.: ontzettende aanblik, huivering-

(inoogenschouwnemer); -kastchen, o.:    wekkend gezicht;-bad, o.: stortbad;-bild,

1)    pronkkastje met glazen deuren, 2) met    o.: beeld (portret) om van te schrikken;

glas gedekt toonbank-kastje; -kreis, m.:    -fieber, o,: koude koorts; -gefühl, o,: ge-

amphitheater, circus; -legen, w. b.: (kph.)    waarwording van ontzetting; -geheimniss

uitstallen; -lust, vr.: kijklust, nieuwsgie-    [nis), o.: ontzettend geheim; -gemalde, o.:

righeid om te zien; -lustig, bv. n.: kijk-    schilderij (tafereel) om van te schrikken;

lustig, nieuwsgierig om te zien; -meister,    -geschichte, vr.: geschiedenis (verhaal) om

m.:

gildemeester; -münze, vr. (-pfennig,    van te huiveren;-haft, bv. n.: Zie schau-

m. ): legpenning; -platz, m.: schouwplaats,    clerliaft; -kalt, bv.n,: bibberend (rillend)

tooneel; -ritt, m.: 1) optocht te paard,    van koude; -kalte, vr,: ijskoude rilling;

2)    ruiter-stoet; -spiel, o.: 1) schouwspel,    -nacht, vr.: ontzettende (huiveringwek-

(tnl.) tooneelvoorstelling, 2) schouwburg,    kende, ijzingwekkende) nacht; -stille, vr.:

komedie, 3) tooneel-stuk; -spielartig, bv.    huiveringwekkende (ijzingwekkende) stilte;

n. : theatraal; -spieldichter, m.: schrijver    -that, vr.: ijzingwekkende daad; -voll, bv-

voor het tooneel; -spieldichterin, vr.:    n.: Zie schaiicterhaft.

m.:

vr.:

-s; mrv. -e):

Schau’erchen, o. (-s; mrv. -): buitje, kleine bui.

schau’erig, bv. n.: 1) beschut; 2) ontzettend, huiveringwekkend; 3) huiverig, rillig; es ist mir ik ben rillig, ik heb rillingen.

sehau’erlich, bv. n.: Zie schau-erig; I -keit, vr.: 1) rilligheid, huiverigheid, 2) ontzettendheid, ijzingwekkendheid, huiveringwekkendheid.

schauern, w. b.: beschutten; I w. o. h. en w. onpers. h.: 1) rillen, huiveren; es schauert mir, wenn ich nur daran denke: ik ril als ik er maar aan denk; 2) (van regen, hagel, enz.:) stortbuien; es schauert: het is eene stortbui, (ook:) er vallen telkens stortbuien.

Schauf. in Sam. I -eule, vr.: (vog.) kat-uil.

Schaufel, vr.: 1) schoffel; 2) schop (eine - voll: een schop vol); 3) (aan raderen van watermolens, van stoombooten, enz.:) schepbord; 4) (van roeiriemen:) blad; 5) (van een anker:) arm; 6) -n, vr. mrv.: (van herten:) snijtanden;

I -blatt, o.: plat gedeelte van eene schoffel; -bürger, m.: daggelder, daglooner; -förmig, bv. n.: schoffelvormig; -gehörn,

o. (-geweih, o.): breedgetakt gewei (van een hert); -hirsch, m.: hert met een breedgetakt gewei; -hose, vr.: koelvat voor de scheppers; -kunst, vr.: 1) watermolen, 2) baggermolen, moddermolen; -rad, o.: schep-rad; -recht, o. (-schlag, m.): recht om (rivieren, beken, enz.) uit te diepen; -stiel, m.: steel van schoffel of schop; -werk, o.: Zie -kunst; -zahn, snijtand.

schau’felicht, bv, n,: schoffelvormig; schaufelig, bv. n.: van schepraderen voorzien; schau’feln, w. o. h. en w. b.:

1)    schoffelen, 2) scheppen; Schaufler, m. (-S; mrv. -): 1) schoffelaar, spitter, graver,

2)    dier met snijtanden.

Schau’kel, vr.: schommel; I -pferd,

o,: hobbelpaard.

schaukeln, w. o. h. en w. b,: schommelen; I sich -, w. w.: heen en weer schommelen; Schauk’ler, m. (-s; mrv. -): schommelaar, (dk.) choriambus, trippelvers.

Schaum, m. (-es, -s; mrv. Schau’me): schuim; zu - schlagen: tot schuim kloppen (klutsen); zu - werden: (fig.) in rook vervliegen; Traume sind Schaume: (spr.) droomen zijn bedrog; I -artig, bv. n.: schuimachtig; -bedeckt, bv.n.: met schuim bedekt; -bier, o.: schuimend bier; -geboren, bv. n.: uit het schuim der golven geboren; -gold, o.: klatergoud; -kelle. schuim-spaan; -kette, vr.: kinketting; -kraut, o.: (pik.) waterkers; -löffel, m.: schuim-spaan; (das) -schlagen: (het) tot schuim kloppen of klutsen (es ist dies blos -schlagen: fig.: dat is louter blufma-kerij); -seife, vr.: schuimende zeep; -speise, vr : gebak met eierschuim er op, (fig.) mooie beloften (mrv.); -strudel, m.: schuimende draaikolk; - wein,schuimende (moesseerende) wijn ; -weiss, bv. n.: als schuim zoo wit; -stein, o.: schuimsteen; -werk, o.: 1) schuimwerk (al wat schuimt), 2) (fig.) Zie -speise.

schau’men (schau'men), w. o. h.: schuimen; (fig.) schuimbekken; w. b.:

schuimen, afschuimen ; das Meer -: zee-schuimen, de zee onveilig maken; I Schau-mer, m. (-s; mrv. -): 1) schuimwerper, (fig. fam.) schuimbekker, 2) schuimer, afschuimer, (fig.) schuim-spaan; I -schau-micht, bv.n.: schuimachtig; schau'mig, bv.n.: schuimig, schuimend; Schau'migkeit, vr.: (het) schuimen.

Schebeck’e, vr.: sjebek (een schip).

Schech (Gehecht), o. (-es, -s; mrv. -e): scheg, scnegge.

Scheck'é, vr.: 1) bont paard: 2) bonte ekster; 3) gevlekt (gespikkeld) dier; scheck'en, w. b.: gevlekt (gespikkeld, gestreept, bont) maken; scheck'ig, bv. n.: bont, gevlekt, gespikkeld, gestreept (sich - lachen: spr.: zich een bult lachen).

Sche del, m.: Zie Schadel.

Scheel, m.: Zie Schel.

Scheere, vr.: Zie Schere.

Scheffel, m. (-s; mrv, -): schepel; (fig.) koornmaat; einen - Salz mit Einem gegessen haben: (spr.) een zak zout met iemand opgegeten hebben; I -macher, m. koornmaten-maker; -sack, m.: een schepel inhoudende zak;-steuer, vr.: graanbelasting; -weise, bw.: bij het schepel.

Schei'he, vr,: 1) schijf (cirkelvlak van zon en maan; schietschijf; werpschijf; blokschijf; schijfje citroen; snede brood; enz.); 2) glasruit; 3) honig-raat; 4) (zeew.) juffer, doodshoofd; nach der - schiessen: schijfschieten.

scheiben, in Sam. I -ahnlich (-artig), bv. n.: schijfachtig, schijfvormig; -apfel, m.: ronde appel; -bank, vr.: (tech.) trekbank; -bohrer, m.: bodemtrekker; -büchse, vr.: geweer met eeu getrokken loop; -fenster, o.: 1) raam met glasruiten, 2) spiegelraam; -fisch, m.: rondvisch; -förmig, bv. n.: Zie -artig; -glas, o.: vensterglas; -honig, m.: honig in de raat; -instrument, o.: astrolabium; -keule, vr.: (schk.) kolf; -könig, m.: schutterkonin: winner bij het schijfschieten; -krücke, vr.. hoepbuigtang; -nagel, m.: hart (middelpunt) van de schietschijf; -pulver, o.: scnerp-schutterskruit, schijfschieterskruit; -rohr , o.: Zie -büchse;-rund,bv.n.:kringvormig rond; -schiessen, o.: (het) schijfschieten; -schütze, m.: schijfschieter, scherpschutter; -wachs, m.: maagdenwas; -weise bw.: aan schijven, aan schijfjes; -werfen, o.: (het) schijfwerpen; -werfer, m.: schijfwerper; -wurf, m.: worp met de werpschijf;-zeiger, m.: opteekenaar (afroeper) van de ge-schotene punten; -zug, m.: hijschblok.

schei’bicht (scheibig), bv. n.: schijfvormig, schijf achtig.

Scheibling, m. (-es, ronde appel.

scheid bar, bv. n.: af te scheiden, afscheidelijk; l-keit, vr.: afscheidelijkheid.

Scheid’chen, o. (-s; mrv.-): scheedje.

Schei'de, vr.: 1) scheede; (fig.) koker;

2)    scheiding (grensscheiding; scheivliesje);

3)    (ins.) vleugelschild; I -bank, vr.: zift-taiei; -baum, m.: slagboom, (fig.) scheids-paal: -becher, m.: glas tot afscheid, (fam.) afzakkertje, glaasje op de valreep;-bliek, m.: laatste blik, blik ten afscheid; -brief, m.: akte van echtscheiding; -erz, o.: gezift erts; -furche, vr.: ploegvore aan het uiteinde van den akker; -gefass, o.;

we

m.:

(schk.) distilleertoestel; -gold, o.: scheigoud ; -haut, vr.: (ontl.) scheedevlies; -kamm, m.: weverskam; -kolben, m,: (schk.) kolf; -kunst, vr.: scheikunde; -künstig, bv. n.: scheikundig; -kunstler, m.: scheikundige; -kuss, m,: afscheidskus; -linie, vr.: scheids-linie, (fig.) grensscheiding; -mehl, o.: stof van gezift erts, (inz.) stofgoud; -münze, vr.: pasmunt, klein geld; -nadel, vr.: haarspeld; -ofen, m.: fornuis om edel metaal uit erts af te scheiden; -punkt, m.: scheidingspunt, (tik.) deelteeken, trema; -silber, o.: schei-ziiver; -spruch, m.: scheidsrechterlijke uitspraak; -stunde, vr.: scheidings-ure, (het) oogenblik van scheiden, (flg.) stervens-ure, (het) verscheiden; -wand, vr.: tusschenschot, middelschot, tusschenmuur, (fig.) scheidsmuur; -wasser, o.: sterkwater; -weg, m.:

1)    tot grenscheiding dienende weg,

2)    scheids-weg, kruisweg, viersprong, .driesprong, 3) (fig.) keerpunt (am -wege stehen: op een keerpunt staan, fig.: niet weten welken weg te volgen); -zeichen, o.: scheidings-teeken, (tik.) deelteeken, trema.

I scheiden, w. o. onr. s. (schied; geschied'en): scheiden; von einem Orte -: van eene plaats scheiden, eene plaats verlaten; aus der Welt -: 1) zich van de wereld afzonderen, 2) de wereld uitgaan; aus dem Lande -: het land verlaten, (fig.) uit het land der levenden heengaan (d. i. sterven); von hinnen -: (fig) aan het leven vaarwel zeggen, sterven; I w. b. onr.: scheiden; (fig) afscheiden; Eheleute - : gehuwde lieden scheiden; von Tisch und Bett -: scheiden van tafel en bed; sich -lassen: scheiden, echtscheiden; I sich-, w. w. onr.: scheiden, van elkander afgaan, (van

—    gen:) uiteenloopen, zich splitsen, (van melk:) kappelen, klonteren, goor worden.

Scheid’er, m. (-s; mrv. -): scheider; (fig.) afscheider, zifter; (rcht.) scheidsman, scheidsrechter ; | scheid'ig, bv. n.: (pik.) scheedeachtig; I Scheid’ung, vr.: scheiding, (fig.) afscheiding, (gnk.) crisis, keerpunt.

ISchein, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schijnsel, lichtschijnsel; (fig.) lichtkrans ; (str.) schijngestalte, aspect; der - des Mondes: de maneschijn; der neue -: de nieuwe maan; der volle -: de volle maan; der

-    um das Haupt eines Heiligen: de lichtkrans om het hoofd van eenen heilige; gesechster -: (str.) gezesdeeld aspect; 2) bewijsstuk, (schriftelijk) bewijs; 3) schijn, uiterlijk voorkomen, (fig) glimp, (ook:)’ zweem; der aussere de uiterlijke schijn; der - trügt: (spr.) schijn bedriegt; der -ist gegen ihn (of: wider ihn): de schijn is tegen hem; unter dem -e der Freund-schaft: onder den schijn van vriendschap; dem -e nach: naar het zich laat aanzien; es hat den -, als ob: het heeft den schijn alsof, het laat zich aanzien alsof; zum -e (des -es halber): voor de leus, (fam.) voor de friem, om den schijn te bewaren; sich mit dem -e begnügen: zich vergenoegen met den schijn; der Sache einen - zu geben wissen: aan de zaak (aan het ding) eenen glimp weten te geven; ein - von Hoffhung: een zweem van hoop; ein - von Aehnlichkeit haben mit: min of meer gelijken op; ein - von Yergnügen: een zweem van genoegen. ,

ISchein, in Sam. I -amt, o.: ambt (post) waaraan geene werkzaamheden verbonden zijn, sinecure, (tam.) gemakkelijk baantje; -andacht, vr.: vertoon van vroomheid, vroomheid voor de leus; -angriff, m.: (mil.) aanval voor de leus; -apostel, m.: valsche apostel; -bar, bv. n.: schijnbaar, oogenschijnlijk, (fig.) opzichtig; -barkeit, vr.: schijnbaarheid, oogenschijn-lijkheid, (fig.) opzichtigheid; -begriff, m.: verkeerd begrip; -behelf, m.: uitvlucht, voorwendsel, (fam.) flousje;-besuch, m.: bezoek voor de leus; -beweis, m.: schijnbewijs ; -bild, o.: drogbeeld; -bund,

m. : verbond voor de leus; -bürger, vr.: burger in naam; -busse, vr.: boetedoening voor de leus; -christ, m.: christen in naam; -ding, o.: hersenschimmig ding, denkbeeldig iets; -ehe, vr.: huwelijk voor de leus; -ehre, vr.: eer in schijn; -freude, vr.: vreugde in schijn; -freund, m.: 1) vriend in schijn. 2) minnaar van uiterlijk vertoon; -freundschaft, vr.: vriendschap in schijn; -friede, m.: schijnbare vrede; -fromm, bv. n.: schijnheilig, vroomheid-huichelend; -gebilde, o.: drogbeeld; -gefecht, o.: spiegelgevecht; -gelehrsam-keit, vr.: schijngeleerdheid; -gelehrt, bv.

n. : schijngeleerd; -gelübde, o.: gelofte voor de leus; -gericht, o.: rechterlijk verhoor voor de leus; -glaube, m.: geloof voor de leus ; -glück, o.: schijngeluk, geluk in schijn; -gold, o.: klatergoud; -gross, bv. n.: schijnbaar groot; -grosse, vr.: grootheid in schijn; -grund, m.: drogrede; -gut, bv. n.: goed in schijn; -handel, m.: overeenkomst voor de leus; -heilig, bv.

n.: schijnheilig, huichelachtig; -heiligkeit, vr.: schijnheiligheid, huichelarij; -kampf,

schijnbare strijd, (fig.) spiegelgevecht; -kauf, m.: voorgewende (gefingeerde) koop; -keusch, bv. n.: kuisch voor de leus; -keuschheit, vr.: kuischheid voorde leus ; -körper, m.: hersenschitn, drogbeeld; -könig, m.: koning in naam; -krank, bv.

n. : kwansuis ziek; -kur, vr.: geneeskuur voor de leus; -liebe, vr.: liefde in schijn; -martyrer, m.: martelaar in schijn; -mittel,

o. : schijnbaar middel, middel dat slechts tijdelijk baat, palliatief; -quittung, vr.: quitantie voor de leus; -regen, m.: regen in schijn; -spröde, bv. n.: nuffig (als z. n. vr.: nufje, nuf, nuffig nest); -sprö-digkeit, vr.: nuffigheid ; -tod, m.: schijndood; -todt |-totl, bv. n.: schijndood (ein -todter |-toter], m.: een schijn-doode); -tugend, vr.: schijndeugd;-übel,

o.: schijnbaar kwaad; -ursache, vr.: 1) schijnbare oorzaak, 2) schijnbare reden; -vertrag, m.: overeenkomst voor de leus; -wechsel, m-: (kph.) schoorsteenwissel, gefingeerde wissel; -weise, m.: zoogenaamd wijze man; -weisheit, vr.: zoogenaamde wijsheid; -welt, vr.: denkbeeldige wereld; -wesen, o.: Zie -ding;; -widersinn, m. (-widerspruch, m.): schijnbare tegenstrijdigheid; -wurm, m.: (ins.) glimworm; -zahlung, vr.: gefingeerde betaling, betaling voor de leus.

schei'nen, w. o. onr. h. (schien; geschien'en): schijnen (1. licht geven; 2. den schijn hebben van); der Mond scheint: de maan schijnt, (fig.) het is lichte maan; der Mond scheint nicht: de maan schijnt niet, (fig.) het is donkere

schmjl.

maan; die Sonne scheint mir ins Gesicht: de zon schijnt in mijn gezicht; die Sache scheint nicht in Ordnung: de zaak (het ding) schynt niet in orde; I w. onpers. onr. h.: schijnen, zich laten aanzien; (fig.) toeschijnen; es scheint: het schijnt, het laat zich aanzien; wie es scheint: naar het schijnt, naar het zich laat aanzien; es scheint, als wolle es regnen: het ziet er uit (het laat zich aanzien) alsof het zal gaan regenen; mir scheint (es scheint mir): het schijnt mij toe, het komt mij voor; es schien mir: het scheen mij toe, het kwam mij voor.

schein'lich, bv. n.: Zie scheinbar.

Scheiss, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) bitterzoet; -kerl, m.: (gem.) strontkerel, strontvent.

-erbse, vr.: dop-erwt; -fisch, m.: schel-visch; -hammer, m.: moker voor steenen; -harz, o.: gemarmerd (gevlamd) hars; -hengst, m.: dekhengst; -holz, o.: akkermaalshout; -kraut, o.: (pik.) schelkruid, gouwe; -lack, m.: schellak; -wurz, vr.: Zie -kraut.

Schell'chen, o. (-s; mrv. -): schelletje, belletje, klokje.

Schelle, vr.: 1) schel, bel; es hat Jeder seine •: (fig.) elke zot heeft zijne marot; Zie spr. Katze; 2) muilpeer, oorveeg: Zie mrv. Schellen.

Ischel’len, w. o. h.: schellen, bel

len.

Scheisse, vr.: (gem.) schijt, stront; (ook:) scheet, wind; (ook:) schijterij, diarrhee.

scheissen, onr. w. o. h. en w. b. (schiss; geschis’sen): (gem.) schijten; I Scheis'ser, m, (-s; mrv. -): (gem.) schijter; i Scheisserei’jvr.: (gem.) schijterij, diarrhee; (ook :) strontig ding, ding dat geen scheet waard is.

Schelt, m.: blok kloofhout; ein - im Kücken haben: (iron.) eene balein ingeslikt hebben, zoo rechtop zijn als eene boonenstaak; I -hauer, m.: houtkloover; -holz, o.: kloofhout; -mass, o.: maat voor het kloofhout.

Scheitellen, o. (-s; mrv. -): blokje kloofhout.

Scheit el, m. (-s; mrv. -): 1) kruin (van het hoofd); (fig.) toppunt; 2) scheiding (in het hoofdhaar); von der Fuss-sohle bis zum -: van het hoofd tot de voeten, van top tot teen; die Gelegen-* heit beim - fassen: (fig.) de gelegenheid -bein^ o.: krumbeen;

ISchellen, vr. mrv.: 1) boeien (handboeien; voetboeien); Einem - anlegen: iemand boeien, (inz.) iemand paternosteren; 2) teelballen van den hengst; 3) (van het kaartspel:) ruiten.

ISchel'len, in Sam. I -baum, m.: Braziliaansche kastanje-boom; -gelaut, o.: 1) getjingel (geklingel) van belletjes of klokjes, 2) paardetuig met bellen; -kappe, m.: hoofddeksel met bellen, zotskap; -klang, m.: 1) Zie -gelaut no. 1, (fig.) zinledig gekakel, ijdele praat; -könig, m.: (in ’t kaartspel:) ruitenheer; -macher, m.: bellenmaker; -schlitten, m.: slede met bellen aan het paardetuig; -trommel, vr.: tamboerijn; -zeug, o.: paardetuig met bellen; -zug, in.: 1) trek aan bel, (het) bellen,(het) schellen, 2) schelkoord, koord der bel.

Schelm, m. (-es, -s ; mrv. -e): schelm; der arme -: (fam.) de arme drommel; zum -e werden: een schurk worden; je grösser der -, desto grösser das Glück: (spr.) zonder geluk vaart niemand wel; - im Nacken (- hinter den Ohren): Zie

2)

de

waarnemen;

-flache, yr.: (het) kruin vlak; -haar, o.: kruinhaar; -kappchen, o. (-kappe, vr.): kalotje; -linie, vr.: verticale lijn; -punkt, m.: toppunt, (fig.) top; -recht, bv. n.: loodrecht; -winkel, m.: toppuntshoek, azimuth.

scheiteln, w. b.: eene scheiding maken in; die Haare -: eene scheiding in het haar maken.

seheiten, w. b.: (hout:) klooven.

Scheit’erhaufen, m. (-s; mrv. -): brandstapel.

scheit'erii, w. o. s.: vergaan, verongelukken, schipbreuk lijden (- an: op); (fig.) mislukken.

schel, bv. n, en bw.: scheel; (fig.) schuins, van ter zijde; Einen - ansehen: iemand van ter zijde aanzien; - sehen zu (ein -es Gesicht machen zu): (fig.) met schele oogen aanzien; I -auge, o.: scheel-oog, (fig.) wangunstig oog; -augig, bv. n.: scheel; -sucht, vr.: wangunst, afgunst; -süchtig. bv. n.: wangunstig, afgunstig ; -süchtigkeit, vr.: Zie -sucht.

Schel he, vr.: vaars (d. i. jonge

Schel fe, vr.: dop, schaal, schil, bast, bolster; schel'fen, w. b.: doppen, pellen (sich -, of: sich schel’fern, w. w.: afschilferen).

koe).

Schalk.

Schelmen, in Sam. I -auge, o,: schelmsch (schalksch) oog; -bliek, m.: fieltig gezicht; -gesicht, o.: schelmsch (schalksch) gezicht; -gesindel, o. (-gezucht, o.): schelmengespuis; -glück, o.: (pop.) stom-veel geluk; -gras, o.: scherp rietgras; -kraut, o.: gentiaanwortel; -lied, o.: los (luchtig) liedje; -sprache, vr,: gauwdieventaai; -streich, m.: schurkenstreek.

Schelmerei j vr.: schelmerij, schurkerij; | schel'misch, bv. n.: 1) schelm-

htig, schurkachtig; 2) schelmsch, schalksch.

Schelt, in Sam. I -brief, m.: bestraffende (berispende, terechtwijzende, beknorrende) brief; -name, m.: scheldnaam, schimpnaam; -wort, o.: scheldwoord, schimpwoord.

schelten, onr. w. o. h. en w. b. (schilst, schilt; schalt; schilt; geschol-ten): 1) schelden ; 2) knorren, bestraffen, berispen, beknorren; zum - aufgelegt sein: eene booze (kwade, verkeerde, knorrige) bui hebben; auf Einen - fiber etwas:    op iemand knorren over iets;

sich gern Ihre Gnaden (sich gern einen gnadigen Herrn) - lassen: gaarne hooger getiteld worden dan waarop men aan-

1) schel-

Schell, in Sam. I -adler, m.: (vog.) zee-arend, beenbreker; -axt, m.: moker voor steenzout; -eisen, o.: klink-ijzer;

spraak heeft.

Schel'ter, m. (-s; mrv. der; 2) knorder, brompot.

Schema, o, (-s; mrv. schema, schets.

Sche mel, m. (-s; mrv. -): bankje,    scheerhaak; -latte, vr.: scheerïat; -leine

voetbankje.    vr. (-lien, o.): scheerlijn; -maus, vr.: (drk.)

Scheuten, in. (-s; mrv. -): schaduw-    mol; -mauser, m.: mollenvanger; -messer,

beeld, schim; I -haft, bv. n.: schimachtig.    o.: scheermes; -rahmen, m.: (wev.)

Schenk, m. (-en; mrv. -en): 1) schen-    scheerraam; -sack, m.: scheerzak; -stock,

ker; 2) tapper, drankverkooper, kroeg-    m.: (zeew. en wev.) scheerstok; -stube,

houder; I -amt, o.: ambt van schenker;    vr.: scheerwinkel, barbierswinkel; -wolle,

-bar, bv. n.: schenkbaar (1, als geschenk    vr.: scheerwol; -zeit, vr.: scheertijd, tijd

weg te geven; 2. in glas of flesch. enz.,    der schaapschering; -zeug, o.: scheerge-

over te gieten; 3. aan klanten te tappen    reedschap, barbiersgereedschap.

of te verkoopen); -bier, o.: bier bij de    Scherb'chen, o. (-s; mrv. -): scherfje,

kleine maat; -fass, o.: karaf, schenkkan;    Scherbe, vr.: scherf; (fig.) bloempot;

-geber, m.: schenker, ten geschenke ge- (schk.) kapel.

ver (Fr.: donateur);-geberin, vr.: schenk-    Scher'bel, m, (*s; mrv. -): Zie

ji ■ï?;u

ster, ten geschenke geefster (Fr.: dona- Scherbe.

trice); -gebung, vr.: schenking; -gerech- Scher’ben, m. (-s; mrv. -): tigkeit, vr.: vergunning om drank te    Scherbe; I -blume, vr.: potbloem, l

tappen; -haft, bv. n.: mild, goedgeefs;    in een pot; -gericht, o.: (hist.) ostf

-haus, o.: tapperij, kroeg, wijnhuis;    mus; -gewachs, o.: potplant; -kuchen, :

-kanne, vr.: schenkkan; -keiler, m.: kelder    (kkk.) koek in den pot; -urtheil [t], ó.:

waar (bier, wijn, sterke drank) aan be-    (hist.) ostracismus.

zoekers getapt wordt; -mass, o.: (de)    Scher’chen, o. (-s; mrv. -): schaartje,

kleine maat (in drankwinkels); -nehmer,    Sche’re, vr.: schaar (1. knipschaar;

m.: aanvaarder van eene schenking of    2. kreefte-schaar); (adk.) klip, rif.

gift; -stube, vr.: gelagkamer;-teller, m.:    Isehe’ren, onr. w. o. h. en w. b.

schenkblad, presenteerblad; -tisch, m.:    (schierst, schiert; schor; sche’re, schier;

schenktafel, buffet; -wirth [tl, m.: Zie    gescho'ren): scheren; sich den Bart -

Schenk no. 2; -wirthin [tj, vr.: tapster,    lassen: zich laten scheren; Einem eine

kroeghoudster, drankverkoopster; -wirth-    Platte -: iemands kruin scheren, de kruin-

schaft [tl, vr.: tapperij, kroeg, wijnhuis. schering (de tonsuur) aan iemand geven;

Schen’ke, vr.: 1) tapperij, kroeg,    Tuch-: laken scheren; den Sammet

wijnhuis; 2) geschenk.    het fluweel gebloemd maken; Hecke-;

Schenkel, m. (-s; mrv. -): 1) schen- (tnb.) heggen snoeien; Einen -: (fig. fam.) kei, dijbeen; von einem Huhne: boutje het aan iemand lastig maken; die Unter-van eene kip; 2) (van een passer): been; thanen -: (fig.) de onderdanen verdrukken; (van eene deur:) stijl, post; (van eene lass mich ungeschoren: (fam.) laat mij ladder:) boom; I -ader, vr.: dij-ader;    ongeschoren, laat mij    ongemoeid; was

-anhang, m.: draaispier van het dijbeen ;    schiert mich das: 1) wat maal ik er om,

-bein, o.: dijbeen; -beule, vr.: (vea.)spat;    2) wat gaat dat mij aan; das schiert mich

-binde, vr.: dij-verband;-blatt, o.: schen-    nichts: 1) ik maal er niets om, 2) het

kelblad (van 'paardetuig); -bruch, m.:    raakt mij niet; sie sind alle über einen

dijbreuk; -dreher, m.: Zie -anhang;    Kamm geschoren: (spr.)    ze zijn allen over

-maus, vr. (-muskei, m.): dij-spier;-schiene,    één kam geschoren; I    sich -, w. w. onr.:

vr.: dij-stuk (van eene wapenrusting); 1) zich scheren; 2) sich - um: zich be--wolle vr.: schenkelwol, staartwol.    kreunen om, malen om; 3) ich schere

... schen’kelig. bv. n.: met ...dijen;    mich nichts darum; ik    maal er niets om,

gleich -: (wsk.) gelijkzijdig, (van een pas-    (ook:) het raakt mij    niet; sich - und

ser:) met even lange beenen.    placken: zwoegen en slaven; 4) sich aus

schenken, w. o. h. en w. b.: schen-    dem Wege -: maken dat men uit den weg

ken (1. ten geschenke geven; 2. kwijt-    komt; sich fort - (sich weg -, sich hinaus

schelden; 3. o ver gieten); (fig,) tappen,    -): zich wegscheren, zich wegpakken,

bij de kleine maat verkoopen; er schenkt    zijne biezen pakken; schere (schier) dich

gern: hij is goed geefs, hij is mild; etwas    fort: pak u weg, scheer u weg, maak dat

geschenkt bekommen: iets present krij- gij wegkoomt.    v

gen; es soll dir geschenkt sein: het is Sche ren, in Sam. I-boot,o.: (Zweedsch) u geschonken (d. i. kwijtgescholden); das    kustvaartuig; -flotte, vr.: kustvloot;-schiff,

soll ihm nicht geschenkt sein: (fam.) dat    o.: kustvaartuig; -förmig, bv. n.: schaar-

zal hem in zijne oogen druipen ; I einem    vormig; -futteral, o.: schaar-scheedje;

Kinde -: een kind zoogen.    -kette, vr.: ketting waaraan de schaar

Schenker, m. (-s; mrv. -): schenker    hangt; -schleifer, m.: scharenslijper (fam.:

(ten geschenke gever), Fr.: donateur;    scharensliep);-schmied, m.: messenmaker;

Schen’kerin, vr. (mrv. -nen): schenkster    -werk, o.: (vest.) tangwerk.

(d. i, ten geschenke geefster), Fr.: dona- Sche’rer, m. (-s; -): scheerder, (inz.) trice; Schenkung, vr.: geschenk, gift,    barbier; I Schererei', vr.: (fam.) lastigma-

(rcht.) schenking; Schen'kungs, in Sam.    kerij; Einem viel - machen: het iemand

(-brief, m., of: -urkunde, vr.: akte van    erg lastig maken; viel - mit etwas haben:

schenking).    veel haspelarij met iets hebben; I Sche‘-

mol.

IScher, in Sam.’ I -becken, o.: scheer-scheerzak; -flocke,

IScher, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) rerin, vr.: 1) scheerster (b.v. hondenseheer-

bekken; -beutel, m.: scneerzaK; -i vr.: (eene) vlok scheerwol; -futter, o.: scheerzak; -gang, vr.: (zeew.) scheergang; -garn, o.: (wev.) scheergaren, garen voor de schering; -haken, m.:

ster ', 2) scheerdersvrouw, (inz,) barbiersvrouw.

Scherf, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Scherflein.

Seherf’lein, o. (-s; mrv. -): scherfje; (fig.) penninkske, kleinigheid, bagatel. Scher ge, m. (-; mrv. -n): 1) diender,

SPHTPHTT.C,

ooren was-

vr.: deel

sc

gerechtsdienaar; 2) deurwaarder; 2) bode.

Ischergen, w. b.: voortduwen; (fig.) aandrijven.

IScher’gen, in Sam. I -amt, o.: dien-derschap; -volk, o.: dienders (mrv.).

Scherwenzel, m. (-s; mrv. -): 1) (in het kaartspel:) boer; (in ’t reversi-spel:) hartenboer (Fr : quinola); 2) Jan van alle markten thuis; (fig.) albedril, woelwater;

3) abuis, vergissing, (fam.) bok.

scherwen zeln, w. o. h.: (fam.) den gedienstige spelen.

IScherz, m. (-es; mrv. -e): 1) scherts, kortswijl, boert, gekheid; 2) grap, snakerij, aardigheid; (fam.) ui; dies sind keine G-e-gene+'inde des -es: dit zijn geene dingen o    gek mee te steken; - bei Seite

(    )^: zonder gekheid, (fam.) alle gek-

he, > een stokje; im -e (aus -): sehert-senuerwijze, gekscherend, uit gekheid; einen - machen: gekscheren; seinen -treiben mit (seinen - haben mit): in het O’tje nemen, voor het lapje houden, een loopje nemen met; sich einen - machen aus: 1) gekscherend opnemen, 2) zich gekscherend afmaken van; -verstehen: scherts (gekheid) kunnen verdragen.

IScherz, in Sam. I -gedicht, o.: luimig (koddig, boertig) dichtstuk; -gott, m.; (fab.) god der snakerijën en grappen (Momus); -haft, bv. n,: schertsend, grappig, koddig, (fam.) lollig, pleizierig; -haf-tigkeit, vr.: grappigheid, koddigheid, (fam.) lolligheid; -laune, vr.: schertsende luim, prettige stemming, (fam.) lollige bui; -launig, bv. n.: prettig (fam.: lollig) geluimd, gestemd om te schertsen; -liebend, bv. n.: schertsminnend, van scherts houdend, (fam.) lollig, pleizierig, prettig; -lied, o.: luimig (koddig, grappig) lied; -lüge, vr.: leugen voor de grap, bonk, ui; -macher, m.: spotvogel, grappenmaker; -name, m.: (gekke) bijnaam; -rede, vr.: aardigheid, ui, kwinkslag; -treiber,

Zie -macher; -weise, bw.: schertsenderwijze, uit gekheid, voor de grap; -wort, o.: 1) gek woord, 2) Zie -rede.

scher zen, w. o. h.: schertsen, dollen, gekscheren, gekheid maken; (van kalveren, enz.:) dartelen, ravotten, huppelen en springen; (fig.) stoeien; Sie -: gij schertst, gij zijt niet in ernst, (fam.) gij steekt er den gek maar mee; damit ïst nicht zu -: daar is den gek niet mee te steken; er lasst nicht mit sich -: hij laat niet met zich dollen.

Scher'zer, m. ( s; mrv. -): schertser, gekheid-maker; I Scher’zerin, vr. (mrv. -nen): liefhebster van scherts, gekheid-maakster; | scherz lich, bv.n.: Zie scherz-haft.

Schetter, m. (-s): stijf linnen, rechtdraad.

schet’tern, w. o. h.: 1) schetteren, schel klinken; 2) trillen.

Ischen, bv. n.: schuw; (fig.) vreesachtig, bang; (ook:) bloode (fam.: bleu), bedeesd, verlegen; (van paarden:) schichtig.

IScheu, vr.: schuwheid; (fig.) vreesachtigheid, bangheid; (ook:) blooheid (fam.: bleuheid), bedeesdheid, verlegenheid ; (van paarden:) schichtigheid; Einem eine heilige - einflössen: iemand goed in ontzag houden; - haben vor (- tragen vor): bang zijn voor; - haben gegen: schuwen;

ohne -: onbevreesd; weder Scham noch -haben: alle gevoel van schaamte uitgeschud hebben; I -klappen, vr. mrv. (-leder,

o. mrv.): oogbledden, oogkleppen.

Scheu'clie, vr.: vogelverschrikker ;(fig.) schrikbeeld; scheuch’en, w. b.: 1) bang-maken, 2) afschrikken, 3) wegjagen, verjagen, opschrikken, (fig.) bannen (den Schlaf -: den slaap bannen; die Sorgen -: de zorgen bannen); Scheuch’er, m. (-; mrv. -): Zie Sclieuche.

scheu’en, w.b.: schuwen, opzien tegen, bang zijn voor; er scheut keine Mühe: hij ontziet geene moeite; thue Recht und scheue Niemand: (spr.) doe wel (handel volgens de inspraak van uw geweten) en zie niet om; I sich w. w.: verlegen zijn, zich schamen; sich - vor: 1) bang zijn voor, 2) een afschuw hebben van, schuwen.

ISclieu'er, vr.: schuur (een tot bergplaats dienend bijgebouw).

IScheu'er, in Sam. I -eule,vr.: (vog.) kat-uil; -fass, o.: schuurbak; -fest, o.: (de) schoonmaak; -frau, vr.: schoonmaakster, werkvrouw; -kraut, o.: (pik.) schaaf-gras, schaaf-stroo; -lappen, m.: 1) vaatdoek, 2) wrijfdoek, wrijflap; -magd, vr.:

1)    werkmeid, 2) Zie -frau; -papier, o.: schuurpapier; -sand, m.: schuurzand; -tag, m.: schuurdag, (kkl.) Aschdag; -tenne, vr.: deel (dorschvloer) in do schuur; -tuch, o.: Zie -lappen; -weib, o.: Zie -frau; -wisch, m.: Zie -lappen.

sclieu'ern, w. b.: schuren; Einem den Kopf -: (fig. fam.) iemand de schen.

Scheiin, in Sam. | -tenne, (dorschvloer) in de schuur; -thor, o.: schuurdeur.

Scheu’ne, vr.: Zie vr. Scheuer.

Schennen, in Sam. I -dach, o.: dak der schuur; -tenne, vr.: Zie Schenn-tenne.

Schen'sal, o.: 1) voorwerp van afschuw of van afgrijzen; (fig.) gruwel; Einem ein - sein: iemand met afschuw of afgrijzen vervullen; 2) monster; (fig.) hrikbeeld.

schensslich, bv. n.: afschuwelijk;

I -keit, vr.: afschuwelijkheid.

Scheve, vr.:    1) hennep-stengel;

2)    hennep-stoppel, (Zie Schaben.)

Schicht, vr.: 1) laag, schicht; (fig.)

rij; (ook:) stand, klasse (der maatschappij);

2)    (mnw.) dagtaak, dagwerk; - machen: uitscheiden (ophouden) met werken;

3)    (rcht,) boedelscheiding; (ook:) part, deel, aandeel; I -bank, vr.: trekbank; -holz, o.: opgestapeld (of: op te stapelen) hout; -kux, m.: (mnw.) aandeel in eene mijn; -lohn, m.; loon per dagtaak; -meister, m.: ploegbaas, opzichter over eene ploeg mijnwerkers; -schreiber, m.: boekhouder van hetgeen de mijnwerkers afwerken; -semmel, vr.: een der broodjes die te gelijk in den oven gaan; -theilung [tl, vr.: Zie Schicht no. 3; -weise, bw.: laags-wijze, aan lagen.

schichten, w. b.: laagswijze op elkander plaatsen; (hout:) opstapelen; (kpv.) stouwen, stuwen; Schich'ter, m. (-s: mrv. -): opstapelaar, (kpv.) stouwer, stuwer; schich’tig, bv. n.: laagswijze op elkander geplaatst, (van hout:) gestapeld; Schich’-

w. w.:

1) zending, (het) goddelijke beschik-

Sott

vr.:

rs:

bes.

Schiebe, vr.: schuif; (tnb.) -bank, vr.: trekbank (der d

niJ

(w

smo

tung, vr.: laagswijze op elkander plaatsing, (van hout:) opstapeling, (rcht.) boedelscheiding.

schick'en, w. b.: 1) zenden, sturen; nach Einem om iemand zenden, iemand laten halen; nach dem Arzte om den dokter zenden, den dokter laten halen; ein Buch in die Welt een boek in de wereld zenden; Einen in die andere Welt -: iemand naar de andere wereld zenden; 2) schikken; Gott schicke es zum Besten: God schikke het ten beste; I sich

1)    schikken,zich schikken; (fig.) gebeuren; es wird sich schon -: het zal wel schikken, het zal zich wel schikken; es kann sich noch wunderlich -: er kan nog heel veel gebeuren; es kann sich anders -: het kan eene andere wending nemen; nachdem es sich schickt: al naar het valt; wenn es sich gerade so schickt: als het juist zoo valt; es hat sich so geschickt: het heeft zich zoo geschikt, het toeval heeft gewild;

2)    zich schikken, zich voegen; sichinZeit und Umstande -: zich naar tijd en omstandigheden schikken; sich in Einen -: zich naar iemands humeur schikken ;

3)    geschikt zijn, passend zijn, passen; sich zu Allem -: geschikt zijn voor alles; das schickt sich nicht: dat gaat niet, dat past niet; das schickt sich nicht für Sie: dat past (dat gaat) niet voor u; das schickt sich gut zusammen: dat past goed bij elkander, dat gaat goed samen; sie schic-ken sich zusammen: zij komen goed bij alkander, (fig. fam.) zij zijn aan elkander gewaagd.

Schick’er, m. (-s; mrv. -): zender; Schick’erin, vr (mrv. -nen): zendster.

scliicklich, bv.n.: 1) geschikt, gepast; 2) voegzaam, passend; betamelijk; behoorlijk; fatsoenlijk; I -keit, vr.: 1) geschiktheid; 2) voegzaamheid; betamelijkheid; fatsoenlijkheid; -keitsgefühl, o.: besef van betamelijkheid.

Scliick'sal, o. (-): lot (1. levens-lot; 2. lots-bestemming); (fig. en fab.) noodlot.

Scliick'sals, in Sam. I -deuter, m.: lotsvoorspeller, waarzegger; -deuterin, vr.: waarzegster; -glaube, m.: geloof aan een onvermijdelijk noodlot, fatalismus; -göttinnen, vr. mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -macht, yr.: macht van het noodlot; -schwester, vr. mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -wort, o.: (hist.) uitspraak van het orakel, godspraak.

Schick'un zenden; 2) -king, besturing van hef Opperwezen.

Schieb, in Sam. I -deckel, m.: schuifdeksel, schuif; -fenster, o.: schuifraam; -karren, m.: kruiwagen; -karrner, m.: kruiwagen-man, kruier; -kasten, m.: latafel; -lade, vr.: schuif-lade; -laden, m,: schuivend vensterluik; -leuchter, m.: kandelaar (of: blaker) met een plaatje in de pijp dat op- of neergeschoven kan worden naar verkiezing; -ochs, m.: ploeg-os, trekos ; -sack, m.: broekzak; -stange, vr.: (schippers-)boom; -venril, o,: schuif klep; -wagelchen, o.: kruiwagen. Zie ook Schiebe.

Scliiebclien, o. (-s; mrv. -): vlier-

schoffel; raadtrek-

kers); -blecli, o.: 1) schuif in eene kachel-pijp, 2) ovendeur; -bleistift, vr.: schuifbaar potloodje; -blinde, vr.: (zeew.) sprietzeil; -brett, o.: 1) (bakkers-)schiet-schop, ovenschieter, broodschieter, 2) verschuifbare plank; deckel, m. : schuifdeksel, schuif; -fenster, o.: schuifraam; -kasten, m.: latafel; -kloben, m.: smids-‘iptang; -lade, vr.: schuiflade; -rad, o.: kt.) scnakelrad; -schloss, o.: spring-slot, slot met eene veer; -wand, vr.: beweegbaar scherm, (inz.) tooneelscherm. Zie ook Schieb.

schieben, w. o. onr. h. en s. (schob; gescho'ben): (pik.) uitloopen, uitspruiten, uitbotten; (drk.) de melktanden verliezen, tanden-wisselen; (fig.) im Gehen -:

1)    sloffen, zijne beenen niet goed oplichten, 2) doorschuiven, zijne beenen goed na zich halen; I w. b. onr.: schuiven; vorwarts oder zurück -: vooruit of achteruit schuiven; entlang oder fort -: voortschuiven; zur Thüre hinaus -: de deur uitdringen of duwen; den Karren -: achter den kruiwagen loopen; Kegel -: kegelen; das Brod in den Ofen -: het brood in den oven schieten; etwas in die Tasche -: iets in zijnen zak laten glijden; Einem etwas ins Gewissen -: een beroep doen op iemands geweten; die Schuldauf Einen -: de schuld op iemand schuiven; die Schuld von sich -: de schuld van zich afschuiven, de schuld van zijnen hals afschuiven; I sich -, w. w. onr.: schuiven, verschuiven; (fig. pop.) gaan schuiven, de plaat poetsen.

Schieber, m. (-s; mrv. -): 1) schuiver (iemand die schuift); 2) schuif; 3) Zie Schiebbrett; 4) schippersknoop;

5) sponning (waarin iets heen en weer kan schuiven); 6) draadtrekker.

Iscliiecl: Zie scheiden.

I Sollied, in Sam. I -mauer, vr.: tus-schenmuur, (fig.) scheids-muur; -stein, m.: grenssteen; -wand, m.: Zie -mauer.

Schlede, in Sam. I -schacht, m.: (mnw.) als grensscheiding dienende mijnput.

Schieds, in Sam. I -freund (-mann, -richter), m.: scheidsman, scheidsrechter; -richterin, vr.: scheidsvrouw; -richterlich, bv. n.: scheidsrechterlijk (es auf -richter-lichen Spruch ankommen lassen: toestemmen in eene beslissing door scheidsmannen); -spruch, m.: scheidsrechterlijke uitspraak, beslissing door scheidsmannen (einen -spruch thun: als scheidsman i it-spraak doen); -urtheil |t],o.: Zie-spru« h.

schief, bv. n.: 1) scheef; schi in; dwars; 2) (fig.) verkeerd; (ook:) scheef krom, misvormd, mismaakt, wransta tig; -e Beine: kromme beenen; ein -es Maul machen: (fig.) een scheef gezicht trekken;

I -beinig, bv. n.: met kromme beenen ; -hals, m.: scheefnek; -halsig, bv. n.: i .et een scheeven nek; -heit, vr.: scheefheid (ook fig.); -kopf, m.: warhoofd; -kreuz, o.: Sint-Andreaskruis; -lauf, m.: scheeve (schuinsche, fig.: verkeerde) richting; -mass, o.: (tim.) zwei; -maul, o.: 1) scheeve mond, scheeve bek, 2) scheefbek, scheef-el; -maulig, bv. n.: met een scheeven bek; -nase, vr.: 1) scheeye neus,

2)    scheefneus; -nasig, bv. n.: met een scheeven neus; -rund, bv. n.: onregelma-

(ontl.) velgje;

tig: rond; -sehen, o.: (het) scheelzien; -winkelig, bv. n.: 1) met een schuinen hoek, 2) met schuine hoeken; -winkelig-keit, vr.: schuinte der hoeken.

Scliief'e, vr.: 1) scheefheid, schuinte; (fig.) verkeerdheid; 2) hellend vlak.

ISchiefer, m. (-s; mrv. -) :1) (min.) leisteen, lei; mit - decken: van een leien dak voorzien; 2) (op het hoofd:) roos, schilferigheid; 3) schilfer; (ook:) splinter;

4) (fam.) pik, wrok; einen - auf Einen haben: een pik op iemand hebben; einen - im Herzen haben: een heimelijken wrok koesteren.

IScliief'er, in Sam. I -alaun, m,: pluim-aluin; -ahnlich, bv. n.: leiachtig, op lei-steen gelijkende; -artig, bv. n.: lei-achtig, met lei-steen vermengd; -blau, bv. n.: leiachtig blauw, (spr.) zoo blauw als eene lei; -block, o.: (een) blok leisteen; -brecher, m.: lei-graver, werkman in eene lei-groeve; -bruch, m.: lei-groeve; -dach, o.: leiendak; -decker,m.: leidekker;-farbe, vr.: lei-kleur; -farben (-farbig), bv. n.: leiachtig blauw; -gebirge, o.:. lei-steen bevattend (uit leisteen gevormd) gebergte; -geschworne, m.: beëedigd opzichter over de^ leigroeven; -gestein, o.: lei-steen; -griffel, m.: (fam.) grifje (griffel om op eene lei te schrijven); -grün, bv. n.: donkergroen (als z. n. o.: borax); -hammer, m.: leidekkers-hamer; -hauer, m.: Zie -breclier; -kasten, m.; lijst eener schrijflei; -kohle, vr.: leiachtige steenkool; -latte, vr.: leidekkers-lat; -nagel, m.: leidekkers-spijker ; -platte, vr,: (een) blad lei-steen; -schicht, vr.: leisteen-laag; -schneider, m.: leienmaker; -schwanz, o.: zwarte oker; -stein, m.: lei-steen, lei; -stift, m.: Zie -griffel; -tafel, vr.:

1)    schrijflei, 2) Zie -platte; -thon, m.: lei-aarde, kleiachtige lei-steen; -tisch, m.: tafel met lei-steenen blad; -weiss, o.: bladvormig loodwit; -zahn, m.: afschilferende j"af brokkelende) tand.

scliïeFericht, bv. n.: leiachtig.

schieferig, bv. n.: leiachtig; (fig.) kort-aangebonden, driftig, opvliegend;

I -keit, vr.: (van metalen:) schilferigheid, bladderigheid

schief'ern, w. o. h.: (fam.) vitten, bedillen; sich -, w. w.: schilferen, afschilferen, (van beenderen:) splinteren.

schiel, bv. n.: scheelziend, scheel; -er Wein: roode wijn; I -auge, o.: scheeloog; -augig, bv. n.: scheel; -brille, vr.: (hik.) brik om scheelheid te genezen; -ohr, o.: sch’Jef oor; -stein, m.: (min.) opaal.

Kohieren, w. o. h.: 1) scheel kijken,

2) . lyan kleuren:) een weerschijn hebben;

mk : einem Auge -: met één oog 'Cheel kijken; • nach: van terzijde gluren naaf.    ,

schietend, bv. n.: 1) scheelkijkendj '-)    > an kleuren :) met een weerschijn,

3)    (van een woord of eene uitdrukking:) onjuist, verkeerd.

SchieÉ'er, m. (-s; mrv. -): 1) scheel-kijker, scheel-oog, schele, 2) gluurder; Schiel'erin, vr. (mrv. -nen): 1) scheel-kijkster, 2) gluurster.

schiel’icht, bv.n.: met een weerschijn.

Schie mann, m.: (zeew.) bootsman.

schie man nen, w. b.: (zeew.) opknappen.

Schie’manns, in Sam. I -garn, schiemansgaren; -maat, m.: bootsmansmaat.

Ischien : Zie scheinen.

ISchien, in Sam. I -bein, o.: scheenbeen, scheen.

Scliieit chen, o. (-s; mrv. scheentje; (van een wagenra<

(hik.) spalkje.

Schiene, vr.: (ontl.) scheenbeen,, scheen; (van een wagenrad:) velg; (op spoorwegen:) spoor-staaf; (hik.) spalk.

Schien'en, in Sam. I -eisen, o,: ijzer voor spoor-staven; -nagel, m.: spijker voor radvelgen; -weg, m.: spoorweg, spoorbaan.

schier, bw.: schier, bijna; I bv. n.: (van hout:) gaaf, recht.

Schier'ling, m. (-es,    -s): (pik.)

scheerling, dolle kervel.

Schier'lings, in Sam. I -becher, m.: gifbeker ; -trank, m.: gifdrank.

schierst, schiert: Zie scheren.

Schiess, in Sam. I -bahn, vr.: schietbaan; -bar, bv. n.: te schieten;-baum-wolle, vr.: schietkatoen; -bedarf, m.: (het) noodige om te schieten; -beere, vr.: (pik.) bitterzoet; -gaten, o. mrv.: (zeew.) schietgaten; -geld, o.: jagersda^huur; -gerech-tigkeit, vr.: recht om te jagen; -gewehr, o.: schietgeweer, vuurwapen; -graben,m.: schietbaan; -grube, vr.: (mil.) bedekte weg eener loopgraaf; -haus, o.: schiethuis, doelen; -herd, m.: (roofvogels-)nest; -hund, m.: (jag.) speurhond; -hütte, vr.: 1) hut (loods) waar de jagers loeren op het wild, 2) Zie -grube; - in Hag, m.: (fam.) dolleman, wildeman; -klinge, vr.: maat voor de dikte der spelden; -loch, o.: 1) schietgat, 2) gat voor het kruit om eene mijn te doen springen; -maal, o.:

1)    schietschijf, (fig.) doelwit, mikpunt,

2)    Zie -stand; -mauer, vr.: Zie -wand; -patrone, vr.: patroon; -pferd, o.: voor de jacht afgericht paard; -plan, m. (-platz, m.): schietbaan; -prügel. m. schietgeweer; -pulver, o.: buskruit; -scharte, vr.: schietgat (-schartenzeile, vr.: afstand tusschen twee schietgaten); -scheibe, vr.: schietschijf; -spreize, vr.: (mnw.) stut voor de lont; -spule, vr.: (wev.) schiet-spoel; -stand, m.: plaats van waar de schutters op de schijt schieten; -tafel, vr.: (spl.) troktafel, (ook:) biljarttafel; -tasche, vr.: (jag.) weidtasch;-wand, vr.: steenen muur achter de schietschijf; -wolle, vr.: schietkatoen; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zeit, vr.: (wettige) jachttijd.

Schies'se, vr.: ovenschop (om het brood in den oven te schieten).

schiessen, w. o. onr. h. (schoss; ge-schos’sen): schieten (i. a. b.); (van plantgewas:) opschieten, opkomen, uitloopen; (van visch, kikvorschen, enz.:) kuit schieten; (van sterren:) verschieten; (fig.) toeschieten, neerschieten, te voorschijn schieten, enz.; in Aehren -: (pik.) aren zetten, aren krijgen; in Samen -: (pik,) in het zaad schieten, in het zaad loopen; - lassen: laten schieten, laten glippen, loslaten; Thranen schossen ihr aus den Augen: hare oogen schoten vol tranen; das Blut schoss ihm aus der Nase: het bloed sprong uit zijnen neus,

zwaar

m.: zand als

vr.:

pers-

m.:

zijn neus sprong: in bloed; geschossen sein: (pop.) een slag van den molen beethebben; in ein Madchen geschossen sein: smoorlijk yerliefd zijn op een meisje. | w. b. onr.: schieten (i. a. b.); Geld l) geld schieten, geld te leen geven, 2) geld tellen bij worpen te gelijk; Geld zusammen geld bijeenbrengen; Brod in den Ofen brood in den oven schieten (schuiven); in Kolumnen -: (typ.) opmaken, inslaan; eine Ente eene eend schieten; Strahlen -: stralen schieten.

Schies'ser, m. (-s; mrv, -): 1) schieter, schutter; 2) ovenknecht (die het brood in den oven schiet); 3) ovenschop (om het brood in den oven te schieten); I Schiesse-rei’, vr.: geschiet.

Seliiflf, o. (-es, -s; mrv. -e): schip, vaartuig; (van eene kerk:) schip; (typ.) galei, zetplankje; zu -e gehen: scheep-gaan; mit -en besetzt: vol schepen; I -amt, o.: 1) zeekantoor, kantoor voor zeezaken, 2) scheepsraad, bestuur voor de zeezaken; -bar, bv. n.: bevaarbaar; -barkeit, vr.: bevaarbaarheid; -bau, m.: scheepsbouw, scheepmakerij (-bauhof, m.: scheeps-werf, scheepmakers-werf; -bauholz, o.: scheepstimmerhout; -baukunst, vr.: kunst schepen te bouwen; -baumeister, m.: scheepsbouwmeester; -bauplatz, m.: Zie -bauliof); -bauer, m.: scheepmaker; -besteuerung, vr.: stuurmanskunst; -bett, o.: 1) kooi, 2) hangmat; -bohrer, m.: (ins.) paalworm; -boot, o: schippertje (zekere schelp); -bruch, m.: schipbreuk (-bruch leiden: schipbreuk lijden, verongelukken); -brüchig, bv. n.: verongelukt (-brüchig werden: verongelukken, schipbreuk lijden); -brüchige, m.: schipbreukeling; -brücke, vr.: schipbrug; -fahrer, m.: zeevaarder, zeeman; -fahrt, vr.: scheepvaart; -fahrts, in Sam. (-akte, vr.: wet op de scheepvaart; -gesetz, o.: scheepvaart-wet; -kunde, vr.:

1)    kennis van de scheepvaart, 2) stuurmanskunst; -kunst, vr.: stuurmanskunst; -sperre,vr.: stremming van de scheepvaart, (stk.) embargo; -förmig, bv. n.: schuitvormig ; -fracht, vr.: scheepsvracht; -frachtbrief, m.: (kpv.) vrachtbrief, connossement; -gefecht, o.: scheepsgevecht, zeegevecht; -gerippe, o.: scheeps-romp; -grund, m.: 1) scheepsruim, 2) ankerplaats; -gruss, m.: saluut; -halter, m.: zuigervisch; -handel, m.: 1) koopvaardij, 2) zeehandel; -heer, o.: scheepsvloot; -holm, m.: werf, scheeps-werf: -holz, o.: scheepstimmerhout; -kampf, m.: scheepsgevecht, zeegevecht ; -korb, m.: mars; -küche, vr.: kombuis ; -kunde, vr. (-kunst, vr.): stuurmanskunst; -kundig, bv. n.: 1) zeevaartkundig,

2)    in de stuurmanskunst ervaren; -lande, vr,: aanlegplaats, landingplaats; -laterne, vr.: scheeps-lantaarn ; -last, vr.: 1) ton-nenlast, 2) scheepslading; -leine, vr.: kabel; -leute, m. mrv.: schepelingen, (het) scheepsvolk; -makler (-makler), m.: scheeps-makelaar; -mannisch, bv. n.: zeemanachtig; -mühle, vr.: drijvende watermolen; -mumme, vr.: dubbel mom, bier; -muschel, vr.: Zie -boot; -nagel, vr.: rondkop-spijker; -ofen, m.: kajuits-kachel; -pech, o.: scheeps-pek; -pfund, o.: schippond; -pumpe, vr.: scheepspomp; -reich, bv. n.: vol schepen; -rosé, vr.: scheeps-kompas; -sand, scheepsballast; -schnabel, m.: voorsteven; -seil, o.: kabel; -soldat, m.: marinier, zeesoldaat ; -steller, m.: zuigervisch ; -stück, o.: scheeps-kanon; -theer [t], m.: pek en teer; -treppe, vr.: scheeps-ladder ; -wand, scheeps-want, (het) want; -werft, o.: scheeps-werf; -winde, vr. : kaap-stan-der, windas ; -wurm, m.: (ins.) paalworm ; -zeug, o.: scheepsgerei; -ziehen, o.: (het) schuiten jagen, (ook: het) sleepen van een schip; -zimmermann, m.: 1) scheepstimmerman, scheepmaker, 2) baas-timmer-man aanboord; -zoll, m.: tonnengeld; -zug, m.: scheeps-tocht, zee-tocht; -zwie-back, m.: scheeps-beschuit. Zie ook Schiffs.

Schifl*elien, o. (-s; mrv. -): scheepje, bootje, schuitje; I -förmig, bv. n.: schuitvormig.

scliif’fen, w. o. h, en s.: 1) varen; 2) (pop.) pissen; w. b*‘. verschepen, te water verzenden of aanyoeren.

Scliiffer, m. (-s; mrv.-): schipper; (kpv.) kapitein; I -ausdruck, m. zeemansterm, scheeps-term; -haken, m.: schip boom; -hosen, vr. mrv.: schippersbroek, matrozenbroek; -junge, m.: seneeps-jon-gen, kajuits-jongen; -kalender, m.: zee-mans-almanak; -knoten, m.: schippers-knoop; -mütze, vr.: schippersmuts, schip-pers-pet; -rennen, o.: 1) zeilwedstrijd, (het) hard-zeilen, 2) roeiwedstrijd; -sprache, vr.: zeemans-taal, schippers-taal; -stechen, o.: spiegelgevecht te water; -zunft, vr.: schippersgilde.

Schiffs, in Sam. I-bank, vr.: roeibank; -bauch, m.: buik van een schip; -beklei-dung, vr.: scheepsbekleeding; -boden, m.: (scheeps-)ruim; -bodenbrief, m.: bodemerij-brief; -bord, o.: scheepsboord; -brod, o.: scheeps-beschuit; -docke, vr.: scheepsdok; -eigenthümer 11], m.: scheeps-reeder;-eimer, m.: puts; -equipage, vr.: scheepsbemanning, scheepsvolk; -fahne, vr. (-flagge, vr.): scheepsvlag; -flotte, vr.: scheepsvloot; -form, vr.: vorm van schip; -fracht, vr.: scheepsvracht; -führer, m.: scheepskapitein; -gebaude, o.: scheeps-romp; -gele-genheit, vr.: scheepsgelegenheid; -herr, m.: reeder, scheepsreeder ; -hintertheil ft], o.: 1) achtersteven, 2)achterplecht, 3) achterkasteel; -journal, o.: scheeps-journaal, logboek; -kammer, vr.: kajuit; -kastell, o.: scheepskasteel; -kind, o.: koopvaardijmatroos; -klarirer [ie],    m.: scheeps

makelaar; -krone, vr.: (hist.) schipbesprin-gers-kroon; -lader, m.: scheepsbevrachter; -ladung, vr.: scheepslading; -lauf, m.: koers; -lieferant, m.: winkelier in scheeps-behoeften; -luke, vr.: scheeps-luik; -mannschaft, vr.:    scheepsbemanning,

scheepsvolk; -miethe [t], vr.: (het) huren van een schip; -offizier, m.: scheepsofficier; -ökonom', m.: victualie-meester; -papiere, o. mrv.: scheeps-papieren; -part, aandeel in een schip; -partner, m.: mede-reeder, aandeelhouder van een schip; -pass, m.: scheepspas; -patron, m.: 1) (koopvaardij-)kapitem, 2) reeder; -pfund, o.: schippond; -rath [t], m.: scheeps-raad; -ration, vr,: scheeps-rant-soen; -raum, m.: scheepsruim (der hintere -raum: het achteronder); -rheder, m. : scheepsreeder; -rüstung, vr.: uitrusting

-werft

storm

van een schip; -spiegel, m.: spiegel, achter-steven; -spur, vr.: zog, kielwater; -tiefe, vr.: diepgang; -tonne, vr.: ton; -trümmer, o, mrv.: wrak (enk.) van een schip; -verladungsschein, m.: vrachtbrief, connossement; -vermiether [tl, m.: reeder; -volk. o.: scheepsvolk; -vordertheil [t],

m. : 1) voor-steven, 2) voorplecht, 3) voorkasteel; -wechsel, m.: bodemerij-brief;

~t, m.: scheepswerf; -werg, o.: werk van hennep of vlas; -zimmer, o.: groote kajuit. Zie overigens Schilf in Sam.

schiften, w. o. s.: slijten; w. b.: 1) lasschen, aaneenvoegen; 2) Zie schaften.

Schika’ne, vr.: (Fr.) chicane.

ISchild, m. (-es, -s; mrv. -e of-er): schild (krijgsmansschild; wapenschild; vleugelschild van een insect; buitenhuid der schildpad); (fig.) bescherming, beschutting, verdediging; zum -e geboren: van adellijke geboorte, van adel; etwas im -e führen: (spr.) iets in zijn schild voeren, iets heimelijk beoogen.

ISchild, o. (-es, -s; mrv. -er): uithangbord; (op flesschen, potten, doozen, enz.:) opschrift; (fig.) naambordje, naamplaatje; das - aushangen: (fig.) zijne zaak (zijne nering, zijn bedrijf) beginnen, zijnen winkel openen; das - einziehen: (fig.) zijnen winkel sluiten, zijne zaak van de hand doen, zijn bedrijf aan den kapstok hangen.

ISchild, in Sam. I -abtheilung [tl, vr.: veld (van een wapenschild); -amsel, vr.: (vog.) ringlijster; -assel, vr.: (ins.) duizendpoot, (ook:) oorwurm; -bar, bv.

n. : van adellijke afkomst, van adel, adellijk; -bauer, m.: (hist.) vrijboer; -bürger, m.: schildburger, lid van de burgerwacht (d. i. van de plaatselijke schutterij), (fig. fam.) stoffel, uilskuiken (-bürgerstreich, m.: stomme streek); -bürtig, bv. n.: Zie -har; -dach, o.:

dak; -drossel, m.: Zie -amsel; -ferkel, o.: (drk.) gordeldier; -fisch, m.: schildvisch; -förmig, bv. n.: schildvormig; -gerechtigkeit, vr.: vergunning om een uithangbord te hebben; -halter, m.: 1) schilddrager, 2) schild-vasthouder; -haupt, o.: bovenstuk van een wapenschild; -kafer, m. (ins.) schildvleugelige tor; -knappe, m. (-knecht, m.): schildknaap ; -knopf, in.: dubbele schippers-knoop; -krahe, vr.: (vog.) mantelkraai; -kraut, o. (-klee, m.): (pik.) klavergras; -krot, m.: buitenhuid der schildpad; -kröte, vr.: schildpad ; -kroten, bv. n.: schildpadden, van schildpad (-kröten-schale, vr.: buitenhuid der schildpad; -krötensuppe, vr.: schildpadsoep); -laus, vr.: (ins.) schildluis; -lehen, o.: adellijk leen; -mauer, m.: gemetselde waterkeering, steenen dam; -patt, o.: schildpad (de buitenhuid van dat dier), (als bv. n.:) schildpadden, van schildpad; -pfoste, vr.: uithangbord; -reiher, m.: (vog.) schild-reiger; -trager, m.: Zie -halter ; -wache, vr.: schildwacht (auf die -wache kommen: de wacht betrekken; -wache stehen: op schildwacht staan; die verlorene -wache: de verloren post); -wirth [t], m.: kastelein, herbergier; -wirthschaft [t], vr.: herberg; -zapfen, m.: spil (as) der affuit.

Schil da, o. (-s) (adk., tegenwoordig „Schildau”, eene stad in Pruisen; ironiek van dezelfde beteekenis als in Nederland Kampen; er ist aus -: (spr.) het is een snuggere bol andersom.

Schild'chen, o. (-s; mrv. -): 1) schildje; 2> uithangbordie; 3) naambordje.

schil den, w. b.: 1) (fig.) beschermen, beschutten, verdedigen; 2) van een schild voorzien; 3) van een uithangbord voorzien; 4) van een naambordje voorzien.

Schilderei', vr.: 1) schilderij;2) schildering, (het) schilderen; 3) kleuring, (het) kleuren.

Schil’derer, m.:    afschilderaar;

2) kleur der; 3) schilderaar (iemand die de wacht staat te houden als eene schildwacht).

sehil'dern, w. o. h.: schilderen, op schildwacht staan, de wacht houden;

I w. b.: schilderen (1. afbeelden; 2. beschrijven, schetsen).

schil'dig, bv. n,: met eene schildachtige huid bedekt.

Schilf, o. (-es, -s): 1) bies, rietgras; 2) riet; I -art, vr.: 1) biessoort, 2) riet-soort; -artig, bv. n.: 1) biesachtig, 2) rietachtig ; -brücke, vr.: rieten brug; -dach,

o.: rieten dak; -decke, vr.: biezen mat; -gras, o.: rietgras; -hütte, vr.: hut van riet; -katze, vr.: wilde kat; -klinge, vr.: uitgeronde degen-kling; -matte, vr.: biezen mat; -meer, o.: (fig.) zee van bies- en rietgewas, (adk.) Arabische Grolf, Roode Zee, (bijb.) Schelfzee; -reich, bv, n.: rijk aan bies- en rietgewas; -rohr, o.: riet; -sperling, m.: (-vogel, m.): zwartkopje (eene mees).

schillen, w. b.: met riet bedekken; schikficht, bv. n.: 1) rietachtig, 2) biesachtig; schil’fig, bv. n.: vol riet- of bies-gewas.

Schill, in Sam. I -stück, o.: Zie

Schille.

Schille, vr.: buitenplank.

Schiller, m. (-s):    1) weerschijn;

2) roode wijn; I -eidechse, vr.: kameleon; -farbe, vr.: 1) weerschijn, 2) kleur meteen weerschijn; -glanz, m.: 1) schitterende weerschijn, 2) katten-oog; -quarz, m.: kwarts met een weerschijn; -seide, vr.: zijde met een weerschijn; -taffet, m.: gewaterd taf, taf met een weerschijn; -thier [tl, o.: kameleon; -vogel, m.: schoenlapper (een vlinder); -wein, m.: roode wijn.

schillerig, bv. n.: met een weerschijn.

sehillern, w. o. h. : een weerschijn hebben.

Schilling;, m. (-s; mrv. -e): (mtw.) schelling; (fig. fam.: een) pak slaag; einen - bekommen: (fig. fam.) een pak slaag krijgen.

Schilling:^, in Sam, I -gut, o. (-hof, m.): bezitting waarvan grondrente betaald moet worden; -lehen, o.: (hist.) leen waarvan grondrente betaald moet worden.

schilt, schiltst; Zie schelten,

IScliim mei. m. (-s): schimmel, be-schimmeldheid, I -, m. (-s; mrv. -): schim-melpaard, schimmel.

Ischim'mel, in Sam. I -ahnlich, bv. n. (-artig, bv. n.): schimmelachtig; -geruch, m.: duffe reuk, muffe reuk, bedorven reuk; -kraut, o.: (pik.) kattepootjes (mrv.).

schim'melicht, bv.n.: schimmelachtig;

vr.:

eine Laus um den Balg -: (spr. gem.) zijn eigen drek op-eten uit gierigheid; - und schaben: (fig.) villen en schrapen, (als w. b.) afmoorden; ein Pferd -: 1) een paard yillen, 2) een paard afrijden; I sich -, w. w. onr.: (fam.) zich afmoorden; sich den Arm -: zijnen (haren) arm openschaven (ontvellen).

Schinder, m. (-s; mrv. -): viller, paardenviller; (fig.) beul; (ook:) afzetter, uitzuiger, bloedzuiger, schraapwolf; das hat der - geholt: (spr.) dat is naar de kluiten, dat is geblazen, dat is naar de maan; I -grube, vr.: yilkuil; -karren, m.: villers-kar; -knecht, m.: villers-knecht, (fig.) beuls-knecht; -massig, bv. n.: (fig.) wreedaardig, wreed.

Schinderei', vr.: 1) villerij (ook fig.), (fig.) afzetterij, uitzuigerij; 2) vilplaats; I schin’deriscn, bv. n.: (fig.) uitzuige-rig.

in.:

(fig.) dufachtig; I schim'melig, bv. n.: schimmelig, beschimmeld; (tig.) duf, muf; -e Zustand: beschimmeldheid; -riechen: duf (muf) rieken (ruiken); - schmecken: duf smaken; - werden : Zie schimmeln.

schim in el ii, w. o. s. en h.: beschimmelen; (fig.) duf worden.

Schimmer, m. (-s): 1) glinstering, glans ; 2) schemerschijnsel, schemerschijn, (van de maan:) schemerlicht, (fig.) schemering, flikkering, flauwe licht-straal, (ook:) bedrieglijke glans; I -kafer, m.: (ins.) glimworm; -licht, o.: schemerschijnsel, schemerlicht; -los, bv. n.: zonder glans; -sand, m.: goudzand, zilverzand, enz.; -schammer, m.: (fam.) arme drommel; -stein, m.: valsch lood-erts; -sucht, vr.: pronkzucht.

schim merig, bv. n.: 1) glinsterend; 2) flikkerend.

schim’mern, w. o. h.: flikkeren, een flauw schijnsel werpen; ihm schimmert keine Hoffnung mehr: hij heeft geen zweem van hoop meer.

schimm lig, bv. n.: Zie het bv. n. schimmelig.

Schimpari'se, m.: (drk.) Sjimpansee (aap eener in Afrika tehuis behoorende apensoort).

Schimpf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schimp, hoon, smaad, smadelijke bejegening, beleediging; 2) oneer, schande; Einem einen - anthun: iem. smadelijk bejegenen; einen - auf sich sitzen lassen (einen - einstecken): eene beleediging verduwen ; - will Schaden haben: (spr.) met schade en schande wordt men wijs;

I -gedicht, o.: schimpdicht; -lied, o.: schimplied; -name, m.: schimpnaam, scheldnaam; -rede, vr.: smaadtaal; -schrift, vr.: schotschrift; -weise, bw.: smadelijk; -wort, o.: scheldwoord, (fig.) beleediging.

schimp’fen, w. o. h. en w. b.: schelden, schimpen, beschimpen, beleedigen ; - auf: schelden (schimpen, smalen) op ; Einen einen Gecken -: iemand voor een kwast (voor een kwibus) uitmaken; Schim'-pfer, m. (-s; mrv. -): schimper, schelder, smaler; schimp'fisch, bv. n.: smalend, smadelijk; schimpflich, bv. n.: smadelijk, schandelijk; Schimpf’lichkeit, vr.: schandelijkheid.

Schind, in Sam. I -aas, o.: kreng, (fig. gem.) oude hoer; -anger m.: vil-plaats; -grube, vr.; vilkuil; -kracke,

Zie -malire; -luder, o.: (gem.) oude hoer; -mahre, vr.: oude knol, afgereden paard, (fig. gem.) Zie -luder; -messer, o*i vilmes.

Schin'ile, in Sam. I -messer, o.: vilmes.

Schinclel, vr.: dak-spaan, dek-lat; (hik.) spalk; I -dach, o.: dak van deklat-ten; -decker, m.: dekker met dek-latten; -hauer, m.: maker van dek-latten; -holz, o.: hout voor dek-latten; -kriecher, m.: (vog.)boomkruipertje, boom-specht; -lehen, o.: (hist.) vrouwelijk leen, spille-leen; -macher, m.: Zie -hauer; -nagel, m.: spijker voor dek-latten; -sparren, m.: dakspar.

schindeln, w, b.: (een dak:) van dek-latten voorzien; (hik.) spalken.

schin'den, onr. w. o. h. en w. b. (schund; geschun'den): villen (ook fig.);

Schink'chen, o. (-s; mrv. -): hammetje.

Schin ken, m. (-s; mrv. -): ham; er hat bei mir einen - im Salze: (spr.) er ligt nog iets bij mij in het vet voor hem;

I -bein, o.: hammebeen; -brühe, vr.: hammevet; -kessel, m.: ham-ketel; -knochen, m.: hammebeen; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -messer o.: mes om ham te snijden; -schnitte, vr.: sneedje ham; -stulle, vr.: hammebeen.

Schinn, m.: schilfertjes (mrv.); (inz.) schilferkorst; (ook:) hoofdzeer.

Schip pe, enz.: Zie Schüppe, enz.

schir'ken, w. o. h.: (pop.) met spek schieten.

Schirl, m, (-s) : Zie Schörl.

Schirm, m. (-es, -s; mrv. -e): scherm (vuurscherm; zonnescherm; regenscherm; tochtscherm; windscherm; lichtscherm; luifel) ; (fig.) beschutting; (mik) schild, harnas; (pik.) bloemkroon; Einen in Schutz und - nehmen: iemand in bescherming nemen, iemand onder zijne hoede nemen; I -baum, m.: (pik.) magnolia ; -brett, o.: (mnw.) schutplank (-bretter, o. mrv.: zeew.: zetboorden); -brief, m.: vrijbrief, vrij-geleide; -dach, o.: tentdak, afdak, luifel; -draht, m.: paraplu-veer, paraplu-balein; -tutter, o. (-futteral, o.): paraplu-zakje; -gabel, vr.: knip voor den schuif-ring om de paraplu op te zetten; -geld, o.: geld voor bescherming; -genoss, m.: de bescherming van 's lands wetten genietend vreemdeling; -gerechtigkeit, vr.: patronaat; -herr. m.: beschermheer; -hut, m.: 1) valhoed (voor kinderen), 2) tuinhoed, hoed met breeden rand; -krieg, m.: verdedigingsoorlog; -leder, o.: 1) lederen kniedek voor den koetsier, 2) slijkbord voor het spatten van de wielen; -los, bv. n.: weerloos, onbeschut; -macher. m.: paraplu-maker; -mauer, vr.: schutsmuur, bolwerk; -meister, chermmeester; -palme, vr.: (pik.) waaierpalm; -pflanze, vr.: schermdragende plant; -ring, m.: schuif-ring om de paraplu op te zetten; -stock, m.: stok van de paraplu; -verwandte, m.: Zie -genoss; -vogt, m.: beschermheer; -vogtei, vr.: beschermheerschap, patronaat; -waehe, vr.: vrij-geleide, (Fr.) escorte; -waffen, vr. mrv.: verdedigings-wapenen; -wand, vr.: kamerschot, kraamschot; -werk, o.:

mer,

ger.

(vest.) verdedigings-werk; -zwinge, vr.: paraplu-punt.

schir’men, w. b.: beschutten, beschermen; sich - vor: 1) zich beschutten tegen, 2) schuilen voor.

SScliir'mer, m. (-s; mrv. -): bescher-beschermheer; beschutter; verdedi-

~ Schirm'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): beschermeling.

schir pen, w. o. h.: (van jonge vogels:) piepen, tjilpen.

Scliirr, in Sam. I -baum, m.: rakel-stok; -beil, o.: hakbijl; -holz, o.: hout waar gereedschap van gemaakt wordt; -kammer, vr.: 1) tuigkamer (waar het paardentuig bewaard wordt), 2) gereed-schappen-loods (voor het tuin- of landbouwgereedschap); -meister, m.: (van postwagens:) conducteur, (in posthuizen:) wiel-smeerder; -meisterei', vr.:Zie -kammer no. 1.

scliir ren, w. b.: (paarden:) optuigen.

Schisma, o. (-s; mrv. Schis’mata): scheuring in de Kerk, scheurmakerij; Schisma’tiker, m. (-s; mrv. -): scheurmaker; schisma'tisch, by. n.: (kkl.) schismatiek.

Schiss, m. (-es; mrv. -e): (gem.) scheet.

Schlab'be, vr.: (pop.) zultlip, groot-smoel, breedbek.

schlab'ben, w. o. h.: 1) slobberen; 2) kakelen; w. b.: opslobberen,

Schlab’ber, in Sam. I -maul, o.: ka-kelaar (vr.: kakelaarster, kakel); -tuch, o.: slabbetje.

Schlab berchen, o. (-s; mrv.-^slabbetje.

schlabbern, w. o. h.: Zie het w. o.

schlabben.

ISchlacht, vr.: (mil.) slag, veldslag.

ISchlaeht, in Sam. ! -bank, vr.: slachtbank ; -bar, bv. n.: goed (of: bestemd) om geslacht te worden; -beil, o.: slachters-bijl; -block, m.: slachters-blok; -erfahren, bv.n.: in het oorlogen ervaren;-essen, o.: slachtmaal (eene soort van feestmaal bij gelegenheid van de slacht); -feld, o.: slagveld; -fertig, bv. n.: slagvaardig; -getilde, o.: slagveld; -geld, o.: slachtloon, slachtersloon; -gemalde, o.: (schl.) veldslag; -gesang, m.: krijgszang; -geschrei, o.: krijgsgeschreeuw; -getöse, o. (-getürn-mel, o,): krijgsrumoer, oorlogsgedruisch; -gevierte, o.: (mil.) carré; -gewühl, o.¹: krijgsgewoel; -haufen, m.: troep vee voor de slachtbank, (mil.) bataljon; -haus, o.: slachthuis; -herr, m.: havenmeester; -hof, m,: slachthuis*, slachtplaats; -larm, m.: Zie -getöse; -lied, o.: krijgslied; -linie, vr.: linie der in slag-orde geschaarde troepen ; -messer, o.: slachters-mes ; -monat, m.: slachtmaand (November); -ochs, m.: slacht-os, voor de slachtbank bestemde os;-opfer, o.: slachtoffer; -ordnung, vr.: reglement op het slachten van vee, (mil.) slag-orde (in -ordnung stellen: in slag-orde scharen); -pferd, o.: strijdros; -plan, o.: regeling van den slag; -reine, vr.: 1) slag-orde, 2) Zie -linie; -ruf, m.: wapenkreet, oproeping te wapen ; -schaf, o.: voor de slachtbank bestemd schaap; -schiff, o.: linie-schip, oorlogsschip; -schreiber, m.: klerk van den havenmeester; -schwert, o.: slagzwaard; -statt,

vr. (-statte, vr.): slachtplaats ; -steuer, yr,: accijns op het geslacht; -stück, o.: (schl.) veldslag; -suppe, vr.: Zie -essen; -tag, m.: slachtdag, (mil,) dag van slaglevering; -verband, m.: (mar.) kajuit voor de gekwetsten; -vieh, o,: slachtvee; -vogt, m.: havenmeester; -wagen, m.: oorlogs-wagen; -wolle, vr.: wol van geslachte schapen; -zettel, m.: quitantie van betaalden accijns op het geslacht, (kpv.) vrachtbrief; -zeug, o.: slachters-gereedschap. I Zie Schlacli-ten.

Isclilach'ten, w. b.: slachten (ook tig.); | w. o. s.: aarden, gelijken; nach Einem -: naar iem. aarden, op iem. gelijken, (tam.) iemand slachten; er schlachtet mir: (fam.) hij slacht mij, hij is aan mij gelijk.

ISchlacli'ten, m. mrv.: veldslagen;

-gott, m.: (fab.) god der veldslagen, oorlogsgod, krijgsgod (Mars); -maler, m.: schilder van veldslagen.

Schlach'ter, m. (-s; mrv. -): l) (vog.) negendooder, beenbreker, 2) Zie Schlachter.

Schlacliter, m. (-s; mrv. -): slachter;

I -bank, vr.: slachtbank; -gesell, m.: slachtersknecht; -handwerk, o.: slachters-bedrijf; -lohn, m.: slachtersloon, slachtloon; -meister, m.: slachtersbaas, slachter; -zunft, vr.: slachtersgilde.

Sclilack, m. (-es, -s): salpeter-drab, bezinksel van salpeter; I -darm, m.: (ontl.) endeldarm, aarsdarm, groote darm; -wurst, vr. (mrv. -würste): saucijsje.

Schlacke, vr.: metaalschuim, me-taal-sintel, slak; (fig.) afval; (ontL) endeldarm, aarsdarm, groote darm.

Isehlack en, w. o. h.: (in metaal-smelterijën:) slakken geven, slakken afwerpen.

ISchlack’en, vr. mrv.: slakken (d. i. metaal-sintels); I -bad, o.: bad van metaalschuim -blau, z. n. o.: glanzig blauw; -erz, o.: glasachtig zilver-erts; -frei, bv.n.: zonder slakken; -führer, m.: wegrijder van metaal-slakken; -gang, m.: afvoerbuis voor de metaal-slakken; -grube, vr.: vergaarbak voor de slakken; -haken, m.: haak om de metaal-slakken te verwijderen; -halde. vr.: hoop slakken; -laufer, m.: Zie -fiihrer; -loch, o.: gat voor de slakken; -los, bv. n.: zonder slakken; -ofen, m.: oven voor de metaal-slakken; -regen, m.: stuif-regen; -stein, m.: van de metaal-slakken overblijvende steen; -trift, vr.: Zie -gang; -zinn, o.: week tin.

schlack'iclit, bv. n.: metaalschuim-achtig; I schlack’ig, bv. n.: vol slakken; -es Wetter: druilig weer, regenachtig weer.

sclilacl’den, w. b.: (zeew.) met smarting omkleeden; Schlad’ding, vr.: (zeew.) smarting.

ISchlaf, m. (-es, -s; mrv. Schla'fe): (ontl.) slaap van het hoofd.

ISchlaf, m. (-es, -s): slaap; ein Kind in den - singen: een kind in slaap zingen; in den - kommen: in slaap vallen; im -e reden: hardop droomen.

ISclilaf, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) hoofdslaap-ader; -apfel, m.: 1) alruin, 2) belladonna; -arzenei’, vr.: slaapmiddel; -bank, vr.: slaapbank; -beere, vr.: belladonna; -befördernd, bv. n,: slaapverwek-

45

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

vr.:

om naar

i'D«'

vr.:

m.: beroerte; ur,'valpoort; -gewicht, o.: } klok doet slaan; -glocke,

kend; -bein, o.: (ontl.) been aan de slaap van het hoofd; -bringend, bv. n.: slaapverwekkend; -fieber, o.: 1) slaapziekte; 2) staat van verdooving; -ganger, m.: 1) slaapwandelaar, 2) logeergast; -geld, o.: geld voor logies; -gemach, o.: slaapvertrek, slaapkamer; -genoss, m. (-gesell, m.): slaapkameraad; -gesellschaft, vr.: slaap-kameraden (mrv.); -gewand, o.: nachtgewaad, nachtgoed; -haube, vr.: slaapmuts, nachtmuts, (iron.) slaapmuts, droomer;

>sen, vr, mrv.: onderbroek (enk.); -kammer, vr.: slaapkamer, slaapvertrek; -krank, bv. n.: slaapziek; -krankheit, vr.: slaapziekte; -lilie, vr.: affodil, slaap-lelie; -los, bv. n.: slapeloos; -losigkeit, vr,: slapeloosheid; -machend, bv. n.: slaapverwekkend; -matz, m.: (iron.) slaapmuts, droomer; -mittel, o : slaapmiddel; -muskei, m.: spier aan de slaap van het hoofd; -mütze, vr.: Zie -haube; -mützig, bv. n.: (iron.) droomerig; -pelz, m.: gevoerde ochtendjapon (Engelsch: chambercloak); -ratte, vr, (-ratze, vr.): (drk.) marmot; -rock, m.: ochtendjapon; -rosé, vr.: (pik.) hondsroos ; -saai, m.: slaapzaal; -sessel, m.: slaap-stoel; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): slaapplaats; -stube, vr.: slaapvertrek, slaapkamer; -stuhl, m.: slaap-stoel; -sucht, vr.: slaapziekte; -süchtig, bv. n.: slaapziek; -trank, m.: (gnk.) slaapdrank; -trunk, m.: (fig.) slaapmutsje (een glas wijn of drank, eer men naar bed gaat, om beter te kunnen slapen); -trunken, bv. n.: slaapdronken; -trunkenheit, vr.: slaapdronkenheid; -wandeln, o.: (het) slaapwandelen, som-nambulismus; -wandler, m,: slaapwandelaar ; -wandlerin, vr.: slaapwandelaarster ; -wirkend, bv. n.: slaapverwekkend; -zeit, tijd om te slapen, (fig.) tijd bed te gaan; -zeug, o.: nachtgoed, nachtgewaad; -zimmer, o.: slaapkamer, slaapvertrek.

Schlaf'clien, o. (-s; mrv. -): slaapje, dutje; ein - machen: een dutje doen.

Schlafe, vr.: (ontl.) slaap van het hoofd.

sclila'fen, w. o. onr. h. (schlafst, schlaft; schlief; geschla'fen): slapen; - gehen: gaan slapen, naar bed gaan (das - gehen, z. n. o.: het naar bed gaan); er ist - gegangen: (fig.) hij is ter ruste gegaan, hij is dood; sich -legen: naar bed gaan; ein Kind - legen: een kind naar bed brengen; ruhig -: gerust slapen; unruhig -: onrustig slapen; test -; vast slapen; bis an den hellen Morgen - (bis an den hellen lichten Tag -, in den Tag hinein -): (fam.) een gat in den dag slapen; schlafen Sie wohl: wel te rusten!, goeden nacht!; sein Fuss schlaft: zijn voet slaapt; eine Frage - lassen: een vraagstuk (e quaestie) laten rusten; eine Sache -lassen: een ding (iets, eene zaak) laten rusten (d. i. niet aanroeren, niet oprakelen).

Schla’fer, m. (-s; mrv. -): slaper.

schla'ferig;, bv. n.: slaperig; | -keit, vr.: slaperighéid.

Schla'ferin, vr. (mrv. -nen): slaapster.

schla'fern, w. onvers, h.: es schla-fert mich: ik voel slaperigheid, ik heb slaap.

schlaff, bv. n.: slap: I -heit, slapheid.

schlaf’fen, w. o. s. en w. b.: verslappen.

schlafrig, bv. n.: Zie schlaferig.

ISchlag;, m. (-es, -s; mrv. Schlage):

1)    slag (i. a. b.); - auf -: slag op slag, (fig.) ieder oogenblik ; Schlage bekommen: slaag krijgen, klappen krijgen; er fürchtet sich vor Schlage: hij is bang voor klappen; die Schlage des Schicksals: de slagen van het noodlot; ein - von einem Pferde: een slag van een paard; ein - an die Ohren: een slag om de ooren; ein - mit der Faust: een slag met de vuist, een vuistslag, (ook :) een stomp; - des Pulses : polsslag;

-    des Herzens: klopping van het hart; -der Yögel: (het) slaan der vogels (b,v. van nachtegalen, schildvinken, kwartels, enz.); seinen - machen: (fig.) zijnen slag slaan;

2)    klokslag; es ist auf dem -e zehn: het is op slag van tienen; mit dem -e zwölf: met klokslag van twaalven; ich habe den

-    verhort: ik heb de klok niet hooren slaan; 3) muntslag; (fig.) slag, soort; (ook:) manier, wijze, trant; zehn Gulden von Einem -e: tien guldens van denzelfden muntslag; eine Münze von neuem -e: een nieuw stuk geld, een stuk geld dat pas van de Munt komt; Leute von demselben -e (Leute von gleichem -e, Leute von Einem -e): lieden van één slag, lieden van gelijken stempel, (pop.) lieden die overgoten zijn met hetzelfde sop; nach diesem -e: op die manier; das ist von einem andern -e: dat is van een anderen aard, (ook:) dat maakt een verschil;

4) (gnk.) beroerte; der - hat ihn gerührt: hij heeft eene beroerte gehad; einen -bekommen (vom -e gerührt oder betroffen werden): eene beroerte krijgen; 5) (muz.) maat-slag, maat; 6) slagboom; der - an Kutschen: het portier aan rijtuigen;

7) houthak, (het) vellen van hout; 8) (kph.) bod, geboden prijs.

ISchlag, in Sam. I -ader, vr.: slagader; -anfall, m.: aanval (Fr.: attaque) van beroerte; -artig, bv. n.: naar eene beroerte gelijkende; -balken, m.: wip ; -ball, m.: kaatsbal; -balsam, m.: in gevallen van beroerte dienstige balsem; -bar, bv. n.: (van hakhout:) geschikt om gekapt, d. i. om gehakt te worden: -bauer, o.: slagknip (om vogels te vangen); -baum, m.: slagboom; -beere, vr.: kruis-doornbes; -betten, vr. mrv.: stelling (enk.) onder een op stapel staand schip; -blau, bv. n.: bont en blauw, loodkleurig; -bohrer m.: gatenboor ; -brücke, vr.: valbrug, wipbrug, ophaalbrug; -brunnen, m.: (bij jonge kinderen:) fontanel;-bug, m.: (zeew.) boord; -dame, vr.: bak-spel, triktrak-spel (-dame spielen: triktrakken); -degen, m.: rapier, slagzwaard; -drauf, m : vechtersbaas (iemand die handig is om er op te slaan); -eisen, o.: (jag.) vossenval, val om dieren te vangen, (tech.) klophamer, (mtsl.) kalkkloet; -falie, vr.: 1) slagknip, vogelknip, 2) val om dieren te vangen; -fass, o.: pakton; -feder, vr.: stalen veer, springveer, (van vogels:) slagpen; -fertig, bv. n.: slagvaardig; -fittig, m.: 1) vleugel, wiek, 2) jas-pand; -fluss,

-gatter, o.: valde gewicht dat eene

o.:

van

naar

(van paarden:)

bv. n.:    __#

slaag gehard, ongevoelig voor klappen, (fig.) onverschillig.

Schla ffel, m.: (-s; mrv. -): 1) klophamer, klophout; straatstamper; ding mede te slaan; (van tamboers:) trommel-stok; 2) vloeddeur, sluisdeur; 3) (kkk.) bout (b.v. lamsbout), (van gevogelte:) boutje; I -eisen, o.: breekijzer; -kopf, m.: (van paarden:) breede kop met spitsen bek; -lahm, bv. n.: (jag.) gekwetst aan het achter-stel.

schla'geln, w, o. h.: (jag.) met het achter-stel hinken, het achter-stel na zich (fig.) schoppen, trappen; n bok schieten, zich

om

sleepen; fam.) een gissen.

schlagen, w. o. onr. h. (schlagst, schlagt; schlug; geschla’gen): slaan; (fig.) kloppen; stooten; vallen; neerkomen; enz.; die Glocke (die Uhr) schlagt: de klok (de pendule) slaat; der Puls schlagt: de pols slaat; das Herz schlagt: het hart klopt; sein Gewissen schlagt

(fig-.

ver-

ren;

-: vuur

vr.: slaande klok; -gold, o.: 1) bladgoud, 2) dondergoud, knalgoud; -haftlein (-haftel), pin waaraan de touwen van een slagnet (bij de vogelvangst) vastzitten; -hammer, ra.: klophamer; -handschuh, m.: vechtstok; -heftel, o.: Zie -haftel; -holz, •o.: 1) hakhout (bestemd voor brandhout), 2) (tech.) beukhamer; -hüter, m.: boom die niet geveld moet worden; -kolben, m.: vechtstok; -lawine, vr.: sneeuwstorting, sneeuwval; -leine, vr.: (zeew. en tim.) slaglijn, (vogelvangst:) trektouw een slagnet, (fig.) slagnet; -leiste, vr.: (tim.) dekstuk voor de naden; -licht, o.: (schl.) vallend licht; -loth [tl, o.: hard soldeer; -mittel, o.: in gevallen van beroerte dienstig middel; -netz, o.: slagnet om vogels te vangen, (vv.) zegen, (spl.) kaats-net, raket; -note, vr.: (muz.) heele noot; -pulver, o.: donderpoeder; -pumpe, vr.: (zeew.) pomp om het kim-water uit te pompen; -regen, m.: slagregen; -röhrcnen, o. (-röhre, vr.): (art.) lontpijpje; -saat, vr. (-samen, m.): lijnzaad, zaad voor de olie-slagerij; -schatten, m.: (schl.) geworpene schaduw: -schatz, m.: muntloon; -schieber, m.: ovenschop (om brood in den oven te schieten); -schreiber, m.: klerk op het accijnskantoor; -seite, vr.: (zeew.) zijde welke het schip overhelt (eine -seite habend: naar één zijde overhellend); -spindel, m.: doorslag (om gaten in ijzer te slaan); -stander, m.: (zeew.) katte-spoor; -stein, m.: (schoenmakers-)klop-steen; -stock, m.: (art.) laadstok, (spl.) kolf-stok, biljart-stok, enz.; -taube, vr.: slagduif; -uhr, vr,: 1) slaande klok, 2) repetitie-horloge; -wald, m.: hakbosch ; -wasser, o.: (gnk.) tegen beroerten dienstig water, (zeew.) kimwater; -welle, vr.: {zeew.) stortzee; -werk, o.: (in uurwerken:) slagwerk; -wunde, vr.: door een slag teweeggebrachte wond; -zeit, vr.: tijd om het hakbosch te kappen.

Schla’ge, vr.: hamer, klophout, ding om mede te slaan; I -todt [t], m.: (pop.) dikke prop, dikzak. Zie verdere Sam. met Schlag.

schla'ge, in Sajn. I -bauchen, w. o. h.: “aarden:) dempig zijn; -bauchig, (vea.) dempig; -faul, bv. n.: tegen

ihm: zijn geweten knaagt; an die Thüre - : aan de deur kloppen ; mit dem Kopf an die Wand -: met zijn hoofd tegen den muur stooten; mit dem Kopfe auf einen Stein -: (vallende) met zijn hoofd op eenen steen neerkomen; der Donner hat in das Haus geschlagen: de bliksem is in het huis geslagen; die Flamme schlagt zum Fenster hinaus: de vlam slaat het raam uit; die Nachtigall (die Wachtel) schlagt: de nachtegaal (de kwartel) slaat; mit den Flügeln -: klapwieken; dieses Pferd schlagt: dit paard slaat achteruit; dieser Wagen schlagt: dit rijtuig stoot (host); die Büchse schlagt: de buks stoot; der Schrecken ist mir in die Beine geschlagen: de schrik is in mijne beenen geslagen; der Art -: (fig.) ont-aarden, verbaste-in die Höhe -: naar boven slaan, opstijgen; das schlagt nicht in mein Fach: dat is buiten mijn vak; ehe der Brand dazu schlagt: (hik.) eer het koudvuur er bij komt; den ganzen geschlagenen Tag: (fam.) den godganschen dag; ich bin ein geschlagener Mann: ik ben geruïneerd;

I w. b. onr.: slaan (i. a. b.); Ball -: kaatsen (den Ball -: den bal slaan); Feuer slaan; Geld - : geld slaan, geld munten; Holz -: hout kappen; einen Stein im Brette -: (spl.) eene (dam-)schijf slaan; Blech -: blik slaan; einen Nagel in die Wand -: een spijker in den muur slaan; Einen hinter die Ohren -: iemand om zijne ooren slaan; Einen auf die Finger -: iem. op de vingers tikken; den Feind in die Flucht -: den vijand op de vlucht jagen; den Feind -: den vijand verslaan, aan den vijand de nederlaag geven; den Feind aufs Haupt -: den vijand geheel verslaan, aan den vijand de volle nederlaag geven; ein Lager -: een kamp opslaan; eine Brücke -: eene brug leggen; eine Wagenburg um die Stadt -: de stad insluiten; einen Yerbrecher in Ketten -: een misdadiger in ketenen klinken; Schweine in die Mast -: varkens in het eikelbosch doen (om ze vet te mesten); etwas in den Wind -: (fig.) iets in den wind slaan; etwas in die Schanze -: iets wagen; sich etwas aus dem Sinne (aus den Gedanken) -: (fig.) iets uit zijn hoofd zetten, om iets niet meer denken; die Zinsen zu dem Kapital -: de interesten bij het kapitaal voegen; eine Ader -: eene ader openen (Einem eine Ader -: iemand aderlaten); Wunden -: wonden maken, (dk.) wonden slaan; die Hande zusammen -: de handen ineenslaan; die Arme in einander -: de armen over elkander slaan; Butter -: boter karnen; Ei er auf Butter -: (kkk.) kalfs-oogen maken, spiegel-eieren bakken; Oei -: olie slaan, olie bereiden; etwas durch ein Sieb*:iets door eene zeef laten loopen; die Trommel -: de trom roeren, de trom slaan; die Laute -: de luit slaan, de luit spelen; die Orgel -: het orgel bespelen; den Takt -: (muz.) de maat slaan; f sich onr. w. w.: 1) vechten, (inz.) duelleeren. 2) zich slaan ; sich an die Brust -: op de borst slaan; sich durch den Feind -: zich door den vijand heenslaan; sich mit einem -: met iemand vechten; sich auf Pistolen -: duelleeren met pistolen; sie schlugen sich Mann gegen Mann: zij vochten man tegen

zich

mit

Schlangel, in Sam. I -gang, m. (-lauf, m.): slangeweg, kronkelweg, slingerpad, kronkelend pad.

schlang'elicht (schlangelig), bv.

ng,

beschwörer, met)

(to

ovenaar

bv.

man; sich ins Mittel tusschenbeide komen; sich mit seinen eigenen Worten -(sich selbst auf den Mund -): zich zelven tegenspreken, in tegenspraak met zelven zijn; sich mit Grillen (sich Sorgen) -: allerlei muizenissen in het hoofd halen; sich zu einer Partei zich bij eene partij aansluiten; sich auf die Seite -: afwijken; sich auf die rechte Seite -: rechtsaf slaan ; in sich - : (fig.) tot inkeer komen.

schla'gend, bv. n.: 1) treffend; 2) in het oog springend; 3) afdoend, sprekend, sterk, krachtig; Schla’ger, m. (-s; mrv. -): 1) slaander, klopper, (fig.) duelleerder, vechtersbaas, 2) rapier, slagzwaard; Schla/gerin vr. (mrv. -nen): slaanster, (fig.) liefhebster van vechten; Schlagerei’, vr.: vechtpartij, hakkelei-partij; schla’-gisch, bv. n.: ruzie-zoekerig (ein -er Kerl: een ruziemaker, een ruziezoeker).

schlaken, w. b.: (zeew.) hijschen (de zeilen), ontplooien, ontrollen.

Schlamm, m. (-es,-s): slijk, modder; I -bad, o.: (gnk.) slijkbad; -beisser, m.: moddervisch; -boden, m.: modderachtige grond; -fang, m.: riool; -fisch, m.: moddervisch; -grube, vr.: 1) modderpoel, 2) zinkput; -grund m.: Zie -boden; -krücke, vr.: rakelijzer, krabber; -mühle, vr.: baggermolen, moddermolen; -pfütze, vr.: modderpoel; -schlich, m*: slijkig bezinksel (drab) van gewasschen erts; -stein, m.: gewasschen tin-erts; -werk, o.: plaats om erts te wasschen, erts-wasscherij.

schlam men, w. o. h.: modder op den bodem aanzetten, slibben.

sehlammen, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen; (mtsl.) voor het eerst witten (een muur); (mnw.) wasschen (erts); I w. o.: Zie schlemmen.

Schlam'mer, m. (-s; mrv. -): 1) baggerman; 2) Zie Schlemmer.

schlam niicht, bv. n.: modderachtig, slijkachtig; schlam'mig, bv. n.: modderig, slijkig (- machen: bemodderen).

^chlammung, vr.: uitbaggering, uitdieping.

schlampampen, w. o. h.: slampampen, brassen en zwelgen.

Schlam’pe, vr.: (pop.) vuile slons, vuilik, vuile taddik, slordebel; (fig.) gootwater, slappe sloerie, schlampen, w. o. h.: 1) heen en weer bungelen; 2) vuil en slordig zijn; w. b.: slobberen, opslobberen; Schlamperei’, vr.: slordigheid, morsigheid; schlam'pig, bv.

n.: slordig, morsig, schlang: Zie schlingen. Schlange, vr.: (drk,) slang (ook fig.); (tech.) slang (b.v.: brandspuit-slang); (art.) veldslang; (str.) Hydra; (wpk.) slang met een vogel of een dier in den bek; eine -in seinem Busen nahren: (fig.) eene slang aan zijne borst koesteren. Zie schlangen.

n.: kronkelend,

schlang eln (sich), w. w.: slingeren, kronkelen.

schlang'en, in Sam. I -ahnlich, bv. n.:

slangachtig; -anbeter, m.: slangenaanbidder; -artig, bv. n.: slangachtig; -auge,,

o.: slangenoog, oog der slang, (min.V slangensteen; -balg, m.: slangevel, huid der slang; -baum, m.: hoog opgeschoten onkruid; -beere, vr.: (pik.) tegen slan-genvenijn dienstige bes; -beschreibu vr.:    slangenbeschrijving; -beschwöi

m.: bezweerder van slangen; -biss, m.: slangenbeet;-blürn-chen, o. (-blume, vr.): (pik.) sneeuwklokje;, -brut, vr.; slangenbroed, slangenbroedsel; -ei, o.: ei der slang; -eidechse, vr.: slanghagedis; -fisch, m.: slangevisch; -förmig, bv. n.: slangvormig, kronkelig; -fressend,

n.: slangen-etend; -fresser, m.: slangen-eter; -gang, m.: slangeweg, slingerpad, kronkelpad; -gezücht o.: Zie -brut; -gift, o.: venijn der slang; -glatt,

bv.    n.: glibberig als eene slang; -gurke,

vr.: komkommer; -haar, o.: (fab.) Medusa-haar; -haarig, bv. n,: met slangen tot hoofdhaar; -hals, m.: (iron.) ooievaars-nek ; -halsig, bv. n.: met een ooievaars-nek; -haupt, o.: slangenkop, (fab.) Medusahoofd; -haut, vr.: Zie -balg; -herz, o,: hart der slang, (fig.) verraderlijk gemoed; -holz, o.: (muz.) serpenthoorn; -klugheit,, vr.:    sluwheid (listigheid) der slang;

-knoblauch, m.: (pik.) Spaansche sjalot*, -kopf, m.: Zie -haupt; -köpfchen, o,: kauri, rekenschelp; -kraut, o.: slangenkruid; -krümmung, vr.: kronkeling; -kundige, m.: slangenkenner; -lauf, m.: kronkelende loop; -linie, vr.: kronkelende lijn; -list* vr.: Zie -klugheit; -mord, m.: (pik.) adderkruid; -pfad, m.: Zie -gang; -spntze, vr.: slangbrandspuit; -stab, m.: (fab.) Mercurius-staf; -stein, m.: serpent-steen; -stich, m.: slangenbeet, beet der slang, (kim.) overshands-steek; -trager, m.: (fab.) slangendrager, -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij door middel van slangen; -weise,

bw. : kronkelvormig, gekronkeld; -weg',

m. : Zie -gang; -windung, vr.: kronkeling; -wurz, vr.: (pik.) slangenwortel; -zunge, vr.: slangetong; -züngig, bv. n.: listig van tong.

schlank, bv, n.: slank; I -heit, vr.: slankheid; -weg, bw.: botweg, platweg, rondweg.

Schlan’kel, m. (s; mrv. -): (pop.) lui-lap, luie slungel.

Ischlapp, tsw.: flap!, klets! schlipp -, tsw. een-twee-drie, in een ommezien.

Ischlapp, bv. n.: slap; I -heit, vr.; slapheid; -nut, m.: flaphoed; -maulig, bv.

n, : met eene hanglip, met zultlippen;. -ohr, o,: hang-oor.

Schlap'pe, vr.: 1) mep, klap, oorveeg, muilpeer; 2) scheef gezicht, mal bakkes;

3) klap, verlies, nadeel, schade; eine -bekommen: een klap krijgen (d. i. schade lijden).

schlappen, w. o. h.:    1) bungelen,

slingeren; 2) drentelen; in Pantoffeln her-um -: (fam.) op zijne muiltjes (op zijne slofjes) gaan; 3) (van honden:) slobberen, likken.

schlajVpig, bv. n.: slappig; (fig.) slordig, morsig.

Schlaraf fe, m. (-n; mrv. -n): straatslijper, lanterfanter, luilap.

Schlaraf Ten, in Sam. I -gesicht, o.: apenbakkes, stom bakkes, (bwk.) goottuit;

alle ma-

Schleck, m. (-es, -s; mrv. -e): lekkernij, lekker beetje, versnapering; I -bissen, m.: iZie Schleck; -maul, o.: lekkerbek; -speise, vr.: lekkernij.

schleck’en, w. o. h. en w. b.: 1) likken, snoepen, slikken; 2) lekker (verlekkerd, kieskeurig) zijn; gern etwas Gutes -: (fam.) gaarne iets goeds onder den neus krijgen, veel van een lekkeren mond houden.

Sclileck’er, m. (-s; mrv. -): lekkerbek; I -haft, bv. n.: 1) lekker (veel van lekkers houdende), lekkerbekkig, 2) snoepachtig; -haftigkeit, vr.: 1) lekkerbekkerij, 2) snoepachtigheid; -maul, o.: lekkerbek.

Sclileckerei', vr.: 1) lekkerbekkerij; 2) lekkernij.

schleck' schlecken.

Schleet, o. (-es, -s; mrv, -e): wrak (van een schip).

Schleli, in Sam. I Zie Schlehen.

Sclileli'e, vr,: (pik.) slee. Zie mrv.

Schleheii,

Isclileli’en, w. o. s.: 1) wrang van

me

als

-land, o.: Luilekkerland; -leben, o.: lui-lapperij (ein -leben führen: pop.: leven als God in Frankrijk).

Schlarf, in Sam. I -schuh, m.: slof, pantoffel; muil.

Selilar'fe, vr.: slof, pantoffel, muil; schlar'fen, w. o. h. en s.: sloffen.

Sclilarr, in Sam. I -hacke, vr.: (pop.) luilap.

Schlar re, vr.: Zie Sclilarfe. sclilau, bv. n.: sluw. leep, oolijk; 1 -heit, vr.: sluwheid, leepheid, oolijkheid; -kopf, m.: sluwerd, leeperd, oolijkerd; -köpfig, bv. n,: Zie sclilau; -sinn, m.: Zie -heit.

Sclilau’be, vr.: peulschil, dop, bast. Sehlaucli, m. (-es; mrv. Scnlauch'e): 1) brandspuit-slang; 2) (van hengsten en ezels:) koker; 3) wijnzak, lederen zak; (fig.) dikbuik, dikpens; I -ahnlich (-artig), bv. n.: kokerachtig,kokervormig; -bohrer, m.: boor voor slangvormige gelei-buizen; -spritze, vr.: slangbrandspuit; -thierchen ft], o.: infusie-wormpje.

sclilaucli'cn, w. b.: l)van eene slang-yormige gelei-buis voorzien; 2) (pijpen en buizen:) van binnen schoonmaken.

schlaiich'icht, bv. n.: kokerachtig, kokervormig.

Schlauder, vr.: (bwk.) muur-anker; -haft, bv. n.: Zie sclilaudcrig;. sclilau derig (schlau derisch), bv. n.: slordig; I -keit, vr.: slordigheid.

sclilau'dern, w. o. h.: 1) wiegelen (los zitten, los staan, los hangen); 2) roffelen (slordig werken).

schleclit, bv. n.: slecht; - und recht: kort en goed,zonder omwegen; I -denkend, bv. n.: slecht gezind; -falk, m.: steenvalk, kwartelvalk; -gebildet (-geformt), bv. n.: .slecht gevormd; -gesinnt, bv. n.: slecht gezind; -heit, vr.: slechtheid; -hin, bw.: 1) zonder omwegen, dood-eenvoudig, 2) op alle manieren, ten eenen male; -lötnig [t|, bv. n.: van gering allooi, van gering fijn-gehalte; -weg, bw.: botweg, kort en bondig, zonder omwegen.

Schlech'te, vr.: slechtheid, sclilecli'terdings, bw.: op i nieren, met alle geweld, volstrekt. Schlech'tigkeit, vr.: slechtheid.

ern, w. o, h. en w. b.: Zie

smaak zijn; 2) (van de tanden:) stomp worden.

iSchleli'en, in Sam. I -baum, m.: slee-doorn: -blüthe [tj, vr.: bloesem van den slee-doorn; -busch, m. (-dorn, m.): slee-doorn; -mus, o.: conserf van slee-pruimen; -saft, m.: sap van slee-pruimen (gesottener -saft: pha.: rob van slee-pruimen); -wein, m.: wijn van slee-prui-n, nagemaakte portwijn; -weiss, bv.n.: bloesem van den slee-doorn zoo wit.

Sclileicli, in Sam. I -druck, !m.: (typ.) nadruk; -drucker, m.: nadrukker; -fieber,

o.: sluipkoorts, binnenkoorts; -gut, o.: smokkelwaar; -handel, m.: sluikhandel, smokkelhandel; -handler, m.: sluiker, smokkelaar; -treppe, vr.: geheime trap; -waaren, vr. mrv.: sluikgoederen, smokkelwaren; -weg, m.: sluipweg.

sclileich’en, w. b. onr, (schlich; ge-schlich’en): 1) tersluiks laten glijden;

2)    tersluiks in de plaats schuiven; 3) binnensmokkelen; I w. o. onr. s., en: sich w, w. onr.: sluipen; sich davon -: wegsluipen; sich heimlich herein -: heimelijk binnensluipen.

sdileichend, bv. n.: sluipend; (fig.) langzaam; -es Gift: langzaam vergif; -es Fieber: sluipkoorts, binnenkoorts.

Sclileich'er, m. (-s; mrv. -): 1) sluiper; (fig.) gluiper; 2) smokkelaar, sluiker;

3)    (pik.) kruipplant; I Schleicherei’, vr.: 1) gluiperigheid, 2) sluikerij; Schlei’cherin, vr.: (mrv. -nen): gluipster.

Sclilei'e, vr.: (visch:) zeelt.

Schiefer, m. (-s; mrv. -): 1) sluier, (ook fig.): (mod., Fr.) voile; 2) (fig.) dekmantel, masker; 3) (kv.) gaas; den - neh-men: (kkl.) den sluier aannemen, non worden; den - abnehmen (den - wegneh-men): 1) den sluier oplichten, 2) het masker afleggen; den - der Yergessenheit über etwas werfen: iets met den mantel der liefde bedekken; I -eule, vr.: (vog.) steen-uil, kerk-uil; -flor, m.: gaas: -frau, vr.: sluiermaakster; -haube, vr. (-kappe. vr,): gazen muts; -leinwand, m.: gaas; -los, bv.n.: ongesluierd, (fig.) onverbloemd; -macher, m.: sluiermaker; -meise, vr.: (vog.) kuifmees; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif; -tuch, o.: gaas; -weber, m.: gaaswever.

schleferig, bv. n.: gesluierd.

schleiern, w. b.: sluieren; (fig.) met eenen sluier bedekken; (ook:) omsluieren.

Sclileif, in Sam. I -anstalt, vr.: slijperij; -bahn, zr.: glijbaan, sullebaan; -bank, vr.: slijpbank; -baum, m.: weversboom; -kanne, vr.: gietkan, tuitkan; -kno-ten, m.: schippersknoop; -lohn,m.: 1) slijp-loon, 2) sleeploon; -mühle, vr.: slijp-molen; -nadel, vr.: 1) haar-speld, 2) rijg-pen; -rad, o.: door een wiel in beweging gebrachte slijp-steen; -sandjin.: slijp-zand, fijn zand; -scneibe, vr.: diamantslijpers-schijf; -schuh, m.: schaats; -spane, m. mrv. (-staub, m.): slijpsel; -stein, m.: slijp-steen, wet-steen; -trog, m.: 1) slijpbak, 2) remschoen; -weg, m.: 1) sluipweg, 2) toepad,

3) (fig.) slinksche weg; -zeichen, o.: (muz.) verleng-teeken; -zeug, o.: slijpgereedschap; -zügel, m.: (rs.) trens.

isclilei’fen, w. o. reg. h.: slepen, (inz.) over den grond slepen; w. o. reg. h en s.: glijden; (fig.) dansen; w. b. reg.:

ken,

strik

(‘fii

-sac

1)    sleepen, (inz.) voortsleepen; die Worte -: sleepend spreken, lijmerig spreken; die Noten (muz.) de noten lang aanhouden;

2)    sleden, op of in eene slede vervoeren;

3)    slechten, met dsn grond gelijk maken (b.v. vestingen), afbreken, sloopen ;4) einen Knoten een knoop leggen; (fig.) strik-

strik maken; 5) strikken, in eenen

_______ vangen.

Ischlei’fen, w. b. onr. (schliff: ge-schliffen): slijpen (1. scherpen, wetten; 2, gladslijpen, polijsten).

Schlei'fer, m. (-s; mrv. -): lj slijper; 2) glijder; 3) (muz.) slepende noot; 4) wals, dans.

Sclileif'sel, o. (-s): slijpsel.

Sehleifung;, vr.: 1) slechting, sloo-ping; 2) (muz.) aanhouding (van eene noot).

Schleili’e, vr.: (visch:) zeelt.

Schleim, m. (-es. -s): slijm: (uit den neus:) snot; I -abführend, bv. n.: slijmafdrijvend; -absonderung, vr.: slijmafschei-ding;-artig, bv. n.: slijmachtig; -blütig, bv. n.: flegmatiek, doodbedaard; -drüse, vr,: slijmklier; -fieber, o.: slijmkoorts; -fisch, m.: slijmvisch; -fluss, m.: slijmvloed; -hamorrhoïden, vr. mrv.: slijmerige aan-beien; -harz, o.: kleefhars; -haut, vr.: (ontl.) slijmvlies; -husten, m.: slijmhoest; -krankheit, vr.: slijmziekte; -pflaster, o.: kleefpleister; -ruhr, vr.: slijm-diarrhee; -suppe,vr.: verzachtende soep; -thiere[tj,

o. mrv.: weekdieren.

schlei’men, w. o. h.: slijm maken; w. b.: van slijm ontdoen; (suiker:) afschuimen; (visch:) spenen; (paling en aal:) afstroopen.

schlei’mend, bv. n.: slijmmakend, slijmverwekkend; (fig.) flegmatiek, doodbedaard.

schlei'mielit, bv. n.: slijmachtig, selileimig;, bv. n.: slijmig; slijmerig: l -keit, vr.: slijmigheid, slijmerigheid.

Schleiss, in Sam. | -baum, m.: wilde pijnboom; -feder, vr.: penneschacht met de veeren er aan; -föhre, vr.: Zie -baum; -holz, o.: spalkhout; -markt, m.: (pop.) laatste dag van de kermis; -zwiebel, m.: winter-ajuin.

Schleis’se, vr.: 1) spalk; 2) pluksel:

3) (van penneschachten:) veeren (mrv.).

sclileis’sen, w. b. onr. (schloss; ge-schlis’sen): splijten, spouwen, splitsen; (penneschachten:) afhalen, van de veeren ontdoen; w. o. onr. s,: kaal worden, kaal-slijten.

schleis’sig, bv, n.: 1) kaalgesleten; 2) licht splijtend.

Sclilemm, m. (-s): (spl.) slam. schlem men, w. o. h.: brassen en zwelgen; w. b.: Zie sclilammen; Schlern-mer, m. (-s; mrv. -): brasser, (fig.) verkwister, doorbrenger; Schlemmerei', vr.: brasserij; Schlem’merin, vr. (mrv.-nen): brasster, (fig.) doorbrengster.

Sclilen’der, m. (-s; mrv. -): 1) slen-tertred; (fig.) sleur; 2) (van eene japon:) sleep; I -gang, m.: slentertred, (fig.) sleur (dem alten -gang folgen, seinen -gang gehen: de oude sleur volgen).

schlen’dern, w. o. s.: (fam.)) slenteren, rondslenteren, straatslijpen; fort -: voortsukkelen.

Sclilen'drian, m. (-s): Zie z. n. m. Schlendergang.

Sclileng'el, m. (-s; mrv. -): havenboom.

Schlenker, in Sam. I -bein, o.: slingerbeen; -beinig, bv. n. (-füssig, bv. n.)t wrak op de beenen.

sclilen kern, w. o. h. en w. b.: slingeren.

Schlepp, in Sam. I -boot, o. (-dampf-schiff, o.): sleepboot; -haken, m.: sleep-haak; -kette, vr.: sleepketting; -klammer, vr.: sleephaak; -kleid, o.: sleepjapon; -netz, o.: sleepnet; -rock, m.: sleepjapon;

k, m.: (vv.) sleepnet, (fig. fam.) slorde-bel, slons; -seil, o.: (art.) touw waarmee men het geschut achteruit haalt, (zeew.) paardelijn; -strang, m.: (kpv.) jaaglijn, paardelijn; -tau, o.: (zeew. en fig.) sleeptouw (in’s -tau nehmen: op het sleeptouw nemen); -wagen, m.: handwagen, handkar.

Sclilepp clien, o, (-s; mrv. -): 1)slipje: 2) sleepje.

Schleppe, vr.: 1) slip; 2) sleep.

ISchlep pen, in Sam. I -trager, m.: slippendrager.

Isclilep'pen, w. o. h.: slepen, over den grond schuren; w, b,: sleepen,. voortsleepen; sich -, w. w.: (fig.) zich voortsleepen; sich - mit: (fam.) lijden aan.

Schlesien, o. (-s): (adk.) Silezië;. Schle’sier, m. (-s; mrv. -): Sileziër; Schle'sierin, vr. (mrv. -nen): Silezische; schle'sisch, bv. n.: Silezisch.

Scliles wig', o. (-s): (adk) Sleeswijk^

Schleu der, vr.: slinger; I -preis, m.: spotprijs; -stein, m.: slingersteen.

Sclileu'derer, m. (-s; mrv.-) :1) slin-gersteen-werper, slingeraar; 2) prijsbe-derver, knoeier in het vak. beunhaas.

schleudern, w. o. n.: (fig,) onder den prijs verkoopen, beunhazen; (ook:) knoeien, roffelen, slecht werken; w. b.t slingeren, smijten.

sclileu'nig, bv. n.: schielijk, snel, haastig, gezwind; I -keit, vr.: haast, spoed.

Schleu'se, vr.: 1) sluis; - mit Schüt-ten: schut-sluis; 2) riool, 'dook:) zinkput,, beerput.

Schleu’sen, in Sam. I -bau, m. (-baukunst, vr.): kunst om sluizen te bouwen; -bett, o.: sluisvloer; -einsatz* (-fall, m.): sluiskolk; -geld, o.: sluisgeld; -kammer, vr.: sluiskamer; -meister, m.: sluiswachter; -raumer, m,: beerputtenruimer; -thor, o. (-thür, vr.): sluisdeur; -zoll, m.: sluisgeld.

Ischlicli : Zie schleiclien.

ISclilicli, m. (-es, -s; mrv. -e): sluipweg, kronkelweg; I -e, mrv.: streken, knepen, kunstgrepen, (pop.) foeven.

Isclilielit, bv. n.: gladgestreken, glad, (fig.) eenvoudig, alledaagsch; -e Haare (mrv.): gladgestreken haar, (iron.) rechtvaardig haar; ein -er Anzug: eene eenvoudige kleeding; eine -e Erzahlung: een eenvoudig verhaal; der -e Menschenver-stand: het gezond verstand.

ISclilicht, in Sam. I -axt, vr. (-beil,

o.): groote bijl; -eisen, o.: trekmes -feile, vr.: zoetvijl; -haarig, bv. n.: met uitgestreken (gladgestreken, rechtvaardig) haar; -hammer,m.: plethamer; -heit, vr.: uitgestrekenheid, gladgestrekenheid, glad-

sT’ïïmrrmr

:) klef,

m.:

op ;

kronkel-slang, boa constrictor; I -stag, m.: (zeew.) looze stag.

schlingern, w. o. h.: (zeew.) slingeren,

Hclilingung, vr.: kronkeling. Hchlip’pe, vr.: enge tusschenruimte. schlip pen, w. o. s.: slippen, glippen; - lassen: laten glippen, laten schie-

heid, (fig.) eenvoud; -hin', bw.: Zie sclileclitliin; -hobel, m.: gladschaaf; -mond, m.: (looiers-)schaafmes; -stahl, m.: gladbeitel; -stein, m.: schaafsteen;-zange, vr.: trektang.

Heillichte, vr,: (tech.) pap; (fig.) Zie Schlichtheit.

schlichten, w. b.: 1) gladstrijken, gladmaken, gelijk- (effen-)maken; 2) (hout of steenen:) stapelen,opstapelen; (fig.) rangschikken; 3) (geschillen:) beslechten, vereffenen.

Heillichter. m. (-s; mrv. -): 1) glad-strijker; 2) beslechter; Schlich'terin, vr. (mrv. -nen): 1) glad-strijkster, 2) beslechtster; Schlich’tung, vr.: beslechting.

Hchlick, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) slik, slijk; slib; modder; 2) bos, dot; I -boden, m. (-grund, m.): slijkgrond; -land, o.: vet land; -pflug, m-: slijkploeg.

schlicli'en, w. o. h. en w. b.: 1) bespoelen; 2) aanslibben, aanspoelen.

Hchlick'er, in Sam. I -maul, o.: snoeper, lekkerbek; -milch, vr.: gehotte (gekappelde) melk.

schlickerig, bv. n.: slijkig, slijkerig; I schlick'ern, w. o. h.: (fam.) slobberen; (van melk:) hotten, kappelen.

Ischlief: Zie schlafen,

IHchlief, m. (-es, -s): kleffigheid (ongaarheid) van brood.

schlief’en, w. o. onr. s. (schloff; geschlof'fen): glijden, kruipen; in seine Kleider -: zijne kleeren aanschieten.

Hchlief'er, m. (-s; mrv. -): handmof, wintermof; (jag.) brakhond, brak.

schlief’ig, bv. n.: (van brood niet goed gaar,

Hchlier, m. (-es, -s): (tech.) lijmpap; schlier'en, w. b.: (tech.) pappen, lijmen; schlier'ig, bv. n.: pappig, lijmaehtig.

Hchliess, in Sam. I -anker, o.: muuranker; -bar, bv. n.: sluitbaar, te sluiten; -baum, in.: sluitboom, (inz.) havenboom ; -feder, vr.: sluitveer, veer in een slot; -geld, o.: 1) poortgeld, 2) (hist.) kerkergeld; -hahn, m.: sluitkraan ; -haken, kram waarin de schoot van het slot gaat; -kappe, vr.: schootplaat (van een slot); -muskei, m.: (ontl.) sluit-spier; -nagel, m.: bout aan het voor-stel van een wagen, (typ.) kooihoutje; -quadrat-chen, o. : (typ.) sluitvierkantje; -riegel, m.: spring-slot; -salat, m.: krop-salade; -stein, m.: (typ.) corrigeer-steen.

Hchliesse, vr.: 1) spie, spij, ijzeren pin; 2) verlaat, sluis, I Schlies'sen, vr. mrv.: boeien.

schliessen, onr. w. o. h. en w. b. (schloss; geschlos’sen): 1) sluiten; (fig.) besluiten; in sich - : in zich sluiten; -aus: afieiden uit, opmaken uit; van A auf B -: B beoordeelen naar A; von sich auf Andere -: anderen beoordeelen naar zich zelven; 2) die Hande in einander -: de handen samenvouwen; an das Herz -: aan het hart drukken; einen Kreis -: een kring formeeren; I sich onr. w. w,:

1)    zich sluiten, dichtgaan; 2) eindigen-Hchliesser, m. (-s; mrv. -):1) sluiter;

2)    portier; 3) cipier; 4) havenmeester;

5) proviandmeester; Schlies'serin, vr. (mrv. -nen): 1) sluitster; 2) portiersvrouw, (in kloosters:) portierster.

schliess'lieh, bv. n.: laatst; bw.: eindelijk, ten laatste, ten slotte.

Sclilies'sung, vr.: 1) (het) sluiten; 2) sluiting-; 3) afsluiting; 4) (fig.) gevolgtrekking.

Ischlilf: Zie sclileifen.

ISchlitf, m. (-es, -s): 1) slijping, (het) slijpen; einem Messer einen guten -geben: een mes goed scherp slijpen; das Grlas hat einen guten dat glas is goed geslepen; 2) slijpsel.

Schliffel, m. (-s; mrv. -): kinkel, boer, lompe vlegel.

sciilimiii, bv. n. en bw.: 1) slim, geslepen, sluw; ein -er Yogel: (iron.) een slimme vogel, een slimmerd; 2) slim, erg; - genug : slim genoeg, erg genoeg; auf das -ste gefasst sein: op het ergste gewapend zijn; auf das -ste (im -sten Falie): in het ergste geval; desto -er: des te erger, zooveel te erger; das -ste kommt noch: het ergste komt nog; wenn es auf’s -ste kommt: (spr.) als putje bij paaltje komt; 3) slim, slecht, verkeerd; (fig.) kwalijk, misselijk, onpasselijk; -wegkommen: slecht wegkomen, slecht afkomen; mir wird - (es wird mir -): ik voel mij niet wel; mir wurde - dabei zu Muthe [t]: ik voelde mij daarbij niet op mijn gemak (pop.: niet in mijn sas).

Hclilim mern, w. o. s. en w. b.: verergeren.

Scliling;, in Sam. I -baum, m.: 1) su-mak, looiersboom, 2) wilde wingerd; -beschwerde, vr.: inoeielijkheid in het slikken; -kraut, o.: slingerkruid, slingerplant, kruipplant; -rabe, m.: (vog.) zeeraaf, (fig.) slok-op ; -sucht. vr.: verslind-zucht, vraatzucht, gulzigheid.

Sclilinge, vr.: lus, strik, strop; (fig.) draagband; (pik.) rank, hechtrank; den Arm in einer - tragen: zijnen arm in eenen (als draagband om den hals hangenden) doek dragen; Einem -n legen (Einem -n stellen): (fig.) aan iemand strikken spannen; in die - gerathen [tl: (fig.) in de klem geraken, (ook:) in de val loopen; den Kopf aus der - ziehen: (fig. fam.) zijn piek schuren, den dans mooi ontspringen.

Schlingel, m. (-s; mrv. -): 1) slungel, vlegel, ezelskop, slampamper; 2) schobberd, fielt, schoft; I -haft, bv n.: 1) vlegelachtig, 2) schofterig, fielterig.

Schlingelei', vr.: 1) vlegelachtigheid, ezelskopperij; 2) fielterigheid.

scliling en, w- b. onr. (schlang; geschlung'en):    1) verslinden; 2) slingeren, kronkelen;    3) slingeren, smijten,

werpen; die Arme in einander de armen over elkander slaan; I sich -, onr. w. w.: zich slingeren, zich kronkelen (- um: om ... heen, rondom); sich zusam-men -: ineenkronkelen.

Scliling'er, m. (-s ; mrv. -): 1) ver-slinder, vraat, veelvraat, gulsbrok, slok-(fig. fam.) arme slokkerd; (drk.)

ISchloss, o. (-es; mrv. Schlös’ser): 1) kasteel, burcht, burg; (ook:) paleis; (ook:) heerenhuis; Schlösser in die Luft bauen:    (spr.) kasteden in de lucht

bouwen, luchtkasteelen bouwen; 2) slot; ein - vorlegen: met een hangslot sluiten; Einem ein - vor den Mund legen: (fig.) aan iemand het stilzwijgen opleggen; Einem ein silbernes - vors Maul legen: (fig.) iemand omkoopen om te zwijgen; unter - und Riegel sein: goed weggesloten zijn, (van menschen:) achter slot zitten.

IScliloss, in Sam. I -aufseher, m.: burchtbewaarder; -beamte, m.: officiant; -bein, o.: (ontl.) heupbeen; -berg,m.: berg waarop een (het) kasteel staat; -beutel, m.: 1) beugeltasch, 2) knipbeursje, knipje; -blech, o.: slotplaat; -brunnen, m.: bron van het kasteel; -feder, vr.: slotveer; -frau, vr.: burchtvrouw, vrouw van de plaats; -garten, m.: tuin van het kasteel of paleis; -gasse, vr.: kasteel-straat, paleisstraat; -graben, m.: gracht rondom het kasteel; -hauptmann, m.: Zie -auf-selier; -herr, m.: burchtheer^ heer van de plaats; -hof, m.: 1) voorplein, 2) binnenhof; -holz, o.: (zeew.) slothout, (iron.) onbevaren matroos; -kasten, m.: buitenwerk waarin het slot zit; -keiler, m.: kelder van het kasteel of paleis; -kirche, vr.: kerk van het kasteel of paleis;

m.:

stee

m.:

ten; das Ankertau - lassen: den kabel vieren

Scliïitt, in Sarn. I Zie Sclilittscliuli. Sclilit'ten, m. (-s; mrv. -): 1) slede; 2) stapel (de stelling onder een in aanbouw zijnde schip); - fahren: (w. o.: sleden; auf - fahren: (w. b.) in sleden vervoeren; I -bahn, vr.: sledebaan;-baum, m.: boom eener slede; -fahren, o.: (het) sledevaren, (het) sleden; -fahrt, vr.: sledevaart; -gelaute, o.: 1) sledevaart-geklin-gel, 2) bellen (schellen) aan het hoofdstel van een sledepaard; -kufe, vr.: Zie -baum; -laufer, m.: harddraver;-partie, vr.: sledevaart; -pferd, o.: sledepaard; -stander, m. mrv.: stutten van de stelling onder een in aanbouw zijnde schip; -wetter, o.: weder om te sleden; -zeug,o.: paardetuig met bellen (met schellen), paardetuig voor de sledevaart.

Sclilitt'schub, m.: schaats; - fahren (- laufen): schaatsenrijden; I -eisen, o.: schaats-ijzer; -fahrer, m. (-laufer, m.): schaatsenrijder.

Schlitz, m.: spleet; (van rokken:) split; (bwk.) kerf; I -auge, o,: klein oog; -augig, bv. n.: klein van oogen, met kleine oogen; -bruch, m.: (hik.) langwerpige breuk, overlangs-breuk; -fen-ster, o : smal en hoog raam; -graben, m.: 1) smalle gracht, 2) smalle greppel; -mantel, m.: mantel met armsgaten zonder mouwen; -messer, o.: (hik.) lancet; -streif, m.: (kim.) beleg-stuk.

schlit'zen, w. o. s. en w. b.: splijten; (fig.) openscheuren; eine Feder -: het split in eene pen maken.

schlit'zig;, bv. n.: 1) gespleten; (fig.) opengescheurd, gebarsten; 2) vol spleten, scliloff: Zic^chliefen. seliloli, in Sam. I -weiss, bv. n.: sneeuwwit, spierwit.

Iscliloss; Zie scliliessen.

-knochen, m,: (ontl.) heupbeen; -maclier, slotenmaker; -nagel, m.: 1) slot-spijker;

2)    bout aan het voor-stel van een wagen; -platz, m.: 1) voorplein, 2) binnenhof; -prediger, m.: hofprediker; -riegel, m.: schoot (van een slot); -stein, m.: sluit-

n; -thor, o. burchtpoort; -thurm [tl, toren van het kasteel; -verwalter, m. (-vogt, m.):burchtbewaarder; -verwaltung, vr. (-vogtei, vr.): bewaring van (bewind over) den burcht; -wache, vr.: wacht (bewaking) van paleis of kasteel; -weiss, bv. n.: sneeuwwit, spierwit; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zirkel, m.: veerpasser; -zwecke, vr.: slotstiftje, slot-spijkertje.

Sclilöss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) slootje, klein slot; 2) kasteeltje, klein kasteel.

Schlosse, vr.: hagel-steen, hagelkorrel.

Ischlos'scn, w. onpers. h.: hagelen.

ISchlos'sen, vr. mrv.: hagel-steenen, hagelkorrels; es fallen -: het hagelt;

I -korn, o.: hagelkorrel, hagel-steen; -sturm, m. (-wetter, o.): hagelbui, hageljacht.

Scblos'ser, m. (-s; mrv. -): slotenmaker; | -arbeit, vr.: slotenmakers-werk; -gesell, m.: slotenmakersknecht; -gewerk, o.: slotenmakers-gilde; -handwerk, o.: slotenmakers-ambacht; -innung, vr.: slotenmakers-gilde; -werkstatt, vr. (-werk-statte, vr.): slotenmakers-winkel; -zunft, yr.: slotenmakers-gilde.

Sclilot, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) riool; (ook:) zinkput, beerput; 2) schoorsteenpijp, schoorsteen; den - kehren: den schoorsteen vegen; I -feger, m.: schoorsteenveger; -holz, o.: Zie Schlossholz; -kehrer, m.: schoorsteenveger.

Sclilotten, in Sam. I -blume, vr.: anemone.

Schlöt'ter, in Sam. I -apfel, m.: (tnb.) rammel-appel, kalvijn, (kinderspeelgoed:) rammelaartje; -bauch, m.: hangbuik; -bauchig, bv. n.: met een hangbuik; -bein, o.: zwingelbeen, trekbeen; -beinig, bv. n.: 1) met zwingelbeenen, 2) met een trekbeen; -fass, o.: wetsteen-koker (der grasmaaiers); -fuss, m.: Zie-bein;-füssig, bv.n.: Zie-beinig;-gang, m.: zwingelende tred; -hose, vr.: schippersbroek, wijde broek, flodderbroek; -milch, vr.: gekap-pelde melk; -ohr, o.: hang-oor; -vogel,m.: (vog.) kievit.    ,    ,

selilot'terig, bv. n.: slaphangend, slap; (van vleesch:) slap, drilachtig; (van menschen:) slordig; das -e im Gange: de zwingelende tred; I -keit, vr.: slapheid, (fig.) slordigheid.

scblot’tern, w. o. h.: (fam.) slap hangen, heen en weer bungelen, zwingelen; (ook:) los zitten, heen en weer wiegelen; -de Kniee: knikknieën.

Schluclit, vr.: 1) ravijn, diep stroombed tusschen de rots-wanden; 2) smalle bergpas, smal pad tusschen rots-wanden;

3)    bergkloof, rotskloof.

scblucli'tig, bv. n.: vol ravijnen, enz.

(Zie Scliluclit).

sclilucli zen, w. o. h.: snikken; (gnk.) hikken, den hik hebben; Schluch'zer, m. (-s; mrv. -): snik, (gnk.) hikkend geluid, hik.

Schluck, m. (-es, -s; mrv. -e of

Schlück'e): slok, teug; auf einen in één slok, in één teug; I -fieber, o.: met den hik gepaard gaande koorts; -weise, bw.: bij teugen.

Schlück'chen, o.: slokje, teugje.

Schluck'e, vr.: (pop.) keelgat, slokdarm.

schluck'en, w. o. h.:    1) slikken,

2) (gnk.) hikken, den hik hebben; I w. b.: doorslikken, inslikken, (fig.) inslokken, opslokken, verzwelgen; in sich opslurpen.

Schluck'er, m. (-s; mrv. -): opslok-ker; ein armer -: (pop.) een arme slok-kerd, een arme drommel; I Schluckerei', opslokkerij, gulzigheid.

schlu derig, bv. n.: slordig; sehlu’dern, w. o. h.: flodderen.

Schluff, m. (-es, -s): (jag.) spoor (van wild).

Schluft, vr.: Zie Schlucht.

Schliig: Zie schlagen.

Schlum'mer, m. (-s): sluimering; \ -fieber, o.: slaapkoorts; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus); -hügel, -kopf, m.:

o.:

om

vr.:

m.: (dk.) laatste rustplaats; slaapkop; -körner, o. mrv.: papaverz'aad-korrels; -los, bv. n.: slapeloos;-wirkend, bv. n.: slaapverwekkend.

Sclilum merer, m. (-s; mrv. -): sluimeraar, slaper; schlum'mern, w. o. h.: sluimeren.

Nchlump, m. (-es,    -s): toeval;

1 -schlag, m.: slag in den wilde; -schuss,

m. : schot in het honderd, schot op goed geluk.

Schlumpe, vr.: Zie Schlampe; schlum'pen, w. o. s.: (fam.) slepen (herum -: fig.: rondslenteren); Schlum’per, m. (-s; mrv. -): sleepjapon; schlum'pern, w. o. s.: Zie schlumpen; schlum pig, bv.

n. : slordig.

Schlund, m. (-es, -s; mrv. Schlün'de):

keelgat, slokdarm; (ontl.) strot; (fig.) afgrond, kolk; (van een kanon:) mond; (fig,) vuurmond, kanon; (van een vulkaan:) krater; (van een schoorsteen:) rookvang, pijp; I -öffnung, vr.: (hik.) keel-operatie, (fig.) gapende afgrond.

Schlung, m. (-es, -s; mrv. Schlüng'e): slok, teug; I -röhre, vr.: pijp eener zuig-pomp; -tniire, vr.: tochtdeur.

Schlu'pe, vr.: (zeew.) sloep.

Schlupf, m. (-es; mrv. Schlüp’fe):

1)    smal paadje, enge weg; (fig. en jag.) sluiphoek, schuilhoek, schuilplaats;

2)    greep; einen - in die Tasehe thun: een greep in zijnen zak doen, in zijnen zak tasten; I -biene, vr.: (ins.) sluipwesp; -gang, m.: 1) gewone loop, 2) sluipweg; -hafen, m.: sluiphaven, vluchthaven, (adk.) kreek; -könig, m.: (vog.) winterkoninkje; -loch, o.: 1) sluiphol, schuilhoek, schuilplaats, 2) (fig.) geheime deur, (ook:) achterdeurtje, gat om te ontsnappen; -pforte, vr.: Zie -loch no. 2; -wespe, vr.: (ins.) sluipwesp; -winkel, m.: sluiphoek, schuilhoek, schuilplaats.

schlupTen (schlüp'fen), w. o. s.: slippen, glippen; aus der Hand -: uit de hand glippen; das Wort schlüpfte mir über die Lippe: het woord ontsnapte mij (ontviel mij); leicht über etwas hin-: (tig.) los over iets heen loopen.

Schlup Ter, m. (-s; mrv. -): 1) sluiper;

2) glipper; 3) mof; handmof; Schlüp’fer, m. (-s; mrv. -): Zie Schlupfer no. 1 en 2; schlüp'ferig, bv. n.: Zie schlüpfrig; schlüp'fern, w. o, h.: glibberen.

schlüpf'rig, bv. n.: 1) glibberig; 2) netelig, moeielijk; 3) liederlijk; I -keit, vr.: 1) glibberigheid;    2) neteligheid,

moeielijkheid; 3) liederlijkheid.

schlurTen (schlürTen), w. o. s,: 1) slurpen; 2) sloffen; mit den Füs-sen -: 1) trekbeenen, sloffen, 2) met de voeten schoffelen; I w. b.: opslurpen, inslurpen.

ISchluss, m. (-es; mrv. Schlüs’se): 1) sluiting, (het) sluiten; (fig.) sluiting, slot; die Thüre hat keinen guten -: de deur sluit niet goed; der - einer Rechnung: (het) afsluiten van eene rekening; er hat keinen -: (rs.) hij klemt zijn paard niet met zijne knieën; 2) slot, besluit, einde ; am -e des Briefes: aan het slot (aan het einde) van den brief; der - einer Rede: het slot eener redevoering; eine Sache zum -e bringen (mit etwas zum -e kommen) : iets tot een einde brengen, een einde aan iets maken; der - des Lebens: het einde des levens: 3) besluit, beslissing; einen - fassen: een besluit nemen;

4) slotsom, gevolgtrekking; einen - machen (einen - ziehen): eene gevolgtrekking maken; der logische -: de logische gevolgtrekking.

ISchluss, in Sam. I -akte, vr.: eind-protocol; -art, vr.: bewijsvoering, rede-neering; -balken, m.: sluitbalk; -bein, o.: (ontl.) heupbeën; -bemerkung, vr.: laatste woorden (mrv.), laatste zinsnede; -bilanz, vr.: (kph.) eind-balans; -blatt, handzaag; -fall, m.: laatste toonval; -folge. vr.: gevolgtrekking, slotsom; -förmig, bv. n.: syllogistisch; -gebaude, o.: redeneering; -gedanke, m.: eind-gedachte; -gerecht, bv. n.: redekunstig-juist, logisch; -gesang, m.: slotzang; -kadenz, vr.: laatste toonval; -kette, vr.: schakel van denkbeelden, gedachten-gang; -kunst, vr.: redeneerkunst, logica; -nagel, m.: Zie Schliessnagel; -punkt, m.: laatste punt; -rechnung, vr.: eind-rekening; -recht, bv. n.: redekunstig-juist, logisch; -rede, vr.: (red.) sluitrede, (fig.) laatste redevoering, (ook:) laatste woorden (mrv.); -reif, m.: rand-hoepel (bovenste of onderste hoepel vaatwerk); -reihe, vr.: Zie -kette; -reim, m.: eind-rijm, (fig.) refrein; -richtig, bv. n.: Zie -recht: -richtig-keit, vr.: redekunstige juistheid, (het) logische; -satz, m.: (red.) laatste term (eener sluitrede), (fig.) eind-volzin; -sitzung, vr.: eind-zitting, laatste vergadering; -stein, m.: sluitsteen; -stück, o.: sluit-stuk; -urtheil [tl o.: eindoordeel, (rcht.) eindvonnis; -vergleich, m.: eindschikking; -vertrag, m.: eind-overeenkomst; -wort, o.: eindwoord, laatste woord; -zeichen, o.: (muz.) slot-teeken, (tik.) punt; -ziegel, m.: vorstpan, vorst; -zierrath [-zierat], m.: (typ.) eindversiering.

Schlüssel, m. (-s; mrv. -): sleutel (ook muz. en fig.); I -ader, vr.: (ontl.) sleutel-ader, onder het sleutelbeen liggende ader; -bart, vr.: sleutelbaard, baard van een sleutel; -bein, o.: (ontl.) sleutel-

m.:

vr.:

eng, nauw;

schraal, mager; es Schraalhans is -e Bissen essen:

vee.

been (-beinader, vr.: Zie -ader); -blume, vr.: (pik,) sleutelbloem, primula veris; -büchse, vr.: 1) kinderpistooltje, 2) proppenschieter, klakkebus; -bund, m.: (een) bos sleutels; -dorn, m.: stift (in het slot) die juist in het pijpje van den sleutel past; -geld, o.: sleutelgeld, steekpenning (geschenk in geld) bij de overhandiging van den sleutel (van een verkocht huis); -haken, m.: haak om den sleutel op te hangen, (fig.) sleutelring, ring van een bos sleutels; -kette, vr.: ketting waaraan een sleutel hangt;-korb, in.: sleutelmandje; -loch, o.: 1) sleutelgat (van een slot),

2)    pijpje (van een sleutel); -ring, m.: sleutelring, ring van een bos sleutels; -rohr, o, (-röhre, vr.): sleutelpijpje; -schild,

o.: plaatje op het sleutelgat.

sclilüs’sig;, bv. n.: besloten, tot een besluit gekomen; - werden: besluiten, tot een besluit komen.

scliHisslich, bv. n. en bw.: Zie

schliesslich.

Schlut'te, vr,: Zie Schlampe.

Scltmach, vr.: 1) smaad; 2) schande;

I -saule, vr.: schandpaal; -voll, bv. n.: onteerend. Zie de Sam. met Schmali.

Kclimaelit, in Sam. I -hals, m. (-hans, m.): 1) schraper, vrek, 2) hongerlijder, arme slokkerd; -harke, vr.: groote hark; groote rijf; -korn, o.: onrijpe graankorrel; -lappen, m.: 1) smachtlap, arme stum-perd, 2) verliefde gek; -loeke, vr.: haarlok van het beminde voorwerp, dames-haar-lokje; -riemen, m.: buikriem (den -riemen umschnallen: fam.: den buikriem toegespen, zijne keel in den rook hangen).

sclim achten, w. o. h.: smachten (- vor: van ; - nach: naar).

schmacli tig, bv. n.: tenger, schriel;

I -keit, vr,: tengerheid, schrielheid.

Sclimack, m. (-es): 1) smaak; 2)(pik.) sumak; I -haft, bv. n.: smakelijk; -haf-tigkeit, vr.: smakelijkheid; -los, bv. n.: smakeloos, onsmakelijk; -segel, o.: smakzeil.

Schmack'e, vr.: smakschip, smak.

Scliniadder, in Sam. I -buch, o.: kladboek.

sclimaddern, w. o. h.: kladden, morsen, klodderen.

Schiiiali, in Sam. I -brief, m,: belee-digende brief, (fig.) schotschrift; -handel, m.: proces wegens schotschrijverij; -rede, vr.: smaadtaal; -schrift, vr.: smaadschrift, schimpschrift, schotschrift; -schriftler, schotschrijver; -sucht, vr.: zucht om te smaden, lasterzucht; -süchtig, bv. n.: met de zucht om te smaden bezield, laster-zuchtig; -wort, o.: smadelijk woord, be-leedigend woord, schimpwoord.

scliinali'en, w. o. h.: smalen, schimpen (- auf: op); w. b.: smaden, beschimpen; Eines Andenken -: iemands nagedachtenis bezoedelen.

Schmah'er, m. (-s; mrv. -): smaler, schimper; Schmah’erin, vr. (mrv. -nen): smaalster, schimpster; schmah’lich, bv. n.: smadelijk, beleedigend; Schmah’ung, t 1) schimp, beschimping, 2) beleediging.

sclimal, bv. n. en bw. (schma’ler; schma’lest): 1) smal; 2)

3)    tenger, schriel; 4) : geht heute - her: (fam.) keukenmeester yandaag;

(fam.) mager soppen; ein -es Gesicht: een lang en smal gezicht; I -backig, bv. n.: met holle kaken, met ingevallene wangen; -barten, w. o. n.: (fam.) mager soppen; -beet, o.: (tnb.) rabat; -bier, o.: scharrebier, dun bier; -blatterig, bv.n.: smal van blad; -bodig, bv. n.: smal van bodem, van onderen smal; -brüstig, bv. n.: smal van borst, (fam.) met eene kippeborst; -ente, vr.: (vog.) kleine wilde eend; -flügel (-flügler), m.: smalvleugelig insect; -hans, m.: (fam.) Schraalhans (bei ihm ist -hans Küchenmeister: bij hem is Schraalhans keukenmeester, hij sopt er mager van); -heit, vr.: smalheid; engheid, nauwheid; tengerheid; schrielheid; schraalheid, magerheid (Zie sclimal); -holz, o.: dun hout, hakhout; -leder, o.: dun leder, leer van jong vee; -leibig, bv. n.: schriel, lang en mager, slank; -saat, vr.: peulvrucht; -thier [tl, o.: (jag.) jonge ree; -tuch, o,: smaldoek; -vieh, o.: klein vee; -zehente, m.: tiend van klein Sclima’ler, m. (-s; mrv. -): kloofmes. Sclima’le, vr.: Zie Scliinallieit. sclima'len, w. o. h.: smalen (- auf:

%chma'lerer, m. (-s; mrv. -): verkleiner; (fig.) bezwalker.

schmalern, w, b.: smaller (nauwer, enger) maken; (fig,) verkleinen, verminderen; (ook:) inkrimpen, beperken, besnoeien, inkorten; I sich -, w. w.: smaller (nauwer, enger, kleiner, minder, enz.) worden.

schmalig, bv. n,: armzalig. Schmal'te, vr.: smalt (Fr.: émail). Sclimalz, o. (-es): smout, uitgesmolten vet; - von Schweinen: varkensreuzel; ohne Salz und -: (fig. fam.) zonder kracht, macht of heerlijkheid, smakeloos; I -birne, vr.: boterpeer; -blume, vr.: boterbloempje; -butter, vr.: gesmolten boter; -fass, o,: boterton, (iron.) vetzak; -gebackene, o.: (het) in de pan gebakkene; -grube, vr.: (fig.) land dat overvloeit van melk en honig; -kübel, m,: boterton; -kuchen, m.: (kkk.) smeerbol; -pfanne, vr.: koekenpan; •stander, m.: boterton; -topf, m.: vetpot, sclimal zen (sdimal’zen), w. b.:

1)    met vet bedruipen; 2) gesmolten boter gieten op of over of in; I schmal’zig, bv.n.: vettig, vet.

Sclimant, m. (-es,    -s):    1) room;

2)    bezinksel van vitriool; I -lecker, m.: (iron.) melkbuik, melkdrinker.

Schmaragd , m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) smaragd; I -farbig, bv. n.: smaragd-kleurig, smaragdgroen; -fluss, m.: valsche smaragd; -grün, bv. n. en z. n, o.: smaragdgroen; -mutter, vr.: chrysopraas. schmarag den, bv. n.: smaragden, sclimarot’zen, w. o. h.: tafelschuimen, op den klap loopen.

Sclimarot’zer, m. (-s; mrv. -): tafelschuimer, klaplooper; I -pflanze, vr.: woekerplant, parasietplant.

Selimarotzerei', vr.: klaplopperij; schmarot’zerisch, bv. n.: klaplooperig.

Sclimar’re, vr.: snede, jaap, snijwond, kerf, (ook:) sabelhouw; (fig.) litteeken, naad, schram; schmar'ren, w. b.: snijden en kerven, vol naden en litteekens maken; schmar'rig, bv. n.: vol litteekens, door een (of meer dan een) litteeken ontsierd.

Schmar'ting, vr.: (zeew.) smarting. Hchmasch e, vr.: kamoes-leder. Hchmatz, m. (-es; mrv. Schmat’ze): ferme zoen, (een) zoen die klinkt als eene klok; I Schmatz’chen, o, (-s; mrv. -): zoentje, kusje,

Schmat’ze, vr.: tronk (van een ge-velden boom), wortel-eind. schmatzen, w. o. h.: 1) met de lippen n, 2) zoenen en likken; w. b.: zoenen (kussen) dat het klapt.

Schmauch, m. (-es, -s): smook, rook; I -aal, m.: gerookte paling; -feuer, o.: rookend vuur, smeulend vuur, vuur dat niet doorbrandt; -gesellschaft, m.: smokers-gezelschap, gezelschap tabak-rookers; -holz, o.: hout voor rookerijën;-zimmer, o.: rookkamer, kamer voor rookers.

schmauch‘en, w. o. h. en w. b.: smoken, rooken; ein Pfeifchen -: een pijpje rooken ; schmauch’en, w. b.: (vleesch, spek, worst, bokking, enz.:) rooken, (fig.) berooken; Schmauch'er, m. (-s; mrv. -): rooker; ;schmauchig, bv. n.: rookerig,

met

mrv.

smakke

rook-.

Schmaus, m. (es; mrv. Schmau'se): feestmaal, (fam.) smulpartij; I -bruder, m. (-gesell, m.): smulbroer; -schwester, vr.: smulster, liefhebster van smulpar-tijën.

Schmaus'chen, o. (-s; mrv, -): smulpartijtje; schmau'sen, w. o. h.: banket-teeren, (fig.) smullen, (fam.) schransen; Schmau’ser, m. (*s; mrv. -): smulbroer, (ook:) schranser; Schmauserei’, vr.: (fam.) smulpaperij; schmau’serin, vr. (mrv. -nen): smulster, (ook:) schransster.

schmeclt, in Sam. I -bar, bv. n.: te proeven; -herr, m. (-n; mrv. -en): proever, beoordeelaar, keurder; -sinn, smaak (het zintuig).

schmecken, w. b,:* 1) proeven; 2) smaken; gut -: goed smaken; sich es gut - lassen: met smaak gebruiken, (fig.) lekker vinden; darauf schmeckt ein Trunk: daar smaakt een glas (wijn of bier) op; - nach: smaken naar (das schmeckt nach mehr: dat smaakt naar meer; die Suppe schmeckt nach nichts: er is kraak noch smaak aan de soep; nach dem Fasse -: naar het vat smaken); Zimmt schmeckt vor: men proeft er de kaneel boven uit.

Schmeck er, m. (-s; mrv. -): 1) proever, beoordeelaar (keurder) van spijs of drank; 2) lekkerbek; (ook:) likkebroer.

Schmeer LSchmer], o. (-es; -s): smeer,

.~v, ! b.__smeerbuik; -birne,

vr.: juttepeer; -haut, vr.: (ontl.) vetvlies; -stein, m.: (min.) speksteen; -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel.

schmeer ig, bv. n.: smerig, vettig.

Schmeich el, in Sam. I -bliek, m.: vleiende (flikflooiende) blik ; -haft, bv. n.: vleiend; -katze, vr.: (fam.) flikflooister; -laut, m.: 1) vleiend woord, 2) vleiende toon; -name, m.: vleiende naam; -rede, vr.: 1) vleitaal, 2) vleiende toespraak; -sucht, vr.: 1) zucht om te vleien, 2) pluimstrijkerij, flikflooierij; -ton, m.: 1) vleiende toon, 2) vleiend woord; -wort, o.: vleiend woord, vleierijtje; -zunge^, vr.: vleiende tong, (fig.) vleier (of vr.: vleister).

Schmeichelei’, vr : vleierij, pluimstrijkerij ; schmeich’eln, w. b.: vleien,

(fam.) pluimstrijken, flikflooien (sich -mit; zich vleien met); Schmeich’ler, m. (-s; mrv. -): vleier, (fam.) pluimstrijker, flikflooier (- sind Heuchler, spr.: vleier» zijn huichelaars); Schmeich’lerin, vr.(mrv. -nen): vleister, (fam.) pluimstrijkster, flikflooister; schmeich’lerisch, bv. n.: vleiend, (fam.) flikflooiend.

schmei'ilig, bv. n.: Zie ^eschmei-dig; schmei’digen, w. b.: lenig maken.

Schmeiss, vr.: vliegenstront; I -fliege, vr.:    (ins,) strontvlieg (blaue -fliege:

bromvlieg).

Schmeisse, vr.: Zie Nchmeiss. schmeis sen, onr. w. b. (schmiss; geschmis’sen): smijten; I onr. w. o. h.: (van paarden:) achteruit slaan;, (van vliegen :) schijten ; mit den Armen -: met zijne armen zwaaien,

Schmelz, m. (-es): smalt (Fr. émail); mit - verzieren: (Fr.) emailleeren; - der Zahne: glazuur der tanden; I -arbeit, vr.: 1) geëmailleerd werk, 2) (mnw.) smelting; -arbeiter, m.: emailleerder; brandschilder; -bar, bv. n.: smeltbaar; -barkeit, vr.: smeltbaarheid; -blau, bv. n.: smaltblau, email-blauw; -butter, vr.: gesmolten boter, -eisen, o,: gegoten ijzer; -farbe, vr.: 1) email, smalt, brandverf, 2) smaltkleur, il-blauw; -feuer, o.: smeltvuur ;-gefass, o.: smeltkroes; -glas, o.: Zie Schmelz; -grube, vr.: smeltkuil; -haus, o. (-hütte, vr.): ijzer-smelterij, ijzergieterij; -kunst, vr.: 1) kunst om metaal te gieten,2) kunst om met brandverf te schilderen, (het) emailleeren; -künstler, m.: Zie -maler; -löffel, m.: gietlepel; -maler, m.: brandschilder, emailleerder; -malerei', vr.: (het) schilderen met brandverf, (het) emailleeren; -ofen, m.: smelt-oven; -röhrchen, o.: giet-pijpje; -silber, o.: zilver om te verzilveren; -tiegel, m.: smeltkroes; -topf, m.: smeltpot; -werk, o.: 1) Zie -haus, 2) geëmailleerd werk.

Schmelze, vr.: 1) smelting, (het) smelten; 2) ijzer-smelterij, ijzergieterij, schmel zen, w. b. reg.: 1) smelten (en esmolten in eenen vorm gieten); 2) emailleeren ; w. o. onr. s, (schmil’zest, schmilzt; schmolz ; schmilz; geschmolzen): smelten (ook fig.); das Regiment war auf neunzig Mann geschmolzen: het regiment was gesmolten (ingesmolten, versmolten) tot negentig man.

Nchmelzer, m. (-s; mrv. -): ijzer-smelter, ijzergieter; Schmelzerei', vr.: Zie

Schmelze.

Sclimer, m. (-es, -s): Zie Schmeer. Schmer gel, m. (-s): (min.) amaril, smergel; I -artig, bv. n.: amarilachtig; -pulver, o. (-staub, m.): gruis van amaril; -stein, m.: amaril-steen.

schmer’geln, w. b.: smergelen, amaril slijpen; Schmer’gler, m. (-s;

-): slijper (polijster) met amaril.

Schmerl, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) steenvalk; (visch:) grondel.

Schmerle, vr.: (visch:) grondel. Schuier ling-, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Schmerl.

Schmerz, m. (-es, -ens; mrv. -en): pijn; (fig.) smart, leedgevoel, leedwezen, leed; - verursachen: pijn veroorzaken, zeerdoen; mit -en erwarten: met smart (met ongeduld) verwachten; mit -en ver-nehmen: met leedwezen vernemen; I -be-

sint'

m.:

eer

wie

geven,

mo

laden (-belastet), bv. n.: onder leed gebukt; -frei, bv. n.: pijnloos, zonder pijn; -haft, bv. n.: pijnlijk; -haftigkeit, vr.: pijnlijkheid; -lindernd, bv. n.: pijnverzachtend; -los, bv. n.: Zie -frei; -losigkeit, vr.: pijnloosheid; -stillend, bv.n.: pijn-stillend; -verursachend, bv. n.: pijn veroorzakend, zeerdoende; -voll, bv. n.: pijnlijk.

Ischmer'zen, w. b.: pijn veroorzaken nan, zeerdoen; (fig.) leed doen; hier schmerzt es mich: hier doet het mij zeer, hier heb ik pijn.

ISclimer’zen, in Sam. I -geld, o.: schadevergoeding, schadeloosstelling; -langer, o.: lijdenssponde; -last, vr.: wicht uer smarte; -reich, bv. n.: pijnlijk, (fig.) smartvol; -sohn, m.: kind der smarte; -stunde, vr.: ure der smart; -tag, m.: bange dag; -zeit, vr.: tijd der smarte.

Schmerzens, in Sam. I -geld, o.: schadevergoeding, schadeloosstelling; -ruf,

m.    (-ton, m.): uitroep van pijn, pijnlijke kreet, (fig.) kreet van smart.

sclimerz'licli, bv. n.: pijnlijk, (fig.) smartelijk; I -keit, vr.: pijnlijkheid, (fig.) smartelijkheid.

Schmetterling, m. (-es, -s; mrv. -e): (ins.) vlinder, kapel; (fig.) vlinder, wuftneidsminnaar.

schmet’terlin^s, in Sam. I -artig, bv.

n. : vlinderachtig; -tang, m.: kapellenjacht, (het) vangen van kapellen; -flügel, m.: vlinders-vleugel; -förmig, bv. n.: vlindervormig.

schmet'tern, w. o. h.: (van trompetten, enz.:) schetteren; (van vogels:) kwin-keleeren; (fig. pop.) kwakken; mit dem Kopfe gegen.... -: met het hoofd tegen .... kwakken; I w. b.: smijten; in Stücke -: aan stukken smijten, kapotsmijten; die Geschütze - ganze Reihen nieder: (fig.) de kanonnen maaien geheele gelederen weg.

Sclimie, in Sam. l-ente, vr.: zee-eend.

Schmied, m, (-es, -s; mrv. -e): smid; ein Jeder ist seines eigenen Glückes -: (spr.) ieder maait wat hij zelf gezaaid heeft; I -bar, bv. n.: smeedbaar, hamer-baar; -barkeit, vr.; smeedbaarheid, hamer-baarheid.

Sclimiecle, vr.: smidse, smederij; vor die rechte - gehen: (spr.) zich aan het rechte kantoor vervoegen; vor die un-rechte - kommen: (spr.) verkeerd te pal komen; I -amboss, m.: smids-aanbeeld; -arbeit, vr.: smids-werk ; -balg, m.: smids-blaasbalg; -esse, vr.: smids-oven; -gesell, m.: smidsknecht; -gewerbe, o.: smidsvak, smids-ambacht; -hammer, m.: smidshamer, smeedhamer; -handwerk, o.: smids-ambacht; -knecht, m.: smidsknecht; -kohlen, vr. mrv.: smidskolen; -kunst, vr. smeedkunst; -meister, m.: smidsbaas; -schlacke, vr. (-sinter, m.): hamerslag; -zange, vr.: «mids-tang.

schmied’en, w. b.: 1) smeden (ook fig.); neue Wörter -: nieuwe woorden den; Lügen -: leugens smeden ; Ranke -: kuiperijen smeden; zwei Nagel in einer Hitze *: (spr.) twee vliegen in één klap slaan; man muss das Eisen - so lange es heiss ist: (spr.) men moet het ijzer smeden terwijl het neet is; 2) (fig.) klinken, vastklinken; einen Verbrecher in die Eisen -: eenen misdadiger in de boeien klinken;

Einen auf die Galeere -: iemand aan de galeibank vastklinken.

Schmiege, vr.: 1) schuinte, 2) (tim.) zwei; in die - gehen: schuin loopen.

sclimieg'en, w. b.: buigen, krommen; (fig.) pas-maken; I sich -, w. w.: buigen; doorbuigen, meegeven, (fig.) zich krommen, zich onderwerpen, gedwee zijn ; sich - und biegen: (spr.) zich in allerlei bochten wringen, knikken en buigen; sich an Einen -: zich aan iemand vastklampen, (fig.) zich aan iemand hechten.

sclimiegsam, bv. n.: buigzaam; (fig.) handelbaar, gedwee; I -keit, vr.: buigzaamheid, (fig.) handelbaarheid, gedweeheid. Schmiele, vr.: (pik.) bies, riet

gras.

Schmier, o. (-es): Zie Schmiere; I -buch, o.: kladboek; -büchse, vr.:

1)    smeerdoosje, 2) zalfpotje; -hammel, (gem.) smeerlap; -kase, vr.: vette jonge kaas; -kittel, m.: (gem.) smeerlap; -leder,

o.: vetleder (vetleer); -sack, m.: (gem.) smeerlap; -salbe, vr.: smeersel; -schaf, o.: ingesmeerd (of: in te smeren) schaap, schurftig schaap; -seife, vr.: groene zeep; -tasche, vr.: (fig.) flikflooister, fleemster; -vieh, o.: ingesmeerd (of: in te smeren) vee, schurftig vee; -wolle, vr.: vette wol, ongezuiverde wol.

Sclimiera'lien, vr. mrv.: 1) gemors, morspotterij, (fig.) broddelwerk; 2) giften en gaven (om iemand om te kooien),

Schmier'e, vr.: smeer, vet, (inz.) wa-gen-smeer; (fig.) smeersel, zalf; (ook:) smeer, slaag; (ook:) slecht spul, vuiligheid.

schmier en, w. b.: 1) smeren (ook fig.); Butter auf etwas -: boter op iets smeren, iets boteren; ein Butterbrod een boterham smeren; mit Oei -: met olie insmeren, oliën; mit Salbe -: met zalf insmeren; mit Seife -: inzeepen; mit Th LTj -: teren; Einen - (Einem die Hande -): iemand stoppen (d. i. iemand door middel van geld overhalen tot iets); wer gut schmiert, der gut fahrt: (spr.) wil men een wagen laten loopen, dan moet men de wielen behoorlijk smeren, (ook:)

niet te bang is om fooitjes te _ wordt altijd goed bediend; ein Rad -: een wiel smeren; Einem den Buckel -: aan iemand smeer (ruggesmeer, rottingolie, slaag) geven; Einem den Mund -(Einem das Maul -): 1) iemand honig om den mond smeren, 2) iemand met mooie woorden paaien; Einem etwas ins Maul -: aan iemand iets onder den neus wrijven;

2)    (fig. van drinkwaren:) geeselen, aanlengen, vervalschen; den Wein -: den wijn vervalschen; 3) flodderen, klodderen, broddelen, brabbelen, krabbelen (slecht schrijven, slecht schilderen).

Schmier er, m. (-s; mrv. -): smeerder; (fig.) broddelaar, knoeier, brekebeen; (schl.) kladschilder; ISchmiererei', vr. smering, gesmeer, (fig.) geklodder (ge-rs) met verf of met inkt, (ook;) waardeloos schilderstuk, (ook:) krabbelschrift, keukenmeiden-scnrift; Schmier’erin, vr. (mrv. -nen): smeerster, (fig.) klodderaarster met verf, (ook:) schrijfster van krabbelschrift.

sclimier’ig, bv, n.: smerig, vettig;

I -keit, vr.: smerigheid, vettigheid.

2) vuiligheid (van I schmir geln, w. o. naar tabaks-sop rieken; w. b.‘: Zie

scliinergeln.

sc h miss: Zie sclimeissen. ISchmiss, m. (-es; mrv. -e): worp, gooi; (fig.) slag, stoot, stomp, duw; (ook:) schop, trap.

Sclimitz, m. (-es; mrv. -e) : slag met de zweep, zweepslag; (ook:) tik, klap; (fig.) striem, blauwe plek, (ook:) vlek, vuile vlak; I -wort, o.: scheldwoord, scheld-

Ï18.&D2.

Schmitze, vr.: 1) Zie Schmitz; 2) verfkuip der looiers.

schmitzen, w. b.: 1) zweepen, met de zweep slaan; (fig.) ranselen; 2) vuilmaken, vlekken, (fig.) bekladden (iemands goeden naam); 3) (bij looiers:) verven.

Schmoll, in Sam. I -kammerchen (-stübchen), o.: dames-zitvertrekje (Fr.: boudoir); -winkel, m.: pruilhoek, (fig.)

schiiiilz, schmilzest, schmilzt; Zie schotelzen.

Schmink, in Sam. I -arzenei', vr.: schoonheids-middel; -beere, vr.: (pik.) hanekam; -bohne, vr.: gespikkelde boon; -büchse, vr. (-dose, vr.): blanketselbus, blanketseldoos; -fleckchen, o. (-lappchen, vr.):    moesje, schoonheids-pleistertje;

-mittel, vr.: schoonheids-middel; -pflaster-chen, o.: moesje, schoonheids-pleistertje; -wasser, o.: schoonheids-water; -wurz,vr.: (pik.) parelkruid.

Sehiii in ke, vr.: blanketsel; (fig.) uiterlijke schijn; I schmin'ken, w. b.: blanket-ten; sich w. w.: zich blanketten.

Schmir'gel, m.: 1) Zie Sclimergel;

tabak), tabaks-sop; h.: sterk rieken, (inz.)

(-stübchen), o.: dames-zitvertrekje (Fr.: boudoir); -winkel, m.: pruilhoek, (fig.) afgezonderd hoekje; -zimmerchen, o.: Zie

-kammerchen.

Schmolle, vr.: (van brood:) kruim.

schmol'len, w. o. h.: pruilen; mit Einem -: den neus voor iem. optrekken.

schmol’lig;, bv. n.: pruilig, pruilend.

schmolli'ren [lie], w. o. h.: broederschap (vriendschap) drinken; I schmol'lis, tsw.: gezondheid!, (fam.) santjes!;-trin-ken mit Einem: op elkanders gezondheid drinken.

schmolz, Zie schmelzen.

Schmor, in Sam. I -braten, m. (-fleisch, o.): gestoofd vleesch; -pfanne, vr.: stoofpan; -stück, o: (een) gestoofd stuk vleesch, (ook: een) stuk vleesch om te stoven; -tiegel, m. (-topf, m.): stoofpan.

schmo ren, w. o. h. en w. b.: (kkk.) stoven.

Schmu, m.: (pop.) profijtje; I-machen: (fam.) op de kleintjes passen, van alles een profijtje in zijnen zak steken: I -macher, m.: iemand die van alles een profijtje in zijnen zak steekt.

Ischmuck, bv. n.: mooi, lief-uitziend.

IHchmuck, m. (-es, -s): 1) sieraad, versiersel; tooi, opschik; (fig.) feestgewaad, feestdos, gala-kleeding; (ook:) pronk, praal, pracht; rednerischer -: redekunstige schoonheden (mrv.); 2) juweelen (mrv.), kleinoodiën (mrv.), diamanten (mrv.), bijouterieën (mrv.), (inz.) kostbaar hoofd-stel, kostbaar hoofdtooisel, (Fr.) parure.

ISchmuck, in Sam. I -angel, m.: (vv.) glinsterende haak; -geld, o.: spel-

dengeld; -gewölbe, o.: Zie -handlang; -handel, m.: handel in juweelen; -hand-ler, m,: juwelier; -handlung, vr.: bijou-terie-winkel, magazijn (winkel) van, goudsmids- en juweliers-wcrk; -kastellen, o.: juweelen-kistje, juweelendoosje, juweelen-foedraal; -laden, m.: Zie -hancl-lung; -los, bv. n.: onopgesmukt; -losig-keit. vr.: onopgesmuktheid, (fig.) eenvoud;, -naael, vr.: borstspeld, doekspeld (Fr.: broche); -rede, vr.: opgesmukte (hoogdravende, op effect berekende) redevoering; -rednerisch, bv. n.: hoogdravend, bombas-terig; -tisch, m.: 1) pronktafel, 2) kaptafel, toilet-tafel; -waare, vr.: bijouterieën (mrv.); -wort, o.: vleiend woord, (fig.) vleiende naam.

schmücken, w. b.: sieren, tooien; versieren; opsmukken, opschikken; ISchmück'ung, vr.: 1) versiering, (het) versieren; 2) tooi, opschik.

Schmudelei', vr.: vuiligheid; schmu’-delig (schmud’lig), bv. n.: vuil, smerig.

Schmu'el, m. (-s): jood.

Sclimuggelei', vr.: smokkelarij, slui-kerij; schmug'geln, w. o. h. en w. b.: smokkelen, sluiken; Schmug'gler, m. (-s; mrv. -): smokkelaar, sluiker; Schmug-glerin, vr. (mrv. -nen): smokkelaarster, sluikster.

schmun’zeln, w. o. h.: 1) glimlachen; 2) lonken, een lief gezicht zetten.

Schmus, in Sam. I -macher, m.: Zie

Nchnmmaclier.

schmusen, w. o. h.: 1) smoezen, fezi-ken, fluisterend praten, 2) (fam.) smousen, schacheren; Schmu’ser, m. (-s; mrv. -): 1) smoezer, 2) schacheraar.

Nchmutz, m. (-es): vuil; I -armel, m.: losse mouw, overmouw; -bartel (-barthel), m.: vuilik; -bogen, m.: (typ., een) vel misdruk; -buch, o.: kladboek; -entwurf, m.: klad-opstel; -farbe, vr.: 1) vuile (vieze, onooglijke) kleur, 2) donkere kleur (waarop vuil niet zoo licht te zien is); -fink, m.: vuilik; -fleck, m.: vuile vlek (vlak); -hammel, m. (-igel, m., -kittel, m.): vuilik; -koch, m.: smerige kok; -köchin, vr.:    1) vieze keukenmeid, 2) smerige

kokkin; -lappen, m.: veegdoek, vaatdoek, stofdoek, wrijfdoek, enz.; -nickel, m.: 1) vuilpoes, smeerpoes, 2) asschepoester; -papier, o.: 1) scheurpapier, (typ.) misdruk, 2) vloeipapier, kladpapier; -rede, vr. gefaieene taal, vuile taal (-reden führen: vuile praatjes houden, gemeene taal uitslaan, los ln den mond zijn); -titel, m,: (typ.) schutblad; -winkel, m.: vuile hoek, vergaarplaats van vuiligheid, (fig. fam.) krot van een huis; -wort, o.: liederlijk woord; -zeichnung, vr.: ruwe schets.

schmut'zen, w. e. h.: vlekken (vlakken) afgeven.

schmut'zig, bv. n.: vuil, morsig, smerig; (fig.) verachtelijk, gemeen, laag, (ook:) liederlijk; I -keit, vr.: 1) vuilheid, morsigheid, smerigheid, 2) verachtelijkheid, gemeenheid, laagheid, 3) liederlijkheid.

ISchna'hel, m. (-s; mrv. Schna’bel): snavel, bek; (fig.) mond; (van schepen:) voor-steven; (van gietkannen, enz.:) tuit; (van schrijfpennen:) bek; mit dem - pieken : met den bek pikken ; den - halten: zijnen mond houden, zwijgen; ein Jeder

eel.

ge-

Pig.

reg.

spricht, wie ihm der - gewachsen ist: (spr.) ieder vogeltje zingt zooals het gebekt is; noch gelb um den-: (pop.) nog niet droog achter zijne ooren; das ist nichts für deinen -: (fam.) dat gaat uwen neus voorbij.

ISclina'bel, in Sam. I -eisen, o.: fri-seer-ijzer; -fisch, m.: snavelvisch, snuit-visch; -flöte, vr.: bekfluit, fluit met een lang mondstuk; -förmig, bv. n.: snavelvormig; -schiff, o.: schip met spitsen voor-steven; -scnnell, bv. n.: (fam.) snavel-snel, vrij (in het spreken), (pop.) niet op zijn (haar) mondje gevallen; -schuhe, m. mrv.: puntschoenen; -spitze, vr.: punt van den bek; -stiefel, m. mrv.: puntlaarzen; -thier |t], o.: (drk.) snaveldier (uit Rieuw-Holland); -voll, m.: (een) bekvol; -weide, vr.: lekkernij, versnapering, (fig. fam.) lekkere mond, (pop.) gezoen en gelik; -zange, vr.: (wkt.) snaveltang.

Sclma belclien, o. (-s; mw. -): snaveltje, bekje; Schnabelei', vr.: (fam.) getrekkebek, gezoen en gelik; schnabe-li’ren |lie], w. a. h.: (fam.) peuzelen, muizen, zich vergasten, zich te goed doen; schna'beln, w. o. h.: Zie sclinabeliren; schna’beln, w. b.: een bek (een mondstuk, eene tuit) maken aan (sich -, w. w.: trekkebekken, zoenen en likken); Schnab'-ler, m. (-s; -): trekkebekker (in Sam.:.... bek, ....snavel, bv.: Dick -: dikbek; Lang -: langsnavel; enz.),

Sclmack, m. (-es, -s): (pop.) geklets, gepraat; | schnack'en, w. o. h.: (pop.) kletsen, praten.

Sclma ke, vr.: (ins.) mug, neef; (fig.) snakerij. grap, gekheid, aardigheid; ame-rikanische -: (ins.) muskiet.

Sclma'ken, in Sam. I -kopf, m., <mtw.) als geld gangbare schelp;-macher; m.: grappenmaker, spotvogel, schalk : -stich, m.: muggesteek.

Sclina'ker, m. (-s; mrv. -): grappenmaker, spotvogel, schalk; Schnakerei’, vr.: snakerij, grap, gekheid, aardigheid; schna’kisch, bv. n.: snaaksch, grappig, koddig, kluchtig, vermakelijk (-es Zeug: snakerij, gekheid).

Schil dlldien, o. (-s; mrv. -): gespje.

Schnal'le, vr.: 1) gesp; 2) klink, deurklink; 3) (fig.) teeld

Isclmallen, w, b.: gespen, toegespen, vastgespen; w. o. h.: Zie sclma,l-zen.

ISchnal’len, in Sam. I -bügel, m.: beugel eener gesp; -bürste, vr.: borstel (schuier) voor gespen; -dorn, m.: tong eener gesp; -macher, m.: gespenmaker; -riemen, m.: gesp-riempje; -schuhe, m. mrv.: schoenen met gespen.

schnal'zen, w. o. h.: klappen (met de zweep); knippen (met de vingers); smakken (met de tong).

Isclinapp, tsw.: 1) hap!; 2) krak!, flap!, klets !, wip!

ISchnapp, m. (-es): 1) hap; eineu - thun nach: eenen hap doen naar, happen naar; 2) knap, krak; I -feder, vr,: springveer; -galgen, m.: wipgalg; -hahn, m.: (fam.) snaphaan, snaak;-karren, m.: stortkar; -messer, m.: knipmes; -sack, m.: knapzak (ook als scheldwoord); -weife, vr.: haspel met een vanghaakje.

schnap pen, w. o. h.: 1) happen (-nach : naar)⁵ (fig. fam.) snappen, grijpen, vangen : (fig.) haken, reikhalzen, snakken, vurig verlangen; nach Luft -: naar lucht snakken; nach Athem |t| -: naar adem hijgen; 2) knappen, knippen; das Schloss schnappt: het slot gaat over, de veer van het slot gaat over met een knappend luid.

Sclmap'per, m. (-s; mrv. -): 1) trekker (van een geweer-slot); 2) boog (om pijlen af te schieten); 3) (hik.) laatvlijm, lancet; 4) (fam.) snapper, vanger.

schnappisch, bv. n.: snibbig, snip -

Isclinaps, tsw.: Zie tsw. sclmapp, Schnaps, m. (-es; mrv. Schnap'se):

1)    snaps, jenever, drank, sterke drank;

2)    borrel, (een) snaps; ein Schluck -: een borrel ; | -bruder, m.: pimpelaar, likke-broer, nathals; -flasche, vr.: borrelflesch; -glas, o,: borrelglas, jeneverglas; -haus, o. (-keiler, m., -laden, m.): wijnhuis, herberg, kroeg, tapperij, drankwinkel; -schwester, vr.: pimpelaarster; -trinker, m.: Zie -bruder.

Sclinaps'clien, o.: snapsje, islokje, borreltje; schnap’sen, w. o. h.: slokjes drinken; Schnapser, m. (-s; mrv. -): Zie

S chnapsbruder.

Schnarcli, in Sam- I -hans, m.: snor-ker; -posten, m.: (mil.) verloren post.

sclinarcli'eln (sclmarchen), w. o h.: snorken, ronken; (fig. fam.) bluffen, zwetsen; Snarch'er, m. (-s; mrv. -): snorker, ronker, (fig. fam.) bluffer, zwetser.

Sclmarr, in Sam, I -bass, m.: (van doedelzak, lier, enz.:) bas, (in orgels:) brompijp; -drossel, vr.: (vog.) groote lijster; -ente, vr.: (vog.) snater-eend; -werk, o.: (in orgels:) bromwerk.

Sclmarre, vr.: ratel; (vog.) groote lijster; I schnar'ren, w. o. n.: 1) ratelen, 2) brommen, snorren, 3) brijën, brouwen, brijënd (brouwend) spreken, 4) snauwen;

I schnar'rig, bv. n.: snauwend.

Sclmat'ter, in Sam. | -ente, vr.: (vog.) snater-eend; -haft, bv. n.: snaterend, kakelend; -gans, vr.: (vog.) snaterende gans; -hans, m.: praatvaar, rammelkees, kakelaar, kletsbroer; -liese, vr.: babbelkous, babbeltoot, kakelaarster; -maul, o.: Zie -hans en -liese; -tasche, vr.: Zie -liese.

Schnatterei', vr.: gesnater, gekakel, (van ooievaars:) geklepper; Schnat'terer, m. (-s; mrv. -): Zie Sclmatterhans; schnat'terig, bv. n.: snaterend, kakelend; schnat'tern, w. o. h.: 1) snateren, kakelen (ook fig.), (van ooievaars:) klepperen, 2) rillen, bibberen, klappertanden (vor Kalte: van koude).

Sclinau, vr.: (zeew.) snauw; I -mast, m.: snauwmast; -schiff, o.: snauw; -segel, o.: snauwzeil.

schnau'ben, w. o. h. reg. en onr. (schnob; geschno’ben): 1) snuiven, door den neus snuiven; 2) hijgen; vor Zorn -: hijgen en blazen van woede; 3) - nach: snakken naar, hunkeren naar; nach Rache -: dorsten naar wraak; I w. b.

en onr.: 1) Rache -: dorsten naar wraak; 2) die Nase -: den neus snuiten; I sich -, w. w. reg. en onr.: zijnen (haren) neus snuiten.

Sclmaue, vr.: Zie Sclinau.

over de sneeuw; -ball, m.: sneeuwbal (pik.) OelderscRe roos; -ballenbaum, Greldersche roos; -bedeckt, bv. n.: met sneeuw bedekt; -berg. m.: sneeuwberg (1. berg van sneeuw; 2) met sneeuw bedekte berg); -blind, bv. n.: sneeuwblind; -blume, vr.: (pik.) sneeuwklokje; -bruch, m.: breking onder de zwaarte der daarop gevallene sneeuw; -brüchig, bv. n.: door de zwaarte der daarop gevallene sneeuw gebroken; -dohle, vr.: (vog.) kauw, torenkraai; -eule, vr.: (vog.) witte uil; -fall, m.: 1) gevallene sneeuw, 2) vallende sneeuw, 3) (fig.) sneeuwval, sneeuwstorting; -fink, m.: (vog.) sneeuwvink, (ook:) boschvink; -flocke, vr.: sneeuwvlok; -gans, vr.: (vog.) sneeuwgans; -garn, o.: (jag.) patrijzennet; -gebirge, o.: sneeuwgebergte, met sneeuw bedekt gebergte; -gefilde, o.: sneeuwveld, sneeuwvlakte; -gestöber, o.: sneeuwjacht, stuifjacht van sneeuw; -gestürz, o.: Zie -fall no. 3; -glöckchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -grenze, vr.: sneeuwgrens; -haufen, m.: sneeuwhoop; -huhn, o.: (vog.) sneeuwhoen; -klumpen, m.: sneeuwklomp; -könig, m.: (van.) winterkoninkje; -kuppe, vr.: met sneeuw bedekte bergtop; -lawine, vr.: Zie-fall no. 3; -linie, vr.: sneeuwlijn, sneeuwgrens; -licht, o.: oogverblindend wit der sneeuw; -luft, vr.: sneeuwlucht, van sneeuw dikke lucht; -mann, m.: sneeuwman,sneeuwpop, (of: pop) van sneeuw; -masse, vr.: 1) hoeveelheid sneeuw, 2) sneeuwgevaarte; -milch, vr.: tot schuim geklopte ropm; -inonat, m.: sneeuwmaand (hist. Fr. nivöse); -mus, o.: sneeuwmodder, poel van straat-vuil en sneeuwwater; -pappel, vr.: (pik.) witte populier; -pflug, m.: sneeuwploeg (om sneeuw weg te ruimen); -rosé, vr.: 1) witte roos, 2) Alpenroos; -schuh, m.: sneeuwschoen; -sperling, m.: Zie -am-mer; -staub,m.: stuifsneeuw, fijne sneeuw; -sturm, m.: sneeuwstorm; -sturz, m.: Zie -fall no. 3; -tröpfchen, o. (-tropfen, m.): (pik.) sneeuwklokje; -vogel, m.: Zie -am-mer;-wasser, o.:;sneeuwwater; -weiss, bv. n.: sneeuwwit; -wetter, o.: sneeuwachtig weer; -wiesel, o.: (drk.) witte wezel; -wind, m.: sneeuwwind, sneeuwwolk;

(pik.) wondkruid; -zeit, vr.:

bv. n.: sneeuwachtig, sneeuwwit; schnee'ig, bv. n.: 1) sneeuwe-rig, sneeuwend, 2) besneeuwd, met sneeuw bedekt.

m.:

schnaii feln, w. b.: besnuffelen.

schnau fen, w. o. h.: Zie het w. o.

schnauben.

Sclmauz, in Sam. I -bart, m.: knevels (mrv.), snorren (mrv.); -kanne, vr. (-krug, m., -topf, m.): tuitkan, pijpkan.

Sclmauzchen, o. (-s; mrv. -):

1)    snoetje, (van een olifantje:) snuitje;

2)    tuitje, kleine tuit.

Sclinau'ze, vr.: 1) snoet; (van een

olifant:) snuit; (van menschen:) snoet, smoel, bakkes; 2) tuit; (aan eene dakgoot:) pijp, gootpijp; (van eene olielamp:) pijp; (van eene gas-lamp:) gasbek.

Scliiiauze, vr.: snuiter (het voorwerp waarmee men kaarsen snuit).

schnaii’zen, w. o. h.: snauwen.

1 - (sich)j w. w.: elkander afgrauwen.

sclinau'zen, w. b.: eene tuit maken aan; 2) snuiten; das Licht -: de kaars snuiten; die Nase -: den neus snuiten;

1 sich -, w. w.: 1) zijnen (haren) neus snuiten; 2) (van sterren:) verschieten.

schnauzig, bv. n.: met een snoet, met een bakkes.

schnauzig, bv. n.: 1) snauwerig, afsnauwend; 2) Zie sclinauzig.

Sdmeck'e, vr.: (ins.) slek, slak, huisjesslak (■ ohne Haus: tuin-slak);

(ontl.) slakgang van het oor, gehoorgang;

(in horloges:) ketting-spil; (bwk.) schroeflijn, spiraallijn, (fig.) wenteltrap.

Schnecken, in Sam. I -art, vr.: slakkensoort; -ahnlich (-artig), bv. n.: slak-achtig; -au^e, o.: slakkenoog, oog der slek, (bwk.) middellijn der schroeflijn;

aan

-berg, m.: 1) spiraalvormige berg, 2) berg met een in net rond loopend pad tot den top; -bohne, vr.: (tnb.) snijboon;

-bohrer, m.: schroefboor; -deckel, m.: dekstuk; -feder, vr.: schroefvormige veer, spiraalveer; -förmig, bv.n.: schroefvormig;

-gang, m.: 1) slingerweg, kronkelend pad,

2) slakkengang (einen -gang habend: den slakkengang gaande, kruipend als eene slak); -gewölbe, o.: spiraal vormig toeloo-pend verwulfsel; -grube, vr.: slakkenkuil;

-wurz, vr.: sneeuwtijd. sclmeeicht,

-haus, o. (-hauschen, o.): slakkenhuisje;

-horn, o.: voeler (voelhoorn, voelspriet) der slak; -kegel, m.: ketting-spil (in een horloge); -klee, m.: (pik.) Spaansche klaver; -kreis, m.: spiraalvormige cirkel;

-linie, vr,: (wsk.) schroeflijn, spiraallijn;

-marmor, m. (min.) schelpmarmer; Sclmei’de, vr.: scherp (van een mes, -muschel, vr.: tweeschalige zeeschelp;    van eene bijl, van eene sabel, enz.);

-post, vr.: (fig.) slakkengang (mit der    I -bank, vr.: snijbank; -bohne, vr.: snij-

-post fahren: den slakkengang gaan,    boon; -brett, o.: snij-jdank, hakbord;

kruipen als eene slak); -rad, o.: (in hor-    -eisen, o.: scherp werktuig (dat een aan-

loges :) kettingspil-rad; -schale, vr.: slak-    tal verschillende namen heeft); -feile, vr.:

kenhuis; -schlicn, m. (-schritt, m.): Zie    snijvijl; -gezeug, o.: snij-tuig; -holz, o.:

-gang; -topaz, m.: (min.) Saksisch zaaghout;-lade, vr.: snijbank; -leder, o.: topaas ;-treppe, vr.: wenteltrap;-windung, uitsnij-leder; -lohn, m.: zaagloon; -ma-vr,: schroefvormige kronkeling; -zug, m.: ' schine, vr.: snij-machine; -messer, o.: krulfiguur.    snijmes, snoeimes, hakmes; -mühle, vr.:

Schnee, m. (-s): sneeuw; (kkk.) tot    zaagmolen; -nadel, vr.: 1) zeilmakers-

schuim geklopt eiwit; er will das Wasser    naald, 2) paknaald; -stein, m.: zachte

aus dem - drücken und den - behalten:    steen; -zahn, m.: (mrv. -zahne): (ontl.)

(spr.) hij is een hebbende gek, hij wil    snijtand; -zeug, o.: snijtuig.

hebben en te goed houden: I -ammer, vr.:    sclmei’deln, w. b.: (tnb.) snoeien,

(vog.) sneeuwmusch; -apfel, m.: gemeene toppen, dunnen.

stoof-appel; -arm, m.: sneeuwwitte (hagel-    schnei’den, w. o. onr. h. (schnitt,

blanke) arm; -bahn, vr.: gebaand pad geschnit’ten): snijden (ook fig-), scherp

djding in het lijf, buikpijn, schnei’en, w. onpers. h.: sneeuwen; es schneiet (es schneit): het sneeuwt; schneit Blüthen I tl: (fier.) het sneec

Schneidung, vr.: (het) snijden; (gnk.)

zijn; diese Sage schneidet gut: deze zaag is goed scherp; dies Scheermesser schneidet gut: dit scheermes snijdt goed (is goed scherp); der Wind schneidet mir ins Gesicht: (tig.) de wind snijdt mij (doet mij zeer) in mijn gezicht; es schneidet mir (mich) im Leibe: ik voel snijdingen in mijn lijf; das schneidet mir ins Herz: (fig.) dat snijdt mij door mijn hart, dat doet mij zeer aan mijn hart; das schneidet in den Beutel: (fig. fam.) dat hangt er in, dat voelt men in zijn zak; I w. b. onr. 1) snijden; entzwei -: doormidden snijden; Stroh -: stroo snijden; Futter -: voeder snijden; Thiere [T1 -: dieren snijden (d. i. van teelkracht berooven); Einem den Stein -: (hik.) iemand van den steen snijden; 2) (fig.) Holz -: hout zagen; ter -: planken zagen; Steine -: ste (uit de groeve) houwen; Kleider -: kledingstukken uitsnijden of knippen; eine Feder-: eene pen vermaken; den Wein-stock -: den wijnstok snoeien; Geld -: geld snoeien; Gesichter -: gezichten trekken; Kapriolen -: bokkesprongen maken; 3) snijden, graveeren; in Holz dn Stahl, in Stein) -: op hout (op staal, op steen) graveeren; I sich -, w. w. onr,: 1) zich snijden; sich in den Finger -: zich in den vinger snijden; 2) elkander snijden, elkander kruisen; diese Wege schneiden sich: deze wegen snijden (kruisen) elkander.

schuddend, bv. n.: snijdend (ook fig.), scherp (ook fig.).

Schneider, m. (-s; mrv. -): klee-dermaker (kleermaker), (als scheldwoord:) snijder; wie ein - laufen: (fig.) loopen als een hazewind; - werden: (spl.) geen slag halen, geen trek maken; Einen zum - machen: (spl.) iemand kapot spelen, iemand de partij doen verliezen zonder dat hij een slag gehaald heeft; aus dem - heraus sein: (spl.) boven jan zijn; I -arbeit, vr,: kleermakers-werk; -bursche, m.:    1)    kleermakersknecht,

2) kleermakersjongen; -fisch, m.: (visch:) bliek, blei; -gesell, kleermakersknecht; -gewerbe, o,: kleermakers-ambacht, (de) kleermakerij; -gewerk, o.: kleermakersgilde;-haft, bv.n.: Zie -massig; -handwerk, o.: Zie -gewerbe; -herberge, vr.: kleermakersherberg; -innung, vr.: Zie -gewerk; -junge,m.: kleermakersjongen; -karpfen, m.: (iron.) haring; -krankheit, vr.: 1) kleermakers-ziekte, 2) kriebel; -madchen, o.: wollenaaistertje; -massig, bv. n.: kleermakerachtig; -metze? vr.: (ins.) schoenlapper, veelkleurige vlinder; -meister, m.: kleermakersbaas; -muskei, (ontl.) dij-spier; -nadel, vr.: kleerma-kers-naald; -ring, m.: kleermakers-naai-ring; -schere, vr.: kleermakers-schaar; -seele, vr.: (iron.) kleine ziel; -tisch, m.: kleermakers'tafel; -zunft, vr.: kleermakersgilde.

-11

rs

rozen.

schnei’teln, w. b,: Zio sclinei-deln.

m.:

Bret-

enen

schnell, bv. n. en bw.: snel; (fig.) vlug; (ook:) schielijk; (ook:) driftig,, opvliegend, kort-aangebonden; - auf den Fiissen: vlug ter been; ein-erStrom: eene snel-stroomende rivier; ein -er Tod: een schielijke dood; | -bleiche, vr.: kunstmatige bleekerij; -bliek, m.: vlugge blik; -botey koerier,renbode; -fahrer, m.: snelzeiler; -falie, vr.: knip, slagknip; -fingerig, bv. n.: handgauw, vingervlug; -füssig, bv.n.:vlug ter been; -füssigkeit, vr.: vlugheid ter been; -galgen, m.: wipgalg; -geschütz, o.: werpgeschut, slingertuig; -glaubig, bv.

n. : lichtgeloovig; -harz, o.: vederhars; -heit, vr.: snelheid, (fig.) vlugheid; -kafer, m.: springtor; -kaulchen,

o. : knikker (-kaulchen spielen: knikkeren) ; -kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraftig, bv. n.: veerkrachtig, elastiek; -kugel, vr. (-kügelchen, o.): Zie -kaulchen; -kutsche, vr.: postwagen, diligence; -lauf, m.: snelle loop, (fig.) wedren; -laufer, m.: harddraver; -loth [tl, o,: tin-soldeersel; -post, vr,: diligence, postwagen; -presse, vr.: (typ.) snelpers, stoompers; -schiff, o.: snelzeiler;-schleise, vr.: schippersknoop; -schreibekunst, vr.: (het) snelschrijven, (inz.) stenographie; -schreiber, m.; snelschrijver, (inz.) stenograaf; -schrift, vr.: Zie -schreibe-kunst; -schritt, m.: vlugge tred, (mil.) gezwinde pas; -segelnd, bv. n.: snelzeilend; -segler, m.: snelzeiler; -wage, vr.: snelbalans; -wagen, m.: Zie-kutsche; -wüchsig, bv. n.: snel opgroeiend, hard groeiend; -zinn, o.: Zie -loth; -zug, m. (mrv. -züge): sneltrein; -züngig, bv, n.: rad van tong, wel ter taal, welbespraakt; -züngigkeit, vr.: radheid van tong, welbespraaktheid.

Sehnel’le, vr.: 1) snelheid; 2) Zie

Stromschnelle.

Schneller, m. (-s; mrv. -): 1) ruk, trek; 2) (aan geweren:) trekker, haan;

3) (fig.) knip voor den neus.

Schnelligkeit, vr.: snelheid; (fig.) vlugheid.

Schnepf, in Sam. I -huhn, o.: Zie

Schnepfe.

Schnepf’chen, o. (-s; mrv. -): (vog.) snipje; (fig. fam.) snipje, hoertje.

m.:

Schnepfe, vr.: (vog.) snip, snep; (fig. fam.) stoffel, uilskuiken; (ook:) hoertje.

garn, o.: smp-

-zug,

Schnepfen, in Sam. I -dreck, m.: snippenstront; -fang, m.: snippenvangst; -fisch, m.: snipvisch; -pennet, net om snippen te vangen; -jagd, vr.: snippenjacnt; -strich, m.: Schneiderei’, vr.: kleermakerij, (het) Zie -zug; -zeit, vr.: snippentijd; kleermaken (die - treiben: kleermaker    m.: 1) troep (zwerm, vlucht) snippen,

zijn, kleeren maken); Schnei'derin, vr.    2) (het) trekken (verhuizing) der snippen,

w. o. zijn.

schneidlg, bv, n.: Zie schuddend.

(mrv. -nen); 1) kleermakersvrouw, 2)klee- Schnep'pe, vr.: 1) tuit; (fig.) bek; dermaakster, wollenaaister; schnei'dern, 2) tip, punt.

h.: kleeren maken, kleedermaker Schnep'per, m. (-s; mrv. -): Zie

Schnapper,

Schnerf, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kwakkelkoning.

ai- >5

snipperen, schnippisch, bv. n.: snibbig, snip-Pig.

mrv.

o.:

oogst; -lohn, m.: oogsters-daggeld; -tanz, dans na het binnenhalen van den oogst.

sclmitt'ig, bv. n.: vol sneden; (fig.) gekorven.

Sclmittling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) afgesneden loot; (vlk.) met de keizerssnede gehaald kind.

Sclmitt’sel, o. (-s): Zi

Selmerkel, m. (-s; mrv. -): Zie

Schnarkel.

Sclineu'se, vr.: (in een bosch:) gekapte weg, opening, lichtplek.

sclineu zen, w. b.: Zie sclmauzen.

Nclmick'sclmack, m. (-s): (fam.) onzin.

sclmieb’en, w. o. h. reg. en onr. (schnob; geschno’ben): Zie sclmauben,

Schniedel, m. (-s; mrv. -): (bij kolenbranders:) tweede laag hout in den oven,

sclmieg’eln, w. b.: (fam.) opdirken, opschikken; geputzt und geschniegelt: (fam.) geprikt en geflikt.

schnif feln, w. o. h.: snuffelen.

SchnipTel, o. (-s; mrv.-): snipper; Schnip’felchen, o. (-s: mrv. -): snippertje; schnip’feln (schn Ten), w. b.: snipperen.

Sclmipp, tsw.: knip. m. (-es, -s; mrv. -e): knippend gelu (knip) met de vingers.

Schnippchen, o. (-s; mrv. -): Zie Scbnipp, m.; ein - Tabak: een snuifje; - schlagen: 1) met de vingers knippen, 2) den draak steken ([31: met).

Sclinip'pel, o. (-s; mrv. -): snipper; Schnip’pelchen, o. (-s; mrv. -): snippertje; schnip’peln, w. b.: snipperen.

sclmip'pen, w. o. n.: met de vingers knippen; w. b.: snipperen; Schnip'perling, m. (-s; mrv. -e): snipper (tje); schmp'pern, w. b.: schnipps, tsw.: knip. I -, m. (-es; -e): 1) knippend geluid (knip) met de vingers; 2) snipper; (fig.) snuifje (hoeveelheid tusschen vinger en duim);

3) kleine dwerg, mannetje-mug, kleinduimpje.

Sclmir’kel, m. -s; mrv. -): Zie Schnörkel.

Schnirr, in Sam. I -braten, m.: (kkk.) gebraden vleesch dat te hard opgestookt is.

sclinir'rig', bv. n.: door te hard opstoken verbrand en niet gaar.

Schnit'chen, o. (s; mrv. -): Zie Schnittchen.

Ischnitt: Zie sclmeiden.

ISchnitt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) snede (i. a. b.); (van vleesch:) lapje; (van visch:) moot; (van een citroen, enz.:) schijfje; es ist gut den - an fremdem Tuche lemen: (spr.) van andermans leer is het 'goed riemen-snijden; 2) (fig. fam.) slag; den - verstehen: (fam.) den slag hebben (van iets); seinen - machen: (fam.) zijnen slag slaan.

ISchnitt, in Sam. I -bohne, vr.: snijboon; -gewölbe, o.: ellegoed-winkel; -gras, (pik.) schaafgras; -handel, m,: handel in ellegoed; -handler, m.: koopman (winkelier) in ellegoed; -handlung, vr.: ellegoed-winkel; -hobel, m.: (bij boekbinders:) snij-pers; -holz, o.: 1) snoeisel (afgesnoeide takken), 2) zaaghout; -kohl, m.: spruitkool (spruitjes, mrv.); -lauch, m.: sjalotten (mrv.); -linie, vr.: (wsk.) snij-lijn; -messer, o.: (tnb. en fig.) snoeimes, (hik.) bistouri; -salat, m.: (tnb.) dunsel, latuw; -schein. m.: (kph.) coupon; -ver^oldung, vr.: (bij boekbinders:) vergulding op snede, (ook:)

verguldsel op sneue; -waaren, vr. mrv.: ellewaren (mrv.), ellegoed (enk.); -weise, bw.: aan sneden, aan sneedjes, aan schijfjes, (van visch:) aan mooten; -wunde, vr.: snij-wond, (hik.) insnijding; -zwiebeln, vr. mrv.: sjalotten.

Schnitt'chen, o. (s; mrv. -): sneedie; schijfje; (van vleesch:) lapje; (van visch:) mootje.

Sclmit'te, vr.: Zie Sclmitt no. 1.

Sclmit'ter, m. (-s; mrv. -): koorn-snijder, oogster; Schnit'terin, vr. (mrv. -nen): koorn-snijdster, oogstster; I -fest, o.: feest van het binnenhalen van den

e Schnitzel.

Sclinitz, m. (-es; mrv. -e): 1) Zie Sclinitt no, 1; 2) snakerij, grap; i -arbeit, yr.: snijwerk, beeldhouwwerk; -bank, vr.: snijbank; -brett, o.: snij-plank; -kunst, vr.: (hout-, steen-) snijkunst, beeldhouwkunst; -messer, o.: kuipers-mes, beeld-houwers-beitel, wiedmes, kerfmes, lancet; -werk, o.: Zie -arbeit.

Schnitzel, m, en o. (-s; mrv. -): 1) snipper; schaaf krul; afsnijdsel, snoeisel; (kkk.) kleingesneden vleesch, (ook:) fijngesnedene groente; Schnitzelef, vr.: gesnipper, afsnippering, versnippering; schnit’zeln, w. o. h. en w. b.: snipperen, afsnipperen, versnipperen, (fig.) beeldhouwen.

Schnitzer, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Schnitzinesser;    2) beeldhouwer;

3) (fam.) mikmak, bok, abuis, fout tegen de taalkunde ; einen - machen: een bok schieten.

Schnitzerei’, vr.: snijwerk, beeldhouwwerk.

schuit zern, w. o. h. (fam.) bokken schieten, mikmakken (abuizen, spraakkunstige fouten) maken.

sclmob: Zie sclmanhen en ook schnieben.

sclmö’de, bv. n.: snood, laaghartig, gemeen; I -senf, m,: (pik.) herik, wilde mosterd.

Schnö’digkeit, vr.: snoodheid, laaghartigheid, gemeenheid; schnö'diglich, bw.:

Zie schnöde.

schnop'pern, w. o. h.: snuffelen. Sclmör'kel, m. (-s; mrv. -): 1) krul-versiering, krul; (blik.) lofwerk; 2) klucht, grap; kortswijl; I -beet, o.: kronkelvormig bloembed; -haft, bv. n.: 1) krullig, vol krullen en versieringen, 2) koddig, vermakelijk, kluchtig, grappig; -stil, m.: gezwollen stijl, opgeschroefde stijl; -zug, m.: losse trek met de pen, krul.

Sclmorkelei', vr.: overtollige versiering; i schnör’keln, w. o, h.: krullen maken; w. b.: met krullen versieren, (bwk.) met lofwerk versieren.

sclmu’delii, w. b.: roffelen, afroffelen.

sclmuffeln (sclinüf’feln), w. o.h.: snuffelen; Schnüffler m. (-s; mrv. -): snuffelaar, (fig.) spion.

46

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

ril-.

Sc

koordje; draadje; ristje; lijntje (Zie Schnur); etwas am - haben; (fig) Zie

Schnur.

schnü'ren, w. b. 1) binden, vastbinden, vastsnoeren; eine Schnürbrust een corset rijgen; seinen Bündel (fig, fam.) zijne biezen pakken; 2) (vea.) de ballen af binden; 3) Einen (fam.) iemand snijden (d. i. veel te veel laten betalen), iemand het vel over de ooren halen; I sich -, w. w. zich rijgen.

Schnurr, in Sam. I -bart, m.: snorre-baard, knevelbaard; -bartig, bv. n.: met een snorrebaard, met een knevelbaard; -kafer, m.: (ins.) bromtor; -pfeife, vr. (-pfeiferei', vr.): (pop.) snorrepij-perij.

klucht

verponding; 3) zestigtal; ein halbes -: een dertigtal; ein alt (rcht.-hist.) eene boete van twintig goede grosjen; ein neu -: (rcht.-hist.) eene boete van zestig goede grosjen; I -anschlag, m.: schatting voor de grondlasten; -bahn, vr.: kegelbaan; -brunnen, m.: pomp; -frei, bv.n.: onbelast, vrij van belasting; -groschen, m.: (mtw.) zestigste gedeelte van eene mark, (rcht.-hist.) boete -holz, o.: linnen;

kluit, aardkluit; ) (visch:) schol; itachtig; schol'lig,

Sclmupf, in Sam. I -fieber o.: ca-tarrhale koorts; -pulver, o.: (pik.) nieskruid; -tabak, m.: snuiftabak, snuif (-tabaksdose, vr.: snuifdoos; -tabaks-mühle, vr‘: snuifmolen); -tuch, o.: zakdoek, (pop.) neusdoek.

ISchnup feu, m. (-s): verkoudheid; den - bekommen: verkouden worden, eene verkoudheid opdoen; den - haben: verkouden zijn; den - verursachen: verkouden maken; der russische -: (gnk.) de influenza.

Ischnup’fen, w. o. h. en w. b.: snuiven; Tabak -: snuif gebruiken, snuiven; das Licht -: de kaars snuiten; I -ahn-lich (-artig), bv. n.: (gnk.) catarrhaal; -fieber, o.: catarrhale koorts.

Sclmup’fer, m. (-s; mrv. -): snuiver; Schnup'ferin, vr. (mrv. -nen): snuifster, (fam.) snuifin

schimp licht, bv. n.: 1) verkouden; 2) verkoudheid veroorzakend; 3) (gnk.) catarrhaal.

Sclmuppe, vr.:    1) kaarse-pit,

2) kaars-snuitsel; 3) (str.) verschietende ster.

ISchnup’pen, m. (-s): Zie z. n. m.

Sclmupf en.

I se lm ii pp e ii, w. o. h. en w. b.: Zie

sclmiipfen.

sclmiip pern, w. o. h.: snuffelen.

ISchnur, vr.: schoondochter, aangetrouwde dochter.

ISchnur, vr. (mrv. SchnüTe): 1) snoer; koord; draad; (fig.) rist; eine - Perlen: een snoer parelen; auf eine - reihen: aan een snoer rijgen, aan eenen draad rijgen; eine - Kastanien: eene rist kastanjes; mit Schnüren besetzen: (kim.) met koord versieren; 2) lijn, (inz.) meetlijn, richtlijn, rooilijn, (fig.) regel, richtsnoer; nach der -: regelrecht, (fig.) naar den regel, geregeld, (fig. fam.) alsof het met een schaartje geknipt is; nach der - bauen: volgens de rooilijn bouwen: über die - hauen: (fig.) buiten den regel gaan, (iron.) in de bus blazen, uitgaven boven zijne middelen doen; von der -zehren: (spr.) van den hoogen boom leven; etwas an der - haben: (fig.) ;iets aan het lijntje hebben, met iets leven naar willekeur, (ook:) iets van buiten kennen,

I Schuur, in Sam. I -dreher, m.: ga-rentwijner; -eben, bv. n.: lijnrecht; -feuer, o.: vuurpijl; -folge, vr.: rechte lijn; -förmig, bv. n.: draadvormig;-ge-rade (-gleich), bv. n.: lijnrecht, regelrecht ; -macher, m.: lintwever, passementwerker; -perle, vr.; rijgparel; -recht. bv.

n.: lijnrecht, regelrecht; -stracks, bw.: lijnrecht, regelrecht.

ISchnür, in Sam. I -band, o.: 1) veterband, 2) veter, rijgveter, rijgsnoer; -brust, m.: keurslijf, corset (-brustma-cher, m.: corsettenmaker); -haken, m.: haak en oog: -holz, o.: lintwevers-klos; -leib, m. (-leibchen, o.): keurslijf, corset; -loch, o.: vetergat; -mieder, o.: keurslijf, corset; -nachbar, m.: naaste buurman; -nadel, vr,: 1) rijgpen, 2) nestel; -riemen, m.: veter, rijgsnoer; -senkel, m.: veter, rijgsnoer (-senkelstift, m.: nestel); -stiefel, m.: rijg-laarsje; -stift, m.: nestel.

hnür'chen, o. (-s; mrv. -): snoertje;

Schnurrant', m. (-en; mrv. -en): schooier; Schnur're, vr.: 1) ratel, (fig.) ratelwacht, klapperman, nachtwacht, (iron.) klemhaak, dievenvanger, diender, 2) grap, , aardigheid, snakerij; schnur ren, w. o. h.: ratelen, brommen, gonzen, (van katten:) spinnen, (fig. fam.) loopen schooien, loopen bedelen (zusammen -: ineenkrimpen); Schnur'rer, m, (-s; mrv.-): schooier; schnur'rig, bv. n.: koddig, kluchtig, grappig, vermakelijk; Schnur’rig-keit, vr.: koddigheid, kluchtigheid, grappigheid, vermakelijkheid.

Sdmü'rung, vr.: 1) binding, vast-binding, vastsnoering; 2) (het) rijgen, schob: Zie schieben,

Scho'her, m. (-s; mrv. -): hoop (opeengehoopte hoeveelheid); (hout-)stapel; (hooi-)opper; | scho'bern, w. b.: 1) aan hoopen zetten, 2) stapelen.

Schock, o. (-es. -s; mrv. -e): 1) hoop, zode, hoeveelheid; 2) grondbelasting,

ete van zestig goede grosjen; v,.. talhout; -leinwand, vr-: Boheemsch

men; -weise, bw.: bij het zestigtal.

schoek'en, w. b.: aan zestigtallen afdeelen, bij zestigtallen tellen; w. o. h.: (akk.) een goed beschot opleveren, (zeew.) schokken, stampen, stooten.

Scho’der, m. (-s): puin.

sclio'fel, bv. n.: armzalig, (pop.) sjofel. I -, m. (-s): bocht, slecht spul, armzalig spul (-waare, vr., -zeug, o.: Zie Schofel, m.).

sehofelig, bv. n.: Zie schofel, bv.n.

Schof'fe, m. (-n; mrv. -n): schepen (thans: wethouder).

Schokola'de, vr.: chocolade; I -kanne, vr.: chocolade-kan; -tafel, vr. (-tafelchen, o.): (een) koekje chocolade; -tasse, vr.: chocolade-kop.

schalken, w. o. h.: (van de zee:) klotsen.

Schöll, in Sam. I -kraut, o.: Zie Schellkraut.

Schol'le, vr.:

2) schots, ijsschots I schol'licht, bv. n.: bv. n.: kluitig.

Scho'merling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kramsvogel.

ren

het

-meise, vr.: staart-ster, komeet.

schöpf, in Sam. I -bar, bv. n.: te scheppen, te putten; -brett, o.: schepbord; -brunnen, m.: put (waaruit het water geput of geschept wordt); -eimer, m.: schep-emmer, puts; -gefass, o. (-geschirr, o.): schepper men sen schept

m. I SCaxv^/    v i.» • n («wwuviV'U^

-rad, o.: (van watermolens:) schep-rad,(in uurwerken:) slag-rad; -schaufel, vr.: hoosvat; -werk, o.: door stoom gedrevene watermolen.

Schöpf’chen, o. (-s; mrv. -): kuifje. Schöp’fe, vr.: 1) waterput; 2) schepper, puts, schep-emmer.

schop’fen, w. o. h.: eene kuif krijgen; w. b.: gekuifd maken, schöp'fen, w. b.: scheppen (i. a. b.);

putten; Wasser -: water -: lucht scheppen; Athem deppen; Mutn [t| -: moed

waarmee,

schon, bw.: reeds, al; I vgw.: wel; wenn - (ob -): ofschoon, alhoewel. 1 Schon (van „schonen”) in Sam. I -zeit, vr.: (jag.) verboden tijd, geslotene jacht.

I schön, bv, n. en bw.: mooi; (dk.) schoon; Philipp der -e: (hist.) Filips de Schoone; das ist etwas -es: dat is wat moois, dat is een mooi ding; Ihr habt mir einen -en Streich gespielt: gij hebt mij eene mooie poets geba\ken; die -en Künste: de schoone kunsten; die -en Wissenschaften: de fraaie letteren; ein -er Geist: een geestig mensch, een talent, iemand met groote begaafdheden; danke -: vriendelijk dank, ik dank u vriendelijk; - thun: al het mogelijke doen om te behagen (van mannen inz.: galant zijn; van vrouwen inz.: coquetteeren).

I Schön, in Sam. I -blatt, o.: (pik.) Amerikaansche calaba; -blatterig, bv. n.: mooi van blad; -blind, bv. n.: (vea.) maanblind; -druck, m.: (typ.) schoondruk; -fahrsegel, o.: (zeew.) schooverzeil; -farber, m.: schoonverver, kleurenverver; -farberei’, vr.: schoonververij, kleurenver-verij; -fleckchen, o.: moesje, schoonheids-pleistertje; -geist, m.: geestig mensch; -geisterei', vr.: jachtmakerij op geestigheid; -gelockt, bv. n.: met fraaie lokken; -haarig, bv. n.: met mooi haar ; -heit, vr.: Zie Schönheit en Schönheits hier onderaan; -herrchen, o.: saletjonker, fatje, modegekje, kwibus; -herzelei', vr.: teergevoeligheid voor de leus; -leiste, vr,: (bwk.) krullijst; -lockig, by. n.: Zie -gelockt; -pflasterchen, o.: Zie -fleck-chen; -redner, m.: sierlijk redenaar; -schreibekunst, vr. (-schreiben, o., -schrei-bung, vr.): schoonschrijf kunst, calligraphie; -schreiber, m.: schoonschrijver, calligraaf; -sicht, o.: schoon uitzicht, prachtig vergezicht; -sinn, ‘m.: schoonheids-zin; -thuer, m.: vleier om te behagen, galant heer; -thuerei’, vr.: (van mannen:) galanterie, (van vrouwen:) coquetterie; -thuerin, vr.: behaagzieke schoone, coquette; -wissen-schaftlich, bv. n-: belletristich.

Schone, vr.: 1) schoonheid; 2) schoone, (eene) schoonheid (d. i. mooie vrouw, mooi meisje); 3) (tech.)’ vischlijm. I (-n): (het) schoone. schö'neln, w. o. h.: mooi worden, schö’nen, w. b.: (wijn:) klaren; (boomen:) dunnen, van eenige takken ontdoen.

schonen, w. b,: sparen, ontzien, verschoonen; seine Kleider -: zijne klee-ontzien; etwas nicht -: iets niet sparen; I sich -, w. w.: zijn gemak houden, niet te veel van zich zelven vergen; sich selbst nicht -: geene moeite ontzien, tegen geene moeite opzien.

Scho ner, m. (-s; mrv. -): (zeew.) schoenerschip, schoener.

Schönheit, vr.: Zie vr. Schone. Schönheits, in Sam. I -bild, o.: beeld van schoonheid; -gefühl, o.: schoonheidsgevoel, gevoel voor het schoone, -linie, vr.: schoonheids-lijn; -mittel, o.: schoonheids-middel; -muster,

o.: toonbeeld van schoonheid; -sinn, m.: Zie -gefiihl; -wasser, o.: schoonheidswater.

schonlich, bv. n.: spaarzaam.

Schön ling;, m. (-s; mrv. -e): Zie Schönhcrrchcn. schoiisain, bv. n.: spaarzaam, schön’stcns, bw.: 1) op zijn mooist, op zijn fraaist, op zijn hoogst, in het mooiste geval; 2) allervriendelijkst, allerbeleefdst; sich - bedanken: allervriendelijkst bedanken.

Schonung, vr.: verschooning; sich gegenseitig mit - behandeln: elkander ontzien.

Ncho'nnngs, in Sam. I -brille, vr.: conservatie-bril; -los, bv. n.: zonder verschooning, (fig.) meedoogenloos; -voll, bv. n.: zeer verschoonend, zacht.

ISchooss [Schossl, m. (-es; mrv. Schös’se): schoot (ook fig.); (kim.) pand: mit Schössen versehen: (kim.) van panden voorzien; auf ihrem -e: op haren schoot; im -e der Erde, der Kirche, der Familie: (fig.) in den schoot der aarde, der Kerk, van zijne (hare) familie; die Hande in den - legen: (fig.) de handen in den schoot leggen, stil zitten, werkeloos blijven, niets doen; dem Glücke im -e sitzen : (fig.) een gelukskind zijn, (fam.) een gelukzak zijn.

ISchooss [Schoss], in Sam. I -bein, o.: (ontl.) schaambeen; -fall, m.: (rcht.) aan de moeder verzekerd vruchtgebruik van vermogen van haar kind; -feil, o.: schootsvel, schortje, sloofje; -hund, m. (-hündchen, o.): schoothondje; -jünger, m.: meestbeminde leerling, (bijb.) meestbe-minde discipel; -kind, o.: schootkindje, troetelkind; -sünde, vr.: lievelingszonde, (fig.) zwak; -tuch, o.: voorschoot, schort.

Schoof, m. (-es; mrv. Schöp'fe): kuif; (fig.') kruin, top; (ook:) haarbos; Einen beim -e fassen: iemand bij het haar vatten; I -artig, bv. n.: kuifachtig, (fig.) gekuifd; -ende, o.: top, kruin; -ente, vr.: kuif-eend; -lerche, vr.: kuif-leeuwerik;

kuifmees; -stern, m.: (str.)

puts.;

(d. ï. voorwerp ept); -kelle, vr.: schep-lepel, per; -kübel, m.: Zie -eimer; -löffel, ichep-lepel; -mühle, vr.: watermolen;

(fig.) trekken, scheppen; Luft Lt] -: adem scheppen; Muth [tl -: moed scheppen; Trost -: troost putten; Verdacht (Argwohn) -: kwade gedachten (argwaan) opvatten; Nutzen - aus; nut (voordeel) trekken uit; Wasser mit dem Siebe -: (spr.) water scheppen met eene zeef, het onmogelijke willen.

Schöp’fer, m. (-s; mrv. -): 1) schep-

vr.:

mrv.:

per, maker, (fig.) ontwerper, (theo.) Schepper; 2) schepper; (opschepper, uitschepper, iemand die met een scheppend voorwerp werkt); 3) schepper (schep-lepel, schep-emmer); 4) (in uurwerken:) slag-rad; I -geist, m.: scheppende geest; -hand, vr.: scheppende hand; -kraft, vr.: scheppende kracht; -macht, vr.: almacht van den Schepper; -ruf, m. (-wort, o.): machtwoord van den Schepper.

schüp'ferisch, bv. n.: scheppend; (fig.) vruchtbaar.

schop ltg, bv. n.: kuifdragend, gekuifd.

Schöp’fung, vr.: schepping.

Schop Tungs, in Sam. I -geschichte, geschiedenis van de Schepping, (fig.) wordings-geschiedenis; -tag, m.: dag der Schepping, (fig.) dag der wording; -werk, o.: scheppings-werk, werk der Schepping; -wort, o.: machtwoord yan den Schepper.

Schöpp'chen, o. (-s; mrv. -): pintje.

Schöp’pe, m: (-n; mrv. -n): schepen (thans: wethouder).

Schöp’pen, in Sam. I -amt, o.: schepenschap; -bank,vr.: schepenbank; -stad-ter, m.: (scheldwoord:) stee-aap, stadskwibus ; -stube, vr.: schepenkamer.

Schop pen, m. (-s; mrv. -): 1) loods, houten loods, afdak, schuur; 2) koetshuis;

3) (vochtmaat:) pint; -glas, o.: pintglas; -weise, bw.: bij de pint.

Schop'perin, vr. (mry. -nen): baker.

schop pig (schöp’pig), bv. n.: pint-, een pint inhöudende.

Schüpps, m.: Zie Schöps.

Schöps, m. (-es of -en; mrv. -e of-en); 1) schaap (eigenlijk: hamel, gesneden ram) 2) (iron.) schapekop, stoffel, ezelskop.

Schöp’sen, in Sam. I -braten, m.: gebraden schapevleesch; -fleisch, o.: scha-pevleesch; -keule, vr. (-schlagel, m.): schapebout; -viertel, o.: voet (een vierdepart) van een schaap.

Schor, in Sam. I -graben, m.: goot, greppel; -kopf, m.: kaalgeschoren hoofd, kaalkop; -schaufel, vr.: spade; -stein, m.: Zie Schornstein.

Schore, vr.: 1) schoor, stut; 2) spade; I scho'ren, w. o. h.: spitten.

Schorf, m. (-es, -s; mry -e of Schörfe): 1) roof (op eene wond), korst; 2) zeer hoofd, (pop.) kleskop; 3) roosschilfer, roos op het hoofd; 4) (vea.) schurft; I -bildung, vr.: (hik.) korstvorming; -lattich, m.: (pik.) schurftkruid.

schor fen, w. o. h.: (vea.) schurft hebben, schurftig zijn; schor'fig, bv. n.: (vea.) schurftig.

schör'gen, w, b. 1) duwen; 2) stooten.

Schörl, m. (-s): (min.) schorl.

Schorn'stein, m. (-es, -s; mrv. -e): schoorsteen, (iron.) keelgat; alles durch den - jagen: (iron.) alles door het keelgat jagen; den - scnimpft das Ofenloch: (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; I -busen, m.: ouderwetsehe schoorsteen, boerenschoorsteen;-feger, m.: schoorsteenveger; -haube, vr. (-kappe, vr.): schoor-steen-kap; -mantel, m.: schoorsteenmantel; -röhre, schoorsteenpijp.

Ischoss: Zie schiessen.

ISchoss, m. (-es; mrv. Schös’se): Zie Schooss.

ISchoss, m. (-es; mrv. -e of Schös'se):

1)    (van boomen:) loot, uitspruitsel, spruit* (van graan:) halm, aar; 2) (van een huis): verdieping; 3) belasting (schot en lot); I -balg, m.: koornaar-omkleedsel; -bank, vr.: bank met rugleuning; -bar, bv. n.: belastbaar; -buch, o.: kohier der belasting; -bühne, vr.: (mnw.) afdak; -einnehmer, m.: ontvanger van de belasting; -fass, o,: brouwkuip; -frei, by. n.: vrij van belasting, onbelast; -freiheit, vr.: vrijdom van belasting; -gatter, o.: valdeur; -gras, o.: (pik.) dolik, herik; -haring, m.: 1) ijle haring, 2) ijle bokking; -jahr, o.: groei-jaar; -kelle, vr.: bakje onder de bank in een rijtuig; -kiel, m.: jonge koornhalm; -mann, m.: belastingschuldige; -pflichtig, bv. n.: 1) belastbaar, 2) belastingschuldig; -rebe, vr.: wingerd-stek; -register, m.: Zie -Imcli; -reis, o. loot, spruit,uitspruitsel; -rinne, vr,: goot van holle pannen; -stein, m.: pijl-steen, dondersteen; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zins, m. rente-belas-ting.

Schöss’chen, o. (-s; mrv. -): sponning (yan een raamkozijn.)

Schtfs’sel, m. (-s; mrv. -): ovenschop,

schos’sen, w. o. s.: (pik.) uitloopen, uitspruiten; w. o. h.: belasting (schot en lot) betalen: Schös’ser, m. (-s; mrv. -): ontvanger van de belasting; Schösserei’*, vr. belasting-kantoor, ontvangers-kantoor; Schöss'ling, m. (-es,-s;-e): 1) schootkindje,.

2)    (pik.) loot, spruit, uitspruitsel.

Schot'dien. o. (-s, mrv. -): (peul-)

schilletje.

Scho’te, vr.: 1) schil (peulschil), dop, bast (Zie mrv. Schoten); 2) (zeew.) schoot.

Schoten, vr. mrv.: 1) peulen; (ook:) dop-erwten; 2) (zeew.) schooten; I -baum*. m.: Sintjansbroodboom ; -blume, vr.: wilde anemoon; -dorn, m.: 1) acacia, 2) gomboom; -dotter, m.: wormzaad; -erbsen, vr.

dop-erwten (frühe -erbsen: jonge dop-erwtjes); -förmig, bv. n.: peulvormig; -gewachse, o. mrv.’. peulvruchten; -kleer m.: steenklaver; -pfeffer, m.: Spaansche peper; sammler, m.: schillenraper; -tra-gend, bv. n.: de vrucht in peulschillen dragende.

Schott, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) karaat; 2) sluitdeur; 3) beschot, afschutsel (in een schip); 4) borstwering van den achtersteven; 5) kwast (in hout); 6) (adk.: zoutmeer in eene woestijn; I -land, o. (-sr. (adk.) Schotland; -lander, m. (-s; mrv. -): Schot; -landerin, vr. (mrv. -nen): Schotsche; -landisch, bv. n.: Schotsch.

Schot te, m. (-n; ; mrv. -n): Schot, Schotlander; Schot'tin, vr. (mrv. -nen): Schotsche; schot’tisch, bv. n.: Schotsch.

Scho verse’gel, o. (-s; mrv. -): (zeew.) schooverzeil.

SChraffi'ren [ie], w. b.: schraffeeren (met kruisstrepen teekenen of graveeren)*

schrag, bv. n. en bw.: schuin; - zu-schleifen: schuin bijwerken; I -fenster, o.: lichtraam, vallicht; -heit, vr,: schuinheid, schuinte; -kante, vr.: sponning, gleuf; -linie, vr.: hoekpunts-lijn; -mass, o.: zwei; -schnitt, m.: (wsk.) ellips; -steg, m.: (typ.) kooihout, kooi; -zeilig, bv. n.: (pik.) ruits-wijze.

schrage, bv. n. en bw.: schuin; I

zijn

Sclirauberei', vr.:

scliravelen, w. o, bij den wind zeilen.

Sclireclt, m. (-es, -s; mrv. -e): schrik; I -bar, bv. n.: 1) schrikachtig, 2) bangelijk ; -bild, o.: schrikbeeld; -geburt, vr.: misgeboorte; -gedanke, m.: verschrikkelijke gedachte; -geist, m. (-gespenst, o.): schrikwekkend spook; -gestalt, vr.: schrikwekkende gedaante; -haft, bv. n.: 1) schrikachtig, bangelijk, 2) verschrikkelijk, schrikwekkend; -haftigkeit, vr.:

1)    schrikachtigheid, bangelijkheid, 2) verschrikkelijkheid, schrikwekkendheid; -herd, m.: slagkooi, vogelknip; -los, bv. n.: onvervaard;, onverschrokken; -pulver, o.: (gnk.) schnkpoeder; -schanze, vr.: (vest.) schrikschans (Fr.: redoute);-scheuche vr.: vogelverschrikker, (fig.) bangmaker; -schuss, m.: 1) schot om bang te maken,

2)    (fig.) loos alarm; -sprung, m.: sprong van schrik; -stein, m.: (min.) malachiet, (fig.) schutpaal, schut-steen (om te beschutten tegen beschadiging van rijtuigwielen) ; -strafe, vr.: straf tot een afschrikkend voorbeeld; -tuch, o.: (fig.) fladderlap (om het wild bang te maken); -wasser,o.: (gnk.) schrikdrank; -wort, o.: schrikwekkend (bangmakend) woord, (fig.) dreigement, bedreiging.

Schreck e, vr.: (vog.) kwakkelkoning.

vr.: 1) schuinte; 2) schuine kant; I -beet, o.: (tnb.) rabat; -mass, o.: zwei; -mauer, vr.: zijmuur van eene hooge stoep.

schragen, w. b.: schuinmaken, schuin bijwerken.

Schra gen, m. (-s; mrv. -): 1) schraag,

2)    (in de vleeschhal:) vleeschbank; 3) krib; slaapstede; 4) hout-stapel.

Schragung, vr.: 1) schuinte; 2) schuine bijwerking.

schralen, w. o. h.: (zeew., van den wind:) schralen.

Schramm, in Sam. I -schuss, m.: schampschot.

Schram'me, vr.: schram; schram’men, w. b.: schrammen; schram’mig, bv. n.: vol schrammen.

Schrank, m. (-es,, -s; mrv Schran'ke);

1)    kast; 2) buffetkastje; I -ader, vr.: ader op den voet; -schlüssel, m.: kastsleutel; -thür, vr.: kastdeur.

Schrank, in Sam. I -eisen, o.: zaag-vijl, tandzetter. scherpzetter; -fenster, o.: jaloezie, zonneblind; -werk, o.: traliewerk.

Schrank’chen, o. (-s; mrv.-): kastje.

Schran'ke, vr.: 1) slagboom, slaghek, hek, afsluiting: (fig.) perk, omperkte (afgeperkte) ruimte; (ook:) grenspaal, grens; die -n überschreiten: (fig.) de grenzen (de palen, de perken) te buiten gaan; Einen in den -n halten: (fig.) iemand binnen de palen houden, iem. in toom (in bedwang) houden; sich in den -n halten: (fig.) zich niet te buiten gaan; - setzen: (figJ paal en perk stellen; in die -n treten: (fig.) in het strijdperk treden; 2) balie; (fig.) rechtbank, gerechtshof; vor den -n: voor de balie, voor de rechtbank.

Schranken, in Sam. I -fenster, o.: tralie-venster, raam met tralies; -los, bv.

n.: onbeperkt; -losigkeit, vr.: onbeperktheid.

schran ken, w, b.: 1) kruiselings over elkander plaatsen; die Füsse (die Beine) - • de beenen over elkander slaan; - um: heenslaan om; 2) uittanden, tanden maken aan (b.v. eene zaag),

Scliran ne, vr.: 1) Zie Schranke no. 1; 2) vleeschbank (in de hal); (ook:) uitstalling van eetwaar, inz. van brood;

3)    (te Weenen:) paleis van Justitie.

Schranz, m. (-en; mrv. -en): 1) hoveling, slaafsche vleier, (gem.) gatlikker;

2)    klaplooper.

schran zen (schran zen), w. o, h.:

1)    schransen, (gem.) vreten; 2) klaploo-pen.

schran zenhaft, bv. n.: 1) hovelingachtig, slaafsch vleiend, (gem.) gatlikkerig;

2)    klaplooperig.

Scliran, in Sam. I -eisen, o.: schrapmes, krabber.

Schrap'pe, vr.: 1) schrapmes, krabber; 2) roskam; schra'pen, w. b.: schrappen, afkrabben; Schra'per, m. (-s; mrv. -): schrapmes, krabber.

Schrauh, in Sam. I -baum, m.: schroef-boom; -büchse, vr.: schroefmoer; -haken, m.: schroefhaak; -horn, o,: schroefhoorn {eene schroefvormige schelp); -planke, vr.: schroefplank; -stock, m.: nandschroef; -zange, vr.: schroeftang.

Schrauh chen, o.(-s; mrv.-): schroefje.

Schrau'he, vr.: schroef; Archimedi-

sche -: Archimedische schroef; auf »n stehen: (fig.) op losse schroeven staan, zeer onzeker zijn; auf -n gestellt: (fig.) raadselachtig, dubbelzinnig, voor verschillende uitleggingen vatbaar; seine Worte auf -n stellen (setzen): zijne woorden zoo inkleeden dat ze voor verschillende uitleggingen yatbaar zijn, raadselachtig (dubbelzinnig) spreken; in seinem Kopfe ist eine - los: (fig.) er is er een van de vijf bij hem op hol.

Ischrau'ben, w. b. reg. en onr. (schrob; geschro'ben): schroeven ; - an : vastschroeven aan; - auf: vastschroeven op; seine Ausdrücke -: (fig.) raadselachtig (dubbelzinnig) spreken (Zie 13 reg. hooger); ge-sehraubt: (fig.) raadselachtig, dubbelzinnig; Einen -: (fig. fam.) iemand voor het lapje houden, den gek met iemand steken; Einen um sein Geld -: (fig. fam.) iemand zijn geld afhandig maken, iemand " geld uit den zak kloppen.

Schrauben, in Sam. | -baum, m.: schroefboom; -blech, o.: schroefplaat; -bohrer, m.: schroefboor; -bolzen, m.: schroefbout; -dreher, m.: schroevendraaier; -eisen, o.: schroefplaat; -förmig, bv. n.: schroefvormig; -gang, m. (-gewinde, o.); schroefdraad; -kopf, m.: kop eener schroef; -linie, vr.: schroeflijn; -mutter,vr.: schroefmoer, moer eener schroef, moerschroef; -nagel, m.: schroefnagel, schroefvormige spijker; -presse, vr.: schroefpers; -riegel, m.: schroefgrendel; -ring, m.: schroefring; -satz, m.: dommekracht; -schloss, o.: schroefslot; -schlüssel, m.:    1) schroef-

sleutel, 2) schroevendraaier; -winde, vr.: houtschroef; -zeug, o.: schroevenmakers-gereedschap; -zieher, m.: schroevendraaier; -zirkel, m.: veerpasser; -zug, m.: hijschtuig, takel, katrol; -zwinge, vr.: klemschroef, klemhaak.

Sclirau'ber, m. (-s; mrv. -e): schroe-ver.

(fig. fam.) fopperij, h.: (zeew.) scherp

Isclireck’en, w. o. onr. s.: Zie er-    schrijflessenaar;' -richtig, bv. n.: goed ge-

schrecken; I w. b. reg.: verschrikken,    speld; -schrank, m.: schrijflessenaar;

bangmaken, schrik aanjagen; (kkk.) met    -schule, vr.: schrijfschool; -schülerr

koud water besprenkelen.    m.: schrijfleerling; -selig, bv. n.: met

ISchreck'eii, m. (-s; mrv. -): schrik;    de zucht om te schrijven behept; -selig-

(fig.) verschrikking, verschrikkelijkheid;    keit, vr.: beheptheid met de zucht om te

in - setzen: met schrik vervullen, doen    schrijven; -stift, m.: schrijf-stift; -stube,

ontstellen; die - des Krieges: de ver- vr.: schrijfvertrek, (fig.) studeerkamer, schrikkingen van den oorlog; I -erregend,    (ook:) kantoor; -stunde, vr.: schrijfles ;

bv. n.: schrikwekkend; -los, bv. n.: onver-    -sucht, vr.: Zie -seligkeit; -süchtig, bv.

vaard, onverschrokken; -losigkeit, vr.:    n. Zie -selig; -tafel, vr.: 1) schrijflei,

onvervaardheid, onverschrokkenheid;    2) zakboekje opschrijfboekje; -tafel, vr.

-spur, vr.: naweeën (mrv.) van den schrik;    schrijftafel, (fig.) schrijflessenaar; -übung,

-stumm, bv. n.: stom van ontzetting, door    vr.: schrijfoefening; -wuth [t], vr.: schrijf-

schrik verstomd; -voll, bv. n.: allerver-    woede;-zeug, o.: schrijfgereedschap, pen

schrikkelijkst.    en inkt; -zug, m.: pennetrek.

Scbreck/ens, in Sam. I -bild, o.:    Schrei be, in Sam. I Zie Schreib.

schrikbeeld; -bote, m.: overbrenger van Schrei’bematerialien, o. mrv.: ontzettende tijding; -botschaft, vr.: ont-    schrijfbehoeften; I -handler, m.: winkelier

zettende tijding; -gestalt, vr.: schrikge-    in schrijf behoeften ;-handlung, vr.: winkel

stalte; -herrschaft, vr.: schrikbewind;    van schrijfbehoeften; -handel, m.: handel

-jahr, o.: verschrikkelijk jaar; -mann, m.:    in schrijfbehoeften,

man van het schrikbewind, terrorist;    schrei’beln,w.o.h.: papier bekrabbelen,

-nacht, vr.: verschrikkelijke nacht, nacht    Ischrei'ben, w. o. onr. h. en w. b..

van schrikken en angsten; -regierung,    onr. (schrieb; geschrieb'en): schrijven*,

vr.: schrikbewind;-system,o.: terrorismus,    (fig.) spellen; Einem - (an Einen-): aan

stelsel van schrik-aanjaging; -tag, m.:    iemand schrijven; etwas ins Reine -: iets

verschrikkelijke dag, dag van schrikken    in het net schrijven, iets overschrijven ;

en angsten, (fig.) ongeluksdag; -zeit, vr.:    ich werde mir es hinter die Ohren-. (spr.)

verschrikkelijke tijd, tijd van schrikken    ik zal het in mijn oor knoopen; das Wort

en angsten (fig.) bange tijd, benauwde    „Glycerin” soll mit einem „y” und nicht

tijd, (hist.) tijd van het schrikbewind.    mit „ij” geschrieben werden: het woord

Schreciter, m. (-s; mrv, -): ver-    „glycerine” moet met eene „y” en niet

schrikker, bangmaker, schrik-aanjager;    met „ij” geschreven (d. i.gespeld) worden;

schreck’lich, bv. n.: schrikkelijk, ver-    I sich -, w. w. onr.: 1) zijnen naam schrij-

schrikkelijk; Schreck’lichkeit, vr.: ver-    ven (d. i. spellen), 2) heeten, genaamd

schrikkelijkheid; Schreck'niss, o. (-es;    zijn; woher schreibt er sich: waar is hij,

mrv. -e [nis; -ses; mrv. -se]): Zie    vandaan?; wo schreibt sich diess her:

Schrecken, m.    waar komt dit vandaan ?

Schrei, m. (-es,-s; mrv.-e): schreeuw, ISchreiben, o. (-s): (een) schrijven, kreet, gil; einen - ausstossen (einen -    (een) brief; Ihr werthes [tl -: uwe geëerde

thun): 1) een gil (een schreeuw) geven,    letteren, uw geëerd schrijven.

2) een kreet slaken; I -hals,m.: schreeuw- Schrei’ber, m. (-s; mrv. -): 1) schrij-leelijk, schreeuwer; -jahr, o.: jaar waarin ver; 2) secretaris; 3) klerk; I -amt, o.:: de pupil den voogd kan aanspreken in    1) secretarisschap, 2) klerkschap; -dienst,

rechten; -mann, m.: ooggetuige; -maul,    m. (-posten, m.): Zie -amt; -rosé, vr.:

o.: Zie -bals; -pfeife, vr.: 1) (in orgels:)    (pik.) amarant; -stand, m.: 1) stand van

mixtuur, 2) fluitje (om b. v. in eenen    klerk, stand van kantoorbediende, 2) (de)

schouwburg te fluiten ten teeken van    klerken (mrv.); -stelle, vr.: 1) post van

afkeuring); -sack, m.: Zie -hals; -ton,    secretaris, 2) plaats als klerk,

m.: krassende toon; -vogel, m.: vogel    Schreiberei’, vr.: schrijverij, geschrijf;

die slechts een eentonig geschreeuw laat Schreib’ler, m. (-s; mrv. -): papierbe-hooren.    kladder; Schreibung, vr.: schrijfwijze,

Schreib, in Sam. I -art, vr.: 1) schrijf- (fig.) spelling, wijze, manier van schrijven, (fig.) stijl,    schrei'en, w. o. onr. h. (schrie; ge-

schrijfstijl (die höhere -art: de verhevene    schrie'en): schreeuwen; (fig.) roepen;

stijl); 2) hand van schrijven, hand, (fig.)    (ook:) gillen; (ook:) krijten, janken,

schrift; 3) (fig.) spelling; -bedarf, m.:    huilen, grimmen; (van hanen:) kraaien;

schrijfbehoeften (mrv.), (het) noodige om    (van ezels:) balken; Feuer -: brand roe-

te schrijven; -blei, o.: schrijfpotlood;    pen; um Hülfe -: om hulp roepen; um

-buch, o.: schrijfboek; -feder, vr.:    Gnade -: om genade roepen; umRache -:

schrijfpen; -fehler, m.: schrijffout; -fertig,    schreien (schreeuwen, roepen) om wraak;

bv. n.: vlug met de pen;-fertigkeit, vr.:    über etwas -: luid de stem verheffen

vlugheid met de pen; -gebühren, vr. mrv.    tegen iets; hinter Einem her -: iemand

(-geld, o.): schrijfloon; -griffel, m.: grifje;    naschreeuwen, iem. najouwen; aus vollem

-kastchen, o.: schrijflessenaartje; -kitzel,    Halse -: schreeuwen zoo hard als men

m. : (iron.) schrijfjeukte; -köcher, m.:    kan; wie man in den Wald schreit, so

pennenkoker; -kunst, vr.: schrijfkunst;    kommt es wieder heraus: (spr.) op zotte

-leder, o.: perkament: -lehrer, m.: schrijf-    vragen volgen zotte antwoorden. Zie ook

meester; -lust, vr.: schrijflust; -lustig, bv.    Scbrei.

n. : schrijflustig; -meister, m.: schrijfmees- schrei'end, bv. n.: schreeuwend (ook ter: -muster, o.: schrijfvoorbeeld, voor- fig.), (van kleuren:) schel, hel, opzichtig; beeld om na te schrijven; -papier, o.: Schrei'er, m. (-s; mrv.-): schreeuwer,(fig.) schrijfpapier; -pergament, o.: scnrijfper- janker, huilebalk; Schreierei', vr.: (fam.) kament; -pose, vr.: schrijfpen; -puit, o.: geschreeuw, (fig.) gejank; Schrei’erin, vr.

eenkomstig (volgens) de Schrift; -mas-sigkeit, vr,: overeenstemming met de Schrift; -mutter, vr.: matrijs, lettervorm (der lettergieters); -probe, vr.: (typ.) letterproef, (fig.) proeve van letterschrift; -punzen, m.: Zie -bunzen; -sass, m.: (hist.) rijks-vazal; -sassig, bv. n.: rechtstreeks aan het rijk leenplichtig; -saule, vr.: (typ.) kolom; -schneider, m.: letter-graveur; -schrank, m.: kast voor geschrevene stukken; -seite, vr.: bladzijde, pagina; -setzer, m.:(typ.) letterzetter; -spotter, m.: spotter met de heilige Schrift; -spra-che, vr.: schrijftaal, (theo.) bijbeltaal; -stelle, vr.: plaats uit de heilige Schrift, bijbelplaats, bijbeltekst; -steller, m.: schrijver (van boekwerken), auteur (-stel-

einen

e voor

(mrv. -nen): schreeuwster, (fig.) jankster, huilebalk; schrei'erisch (schrei’i-g-), bv. n.: schreeuwerig, (fig.) grimmerig, jankerig.

Schrein, m. (-es, -s; mrv. -e): kast; (inz.) reliquieënkastje.

Schrei’ner, m. (-s; mrv. -): schrijnwerker, kastenmaker; I -arbeit, vr.: kastenmakers-werk; -gesell, m.: schrijn-werkersknecht; -gewerk, o.: Zie -zunft; -handwerk, o.: schrijnwerkers-ambacht, kastenmakers-ambacht; -meister, m.: schrijnwerkersbaas; -werk, o.: Zie -arbeit; -werkstatte, vr.: schrijnwerkerswinkel, kastenmakerij; -zunft, vr.: schrijnwerkers-gilde.

schrei’nern, w. o, h.: schrijnwerken, kastenmaken.

schrei'ten, w. o. onr. s, (schritt; geschriften): schrijden, stappen, loopen, gaan; vorwarts - voorwaarts treden, (fig.) voorwaarts schrijden, vooruitgaan; weit-: wijd stappen, groote stappen doen; über einen Graben -: over eene sloot stappen; zu et was -: tot iets overgaan; zur Stim-mung -: tot stemmen overgaan; zu einer zweiten Ehe -: tot een tweede huwelijk overgaan; zum Werke -: aan het werk gaan,

Schrei'tung, vr.: schrede, stap.

Schrich, m. (-es, -sj mrv. -e): scheur, barst, spleet; (fig.) mikmak, (in touw:) kink; I schrick'en w. o. s.: bubbelen; das Ankertau schrickt: (zeew.) er komt een kink in den kabel.

schrie: Zie schreien.

schrieb: Zie schreiben.

Schrift, vr.: 1) schrift, letterschrift; 2) Schriftuur, Schrift, Bijbel; in der -belesen: bijbelvast, (fam.) thuis in de Heilige Schrift; 3) geschrift, werk (boekwerk); sammtliche -en: de compleete werken; eine kleine -: een dun boekje, een geschriftje, (fig.) een vlugschriftje; eine monatliche -; een maandschrift; 4) (typ.) letter; mit kleiner -: met kleine letter; die - fallt ab: de letter is kapot, de letter is versleten; I -absatz,, m,: paragraaf; -anzeige, vr.: aankondiging van een nieuw werk, uitgevers-advertentie; -art, vr.: (typ.) lettersoort; -ausleger, m.:exegeet, Schriftverklaarder, uitlegger van de heilige Schrift; -auslegung, vr.: exegese, verklaring (uitlegging) van de heilige Schrift; -behaltniss [nis],o.: brievendekker; -beur-theiler [t], m.: recensent; -beurtheilung [tl, vr.: recensie; -bunzen, m,: letter-stempel; -erklarer, m,: Zie -ausleger; -erkla-rung, vr.: Zie -auslegung; -fach, o.: (typ.) vakje (hokje) der letterkast; -for-scher, m.: schriftgeleerde; -forschung, vr.: studie (bestudeering) van de heilige Schrift; -gelehrte, m.: schriftgeleerde; -gewölbe, o.: archief; -giesser, m.: lettergieter (-giessererz, o., -giessermetall,

o.: letter-spijs, metaal om letters van te gieten); -giesserei', vr.: lettergieterij; -guss, m.: 1) (het) lettergieten, 2) gietsel van letters; -halter, m.: (typ.) kopij-houder; -höhe, vr.: (typ.) hoogte der letters; -kasten, m.: (typ.) letterkast, (fig.) kast voor geschrevene stukken; -kegel, m.: (typ.) letter-corpus; -kür-zung, vr.: afkorting, verkorting, verkorte schrijfwijze ; -massig, bv. n.: overlerschaft, vr.: auteurschap; -stellerwelt, vr : auteurs-wereld); -stellerei', vr.: (het) boeken-schrijven; -stellerin, vr.: schrijfster (van boekwerken); -stellerisch, bv.n.: letterkundig; -stellern, w. o. h.: boekenschrijven; -stempel, m.: Zie -bunzen; stück, o.: (typ.) stuk zetsel; -tasche, vr.: portefeuille; -text, m.: bijbeltekst; -ver-dreher, m.: verdraaier van den zin der heilige Schrift; -verfalscher, m.: (rcht.) falsaris ; -verfalschung, vr,: (rcht.) valsch-heid in geschrifte; -wechsel, m.: briefwisseling; -werk, o.: penwerk; -zeichen, o.:

1)    letterteeken, 2) leesteeken (-zeichen-setzung, vr.: plaatsing van de leestee-kens); -zeug, o.: letter-spijs, metaal om letters van te gieten; -zug, m.: penne-trek.

Schrift clien, o. (-s; mrv. -): geschriftje, werkje; schrif’teln, w. o. h.: kleine werkjes schrijven, (inz.) vlugschriften schrijven; Schriftler, m. (-s; mrv. -); schrijver van vlugschriften; schrift'lich, bv. n. en bw.: schriftelijk, (fam.) zwart op wit (- aufbewahren: opteekenen, dk.: boekstaven).

schrill, bv. n.: schril, schel, scherp; schrü'len, w. o. h.: 1) schril klinken,

2)    klingelen, 3) (van vogels:) tjilpen.

I schritt: Zie schreit en.

ISchritt, m. (-es, -s; mrv. -e): schrede, stap, voetstap; (fig.) stap; (ook:) tred; (in het dansen:) pas; - vor -: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje;

machen: een voetstap doen; grosse -e machen: groote stappen doen; einen starken - gehen: goed (stevig, hard) doorstappen; der erste - zu: (fig.) de eerste schrede tot; die ersten -e thun: (fig.) de eerste stappen doen; es ist nur um den ersten - zu thun: (spr.) de eerste stap is het moeielijkst; ein Pferd im -e reiten: een paard stapvoets laten loopen; gleichen - halten mit: (fig.) gelijken tred houden met; wer nicht - halten kann, muss traben: (spr.) men moet roeien met de riemen die men heeft.

ISchritt, in Sam. I -ganger, m.: telganger, paard dat stapvoets loopt; -mass, z. n. o.: schredenmaat; -massig, bw. en bv. n.: stap voor stap, (fam.) voetj voetje, (fig.) langzaam, (muz.) andante; -messer, m.: schredenmeter; -schuh, m.: schaats (Zie Schlittschuh); -stein, m.: steen om den voet op te zetten, (fig.) hulpmiddel; -weise, bv. n. en bw.: Zie -massig:; -zahler, m.: schredenteller, schredenmeter.

schrittlinj^s, bw.: 1) stapvoets, stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje; 2) schrijëlings; - sitzen auf: schrijëlings zitten op; - stehen über: schrijëlings

steile helling;

(ook fig.); I

schroflf.

Schrolle, vr.: Zie Schrulle. Hchrol'lenliaft, bv. n.: vol grillen

en viezevazen.

Schrttpf, in Sam. I -eisen, o. (-flinte, pmes, spring-lancet; -glas,

n.: Zie

j^ciiropr, xu    V-UU..V,

vr.): (hik.) kopmes, spring-lancet; -glas, o. (-hora, o., -kopf, m.): (hik.) kopglas; -schnapper, m.: Zie -eisen; -zeug, o.: (hik.), (het) noodige om te koppen.

Schröp’fe, vr.: aftopping, (het) aftoppen, enz. Zie scliröpfen. sclirop'fen, w. b.: 1) (akk.) aftop

een

den Keiler -: in den kelder neerlaten; aus dem Keiler -: uit den kelder ophalen).

Schröter, m, (-s; mrv. -): 1) wijndrager; bierdrager; 2) Zie Schroteisen; 3) (mtw.) pasmaker van de muntplaat-jes; 4) (ins.) vliegend hert; I -lohn, m.: wijndragers loon, bierdragers-loon, loon voor het kelderen van vaten.

Schröttling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Schrot no. 1; 2) (mtw.) muntplaatje.

Schruhh, in Sam. I -bürste, vr.: borstel, boender; -hobel, m.: roffelschaaf; -sage, vr.: schrobzaag.

schmbbeln, w. o. h.: wolkammen, wolkaarden; w. b.: kaarden ; schrab ben, w. b.: schrobben, (zeew,) zwabberen, (tim.) ten ruwste schaven, (fig.) met de ruwe schaaf bewerken, (ook:) villen, plukken, het vel over de ooren halen; Schrub'ber, m. (-s; mrv. -): 1) schrobber (iemand die schrobt), 2) boender (schrobborstel), (zeew.)

Schrulle, vr.: gril, frats; -n (mrvw): grillen, fratsen, viezevazen.

Schrum'pel, vr.: 1) rimpel, 2) plooi, vouw, kreukel; schrum’pelig, bv. n.: 1) rimpelig, gerimpeld, 2) kreukelig, gekreukeld; schrum’peln, w. o. s.: 1) rimpelen, 2) krimpen; schrump'fen, w. o. s.: krimpen, vol kreuken en rimpels worden, (van melk:) kappelen, klonteren, hotten, (yan ooft, enz.:) indrogen; schrump'fig, bv. n.: 1) gerimpeld, 2) vol kreukels,

over... heen staan.

Ischrob: Zie sclirauhen,

jSchrob, in Sam. I -sage, vr.: schrobzaag, handzaag.

Schro bel, m. (-s; mrv. -): fijne kaarde; schro’beln, w. b.: fijnkaarden.

Schröck, in Sam. I -stein, m.: (hik.) graveel.

scliroff, bv. n.:    1) ruw, hobbelig,

oneffen; (fig.) ruw, ongemanierd, barsch, plomp, grof; 2) steil; (fig.) ontoegankelijk ongenaakbaar; I -heit, vr.: 1) ruwheid (ook fig.), 2) steilheid.

Schrof’fe, vr.: 1) steilte, steile kant, steile helling; 2) steilheid; 3) ruwheid schroffig, bv.

pen; (graan:) van het blad ontdoen; (tnb., aan boomen:) insnijdingen in de buitenschors maken; 2) (hik.) koppen; (fig. fam.) villen, het vel over de ooren halen, eene veer uit den staart trekken; sich - lassen: (hik.) zich laten koppen, (fig. fam.) zich laten plukken (in het spel), zich laten villen, moeten bloeden, zich eene veer uit den staart laten trekken.

Schröp’fer, m. (-s; mrv. -): (hik.) koppen-zetter; Schröp'fung, vr.: (hik.) koppen-zetting, kopping.

ISchrot, o. en m. (-es, -s;mrv. -e): 1) (afgehakt of afgesneden) stuk, brok, (van hout:) blok; 2) (mtw.) wettig gewicht, juiste zwaarte, (ook:) muntplaatje, (ook:) stempel; von gutem - und Korn: (mtw.) goed van zwaarte en van fijngehalte, (fig.) van den echten stempel: ein Mann von altem - und Korn: (fig.) een man yan den ouden stempel;

3) (art.) schroot; (jag.) hagel, schiet-hagel; 4) rand, zoom, (van laken:) zelfkant.

ISchrot, in Sam. I -axt, vr.: hakbijl, houthakkersbijl; -baum, m.: disselboom; -beutel, m.: (jag,) hageltasch, (art.) schrootzak, (in molens:) zemelkist; -bohrer, m.: putboor; -büchse, vr.: 1) jachtgeweer, jachtroer, 2) hageltasch; -bunzen, m.: steekbeitel; -eisen, o.: groote beitel, (hik.) raspvijl, beendervijl; -fabrik, vr.: hagelgieterij, schiethagel-fabriek; -form, vr.: hagelvorm, gietvorm voor schiethagel; -flinte, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -förmig, bv. n.: hagelvormig; -gang, m.: molensteenen (mrv,) van een pelmolen; -giesserei’, vr.: Zie -fabrik; -gürtel, m. gordelriem voor schiethagel; -hammer, m.: beitelvormige hamer; -ho-bel, m.; roffelschaaf; -kasten, m. zemelkist; -kleie, vr.: grove zemelen (mrv.);

-korn, o.: yan de schil ontdane graankorrel, (fig.) gepeld graan, (jag.) hagelkorrel; -kupfer, o.: afsnijdsel van koper, koper-snippers (mrv.); -leiter, vr.: ladder-brug (om te laden of te lossen); -mass, o.: maat (voor een schot hagel of schroot); -mehl, o.: grof meel (meel met de zemelen er in); -meissel, m.: Zie -eisen; -messer, o.: hakmes; -messing, o.: afsnijdsel van geelkoper, geelkoper-snippers (mrv.); -model, m.: Zie -form; -mühle, vr.: pelmolen; -sack, m.: Zie -heutel; -sage, vr.: schrobzaag, groote zaag; -schere, vr.: muntschaar; -schwein, o.: niet te vet varken, (inz.) speenvarken; -seil, o.: touw om vaten neer te laten in een kelder; -sieb, o. hagelzeef, korrelzeef;-speek, m.: doorregen spek; -stahl, m.: Zie -eisen; -stück, o.: 1) Zie Schrot no. 1, 2) (art.) stuk van zwaar kaliber, groot kanon; -tau, o.: (zeew.) schrooitouw; -thurm [t], m,: hooge schoorsteen van eene hagel-gieterij; -wage, vr.: (zeew.) peillood, dieplood, (tim. en mtsl.) paslood; -werk, o.: 1) lambrizeering, wandbeklee-ding; 2) Zie -fabrik; -winde, v.: haspel; -zahn, m.: snijtand; -zeug, o.: (munters-) kniptuig.

Schröt’chen, o. (-s; mrv. -): 1) stukje, brokje; 2) blokje; 3) muntplaatje; 4) korreltje, (inz.) hagelkorreltje.

Schro'te, vr.: 1) beitel; 2) rand, zoom, (van laken:) zelfkant.

schro’ten, w. b.: 1) op de juiste maat brengen (hakken, snijden, zagen, knippen) ; 2) ten ruwste van het buitenste ontdoen, (graankorrels:) pellen; 3) (van ratten en muizen:) knabbelen aan, kapot-knabbelen; 4) schrooien, met behulp van schrooitouw neerlaten of ophalen (in

te

om

grenzen

be-

am

ieder

3) (van melk:) gekappeld, gehot, geklonterd, 4) (van ooft,, enz.:) ingedroogd.

Schriind, m. (-es; mrv. Schrün'de): berst, spleet, scheur; Schründ’chen, o. (-s; mrv. -): berstje, kloofje, spleetje, scheurtje; Schrün'de, vr.: Zie Schrund (-n, vr. mrv.: vea.: kootzweren); schrun’-den, w. o. s.: bersten, scheuren, splijten; schrun’dig, bv. n.: vol bersten en kloven.

schrup fen, w. b.: ten ruwste bewerken; w. o. s.: Zie scliruinpfen.

Schrut, in Sam. I Zie Trut in Sam.

ISchub, m. (-es, -s; mrv. Schü’be): duw; (spl.) slag, stoot, worp; (van den wind:) windvlaag, rukwind ; (van soep:) schep, lepelvol; (bij bakkers:) ovenschop-vol, (ook ■) baksel; (tig.) vervoer op een kruiwagen; (rcht.) uitzetting (uit een land), verwijdering (over de grenzen); ein - Kegel: een kegelspel, een spel kegels; ich habe den -: het is mijne beurt spelen; ein guter -: (spl.) een goede worp (slag, stoot).

ISchub, in Sam. I -amt, o.: (rcht.) nof van appèl; -blech, o.: schuifdeur, ovendeur; -fach, o.: schuiflade; -fenster, o.: schuifraam; -jack, m.: (gem.) schobbejak, schobberd; -karren, m.: kruiwagen ; -karrner, m.: kruiwagenman, kruier; -kasten, m.: latafel; -lade, vr.: schuiflade, (tig.) latafel; -loch, o.: ovengat, ovenmond; -ochs, m.: trek-os, ploegos; -pass, m.: bevel om vreemde land-loopers over de grenzen te brengen; -riegel, m.: grendel; -sack, m.: zak (broekzak, borstzak rr»lineTinlr enz.); -tisch, m.: schuiftafel; -wand, m.: beweegbaar schut; -weise, bw.: 1) schuivend, 2) duwend; -zeit, vr.: schofttijd.

Schub'bejak, m. (-es, -s;mrv.-e): schobbejak, schobberd.

Schiib'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) grendel; 2) verschoveling, verschoppeling; 3) landlooper die over de gezet wordt.

Ischüch'tern, w. b.: bangmaken.

Ischüch'tern, bv. n.: schuchter, deesd; bloode (fam.: bleu), verlegen;

I -heit, vr.: schuchterheid, bedeesdheid; blooheid (fam.: bleuheid), verlegenheid.

Schuck, m. (-es, -s; mrv. -e): duw.

Schuck'el, vr.: Zie vr. Schaukel; schuck'eln, w. o. s.: (pop.) waggelen, zwingelen.

schuck en, w. b.: duwen.

Schu'del, vr.: (pop.) sloerie, slons, slordebel.

sehuf: Zie schaffen.

Sehuf fe, v.: Zie Schaufel.

Schuft, m, (-es, -s; mrv. -e): (gem.) schoft, schobberd, schobbejak; schuftig, bv. n.: (gem.) schofterig, schobbejakkerig; Schuftigkeit, vr.: (gem.) schofterigheid, schobbejakkerigheid.

Schu'fut, m. (-es, -s; mrv.-): (vog.) kat-uil.

ISchuil, m. (-es, -s, mrv. -e): schoen; (als maat:) voet; (fig.) uiteinde, punt; (in de scheepmakerij:) planken en rollen (mrv.) waarover een scjiip van stapel loopt; (zeew.) ankerschoen; hölzerne -e: klompen, holsblokken; Jeder weiss Besten, wo ihn der - drückt: (spr.) weet zelf het best waar hem de schoen wringt; alle -e über Einen Leisten schlagen: (spr.) alles over één kam scheren; Einem etwas in die -e giessen (schieben, schütten): (tig.) aan iemand de schuld van iets geven, iemand van iets betichten; ich möchte nicht in seinen -en stecken: (fig.) ik zou niet gaarne in zijne schoenen staan; Einem die -e austreten: (fig.) iemand vóór zijn, iem. eene vlieg afvangen; etwas an den -en abgelaufen haben: (fig.) iets al lang geweten hebben, (fam.) iets al lang in zijne sloffen gehad hebben; umgekehrt wird ein - daraus: (fam.) zal er iets van terecht komen, dan dient de zaak anders aangepakt te worden.

ISchuil, in Sam. | -absatz, in.: hak (achterlap) van een schoen; -ahle, vr.: schoenmakers-els; -ahzieher, m.: schoen-hoorntje; -band, o.: schoenriem;-blatt, o,: bovenleer voor of van een schoen (-blatter, o. mrv.: bovenleer voor of van schoenen); -blatzer, m.: schoenlapper; -borsten, vr. mrv.: pekdraad-borstels, varkensborstels om aan den pekdraad te slaan; -bürste, vr.: schoenborstel, schoen-schuier; -büsser, m.: schoenlapper; -draht, m.: pekdraad, pikdraad; -eisen, o.: schoenmakers-schrapmes; -fabrik, vr.: schoenenfabriek, groote schoenmakerij; -fleck, m.: 1) lap op een schoen, 2) achterlap; -flicker, m.: schoenlapper; -flicke-rin, vr.: schoenlappersvrouw; -hader, m.: voetveeg; -horn, o.: schoenhoorntje; -knecht, m.: schoenmakersknecht; -kneif, m.:    schoenmakers-mes; -kratze, vr.:

voetveeg-ijzer; -laden, m.: schoenenwinkel, schoenmakers-winkel; -lasche, vr.: lus (trek-lus) aan een schoen; -leder, o.: schoenleder, schoenleer; -leisten, m.,: schoenleest, schoenmakers-leest; -macher, m.: schoenmaker (-machergesell, m.: schoenmakersknecht; -macherhandwerk o.: schoenmakers-ambacht; -machermeis-ter, m.: schoenmakersbaas; -macherzunft, vr.: schoenmakers-gilde); -macherei', vr.: schoenmakerij; -macherin, vr.: schoenma-kersvrouw; -markt, m.: schoenenmarkt; -mass, o.: 1) maat voor een paar schoenen, schoenmakers-maat, 2) (het) meten bij den voet; -nadel, vr.: schoenmakers-els; -nagel, m.: schoen-spijker; -pech, o.: schoenmakers-pek (pik); -pflock, m. (-pinne, vr.): schoenpin; -putzer, m.: schoenpoetser; -quaste, vr.: schoenkwastje; -riemen, m.: schoenriem; -schmiere, vr.: schoensmeer; -schnalle, vr.: schoengesp; -schwarze, vr.: glimmend smeer; -senkel, m.: schoenveter, rijgveter; -sohle, vr.: schoenzool; -spitze, vr.: teen (punt) van een schoen; -spangen, vr. mrv.: schoengespen; -trödel, m.: schoenlapperij; -wachs, o.: schoenmakers-was (voor de spinaaldraden); -wichse, vr.: glimmend smeer; -zwecke, vr.: schoenstiftje, schoenspijkertje.

schuh’en, w. b.: van schoenen voorzien; sich -, w, w.: zijne (hare) schoenen aantrekken.

... schuh'ig, bv- n.: ... voet lang; drei -: drie voet lang.

Schuhu, m. (-s; mrv. -s): (vog.) kat-uil.

Schul, in Sam. I -amt, o.: 1) departement van openbaar onderwijs, 2) school-

m.:

in.:

-steif,

uni

meesterschap, onderwijzers-plaats; -an-stalt, vr.: inrichting: van onderwijs, (fam.) school; -arbeit, vr.: schoolwerk; -atlas, school-atlas; -aufseher, m.: schoolopziener, inspecteur van het onderwijs; -aufsicht, vr.: school-inspectie; -bank, vr.: schoolbank; -bekanntschaft, vr.: schoolkennis, schoolkameraad; -bezirk, m.: schooldistrict; -bibliothek, vr.: schoolbibliotheek; -bube, m.: schooljongen, schoolknaap; -buch, o.: schoolboek; -buchhandlung, vr.: winkel van schoolboeken ; -dienst, m.: schooldienst; -disciplin, vr.: schooltucht; -entwurf, m.: (schl.) model; -erziehung, vr.: 1) school-opleiding, 2) opvoeding in de school; -feiertag, m.: vacantie-dag, vrije dag; -ferien, vr. mrv.: vacantie-dagen, (de groote) vacantie (enk,); -frage, vr.:    school-quaestie,

vraagstuk van het openbaar onderwijs; -freund, m.:    1) voorstander van het

openbaar onderwijs, 2) schoolkameraad, vriend op school; -freundin, vr.: 1) voor-standeres van het openbaar onderwijs, 2) schoolkameraadje, vriendin op school; -freundschaft, 1) vriendschap op school, 2) schoolkameraad; -fuchs, m.: schoolvos; -fuchsen, w. o. h.: (iron.) den schoolvos uithangen; -fuchserei', vr,: schoolvosserij; -füchsisch, bv. n.: schoolvosserig;-gebaude, o.: schoolgebouw; -gefahrte, m.: schoolkameraad ; -gefahrtin, vr.: schoolkameraadje; -gebrauch, m,: schoolgebruik; -gehülfe, m.: ondermeester; -geld, o. schoolgeld; -gelehrsamkeit, vr.: schoolgeleerdheid, (iron.) schoolmeesters-wijsheid; -gelehrte, m. schoolgeleerde ; -genoss, m.: schoolkameraad;-gerecht, bv. n.: behoorlijk, (rs.) goed gedresseerd; -gesell, m.: schoolkameraad ; -gesetz, o.: schoolwet; -gewasch, o. (iron.) schoolvosserig gebazel; -gezank, o.: schoolsch getwist; -halter, m.: schoolmeester, -halterin, vr.: schoolmatres;-herr, m. hoofd-onderwijzer; -inspektor, m.: Zie -aufseher ; -jahr, o.: schoeljaar; -jugend, vr.: schooljeugd; -junge, m.: Zie -bube; -hund, m.: (iron.) schoolbel;-kamerad, m.: schoolkameraad; -kenntnisse, vr. mrv.: schoolkundigheden, op school verworvene kundigheden; -kind, o.: schoolkind; -klasse, vr.: klasse op school; -knabe, m.: Zie -bube; -kommission’, vr.: schoolcommissie; -kram, m.: schoolgeleerdheid, schoolvosserij; -krank, bv, n.: (om niet naar school te gaan) zich ziek houdend; -krankheit, vr.: ziekhouderij (ten einde niet naar school te gaan); -lehrer, m.: school-onderwijzer, schoolmeester; -lehre-rin, vr.: school-onderwijzeres; -madchen, o.: schoolmeisje; -mann, m.: schoolman, schoolmeester, pedagoog; -massig, bv. n.: schoolsch, (fig.) behoorlijk; -meister, schoolmeester; -meisterin, vr,: 1) schoolmatres, 2) schoolmeestersvrouw ; -meiste-risch, bv. n.:    schoolmeesterachtig;

-meistern, w. o. h.: den schoolmeester spelen, den schoolmeester uithangen (w. b., fam.: drillen); -ordnung, vr.: 1) schooltucht, 2) school-reglement; -pferd, o.: (rs.) manege-paard, gedresseerd paard, (iron.) stokpaardje; -philosophie, vr.: schoolschè wijsbegeerte; -plan, m.: prospectus (programma) der lessen; -prüfung, vr.: school-examen; -provisor, m.: hulp-onderwijzer, meester; -ranzel, m.

(-ranzen, m.): boekenriem, schoolboeken-tasch, (iron.) schoolvos; -rath [tl, m.:

1)    school-commissie, 2) lid van de schoolcommissie; -recht, bv. n.: Zie -gerecht; -rede, vr.: statige redevoering, (fig.) hoogdravende taal;-sache, vr.: schoolzaak, on-derwijs-zaak; -sack, m.: Zie -ranzel (einen guten -sack haben: fig. fam.: heel wat in zijne mars hebben); -sattel, m.: rij-school-zadel; -schlendrian, m.: schoolsleur; -schrift, vr.: 1) schoolboek, 2) opvoedkundig werk, 3) geleerde verhandeling, 4) hekelschrift, 5) Zie -plan; -schritt, m.: (rs.) afgemeten tred; -sprache, vr.: schooltaal; -staub, m.: school-stof, stof (bestovenheid) der schoolbanken, (tig.) bekrompenheid (kleingeestigheid) der schoolschè vormen, (ook:) school-ellende (-staub fressen: iron.: een echte schoolvos worden); bv. n.: schoolvosserig; -steifheit, vr.: schoolvosserigheid; -stelle, vr : onderwijzers-plaats ; -stolz, m.: geleerdheid-trots, verwaandheid (als bv. n.: op zijne [hare] geleerdheid trotsch, verwaand); -strafe, vr.: school-straf; -streit, m.: schoolschè twist; -stube, vr.: schoolvertrek, (fig.) leerkamer; -studiën, vr. mrv.: school-studiën; -stunde, vr.: school-uur; -system, o.: schoolsch stelsel;-tag, m,: schooldag; -theologie, vr.: schoolschè godgeleerdheid; -tisch, m.: leertafel, (fig.) schoolbank; -ton, m.: schoolvosserige toon, hoogdravende toon; -übnng, vr.:vertaal-oefening,thema; -unterricht, m.: school-onderwijs; -verfas-sung, vr.: 1) wet op het openbaar onderwijs, 2) school-reglement; -verwalter, m,:

'versiteits-penningmeester; -vorsteher, m.: hoofd der (eener) school; -weise, z. n. yr.: schoolmanier (als z. n. m.: schoolman); -weisheit, vr.: schoolgeleerdheid; -wesen, o.: (het) schoolwezen; -wissenschaften, vr. mrv.: schoolwetenschappen, (Lat.) humaniora; -witz, m.: 1) zoutelooze geestigheid,

2)    flauwe aardigheid; -wort, o.: kunstwoord, kunstterm; -zeit, vr.: schooltijd; -zimmer, o.: Zie -stube; -zucht, vr.: schooltucht.

IScliuld, vr.: schuld (i. a. b.); aus-stehende -en: uitstaande posten, gelden die men te vorderen heeft, (het) actief; rückstandige -en: achterstallige schulden; sammtliche -en: al de schulden, (het) passief; -en machen: schulden maken; sich in -en stecken: zich in schulden steken; tief in -en stecken: (fam.) diep in de schuld zitten; in -en gera-then [t]: in schulden geraken; ausser -en, ausser Gtefahr: (spr.) buiten schulden, buiten gevaar; seine -en bezahlen: zijne schulden betalen; wer seine -en bezahlt, verbessert seine Güter: (spr.) wie zijne schulden betaalt wordt daardoor zooveel rijker; die - der Natur bezahlen: (fig.) den tol aan de natuur betalen (d. i. stervert); der Tod ist der Sünde -: (bijb.) het loon der zonde is de dood; und vergieb uns unsre -en: (bijb.) en vergeef ons onze schulden; der Uebel grösstes ist die -: (fig.) schuld (d. i. een schuldig geweten) is het ergste kwaad; sich etwas zu -en kommen lassen: zich aan iets schuldig maken; die - liegt nicht an fiiir (ichbin nicht - daran): de schuld ligt niet aan mij, mijne schuld is het niet: es ist nicht meine -: het is mijne schuld niet, ik kan het niet helpen;

mede-

Ischulden, in Sam. | -frei, bv. n.: vrij van schulden, (eigendom:) onbezwaard; -last, vr.: 1) schuldenlast (te betalen schulden), 2) wicht van schuld (op het.geweten): -macher, m.: schuldenmaker; -tilgungs-fond, m.: schulddelgingsfonds, amortisatiekas ; -zahlung, vr. betaling van schulden.

schuldig;, bv. n.: 1) schuldig; eines Diebstahls -: aan eenen diefstal schuldig; des Todes -: des doods schuldig, den dood verdiend hébbende; Angeklagte - erklaren: (rcht.) beschuldigden schuldig verklaren; sich - bekennen: schuld bekennen; sich nicht - bekennen: geene schuld bekennen, zijne (hare) onschuld volhouden; 2) schuldig (in geld); viel Geld - sein: veel geld schuldig zijn; was sind wir wat zijn wij schuldig, wat moeten wij betalen; 3) schuldig, verschuldigd, te danken hebbende; er ist ihm sein Leben -: hij is hem het leven verschuldigd, hij heeft zijn leven aan hem te danken; 4) verschuldigd, verplicht, gehouden; ich bin nicht - es zu thun: ik ben niet verplicht het te doen.

schuldigen, w. b.: Zie beschuldigen.

Sclml’digkeit, vr.: plicht; seine -thun: zijnen plicht doen; seine - entrich-

er hat die het is zijne schuld, hij is er de oorzaak van; er ist mit - daran: hij heeft er óók schuld aan, het is zijne schuld ook; Einem etwas - geben: aan iemand de schuld van iets geven; die - schieben auf: de schuld schuiven op.

ISclmlcl, in Sam. I -befleckt, bv. n.: met schuld bezoedeld; -beladen (-belastet), bv. n.: met schuld beladen, schuldig; -betroffen, bv. n.: (fig.) door de hand der vergelding bezocht: -bewusst, bv. n.: zich zelven van schuld bewust; -brief, m.: schuldbrief; -buch, o. schuldboek, (iron.) kladboek (im -buche stehen: fam.: in het krijt staan); -erlass, m. (-erlassung, vr.): kwijtschelding; -forderer, m. schuldeisqher; -forderung, vr.: schuldyordering; -frei, bv.n.: onschuldig; -gebung, vr.: te laste legging; -gefangene, m.: gevangene (gegijzelde) voor schuld; -genoss, m.: mede-schuldigej medeplichtige, (kph.) debiteur; -herr, m.: schuldeischer, crediteur; -heiss, m.: Zie Schultheiss; -klage, vr.: proces om betaling te erlangen, rechtsgeding tegen eenen debiteur (eine -klage anhangig machen: een proces tegen eenen debiteur aanhangig maken; eine -klage gegen Einen anbringen: eenen schuldenaar in rechten aanspreken om betaling); -leute, m. mrv.: schuldenaars, debiteuren;-los, bv.n.: onschuldig, (fig.) onschadelijk ; -losigkeit, v.: onschuld, (fig.) onschadelijkheid; -mann, m.: schuldenaar, debiteur; -opfer, o.: zoen-offer; -posten, m.: schuldpost; -prozess, m.: Zie-klage; -register, o.: Zie -buch; -sache. vr.: (rcht.) Zie -klage; -schein, m.: (schriftelijke) schuldbekentenis, (ook:) sohuldbrief; -thurm [tl, m,: gijzeling (voor schuld); -verschreibung, vr.: Zie -schein; -voll, bv. n.: schuldig, (fig.) misdadig; -zettel, m.: Zie -brief'.

I schuld en, w. o. h. en w. b.: schuldig zijn; A. schuldet B.: A. is aanB. schuldig; er schuldet mir eine bedeutende Summe: hij is mij een aanzienlijk bedrag schuldig.

ten: betalen wat men te betalen verplicht is.

schuLdigst, bw.: behoorlijk, zooals behoort.

Schuld ’ner, m, (-s; mrv. -): schuldenaar, debiteur; ich bin (ich bleibe) Ihr -: (fig.) ik ben (ik blijf) u verplicht; Schuld’-nerin, vr. (mrv. -nen): schuldenares, schuldenaarster.

Schu'le, vr.: school; (fig.) leerschool;, (van schildertrant; van wijsgeerig stelsel, enz.:) school; die platonische -: de Platonische school, het wijsgeerig stelsel van Plato; die niederlandische -: (schl.) de Nederlandsche school; die hohe -: de hoogeschool; die lateinische -: de Latijn-sche school; die niedere -: de lagere school, de school voor lager onderwijs; eine - des Lasters: eene leerschool der ondeugd; - halten: school houden, eene school doen; Einen auf eine- bringen: iemand op school leggen, iemand op eene kostschool doen; Einen in die - schicken: iemand naar school zenden (sturen).; in die - gehen: 1) naar school gaan, zich naar school begeven, 2) schoolgaan, schoolonderwijs genieten; die - schwanzen (hin-ter die - gehen, hinter die - laufen): (fam.) schoolmakje houden, spijbelen; aus der - schwatzen: (fig. fam.) uit school klappen.

schillen, w. o. h.: schoolgaan; (fig.) leeren, onderwijs ontvangen; I w. b.: leeren, onderwijzen, onderricht geven aan; (fig. fam.) drillen; ein Pferd -: een paard dresseeren.

Schiller, m, (-s; mrv. -): leerling; (inz.) scholier; (fam.) schooljongen; I -ar-beit, vr ; schooljongens-werk; -haft, bv.

n.    (-massig, bv. n.): schooljongensachtig.

Schülerin, vr.: schoolmeisje; (fig.)

leerling.

Scliülp, in Sara. I -sage, vr.: schulpzaag.

Schül'pe (Schul pe), vr.: schulp-

vormig scherp gedeelte eener boor.

Schuit, in Sam. I -heiss, m. (-en; mrv. -en): schout; -heissenamt, o.: schoutsambt; -heisserei’, vr.: ambtsgebied van eenen schout; -heissin, vr.: schoutsvrouw.

Schul ter, vr.: schouder; die -n zu-cken: de schouders ophalen; mit hohen -n: hoog in de schouders, met een hoogen rug; auf die - nehmen: op den rug nemen, (fig.) op de schouders nemen;l -band,

o. : (ontl.) schouder-spier; -bein, o,: (ontl.) schouderbeen; -binde, vr.: schouderband, draagband, (hik.) schouder-verband; -blatt, o.: (ontl.) schouderblad; -blech, o.: (van een harnas:) schouder-stuk; -blutader, vr.: (ontl.) schouder-ader; -breite, vr.: breedte der schouders; -gehange, o. (-ge-henk, o.): schouderriem, bandelier, sabelkoppel; -höhe, vr.: (ontl.) schouderblads-hoofd, bovenste van de ruggegraat; -kissen, o.: rugkussen; -knochen, m.: (ontl.) schouderbeen; -muskei, ip.: (ontl.) schouder-spier; -naht, vr,: schoudernaad; -puls-ader, vr.: (ontl.) schouder-ader; -riemen, m.: Zie -gehange; -schleife, vr.: schou-der-strik, schouderlus, (fig.) epaulet; -stück, o.: Zie -blech; -wehr, vr.: (vest.) borstwering, bolwerk, bastion; -winkel, m.: borstwerings-hoek.

schul tern, w. b.: (mil.) schouderen

geweer schouderen; I w. o.s.: schouders hebben, geschouderd zijn; breit geschultert: breed geschouderd.

Scliulz, m. (-en; mrv. -en): Zie

Scliulze.

Schul'ze, m. (-n; mrv. -n): 1) Zie Schultheiss; 2) (vog.) gouden lijster.

Sehum’per, in Sam. I -lied, o.: (pop.) straatdeun, straatliedje; (iron.) liedje uit een blijspel met zang.

Ischund: Zie scliinden.

iScluind. m. (-es, -s): vuilnis, vuil; (gem.) stront; (fig.) nesterij, (pop.) stront-bagatel; I -feger, m.: 1) straatveger, vuilnisman, 2) sekreten-ruimer, 3) (gem.) strontkerel; -grube, vr.: beerput, vergaar-put van vuiligheid; -könig, m.: nachtwerker, sekreten-ruimer; -loch, o.: Zie -grube.

Schuher, m. (-s; mrv. -): schoener-:schip, schoener.

Schun’Jkel, m.: Zie Schaukel.

Schupf, m. (-es; mrv. -e): schop (met den voet); (fig.) duw, stomp; schup’fen, w. b.: schoppen, (fig.) duwen, stompen; Schup’fer, m. (-s ; mrv. -): schopper, (fig.)

ft.

ver-

w. w.:

das Gewehr -: het

duwer, stomper.

Scliupp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) Zie Schupf; 2) (drk.) waschbeer.

Schüpp’chen, o. (-s; mrv. -): 1) schubje; 2) roos-schilfertje.

Sclmp’pe, vr.: (van visch:) schub; (op het hoofd:) roos-senilter; die -n sind ihm von den Augen gefallen: (fig.) de schillen zijn van zijne oogen gevallen, zijne oogen zijn opengegaan.

Schüppe, vr.: 1) schop; die - bekom-men: (fig. fam.) den bons krijgen; 2) schop-penblad, schoppen (in het kaartspel).

ISchup'pen, m. (-s; mrv. -): schuur.

Isclrnppen, w. b.: 1) Zie sclmpfen;

2)    van schubben voorzien, geschubd maken (geschuppt', bv. n.: geschubd);

3)    schrappen (b-v. visch), van de schubben ontdoen; I sich -, w. w.: schilferen, afschilferen.

Ischuppen, in Sam. I -artig, bv. n,: «chubachtig; -eidechse, vr.: geschubde hagedis; -felle, o. mrv.: wasbeer-vellen; -fisch, m.: schubvisch, geschubde visch; -fönpig, bv. n.: schub vormig; -grind, m.: roos (op het hoofd), roos-schilfers (mrv.); -haut, vr.: schubbig vel; -los, bv.n.: zonder schubben; -naht, vr.: schubachtige naad; -schwanz, m.: geschubde staart; -thier [t], o.: geschubd dier, (inz.) gordel-dier; -weise, bw.: aan schilfers. Zie ook Schüjppen.

Ischuppen, w. b.: 1) met eene schop verwerken; 2) schoffelen.

ISchüp'pen, vr.: (in ’t kaart-spel:) «choppen; I -bube, m.: schoppenboer; -dame, vr.: schoppenvrouw; -daus, m. en o.: schoppen-aas; -könig, m. schoppen-heer.

schup’picht, bv. n.: 1) schubachtig, 2) schilferachtig; schup'pig, bv.n.: 1) schubbig, geschubd, 2) schilferig, geschilferd.

Schur, vr.: schering, (het) scheren; (fig.) poetsbakkerij, poets, (ook:) plagerij; er thut es ihm zur -: (fam.) hij doet het om hem eene poets te bakken (ook: om hem te plagen, om te maken dat hij er geschoren zit); I -igeln, w. b.: plagen; -wolle, vr.: scheerwol.

Scliür, in Sam. I -baum, m.: rakelstok, ovenpook; -eisen, o.: pook, haardpook, kaehelpook: -haken, m.: Zie -baum; -loch, o.: pookgat, gat om het vuur op te poken; -schaufel, vr.: kolenschop; -zange, vr.: haardtang.

scliii’ren, w. o. h.: poken, in het vuur

oken; w. b.: (het vuur:) oppoken;

Schü’rer, m. (-s; mrv. -): 1) oppoker van het vuur, (inz.) stoker; 2) pook.

Schurf, m. (-es, -s; mrv. Schür'fe): 1) Zie Schorf; 2) opening; I -geld, o.: (mnw.) belooning voor het ontdekken van eene erts-ader.

Scltürf, in Sam. I -eisen, o.: (tnb.) schoffel; -geld, o.: Zie Sclmrfgeld; -gezah, o.: gereedschap om eene mijn te openen; -hobel, m.: roffelschaaf; -schein, m. (-zettel, m.): schriftelijke gunning om naar erts-aders te zoeken.

sehür’fen, w. b.: openschuren, openschaven, openkrabben; (tnb.) opschoffelen; (mnw.) openen (eene mijn); nach Gangen (mnw.) graven om erts-aders te vinden.

sclmrigeln [ie], w. b.: (fam.) hakke-teeren, trijteren, plagen.

^chur'lte, m. (-n; mrv. -n): schurk; (pik.) in ’t wild groeiende ooftboom;

I Schur'kenstreich, m.: schurkenstreek; Schurkerei', vr.: schurkerij; schur'kisch. bv. n.: schurkachtig.

sclriir’ken, w. o. h.: rillingen hebben.

Scliur're, vr.: glijbaan; I schur’ren, w. o. s.: glijden; w. b.: krabbelen.

Scliurz, m. (-es; mrv. Schür’ze):

1)    goot onder langs een dak, dakgoot;

2)    schoorsteenmantel; 3) (fig.) houvast;

4) Zie Schürze; I -feil, o.: schootsvel, lederen sloofje.

Scliiirz clien, o. (-s; mrv. -) : sloofje, schortje.

Scliürze, vr.: 1) voorschoot, schort, sloof, boezelaar; (van ambachtslieden, vrijmetselaars, enz.:) schootsvel, lederen sloofje; (van de Bergschotten:) schortje; 2) muts, rok (iron. in de beteekenis van „vrouw” of „meisje”); er verliebt sich in jede -: als hij een bezemstok zag met eene muts op en rokken aan zou hij er op verheven.

ISchürzen, in Sam. I -amt, o.: door den invloed eener vrouw verkregen post; -band, o.: schorteband; -stipendium, o.: door eene vrouw verleende toelage in geld; -zins, m.: geldsom voor de vergunning om te trouwen.

Ischnr’zen, w. b.: optillen, opbinden; einen Knoten eenen knoop leggen; die Röcke in die Höhe -: de rokken optillen; ein Kleid -: eene japon optillen (d. i. niet over den grond latei! slepen); I sich -, de⁴ kleeren optillen of opbinden.

ISchuss, m. (-es; mrv. Schüs’se): 1) schot (met een vuurwapen of met pijl en boog); ein scharfer een schot met scherp; ein blinder -: een schot met los kruit, een loos schot; es fiel ein -: er viel een schot; in den - kommen: onder het schot komen, binnen bereik van het schot komen (Zie ook 20 reg. verder); das Wild in den - treiben: (jag.) het wild onder het schot brengen; ausser dem -e: buiten schot, buiten bereik van het schot;

pijp, eene metalen buis) uit er nat einen -: hij heeft een slag van den molen beet, (ook:) hij heeft een snipper aan, hij heeft een stuk in zijn kraag, bier; er hat zuweilen nu en dan;

m.:

ser-

-spu-

vr.:

vr.:

m.:

gootsteen; -stroh, o.: lang stroo.

Schutte, vr.: 1) hoop, stapel, (fig.) graanzolder; 2) bos, bundel; eine - Stroh: een bos stroo. Zie Schutten.

Schüt'tel, in Sam. I -frost, m. enk.: koorts-rillingen (mrv.); -kopt', m.: (fam.) schuddebol; -stecken, m.: (molenaars-)-schud-stok.

schut teln, w. o. h. en w. b.: schud-

emen - weit: op een schot afstands; weit davon ist gut vor dem -e:(spr.) hoe verder buiten schot hoe beter; es treffen nicht alle Schüsse: (spr.) ieder schot is geen eendvogel; 2) schot (lading van een vuurwapen); ein - Pulver: een schot kruit; er ist keinen - Pulver werth [tl: (spr.) hij is geen knip voor zijn neus waard; den - nerausziehen: (uit een geladen vuurwapen) het schot verwijderen (d. i. er uitnemen); 3) (fig.) der - eines Raub-vogels: het neerschieten van een roofvogel (op zijne prooi); ein - Geld: een worp geld; ein - Brod: een ovenschopvol brood; im *e sein: op dreef zijn (Zie ook 13 reg. lager); im -e kommen: op dreef komen; Einem in den - komen: iemand toevallig in den mond loopen (Zie ook 24 reg. vroeger); ein Rohr von Einem -e: een geweerloop (een kanon, eene gegotene ^ ’    ¹ *    één stuk;

hij is over zijn bier; er nat zuweilen einen -: hij heeft nukken nu en dan;

4) (pik.) loot, rank, spruit, uitspruitsel; ein wilder -: een overtollige loot of rank; im -e sein; uitloopen, uitspruiten, ranken schieten (Zie ook 15 reg, hooger).

IScliuss, in Sam. I -bartel, m.: dolleman, driftkop ; -baum, m.: dekbalk (boven een mijnput), schutbalk, beschuttende balk; -brett, o.: schutplank; -brücke, vr.: val van een molenwater; -fertig, bv. n.: gereed om te schieten; -fest, by. n.: 1) bomvrij, bestand tegen de werking van het geschut, 2) zeker van zijn schot; -frei, bv. n.: schootvrij, buiten schot; -gatter, o.: vloeddeur, sluisdeur; -geld, o.: jagers-loon, belooning voor het schieten van vogels of schadelijk wild; -gerecht, bv.n.:

1)    (van paarden :) aan het schieten gewend, voor het schieten niet bang,

2)    (jag.) binnen schot, binnen bereik van het schot; -gerinne, o.: Zie -brücke; -linie, vr.: projectie-lijn; -loch, o.: 1)schietgat (b.v. in vestingmuren), gat om schoten af te vuren, 2) geschoten gat (b.v. door een kogel gemaakt gat); -mass, o.: kaliber; -massig, bv. n.: binnen schot, binnen bereik van het schot; -pferd, o.: paard dat niet bang is voor het schieten; -scharte, vr.: Zie -locli no. 1; -recht, bv.n.: Zie -gerecht no. 2; -tritt, m.: misstap; -wasser, o.: water dienstig tegen schiet-wonden;. -weise, bv. n.: schot op schot, (fig.) bij vlagen, (ook:) met horten en stooten; -weite, vr.: schots-afstand; -wunde, vr.: schietwond.

Schüs’sel, vr.: schotel, schaal; (fig.) gerecht; I -brett, o.: schotelrek, bordenrek; -deckel, m.: schaal-deksel; -form, vr.; schotel vorm; -förmig, bv. n.: schotel-yormig; -freund, m.: 1) tafelschuimer, klaplooper, 2) minnaar van eene goede tafel, smulbroer; -hader, m.: vaatdoek; -glocke, vr.: 1) schaal-deksel, 2) stolp over een schotel; -hecht, m.: snoek van middelbare grootte; -knecht, m.: vergiettest; -knopf, m.: bolronde knoop;-koch, (Fr.) blanc-manger; -lecker, m.: tafelschuimer; -muschel, vr.: schotelvormige schelp; -ring, m.: 1) schotelmatje, 2) yet-ring; -schrank, m.: buffetkast; -

lerin, vr.: vaten-waschster; -stein, m.r keukengootsteen ; -trage, vr.: draagblad ; -tuch, o.: vaatdoek; -warmer, m: schotel-warmer, bordenwarmer; -wascherin, vr.: yaten-waschster; -wasser, o.; vaatwater.

Schüs'seler, m. (-s; mrv. -): vervaardiger van schotels en borden, (fig.) Zie Scliüsselfreund; schüs’seln, w. o. h.: het eten opdoen, (fig.) opdisschen; (fig. fam.) schransen.

Schus'ser, m. (-s; mrv. -): knikker* Schüs'serchen, o. (-s; mrv. -): knikkertje; schus'sern, w. o. h.: knikkeren.

scliüssig, bv, n.: steil; I -keit, steilte.

Schus’ter, m. (-s; mrv. -): schoenmaker, (inz.) schoenlapper; auf des -s Rappen reiten: (fig,) voeteeren, loopen; der - bleib’ beim Leisten: (spr.) schoenmaker, blijf bij uwe leest; I -ahle, schoenmakers-els; -arbeit, vr.: schoen-makers-werk; -draht, m.: 1) schoenmakersgaren, 2) pekdraad; -gesell, m.: schoen-makers-knecht; -gewerk, o, (-gilde, vr.): schoenmakers-gilde; -haft, bv. n.: schoenmakerachtig; -innung, vr.: Zie -gewerk ; -kneif, o.: schoenmakers-mes; -kraut, o.: (pik.) marjolein; -laden, m.: schoenmakers-winkel, (fig.) schoenenwinkel; -leisten, m.: schoenmakers-leest, schoenleest; -massig,. bv. n.: schoenmakerachtig; -messer, o.: schoenmakers-mes; -pech, o.: schoenma-kers-pek (pik); -pfriem, m.: 1) els, 2) bros; -reim, m.: (dk.) kreupelrijm, (fig.) rijmelarij; -schwarze, vr.: glimmend smeer; -werkstatt, vr.: schoenmakers- (schoen-lappers-)winkel; -zwecke, vr.: schoenspijkertje.

Sclmsterei', vr.: schoenmakerij, (inz.) schoenlapperij; schus'tern, w. o. h.: schoenmaken, (inz.) schoenlappen.

Nchute (Schü'te), vr.: schuit, (inz,) trekschuit; | Schü"tenfüh'rer, m.: schipper.

Sclmtt, m. (-es, -s): 1) puin, afbraak, (fig,) vuilnis, straatvuil; 2) dijk, dam, wal; 3) (bij brouwers:) voor een brouwsel graan; | -haufen, m.: puinhoop (in einen -haufen verwandeln: in eenen puinhoop herscheppen); -führer, m.: 1) puinrijder, 2) vuilnisman; -karren, m.:    1) stortkar, 2) vuilniskar; -karrner,

m.: Zie -fültrer; - wagen, m.: Zie -karren.

ISchütt, vr.: eilandje in eene rivier.

ISchütt, in Sam. I -boden, m.: graanzolder, koornzolder; -gabel, vr.: hooivork; -gelb, o.: (schl.) schijtgeel; -gut, o.: (kpv.) stortgoederen (mrv.); -haus, o.: graanpak-huis, koornhuis; -mohn, m.: papaver met * zwart zaad; -recht, o.: schutrecht, recht om onbeheerd loopend vee te schutten; -regen, m.: stortregen, plasregen; -senf, wilde mosterd; -söller, m.: graanzolder, koornzolder; -stall, m.: schuthok (voor onbeheerd loopend vee); -stein, m.:

mouw

jongen werpen,

m.:

er ra

wa

van

oven-

schut-

de

het

den

den; mit dem Kopfe -: met het hoofd schudden; den Kopf het hoofd schudden; einen Baum een boom schudden (om de rijpe vruchten te doen vallen); Einem die Hand iemand de hand schudden (drukken); etwas aus dem Aermel (fig. fam.) iets uit zijne schudden.

IScliüt'ten, in Sam. I -stroh, o.: lang stroo.

Ischüt'ten, w. o. h.: (akk.) beschot opleveren; (jag.) werpen, jongen; I w. b : schudden, storten,, werpen, gieten; Korn koorn verschieten; in Haufen -: aan hoopen zetten, hoopen maken van; aus einem Gefasse in ein anderes -: overgieten uit het eene in-houdslichaam in het andere; seinen Schmerz in Jemandes Schooss (fig.)zijn leed uitstorten in iemands hart, zijn nood klagen aan iemand.

scliüt’terii, w. o. h. en w. b.: Zie erschüttern.

ISclmtz, m. (-es): bescherming, beschutting, hoede, verdediging; (fig.) steun, heul; in - nehmen: in bescherming nemen; sich in Jemandes - begeben (- suchen bei Einem): zich onder iemands hoede stellen, heul zoeken (bescherming zoeken) bij iem.

I -, m. (-es; mrv. Schüt’ze): 1) schut-sluis, vloeddeur; 2) schutplank, schutbalk; 3) dijk, dam.

ISclmtz, in Sam. I -amt, o.: protectoraat; -befohlene, m. en vr.: beschermeling; -bild, o.: palladium, (fig.) plechtanker; -blattern, vr. mrv,: (hik.) door inenting voortgebrachte pokken (einem Kinde die -blattern einimpfen: een kind vaccineeren, een kind inenten; -blattern-gift, o.: koepok-stof; -blatternimpfung, vr.: vaccinatie, inenting); -brett, o.: schut-sluis (-bretter, o. mrv.: zeew: worsten, wrijfhouten); -brief, m.: 1) schriftelijk vrijgeleide, 2) respijtbrief, 3) (in Turkije:) firman ; -brille, vr.: (hik.) blauwe bril, conservatie-bril; -bündniss Inisl, o.: (stk.) defensief verbond (zum - und Trutz: om elkander bij te staan zoowel aanvallend als verdedigend, offensief en defensief); -dach, o,: 1) afdak, luifel, 2) beschuttend dak; -empfoh-lene, m. en vr.: beschermeling; -engel, m.: schuts-engel, bescherm-engel: -frau, bv. n.: beschermvrouw; -gatter, o.: (vest.) valpoort, (fig.) slagboom, (aan sluizen:) vloeddeur ; -gehange, o. (-gehenk, o.): amulet, om den hals gedragen behoedmiddel : -geist, m.: beschermgeest; -geld, o.: geld voor de vergunning om ergens ‘ te wonen; -geleit, o.: veiligheids-geleide; -genoss, m.: Zie -verwandte; -gerech-tigkeit, vr.: patronaat; -gott, m,: beschermgod (-götter, m. mrv.: beschermgoden); -göttin, vr.: beschermgodin; -heilige, m. en vr.: beschermheilige (m. en vr.), patroon, schuts-patroon (m.), patrones, schutsvrouw (vr.) ; -heiligthum [t], o.: palladium, (fig.) plecht-anker; -herr, beschermheer; -nerrin, vr.: besch< vrouw; -herrschaft, vr.: protectoraat; -jude, m.: (in christenlanden die nog achterlijk zijn in beschaving:) geduld ‘eg, m.: verdedigingsoorlog; -leistung, vr, bescherming; -linie, vr.: verdedigings-lini linie van defensie;

-los, bv. n.: weerloos; -losigkeit, vr.: weerloosheid; [,-mauer, vr.: schuts-muur, (fig.) bolwerk; -mittel, o.: voorbehoedmiddel; -patron, m.: schutspatroon, beschermheer; -patronin, vr.: schutsvrouw, beschermvrouw; -pocken, vr. mrv.: Zie -blattern; -recht, o.: patronaat;-rede, vr.: verdedigende redevoering, (rcht.) pleitrede, (fig.) verontschuldiging, vergoelijking, uitvlucht; -redner, m.: verdediger (met woorden), (rcht.) pleiter, (fig,) ver-goelijker; -schrift, vr.: verdedigschrift, schriftelijke verdediging; -seil, o.: (mnw.) neerlaat-kabel; -verwandte, m.: de bescherming van 's lands wetten genietende vreemdeling; -wache, vr.: veiligheidswacht, veiligheids-geleide; -waffen, vr. mrv.: verdedigings-wapenen; -wand, vr.: schut, schot, windscherm; -wasser, o.: sluiswater; -wehr, vr.: 1) verdedigings-pen, 2) bolwerk, 3) schut-sluis, 4) wa-terkeering, dam, dijk; -zettel, m.: Zie -brief,

Scliiitz, m. (-en; mrv. -en): Zie Scliütze; I -bar, bv. n.: te beschutten, te beschermen, te verdedigen.

Schiit'ze, m. (-n; mrv. -n): schutter (boogschutter, scherpschutter); (str., in den Dierenriem:) Schutter; (fig.) bosch-wachter, koddebeier, (ook:) soldaat de veiligheids-wacht; (bij bakkers:) < schop, schietschop; (wev.) spoel.

Iscliiit'zen, w. b.: beschermen, beschutten; (water:) schutten, afdammen.

IScliiit’zen, in Sam, I -aufzug, m.: schutters-parade; -brüderschaft, vr.: schutters-gilde; -essen, o.: schuttersmaaltijd; -gesellschaft, vr. (-gilde, vr.): tersgilde; -haus, o.: schuttershuis, schut-ters-doelen; -innung, vr.: schuttersgilde; -kasse, vr.: schutters-kas; -könig, m.: schutterkoning, winner bij het schijfschieten ; -meister, m.: overman van het schutters-gilde; -platz, m.: schietplaats; -schmaus, m.: schutters-maaltijd.

Schüt'zer, m. (-s; mrv. -): beschermer; Schüt'zerin, vr. (mrv. -nen): beschermster; Schütz'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): beschermeling.

Schwab'acher, vr.: (typ.) Duitsche cursiefletter (d. i. Latijnsche letter); I -schrift, vr.: Zie Schwabacher,

Schwabbel, vr.: (fam.) dikke mokkel; schwab'belig, bv. n.: mokkelachtig ; schwab’beln, w. o. h.: 1) waggelen van dikte, 2) pimpelen, borrelen, stevig drinken, 3) babbelen, zijn (haar) mond laten gaan als een ratel, 4) (in het lijf van wa-terzuchtlijders:) borrelen ; geschwabbelt voll: boordevol. Zie Schwappel.

Schwab ber, m. (-s; mrv. -): (zeew.) zwabber, scheepsdweil; Schwab'berer, m. (s; mrv. -): zwabberaar; schwab’-bern, w. o. h. en w. b.: zwabberen.

Scliwa'be, vr.: (ins.) kakkerlak. ! m. (-n; mrv. -n): Zwaab; der - muss allezeit die Leber gegessen haben : (spr.) Zwaab is altijd de zondenbok, (pop.) is altijd pik op den kleinen jongen. Zie mrv. Schwaben.

IScliwa’beii, o. (-s): (adk.) Zwaben.

IScliwa'ben, m. mrv.: Zwaben; mit - klug werden: (spr.) vroeg groot en laat wijs worden; I -recht, o.: Zwa-bisch recht; -spiegel, m.: Zwabenspiegel.

van

woonte); -herr, meester (gebieder) die zich niet genoeg laat gelden; -herzig, bv. n.: 1) weekhartig, 2) lafhartig; -herzigkeit, vr.: 1) weekhartigheid, 2) lafhartigheid; -kopf, m.:

zwaKies

4)

m.: spon-

verzameling Zwabische wetten; -streich, m,: (fig.) domme streek; -weber, m.: bom-bazijnwever.

Schwd'bin, vr. (mrv. -nen): Zwabische ; schwa’bisch, bv. n.: Zwabisch.

schwach, bv. n. (schwacher; schwachst) • 1) das Fleisch ist    (bijb.)

het vleesch is zwak; de -e Seite eines Mannes: iemands zwakke zijde, iemands zwak; 2) auf -en Füssen stehen: onvast op de beenen staan, (fig.) wankelend staan, wrak staan; es wurde ihr -: zij kreeg eene flauwte, zij viel in onmacht; -er Thee: slappe thee; I -glaubig, bv. n.: kleingeloovig; -glaubigkeit, vr.: klein-geloovigheid; -heit, vr.: zwakheid (ook fig.), (van drank:) slapheid; -heits, in Sam. (-fehler, m. gebrek uit zwakheid karakter ; -sünde, vr.: zonde uit gein.: zwakke meester,

narrigneia, ssj lamartigneia; -Kopi, m.:

1)    onnoozele dwaas, 2) lichtzinnige; -köp-fig, bv. n,: 1) onnoozel, 2) lichtzinnig; -köpfigkeit, vr.: 1) onnoozelheid, 2) lichtzinnigheid; -nervig, bv. n.: zwak van zenuwen, zenuwachtig; -sichtig, bv. n.: zwak van gezicht, (fig.) kortzichtig; -sinn, m.: onnoozelheid; -sinnig, bv. n.: onnoozel; -sinnigkeit, vr,: onnoozelheid.

Schwach'e, vr.: zwakheid (i. a. b.); ieder Mensch nat seine -n: (spr.) ieder heeft zijne zwakheden ; I schwach'en, w. b.: verzwakken; ein Madchen -: een meisje verkrachten; sich -, w. w.: zwak worden, zwakker worden; i Schwach’er, m. (-s; mrv. -): 1) verzwakker, 2) verkrachter.

^schwach'lich, bv. n. en bw.: zwak,

; (van de gezond-.:) wankelend; -keit, vr.: zwakheid, (fig.) wankelende gezondheid.

Schwach’Iing, m. (-es, -s; mrv. -e): zwakkeling.

Schwachmatihus, m. (-): (iron.) zwakkeling; (fam.) oud wijf (in de betee-kenis van prulkerel).

Schwach ung, vr.: 1) verzwakking, (het) verzwakken; 2) verkrachting.

Schwad, o. (-es ; mrv. -e): Zie Schwa-den no. 1.

Schwa’den, m. (-s; mrv. -): 1) (akk.) zwade; in - legen: aan zwaden leggen;

2)    (mnw.) damp, uitwaseming; 3) (jag.) staart (van een hert), herte-staart;

(pik.) panikgras, (ook:) steenkruid, pa-relkruid; I -gras, o. (-grütze, vr.): steenkruid, parelkruid; -weise, bw.: aan zwaden.

Schwadrohe, vr.: eskadron; schwa-dro’nenweise, bw.: aan eskadrons.

Schwadroneur, m, (-s; mrv. -e): zwetser; schwadroni'ren [nie], w. o. h.: zwetsen.

Schwa'ger, m. (-s; mrv. Schwa'ger): 1) zwager, behuwdbroeder, schoonbroeder; 2) (fam.) postiljon; Schwagerei', vr.: 1) zwagerschap, 2) aangetrouwde broeder« en zusters, (iron.) familie; Schwagerin, vr. (mrv. -nen): behuwdzuster, schoonzuster; schwa’gerlich, bv. n.: zwagerachtig; Schwa'gerschaft, vr.: Zie Schwagerei.

Schwah'er, m. (-s; mrv. -): schoonvader, behuwdvader; Schwah'erin, vr. (mrv. -nen): schoonmoeder, behuwdmoe-der.

Schwal'he, vr.: (vog.) zwaluw; Eine

-    macht keinen Sommer: (spr.) één zwaluw maakt geene lente; er hat -n unterm Hute: (spr.) zijn hoed is aan zijn hoofd vastgegroeid.

Schwarhen, in Sam, I -nest, o.: zwaluwennest ; -schwanz, m*: (tim.) zwaluwstaart.

Schwall, m. (-es, -s): stortvloed; (zeew.) stortzee; (fig.) stroom; I schwal’-len, w. o. s.: stroomen.

Ischwamm: Zie scliwimmen.

ISch waiiiiii, m. (-es, -s; mrv. Schwam’-me): 1) spons; (hik.) sponsachtig uitwas, sponsgezwel, wild vleesch; (gnk.) spruw (in den mond bij jonge kinderen); (vea.) spat (bij paarden); 2) (pik.) paddenstoel; (ook:) zwam, (fig.) tondel; er hat einen -im Magen: (iron.) hij is een bodemloos vat, hij kan drinken zooveel als hij wil;

-    drüber: (spr.) de spons eroverheen!, marsch er mee!; der ganze -: (fam.) de heele santenkraam; I -artig, bv. n.: sponsachtig; -artigkeit, vr.: sponsachtigheid; -büchse, vr.: 1) tondeldoos, 2) sponzendoos; -bürstchen, o.: sponsborsteltje; -drücker, m.: (iron.) oogendienaar der vrouwen, galante kwibus; -förmig, bv. n.: sponsvormig; -gewachs, o,: sponsachtig uitwas, sponsgezwel; -handler, zenkoopman; -stein, m.: puimsteen.

Schwamm’chen, o. (-s; mrv. -):

1)    sponsje, kleine spons; 2) kleine paddenstoel: 3) (gnk.) spruw (in den mond bij jonge kinderen'.

Schwam me: Zie Schwemme.

schwam'micht, bv, n.: sponsachtig.

schwam’mig, bv. n.: sponsachtig; -er Auswuchs: sponsachtig uitwas, sponsgezwel ; -es Fleisch: (hik.) wild vleesch;

I -keit, vr.: sponsachtigheid.

Schwan, m. (-es, -s; mrv. Schwa'ne): (vog.) zwaan ; er giebt seine Ganse für Schwane aus: (spr.) hij verkoopt knollen voor citroenen, (ook:) hij is een opgeblazen gek; -feder, vr.: Zie Schwa-nenfeder.

schwand: Zie schwinden.

Schwa'ne, vr.: zwanendons.

/schwa'nen, w. o. h. en w. onpers. h.: doen vreezen, een voorgevoel doen hebben; mir schwant: ik heb een voorgevoel, ik begin te vreezen.

ISchwanen, in Sam. I -arm, m.: poe-zelblanke arm; -bett, o.: donzen bed, bed van dons; -boi, m.: fijne baai, fijne wollen stof; -brust, vr. (-busen, m.): poezel -blanke borst, boezem blank en zacht als zwanendons; -dunen, vr. mrv.: zwanen-dons-vederen; -feder, vr.: 1) zwane-veder,

2)    zwaneschacht; -feil, o.: zwane-vel; -flaum, m.: zwanendons; -gans, vr.: (vog.) Spaansche gans; -gesang, m.: zwanezang (ook fig.); -hals, m.: zwanenhals (1. hals eener zwaan; 2. poezelblanke hals; 3. zwaanshals aan een rijtuig, (art.) bus waarin de spil van eene draaibas draait, (hik.) Zie -schnabel; -haut, vr.: zwane-vel ; -kiel, m.: zwaneschacht; -lied, o : zwanezang (ook fig.); -schnabel, m.: (hik.) zwanebek (d. i. schroeftang om eene wond

te verwijden); -taucher, m.: (vog.) kropgans, pelikaan; -teich, m.: zwanenvijver; -weiss, bv. n.: als zwanendons zoo blank; -zucht, vr.: zwanenfokkerij.

Ischwang: Zie schwingen.

i^chwang, m.(-es,-s; mrv. Schwang’e): 1) zwaai, zwaaiende beweging, heen en weer slingering; 2) zwang; im -e sein: (fig.) in zwang zijn; in den - bringen: in eene heen en weer zwaaiende beweging brengen, (fig.) in zwang brengen; I -baum, m.: boom van een rijtuig, lamoen; -bett, o.: hangmat; -blei, o.: slinger van een uurwerk; -rad, o.: drijfrad; -seil, o.: slappe koord der koorde-dansers.

Seliwang'el, m.: Zie Scliwengel.

scliwang'er, bv. n.: zwanger* - gehen: zwanger zijn, in staat van zwangerschap verkeeren; - gehen mit: (fig.) zwanger gaan van.

schwang ern, w. o. h.: 1) zwanger zijn, (fig.) zwanger gaan; 2) zwanger worden; schwang’ern, w. b.: bezwangeren (ook fig.); Schwang'erschaft, vr,: zwangerschap; Schwang'erung, vr.: bezwangering (ook

schwa

fig.).

iscli wank, bv.n.: 1) buigzaam, taai; -es Seil: slappe koord der koordedansers; 2) slank, rank, lang en tenger; 3) (fig.) weifelend, wankelend; (ook:) wisselvallig, onzeker.

ISclnvank, m. (-es, -s; mrv. Schwan'-ke): 1) klucht, grap; 2) kwinkslag, aardigheid : I -macher, m.: grappenmaker.

Scliwank, in Sam, I -becken, o.: spoelkom; -bürste, vr.: glazenborstel, rattestaart (om flesschen, lampeglazen, enz., schoon te maken); -fass, o. (-kessel, m.): 1) spoelkuip, 2) spoelkom; -wasser, o.: spoelwater, spoelsel.

schwan'ken, w. b.: schudden; Glaser -: drinkglazen omspoelen, drinkglazen schoonmaken. Zie ook scbwenken.

schwan’ken, w. o. h. en s.: 1) waggelen; 2) wankelen, weifelen; (van koopprijzen :) afwisselen; (van de as der aarde:) schijnbaar schudden; (van een schip:) stampen.

schwaïi’kend, bv. n.: 1) waggelend; 2) wankelend, weifelend; 3) (van koopprijzen:) afwisselend; 4) (van een schip:) stampend.

Schwan'lin^, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) zwaantje, jonge zwaan.

Schwanz, m. (-es; mrv. Schwan’ze): staart (i. a. b.); einen langen - an etwas machen: (fig. fam.) iets rekken als ko-kinje; etwas auf den - schlagen: (spr.) iets op den kop tikken, iets inpakken, zich heimelijk meester maken van iets; das Pferd beim -e aufzaumen: (spr.) de zaak glad verkeerd aanpakken; den -zwischen die Beine nehmen: (fig.) met den staart tusschen de beenen af druipen;

I -bein, o.: staartbeen, (ontl.) stuitbeen, stuit; -block, o.: (zeew.) staartblok; -ende, o.: Zie -bein; -feder, vr.: staartveer; -flosse, vr. (-flossfeder, vr.): staartvin; -hafer, m.: wilde haver, windhaver, vloghaver; -meise, vr.: (vog.) langstaart (eene mees); -metze, vr.: Zie -ring; -perrücke, vr.: staartpruik; -pfeffer, m.: staartpeper; -riegel, m.: (art.) dwarshout van de affuit; -riemen, m.: staartriem

(-riemenschlinge, vr.: lus van den staartriem); -ring, m.: staartring; -schnur, vr.: koord van den weefstoel; -schraube, vr.: staartschroef; -stern, m.: staart-ster, komeet; -stück, o.: staart-stuk, (bij slachters:) dominee’s-stuk; -trager, m.: staart-drager, (fig.) slippendrager; -viertel, o.: (bij slachters:) voet, achterst vierdepart.

Scliwanz'clien, o. (-s; mrv. -): staartje.

Scliwan'zel, o. (-s; mrv. -): staartje ; I -geld, o. (-pfennig, m.): 1) Zie Korb-pfennig; 2) ongeoorloofd profijt (-pfen-nige machen: fam.; met dubbel krijt schrijven).

schwan zeln, w. o. h.: kwispelstaarten ; (fig.) het achterste heen en weer schudden; (ook:) langs straat slenteren;

I w. b.: van eenen staart voorzien.

schwan zen, w. o, h.: Zie scliwan-zeln; | w. b.: 1) van eenen staart voorzien; geschwanzt’, bv.n.: met een staart; geschwanzte Noten: (muz.) staartnoten; 2) ein Pferd -: den staart van een paard opbinden; 3) die Schule -: fam.: school-makje houden, spijbelen; die Predigt -: stil (zonder anderen dat mogen weten) uit de kerk blijven; Einen -: (fam.) iem. bedotten.

Schwan zer, m. (-s; mrv. -): 1) be-dotter, bedrieger; 2) stil wegblijver (uit school of kerk); 3) lanterfanter, straatslijper.

scliwan’zig, bv. n.: met een staart.

sehwapp, tsw.: flap !

Schwap pel, in Sam. I -backen, vr. mrv.: bolle koonen; -bauch, m. (-wanst, m.): dikpens, hangbuik.

scliwap'pelig, bv. n.: Zie bv. n. scliwabbelig; - voll: boordevol.

schwap'peln, w. o. h.: Zie w. o. h. scliwabbeln,

p’pen (schwap pern), w. o.

h.: 1) dobberen; 2) fladderen; 3) overloo-pen (das Wasser schwappt aus dem Eimer: het water loopt over uit den emmer).

Schwar, o.(-es ; mrv. -e): Zie Schwa-ren; I -kraut, o.: (pik.) schurftkruid.

Scliwa’re, vr.: Zie Schwaren.

IScliwa’ren, m. (-s; mrv. -): zweer; Einen den - stechen: (fig.) aan iemand iets onaangenaams in zijne maag stoppen, aan iemand de waarheid zeggen.

Iscliw&’reii, w. o. onr. h. en s. (schwor; geschwo'ren): zweren, etteren; - machen (zum - bringen): tot ettering brengen.

Scliwark, m. (-es, -s; mrv. -e): betrokkene lucht; schwar'ken, w. o. h.: (van de lucht:) betrekken.

Schwarm, m. (es, -s; mrv. Schwar-me): zwerm; einen - im Kopfe haben: (fig. fam.) wispelturig zijn; I -weise, bw.: aan zwermen.

Schwarm, in Sam. I -geist, m.: dweper; -zeit, vr.: zwermtijd der bijën.

scliwar men, w. o. h. en s.: (van bijën:) zwermen; (van vlinders, enz.:) fladderen; (van menschen:) ronddolen, omzwerven, (ook:) lichtmissen, (pop.): aan den rol zijn, (fig,) dwepen; - für: dwepen met, (pop.) wegloopen met; es schwarmt von Menschen auf der Strasse: het wemelt van menschen op straat.

Schwar'mer, m. (-s; mrv. -): 1) zwermer, voetzoeker; 2) dweper; 3) lichtmis,

losbol, (pop.) doordraaier; 4) rondzwerver, ronddoler ; I -eifer, m.: dweepzieke ijver; -topf, m.: zwermpot.

Schwarmerei , vr.: 1) dweperij, gedweep; 2) buitensporigheid, uitspatting; Schwar'merin, vr. (mrv. *nen): dweepster; schwar’merisch, bv. n.: 1) dwepend,

2)    dweepziek; Schwar'merling, m. (-es, -s; mrv. -e): dweper.

Schwar'te, vr.: 1) (van spek:) zwoord; (tim.) wankant; (kkk.) korst, (het) buitenste; Einen hauen dass die - knackt: (pop.) iemand slaan dat de lappen er bijhangen; 2) eine alte -: een oud boek;

3)    die grime -: het groene gras, (dk.) het grastapijt.

Schwar ten, in Sam. I -brett, o.: (tim.) wankantig hout; -magen, m.: 1) pens, 2) hoofdkaas, zult; -wurst, vr.: knurft-worst,

scliwartig, bv. n.: 1) zwoordig; (fig.) dik van huid, (ook:) hoornachtig; 2) korstig.

Ischwarz, bv. n. (schwar'zer; schwar'-zest): zwart; (fig.) donker; (ook:) somber ; er ist -: (iron.) hij is dronken; Einen - machen: (fig.) iem. zwartmaken; -er Peter: (het) zwartepiet-spel; -er Sonn-Lijdensweek; -e Wasche:

tag: Zondag van de -es Brod: roggebrood; vuil ondergoed; die -e Kunst: 1) de zwarte kunst, de tooverkunst, 2) (grav.) het mezzo tinto; - aufWeiss haben: zwart op wit hebben, schriftelijk bewijs hebben; etwas auf - und Weiss haben: iets op schrift hebben, van iets zwart op wit hebben; in’s -e Register schreiben: in het zwarte boek zetten.

ISchwarz, in Sam. I -amsel, vr.: (vog.) merel, zwarte lijster; -auge, o.: zwart-oog; -augig, bv. n.: zwart van oogen, met zwarte oogen; -backer, m.: rogge-brood-bakker: -beere, vr.: 1) zwarte bes, zwarte aalbes, 2) braambes, braam, wilde moerbezie; -beinig, bv. n.: met zwarte pooten; -binder, m.: kuiper voor groot vaatwerk; -blau, bv. n.: donkerblauw; -blech, o.: dun plaat-ijzer; -blütig*, bv. n.: met zwart bloed, (fig.) zwartgallig; -braun, bv. n.: donkerbruin; -braunlich, bv n.: donker van opslag (-braunliches Madchen: brunette, bruine); -brod, o.: roggebrood; -dorn, m.: sleedoorn, wilde pruimeboom; -drossel, vr.: Zie -amsel: -farber, m.: zwart-verver; -farberei', vr.: zwartververij; -farbig, bv. n.: zwart, (fig.) donker van kleur; -fleckig, bv. n.: zwartgespikkeld; -fleisch, o.: donker vleesch (inz.: haze-vleesch); -fiügel, m.: Zie -flügler; -flügelig, bv. n.: met zwarte vleugels; -flügler, m.: (vog.) dikbek met zwarte vleugels; -fuchs, m.: donkerkleurig vos-paard; -füssig, bv. n.: met zwarte pooten; -gallig, bv. n.: zwartgallig; -gar, bv, n.: als schapenleer bereid; -gelb, bv. n.: donkergeel, taankleurig; -ge-sprenkelt, bv. n.: zwartgespikkeld; -gestreift, bv. n.: zwartgestreept, met zwarte strepen; -glanzend, bv. n.: zwart-geglansd; -grau, bv. n.: donkergrijs, (fig.) zwartgrauw; -grün, bv. n,: donkergroen; -güldenerz, o.: zwart zilver-erts; -harig, bv. n.: zwart van haar, met zwart haar; -holz, o.: naaldhout; -kamm, m.: (vog.)

kievit met zwarte kuif; -kappchen, o.: (vog.) zwartkopje; -konle, vr.: steenkool; -kopf, m.: zwartkop, (vog.) koolmees; -köpfchen, o.: (vog.) zwartkopje; -köpfig, bv. n.: (mensoh:) met zwart haar, (vog.) met zwarten kop; -kümmel, m.:    (pik.) veldkomijn, korianderzaad;

-kunst, vr.: zwarte kunst, tooverkunst, (grav.) mezzo tinto; -künstig, bv. n.: tooverkunstig; -künstler, m.: toovenaar, (tam.) heksenmeester; -kupfer, o,: zwart koper; -lockig, bv. n.: met zwarte Jokken, met zwart haar, (fig.) met zwarte krullen; -maulig, bv. n.: met een zwarten snoet of bek; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -ohr, o.: (vog.) roodgespikkelde ekster, -pappel, vr.: zwarte populier; -rock, m.: zwartrok (een schimpwoord); -roth [t], bv. n.: donkerrood; -schecke, vr.: zwartbont paard; -schimmel, m.: zwartgespik-kelde schimmel (d. i. een paard); -specht, m.: (vog.) gewone boomspecht; -streifig, bv. n.: zwartgestreept, met zwarte strepen; -tanne, vr.: zwarte den (denneboom); -tüpfelig, bv. n.: zwartgespikkeld, met zwarte spikkels; -wald, o.: (adk., het) Zwarte Woud (het Schwartzwald); -weiss> bv. n.: zwart en wit, bont; -wild? o. (-wildpret, o): (jag.) zwart wild, (inz.) wild varken; -winde, vr.: (pik.) wilde boekweit; -wurz, vr.: (pik.) waalwortel, smeerwortel.

Sclrwarz, in Sam. I -büchse, vr.:

1)    zwartseldoos, 2) glimmendsmeer-doos of pot; -bürste, vr.: schoenborstel, poets-borstel; -dose, vr.: Zie -büclise; -pinsel, m.: zwartselkwastje.

Scltwar’ze, m. (-n; mrv. -n) en vr.: Zwarte ; der -: (iron.) de Duivel. I -, o. (-n): (het) zwart.

Schwar’ze, vr.: 1) zwartheid; 2)zwartsel; 3) schoensmeer, (inz.) glimmend smeer; (fig.) afschuwelijkheid (b.v. van eene misdaad).

schwar’zen, w. b.: 1) zwartmaken (ook fig.); 2) (fig. fam.) smokkelen; Schwar’zer, m. (-s; mrv. -): (fig. fam.) smokkelaar, sluiker; schwarz'lich, bv. n.: zwartachtig; Schwarz’el, o.: zwartsel.

scliwatz, in Sam. I -haft, bv. n.: babbelachtig; -haftigkeit, vr.: babbelachtigheid; -maul, o.: babbelaar (vr., fam.: babbeltoot); -sucht, vr.: babbelzucht; -winkel, m.: hoekje om te babbelen, babbelhoekje.

sehwat zen, w. o. h. en w. b.: babbelen ; (van de echo:) nabauwen; ins Gelag hinein -: (fam.) in het honderd redeneeren, (ook:) doorslaan als een blinde vink, doordraven.

Scliwat’zer, m. (-s ; mrv. -): babbelaar, kletser; Schwatzerei’, vr.: 1) gekakel, gebabbel, 2) klets-praat; Schwat-zerin, vr.: (mrv. -nen): babbeltoot; schwat’zig, bv. n.:    1)    babbelachtig,

2)    rederijk.

Schwau de, vr.: (vog.) kalkoen. Scliwe'be, vr.: hangende (zwevende)

toestand; (fig.) onzekerheid; in der - sein (in der - hangen): hangende zijn, (fig.) in het onzekere zijn; I -künstler, m.: koor-dedanser; -schritt, m.: (in het dansen: Fr.) balancé; -stange, vr:: balanseer-stok.

scliweben, w. o. h.: zweven; (van

47

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

zijn,

schwei'fig, bv. n.: met een ....

vr.:

processen:) hangende zijn; in der Luft in de lucht zweven; auf Flügeln -: op vleugelen zweven; es schwebt mir auf der Zunge: (fig.) ik heb het op mijne lippen; es schwebt mir im Sinne (im Geaachtnisse): (fig.) het speelt mij door mijn hoofd, er staat mij iets van voor; es schwebt mir vor Augen: (fig.) het zweeft (het staat) mij voor oogen; es schwebt ein Unglück über mir: (fig.) er hangt mij een ongeluk over het hoofd (boven het hoofd); in Gefahr -: in gevaar zweven (verkeeren); in Ungewissheit -: in het onzekere (fig.) besluiteloos zijn, weifelen; zwischeri Furcht und Hoffnung (fig.) tusschen hoop en vrees dobberen.

schwe bend, bv. n.: zwevend (enz., Zie schweben); -e Brücke, vr.: hangbrug; -e Schuld: (adm.) vlottende schuld.

ScliAve'de, m. (-n; mrv. -n): Zweed (Schwe'denkopf, m.: hoofd met kortgeknipt haar); Swe’den, o. (-s): (adk.) Zweden; Schwe'din, vr. (mrv. -nen): Zweedsche; schwe’disch, bv. n.: Zweedsch.

Schwe'fel, m. (-s): zwavel; I -ader, vr.: (mnw.) zwavel-ader; -artig, bv. n.: zwavelachtig; -ather, m.: zwavel-ether; -bad, o.: 1) zwavelbron, 2) zwavelbad; -blei, o.: lood van zwavel; -blumen, vr. mrv. (-blüthen [t], vr. mrv.): bloem van zwavel; -brunnen, m.: zwavelbron; -bündel, o.: bos zwavelstokken; -dampf, m.: zwaveldamp; -erde, vr.: zwavelaarde; -erz, o.: zwavel-erts; -faden, m.: gezwavelde draad; -farbe, vr.: zwavelkleur; -farben (-farbig), bv. n,: zwavelkleurig;-gang, m.: (mnw.) zwavel-ader; -geist, m.: geest van zwavel; -gelb, bv. n.: zwavelgeel; -geruch, m.: zwavellucht; -grube, vr.: zwavelgroeve, zwavelmijn ; -haft, bv. n.: zwavelachtig; -haltig, bv. n.: zwavelhoudend; -hölzchen, o.: zwavelstokje, (fig.) lucifertje;-hütte, vr.: zwavelkokerij; -kies, o.: zwavelkies; -leber, vr.: (schk.) zwavellever; -luft, vr.: zwavelgas; -mine, vr.: zwavelmijn; -51, o.: zwavel-olie; -quelle, vr.: zwavelbron ; -regen, m.: (fig.) zwavelregen (d. i. regen vermengd met bloesem-deeltjes van den rooden denneboom); -sauer, bv. n.: (schk.) zwavelzuur; -saure, vr.: (schk.) zwavelzuur; -theil-chen [tl, o,: zwaveldeeltje; -werk, o.: zwavelkokerij.

schwefelicht, bv. n.: zwavelachtig; schwe'felig, bv. n.: zwavelig; schwe’feln, w. b.: zwavelen.

Schwehl [Schwel], in Sam. I -holz, o.: vet hout, harshoudend hout.

schweh'len [schwe'len], w. o. h.: smeulen, gloed geven zonder vlam; w. b.: koken op een zacht vuur zonder vlam, gaar laten meuken; Kaffee -: koffie zetten; I Schweh’ler, m. (-s; mrv. -): teerko-ker, pekkoker, traankoker.

schwei'en, w. o. h.: (zeew.) wenden, draaien, (op den wind) zwaaien.

Schweif, m. (-es, -s; mrv. -e): staart; (van eene japon:) sleep; I -brett,o.: (wev.) dwarshout waarop de spoelen rusten; -kornet, m.: (str.) staart-ster; -riemen, m.: (rs.) staart-riem; -sage, vr.: ribzaag; -stern, m.:    1) staart-ster, komeet,

2) verschietende ster; -trager, m.: slippendrager.

schwei’fen, w. o. s.: 1) (van eene japon:) slepen, over den grond slepen; 2) (fig.) omdolen, omzwerven; 3) Zie scliwanzeln; I w. b.: 1) een staart maken aan, van een staart voorzien (.... geschweift’, bv. n.: met een .... staart); 2) gebogen maken, gewelfd maken; zacht glooiend (zacht hellend) maken; (japonnen, mantels, enz.:) rond uitsnijden (geschweift', bv. n.: gebogen; gewelfd; zacht glooiend, rond uit^esneden); 3) (glazen, flesschen, drinkkopjes enz.:) omspoelen; (wasch-goed:) opspoelen; (koorn, enz,:) wannen.

Schweifer, m. (-s; mrv. -): oni-zwerver.

staart.

SchAvei fung, vr.: kromming; welving; zachte glooiing; (van kleederen:) ronde uitsnijding.

ISchweig, vr.: Zie ScliAveige.

Ischweig, in Sam. I -haft, bv. n.: zwijgend, woordkarig; -haftigkeit, stilzwijgendheid, woordkarigheid; -sam (-selig), bv. n.: Zie -haft; -samkeit (-seligkeit), vr.: Zie -haftigkeit.

ISchweï’ge, vr.: 1) veestapel, (fig.) kudde; 2) boerenplaats, boerderij; 3) (zeew.) boelijn.

ISchwei ge, in Sam. I -geld, o.: l)geld om iemand te doen zwijgen, 2) geld om te zwijgen.

schAvei gen, w. o. onr. h. (schwieg; geschwie’gen): zwijgen; - machen: doen zwijgen; von etwas -: van iets (over iets) zwijgen; zu etwas -: 1) op iets zwijgen, 2) zwijgen bij iets; schweigen Sie: houd uwen mond!, zwijg!; wer schweigtbejaht: (spr.) wie zwijgt, consenteert; I w. b. reg.: tot zwijgen brengen; (kinderen:) stillen, sussen. I Schwei’gen, z. n. o. (-s): (het) zwijgen; Einen (eine Batterie) zum -bringen: iemand (eene batterij) tot zwijgen brengen; Einem das - auferlegen: aan iemand het zwijgen opleggen; etwas mit - übergehen: iets met stilzwijgen Voorbijgaan.

Schwei ger, m. (-s; mrv. -): zwijger.

SchAvein, o. (-es, -s ; mrv. -e): varken ; (fig.) zwijn; (in ’t biljartspel:) beest (er hat besonderes -: spl.: hij is een eerste beesten-maker); (in ’t schrijven:) inkt-klodder, inktvlak, (ook:) fout; (zeew.) mastblok, blok waarin de mast staat; ein wildes -: een wild varken; I -beschauer, m.: yarkenskeurder; -braten,m.: gebraden varkensvleesch; -blattern, vr. mrv.: (hik.) steenpokken, waterpokken; -brod, o.: varkensbrood; -bruch, m.: (jag.) door een (of meer dan een) wild varken omgewroete plek; -distel, vr.: (pik.) ganzendistel; -essen, o.: 1)varkensvoeder, 2)(fig.) varkenskost; -fett, o.*:    1) varkensvet,

2) spek (ausgelassenes -fett: reuzel); -fleisch, o.: varkensvleesch; -hirt, m.: varkenshoeder; -hund, m.: 2) varkenshoe-ders-hond, 2) (fig. gem.) hond van een vent, hondsvot, gemeene hond, (ook:) smeerlap, vuilpruim; -igel, m.: (drk.) stekelvarken, (fig. gem.) Zie -hund no. 2; -igelei’, vr.: 1) hondsvotterij, 2 liederlijkheid; -igeln, w. o. h.: 1) liederlijke taal uitslaan, 2) zwijnen: -junge, m.: varkenshoeder; -koben, m. ^varkenskot, varkens-

scliweis'sen, w. o. h.: zweeten; (jag.) bloeden; (sm.) beginnen te smelten; w. b.: 1) aaneensmeden, 2) soldeeren.

scliweis'sig;, bv. n.: 1) zweetig, : teng; 2) bezweet; 3) (jag.) bloe bebloed.

Scliweiz, vr.: 1) (adk.) Zwitserland

ger

bv

scliwel'len, w. o. onr. s. (schwillst, sehwillt; schwoll; schwill; geschwol'len): zwellen; opzwellen; (fig.) aangroeien;

I w. b. reg.: doen zwellen; (fig.) doen dijën; (moed:) verhoogen, aanwakkeren; (eene rekening:) doen aangroeien, (fig.) met dubbel krijt schrijyen; (een gebouw:) van een (of meer dan een) nieuwen dorpel voorzien; (spoorwegen:) van nieuwe dwarsliggers voorzien.

ScliYvemm, in Sam. I -teich, m.: wed, paardenwed.

Scliwem'me, vr.: 1) wad, ondiepte, waadbare plaats; 2) wed, paardenwed; Pferde in die - reiten (Pferde zur - reiten): paarden naar het wed brengen.

schwemmen, w. b.: (paarden:) naar het wed brengen; (hout:) vlotten; (fig.) aanspoelen, aanslibben; der Fluss hat Sand an das Ufer geschwemmt: de rivier heeft zand aangespoeld aan den oever.

Scliwem’mer, m. (-s; mrv. -): 1) per-die de paarden naar het wed brengt;

met

uurwe

hok; -leder, o.: varkenshuid; -mast, vr.: Zie -essen; -mist, m.: varkensstront; -mutter, vr.: moedervarken, zeug; -pelz m.: Zie -luind. no. 2; -pocken, vr. mrv. Zie -blattern; -schlachter, m.: varkens-slachter; -schmalz, o.: smout, reuzel, varkensvet; -schneider, m.: varkens-lubber; -spiess, m.: (jag.) zwijn-spriet; -stall, m.: varkenshok; -stein, m.: stinksteen; -suhl, vr.: vuile boel; -treiber, m.: varkenshoeder ; -wildpret, o.: vleesch van het wild varken.

Scïiwein'chen, o.: klein (of jong) varken.

Scliwei'ne, in Sam. | -handel, m.: handel in varkens; -handler, m.: varkens-kooper; -markt, m.: varkens-markt; -schmeer, o.: varkensvet, reuzel; -zucht, vr.: varkensfokkerij. Zie meer Sam. met Scliweiii.

Iscliwei'nen, w. o. h.: (gem.) zwijnen.

Ischwei'nen, bv. n.: van varkens; i -fleisch, o.: varkensvleesch.

Scliweinerei', vr.: (gem.) zwijnerij; schwei’nern, w. b.: doen verminderen, minder (kleiner, geringer) doen worden; schwei'nisch, bv. n.: varkensachtig, (fig.

gem.) zwijnig; Schwein'ling, m. (-es,-s; mrv. -e): gde kampernoelje.

Schweins, in Sam. I -auge, o,: var-kens-oog; -borste, vr.: varkensborstel; -blasé, vr.: varkensblaas; -brod, o.: (pik.) varkensbrood; -feder, vr.: (jag.) zwijn-spriet, (tig.) varkensborstel (in -federn sehlafen: fig.: opstroo slapen); -geschlinge, o.: omloop (ingewand) van een varken; hals, m.: varkens-nek;-jagd,vr.:wilde-z wijnen jacht; -keule, vr.: (bij slachters: eene) zij spek; -kopf, m.: varkenskop; -ohr, o.: varkens-oor; -rüssel,m.: varkens-snoet; -thranen, vr. mrv.: (iron.) krokodillentranen ; -wurst, vr.: varkensworst; -zunge, vr.: varkenstong. Zie meer Sam. met Sclnvein.

Schweiss, m. (-es): zweet; (jag.) bloed; (fig.) uitwaseming, zweeting; der englische -: (gnk.) de zweetziekte; saurër -: (fig.) inspanning en moeite (das ist mein saurer -: fig: dat is de vrucht van mijne inspanning en moeite); im -e deines Angesichtes: in het zweet uws aanschijns;

I -bad, o.: zweetbad; -beere, vr.: (pik.) waterdier; -befördernd, bv. n.: zweetdrijvend; -errungen, bv. n.: met inspanning en moeite verworven; -fieber, o.: zweetziekte; -fleck, m. (-flecken, m.): zweetvlek; -fuchs, m.: rossig (licht-rood-bruin) paard; -grübchen, o.: (ontl.) zweetgaatje, porie; -hund, m.: bloedhond; -loch, o.: Zie -grübclieii; -messer, o.: zweetkam (om het zweet van paarden weg te vegen); -mittel, o.: zweetmiddel; -seuche, vr, (-sucht, vr.): zweetziekte; -treibend, bv. n.: zweetdrijvend; -tropfen, m.: zweetdroppel; -tuch, o.: zweetdoek; -wurst, vr.: bloedworst; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pha.) kina

zwee-

dend,

(de republiek), 2) Schwytz (een der Zwitsersche kantons).

IScliweiz'er, m. (-s; mrv. -): Zwitser; (fig.) portier; (ook:) palfrenier, ja-; (in ‘t biljart-spel:) verloop-stoot;

. n.: Zwitsersch.

ISchweizer, in Sam. ! -art, vr.: Zwitsersche manier; -brücke, vr.: Alpenbrug; -bund, m.: Zwitsersche Bond; -dialekt, m.: in Zwitserland gesproken wordende taal; -flöte, vr.: pijpers-fluitje; -garde, vr.: (hist.) Zwitsersche garde, (fig.) lijfwacht; -kanton, m.: Zwitsersch kanton, kanton van Zwitserland; -kase, m.: Zwitsersche kaas (inz.: Gruyère-kaas); -krankheit, vr.: , (het) heimwee; -krauter, o. mrv.: Zwitsersche kruiden; -land, o.: Zwitserland; -papier, o.: velijn-papier; -pfeife, vr.: Zie -flöte; -rad, o.: (Zwitsersch) spinnewiel; -rosé, vr.: Alpenroos(je); -volk, o.: (het) Zwitsersche volk; -wache, vr.: Zie -garde.

Scliweizerei', vr.: Zwitsersche boerderij; Schweiz'erin, vr. (mrv. -nen): Zwitsersche; schweiz'erisch, bv. n.: Zwitsersch.

Scliwel, in Sam. I Zie Scliwelil.

scliwe'len, w. o. h. en w. b : Zie scliwehlen, enz.

scliwelgen, w. o, h.: zwelgen, zuipen en brassen (- in: fig.: zich baden in); SchweFger, m. (-s; mrv. -): minnaar van zuipen en brassen; *Schwelgerei', vr.: overdaad; Schwel'gerin, vr. (mrv. -nen): minnares van overdaad; schwel'gerisch, bv. n.: 1) overdaad-minnend, 2) zuipend en brassend.

Schwel'le, vr.: drempel, dorpel; (bwk.) dwarsbalk; (op spoorwegen:) dwarsligger.

soon 2) houtvlotter.

Schwende, vr.: (hik.) wen (sponsachtig gezwel).

scliwen clen, w. b.: afbranden.

Scliwengel, m. (-s; mrv. -): zwengel (i. a. b.); (van uurwerken:) slinger; (van eene klok:) klepel; (typ.) persboom;

! -brunnen, m.: zwengelpomp, pomp een slinger; -presse, vr.: (typ.) handpers ; -riemen, m.: klokketouw; -uhr, vr.: slinger-rk (Fr. pendule).

Sehwenk, in Sam. I -punkt, m.: (mil.) flank.

8chwen ken, w. b.: zwaaien, heen en zwaaien; die Fahne -: de vlag heen en weer zwaaien, (fig.) de vlag doen wapperen; I sich -, w. w.: (mil. en rs.) zwenken ; rechts schwenkt euch: (mil.) rechtsom keert!

Schwenkung, vr.: zwenking.

van

m.:

weer

schwer, bv. n. en bw zwaar (ook fig.); (fig.) moeielijk: (ook zeer groot, zeer veel, enz.; (ook:) ontzaglijk, ontzettend; -e Arbeit: zwaar werk, moeielijk werk; eine -e Geburt: (vlk.) eene moeielijke verlossing, eene moeielijke bevalling, (pop.) een zware post; ein -es Gehör haben: hardhoorend zijn, moeielijk hooren; -es Geld: zeer veel geld; ein -er Kampf: een hardnekkig gevecht, (fig.) een zware strijd; ein -er Kopf: (fig.) een traag begrip ; der Kopf ist mir -: mijn hoofd is zwaar, ik voel eene zwaarte in mijn hoofd; eine -e Krankheit: eene zware ziekte; die -e Koth Lt): Zie Xoth; ein -er Traum: een benauwde droom; er hat eine -e Zunge: 1) hij brouwt in het spreken, 2) zijne tong slaat dubbel; - Athem [tj holen: zwaar (moeielijk) ademhalen; -horen: hardhoorend zijn, moeielijk hooren ; das geht ihm - ein: dat gaat boven zijn' begrip, dat begrijpt hij niet; - im Magen liegen: zwaar in de maag liggen, moeielijk te verteren zijn; das Herz ist mir -: (fam.) ik hou mijn hart vast, (fig.) mijn hart is beklemd; Einem das Herz - machen: iemand met ongerustheid vervullen; I -athmig, bv. n.: moeielijk ademhalend, in de ademhaling belemmerd; -beladen, bv. n.: zwaar geladen, overladen, (fig.) overstelpt; -blütig, bv. n.: zwartgallig , (fig.) zwaartillend; -blütigkeit, vr.: zwartgalligheid, (fig.) zwaartillendheid; -erde, vr.: (min.) zwaarspaath, baryt-aarde; -fallig, bv. n.: zwaar, log, lomp, (fig,) loom ; -falligkeit, vr.: zwaarheid, logheid, lompheid, (fig.) loomheid; -flache, vr.: vlak van het zwaartepunt; -flüssig, bv.n.: onsmeltbaar, moeielijk te smelten; -flüssigkeit, vr.: onsmeltbaarheid, weinige smeltbaarheid; -füssig, bv. n.: traag (langzaam) van tred; -gewicht, o,: zwaargewicht, avoir du pois; -glaubig, bv. n.: (fig.) ongeloovig, niet spoedig geloovend; -haltig, bv. n.: kostbaar, veel kostend; -heit, vr.: Zie Sehwere ; -herzig, bv. n.: zwaarmoedig; -köstig, bv. n.: Zie -haltig; -kraft, vr.: zwaartekracht; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -lothig l.t], bv. n.: zwaar, wichtig; -messer, m.: 1) zwaarte-meter, weegschaal, 2) barometer; -muth lt], m,: zwaarmoedigheid, melankolie; -muthsvoll lt], bv. n.: zeer zwaarmoedig; -müthig [t], bv. n.: zwaarmoedig, melankoliek; -müthigkeit [t], vr.: Zie -muth; -punkt, m.: zwaartepunt, middelpunt van zwaartekracht; -schritt, m.: Zie -tritt; -spath Lt], m.: Zie -erde ; -taffet, m.: zware taf; -tritt, m.: (dk.) molossus (voetmaat van drie lange lettergrepen); -wichtig, bv. n.: zeer zwaar, (fig.) zwaarwichtig.

Schwe re, vr.: zwaarte; (fig.) moeie-lijkheid; (ook:) ontzaglijkheid, ontzettend-heid;    | -messer, m.: 1) zwaartemeter,

weegschaal, 2) barometer; -mittelpunkt,

m.:    middelpunt van zwaartekracht,,

zwaartepunt.

schwerlieh, bw.: bezwaarlijk, moeie-lijk.

ISchwert, o. (-es,    -s; mrv, -er):.

1) zwaard; (fig.) sabel; (ook:) degen; mit Feuer und - verheeren: te vuur en te zwaard verwoesten (verdelgen); mit dem -e darein schlagen: (fig. fam.) er met de ruwe bijl inhakken; mein -schneidet auch: (fam.) ik, ik ben er óók; Einen zum -e verrurtheilen |t]: iemand veroordeelen om onthoofd te worden; Einen mit dem -e hinrichten: iemand onthoofden; das - der Gerechtigkeit, vr.: het zwaard der gerechtigheid; zum -e greifen: (fig-) naar het zwaard grijpen,, de wapenen aangorden, te wapen snelllen; eine Zunge wie ein - haben : (iron.) eene tong hebben zoo scherp als een scheermes ; 2) repel, vlasrepel; 3) (zeew.) lij-zwaard (om het afdrijven te beletten).

ISchwert, in Sam. I -aloë, vr.: smal-bladerige aloë; -bohne, vr.: kromme snijboon; -fechter, m.: zwaardvechter,, gladiator; -feger, m.: zwaardveger, wapensmid (-fegerarbeit, vr.: zwaardvegers-werk; -fegermeister, m.: meester of baas zwaardveger); -fisch, m.: zwaardvisch; -förmig, bv. n.: zwaardvormig, sabelvormig; -futter, o.: sabelscheede, (ook:} degenscheede; -groschen, o.: (hist.-mtw.) zwaard-grosie (van Keur-Saksen); -halbe,. vr.: maagschap van vaders-zijde; -hieb, m.: slag met het zwaard, (fig.) sabelhouw; -lehen, o.: (hist.) zwaardleen, mannelijk leen; -lilie, vr.: (pik.) zwaardlelie, iris -mage, m.: (rcht.) zwaardmaag, agnaat (bloedverwant van vaders-zijde in de neergaande linie); -orden, m.: (Zweedsche) Zwaard-orde; -pfahl, m.: grens-paal het rechtsgebied; -recht, o.: recht over leven en dood; -ritter, m.: 1) (hist.) zwaard-ridder (in Polen),    2)    ridder van    de

(Zweedsche) Zwaard-orde; -schlag, slag met het zwaard, (fig.) sabelhouw (ohne -schlag: spr.: zonder slag of stoot)*, -streich, m.: Zie -schlag; -tanz, m.:

1)    zwaardendans, wapendans, oorlogsdans,

2)    mommendans, dans van gemaskerde en

gewapende personen, kluchtige maskerade; -trager, m.: zwaard-drager,    (fig.)    Zie

-ritter no. 1.

Scliwert'chen,    o.    (-s;    mrv.    -):

zwaardje, sabeltje, degentje.

Schvver’tel, m.    (-s;    mrv.    -): (pik.)

zwaardlelie, iris; I -gras, o.: duinhelm;. -maus, vr.: relmuis; -ried, o.: (pik.) kliskruid.

Schwer ter, in Sam. I -geklirr, o.: gekletter van sabels of zwaarden; -tanz, m.: Zie Schwerttanz.

Scliwes'ter, vr.: zuster; I -kind, o.: zusters-kind; -land, o.: zusterland; -liebe, vr.: 1) zusterliefde, liefde voor de zuster, 2) zusterlijke liefde, liefde eener zuster; -mann, m.: zusters-man, behuwdbroeder, zwager; -mord, m.: zustermoord; -mörder, m.: zustermoordenaar; -paar, o.: zusterpaar; -sohn, m.: zusters-zoon; -stimme vr.: stem eener zuster; -tochter, vr.: zustersdochter.

Schwes terchen, o. (-s; mrv. -); zusje; schwes'terlich, bv. n.: zusterlijk;. Schwes'terlichkeit, vr.: zusterlijkheid:

zeug,

bin

wanmand.

schwing en, w. o. onr. h. (schwang; geschwung'en): slingeren, schommelen, zwaaien; I w. b. onr.: heen en weer slingeren, heen en weer schommelen, heen en weer zwaaien; (fig.) doen trillen; (graan:) wannen: (hennep:) braken; (vlas:) repelen; die Flügel -: klapwieken; I sich -, w. w. onr.: heen en weer slingeren, heen en weer schommelen, heen en weer zwaaien; sich empor - (sich in die Höhe -): zich in de hoogte werken, eene hooge vlucht nemen; sich in die Luft -: hoog vliegen, hoog in de lucht stijgen; sich in den Sattel - (sich auf das Pferd -): in den zadel stijgen, te paard stijgen; sich auf einem Brette -: (iron.) ziegezagen, zijn roer niet recht houden, van den eenen kant naar den anderen zwaaien; sich auf den Thron -: zich ten troon verheffen, zich meester maken van den troon.

Schwing ung, vr.: slingering, schommeling, enz. (Zie schwingen); Schwing”-gsbewe'gung, vr.: slingerende (schom-dende) beweging; Schwing'ungspunkt, 'ddelpunt der slingerende beweging.

schwipp, tsw.: klets!, flap!

Schw ip pe, vr.: 1) zwengel, slinger;

‘Schwes'terschaft, vr.:    1) hoedanigheid

van zuster, (het) zusterschap, 2) ver-ceniging van (inz. geestelijke) zusters, (de) zusterschap.

Schwib, in Sam. I -bogen, m.: 1) booggewelf, 2) boogvormig verwulfsel.

scliwich’tigen, w. b.: Zie het w. b. bescliwicliti^eii.

schwieg: Zie scliweigen.

Schwieger, vr.: schoonmoeder; i] -altera, m. mrv.: behuwd-ouders, schoonouders; -kinder, o. mrv.: aangetrouwde kinderen; -mutter, vr.: schoonmoeder, behuwdmoeder; -mütterlich. bv. n.: van (bw.: als) eene schoonmoeder; -sohn, m.: schoonzoon, behuwdzoon; -tochter, vr.: schoondochter, behuwddochter; -vater, m.: schoonvader, behuwdvader; -vaterlich, bv. n.: van (bw.: als) een schoonvader.

Schwielclien, o. (-s; mrv. -): 1) eelt-knobbeltje; 2) striempje, litteekentje; Schwiel'e, vr.: 1) eeltknobbel, 2) striem, litteeken ; schwiel'icht, bv, n.: eeltachtig; schwiel'ig, bv. n.:    1)    eeltig, vereelt,

U) vol striemen; Schwiel'igkeit, vr.: 1) eeltigheid, vereeltheid, 2) menigte striemen.

Schwiem, in Sam. I im -schlag liegen: (zeew.) in den wind liggen.

schwierig, by. n.: moeielijk; I -keit, vr.: moeielijkheid.

scliwig'ten, w. b.: f(zeew.) zwichten; ’Schwig'ting, vr.: (zeew.) zwichting.

schwill, scliwillst, scliwillt: Zie sch wellen.

Hchwimm, in Sam. I -anstalt, vr.:

1)    zwemschool, 2) zwem-inrichtingi -blasé, vr.: zwemblaas; -bruch, m.: drijvend eilandje; -fahig, bv. n.: geschikt om te zwemmen; -fanigkeit, vr.: geschiktheid om te zwemmen; -feder, vr.: vin; -fuss, m.: zwemvoet, zwempoot, voet (poot) met zwemvliezen (mit -füssen versehen: met zwemvliezen aan de voeten of pooten); -gerath ft], o.: zwemtuig; -gürtel, m.: zwemgordel; -haut, vr.: zwemvlies; -hemd, o.: zwemhemd, badhemd: -hosen, vr. mrv.: zwembroek, badbroek; -kafer, m.: (ins.) watervloo; -kiesel, m.: puimsteen; -kleid, o.: scaphander; -kunst, vr.: zwemkunst; -pfötter, m.: dier of vogel met zwemvliezen aan de pooten; -platz, m.: zwemplaats; -schnecke, vr.: zee-slak; -schule, vr.: zwemschool; -vogel, m.: zwemvogel; -o.: zwemtuig.

Schwim nier, m. (-s; mrv. -): 1) zwemmer; 2) flikkering van een nachtlichtje; 3) (ins.) watervloo; I Schwim’merin, vr, <mrv. -nen): zwemster.

Schwind, in Sam. I -fall, m.: vallende ziekte; -fieber, o.: teringkoorts; -flechte, vr.: dauwworm; -grube, vr.: 1) zinkput, (ook:) beerput, sekreetput, 2) riool;-sucht, vr.: tering; -süchtig, bv. n.: teringachtig; -süchtigkeit, vr.: teringachtigheid; -wurz, vr.: (pik,) zwaluwenkruid, schelkruid.

Schwin'de, vr.: 1) (nik.) dauwworm;

2)    (ins.) mijt, made; 3) (pik.) gal (d. i. knobbelig uitwas op boombladeren).

Sch windel, m. (-s; mrv. -): 1) duizeligheid, (fig.) duizeling; den - oekommen: duizelig worden; mit dem - behaftet sein: aan duizeligheid lijden, duizelingen hebben; 2) zwendelarij; | -geist, m.: onbezonnenheid, (fig.) dolleman; -haber (-hafer),

m. : onkruid; -hoch, bv. n.: om duizelig van te worden zoo hoog, duizelingwekkend hoog; -höhe, vr.: duizelingwekkendè hoogte; -kopf, m.: dolleman; -köpfig, bv.

n. : onbezonnen, onbesuisd; -korn, o.: onkruid; -körner, o. mrv.: korianderzaad (enk.); -kraut, o.: gems-wortel; -loch, m.: onkruid; -sucht, vr.: (gnk.) duizeligheid; -wasser, o.: hoofdwassching tegen duizelingen.

Schwindelei', vr.: 1) zwendelarij; 2) onbezonnenheid, onbesuisdheid, schwin delig, bv. n.: duizelig; ich -: ik ben duizelig; mir wird -: ik word duizelig.

schwindeln, w, o. h.: 1) zwendelen; 2) duizelingen hebben, duizelen, duizelig zijn; 3) gekke (onbesuisde) dingen doen, (ook:) raaskallen; mir schwindelt: ik duizel, ik word duizelig; er schwindelt: 1) hij zwendelt, 2) hij gaat onbesuisd (onbezonnen) te werk, (ook:) hij raaskalt, hij praat onzin.

schwin den, w. o. s.: afnemen, minder worden.

Schwindler, m. (s; mrv. -): 1) zwendelaar; 2) dolleman.

schwind'lich, bv. n.: Zie bv. n.

schwindelig,

Schwing, in Sam. I -feder, vr.: (van vogels:) slagpen; -gewicht, o.: gewicht dat heen en weer slingert (b,v. van eene klok); -kolben, m.: vecntstok; -kraft, vr.:

1)    slingerende kracht, 2) trillende kracht; -mehl, o.: bloem van meel; -messer. o : houwdegen, sabel, (fig.) dolkmes, dolk, (akk.) repel, vlasrepel; -seil, o.: schom-meltouw, touw van een schommel, (van koordedansers: de) slappe koord; -sieb,

o. : wan ;-stein, m.: slingersteen; -stock, m.: repel, vlasrepel; -wanne, vr.: wan; -zeug, o.: slingertuig.

Schwing'e, vr,: 1) wan, koornwan;

2)    hennepbraak, (ook:) repel, vlasrepel;

3)    schommel, wip; 4) (van vogels:) vleugel, wiek; I -block, o,: hennepbraak, blok om er hennep op te braken; -napf, m.:

Uil me m.: mi

2) schommel, wip; (fig.) wipgalg; 3)zweep- verzen hebben eene edele stoutheid; touw, zweep; 4) (op spoorwegen:) excen- 5) (fam.) draai, wending; er giebt den:' triek; I schwip'pen, w. b.: zweepen, met Dingen einen gewissen hij geeft aan do de zweep slaan, (fig. fam.) ranselen.    dingen een zekeren draai; I -baum, m.:

schwir ren, w. o. h.: 1) snorren; (van een rijtuig:) boom, lamoen: -bewe-2) gonzen; 3) piepen; 4) tjilpen.    gung, vr.: slingerende (schommelende.

schwir’rig, bv. n.:    1) snorrend; trillende) beweging; -brett, o.: hellendé

2) gonzend; 3) piepend; 4) tjilpend.    plank (der kunstenmakers); -feder, vr.:

Schwitz, in Sam. I -bad,o.: zweetbad; (van vogels:) slagpen; -gewicht, o.: Zie -bank, vr.: zweetbank (auf der -bank Schwing;....; -haft, bv. n.: Zie -voll; sitzen; fig.: op de zweetbank zitten, zich -kraft, vr.: Zie Schwing....; -linie, vr,: afmoorden, hard werken); -kasten, m.: golvende lijn; -mann, m.: Zie -redner; zweetbad, badstoof, (fig. iron.) oven;-mit- -rad, o.: drijfrad, kroonrad, kamrad; tel, o.: zweetmiddel; -pulver, o.: zweet- -redner. m.: hoogdravend redenaar; -rie-poeder; -stube, vr.: Zie -kasten.    men, m. mrv.: riemen waarop eene koets

schwit'zeln, w. o. h.: 1) min of meer rust; -seil, o.: Zie Sclrwingseil; -tau* zweeten; 2) eene zweetlucht van zich o.: (zeew.) toppenant; -voll, ov. n.: vergeven.    heven, (fig.) hoogdravend.

schwit'zen, w. o. h. en w. b.: zweeten    Ischwur: Zie schwören,

(ook tech. en fig.); über und über-: (fam.)    ISchwur, m. (-es, -s; mrv. Sehwü're):

één zweet en al zijn.    1) eed; 2) yloek; I -brüchig, bv. n.: mein-

schwitzig, bv. n.: zweeterig; zwee- eedig, eedvergeten, (fig.) trouweloos; -ge-tend; bezweet.    richt, o.: rechtbank van    gezworenen,

Schwö de, in Sam. I -fass, o.: (zeem- jury; -marnier,m,mrv.: (rcht.) gezworenen, touwers-)kalkkuip; -wedel, m,: (zeemtou- leden van den jury; -vergessen, bv. n.: wers-)kalkkwast.    -    Zie -brüchig.

schwö'den, w. b.: in de kalk zetten.    sclrwü'rig, bv. n.: (hik.) zwerend,

scliwoll: Zie scliwellen.    etterend, dragend.

schwor; Zie schwaren    en ook    Schwyz, o.: (adk., het Zwitsersche-

schwören.    kanton) Schwytz.

scliwö'ren, w. o. onr. h. en w. b. onr.    scienti’fiscli, bv.n.: wetenschappelijk,

(schwor, of schwur; geschwo'ren): zweren    scintilli'ren [ie], w. o. h.: flonkeren,

(1. eenen ee$ of eeden doen; 2. vloeken); fonkelen.

hoch und thëuer [t] - (Stein und Bein -):    Scythe, enz.: Zie Skythe, enz,

hoog en duur zweren; fluchen und -:    Sebas tian, m. (-s): Sebastiaan.

(fam.) vloeken en zwetsen; ich wollte dar-    Se'benhauin, m.: Zie Sabenbaum.

auf -: ik zou er een eed op willen doen;    Sech, o, (-es, -s ; mrv. -e): (akk.) kouter,

bei etwas -: bij iets zweren; zur Fahne ploegkouter; I -holz, o.: ploeghout.

-: den eed van trouw aan de vlag zweren. sechen, w, o. h.: ploegen; w. b.: om-Schwö'rer, m. (-s; mrv. -): 1) eed- ploegen, zweerder; 2) vloeker.    Isechs, tsw.: meiner -: lieve hemel.

schwu'del, ts'w,: links!, links-af!,    Isechs, tw. enz. n. vr.: zes; mit-en

links-om!    fahren: met zes    paarden (met    een    zes-

schwül, bv. n.: zwoel, drukkend    span) rijden; I -ach’teltakt, m.: (muz.)zes-

(-hitze, w.: drukkende hitte); Schwü'le,    achtstemaat;-armig, bv.n,: met zes armen;,

vr.; drukkende lucht.    -augig (-augig), bv. n.: met zes oogen;

schwul, bv. n.: bang, benauwd, ang-    -beinig, bv.n.: met zes beenen, met zes

stig (mir ist [mir wird] - zu Muthe [t]    pooten; -blattig (-blatterig), bv. n.: zes-

oder um’s Herz: ik ben [ik word] er bang    bladerig; -buchstabig (-buchstabig), bv.n.:

voor; Schwulitat', vr.: benauwdheid, bang-    uit zes letters bestaande ;-doppelt, bv.n.:

heid.    zesdubbel; -eek, m.: zeshoek; -eckig, bv.

Schwulst, m. (-es; mrv. Schwürste):    n.: zeshoekig, met zes hoeken;-ender, m.:

(hik.) gezwel, dikte; (fig.) gezwollenheid    hert met zes punten aan het gewei;-fach,

(hoogdravendheid) van stijl; (ook:) bom-    bv. n.: zesvoudig; -facherig, bv. n.: met

bast; I schwül'stig, bv. n,: hoogdravend,    zes vakjes; -faltig, bv. n.: zesvoudig;

bombasterig; Schwürstigkeit, vr.: hoog- -faltigen, w. b.: verzesvoudigen; -flach, dravendheid, bombasterigheid; fSchwülst- o.: (wsk.) zesvlak; -fuss, m.: (drk.) zes-ling, m. (-es, -s; mrv.-e): hoogdravend voeter, dier met zes pooten, (dk.) hexa-(bombasterig) schrijver.    meter; -füssig, bv, n.: met zes pooten

Schwuml, m.    (-s,    -s): uittering, weg- (-füssiges Yers:    hexameter);    -füssler^

kwijning, verkwijning.    m.: Zie -fuss; -herr, m.: lid    van    den

Schwung, m. (-es, -s; mrv. Schwünge):    raad van zessen; -hundert, tw.: zeshon-

1) aanloop (fam.: loopje) om eenen sprong    derd; -hundertel, o.: zeshonderdste ge-

te doen, (fig.) sprong; 2) slingering, (fig.)    deelte; -hundertste, bv. n.: zeshonderd-

beweging; in - bringen: in beweging    ste; -jahrig, bv. n.: zesjarig; -jahrlich,

brengen, (fig.) in gang brengen; 3) (fig.)    bv. n.: zesjaarlijksch (bw.: om de zes

zwang; im-e sein: in zwang zijn; 4) vlucht,    jaren); -köpfig, bv. n.: zeshoofdig, met

(fig.) hoogdravendheid, verhevenheid,    zes hoofden; -mal, bw.: zesmaal; -malig,

stoutheid ; er nimmt einen allzu kühnen    bv. n.: tot zesmaal herhaald; -mass, o.:

(allzu hohen) -: hij neemt eene al te stoute    (dk.) hexameter; -monatig, bv, n.: zes-

(al te hooge) vlucht; der - der Einbildungs-    maands-, van zes maanden; -monatlich,

kraft: de vlucht der verbeelding; der-    bv. n.: zesmaandelijksch (bw.: om de

der Gedanken: de vlucht der gedachten;    zes maanden); -pfünder, m.: (art.) zesder - der Rede: de stoutheid der rede;    ponder; -pfündig, bv. n.: zesponds-, zes

seine Yerse haben einen edlen -: zijne    pond zwaar; -saitig, bv. n,: zessnarig, met

zes

ger, m. (-s; mrv. -): 1) zestiger, man van zestig jaar; 2) wijn van het jaar 1860; 3) (spl.) zestig punten; Sech’zigerin, vr.: (mrv. -nen): vrouw van zestig jaar; sech'zigste, bv. n.: zestigste; Sech’zigstel, o. (-s; mrv. -) : zestigste gedeelte; sech’zigstens, bw.: in de zestigste plaats.

seci ren [cie], w. b.: ontleden.

Seck’el, m. (-s; mrv. -): 1) beurs, zak, tasch; 2) schatkist; 3) (hist.-mtw.) sikkel; I -amt, o.: thesaurie;-kraut, o.: (pik.) taschjeskruid; -meister, m.: thesaurier, penningmeester; -schneider, m.: beurzen-snijder, zakkenroller ; -senf, m.: Zie -krant.

seck elii, w. b.: zakken, in den zak steken.

Seck’ler, m. (-s; mrv. -): 1) beurzenmaker ; 2) lederen broeken-maker.

seclativ’, bv. n.: kalmeerend, pijnstillend.

Sedez', o. (-es): in 16° formaat.

Sediment', o. (-es, -s; mrv. -e): bezinksel, drab.

Sedisvakanz, vr.: onbezetheid van den bisschoppelijken zetel.

Seclulitat’, vr.: vlijt, ijver.

ISee, m, (-s; mrv. -n): (adk.) meer.

ISee, vr.: (adk.) zee; Handel zur -: zeehandel; in - gehen (in - stechen): in zee steken; die - halten: 1) zee houden,

m.:

snaren; -saulig, bv. n.: met (op) zes pilaren; -schaufler, m.: zesjarig schaap; -seitig, bv. n.: zeszijdig;-silbig, bv. n.: zeslettergrepig; -spaltig, bv. n.: zesspouwig; -spannig, bv. n.: met (voor) een zesspan; -stimmig, bv. n.: zesstemmig, voor (door) zes stemmen; -stün-dig, bv. n.: zesuurs-, van zes uren; -stündlich. bv. n.: om de zes uren plaatsgrijpend (bw.: om de zes uren); -tagig, bv. n.: zesdaagsch; -taglich, bv. n.: om de zes dagen plaatsgrijpend (bw.: om de zes dagen); -tausendste, bv. n.: zesdui-zendste; -tneilig |t]. bv. n.: zesdeelig, uit deelen bestaande; -winkelig, bv. n.: zeshoekig; -wöchentlich, bv. n.: om de zes weken plaatsgrijpend (bw.: om de zes weken); -wochig, bv. n.: van zes weken; -wöchnerin, vr.: kraamvrouw;-zehig, bv.

n.: met zes teenen; -zehn, tw.: Zie sech-zehn, enz.; -zeilig, bv, n.: zes-regelig, van zes regels; -zöllig, bv. n.: zes-duims-.

Sech’ser, m. (-s; mrv. -): 1) zes, (het) cijfermerk zes;    2) (mtw.) zeskruitser-

stukje; sech'serlei, bv. n.: zesderlei, zes-derhande; sechs'te, bv. n. en z. n. vr.: zesde; -haib [sechst'halbj, bv. n.: zesde-half, vijf en een half); Sechs'tel, o. (-s; mrv. -): zesde gedeelte (-kreis, m. [-zirkel, m.]: sextant); sechs'tens, bw.: ten zesde, in de zesde plaats.

sechzelm, tw.: zestien; I -ender, m.: hert met zestien punten aan het gewei; -löthig [t], bv. n.: zestien-loods, van zestien lood; -zöllig, bv. n.: zestienduims, van zestien duim.

sech zehnte, bv. n.: zestiende; Sech-zehntel, o. (-s; mrv. -): zestiende-gedeelte (•forrn, vr. [-format, o., -grosse, vr.]: in 16°); sech'zehntens, bw.: ten zestiende.

sech zig, tw.: zestig; I -jahrig, bv. n.: zestigjarig.

Sechzi

2) zeewaardig zijn; die - gewinnen: in volle zee komen, in het ruime sop komen; die hohe -: de volle zee, het ruime sop; eine hohe -: eene hooggaande zee, hooggaande golven (mrv.); I -aal, m.: zee-aal; -adler, m.: zee-arend; -affe, m.: zee-aap; -akademie, vr.: zeevaartkundige school, school voor de zeevaart;-amsel, vr.: (vog.) ijsvogel, (pop.) vischdief; -anemone, vr.: zee-anemoon; -angelegenheiten, vr. mrv.: zeezaken; -apfel, m.: zee-appcl, zee-klit; -arm, m.: (adk.) zee-arm, (fig.) zeeëngte.

ISee'lbank, vr.: zandbank, zandplaat (in zee); -bar, 'm.: zee-beer, rob; -barbe, vr.: baardvisch; -barsch, m.: zee-baars; -baum, m.: havenboom; -befehlshaber, m.: vlootvoogd, admiraal; -beschreibung, vr.: zee-beschrijving; -besen, m.: (flg.) bezem om de zee schoon te vegen van zeeschuimers; -beute, vr.: op zee veroverde buit; -blume, vr.: zee-bloem, nenuphar; -börs, m.: zeebaars;-brassen, m.: zee-brasem; -brauch, m.: zeemans-gebruik; -brief, m.: zee-brief; -buch, o.: logboek.

ISeeldienst, m.: zeedienst; -drache, m.: zee-draak; -driftig, bv. n.: in zee drijvend; -drossel, vr.: Zie -amsel; -eiche, vr.: (pik.) wier, zeewier; -einhorn, m.: zee-eenhoorn, eenhoornvisch, narwal; -elephant, m.: walrus, zeepaard, zeekoe; -engel, m.: engelvisch; -ente, vr.: (vog.) rouweend; -erz, o,: uit moerassen gewonnen ijzer-erts; -etat, m.: marine.

ISee'lfalme, vr.: zee-vlag, (hist.) prinsenvlag; -fahrer, m.: zeevaarder, zeeman; -fahrt, vr.: zeevaart; -falk, m.: zee-valk; -fasan, m.: zee-fazant, lepel-eend; -fest, bv. n.: zeewaardig, in staat om zee te bouwen; -feuer, o.: vuurbaak; -fisch, m.: zeevisch (-fischhandler, m.: vischkooper); -fischerei’, vr.: zeevisscherij; -hotte, vr.: vloot, (inz.) oorlogsvloot; -frachtbrief, m.: (kpv.) vrachtbrief, connossement: -fraulein, o.: meermin;-trei-beuter, m.: 1) kaper, kaapvaarder, 2) zee-roover; -füsse, m. mrv.: (hg.) zeevoeten (-füsse und -hande haben : geschikt zijn om ter zee te varen); -gallerte, vr.: (pik.) pijpkruid; -garnele, vr.: garnaal; -gat,

o.: zeegat; -gebrauche, m. mrv.: gebruikelijkheden (gewoonten) ter zee, zeemans-gewoonten; -gefahr, vr.: zee-geyaar; -gefecht, o.: zeegevecht; -gericht, o.: zee-krijgsraad; -geschafte, o. mrv.: zeezaken ; -geschrei, o.: 1) wachtwoord der mariniers, 2) matrozen-gejubel; -geschöpf, o.: 1) visch, 2) zeedier, zee-monster; -gesetz, o.: scheepvaartwet; -gewachs, o.: zeegewas; -gewohnheiten, vr. mrv.: Zie -gebrauche; -gott, m.: (fab.) god der zee (Neptunus); -gras, o.: zee-gras, zeewier (-grasbanke, vr. mrv.: banken van zeewier, uitgestrektheden zeewier); -grille, vr.: zeekreeft; -grün, by. n. en z. n. o.: zeegroen.

ISee lliafen, vr.: zeehaven; -haher, m.: zee-raaf; -hahn, m.: zeehaan; -hal-tend , bv. n.: Zie -fest; -hande, vr. mrv.: Zie -füsse; -handel, m,: zeehandel (-handelsverein, m. [-handlungsgesell-schalt, vr.]: maatschappij [maatschap, vennootschap] van zeehandel); -hand-schuh, m.: buisvormige spons; -hase, zeehaas; -hecht, m.: zee-snoek;

-heer, o.: zee-leger, leger (armee) van zee-troepen, (fig.) oorlogsvloot; -held, m.: zeeheld; -herrschaft, vr.: heerschappij (meesterschap) over de zee; -heuschrecke, vr.: blanke garnaal; -horn, o.: kinkhoorn;

(-raumte, vr.): volle zee, (het) ruime sop; -recht, o.: zeerecht; -reise, vr.: zeereis; -richter, m.: rechter over zeezaken; -rüstung, vr.: 1) krijgstoerusting ter zee, 2) uitrusting (van een schip of van eene vloot).

ISee'lsache, vr.: zeezaak; -salz, o.: zeezout; -sand, m.: zeezand, zand der zee; -schaden, m.: averij; -schaum, m.: zeeschuim; -schaumer, m.: zeeschuimer; -schiff, o.: zeeschip; -schifffahrt, vr.: zeevaart; -schildkröte, vr.: zeeschildpad; -schlacht, vr.: zee-slag; -schlange, vr.: zee-slang; -schnecke, vr.: zee-slak; -schule, vr.: Zie -akatlemie; -schwal-be, vr.: zee-zwaluw; -sieg, m.: overwinning ter zee; -soldat, m.: marinier, zeesoldaat; -sonne, vr.: zonnevisch, maan-visch, klompvisch; -spiegel, m. 1) zee-

-hose, vr.: zeehoos, waterhoos; -huhn, o.:

1) zeevogel, 2) (visch:) tong, zee-tong;

-hund, m.: zeehond, rob, zeekalf, zeekoe;

-i^el, m.: zee-egel; -jungfer, vr.'.meermin; -junker, m.: (mar.) kadet, adelborst.

ISeelkalb, o.: zeekalf; -kante, vr.: zee-kant, kust; -karte, vr.: zee-kaart;

-katze, vr.: zee-kat, inktvisch; -kennung, vr.: bekendheid met ;de kust; -kiste, vr.: zee-kist, (inz.) matrozenkist, -krank, bv.

n.: zeeziek; -krankheit, vr.: 1) zeeziekheid, 2) zeeziekte, ziekte die hoofdzakelijk op of bij de zee neerscht (die -krankheit haben: zeeziek zijn);-kraut, o.: Zie-gras; spiegeleffen spiegelvlak dér zee, water--krebs, m.: zeekreeft; -krieg, m.: zee- vlak, 2) (zeew.) graadboog; -spinne, vr.: oorlog, oorlog ter zee (-kriegskunst, vr.: zee-spin: -sprache, vr.: zeemans-taal; kunst om oorlog ter zee te voeren); -kuh, -staat, m.: 1) zee-mogendheid, 2) staat van vr.: zee-koe;-kunde vr,: zeevaartkunde ; het zeewezen; -stachelbörs, m.: (visch:) -küste, vr.: zee-kust, strand, zeestrand;    stekelbaars; -stadt, vr.: zee-stad; -stern,

-land, o. (-es, -s): (adk.) Zeeland (Reu    m.: zee-ster; -stichling, m.: stekelvisch,

-land: Rieuw-Zeeland); -lander, m. (-s;    stekelrug; -stille, vr.: windstilte op zee;

mrv. -): Zeeuw (Reu -lander: Rieuw-    -stint, m.: (visch:) spiering; -strand, m.:

zeelander); -landerin, vr. (mrv. -nen):    strand, zeestrand; -strecke, vr.: streek

Zeeuwsche (Reu -landerin: Rieuwzee-    (uitgestrektheid) der zee; -strich, m.:

landsche); -landisch, bv. n.: Zeeuwsch    1) vaarwater langs de kust, 2) Zie-strec-

(neu -landisch: Rieuwzeelandsch); -la-    ke; -stück, o.: (schl.) zee-stuk; -stuhl, m.:

terne, vr.: vuurbaak; -lerche, vr.: zeeleeu-    stoel (aan boord van een schip) om ster-

werik; -leuchter, vr.: vuurbaak; -leute,    renkundige waarnemingen te doen;-sturm,

vr. mrv.: zeelieden; -licht, o.: scolopen-    m.: storm op zee ; -tang,m.: wier, zeewier;

dra, zee-glimworm; -löwe, m.: zeeleeuw;    -taube, vr.: (visch:) zeeduif; -teufel, :m.:

-luft, vr.: zeelucht; -lüftchen, o.: (zeew.)    (visch:) zeeduivel, (vog.) zeekoet; -thier

zee-vr.: van van

bries, zeewind.    [tl, o. zeedier; -tonne, vr.: bakenton,

ISeelmacht, vr.: 1) zeemacht, 2) zee-    boei; -treffen, o.: zeegevecht; -trift,

mogendheid; -machtig, bv. n.: machtig    1) zee-drift, op de zee drijvend goed (

op zee; -mann, m.: zeeman; -mannisch,    verongelukte schepen), 2) (fig.) wrak (

bv. n.: zeemanachtig, zeemans- (auf gut    een schip); -trompete, vr.: kinkhoorn;

-mannisch: op Izijn zeemans); -manns, in    -truppen, vr. mrv.: zee-troepen; -tüchtig,

Sam. (-kunst, vr.: stuurmanskunst; -treu,    bv. n.: Zie -fest; -tüchtigkeit, vr,: zee-

vr.: pik.: kruisdistel); -"mann'schaft, vr.:    waardigheid, geschiktheid om zee te

scheepsbemanning, scheepsvolk; -manö-    bouwen,

ver, o.: beweging ter zee, zee-manoeuvre; ISee'lulir, vr.: (zeew.) chronometer; -meile, vr.: zeemijl; -menSch, m.: (fab.)    -ungeheuer, o.: zeemonster, zeegedrocht;

triton; -meve, vr.: (vog.) zee-meeuw; -mi-    -usanz, vr,: zeemans-gebruik; -verkehr,

nister, minister van marine, (in Engeland:)    m,: onderling verkeer met behulp van de

Eerste Lord der Admiraliteit;-moos, o.:    zeevaart; -vogel, m.: zeevogel;-volk, o.:

zee-mos; -möwe, vr.: (vog.) zee-meeuw;    1) zeevolk, scheepsvolk, 2) zeevarend volk,

-muschel, vr.: zee-schelp (essbare -mu-    zeevarende natie; -warte, vr.: vuurtoren,

schel: mossel); -nabel, m.: zee-navel;    vuurbaak; -warts, bw.: zeewaarts (-warts

-nadel, vr.: zee-naald; -natter, vr.: zee-    anliegen: van de kust afhouden);-wasser,

adder; -nebel m.: zeemist (1. mist op zee,    o.: zeewater; -weide, vr.: (pik.)waterwilg;

2. mist uit zee); -nessel, vr.: zee-netel;    -wesen, o.: zeewezen; -wind, m.: zeewind;

-noth [t], vr.: gevaar op zee, zee-gevaar;    -wissenschaft, vr.: 1) zeevaartkunde,

-offizier, m.: zee-ofïicier; -ohr, o.: (schelp:)    2) stuurmanskunst; -wolf, m.: 1) zeewolf,

venus-oor; -otter, vr.: zee-otter.    2) kleine haai; -wort, o.: zeemans-woord,

ISee'lpapagei, m,: (vog.) papegaai-    zeemans-uitdrukking; -wurf, m.: zeedrift,

duiker; -pass, m.: zeebrief; -pferd, o.:    strandgoed, op het strand aangespoeld

1) zee-paard, walrus, 2) nijlpaard, hip-    goed van verongelukte schepen; -wurm,

popotamus; -pflanze vr.: zee-plant; -po-    m.: zeeworm; -zeughaus, o.: zee-arsenaal,

typ, m.: zee-poliep; -postbüreau, o.:    tuighuis der marine; -zug, m.: zeetocht;

kantoor voor de brieven naar en uit zee;    -zunge, vr.: tong (de bekende zeevisch).

-protest, m,: protest van den scheeps- Seel, in Sam. -amt, o.: (kkl.) zielmis; kapitein; -rabe, m.: zee-raaf; -rauber,    -entzückend, bv. n.: zielverheffend; -erin.: zeeroover (-rauberhauptmann, m.:    freuend, bv. n.: zielverheugend; -erquic-

kaper-kapitein; -rauberschiff, o.: kaper-    kend, bv. n.: zielverkwikkend; -los, bv.n.:

schip; -rauberzug, m.: rooftocht ter zee);    zielloos, (fig.) ontzield, (ook:) zonder ge-

-rauberei', vr.: zeerooverij, zeeroof    voel, ongevoelig; -messe, vr.: (kkl.) ziel-

(-rauberei treiben: 1. zeeschuimen, 2. ter    mis; -sorge, vr.: zielverzorging, zorg voor

m.:

kaap varen); -rauberisch, bv. n.: zee-    het zielenheil van anderen; -sorger,

rooverachtig, zeeroovers-; -raum, m.    zielverzorger, (inz.) biechtvader; -warter,

een

m.: 1) uitvoerder (tenuitvoerlegger) van een testament, 2) Zie -sorger; -weib, o.: van aalmoezen levende vrouw.

See'le, vr.: ziel (i. a. b.); die - einer Kanone (eines Federkieles, im Haringe): 4e ziel van een kanon (van eene penne-schacht, van een haring); das Fest aller -n: (kkl.) Allerzielenfeest; das thut mir in 4er - weh: dat doet mij leed in mijne ziel; bei meiner zoo waar als ik leef!; Berlin zahlt mehr als eine Million -n: Berlijn heeft meer dan een millioen zielen; er war eine gute -: hij was eene goede ziel; keine lebende (keine lebendige) -: geen sterveling; Einem etwas auf die - binden: (fig.) aan iem. iets op het hart (op het gemoed) drukken; ein geschickter Befehlshaber ist die - einer Armee: een bekwaam bevelhebber is de ziel van een leger; Geld ist die - des Handels: (spr.) geld is de zenuw van den krijg, (pop.) geld is de ziel van de negotie.

See’len, in Sam. I -adel, m. : zielenadel, adeldom der ziel; -amt, o.: (kkl.) zielmis; -andacht, vr.: innig (vurig) gebed; -angst, vr.: ziels-angst (als bw.: mir war -angst: ik verkeerde in ziels-angst, fam.: ik was doodelijk bang); -arm, bv.n.: ongevoelig ; -arzt, m.: geneesmeester der zielen <of: der ziel); -bange, bw,: Zie bw. -angst; -bund, m.: verbond der zielen, innig verbond; -errettcr, m.: zielenredder, (theo.) Verlosser; -fahrmann, m.: (fab.) veerman van het Schimmenrijk (Caron); -forscher, m.: psycholoog, zielkundige; -freund, m.: zielsvriend, boezemvriend; -freundin, vr,: zielsvriendin, boezemvriendin; -frieden, m.: gemoedsvrede; -froh, bv. n.: ziels-blij, innig verheugd; -fiihrer, m.: Zie -fahrmann; -grosse, vr.: grootheid van ziel; -güte, vr.: goedhartigheid; -heil, o.: zielenheil; -heilkunde, vr.: psychiatrie, geneeskundige behandeling van zielsziekten; -hirt, m.: zielenherder; -ho-heit, vr.: verhevenheid van ziel; -kampf, m.: zielsstrijd, gemoedsstrijd, inwendige strijd; -kraft, vr.: zielskracht (-krafte, vr. mrv.: geestvermogens); -krank, bv. n.: aan eene zielsziekte lijdend; -krankheit, vr.: zielsziekte; -kummer, m.: zielsverdriet; -kunde, vr, (-lehre, vr.): psychologie, zielkunde; -leiden, o.: zielelijden: -los, bv.n.: Zie seellos; -lust, vr.: zielsgeneugte; -messe, vr.: (kkl.) zielmis; -mord, m.: 1) zieldooding, 2) zedelijke moord; -müde, bv. n.: zedelijk afgetobd (afgemarteld); -nahrung, vr.: zielenvoedsel, voedsel voor de ziel; -rausch, m.: geestvervoering, zielsverrukking; -register, o.: (adm.) bevolkingsregister, (theo.) Boek des levens; -ruhe, vr.: kalmte van ziel, gemoedsrust; -schlaf, m. (-schlummer, m.): sluimering (werkeloosheid) der ziel; -schwache, vr.: 1) zwakheid van ziel, zwakheid van ka-rakater, 2) zwakheid van geestvermogens; -sorge, vr. en -sorger, m.: Zie Seel in Sam.; -speise. vr.: Zie -nahrung; -starke, vr.: zielskracht; -tag, m.: (kkl.) Allerzielendag; -vergnügt, bv. n.: Zie -froh; -verkaufer, m.: zielverkooper, ronselaar; -vermogen, o.: Zie *-kraft en -krafte; ^vertraut, bv. n.: zeer vertrouwelijk, zeer intiem; -verwandt, bv. n.: geestyerwant; -verwandtschaft, vr.: geestverwantschap ; -voll, bv. n.: zielvol; -wanderung, vr.:

zielsverhuizing; -weide, vr.: Zie -nah-rung; -wonne, vr.: zielsgeneugte ; -zustand, m.: toestand der ziel; -zwang, m.: gewetensdwang.

Seeling, vr.: (zeew.) zelling, zei.

ISe’gel, o, (-s; mrv. -): zeil (ook fig. voor: bodem, schip); unter - gehen : onder zeil gaan; alle - ausspannen: alle zeilen bijzetten; mit allen -n gehen: onder volle zeilen varen; die - umlegen: laveeren, bij den wind zeilen; die - streichen (die - einziehen): de zeilen strijken; eine Flotte von hundert -n: eene vloot van honderd zeilen (d. i. van honderd bodems, van honderd schepen).

Ise gel, in Sam. I -ahnlich, bv. n.:naar zeil gelijkend; -bar, bv. n.: Zie -fertig; -baum, m.: mast; -boden, m.: zeil-makers-werkplaats; -fabrik, vr.: zeilmakerij; -fertig, bv. n.: zeilree, zeilklaar (sich -fertig machen: zich gereedmaken om onder zeil te gaan); -garn, o.: zeilmakers-garen; -gewand, o.: zeildoek; -kahn, m,: zeilboot(je); -klar, bv.n.: Zie -fertig; -kundig, bv. n.: met de vaart bekend; -kunst, vr.: (het) varen; -leinwand, vr.: zeildoek; -los, bv. n.: zonder zeilen; -macher, m.: zeilmaker; -meister, m.: (op een schip:) baas-zeilmaker; -nachen, m,: zeilbootye); -nadel, vr.: zeilmakers-naald; -ordnung, vr.: te volgen koers; -ring, m.: ring van een zeil; -schiff, o.: zeilschip; -schirm, m.: prezenning; -spiel, o.: (een heel) stel zeilen (ein doppeltes -spiel: een dubbel stel zeilen); -stange, vr.: zeil-spriet, steng; -tau, o.: kabel; -tuch, o.: zeildoek; -werk, o.: (al de) zeilen (mrv.); -wetter, o.: zeilweder.

Se geler: Zie Segler. segeln, w. o. s.: zeilen; durch die Lüfte -: (fig.) het luchtruim klieven; w. b.: zeilen; ein Schiff in den Gfrund -: een schip overzeilen, een schip in den grond zeilen.

Se gen, m. (-s; mrv. -): 1) zegen; (fig.) inzegening, inwijding; 2) bezweringsformulier, onttooverings-formulier; 3) teeken des kruises, (fam.) kruisje; den - sprechen: den zegen (kkl.: de benedictie) geven, (ook:) net gebed doen voor den maaltijd; den - sprechen über Einen: iemand be-(ook wel: ont-)tooveren; den - machen: het teeken des kruises maken, een kruis slaan, (fam.) een kruisje maken; I -baum, m.: (pik.) zevenboom; -distel, m.: gezegende distel; -los, bv. n.: zonder zegen; -reich, bv. n.: rijk aan zegen; -sprecher,

m. : 1) benedictie-gever, uitspreker van den zegen, 2) uitspreker van het bezweringsformulier, (fig.) toovenaar; -spreche-rei’, vr : bezweringsformulier; -spruch, m.: (het) uitspreken van den zegen; -voll, bv.

n. : gezegend, rijk aan zegen.

Segens, in Sam. I -ernte,./vr.: gezegende oogst; -flur, vr.: eenen rijken oogst belovend veld; -formel, vr.: bezweringsformulier; -fülle, vr.: rijke zegen;-hand, vr.: zegenende hand; -kraft, vr.: kracht der zegeningen; -land, o.: gezegend land; -quelle, vr.: bron van zegeningen; -reich, bv. n.: rijk aan zegen; -spruch, m.: (het) uitspreken van den zegen; -tropfen, m.: vruchtbare (gezegende) regen; -wunsch, m.: zegenwensch.

Seg ge, vr.: rietgras.

w. b.: afscheiden,

zijn;

iets

vertoonen; es lasst sich ein Kornet -: er is eene komeet zichtbaar.

ISeh’en, z. n.‘ o. (-s): (het) zien; das -hat man umsonst: het zien heeft men voor niet, het zien kost niets.

seh'encl, bv. n.: ziende; mit -en Augen blind sein: (fig.) ziende blind

vr.:

eene

seich'ten, w. b,: ondiep maken; Seich'tigkeit, vr.: Zie Seiclitheit; Seicht'ling, m, (-es, -s; mrv. -e) oppervlakkig mensch, (fig.) half-geleerde.

seicl: Zie sein.

Sei'cle, vr.: zijde; rohe -: ruwe zijde; keine - spinnen bei etwas: (spr.) geene zijde spinnen bij iets, iets doen zonder er

Seg'ler, m. (-s; mrv, -): 1) zeiler (een vaartuig dat zeilt, b.v.: snelzeiler); 2) zeevaarder; 3) schippertjes-schelp.

Segment', o. (-es, -s; mrv. -e): (wsk.) s egment.

Seg’nen, w. b.: 1) zegenen; (fig.) inzegenen; gesegnetes Wasser: (kkl.) wijwater ; gesegnete^i Leibes sein: in gezegende omstandigheden verkeeren (d. i-zwanger zijn); das Zeitliche -: (fig.) het tijdelijke met het eeuwige verwisselen, sterven; 2) bezweren, het tooverformulier uitspreken over; I sich -, w. w.: het teeken des kruises maken, (fam.) een kruisje maken.

Seg'ner, m. (-s; mrv. -): zegenaar; Seg'nung, vr.: zegening.

Segregi’ren [gie], afzonderen.

Seli, in Sam. I -achse, vr.: gezichtslijn; -bar, bv. n.: zichtbaar; -feld, o.: gezichtskring; -glas, o.: kijkglas, kijkglaasje; -kraft, vr.: gezichtsvermogen; -kreis, m.: gezichtskring; -kunde, vr. (-kunst, vr.): gezichtkunde, optica; -künstler, m.: ge-zichtkundige; -linie, vr.: gezichtslijn; -linse, vr.: kristal-lens (van het oog); -loch,

o.: kijkgat, (ontl.) licht van het oog); -nery, m.: gezichts-zenuw; -punkt, m.: gezichtspunt; -rohr, o.: telescoop, verrekijker; -sphare, vr.: gezichtskring; -strahl, m,: gezichtsstraal; -vermogen, o.: gezichtsvermogen ; -warte, vr.: sterrenwacht, sterrentoren; -weite, vr.: afstand zoo ver als het oog reikt; -werkzeug, o.: gezichtsorgaan ; -winkel, m.: gezichtshoek ;-ziel,

o.: gezichts-punt.

Seli'e, vr.: 1) gezicht, licht van het oog; 2) kristal-lens van het oog. I -, in Sam.: Zie Seh.

Isehen, w. o. onr. h. (siehst, sieht; sah; sieh’e; geseh'en): 1) zien (kijken); 2) zien (er uitzien); 3) uitzicht hebben, uitzien; gut -: goed zien, goed kijken; sauer-: zuur kijken, een zuur gezicht zetten; blass - (bleich -): bleek zien, er bleek uitzien; Einem ahnlich -: er juist als iemand uitzien, op iemand gelijken; das Schloss sieht gegen Abend: het kasteel ziet uit (heeft uitzicht) naar de zuidzijde; das Fenster sieht auf die Gasse: het raam ziet uit (heeft uitzicht) op de straat; - auf: (fig.) acht geven op, letten op; nach etwas -: naar iets omzien, zorg voor iets dragen; nach nichts -: naar niets omzien, alles veronachtzamen; sehen Sie einmal nach Ihrer Uhr: kijk eens op uw horloge; zum Fenster hinaus -: uit het raam kijken; daraus sehe ich: daaruit zie ik; daraus ist zu -: daaruit is te zien, daaruit blijkt; bei (zu) etwas durch die Finger -: (fig.) iets door de vingers zien, iets ongemerkt voorbij laten gaan; bei (zu) Einem durch die Finger -: (fig.) inschikkelijkheid met iemand gebruiken; I w. b. onr.: 1) zien, gewaarworden; 2) bezien,bekijken; etwas oder Einen deutlich -: iets of iemand duidelijk zien; nicht das Geringste --.hoegenaamd niets zien; etwas oder Einen gern -: iets of iemand gaarne zien; gern gesehen sein: (fig.)gezien (geëerd, geacht) seine Lust an etwas-: behagen in vinden; etwas - lassen: iets laten zien; sich - lassen: zich laten zien, zich

zijn.

seli'ens, in Sam. I -werth [t], bv. n.: ziens-waardig, beziens-waardig; -würdig, bv. n. : Zie -wertli; -würdigkeit, zienswaardigheid, bezienswaardigheid.

Seli’er, m. (-s; mrv. -): 1) (bijb.) ziener, profeet; 2) sterrenwichelaar, horoscooptrekker, waarzegger; I -, m. mrv.: kijkers, oogen; I -, in Sam.: -amt, o.: zienerschap, waardigheid van profeet; -bliek, m.r profetische blik; -gabe, vr.: zieners-gave, gaaf der voorspelling; -kunst, vr.:

1)    kunst om in de toekomst te lezen,

2)    waarzeggerij.

Seherin, vr. (mrv. -nen): 1) zieneres, profetes; 2) waarzegster.

Selm, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) pees; -sucht, vr.: reikhalzend (smachtend) verlangen ; -süchtig (-suchtsvoll), bv. n.: reikhalzend, smachtend.

Seh'ne, vr.: pees; (fig.) zenuw.

ISeli'nen, in Sam. I -lehre, vr.: 1) leer van de spanning der pezen, 2) verhandeling over de peesvliezen; -schmiere, vr.: leewater, ledewater; -verletzung, vr,: pees-verrekking.

Isehnen, w. onpers. h.: es sehnt mich: ik ben verlangend, I - (sich), w. w.: reikhalzen, haken, van verlangen smachten; ich sehne mich danach; ik ben er verlangend naar.

seh'niclit, bv. n.: peesachtig; seh’nig, bv. n.: pezig, vol pezen en zenuwen, (fig.) gespierd.

selin’licli, bv. n.: reikhalzend.

sehr, bw.: zeer, in hooge mate.

sei, gebiedende wijs van sein.

Seicli, in Sam. I -blume, vr.: paardenbloem; -rinne, vr.: pisgoot, goot van een pisbak; -topf, m.: pispot, (gem.) zeikpot; -winkel, m.: pishoek.

Seicli'e, vr.: pis ; (gem.) zeik; seich'en, w. o. h. en w. b.: pissen, (gem.) zeiken; Seich'er, m. (-s; mrv. -): pisser, (gem.) zeiker; Seich’erin, vr. (mrv. -nen): pisster, (iron.) piskous; seich'ern, w. onpers h.: es seichert mich: ik heb pis, ik moet pissen.

seicht, bv. n.: ondiep; (fig.) oppervlakkig; (ook:) ondegelijk; eine -e Stelle:

ondiepe plaats; -e Kentniss [nis]: oppervlakkige kennis; -e Gründe: ondegelijke (geen steekhoudende) redenen; ein -er Kopf: een heofd zonder brein, een leeghoofd; ein -er Mensch: een kwibus, een kwast; I -heit, vr.: ondiepheid, (fig.) oppervlakkigheid, (ook:) ondegelijkheid; -köpfigj bv. n.: zonder brein, met een leeg hoofd.

m.:

zijaen stonen; -locKe lok. zijzachte haarlok zijde-fabriek; -mühle, ....

-papier, o.: gesatineerd papier; -pfühl,m.: zijden kussen, kussen met een zijden

-as

van

zee

m.:

voordeel van te plukken; I -weich, by.

n.: zijzacht, als zijde zoo zacht. Zie

Seiden.

Sei’del, o. (-s; mrv. -): (voor natte waren:) pot, pint; (voor droge waren:) mud; | -bast, m. (-rinde, vr.): (pik.) vijfvingerkruid; -weise, bv. n.: bij het pint.

sei dein, w. b.: binden.

Isei'den, bv. n.: zijden, van zijde; -e Strümpfe: zijden kousen;-e Waaren: zijden stoffen.

ISeiden, in Sam. I -arbeit, vr.: werk van zijde; -artig, bv. n.: zijdeachtig, zijachtig; -band, o.: zijden lint; -bast, m.: boombast waarvan geringe zijde gemaakt wordt; -bau, m.: zijde-teelt, zijwormenteelt (-bau treiben : zijwormen fokken); -bauer, m.: zijwormenfokker; -bereiter, zijde-fabrikant; -binse, vr.: katoen-gras; -blume, vr.: kunstbloem van zijde; -damast, m.: zijden damast; -dreher, m.: zijde-twijner; -drucker, m.: zijde-drukker; -druckerei’, vr.: zijde-drukkerij ; -ei, o.: eitje van den zijworm; -ernte, vr.: zijde-oogst; -fabrik, vr.: zijde-fabriek; -fabrikant, m.: zijde-fabrikant; -faden, m.: zijden draad; -farber, m.: zijde-verver; -farberei', vr.: zijdeververij (1. het werk; 2. de werkplaats); -gehause, o. (-gespinnst,

o.): tonnetje van den zijworm; -gewebe, o.: zijden weefsel, weefsel van zijde; -haar, o.: zijzacht haar; -handel, m.: zijdehandel; -handler, m.: koopman in zijden stoffen; -handlung, vr.: zijdewinkel, magazijn van zijden stoffen; -hase, m.: (drk.) Angora-konijn; -haspel, m.: zijde-haspel; -hasplerin, vr.: zijde-garenwind-ster; -hauschen, o.: Zie -gehause; -hut, m.: zijden hoed; -kaninchen, o.: Zie -base; -knauel, m. zijdekluwen;-kram, m.: 1) zijdewinkel, 2) zijden stoffen (mrv.); -kramer, m.: winkelier in zijden stoffen; -laden, m.: zijdewinkel, magazijn van zijden stoffen; -locke, vr.: (drk.) zijden ïrvv "lachte haarlok; -manufaktur', vr.: briek; -mühle, vr.: zijde-molen; , o.: gesatineerd napier; -nfühl.m.: op; -raupe, vr.: zijworm; -reich, bv. n.: rijk aan zijde; -rölchen, o.: zijde-klosje; -schwanz, m. (-schweif, m.): (vog.) zijdestaart; -spinner, m.: zijde-spinner ; -spin-nerei',vr.: zijde-spinnerij (1. de werkplaats, 2. het werk); -spinnerin, vr.: zijde-spinster; -spitze, vr.: zijden kant, blonde; -spule, vr.: zijde-spoel; -stein, m.: bergvlas, steenvlas; -sticker, m.: borduurder in zijde; -stickerei', vr.: borduurwerk (borduursel) in zijde; -stickerin, vr.: borduurster in zijde; -stoff, m.: zijden stof; -strang, m.: (eene) streng zijde; -waare, vr.: zijden stof, zijde; -watte, vr.: zijden wat; -weber, m.: zijde-wever; -weberei', vr.: zijdeweverij (1. het werk, 2. de werkplaats); -wickler, m.: zijde-winder; -winde, vr.: zijde-haspel; -wirker, m.: zijde-wever; -wolle, ve.: zijachtige wol; -wurm, m. (mrv. -würmer): zijworm; -wurmgehause, o.: tonnetje den zijworm; -zeug, o.: zijden stof; -zucht, vr.: Zie -bau; -zuchthaus, o.: moerbezie-kweekerij voor de zijwormenteelt; -zwir-ner, m.: zijde-twijner.

Sei'fe, vr.: zeep; -sieden: zeep zieden; 2) (mnw.) erts-wasscherij.

ISeifen, in Sam. | -apfel, m.: (pik.)

1.    jp-appel, zeepbes, (fig.) bal (bolrond

stuk) zeep; -artig, bv. n.: zeepachtig; -asche, vr.: zeep-asch;-baum (-beerbaum), in.: (pik.) zeepboom; -beere, vr.: zeepbes, zeep-appel; -blasé, vr.: zeepbel (blaasje van zeepsop); -brühe, vr.: zeepsop; -erde, vr.: zeep-aarde; -jauche, vr.: zeepsop; -kraut, o.: zeepkruid; -kugel, vr.: 1) bal (bolrond stuk) zeep, 2) -blasé; -lauge, vr.:    zeepziedersloog; -schalchen, o.:

zeepbakje; -schaum, m.: schuim van zeep of van zeepsop; -sieder, m.: zeepzieder; -siederei’, vr.: zeepziederij (1. het vak;

2.    de werkplaats); -stein, m.: spek-steen; -tafel, vr.: plat stuk zeep;-trögelchen, o.: zeepbakje; -wasche, vr.: zeepsop; -wasser, o.: zeepwater, zeepsop; -werk, o.: erts-wassching; -zapfchen, o.: (hik.) zetpil.

Isei fen, w. b.: inzeepen; (mnw.: erts) wasschen.

seiTenen, w. b.: (erts:) wasschen; Sei'fener, m. (-s, mrv. -): erts-was-scher.

Sei'fer, m. (-s; mrv. -) inzeeper; Sei'ferin, vr. (mrv. -nen): inzeepster; sei'ficht, bv. n.: zeepachtig; sei'fig, bv. n.: zeepig.

Seif’ner, m. (-s; mrv. -): erts-was-scher.

Sei'ge, enz.: Zie Seilie, enz.

Isei'ger, bv. n.: (mnw.) loodrecht, recht-standig.

ISei’aer, m. (-s; mrv. -): 1) (mnw> loodrechte lijn, loodlijn, dieplood, peillood; 2) klok, pendule, horloge, uurwerk; 3) inspecteur der zoutketen; 4) afscheider van metalen; 5) filtreerder; 6) doorslag, doorzijgdoek, filtreer, vergiettest, teems;

I -abtreiber, m.: afscheider van metalen; -arbeit, vr.: afscheiding van metalen; -blech, o.: plaat om metalen af te scheiden; -dorn, o.: metaalschilfer; -gang, m.: loodrechte metaal-ader; -gekratz, o.: metaal-afval; -glatte, vr.: metaalglid, metaalschuim; -herd, m.: haard van den smelt-oven; -hütte, vr.: metaal-smelterij; -linie, vr.: Zie Seiger no. 1; -ofen, m. (-pfanne, vr.): smelt-oven; -recht, bv. n.: loodrecht, rechtstandig; -schacht, loodrechte mijnput; -schlacke vr.: metaal-slak; -stück, o.: stuk (koek) afgescheiden metaal; -teufe (-tiefe), vr. loodrechte diepte.

Seigerer, m. (-s; mrv. -): afscheider van metalen; sei'gern, w. b.: (mnw.)

1)    boren (een put); (ook:) met behulp van de loodlijn de diepte van een mijnput meten; 2) (metalen:) afscheiden (inz. zilver van koper); Sei'gerung, vr.: afscheiding van metalen.

Seih, in Sam. I -beutel, m.: filtreer-zak, doorzijgdoek; -gefass, o.: filtreer; -kasten, m.: (papiermakers-) zijg-raam; -korb, m.:. doorzijgmand; -papier, o.: vloeipapier; -rahmen, m.: raam waarop de zijgdoek ligt; -sack, m.: Zie -beutel; -trichter, m.: 1) trechtervormige filtreer, 2) tuingieter; -tuch, o.: doorzijgdoek.

Seib'e, vr.: 1) doorzijging, filtreering;

2)    Zie Seiger no. 6; 3) drab, droesem, bezinksel; I -brühe, vr.: doorzijgsel, door-gezijgde (gefiltreerde) vloeistof. Zie verdere Sam. In Seih.

mrmr

wrmrmr

seili'en, w. b.: doorzijgen, filtreeren; Seih’er, m. (-s; mrv. -): Zie Seiger no. 5 en no. 6.

Heil, o, (-es, -s; mrv. -e): touw; star-kes dik touw, (inz.) kabeltouw, (fig.) kabel; - zum Lauten: klokketouw; - und Treil: volledig scheeps-tuig; auf dem -e tanzen: op de koord dansen; an Einem -e ziehen: (fig. fam.) aan een en hetzelfde lijntje trekken, uit hetzelfde vaatje tappen; I -dreher, m.: touwslager; -fisch-bem, o.: ammonshoorn, ammoniet ;-fischer, m.: hengelaar, (fig.) leugenaar; -ganger, m.; koordedanser; -gangerin, vr.: koor-dedanseres; -haken, m.: dubbele haak; -heil, o.: wondkruid, geneeskruid; -kraut, (pik.) wolfsklauw; -kreuz, o.: (wpk.) jvtiuelkruis; -litze, vr.: lus van een touw; -schlitten, m.: (touwslagers-)slede; das -tanzen, o.: het koordedansen; -tanzer, koordedanser (-tanzerkunst, vr.:koor-dedanserskunst; -tanzerstange, vr.: ba-lanseerstok); -tanzerin, vr.: koordedanse-res ; -tanzerisch, bv. n.: koordedanserachtig; -werk, o.: touwwerk.

sei’len, w, b.: 1) van touwen voorzien, met touwen vastbinden; 2) voorttrekken aan een touw; I w. o. h.: 1) touwslaan, touwslagers-werk doen; 2) zeilen.

Sei'ler, m. (-s; mrv. -): touwslager; mit des -s Tochter Hoehzeit halten: (iron.) aan de galg komen, opgehangen worden;

I -arbeit, vr.: touwslagers-werk; -bahn, vr.: lijnbaan, touwslagerij; -garn, o,: kabelgaren; -gewerk, o.: touwslagers-gilde; -handwerk, o.: touwslagers-ambacht; -hütte, vr.: touwslagers-loods; -meister, 1) touwslagersbaas, touwslager, 2) baas (meesterknecht) in eene lijnbaan; -platz, lijnbaan; -rad, o.: touwslagers-wiel. Seim. m. (-es, -s): 1) taai sap, slijmerig vocht; 2) honigzeem, zeemhonig;

I -honig, m.: zeemhonig, honigzeem.

sei men, w. b.: (honig:) zuiveren; (gerst:) gerstewater maken van; I w. o. h.: 1) een honigachtig slijmig vocht ople-weren, 2) honig opleveren.

sei nlicht, bv. n.: honigachtig, slijmig en taai; sei'mig, bv. n.: taai en slijmig.

Isein, hulpwerkw. onr. (bin, bist, ist, sind, seid, sind; war; sei; gewe'sen): zijn, wezen; ich bin bestraft worden: ik ben gestraft, ik heb straf gekregen; I w. o. onr. s.: zijn, wezen; (fig.) bestaan; ~~ sind Leute: er zijn (er bestaan) liede es sind unser drei: wij zijn met drieën; das ware: lieve hemel!; es sei also: het zij zoo; dem sei, wie ihm wolle: dat moge wezen hoe het wil; so viel an mir ist: zooveel in mijn vermogen is, zooveel aan mij ligt, zpoveel van mij afhangt; mir ist warm: ik ben warm, ik heb het warm; Einem gut -: iemand genegen zijn, jegens iemand goedgezind zijn; was soll das -: wat zal dat wezen, wat beteekent dat; I w. onpers. onr. s.: zijn, wezen; es ist: het is; es war: het was; es sei: het zij; es ware: het ware, het zou zijn.

Isein, vnw.: 1) zijn; ich bin - Bruder: ik ben zijn broeder; 2) (achter verkleinwoorden van vrouwelijke substantieven:) haar; das Madchen verlor seine Geduld: het meisje verloor haar geduld; 3) zonder z. n. achter zich:) van hem; die Uhr ist

o.:

m.:

m.:

m.:

I'S

n;

-: het horloge is van hem, het is zijn horloge; 4) (voorheen van meerderen jegens minderen:) uw; wie befindet sich -Vater: hoe maakt het uw vader?; 5)(spr.) zu -er Zeit: ter zijner tijd.

seiner, vnw. 2e nmv.: 1) zijner; 2) van hem; 3) er van; | -lei, bv. n.: zooals hij, van zijnen stempel; I -seits, bw.: zijnerzijds, van zijnen kant.

sei'net, in Sam. I -halben, bw.: zij-nenthalve; -wegen, bw.: zijnentwege; um -wille, bw.: om zijnentwil.

sei’nige (der, die, das), vnw.: (de, het) zijne; das - thun: het zijne doen, (fig.) zijnen plicht doen; die -n: de zijnen.

sei'sen, w. b.: (zeew.) seizen, met seizing vastbinden; Sei'sing, m. (-es, -s): (zeew.) seizing.

seit, vz. [3]: sedert, sinds; I -ab', bw.: zijwaarts af, ter zijde, op zijde; -dem', bw.: sedert, sinds; -her’, bw.: 1) van toen af, sedert, 2) tot nu toe, tot hiertoe, tot dusverre; -he'rig, bv. n.: Zie -ker no. 2) (das -herige Wetter: het weder dat wij tot nu toe gehad hebben); -warts, bw.: zijwaarts, ter zijde (sich -warts schlagen: zijwaarts af slaan, zich zijwaarts af wenden).

Sei'te, vr.: zijde, kant; (mil.) flank; die rechte -: de rechterzijde, (van stoffen:) de goede kant; die linke -: de linkerzijde, (van geldstukken en penningen:) de keerzijde, (van stoffen:) de verkeerde kant; schwache -: zwakke zijde (Einen bei seiner schwachen -angreifen: iemand bij zijne zwakke zijde aanpakken, iemand in zijn zwak tasten), sich auf die liederliche - legen: den slechten weg opgaan, zich verliederlijken; sich auf die faule - legen: lui worden; etwas auf die - bringen (schaffen): iets verwijderen, iets uit de voeten maken; Einen auf seine - bringen: iem. op zijne zijde brengen, iemand tot zich overhalen; sich auf die - machen: zich uit de voeten maken; auf die - treten: op zij gaan, nit den weg gaan; auf allen -n: aan alle kanten; auf beiden -n: van weerskanten; Einem zur - sitzen: naast iemand zitten; auf der - (zur -): terzijde; von der -: van ter zijde; Einen von der - malen: iemands portret maken in profiel; Einem nicht von der - gehen (kommen): niet van iemands zijde wijken; von vater-licher oder mütterlicher -: van vaderszijde of van moederszijde; von -n seiner Mut-ter: van den kant zijner moeder; bei -: ter zijde; Scherz bei -: scherts ter zijde, (fam.) zonder gekheid, alle gekheid op een stokje; bei - legen: ter zijde leggen, op zij leggen.

sei’teln, w. o. h.: 1) op één zijde leunen, naar één zijde overhellen; 2) op zijn kant staan.

Sei'ten, in Sam. I -abriss, m,: profiel-teekening; -abtheilung [tl, vr.: (typ.) afdeeling in bladzijden, (het) opmaken van de pagina’s; -achse, vr.: (wsk.) as der zijden; -ader, vr.: zij-ader; -allee, vr.: zijlaan; -angriff, m.: (mil.) aanval van ter zijde, aanval in de flank; -ansicht, vr.: profiel; -anzeiger, m.: bladwijzer, inhoudsregister; -ast, m.: zij-tak; -balken, m.: zij-balk; -bein, o.: zij-been ;

vr.: vr.:

ni.:

(wsk.) i

Hek

bv'.’

bw.: zelf. Zie selbst.

-bewegung, vr.: zijwaartsche beweging, (mil.) flankbeweging ; -blatt, o.: zij-blad, (fig.) buitenblad ; -bliek, m.: blik van ter zijde, sehuinsche blik; -brett, o.: zij-plank; -eingang, m.: ingang op zijde, (fig.) zijdeur; -erbe, m.: erfgenaam in de zij-linie; -erbschaft, vr.: erfenis in de zij-linie; -flache, vr.: zij-vlak, vlakke zijde; -fleck, m,: (op schoen of laars:) lap, opgezet stuk; -flügel, m.: zijvleugel; -gasse, vr.: zij-straat; -gebaude, vr.: zijvleugel van een (het) gebouw; -gebirge, o.: zijtak van eene (de) bergketen; -gewehr, o.: zijdgeweer, sabel; -hieb, m.: slag (houw) van ter zijde, (fig.) steek onder water, hatelijke (stekelige) zet; -hobel, m.-.ronde schaaf; -liüter, m.: (typ.) custos, over-gangs-woord onder aan de bladzijde; -kopfweh, o.: scheelhoofdpijn (Fr.: migraine); -lahmung, vr.: verlamming aan eén zijde; -lang, bv. n.: bladzijden lang; -lehne, vr.: zijleuning; -linie, vr.: zijlinie; -locke, vr.: haarlok (krul) op zijde van het hoofd; -loge, vr.: (tnl.) zij-loge; -mauer, vr.: zijmuur; -richtung, vr.: zijwaartsche (sehuinsche) richting ;-schirm, zijscherm; -schmerz, m.: pijn in de zijde: -schnitt, m.: (hik.) insnijding aan den kant; -schritt, m.: schrede (stap) in zijwaartsche richting, (bij dansers:) zij-pas, (fig.) zijdelingsche stap; -segel, o.: (zeew.) zij-zeil, boelijnzeil; -sprung, m.: zij-sprong, (fig.) afdwaling van het onderwerp, uitweiding over bijzaken (-sprünge machen: fig.: telkeus van het onderwerp af dwalen); -stechen, o.: pleuris, (een) steek in de zijde; -stoss, m.: stoot in de zijde, (fig.) zijdelingsche zet, steek onder water, (srm.) flanconade, zij-stoot; -stück, o.: zij-stuk, (fig.) tegenhanger (Fr.: pendant); -tasche, zijzak; -thor, o.: zijpoort; -thüre, zijdeur; -thurm [tl, m.: zij-toren;-tisch, m.: zij-tafeltje, (inz.) schenktafel; -ver-machtniss [nis), o.: afzonderlijk legaat; -verwandte, m. en vr.: bloedverwant in de zij-linie; -verwandtschaft, vr.: 1)bloedverwantschap (in de zijlinie, 2) (mrv.) al de bloedverwanten in de zij-linie; -wand, vr.: zijmuur; -weg, m.: zijweg, zijpad ; -weh, o.: pijn in de zijde; -weiser, : Zie -anzeiger; -wendung, vr.: wending ter zijde, (srm.) zij-stoot, (mil.) front-verandering op de flank eener colonne; -werk, o.: (vest.) hoek-bastion; -wind, m.: zijwind; -zahl, vr.: 1) blad-zijde-nommer, 2) aantal bladzijden; -zeiger, m.: Zie -anzeiger; -zimmer, o.: zijkamer, zijvertrek; -zweig, m.: zijtak.

Sekan te, vr.: (wsk.) snij-lijn.

Sekret', o. (-es, -s; mrv. -e): sekreet;

! -feger, m.: sekretenruimer,

Sekretar', m. (-s; mrv. -e): secretaris; Sekretariat', o. (-es, -s; mrv. -e): secretariaat. »

Sekretion’, vr.: afzondering, afscheiding; | -sgefasse, o. mrv.: (ontl.) afzon-deringsvaten.

Sekt, m. (-es; -s): kanarie-sekt (eene wijnsoort).

Sekte, vr.: sekte; | Sek’tenmacher, m.: sektenmaker, scheurmaker in de Kerk.

Sektion’, vr.: (hik.) ontleding; (ook:) lijk-opening; (mil.) sectie.

Sektirer | tie], m, (-s; mrv. -); 1) sectaris, aanhanger (volgeling) eener sekte, 2) sektenmaker, scheurmaker in de Kerk; Sektirerei’ [tie], vr.: (kkl.) scheurmakerij ; sekti’risch [tie], bv. n.: 1) scheur-makend, 2) scheurmakers-.

Sek’tor, m. (-s; mrv. Sekto'ren)i sector.

______ularisation', vr.: secularisatie;

sekularisi'ren [sie], w. b.: secularisee-ren.

Se'kulum, o. (-s; mrv. Se’kula),. eeuw.

Sekun'da, vr.: (op scholen:) tweede klasse; (kph.) secunda-wissel; I -wechsel,. m.: (kph.) secunda-wissel.

Sekunda ner, m. (-s; mrv. -): leerling uit (in, van) de tweede klasse.

Sekundant', m. (-en; mrv.-en): secondant (1. hulp-onderwijzer, ondermeester ; 2. duel-getuige).

Sekiindc, vr.: seconde.

Sekimden, in Sam. I -uhr, vr.: uurwerk (klok, horloge) met een seconden-wijzer; -zeiger, m. seconden-wijzer. Sekundi na, vr.; (vlk.) nageboorte, sekundi ren [die], w. o. h. en w. b.: 1) helpen, behulpzaam zijn; 2) als duel-getuige dienen; 2) (muz.) secondeeren.

ISeladon , m. (-es,    *s; mrv. -e):

smachtende minnaar.

ISeladon', o. (-es,    -s); zeegroen;.

' bv. n.: zeegroen; | -grün, z. n. o. en

n.: zeegroen, selb, in Sam. I -an'der, vnw.: met ons (uw, hun, haar) beiden; -dritt’,,

vnw.: met ons (uw, hun, haar) drieën; -ende, o.: zelfkant; -standig, bv. n.; zelfstandig, onafhankelijk; -standigkeit, vr.: zelfstandigheid, onafhankelijkheid -walter, m.: alleenneerscher; -walterei’, vr.: alleenheerschappij; -waltig, bv. n.: alleenheerschers-, alleenheerschend.

selbe, bv. n.: zelfde; zur-n Stunde:. op hetzelfde uur, (fig.) te gelijk, gelijktijdig, sel’ber,

sel’M'ger, m. vnw. (vr.: sel'bige;

o.: sel'biges): 1) dezelfde (m. en vr.),. hetzelfde (o.); 2) dezelve, hetzelve, hij, zij, het; Zie derselbe, enz.

selbst, vnw.: zelf (vr.: zelve; mrv. m-, vr. en o.: zelven); das geht von-: dat gaat vanzelf; um seiner - willeni voor zich zelven, in zijn eigen belang; die Sache an und für sich -: het ding (de zaak) op zich zelf; - kommen: zelf (vr.: zelve) komen; zu sich - kommen: tot bezinning komen; - essen macht fett: (spr.) wat men zelf eet smaakt het best; sie ist die Güte zij is de goedheid zelve. I *, bw.: zelfs. I -, o.: (het) eigen ik; - ist der Mann: (spr.) Zie Mann.

ISelbst, in Sam. I -achtung, vr.: achting voor zich zelven; -anklage, vr.:

1)    zelfbeschuldiging, 2) zelfverwijt; -an

sicht, vr.: beschouwing met eigene oogen; -aufopferung, vr.:    1) zelf-opoffering,

2)    zelfverzaking; -befleekung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking; -befriedigung, vr.: zelfvoldoening ; -beherrschung, vr.: zelfbe-heersching; -bekenntniss |nis], o.: 1) bekentenis aan zich zelven, 2) gulle (openhartige, ongevraagde) bekentenis; -belie-big, bv. n. en bw.: naar eigen goedvinden;

vr.: eigene

-benannt, bv. n.: zich noemende; -beschaming-, yr.: 1) blik in eigen boezem, blik in eigen hart, 2) Zie -ansicht; -besitz, m.: 1) eigen bezit, 2) zelfbeheer-sching, tegenwoordigheid van geest; -bestimmung, vr,: (fig.) eigen wil; -betitelt, bv. n.: zich noemende, zich den titel van .... gevende; -betrug, m.: zelfbedrog, zelfmisleiding; -beurtheilung [t], vr.: 1) beoordeeling van zich zelven, 2) eigen oordeel; -beweger, m.: automaat; -bewegung, vr.: eigen beweging; -bewun-derung, vr.: zelfbewondering; -bewusst, bv. n.: zich zelven bewust; -bewusstsein, o.:    zelfbewustheid; -biographie, vr.:

eigen levensbeschrijving; -denker, m.: (fig.) denker; -dünkel, m.: eigenwaan, inbeelding, verwaandheid; -eigen, bv. n.: -eigen (-eigenmacht, vr.: willekeur; -eigenmachtig, bv. n.: eigenmachtig); -einkehr, vr.: inkeer, juist besef, beter besef; -entleibung, vr.: zelfmoord; -ent-sagung, vr.: 1) vrijwillige afstand, 2) zelfverzaking; -entzündung, vr.: zelfontbranding; -erhaltung, vr.: zelfbehoud; -erhebung (-erhöhung), vr.: 1) zelfverheffing, 2) aanmatiging, trots; -erkennt-niss [nis], vr.: zelfkennis; -erniedrigung, vr.: zelfvernedering; -errungen, bv. n.: zelfverworven, door eigene inspanning verworven; -erwahlt, bv. n.: zelfgekozen, uit eigen beweging gekozen; -erziehung, vr.: eigene vorming; -frei. bv. n.: volkomen vrij, geheel onafhankelijk; -freude, vr.: zelfvoldoening; -gebacken, bv. n.: eigengebakken (b.v. brood); -gefallen, m. en o.: 1) eigenliefde, eigenwaan, inbeelding, 2) zelfvoldoening; -gefallig, bv. n.: met zich zelven ingenomen, over zich zelven tevreden, ingebeeld; -gefallig-keit, vr.: ingenomenheid met (tevredenheid over) zich zelven, eigenliefde, eigenwaan, ingebeeldheid; -gefühl, o.: 1) inwendig besef, zelfbewustheid, (het) zelfbewustzijn, 2) gevoel van eigenwaarde; -gelehrte, m.: geleerde die geheel en al zich zelven gevormd heeft; -genügsam, bv. n.: Zie -gefallig; -genügsamkeit, vr.: Zie -gcfalligheit; -gelter, m.: 1) eigenlijke schuldennar, 2) borg; -gerecht, bv. n.: strikt rechtvaardig; -geschoss, o.: donderbus; -gesetzgebung, wetgeving, autonomie; -gesponnen, bv.n.: eigengesponnen, uit de hand gesponnen; -gesprach, o.: alleenspraak; -gestandniss [nis], o.; Zie -bekeimtniss; -getriebe, o.: (schijnbaar) zich vanzelf bewegend werk, vanzelf in beweging blijvend werktuig; -gewachsen, bv. n.: vanzelf gegroeid; -glaube, m,: zelfvertrouwen; -hass, m.:

1)    vijandigheid jegens zich zelven, 2) afkeer van zich zelven; -heil, o.: (pik.) guichheil; -heilend, bv. n.: vanzelf heelend, vanzelf genezend; -heit, vr.: 1) eigene persoonlijkheid, (het) eigen ik, identiteit,

2)    zelfzucht, baatzucht; -herr, m.: 1) eigen heer en meester, 2) alleenheerscher; -herrschaft, vr.: 1) zelfbeheersching, zelfbedwang, 2) alleenheerschappij; -herrscher, m.: alleenheerscher, autocraat; -hülfe, vr.: eigene hulp; -kampf, m.: inwendige strijd, tweestrijd met zich zelven; -kenntniss [nis], yr.: zelfkennis ; -klug, bv. n.: eigenwijs, waanwijs; -klugheit, vr.: eigenwijsheid, waanwijsheid; -laut, m.: (tik,)

klinkletter, vocaal; -lautend, bv. n.: zelf-klinkend (-lautender Buchstabe: klinkletter, vocaal); -lauter, m.: Zie -laut; -lau-tig, bv. n.: Zie -lautend; -lehrling, m.:

1)    iemand die iets leert zonder meester,

2)    iemand die zich zelven gevormd heeft; -liebe, vr.: eigenliefde; -lob, o.: eigenlof; -misstrauen, o.: gebrek aan zelfvertrouwen; -misstrauend, bv. n.: zich zelven niet vertrouwende; -mord, m.: zelfmoord; -mörder, m.: zelfmoordenaar; -mörderin, vr.: zelfmoordenares, zelfmoordenaarster; -mörderisch, bv. n.: zelfmoordenaarsachtig, (fig.) zich zelven vermoordende; -peiniger, m : Zie -plager; -peinigung, vr.: pijniging (kwelling, marteling) van zich zelven; -plager, m.: kweller van (fig.: plaaggeest of kwelgeest voor) zich zelven; -prüfung, vr.: 1) zelf-onderzoek, onderzoek van eigen hart, 2) op de proef stelling van zich zelven; -qualer, m.: Zie -plager; -qualerei', vr.: Zie -peinigung; -rache, vr.: persoonlijke wraak; -racher, m.: wraakverschaffer aan zich zelven, wraak-nemer; -recht, o.: aangematigd recht; -redend, bv. n.: vanzelf sprekend; -regie-rung, vr.: eigene wetgeving; -ruhm, m.: eigen roem, zelfverheffing; -sacher, m.: (rcht.) bepleiter (verdediger) zelf van zijne eigene zaak; -schander, m.: (gnk.) zelfbevlekker, onanist; -schandung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking, onanie; -schatzung, vr.: eigene schatting; -schmeichelei', yr.: overdrevene eigenliefde, zelfmisleiding uit eigenliefde, hooge dunk van zich zelven; -schmeichler, m.: ingebeelde dwaas; -schuldner, m.: schuldenaar voor het zelf genotene; -schuldnerin, vr.: schuldenaarster voor het zelve genotene; -schwacher, m.: (gnk.) zelfbevlekker, onanist; -schwachung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking, onanie; -sieg, m.: op zich zelven behaalde overwinning; -spinnend, bv, n.: (-spinnende Mule-maschine: vanzelf werkende spinmachine); -standig, bv. n.: zelfstandig, onaf hankelijk j -stan-digkeit, vr.: zelfstandigheid, onafhankelijkheid; -sucht, vr. (-süchtelei’, vr.): zelfzucht, baatzucht, (fam.) eigenbelang-zoekerij; -süchtig, bv. n.: zelfzuchtig, baatzuchtig, (fam.) eigenbelangzoekend; -süchtigkeit, vr.: Zie -suclit; -süchtler, m.: zelfzuchtig mensch, zelfzuchtig wezen, egoïst, (fam.) eigenbelangzoeker; -tadel, m.: (fig.) zelfverwijt; -tauschung, vr.: zelfmisleiding, zelfbedrog; -thatig, bv. n.: zelfwerkend, (fig.) uit eigen beweging; -thatigkeit, vr.: eigene werkzaamheid; (fig.)werking vanzelf of uit eigen beweging ; -überführung (-überweisung), vr.: eigene overtuiging; -überwindung, vr.: overwinning op zich zelven; -unterredung (-unterhaltung), vr.: alleenspraak; -unter-richt, o.: zelf-onderricht, oefening zonder leermeester; -verachtung, vr.: zelfverachting; -verbannung, «vr.: vrijwillige ballingschap; -verbrennung, vr.: zelfverbranding; -vergessen, bv. n. en bw.: zich zelven vergetende, niet om zich zelven denkende; -vergessenheit, vr.: vergeet van zich zelven; -vergnügen, o.: zelfvoldoening; -verlag, m,: uitgave (van een boek) voor eigene rekening; -verlaugnung, vr.: zelfverloochening; -vertheidigung [t|, vr.: zelfverdediging; -vertrauen, o.: zelfvertrou-

wen; -vorzug, in.: aan zich zelven gege-vene voorkeur; -waltung, vr.: eigen beheer; -werth [t], m.: eigene waarde, (fig.) eigenwaarde; -wille, m.: eigen wil, (fig.) eigenzinnigheid, (ook:) willekeur; -willig, bv. n.: 1) eigenzinnig, 2) willekeurig; -wirkend, bv. n.: zelfwerkend; -wort, o.: (tik.) zelfstandig naamwoord; -zufrieden, bv. n.: Zie -gefallig; -zufriedenheit, vr.: Zie -gefalligkeit; -zünder, m.: zelf-ontbrandend lichaam, vuurdrager; -zwang, m.: zelfbedwang; -zweck, m.: eigen doel, eigen oogmerk.

Selbstelei', vr.: Zie Selbstsucht; Selbst'eler, m. (-s; mrv.-): Zie Selbst-ler; selbst'eln, w. o.: zelfzuchtig zijn, (fam.) zijn eigenbelang zoeken; selbst’ig (selbst'isch), bv. n,: Zie selbstsüchtig; Selbstler, m. (-s; mrv. -) en Selbstling, m. (es, -s; mrv. -e): Zie z. n. m. Selbst-süchtler.

Selen', o. (-es, -s): (min.) selenium; 1 -saure, vr.: (schk.) selenium-zuur.

Sele‘ne, vr.: (fab.) Selene (de godin der maan); (fig., de) maan.

Selenit', m. (-es, -s): (schk.) seleniet; (min.) maan-steen; (fig.) maanbewoner; seleni'tisch, bv. n.: selenitisch.

Selenograpbie', vr.: beschrijving van de maan; selenogra’phisch, bv. n.: maanbeschrijvend.

selig, bv.

n<-

vr.:

semiotiek.

_    n.: zalig (1. gelukzalig in

den hemel, gezaligd;    2. overleden;

3. hoogst gelukkig; 4. dronken en vol, zat); - sterben: zalig sterven, in den Heere sterven; - werden: zalig worden; - machen: zalig maken; - sprechen: (kkl.) zalig spreken; Gott hab’ ihn -: God hebbe zijne ziel!; die -en: de zaligen, de gezaligden; mein -er Yater: mijn overledene vader, wijlen mijn vader, (bij Katholieken en Joden:) mijn vader zaliger (d. i. zaliger nagedachtenis); meine -e Mutter: mijne overledene moeder, wijlen mijne moeder, mij moeder zaliger; -en Andenkens; zaliger nagedachtenis; I -keit, vr.: zaligheid; -machend, bv. n.: zaligmakend (die al-lein -machende Kirche: de alleen zaligmakende Kerk); -macher, m.: Zaligmaker, Verlosser; -machung, vr.: zaligmaking, Verlossings-werk; -sprechung, vr.: (kkl.) zalig-spreking.

Sell, in Sam. I -mann, m.: (jag. en fig.) speurhond.

Sellerie, m. (-s): selderij, selderie; ein Stock -: een stronkje selderie; I-salat, m.: selderie-salade; -suppe, vr.: selderiesoep, groentesoep; -wurzel, vr.: selderie-wortel, selderie-knol.

selten, bv. n.: zeldzaam (zelden voorkomende); (als bw.:) zelden; | -heit, zeldzaamheid.

seltsam, bv. n.:    1) zonderling,

vreemd; 2) zeldzaam; I -keit, vr.: 1) zonderlingheid, vreemdheid, 2) zeldzaamheid.

Semester, o. (-s; mrv. -): halfjaar.

Semiko'lon, o. (-s; mrv. -ko'la): (tik.) komma-punt.

Semilor', o. (-s): pinsbek, spinsbek.

Seminar’, o. (-es, -s; mrv. -e): seminarie; Seminarist’, m. (-en; mrv. -en):

seminarist; Semina'rium, o. (-s; mrv. -na'rien): seminarie.

Semiotik, vr.: (gnk.)

se misch, bv. n.: Zie siimisch.

Semi tisch, bv. n.: Semitisch.

Semmel, m. (-s; mrv. -) en vr.: fijn broodje, kadetje; es geht ab wie warme -n: het wordt verkocht als warme bollen, (fam.) het gaat weg als klokspijs; I -backer, m.: fijnbrood-bakker, wittebrood-bakker; -brei, m.: bloempap (blompap), lammertjes-pap, (ook:) klontertjes-pap; -brood, o.: njnbrood, wittebrood; -kloss, m. (-klösschen, o.): meelkontertje, balletje van tarwe-blom; -mehl, o.: bloem van meel, tarwe-blom.

Sempel, m. (-s; mrv. -): (wev.) sempel.

Senat’, m. (-es, -s; mrv. -e): senaat (Senats’beschluss, m.: senaatsbesluit); Sena’tor, m. (-s; mrv. Senato'ren): senator, senaats-lid (-würde, vr.: senatoriale waardigheid, waardigheid van senator); Senatorie', vr.: senatorschap; Sena’torin, vr. (mrv. -nen): senatorsvrouw; senato'-risch, bv. n.: senatoriaal.

weiicl, in Sam. I -bar, bv. n.: zendbaar, te zenden; -bote, m.: boodschapper, (inz.) expresse, (fig.) afgevaardigde; -brief, m.: rondgaande brief, (Fr.) circulaire, (bijb.) zendbrief; -fall, m.: (kkl.) zaak die bij de synode thuis behoort; -fallig, bv. n.: (kkl.) bij de synode thuis behoorende; -kosten, vr. mrv.: verzendingskosten; -leute, m. mrv.: afgezondene lieden; -mann, m.: afgevaardigde; -schreiben, o.: Zie -brief.

Sen'del, m. (-s): Zie Zindel.

wenden, w. b. reg. en onr. (sand’te; gesandt ): zenden, sturen; - nach: zenden om, sturen om, laten halen; Sen'der, m. (-s; mrv. -): zender; Sen'derin, vr. (mrv. -nen): zendster ; Sen'dung, vr.: zending (i. a. b.).

Send'ling, m. (-s;-e): uitgezondene afgezondene.

Senegam'bien, o. (-s): (adk.) Sene-gambië.

Se’nes, in Sam. I -baum, m,: sene-struik, sene-plant; -blatt, o. (mrv. -blat-ter): seneblad (mrv.: senebladeren).

Se'neschall, m. (-es, -s; mrv. -e): (hist.) seneschal.

Senf, m. (-es, -s): mosterd; (fig. fam.) sermoen, preek; einen langen - über etwas machen: (fig. fam.) eene lange preek over iets houden, vele woorden den hals breken over iets; seinen - auch dazu geben: (spr,) ook een woordje mee willen spreken, (pop.) ook een duit in het zakje gooien; I -brühe, vr.: mosterdsaus; -korn, o.: mosterdkorrel; -kraut, o.: (pik.) winter-raket; -löffel, m.: mos-terdlepel; -mehl, o.: fijne (d. i. fijnge-malene) mosterd; -mühle, vr,: mosterdmolen; -pflaster, o.: mosterdpleister; -same, m.: mosterdzaad; -schüsselchen, o.: mosterdschaaltje; -topf, m.: mosterdpot; -umschlag, m,: mosterdpleister.

Seng, in Sam. I -stroh, o.: stroo om vuur aan te maken.

weng'en, w. o. h. en w. b.: zengen, schroeien, branden; - und brennen: (mil) platbranden, met vuur en vlam verwoesten, te vuur en te zwaard ver-

(kph.)

elaars-

van zeis

, vr.:

woesten; einen Fuchs -: (jag.) een vos door middel van rook uit zijn hol jagen; ein Schwein -: een geslacht varken broeien (d. i. het met kokend water begieten); ein Schiff een schip schrobben.

seng'erig, bv. n.: eene brandlucht hebbende; - riechen: eene brandlucht hebben.

He'nior, m. (-s; mrv. Senio'ren): oudste; (fig.) voorzitter, hoofd; (van een gilde:) overman; Seniorat', o. (-es, -s; mrv. -e): senioraat.

Henk, in Sam. I -blei, o.: (zeew.) dieplood, (tech.) schietlood, paslood; -garn, o.: (vv.) kruisnet; -grube, vr.: zinkput; -hammer, m.: hoefsmidshamer met een gegroefd vlak; -knecht, m.: pinnetje om eene gepote stek van den wijnstok in den grond te houden; -kolben, m.: (tech.) doorslag; -korb, m.: roostertje: in de pijp eener pomp; -leine, vr, (zeew.) ' loodlijn; -linie, vr.: loodrechte lijn; -loch, o.: zinkput; -nadel, vr.: (van njgsnoer of veter:) nestel, punt, (hik.) sondeernaald; -rebe, vr.: stek van den wijnstok, stek van den druivenwingerd; -recht, bv, n.: loodrecht, rechtstandig; -reuse, vr.: (vv.) aalfuik, vischfuik; -rüc-ken, m.: ingevallen rug; -schnur, vr.: loodlijn; -stift, m.: nestel (puntbeslag van een veter); -stock, m.: wijnstok waarvan men pootstekken afsnijdt; -wage, vr.: vochtweger; -werk, o.: rijswerk (aan eenen dijk); -zeit, vr.: tijd om stekken te poten.

Senke, vr.: 1) (tnb.) stek, pootstek; 2) (vv.) kruis.net, (ook:) fuik; 3) dieplood;

4) (hik.) sondeernaald; 5) (tech.) doorslag;

6) lage grond, laagte, diepte.

Hen kei, m. (-s; mrv. -): veter, rijg-snoer; (van rijgsnoer of veter:) nestel, punt; (zeew, en kpv.) dieplood, loodlijn,

I -blech, o.: nestel (puntbeslag van een rijgsnoer); -macher, m.: Zie Henkler ; -schnur, vr.: loodlijn, dieplood.

senkeln, w. b.: (een corset:) rijgen.

sen ken, w. b.: laten zinken, neerlaten; (stekken:) in den grond poten; einen Schacht -: (mnw.) een put boren;

I sich -, w. w.: zinken, zakken; (van metselwerk:) verzakken; (van vogels:) neerkomeu, zich komen neerzetten.

Sen ker, m. (-s; mrv. -): (tnb.) stekken-poter; (vv.) kruisnet.

Henk Ier, m. (-s; mrv. -): 1) veterma-ker, rijgsnoermaker; 2) nestelmaker, maker van het puntbeslag aan veters.

Henn, in Sam. I -hütte, vr.: 1) koeienstal; 2) koedrijvers-hut.

Henhe, vr.: 1) (ontl.) pees; 2) in Zwitserland:) boerderij, (ook:) Zwit-sersch huisje, (ook:) drift koeien, troep melkvee. I -, m. (-n; mrv. -): koedrijver, koeherder.

Henher, m. (-s; mrv. -): Zie Henne, m.

Hennerei', vr.: 1) Zwitsersche boerderij; 2) koedrijvers-hut.

Hensal', m. (-es, -s; mrv. ?-e): makelaar; Sensarie’, vr.: mak loon.

Hensation', vr.: sensatie.

Hen’se, vr.: 1) zeisen, zeis; 2) (koorn-snijders-)zicht, sikkel; mit -n bewaffhet; met zeisen gewapend; Getreide mit einer

- abmahen: graan snijden met eene sikkel of zicht.

Hen'sen, in Sam. I -baum, m.: 1) staf (steel) der zeis, 2) steel (handvatsel) der sikkel of zicht; -eisen, o.: ijzer voor zeisen en koornzichten; -gerüst, o.: kruk der zeis; -hammer, m.: haarhamer (om zeisen en zichten te scherpen); -mann, m.:    1) grasmaaier, 2) koorn-snijder,

3) (hist.) met eene zeis gewapende strijder, 4) zeisenman, man met de zeia (d. i. de Dood); -schmied, m.: zeisenmaker; -stein, m.: steen om zeisen en zichten te scherpen, wet-steen; -stiel, m.: steel of zicht; -trager, m.: Zio

-mann.

Hensibilitat’, vr.: overgevoeligheid.

Henso'rium, o. (-s): gewaarwordings-orgaan, zintuig.

Hensualitat’, vr.: zinnelijkheid.

Hen te, vr.: (zeew.) scheergang.

Hentenz', vr.: spreuk, zinspreuk; (rcht.) vonnis; sentenziös’, bv. n.: zin-spreukig, (fig.) aanmatigend.

sentimental', bv. n.: sentimenteel; Sentimentalitat’, vr.: sentimenteelheid.

Heparat', in Sam. I -friede, m.: afzonderlijke vrede; -vertrag, m.: afzonderlijk verdrag.

Heparatist', m. (-en; mry. -en): (kkl.) afgescheidene.

He'pia, vr.: sepia; i -zeichnung, vr.: sepia-teekening.

Heptem’ber, m. (-s): September.

Heptett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) septet.

Heques'ter, m. (-s): sequester ; Se-questration', vr.: sequestratie; sequestri-ren [ie], w. b.: sequestreeren.

Herail', o. (-s): serail,

He’rapli, m. (-s; mrv. Se'raphim): seraf, serafijn; se'raphisch, bv. n.: sera-fijnsch.

Heras'kier, m. (-s; mrv. -): Seras-

Her’be, m. (-n; mrv. -n): Serviër; Ser’bien, o. (-s): (adk.) Servië; Ser'bier, m. (-s; mrv. -): Serviër; Ser'bierin, vr. (mrv. -nen): Servische; ser’bisch, bv. n.: Servisch*

Herena'de, vr.: serenade; Einem eine - bringen: aan iemand eene serenade brengen.

Her’ge, vr.: Zie Harsche.

Hergeant', m. (-en; mrv. -en): sergeant.

He’rie, vr.: serie,

Hero’ne, vr.: (kph.) seroen.

serös, bv. n.: waterig; Serositat', vr.: waterigheid.

Herpent’, o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) serpent, slanghoorn.

Herpentin', m. (-s): (min.) serpentijn ;

I -stein, m.: serpentijn-steen.

Herschant', m. (-en; mrv. -en): sergeant.

Her’sche, vr.: Zie Harsche.

Hervelat’wurst,    vr.:    cervelaat-

worst.

Her’vien, enz.: Zie Herbien, enz.

Herviette, vr.: servet; I Serviet’ten-kloss, m.: (kkk.) koek in den zak, Jan in den zak, (ook:) plumpudding.

servil’, bv. n.: slaafsch; Servilitat' slaafschheid.

servi’ren [ie], w. o. h.: tafeldienen; w. b.: dienen (1. bedienen [iemand], 2) ronddienen [iets]).

Servis', o.: servies, tafelservies.

Servitut', vr.: (rcht.) servituut.

Se sam, m. (-s): (pik.) sesamkruid, vlasdotter; I -beine, o. mrv.: (ontl.) ge-wrichtsbeentjes; -kraut, o.: Zie Sesam.

Se’sel, m. (-s): (pik.) seseli-kruid; I -kraut, o.: seseli-kruid; -same, m.: seseli-zaad. tes’sel,

m.:

das

-: een

m. (-s; mrv. -): 1) zetel; 2) stoel; bankje; tabouret; 3) palankijn, draagstoel; I -macher, m.: stoelenmaker; -trager, m.: palankijn-drager, (draagstoel-) drager.

sess haft, bv. n.:    1) woonachtig,

metterwoon gevestigd; 2) (iron.) zit-vast; sich - niederlassen: zich metterwoon nederzetten (vestigen); -machen: (nomaden:) aan eene vaste woonplaats wennen.

Sess'haf'tigkeit, vr. : (het) gevestigd zijn metterwoon; (iron.) zitvastheid.

Session', vr-: zitting.

Sester, m. (-s; mrv. -): (voor granen:) mud: (voor natte waren:) pint.

Hesterz , m. (-es; mrv.-e): (hist.-mtw,) sesterce.

Sester'zie, vr.: Zie Sesterz.

Setz, in Sam. I -art, vr.: (muz.) toonzetting; -bar, bv. n.: te zetten (enz., Zie setzen); -bord, o.: (zeew) zetboord; -brett, o.: (typ.) zetplankje, galei; -ei, o.: (kkl.) kalfs-oog (d. i. een in de koekenpan zóó gebakken ei, dat het dooier midden in het wit ligt), spiegel-ei; -eisen o.: knipschaar; -faustel; m.: (mnw.) beukhamer; -fehler, m.: (typ.) zetfout; -garten, boomkweekerij; -haken, m.: (typ.) zethaak; -hamen,m.: (vv.) kruisnet; -ham-mer, m.: knipschaar; -hase, m.: (jag.) moerhaas, wijfjes-haas; -karpfen, m.: jonge karper; -kasten, *m.: (typ.) letterkast; -kohle, vr.: blok houtskool; -kolben, m.: (art.) laad-stok; -kunst, vr.: (typ., het) letterzetten, (muz.) toonzetting, (het) com-poneeren; -lauge, vr.: salpeterloog;-linie, vr.: (typ.) zetlijn; -meissel, m.: drijf beitel; -ort, m.: plaats waar men eene mijn laat springen; -rebe, vr.: stek van den wijnstok, wingerdstek; -reis, o.: (tnb.) stek (1. poot-stek; 2. entstek); -schafer, m.: driftschcper (schaapherder die zelf eigenaar is van eenige schapen der kudde), schapenfok-kers-zetbaas; -schiff, o.: (typ.) Zie-brett; -schiffer, m.: zetschipper: -schlich, m.: (mnw.) gezuiverd erts; -sohle, vr.: onder-dorpel; -stange, vr.: ijzeren hefboom; -stein, m.: (typ.) steen (waarop de pagina’s in den vorm geslagen worden); -stempel, m.: (mnw.) breekhamer; -teich, m.: poot-vijver, vijver voor de vischteelt; -wage, vr.: waterpas, schietlood,paslood; -weger, m.: (zeew.) zetweger; -weide, vr.: jong wilgeboompje, pootwilg; -zapfen, m. (-zapfchen, o.:) (hik.) zetpil; -zeit, vr,: (van visch:) tijd der kuitschieting, (van jachtwild:) tijd van het jongen-werpen; -zweig, m.: Zie -reis.

set zen, w. b.: 1) zetten (i. a. b.); (van jachtwild:) jongen werpen; (van visch:) kuit schieten; den Stuhl an die Wand -: den stoel tegen den muur zetten; Einem den Stuhl vor die Thüre -: (fig. fam.) iemand het vierkante gat wijzen, 'iemand de deur uitjagen, (ook:) iemand aan den dijk zetten, iemand op straat zetten; an seinen Platz op zijne plaats zetten (ook fig.); in Feuer und Flammen in vuur en vlam zetten; unter Wasser onder water zetten; an’s Land aan land zetten, aan wal zetten, ontschepen; in Gang in gang zetten, aan den gang maken; aus einander uiteenzetten, blootleggen; Einem den Kopf aus einander (fig.) iemands hoofd op hol brengen; Knöpfe auf ein Kleid knoopen op eene japon zetten; etwas daran - (etwas aufs Spiel -): iets op het spel zetten; Alles auf Eine Karte -: (fig.) alles op één kaart zetten, alles te gelijk op het spel zetten; ein Glas an den Mund een glas aan den mond zetten (om er uit te drinken); Schröpf-köpfe (hik.) koppen zetten; in Noten-: (muz.) op noten zetten, op muziek brengen; Schrift -: (typ.) letterzetten; wird kein gutes Blut -: (fig.) dat zal kwaad bloed zetten; einen Preis auf Je-mandes Kopf -: eenen prijs op iemands hoofd zetten; Einen - (Einen ins Gefang-niss -): iemand in de gevangenis zetten, iemand gevangen zetten, iem. vastzetten iemand zetten; Einen - lassen: iemand laten zetten, iemand laten gijzelen; etwas an die Luft -: iets in de opene lucht zetten, iets aan de lucht blootstellen;

I 2) stellen; voraus -: op den voorgrond stellen, (ook:) vooronderstellen (gesetzt, ware so: gesteld dat het zoo was); den Fall -: het geval stellen; Einen in den Stand -: iemand in staat stellen; Einen ausser Stand -: iem. buiten staat stellen; in Freiheit (auf freien Fuss) -: in vrijheid (op vrijë voeten) stellen; ins Werk -: in het werk stellen; ein Ziel -: een doel (een einddoel) stellen; Ziel und Mass -: paal en perk stellen; Vertrauen - auf: vertrouwen stellen in, vertrouwen op; die Ehre - in: eer stellen in (seine Ehre - in: zijne eer stellen in); Einen über etwas -: iem. over iets stellen, iemand met het beheer of toezicht over iets belasten; I 3) (verschillende beteekenissen:) (im Spiele) -: (in het spel:) inzetten, in den pot zetten; Baume -: boomen poten, boomen planten; Einem ein Denkmal -: een gedenkteeken voor iemand'oprichten; einen Grenzstein grenssteen plaatsen, (fig.) een grens zetten; sich etwas in den Kopf -: iets in zijn hoofd halen; Einem etwas in den Kopf -: iemand iets in het hoofd praten; etwas aus den Augen -: (fig.) iets uit het oog verliezen; Einen in Unkosten -: iem. op onkosten jagen; in Gefahr -: in gevaar brengen; in Yerlegenheit -: in verlegenheid brengen; in Unruhe -: ongerust maken, met ongerustheid vervullen; in Furcht -: bangmaken, met vrees vervullen; in Schrecken -: schrik aanjagen, met schrik vervullen; in Erstaunen (in Yerwunderung) -: verbazen, verwonderen, bevreemden; einen Hofmeister über seine Kinder -: een gouverneur over zijne kinderen aanstellen; Einen in ein Amt -: iem. tot eenen post benoemen (aanstellen); Einen unter die Heiligen -: iemand onder de heiligen rangschikken (opnemen); Einen auf den Thron -: iemand op den troon plaatsen; in die Lotterie -: in de

48

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

-: eenen

hol.

754

nia-

vr.:

m.: vei-

SETZEN.

loterij spelen; etwas zum Pfande -: iets ten pand (ten onderpand) geven, iets verpanden ; etwas darein dass ....: zich er op laten voorstaan, dat    seine

Krafte an etwas zijne krachten aan iets besteden, zijne krachten aan iets wijden; eine Zeit eenen tijd bepalen (vaststellen); einen Tag (einen Termin) dag (een termijn) bepalen. \ w. o. h.: an das Land land aandoen, landen, aanleggen, aan wal komen; an den Feind den vijand aantasten; über einen Graben 1) over eene sloot springen, 2) eene gracht oversteken; übcr den Fluss -: de rivier oversteken. I -, w. onpers. h.: es wird Schlage -: (fam,) er zullen klappen zwaaien, het zal er spannen; es wird was -: (fam.) het zal wat moois wezen; es setzt hier nichts für mich: (fam.) hier is niets voor mij te doen (te halen, te verdienen). I sich -, w. w.: plaats nemen, gaan zitten (setzen Sie sich: neem plaats/ga zitten); (van vloeistoffen:) bezinken ; (van wegen en gronden:) vast worden, stevig worden; (van metselwerk en gebouwen:) in zijn hart droog worden; sich an einen Ort -: zich op eene plaats nederzetten (vestigen); sich mit seinen Glaubigern -: eene schikking maken met zijne schuldeischers ; sich wider etwas -: zich tegen iets verzetten; sich zur Wehr -: zich te weer stellen; sich zur Ruhe (fig.) stil gaan leVen, zich aan het zakenleven onttrekken.

Set'zer, m. (-s; mrv. -): zetter (i. a. b.); (typ.) letterzetter; (muz.) toonzetter, componist; (art.) laadstok; (fig.) vaststam-per; I -fehler, m.: (typ.) zetfout; -lohn, m.: (typ.) zetloon; -zimmer, o.: (typ.) zetterij.

Setzling, m. (-es, -s; mrv. -e): poot-vischje, jong vischje; (pik.) stek (1. poot-stek; 2. ent-stek).

Seuche, vr.: ziekte; (inz.) besmettelijke ziekte, epidemie; (fig.) besmetting;

I Seu’chenstoff, m.: smetstof; Seuch'grube, vr.: brandpunt van besmetting, (fig.) pest-

seufzen, w. o. h.: zuchten; nach etwas -: (fig.) smachtend naar iets verlangen, haten naar iets.

Seufzer, m. (-s; mrv. -): 1) zucht, 2) snik; erstickte - (mrv.): gesmoorde zuchten; einen - holen: eenen zucht slaken, eenen zucht loozen; - ausstossen: luide zuchten doen hooren, steunen, kermen, weeklagen.

Se venl)anm, m.: (pik.) zevenboom.

Sexagesima (Sexage'sima), o.: (kkl.) Sexagesima; I -sonntag, m.: tweede Zondag vóór Paschen, sexagesima-Zondag.

Sexagesimal, bv. n.': (rek.) sexage-simaal: I -brüche, m. mrv.: sexagesimale breuken, breuken welker noemer zestig of een veelvoud van zestig is.

Sex’ta, vr.: zesde klasse; Sexta’ner. m.: (-s; mrv. -): leerling van de zesde klasse.

Sextant, m. (-en; mrv. -en): (str.) sextant.

Sex’te, vr.: 1) Zie Sexta; 2) (muz.) zesde; 3) (spl.) zesde.

Sextett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) sextet.

Sexualitat’, vr.: sexualiteit.

SICHERHEITSORT.

seyn: Zie de betere spelling sein. Shawl, m. (-es, -s; mrv. -s): sjaal, omslagdoek.

Siamese, m. (-n; mrv. -n): Siamees; siame’sisch, bv. n. Siameesch.

Sibe'rien, o. (-s): (adk.) Siberië; Sibe rier, m. (-s; mrv. -): Siberiër; Sibe'rierin, vr. (mrv. (-nen): Siberische; sibe’risch, bv. n.: Siberisch.

Sibi rien, enz.: Zie Siberien, enz. SibjTle, vr.: sibydle, waarzegster, tooveres, heks; sibylli’nisch, bv.n.: sibyl-lijnsch.

sich, vnw.: 1) zich; - waschen, zich wasschen; - die Hande waschen: zijne (hare, hunne) handen wasschen; sie irren -: zij vergissen zich; Sie irren -: u vergist zich (d. i.: gij vergist u); 2) zich zelf; nur für - leben: slechts voor zich zelven leven; ausser - sein: (fig,) buiten zich zelven zijn, in hooge mate opgewonden zijn; an und für -: op zich zelf; 3) elkander; sie lieben -: zij beminnen elkander.

Si’cliel, vr.: sikkel, zicht; - des Mon-des: sikkel van de maan, eerste kwartier van de maan; I -artig, bv.n.: sikkelvormig; -bein, o.: krombeen. bakkersbeen ; -beinig, bv. n,: krom van beenen, met kromme beenen, met bakkersbeenen; -blume, vr,: (pik.) koornbloempje; -flosse, vr.: 1) sikkelvormige vin, 2) sikkelvisch; -form, v.; sikkelvormige gedaante; -förmig, bv. n.: sikkelvormig; -gestalt, vr.: sikkelvormige gedaante; -klee, m.: (pik.) sikkelvormige luzerne; -kraut, o.: 1) water-aloë, 2) zaag-kruid; -schnabler, m.: (vog.) krom-snavel; -wagen, m.: (hist.) zeisenwagen, met zeisen gewapende oorlogswagen, sicheliclit, bv. n.: sikkelvormig, si’clieln, w. b.: 1) met de sikkel afsnijden (afmaaien); 2) sikkelvormig ken; I sich -, w. w.: den vorm van eene sikkel hebben of aannemen.

si’cher, bv. n. en bw.: 1) zeker, 2) veilig; 3) vertrouwd; 4) gevrijwaard, gewaarborgd; etwas von -er Hand wissen: (fig.) iets weten uit eene goede bron; ein -es Geleit: een veilig geleide; ein -er Sünder: (fig.) een verstokt zondaar, een zondaar die zich veilig waant voor straf; so viel ist -, dass ....: zooveel is zeker dat ....; vor etwas - sein: voor iets gevrijwaard zijn; sich - stellen: zich vrijwaren, zijne voorzorgen nemen; Einen vor etwas - stellen: iemand voor iets vrijwaren; - schlafen: veilig slapen; - gehen: zeker gaan; er ist Nummer -: (fam.) hij is Jantje sekuur; I -heit, vr.: Zie 5 reg. lager; -maal, o.: 1) kenteeken eener plaats waar men veilig is, 2) mikpunt, mikpaal; -stellung, vr.: in veiligheid stelling, vrijwaring, (fig,) waarborg.

Siclierlieit, vr.: 1) zekerheid; 2) veiligheid ; 3) waarborg.

Si'cherheits, in Sam. I -anstalt, vr.: 1) bureau van openbare veiligheid, (fig.) veiligheids-maatregel, 2) waarborgmaatschappij; -ausschuss, m.: commissie voor de openbare veiligheid; -behörde, vr.: politie; -diener, m.: agent van politie, (pop.) diender; -geleite, o.: vrijgeleide; -karte, vr.: veiligheids-kaart, vergunning om zich ongehinderd ergens op te houden; -lampe, vr.: veiligheidslamp; -massregel, veiligheids-maatregel; -ort,

SICHERHEITSPFAND.

755

SIEBEXZIGL

lige plaats, plaats van veiligheid; -pfand, o.: tegen-waarborg; -platz, m.: Zie -ort; -ventil', o.: veiligheids-klep.

sicherlich, bw.: voorzeker.

sichern, w. b.:    1) waarborgen;

2) vrijwaren; 3) (mnw., erts:) wasschen.

Si'cherung, • vr.: 1) vrijwaring; 2) (mnw.) erts-wassching,

Sicherimgs, in Sam. I -anstalt, vr.: 1) waarborg-maatschappij, verzekeringsmaatschappij, 2) inrichting van voorzorg, (inz.) quarantaine-inrichting.

Sich’ler, m. (-s; mrv. -): koornsnijder.

Sich'ling, m. (-es,    -s; mrv. -e):

(visch:) elft.

Sicht, vr.: (kph.) zicht; nach •: na zicht; auf acht Tage -: op acht dagen zicht; I -bar, bv. n.: zichtbaar; -barkeit, zichtbaarheid; -barlich, bw.: zichtbaar; -brief, m.: (kph.) zicht-wissel, wissel op zicht; -korn, o.: vizierkorrel; -los, bv. n.: van het gezicht beroofd; -wechsel, m.: Zie -brief; -welle, vr *. spil die den meelbuil in beweging brengt; -zeug, o,: meelbuil, bakkers-buil, (ook:) builkist.

sich’ten, w. b.: ziften; (meel:) builen; (fig.) doorsijpelen; Sich'ter, m. (-s; mrv. -): 1) zifter, 2) meelbuiler, 3) (in de waterbouwkunde:) buis, pijp.

sicht'lich, bv. n.: zichtbaar; mit -en Augen sehen: (spr.) met opene oogen zien, duidelijk zien.

Sicilia ner, m. (-s; mrv. -): Siciliaan; Sicilia’nerin, vr. (mrv. -nen): Siciliaansche; sicilia’nisch, bv. n.: Siciliaansch; Sici’lien, o. (*s): (adk.) Sicilië (König beider -:hist.: koning der Beide Siciliën).

sick ern, w. o. h.: siekern.

sideral', bv.n.: sterre-, sideraal; I -jahr, o.: sterrej______

side risch, bv. n.: Zie sideral.

Isie (met kleine s), vnw.: (enk.) zij; (mrv.) zijlieden, zij.

ISie (met groote S), vnw.: (enk.) gij ; (mrv.) gijlieden, gij. Zie sich.

ISie (met groote S), z. n. vr.: (eene) zij (d. i. een vrouwelijk wezen).

Sieb, o. (-es, -s; mrv. -e): zeef;

I -artig, bv. n.: zeefachtig; -bein, o.: (ontl.) zeef been (-beinnath, vr.: naad van het zeef been); -biene, vr.: (ins.) basterd-bij; -törmig, bv. n.: zeefvormig; -handler, m.: koopman in zeven; -knochen, m.: Zie -bein; -laufer, m.: rand eener zeef; -lohn, m. en o.: ziftloon; -macher, m.: zevenmaker; -mehl, o.: kornel (d. i. zemelmeel, het fijnste der zemelen); -rand, in.: rand eener zeef; -setzer, m.: (mnw.) erts-wasseher; -staub, m.: fijn ziftsel, (inz.) stuifmeel; -tuch, o.: zeefdoek; -wascher, m.: (mnw.) erts-wasscher; -zehn, tsw.: Zie siebzehn.

Isieb'en, w. b.: 1) ziften, door de zeef laten loopen; 2) (meel:) builen.

Isieb'en, tw-: zeven; meine - Sach (fam.) mijn goedje, (pop.) mijn rommeltje; es ist halb -: net is half zeven; er ist halb -: (fig. fam.) hij is half teut, hij heeft een snipper aan.

ISieb'en, z. n. vr.: cijfermerk zeven, (eene) zeven, (een) zeventje; eine böse -:

feeks, eene helleveeg, lastig (een ondeugend)

vr.:

aar.

<‘ii :

(fam.) een serpent, een wijf.

eene

ISieb'en, in Sam. I -amt, o.: kadaster; -armig, bv. n.: met zeven armen; -auge, o.: (visch:) zeven-oog, prik; -baum, m. : m.: (pik.) zevenboom; -blatt, o.: (pik.) tormentil, zevenblad; -blatterig(-blattig), bv, n.: zevenbladerig; -bürge, m. (-n; mrv. -n): Zevenberger (-bürgen, o. [-s]: adk.: Zevenbergen; -bürgerin, vr. [mrv. -nen]: Zevenbergsene; -bürgisch, bv. n.: Zevenbergsch); -eek, o.: zevenhoek; -eckig, bv. n.: zevenhoekig; -fach, bv. n.: (-faltig, bv. n.): zevenvoudig; -farben-blume, vr.: pensee-bloempje; -fingerig, bv. n.: met zeven vingers (-fingerkraut, o.: pik.: zevenblad); -füssig, bv. n.: 1) met zeven voeten, (van dieren, insecten en levenlooze voorwerpen:) met zeven pooten, 2) zeven voet lang; -gebirge, o.: (adk.) Zevengebergte; -gescheidt, bv. n.: waanwijs, eigenwijs; -gestirn, o,: (str.) Zevengesternte, Zeven-ster; -gezeit, o.: 1) (pik.) honigklaver, steenklaver, (ook:) fenegriek, 2) (kkl.) getij boek; -herr, m.: (hist.) heptarch; -herrig, bv. n.: heptarchisch, zevenhoofdig; -herrsenaft, vr.: heptarchie, zevenhoofdige regeeringj’zevenhoofdig bewind; -herrscher, m.: Zie -herr; -hügelig, bv. n.: bestaande uit (of: gebouwd op) zeven heuvelen (-hügelstadt, vr.: stad der zeven heuvelen, d. i, Rome); -hundert, tw.: zevenhonderd; -hundertel, o.: zevenhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: zevenhonderdste; -inseln-Republik, vr.: republiek der zeven eilanden (de Ionische republiek); -jahrig, bv. n.: zevenjarig, van zeven jaren (der -jahrige Krieg: hist.: de Zevenjari oorlog); -jahrlich, bv. n.: zevenjaarlijks (bw.: om de zeven jaren); -klang, m.: zevenklank, klank van zeven samenwerkende muziek-instrumenten ; -mal, bw.: zevenmaal; -malig, bv. n.: tot zevenmaal herhaald; -nacht, vr.: (fig.) week; -regie-rung, vr.: Zie -herrschaft; -sachen, vr. mrv.: rommelzoodje (enk.), allegaartje (enk.) Zie ook siehen, tw.; -schlafer, m.: (kkl.-hist) zevenslaper, (iron.) lang-slaper, slaapkop, (drk.) relmuis; -schuhig, bv. n.: zeven voet lang; -seitig, bv.n.: zevenzijdig; -silbig, bv. n.: van zeven lettergrepen; -stimmig, bv. n.: (muz,) voor (of: door) zeven stemmen; -stündig, bv. n.: zeven-uurs-, van zeven uren; -stündlich, bv, n. en bw.: om de zeven uren; -tagig, bv. n.: zevendaagsch, van zeven dagen; -taglich, bv. n. en bw.: om de zeven dagen; -tausend, tw.: zeven duizend; -tausendste, bv. n.: zevenduizendste; -tausendstel, o.: zevenduizendste gedeelte; -theil [t|, o.: zevende-gedeelte, zevende-part; -theilig [t], bv. n.: uit zeven deelen bestaande, (rek.) door zeven deelbaar; -winkelig, bv. n.: zevenhoekig, met zeven hoeken; -zehn, enz.: Zie siebzehn; -zehig, bv. n.: met zeven teenen: -zöllig, bv. n. zevenduims-, van zeven duim.

Sieb ener, m. (-s; mrv. -): (hist,) zevenman, septemvir; (hist.-mtw.) zeven-kruitser-stukje; (rek.) cijfermerk zeven, (eene) zeven, (een) zeventje; I sieb’enerlei, bv. n.: zevenderlei; sieb'ente, bv. n.: zevende (-halb, bv. n.: zevendhalf) Sieb'entel, o. (-s; mrv. -): zevende gedeelte, zevende part; sieb'entens, bw.: ten zevende, in de zevende plaats.

sieb'enzig, enz.: Zie siebzig, enz.

ge

ijksch

SIEBER.

756

SIELGKESCHW ORENE.

’ler), m. (-s; mrv.-): meelbuiler; 2) zeven-

Sieber

1) zifter; maker.

Sieb'sel, o.: 1) ziftsel; 2) gebuild meel.

siebte, enz. Zie siebente, enz. sieb’zehn, tw.: zeventien; (der, die, (het) zeventiende; Sieb-o. (-s; mrv. -): zeventiende gedeelte; sieb’zehntens, bw.: ten zeventiende, in de zeventiende plaats, siebzig, tw.: zeventig; I -jahrig, bv.n.: zeventigjarig.

Sieb ziger, m. (-s; mrv. -): zeventiger, man van zeventig jaar; Sieb’zigerin, vr. (mrv. -nen): zeventigjarige vrouw; sieb'zigerlei', bv. n.: zeventigerlei; sieb'-zigste, bv. n.: zeventigste; Sieb’zigstel, o. (-s; mrv. -): zeventigste gedeelte; sieb'-zigstens, bw.: ten zeventigste, in de zeventigste plaats, siech, bv. n.: 1)

das) -te: de zehntel,

o»

ziekelijk; 2) ziek, ongesteld; I -bett, o.: ziekbed; -haus, o.: ziekenhuis, hospitaal (-haus für Aussatzige: leprozenhuis, pesthuis); -heit, vr.: ziekelijkheid; -klepper, m.: lazarusklap; -mantel, m.: mantel van een melaatsche;-sein, o.: ziekelijkheid; -tage, m. mrv.: dagen van ziekte of ongesteldheid; -thum [t], o.: ziekelijkheid.

ISieck’en, in Sam. I Zie siech,

Isiech’en, w. o. h.: 1) ziekelijk zijn; eene slepende ziekte hebben ; Siech’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): ziekelijke.

sied, in Sam. I -heiss, bv. i heet.

Sie de, vr.: 1) koking, kook, (het) koken; in der - sein: kokend zijn, koken; 2) met kokend water begoten veevoeder;

I -bottich, m.: broeikuip; -grad, m.: graad van kookhitte; -haus, o.: zoutziederij; -hitze, vr.: kookhitte ; -hütte, vr.: zoutziederij; -kessel, m.: kookketel; -ofen, m.: 1) smelt-oven, 2) kookkachel; -pfanne, vr.: zoutpan; -punkt, m.: Zie -gra ’ -schale, vr.: (mtw.), opkook-ketel; -topf, kookpot, kookpan.'

Siedelei’, vr.: nederzetting, vestiging, kolonie; Sied’eler, m.: Zie Siedler; sied’eln, w. o. h. en s.: zich nederzetten, zich vestigen; Sied’elung, vr.: nederzetting, vestiging, kolonie.

sieden, w. o. onr. h. en w. b. onr. (sott; gesot’ten): koken, zieden; weiss -: witkoken.

sied'end, bv. n.: kokend, ziedend;

I -heiss, bv. n.: kokendheet.

Siederei’, vr.: (salpeter-, suiker-, zout-, zeep-, aluin-, enz.) ziederij.

Siedler, m. (-s; mrv. -): kolonist.

Sieg, m. (-es, -s; mrv. -e): overwinning; (dk.) zege; den - davontragen über Einen:    de overwinning behalen op

iemand, over iemand zegevieren; - oder Tod: overwinnen of sterven; I -fried, m. (-s): (mans-naam:) Siegfried; -ge-krönt, bv. n.: zegevierend, met lauweren gekroond; -gewohnt, bv. n.: aan zegevieren gewend (gewoon); -haft, bv. n.: zegevierend; -mannskraut (-mar-kraut),‘o.: (pik.) sigmaarskruid; -manns-wurz (-marwurz), vr.:(plk.) sigmaarskruid; -mund, in. (-s): (mans-naam:) Sigismond; -muth [tl, m.: moed (vertrouwen, hoop) om te overwinnen; -prangend, bv. n.:

n.: kokend-

m.:

zegepralend; -reich, bv. n.: zegevierend; -stein, m.: (min.) witte agaat; -trunken, bv. n.: zegedronken, dronken van triomf ; -voll, bv. n.: zegevierend; -wartisi’ren Lie], w. o. h.: (fam.) den sentimenteele uithangen; -wurz, vr.: (pik.) sigmaarskruid. Zie ook Sieges.

Siegeï, o. (-s ; mrv. -): zegel; (fig.) cachet; zegelstempel; das - eines Briefes erbrechen: het lak van eenen brief openbreken, eenen brief openmaken (openen); unter - legen: verzegelen; das -abnehmen: ontzegelen; das - aufdrücken: het zegel er opzetten; Brief und - über etwas haben: (fig. fam.) zwart op wit van iets hebben; unter dem - der Verschwie-genheit: (fig.) onder het zegel van geheimhouding; das ist für rnicn ein Buch mit sieben -n: (fig) dat is voor mij een gesloten boek; I -abdruck, m.: afdruk een zegel; -bank, vr.: plombeer-tafel; -bar, bv. n.: 1) te zegelen, 2) te verzegelen; -bewahrer, m.: zegelbewaarder (geheimer -bewahrer: bewaarder van het geheimzegel; in Engeland: Lord zegelbewaarder); -brief, m.: open brief; -büchschen, o.: Zie -kapsel; -erde, vr,: zegel-aarde; -fal-scher, m.: namaker van een zegel; -ge-bühr, vr. (-geld, o.): zegelgeld; -graber, m.: zegelstempel-snijder, graveur van zegel-stempels; -kapsel, vr.: doos waarin het zegel bewaard wordt; -kenntniss [s|, vr. (-kunde, vr.): zegelkunde, kennis van zegels ; -lack, m.: zegellak, (fam.) brievenlak, (of kortweg:) lak (eine-lackstange: een pijpje lak); -los, bv. n.: zonder zegel; -oblate, vr.: ouwel, brief-ouwel; -presse, vr.:    zegelpers; -ring, m.: zegelring:

-sammlung, vr.: verzameling zegels; -wachs, o.: 1) zegelwas, was om er zegels in af te drukken. 2) Zie -lack.

Sieg eler, m.: Zie Siegler.

sieg eln, w. b.: 1) zegelen; 2) verzegelen; 3) (brieven:) lakken, dichtlakken, toemaken.

sieg’en, w. o, h.: overwinnen, de overwinning behalen, zegevieren; - über : zegevieren over, de overwinning behalen op.

sieg'eiid, bv. n.: zegevierend.

Sieg’er, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; I -krone, vr.: kroon der overwinning; -schwert, o.: zegevierend zwaard, zegevierende degen.

Siegerin, vr.: (mrv. -nen): overwin-nares.

Sieg Ier, m. (*s; mrv. -): 1) zegelaar; 2) verzegelaar; 3) brieven-dichtmaker.

Sieh-dich-iim, o, (-s): belvedere (d.i. plaats waar men een vergezicht in het rond heeft).

Isieh e, siekst, siekt: Zie seken.

Isiehe, tsw.: zie!, kijk!; - da: ziedaar!; - einmal: zie eens,! kijk eens!

Siehl, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie

^ Siek e, vr.: (een) „zij”-tje (d. i. een wezen van het vrouwelijk geslacht), wijfje ;

I -inann, m.: man die onder den pantoffel staat.

siekern, w. o. h.: sijpelen, (pop.) sieperen.

Siel. o. (-es, -s; mrv. -e): sjiui,

(d. i. eene soort van sluis); I -frei, „ vrij van dijklasten; -geschworene,

van

verlaat bv. n.: m.:

SIELGRABEN.

757

SILBERREGEN,

heemraad, lid van het dijksbestuur; -graben,    zilver (-barren, vr. mrv.: zilver in staven)

m.: gracht met een verlaat; -meister, m.:    -bars (-barsch), m.:(visch:) Amerikaansche

1)    dijkgraaf, voorzitter van het dijksbe-    zilverbaars; -baum, m.: (pik.) zilverboom,

stuur, 2) sluiswachter; -strange, m. mrv.:    (ook:) witte populier, (schk.) zilverboom;

strengen (waaraan de paarden een wagen    -bergwerk, o.: zilvermijn; -beschlag, m.:

voorttrekken).    zilveren beslag, zilverbeslag; -blatt, o.:

Siel'e, vr.: 1) (voor een paard:) haam;    (pik.) zilverblad, (tech.) bladzilver; -blech,

2)    krui-zeel, hulpzeel, helpzeel.    o.: 1) geplet zilver, 2) zilveren plaat(je);

siel'en, w. b.: spuien, loozen, laten    -blende, vr.: (min.) zilverblende; -braut,

■wegloopen (water).    vr.: vrouw die hare zilveren bruiloft viert;

Sies’te, vr.: siësta, middag-dutje.    -brautigam, m.: man die zijne zilveren

siez en, w. b.: met „Sie” aanspreken,    bruiloft viert; -brenner, m.: zuiveraar van

„u” voor en „u” na spelen tegen.    het zilver; -buehe, vr.: witte beukeboom;

Sigill', o. (-es, -s; mrv. -e): zegel.    -büfste, vr.: zilverborstel (om zilver te

Si'gismund, m. (-s): (mans-naam:)    poetsen); -diener, m.:    1) knecht die

Sigismond.    uitsluitend over het zilver gaat, 2) zilver-

Sii»ina, o.: sigma (de Grieksche S);    bewaarder; -draht, m.: zilverdraad

I -förmig, bv. n.: sigmavormig, s-vor-    (-drahtzieher, m.: zilverdraadtrekker);

mig.    -druck, m.: druk in zilverletters; -erz, o.:

Kig'mund, m. (-s): Zie ^iegmund.    zilver-erts; -faden, m.: zilveren draad;

8ig'nal, o. (-es, -s; mrv. -e): signaal,    -farbe, vr,: zilverkleur; -farben (-farbig),

sein; I -buch, o.: signaalboek; -feuer, o.:    bv. n.: zilverblank; -fasan', m.: (vog.)

seinvuur; -schuss, m.: seinschot, signaal-    zilverfazant, witte fazant; -feilicht, o.:

schot, (fig.) noodschot.    zilvervijlsel; -fisch, m.: zilvervisch,

Signalement’, o. (-es, -s; mrv. -e):    -flitter, m.: zilverloovertje; -flotte, vr.:

signalement.    (hist.) zilvervloot; -folie, vr.: bladzilver;

signalisiren [ie], w. b.: signaleeren;    -forelle, vr.: (visch:) Braziliaansche

i sich -, w. w.: zich onderscheiden.    zilverforel; -fuchs, m.: (drk.) Virginische

Signalist’, m. (-en; mrv. -en): hoorn-    grijze vos; -gang, m.: (mnw.) zilver-ader;

blazer.    -gare, vr,: zuivering van het zilver;

Signatur', vr.: handteekening, naam-    -gehalt, m.: zilvergehalte; -gehörnt, bv.

teekening; (typ.) signatuur; (op fles-    n.: met zilveren horens; -geld, o.: zilver-

schen, doozen, potten, enz.:) opschrift,    geld ;-gerath [t], o.: tafelzilver;-geschirr,

etiket.    o.: tafelzilver; -glanz, m.: zilverglans;

Signet', o. (-es,-s; mrv.-e): signet.    -glatte, vr.: zilverglid; -grau, bv. n.:

signi'ren [ie], w. b.: ondertee-    zilvergrijs; -groschen, m.: (mtw.-hist.)

kenen.    zilyergrosje; -grube, vr.: zilvermijn; -grund,

Signum, o. (-; mrv.^Sig'na): merk.    m.: 1) zilvergrond, 2) zilveren grond;

Sigrist', m. (-en; mrv. -en): sa-    -haar, o.: zilverwit haar; -haft, bv. n.:

eristein.    zilverachtig; -haltig, bv. n.: zilverhoudend;

Si'lan, m. (-s): (pik.) varkens-    -handel, m.: zilverhandel, handel in

venkel.    zilverwerk; -haupt, o.: zilverwit hoofd;

Silb'clien, o. (-s; mrv. -): letter-    -heil, bv. n.: zilverhelder (-helle Stimme:

greepje.    als zilver klinkende stem; -heller Klang:

Sil'be, vr.: lettergreep; -n stechen:    zilverklank); -hochzeit, vr.: zilveren

(iron.) vasthouden aan de letterlijke    bruiloft; -kalk, m.: gecalcineerd zilver;

beteekenis, woorden-ziften, op de woorden    -kammer, vr.: zilverkamer; -kammerer,

vitten, zemelziften, (fam.) op alle slakken    m.: zilverbewaarder; -klang, m.: zilverzout leggen; es ist keine wahre - daran:    klank; -klumpen, m.: zilverklomp, (een)

(fig.) er is geen woord waar van.    klomp zilver; -könig, m.: koningszilver,

Sil'ben, in Sam. | -bildung,vr.: vorming    volkomen zuiver zilver, gedegen zilver;

van de lëttergrepen; -fuss, m.: voetmaat,    -korn, o.: zilverkorrel; -körnchen, o.:

rhythmus; -klauber, m.: Zie -steelid*;    zilverkorreitje; -kratze, vr.: zilversmids-

-klauberei’, vr.: Zie -steclierei; -mass,    lavuur; -kraut, o.: (pik.) zilverkruid,

o.: lengte der lettergrepen, voetmaat,    zilverschoon; -krone, vr.: zilveren kroon;

rhythmus; -messung, vr.: prosodie;    -kuchen, m.: (een) klomp zilver; -laden,

-rathsel [tl, o.: lettergrepen-raadsel;    m.: zilver-winkel; -lahn, m.: geplet (plat)

-schnapper, m. (-stecher, m.): vasthouder    zilverdraad; -lasur, vr.: (min.) azuursteen

aan de letterlijke beteekenis, letterzifter,    met zilverwitte spikkels; -licht, o.: (dk.)

vitter op woorden; -stecherei’, vr.:    zilverlicht (van de maan); -locke, vr.:

letterzifterij, vitterij op woorden;-weise,    zilverwitte (haar-)lok; -lockig, bv. n.: met

bw.: lettergreep voor lettergreep; -zeit,    zilverwitte lokken; -mohr, m.: met zilver

vr.: Zie -mass.    (met blinkend wit) doorloopen moiré;

Sil ber, o. (-s): zilver; auf - servirt    -motte, vr.: (ins.) zilvermot;-münze, vr.:

[viert]: in zilveren schotels opgedragen;    zilvergeld;-page. m.: page die uitsluitend

I -ader, vr.: (mnw.) zilver-ader;-ahnlich,    over het zilverwerk gaat; -papier, o.:

bv. n.: op zilver gelijkende, zilverachtig;    zilverpapier; -poppel, vr.: (pik.) witte

-ahorn, m.: (pik.) witte ahorn;-anstrich,    populier; -plattchen,o.: 1) zilveren plaatje,

in.:

zilverblank vernis, zilver-vernis;    2) zilverloovertje; -platte, vr.: zilveren

-arbeit, vr.: zilverwerk; -arbeiter, m.:    plaat; -platter, m.: zilverpletter; -platti-

zilver-smid; -artig; bv. n.: zilverachtig;    rung [ie] vr.: met zilver opgelegd werk;

-atzstein, m.: helsche steen; -auflösung,    -probe, vr.: 1) keuring van het zilver,

vr.: 1) oplossing van zilver, 2) zilver-    zilverkeur, 2) (mtw.) essaai; -pulver, o.:

tinctuur; -bach, m.: zilverheldere (kristal-    zilverstof, stofzilver; -quaste, vr.: zilveren

heldere) beek; -barre, vr.: (eene) staaf    kwast; -rauch, m.: zilverroet; -regen, m.:

SILBERREICH.

758

smaspiEL.

mmmmÊmwwmM sü «

liSIpfllpiiiliSiiilllliltlS I Slü t

ïsIllSliSIliPSliliSSIaü!

I -apfel m.:

vr. (mrv. -nen): Chineesche; D1»vu, bv. n.: Chineesch.

Sing*, in Sam. I -akademie, vr.: leerschool voor den zang; -amt, o.: (kkl.)

vr.: leerschool voor

Sille, vr.: koord waaraan de lokvogel (bij de vogelvangst) vastgemaakt is; sil’len, w. b.: vastbinden aan een koord.

Si'lo, o. (-s; mrv. -s): kuil in den grond om graan, enz., te kuilen (d. i. te bewaren).

Simar're, vr.: samaar, lang gewaad, lang overkleed.

Similor’, o. (s): pinsbek, spinsbek.

Sim’mer, m. (-s; mrv. -): kwart-mud.

Simonie', vr.: (kkl.) simonie, ver-schachering van heilige dingen; simo'-nisch, bv. n.: het heilige verschache-rend.

Si in on i st’, m. (-en; mrv. -en): Sint-Simonist.

sim'pel, bv. n.: onnoozel; (fig. fam.) gek ; I -haft, bv. n.: Zie simpel.

Simp li eist’, m. (-en; mrv. -en): kruidenkenner.

Simplicitat', vr.: onnooozelheid.

Sim’ri, o. (-; mrv. -): Zie Simmer.

Siiiis, m. en o. (-es; mrv. -e): (bwk.) kornis, kroonlijst; (fig.) plank, kastplank ; I -hobel, m.: boordschaaf, lijsten-schaaf; -stein, m.: (mtsl.) kant-steen; -trager, m.: (bwk.) stutbeeld; -werk, o.: lijstwerk.

sim’sen, w. b.: van lijstwerk voorzien.

simuli'ren [ie], w. o. h. en w. b.: si-muleeren ; auf etwas -: over iets nadenken.

Si'miim, m. (-s): samoem (een verzengende woestijnwind).

Si’na, o. (-s): (adk.) China;

(pik.) sinaas-appel.

Si'nau, m. (-es. -s): (pik.) leeuwenvoet,

Sin, in Sam. I -grün, o. (-s): (pik.) senegroen, huislook.

sind: Zie sein.

Sinekur’, vr.: sinecure (d. i. een bezoldigd ambt waaraan geene werkzaamheden verbonden zijn); (fam.) gemakkelijk baantje.

Sine’se, m. (-n; mrv. -n): Chinees;

gine ¹    iri» /rm»TT _n on\ • PViin ononlin •

sine’siscn

hoogmis; -anstalt, v den zang; -art, vr.: 1) manier van zingen, 2) zangwijs, melodie, (fam.) wijsje, (ook:) liedje, deuntje; -bar, bv, n.: zingbaar, te zingen; -chor, m. en o.: koor, zangkoor; -drossel, vr.: zingende lijster; -fuge, yr.: (muz.) fuga voor zangstemmen; -gedicht, o.: cantate; -kunst, vr.: zangkunst; -leh-rer, m.: zangmeester; -leiter, vr.: toonladder; -mahrchen [-marchen], o.: ballade; -meister, m.: 1) zangmeester, onderwijzer in de zangkunst, 2) meesterlijk zanger, voornaam (groot, uitstekend) zanger; -messe, vr.: (kkl.) hoogmis; -note,vr.: zangnoot; -puit, m.: zanglessenaar, mu-ziek-lessenaar; -saite, vr.: (muz.) quint-snaar; -sang, m.: 1) eentonig gezang, eentonige deun, 2) gezeur; -schlüssel, m.; zangsleutel; -schule, vr.: zangschool, -schiller, m. (-schülerin, vr.): zangleerling, leerling van de zangschool; -spiel, o.: 1) zangspel, opera, 2) blijspel met zang,

SINGSTIMME.

om

naar

vaudeville; -stimme, vr.: zangstem;-stück,

o.: zangstuk; -stunde, vr.: zangles, les in het zingen; -tanz, m.: dans met zang; -vogel, m.: zangvogel (-vögelchen, o.: zangvogeltje).

Sing; e, in Sam. I Zie Sing.

Singel, m. (s): (zeew*) ballast (inz. van strandsteenen).

singen, onr. w. b. en w. o. h. (sang; gesung'en): zingen; (fig.) gonzen, snorren (van kogels:) fluiten, (van de ooren:. suizen, tuiten, (van kokend water:) razen;

-    lemen: leeren zingen; nach Noten -: (muz.) de noten zingen; Einem -: (dk.) iemands roem bezingen, iemand in zangen verheerlijken; das Lob Gottes -: Gode (den Heere) lofzingen; immer das alte Lied -: (spr.) altijd het oude liedje zingen, altijd op hetzelfde aanbeeld kloppen; ich kann ein Liedchen davon -: (spr.) ik weet er van mee te praten, ik weet er alles van; aus einem andern Tone -: (spr.) uit een ander vaatje tappen; da hilft weder -noch sagen: (spr.) daar helpt geen praten aan, daar helpt geen lieve moeder aan.

Sing'er, enz.: Zie Hanger, enz.

Singerei’, vr.: (het) zingen; diese -: dat zingen, dat lollen.

sing’erlicli, bv. n.: zangerig; es ist mir nicht -: (fam.) ik heb geen trek te zingen.

Sing'ular, o. (-s): (tik.) enkelvoud.

singula'risch, bv. n.: in het enkelvoud.

Sink, in Sam. I -holz, o.: gewaterd hout; -werk, o.: zoetwater-bak.

sin’ken, w. b. onr. (sank; gesun’ken): (mnw.) boren (een put); I w. o. onr. s.: zinken; (fig.) zakken; (ook:) neerzijgen; (ook:) vallen; (ook:) dalen; (van de zon:) ondergaan; zur Erde -: op den grond neerzijgen, ter aarde storten; Einem in die Arme -: 1) in iemands armen zijgen,

2)    iemand om den hals vallen; Einem zu Füssen -: iemand te voet vallen, een voetval voor iemand doen; in Ohnmacht -: in onmacht vallen, van zich zelven vallen; in tiefen Schlaf -: in eenen diepen slaap vallen; im Werthe [t] - : in waarde dalen; in der Achtung -: in de achting dalen; der Muth [t] sinkt ihm: zijn moed ontzinkt hem, hij verliest den moed; den Muth - lassen: den moed laten zinken, den moed verliezen; den Kopf - lassen: (fig.) het hoofd laten hangen; die Stimme - lassen (die Stimme

-    machen): de stem laten dalen, de stem doen dalen; einen Artikel im Preise

-    machen: een artikel in prijs doen dalen, den prijs van een artikel doen dalen.

Sin'ker, m. (-s; mrv. -): 1) (mnw.) putboorder, putgraver; 2) (tnb.) stek, pootjstèk.

ISiiin, m. (-es, -s; mrv. -e): zin (i. a. b.); die fünf -e: de vijf zinnen ; in die -e fallend: onder het bereik der zinnen vallende; fleischlicher -: zinnelijke lust; der moralische -: het zedelijk besef; keinen

-    haben für: 1) geen besef (geen begrip) hebben van, 2) geen gevoel hebben voor,

3)    geen lust hebben in, geen behagen vinden in; von -en sein (nicht bei -en sein): niet bij zijn verstand zijn; von -en kommen: zijn verstand verliezen; bist du von (fam.) zijt ge uw verstand kwijt, zijt ge gek?; Einem in den - kommen: in iemands gedachten komen, in iemand opkomen; das ist mir nie in den - ge-kommen: dat is nooit in mij opgekomen; sich etwas aus dem -e schlagen: iets uit zijn hoofd zetten; etwas im -e haben:

1)    iets van plan zijn, iets van zins zijn,

2)    iets in zijn hoofd hebben, denken over iets; anderes -es werden (seinen -andern): van gedachte (van idee, van plan) veranderen; einerlei -es sein: eens van zin zijn, van één gevoelen zijn; Eines -es mit Einem sein : met iemand eenstemmig denken; so viele Köpfe, so viele -e: (spr.) vele hoofden, vele zinnen; auf semem - beharren: (fig.) op zijn stuk blijven staan, bij zijn idee blijven; nach meinem -e: naar mijnen zin; das geht nicht nach seinem -e: dat gaat niet zijnen zin; der wahre - von Wörtern und Phrasen: de ware beteekenis van woorden en volzinnen; im höchsten -e des Wortes: in de strengste beteekenis van het woord; es ist weder - noch Verstand darin: (fam.) dat raakt kant noch wal.

ISinn, in Sam. I -bild, o.: zinnebeeld; -bildern, w. o. h.: zich van zinnebeelden bedienen; -bildlich, bv. n.: zinnebeeldig; -bildner, m.: uitlegger van zinnebeelden ; -dichter, m.: puntdichter, maker (schrijver) van puntdichten; -gedicht, o.: puntdicht, epigram; -glied, o.: orgaan van een zintuig, (fig.) zintuig; -grün, o.: wintergroen; -kraut, o.: kruidje-roer-me-niet; -leer, bv.

n.: zonder zin, nietsbeteekenend; -los, bv.

n.: 1) zinneloos, onzinnig, 2) Zie -leer; -losigkeit, vr.: zinneloosheid, onzinnigheid; -pflanze, vr.: Zie -kraut; -reich, bv. n.: zinrijk; -rückhalt, vr.: inwendig voorbehoud; -schluss, m.: logische gevolgtrekking; -schwer, bv. n.: duister, diepzinnig, moeielijk te begrijpen; -spruch, m.: zinspreuk; -verwandt, bv. n.: (tik.) zinverwant, van nagenoeg gelijke beteekenis, synoniem (-e Wörter: synoniemen);-voll, bv. n.: 1) diepzinnig, vol diepen zin, 2) veelbeteekenend, 3) vernuftig; -werkzeug, o.: Zie -g;lied; -wort, o.: kernachtig (pittig, geestig, vernuftig) woord). Zie Simien en Niune.

Sin riau, m. (-es, -s): (pik.) leeuwenvoet.

Isinnen, w. o. onr. h. (sann; geson’-nen): zinnen, peinzen; hin und her -: peinzen en weer peinzen ; - über: peinzen over; - auf: peinzen op.

ISinnen, in Sam. I -all, o.: zichtbare wereld; -genuss, m.: zingenot; -glück, zinnelijk geluk, (fig.) geluk in schijn; -lehre, vr.: leer der zinnen, 2) sehoon-heids-leer, aesthetica; -liebe, vr.: zinnelijke liefde, vleeschelijke liefde; -lust, vr.: zingenot; -mensch, m.: zinnelijk mensch, (fig.) slaaf der zinnen; -rausch, m.: roes (bedwelming) der zinnen, (fig.) dolzinnigheid; -reiz, m.: prikkel voor (bekoring van) de zinnen; -sklave, m.: slaaf der zinnen; -taumel,m.: Zie-raiisch; -tausch-ung, vr.: zinsbegoocheling, zinsbedrog; -trieb, m.: 1) natuurdrift, 2) trek, begeerte, lust; -trug, m. (-wahn, m.): Zie -tauscli-ung; -weide, vr.: zingenot; -welt, vr.: zichtbare wereld; -werkzeug, o.: Zie Sinnglied; -wesen, o.: 1) (de) zichtbare

mr

wereld, 2) met gevoel begaafd wezen, voor gewaarwordingen vatbaar wezen; -wollust, vr.: wellust der zinnen, zinnelijke genie-g; -zauber, m.:    1) zinsbetoovering,

2)    Zie -reiz.

Sin'nes, in Sam. I -anderung, vr.:

1) verandering van zienswijze, 2) verandering van voornemen, 3) (theo.) verandering van levens-wijs, (inz,) bekeering; -art. vr.: 1) gezindheid, karakter, 2) zienswijze, gevoelen -eigenheit, vr.: kenmerkende eigenaardigheid van karakter, karaktertrek ; -wechsel, m.: Zie -andenmg.

sin'nig, bv. n.: 1) verstandig, voorzichtig, (tig.) doordacht; 2) peinzend, nadenkend; 3) vastberaden; I -keit, vr.:

1)    verstandigheid, voorzichtigheid, (tig.) doordachtheid; 2) overleg, nadenken;

3)    vastberadenheid.

sinn'lich, bv n.: 1) zinnelijk; (fig.) wellustig, wulpsch; 2) zichtbaar, tastbaar, onder het bereik der fzintuigen vallende;

I -keit, vr.: 1) zinnelijkheid, (fig.) wellustigheid, wulpschheid; 2) zichtbaarheid, tastbaarheid.

Si’nolog, m. (-en; mrv. -en): kenner (beoefenaar) van het Chineesch.

Si nopel, m. (-s): 1) roodsel; 2) vermiljoen; 3) (wpk.) groen.

Sinson'te, vr.: (vog,) spotvogel.

Hint, bw.: sinds, sedert.

sin'temal, vgw.: naardien, aangezien.

Sin ter, m. (-s): hamerslag (van ijzer); (fig.) sintel; (min.) dropsteen; I -artig, bv. n.: dropsteenachtig; -asche, vr.: met sintels vermengde asch.

sin’tern, w. o. h.: 1) Zie sickern;

2)    dropsteen vormen; (fig.) opstijven, hard worden, verharden.

Si’nus, m. (-; mrv. -); (wsk.)

I -tafeln, vr. mrv.: sinus-tafels.

Si'pliilis, vr.: (gnk.) siphilis; siphili-tisch, bv. n.: siphilitisch.

Sipp, m. (-en; mrv.-en): bloedverwant.

Sip pe, m. (-n; mrv. -n): Zie Sipp.

I -, vr.: Zie Sippscliaft.

Slpps, in Sam. I -theil [t], m.: erfdeel, deel uit de erfenis.

Sipp'schaft, vr,:    1) bloedverwant

schap; 2) bloedverwanten (mrv.), familie (enk,); 3) geslacht.

Sipp'scliaft, in Sam. I -baum, m.: geslachtsboom, stamboom, geslachtsregister.

Si’re, m.: (als titel:) Sire.

Sire'ne, vr.: (fab.) sirene, meermin; (fig.) verleidelijke vrouw; (gem.) hoer.

Sire'nen, in Sam. I -gesang, m.: sirenenzang (ook fig.).

Si'rius, m. (-): (str.) Sirius (de Honds-ster.)

Sirok'ko, m. (-s): Sirocco (een verzengende wind).

Simp, m. (-es, -s; mrv. -e): siroop; (fam.) stroop; I -artig, bv.n.: stroopachtig; -haltig, bv. n.: stroóphoudend, stropig, stroperig.

sistiren [ie], w. b.: staken (eene rechtsvervolging).

Sisti'rungs [ie], in Sam. I -befehl, m.: bevel van de rechtbank om eene vervolging te staken.

Sisym bermünze, vr.: (pik.) vrou-wenmunt, muntbalsem.

sitt, in Sam. I -gelb, bv.n.: kruisdoorn-

tin

geel; -sam, enz.: Zie sittsam: vogel, m.: blauwspecht.

Sit'te, vr.: 1) gewoonte, gebruik; (fig.) manier; das ist so seine -: dat is zoo zijne manier, dat is hij zoo gewoon; der feinen - gemass: fatsoenlijk; der feinen - zu-wider: onfatsoenlijk. Zie mrv. Sitten.

Sit'ten, vr. mrv.: 1) zeden; 2) manieren; ein Mann von reinen -: iemand van reine zeden, een zedelijk mensch; von feinen -: van beschaafde manieren, welopgevoed; gute -: goede manieren; böse -: slechte manieren; I -anmuth [tl, vr.: lieftalligheid; -aufseher

iiviiwuigiiuiu, miiioumji, in. : (hist.) censor (in het oude Rome); -buch, o.: 1) kundig boek, 2) handboek der wel

zeden-

bdj liuuuuwa u^i ïf? v^xlevend— heid; -faulniss [nisj, vr.: zedenbederf; -fehler, m.: grijp tegen de v vr.: beschaafdheid

sinus;

gebrek aan beschaving, ver-de wellevendheid; -feinheit, vr.- beschaafdheid van manieren, levens-toon; -geprage, o.: kenmerk van beschaving; -geschicnte, vr.: geschiedenis der zeden en gebruiken; -gesetz, o.: wet der zedelijkheid; -lehre, vr,: zedenleer; -lehrer, m.: zedenmeester; -los, bv. n.: zedeloos; -losigkeit, vr.: zedeloosheid; -milde, vr.: zachtheid van zeden; -milderung, vr.: verzachting van de zeden; -prediger, m.: zedenpreeker; -predigt, vr.: zedenpreek; -regel, vr.: 1) voorschrift der zedenleer, 2) voorschrift der wellevendheid; -reinheit, vr.: reinheid van zeden; -richter, m.: 1) zedenmeester, 2) (in het oude Rome :) censor (-richteramt, o.: 1. zedenmeesterschap, 2. [hist.] censorschap); -rohheit, vr.: ruwheid van zeden, onbeschaafdheid; -spruch, m.: zedenspreuk; -strenge, vr.: strengheid van zeden; -verbesserer, m.: hervormer van de zeden; -verbesserung, m.: hervorming van de zeden; -verderben, o.: zedenbederf;-verderber, m.: bederver van de zeden; -verderbniss [nis[. o.: zedenbederf; -verfall, m.:

zedelijk verval, achteruitgang van de zedelijkheid; -ver-feinerung, vr.: verfijning van de zeden; -zeugniss [nis], o.; bewijs (certificaat) van goed gedrag; -zustand, m.: toestand der zedelijkheid; -zwang, m.: gedwongene stijfheid in het gezellig verkeer, vormelijkheid (Fr.: étiquette).

Isit'tig, m. (-s; mrv.) -e): (vog.) papegaai; I -grim, bv. n. en z, n. o.: papegaai-groen; -haus, o.: papegaais-kooi.

Isit'tig, bv. n.: zedig; I -keit, vr.: zedigheid.

sit'tigen, w. b.: 1) zedenlessen geven aan, zedenpreeken tegen; 2) beschaven.

sitt'lich, bv. n.: 1) zedelijk; 2) gebruikelijk; landlich, -: (spr.) ’s lands wijs, ’s lands eer; [ -keit, vr.: 1) zedelijkheid, 2) gebruikelijkheid; -keitsgefühl, o.: zedelijkheidsbesef.

sitt'sam, bv. n.: zedig; I -keit, vr.: zedigheid.

Situation’, vr.: Zie Lage.

Sttuatioiis , in Sam. I -zeichnung plattegrond-teekening.

situirt' [iert], bv. n.: gelegen; (fig.) gesteld.

|8itz, m. (-es; mrv. -e): 1) zit, (het) zitten; auf Einen - (in Einem -e): in één zit, achtereen, zonder tusschenpoozing; 2) zitting; - und Stimme im Rathe [t] haben: zitting en stem in den raad hebben; 3) stoel; nehmen Sie einen -: neem

, vr.:

een stoel, neem plaats, ga zitten; ein - ohne Lehne: een stoel zonder leuning; 4) zetel; (fig.) residentie, woonplaats; ein fürstlicner der bischöfliche -: der - einer Krankheit: eener ziekte.

ISitz, in Sam. I -anker, m.: havenanker; -arbeit, vr.: '" zitbad; -bank,v.: zitbank

eene

vorstelijke residentie; de bisschoppelijke zetel; (gnk,) de zetel

waarop eene

nemen van

geest,

hand,

m.:

JWUJ.* I -MIUUVJl, JJJ.» • UW 1 IIWIXIIUJI )

zittend werk; -bad, o.: (gnk,)

, -«t*^k, v.: zitbank; -bein, o.: (ontl.) heiligbeen, stuitbeen, stuit; -bett, o.: sofa, kanapee; -fleisch, o.: (fam.) zitvleesch (kein -fleisch haben: geen zitvleesch hebben, pop.: geen zit in zijn gat hebben); -gang, m.: (zeew.) zetboord; -geld, o.: gijzelkosten (mrv.), gijzelgeld; -kasten, m.: bok (van een rijtuig), koetsiersbok; -kissen, o.: zitkussen; -leben, o.: zittend leven; -ledLer, o.: Zie -fleiscli; -polster, o.: zitkussen; -tag, m.: zitdag (d. i. dag waarop eene zitting gehouden wordt); -zimmer, o.: zitkamer.

sit'zen, w. o. onr. h. en s. (sass; geses'-sen): zitten (i. a. b.); am Tische (bei Tische) -: aan tafel zitten, aan den maaltijd zijn; zu Pferde -: te paard zitten (wieder zu Pferde -: weder opzitten, weder te paard stijgen); auf dem Grunde -: (van een schip :) aan den grond zitten, vastgevaren zijn; in einem Dorfe -: in (op) een dorp zitten (d. i. wonen); dem Maler -: voor den schilder zitten, zitten om zich te laten portretteeren; gefangen

-    (im Gefangnisse -); gevangen zitten, in de gevangenis zitten; daheim - müssen: tehuis moeten zitten (d. i. niet uit kunnen gaan); im Rathe [t] -: in den raad zitten, zitting in den raad hebben, lid van den raad zijn; zu Gericht -: eene rechtszitting houden; nur einmal im Jahre -: slechts' ééns in het jaar zitten (d. i. eene zitting houden); warm -: warm zitten (1. van menschen; in eene kamer of in een rijtuig, enz.; 2. van kleederen;om het lijf); gut -: goed zitten (1. eene goede zitplaats hebben; 2. van kleederen: goed pas zijn, goed om het lijf sluiten); Einen - lassen: iemand laten zitten (d. i. iemand voorgoed heimelijk verlaten, b. v.: seine Frau

-    lassen: zijne vrouw laten zitten); viel Geld beim Spiele - lassen: veel geld bij het spel laten zitten (d, i. verliezen); viel Geld bei Einem - lassen: veel geld bij iem. laten zitten (d. i. aan iem. te kort komen); einen Schimpf auf sich - lassen: een smaad op zich laten zitten (d. i. laten kleven, laten rusten); den Hut - lassen: zijnen hoed onaangeroerd laten, zijnen hoed; op zijn hoofd hüfuden; die alteste Tochter wird - bleiben: de oudste dochter zal. blijven zitten (d. i. zal geen man krijgen); der Teig bleibt -: het deeg (het beslag) wil niet rijzen.

sit zend, bv. n.: zittend; eine -e Le-bensweise: een zittend leven.

Sitzer, m. (-s; mrv. -): zitter; (zeew.) sitter, oplanger.

Sitz’ling, m. (-es, -s; mrv.-e): iemand die veel zit; (fig. fam.) iem. die hokvast is; I ein Sitz'lingsle’ben: een zittend leven.

Sitznng, vr.: zitting; - halten: zitting houden; eine lange - bei Tische halten: lang aan tafel blijven, lang tafelen; I Sit-zungstag, m.: zitdag, dag zitting gehouden wordt.

Sizi'lien, enz.: Zie Sicilien, enz.

Skafoio’se, vr.: (pik.) schurftkruid.

Skalde, m. (-n; mrv. -n): Noordsch dichter.

Ska le, vr.: (muz.) toonschaal, toonladder.

skalpi'ren [iel, w. b.: scalpeeren.

Skamlal . o. (-es, -s; ;mrv. -e): schandaal; skandali’ren [ie], w, o. h.: schelden (auf Einen: op iemand); skandalisi'ren [iel, w. b.: (pop.) schandaliseeren (sich w. w,: pop.: zich ergeren).

Skandina'vien, o. (-s): (adk.) Scandinavië; skandina’visch, bv. n.: Scandinavisch.

skandi’reit [die], w. b.: (dk.) scan-deeren; Skansion’, vr.: scandeering.

Skaimlier', o. (-es, -s; mrv. -e): scapulier.

Skarainutz', m. (-es): (tnl.) harlekijn.

Skarte'ke, vr.: Zie Seliarteke.

Skat, o.: ecarté (zeker kaartspel); in - legen; (fig.) wegwerpen, uitschieten,

Skelett’, o. (-es, -s; mrv. -e): skelet, geraamte; skeletti'ren [tie], w. b.: (lijken:) van het vleesch ontdoen, (fig.) mager als een geraamte doen worden.

Skepticisiims, m. (-): twijfelzucht, ongeloof; Skepti'ker, m. (-s; mrv. -): ongeloovige ; skep’tisch, bv.n.: ongeloovig.

skisiren [siel, w. o. h.: (in het kaartspel:) ruilen (eene kaart, die men in de hand heeft, wegwerpen, en eene andere daarvoor in de plaats den stok af); sich -, w. w.: het gevaar ontwijken.

Skiz ze, vr.: schets; skizzi'ren Lzie], w. b,: in schets brengen, schetsen.

Skla’ve, m. (-n; mrv. -n): slaaf; zum -n machen: 1) een slaaf maken van, 2) tot slavernij brengen, onder het juk brengen.

Skla ven, in Sam. I -arbeit, vr.: slavenwerk, (fig.) moordwerk, martelwerk, (het) zwoegen; -aufseher, m.: opzichter over de slaven, (op plantages:) bastiaan; -bande, vr. enk.: (een) troep slaven (vr. mrv.: boeien der slavernij);-dienst, vr.: dienstbaarheid, slavernij; -furcht, vr: slaafsche vrees; -geist, m.: slaafsche slaafschheid; -haft, bv. n.: slaafsch;-h vr.: (fig.) hand der slaven; -handel, slavenhandel; -handler, m.: slavenhandelaar, slavenkoopman; -herz, o.: slavenhart: -joch, o.: slavenjuk, juk der slavernij; -kleid, o. (-kleidung, vr.): slavenklee-ding; -krieg, m.: slaven-oorlog; -küste, vr.: (adk.) Slavenkust; -leben, o.: slavenleven ; -markt, m.: slavenmarkt; -mas-sig, bv. n.: slaafachtig, slaafsch; -see, m.: (adk.) Slavenmeer; -schiff, o.: slavenschip, slavenhaler; -sinn, m.: slaafsche geest, slaafschheid; -stand, m.: 1) staat van slavernij, 2) (de) slaven (mrv.); -thum [t],

o.: slavernij, dienstbaarheid; -züchter, m.: slavenfokker, slavenhouder.

Sklaverei', vr.: slavernij; Skla’vin, vr. (mrv. -nen): slavin; skla’visch, bv. n.: slaafsch.

Sklavonien, o. (-s): (adk.) Slavonië; Sklavo'nier, m. (-s; mrv.: -): Slavoniër; Sklavo^nierin, vr. (mrv. -nen): Slavonische; sklavo’nisch, bv. n.: Slavonisch.

Skontrir’ [trier], in Sam. I -haus, o.: (kph.) kantoor van afrekening (in Londen).

o,:

zog.

skontri'ren [trie], w. o, h.: afrekenen, de rekening vereffenen.

Skor but, m. (-s): (gnk.) scheurbuik; skorbu'tisch, bv. n.: scorbutiek.

Skordie, vr.: (pik.) manderkruid.

Skorpion', m. (-es, -s; mrv. -e):(drk.) schorpioen; I -fliege, vr.: (ins.) schorpioen-vlieg; -gras, o.: (pik.) muizenoor; -Kraut, (pik.) schorjnoenkruid; -öl, o.: schor-pioen-olie; -pfrieme, vf.: (pik.) schor-pioen-staart; -schwanz, m.: schorpioens-staart; -spinne, vr.: (ins.) schorpioen-spin; -stachel, m.: schorpioens-angel; -stich, m.: schorpioen-steek; -wurz, vr.: (pik.) schorpioenkruid.

Skorzone’re, vr.: (pik.) schorseneer, (fam.) schorseneel.

Skribent', m. (-en; mrv. -en): schrijver; Skrib’ler, m. (-s; mrv. -): prul-schrijver, papiervermorser; Skriptu'ren, vr. mrv.: schrifturen.

Skro’fel, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) klierkruid.

Skrofeln, vr. mrv.: (hik.) klieren; skrofulös', bv. n.: klierachtig.

Skrü'pel, m. (-s; mrv. -): 1) (gew.) schrupel; 2) (tijdr.) seconde (zestigste deel eener minuut); I 3) (fig.) angstvalligheid, bezwaar, bedenking; - haben (sich -machen): bezwaar hebben ; er macht sich keinen - daraus, zu stehlen: hij maakt er geene gewetenszaak van, te stelen.

skrupulös', bv. n.: angstvallig.

Sla ven, m. mrv.: Slawen (een volk); sla'visch, bv. n. : Slawisch.

Slavonien: Zie Sklavonien.

Slitage, vr.: (zeew.) slijtage.

Smalte (Smaragd, Smergel, enz.): Zie Sclim....

Smyrna, o. (-s): (adk.) Smirna; Smyrnenkraut, o.: (pik.) engelwortel; Smyr’ner, m. (-s; mrv. -): Smirnaër; Smyr'nerin, vr. (-nen): Smirnasche, Smirnsche ; smyr'nisch, bv,n.: Smirnaasch, Smirnisch.

Iso, vnw.: die (dat), welke (hetwelk); diejenigen - sich freuen über: zij (degenen) die zich verheugen over.

■Iso, bw. en vgw.: zoo (1. dus, aldus; 2. dan, alsdan; 3. dat: 4. hoe; 5. zoodanig, zulk; 6. indien, bijaldien, als; 7. hé!; och kom!; 8. maar); es ist - (- ist es): het is zoo, zoo is het; - ist es denn nicht wahr: dus is het niet waar; bleibe from, - wird es dir wohl gehen : blijf braaf, dan zal het u welgaan; wenn du es thust, - wirst du ....: als gij het doet, dan zult gij ....; handeln Sic - : doe dat; wie -: hoe dat?; - reich er auch sein mag: hoe rijk hij ook wezen moge; - gelehrt er auch ist: zoo geleerd als hij is, hoe geleerd hij ook zijn moge; - ein Mann:zoo iemand, zulk een man, een zoodanig man;

-    etwas: zoo iets, een zoodanig iets; - ist unser Wille: dat is ons verlangen; - Gott will: als God wil, als het God belieft; -, das wusste ich nicht: hé, dat wist ik niet;

-    horen Sie doch: maar hoor dan toch; -hin': zoo tamelijk, zoo zoo, la la; bald -bald -: nu zus dan zoo, nu eens zus dan weer zoo; - bald (-bald als): zoodra (er war nicht - bald gekommen: zoodra hij kwam);

-    dann': toen, alstoen; - dass': zoodat;

-    e'ben: zoo even; - fort': dadelijk, aanstonds, terstond (und - fort: en zoo

voorts); - gar': zelfs; - gleich’: Zie -fort;

-    'mit (- ’nach): dus, derhalve, bijgevolg;

-    -: Zie -kin ; - than’ (- tha’nig): bv. n.: zoodanig, zulk; - viel': 1) zooveel, 2) voor zooveel; - weit’: 1) zoo ver, 2) voor zoo verre, in zoo verre; - wei'ter: zoo vervolgens (und - weiter: en zoo voorts); -wohl': zoowel, zoozeer, evenzeer (- wohl er als seine Frau: hij zoowel als zij); um

-    mehr: te meer (um - viel mehr: zooveel te meer); um - besser: des te beter, zooveel te beter.

sobald', bw. en vgw.: Zie onder so. social', bv. n.: sociaal; Socialis'mus, m. (-): socialismus; Socialist’, m. (-en; mrv. -en): socialist; socialis'tisch, bv. n.: socialistisch.

Societat’, vr.: 1) sociëteit; 2) genootschap; 3) gezelschap; 4) vennootschap, maatschap.

Societats', in Sam. I -insein, vr. mrv.: (adk.) Gezelschaps-eilanden.

Socinia'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Sociniaan; socinia'nisch, bv. n.: socini-aansch; Socinianis'mus, m. (-): Socinianis-mus.

Sock'e, vr.: sok.

Soek'el, m. (-s; mrv. -): (bwk.) voetstuk.

sock en, w. b.: van sokken voorzien. Sod, m. (-es, -s; mrv. Sö'der): 1) kooksel; 2) brouwsel; 3) koking, (het) koken;

4) (gnk.) zuur; der - brennt ihn: hij heeft het zuur; I -brennen, o.: (gnk., het) zuur; -brod, o.; (pik.) broodvrucht; -brodbaum, m.: broodboom; -brunnen, m.: kookbron, warme bron; -schote, vr.: (pik.) broodvrucht; -stuhl, m.: trechter van de brouwkuip.

So da, vr.: soda, natron; I -kraut, o.: soda-kruid; -pflanze, vr.: soda-plant;-salz, o.: soda-zout; -wasser, o.: soda-water. sodaiin‘, vgw.: Zie onder so.

So'de, vr.: 1) soda; (ook:) soda-kruid; 2) graszode, (fig.) gras.

Sodoin, o. (-s): (bijb. adk.) Sodom; Sodomit’, m. (-en; mrv. -en): Sodomiet, (pop.) sodomieter; Sodomiterei', vr.: sodomie, (pop.) sodomieterij (- treiben: pop.: een sodomieter zijn); sodomi'tisch, bv. n.: sodomieterachtig; So'*domssün‘de, vr.: zonde van sodomie, soe'ben, bw.: Zie onder so.

So fa, o. en m. (-s; mrv. -s): sofa. sofern’, bw. en vgw.: Zie onder so. Isoff: Zie saufen.

ISolf, m. (-es, -s): (pop.) zuip, drank, slokjes-drinkerij; (pok:) bocht, slecht spul (om te drinken).

ISöf’fel, m. (-s; mrv. -): zuiplap, dronkaard.

Solfï’ten, vr. mrv.: (bwk.) plafond-paneelen.

SölFling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Söffel.

sofort', bw.: Zie onder so.

Isog : Zie saugen.

ISog, m. (-es, -s): zuiging; (zeew.) kielwater; I -kalb, o.: zuigkalf. sogar , bw.: Zie onder so. so gen, w. o. s.: 1) druppelen, sijpelen ; 2) kristalliseeren. sogleicli', bw.: Zie onder so.

Solil, in Sam. I -bad, o.: 1) zilte bron, 2) ziltbad; -band, o.: (mnw.) kant (zoom)

eener bewerkt wordende mijn; -beere, -galgen, m.: wipgalg; -gebrauch, m.: Zie vr.: zwarte bes, zwarte aalbes;-ei, o.: in -brauch; -geist, m.: militaire geest; brak water gekookt ei; -fass, o.: brak- -geld, o.: soldatengeld; -haft, bv. n.: water-kuip in zoutziederijën; -hammer,    soldaatachtig, (fig.) krijgshaftig; -hand-

m.:

schoenmakers-hamer voor het zool-    werk, o.: krijgsmansstand; -haus, o.:

leer;-kunst, vr.: pompwerk om het brakke 1) kazerne, 2) barak; -herrschaft, vr. : water op te pompen in zoutziederijën; militair bewind; -hut, m.: scnako; -leder, o,: zoolleder, zoolleer; -linie, vr.: -hütte, vr.: barak; -kind, o.: regiments-(mnw.) horizontale lijn; -schacht, m.: kind; -kleid, o.: uniform; -leben, o.: zoutput, put in eene zoutmijn; -wage, vr.: soldaten-leven, krijgsmansleven; -lied, o.: zoutweger (d. i. een werktuig in zoutzie- soldatenlied; -manier, vr.: Zie -art; derijën kom het zoutgehalte in brak water -narr, m.: soldatengek (iemand die in het te onderzoeken).    #    overdrevene van soldaten houdt); -pflicht,

Soli'le, vr.: zool (onder schoeisel); vr.: plicht van den soldaat; -rock, m.: (ontl.) bal van den voet, voetzool; (van uniform; -sache, vr.: krijgszaak; -schenke, paarden, enz.:) zool van den hoef; (fig.) vr.: soldatenkroeg; -schritt, m.: militaire onderste gedeelte, bodem; (tech.) vlakke pas ; -sinn, m.: militaire geest; -sitte, vr.: kant, grondvlak; (bwk.) dorpel; (in Zie -brauch; -sprache, vr.: krijgsmans-zoutziederijën:) brak water; (viscn:) taal, (gem.) soldatentaal; -stand, m.: sol-tong, zee-tong; (art.) onder-stel van de daten-stand, krijgsmansstand, militaire affuit.    stand; -strafe, vr.: militaire straf ; -spiel,

Isohlen, w. b,: zolen, van zolen o.: (het) soldaatje-spelen; -tabak, m.: voorzien.    slechte    (gemeene) tabak, stinktabak;

ISoh’len, in Sam. I -hammer, m.: -tracht, vr.: soldatendracht, militaire schoenmakers-hamer voor het zoolleer; dracht; -tuch, o.: soldaten-laken, laken -gewicht, o.: Zie Sohlwage; -hiebe, voor soldaten-uniformen; -verordnung, m. mrv.: slagen tegen de ballen der vr.: militair voorschrift; -weib, o.: solda-voeten (eene Turksche straf); -leder, o.: tenvrouw; -wesen, o,: 1) krijgswezen, zoolleder, zoolleer; -riss, m.: (mnw.) 2) Zie -stand; -wirth [tl, m.: 1) cantine-plattegrond-teekening (eener mijn); houder (in het kamp), 2) marketenter, -schlage, m. mrv. (-streiche, m. mrv,): zoetelaar, 3) kastelein in eene soldaten-Zie -hiebe; -zwecke, vr.: schoen-spijker. kroeg; -wort, o.: soldatenwoord; -zucht, solilig, bv. n.: horizontaal.    vr.: krijgstucht,

Sohn, m. (-es, -s; mrv. Söh'ne): zoon; Soldateska, vr.: soldatenbent, sol-der verlorene -: (bijb. en fig.) de verloren datenkliek; solda'tisch, bv. n.: soldaat-zoon; ein angenommener -: een aange- achtig, (fig.) krijgshaftig; Soldat'schaft, nomen zoon; ein natürlicher -: een vr.: soldaatschap, (fig.) krijgsmansstand, natuurlijke zoon, een buiten huwelijk    Solde, vr.: 1) hut; 2) zoutkeet,

verwekte zoon; I Sohn'schaft, vr.: zoon-    solden, w. b.: bezoldigen; Söld’ling,

schap.    m. (-es,    -s;    mrv. -e): (mil.) soldenier,

Sölm,    in    Sam.    I    Zie    Sühn,    in    Sam.    huursoldaat,    (fig.) huurling; Söld'ner, m.

Söhn'chen,    o.    (-s;    mrv.    -):    zoontje.    (-s, mrv.    -):    1) Zie Söldling, 2) (rcht.)

Sölme, enz.: Zie Sühne, enz.    iemand die vrij wonen heeft.

So'je, vr.: saai.    So'le, enz.: Zie Sohle.

sohra'tisch, bv. n*: socratisch.    solfeggi'ren [gie], w. o. h.: (muz.)

Sol, in Sam. I -lache, vr.: (jag.) mod-    de gammen (d. i. de noten der toon-

derpoel. Zie overigens Sohl.    ladder) zingen, noten zonder de woorden

So la, in Sam. I -wechsel, m.: (kph.) zingen, sola-wissel.    Solicitant', m. (-en; mrv. -en): sollici-

solch, bv. n. (-er, -e,-es): zulk, zoo- tant; soliciti’ren [tie], w. o. h.: solliciteeren. danig, dusdanig; solch’em nach, bw.:    solid', bv. n.: (kph.) solide, solied.

dienvolgens, dienovereenkomstig; solch-    solida'risch, bv. n.: (rcht.) solidair,

enfalls, bw.: in zoodanig geval, in dat    Solidaritat', vr,: solidariteit,

geval; solch’ergestalt, bw.: derwijze, in    Soliditat', vr.: (kph.) soliditeit,

dier voege; solch’erlei, bv. n.: zulke;    Soll, o.: (kph.) Debet; - und Haben:

-massen, bw.: derwijze, in dier voege.    Debet en Credit.

Sold, m. (-es, -s): (mil.) soldij; (fig.) sol len, w. o. onr. h. (solist, soll; loon; I -herr, m.: meester, heer, werk-    soU'te): 1) moeten; er soll todt [t] sein:

gever.    hij moet dood wezen (d. i. ik denk dat hij

Soldat', m. (-en; mrv. -en): soldaat;    dood is); was soll das: wat moet dat?,

- zu Fuss: infanterist; - zu Pferde: ca-    wat beduidt dat?; wozu soll das-.waartoe

valerist; blinder -: soldaat die slechts op    moet dat dienen?; 2) zullen; sollte es

het papier bestaat; alter -: oud-soldaat,    möglich sein: zou het mogelijk zijn?;

veteraan.    3) (in het koopmans-boekhouden:) debent

Solda ten, in Sam. I -art? vr.: solda- (d. i.: zijn schuldig), ten-manier; -aushub, m.: lichting der    Söl’ler, m. (-s; mrv. -): 1) zolder;

nationale militie, loting; -bett, o.: solda- 2) platform.

tenbed, (inz.) veldbed; -brauch, m.: sol- solmisi'ren [siej, o. h.: Zie het daten-gebruik; -brod, o.: kommiesbrood; w. o. solfeggiren.

-dienst, m.: krijgsdienst; -fieber, o.: Ie- So'lo, o. (-s; mrv. s): (muz.) solo; gerkoorts, in het kamp heerschende    (spl.) (Fr.) sans prendre; ich spiele -:

koorts, (fig.) vrees voor het vuur, (gem.)    (spl.) ik speel sans prendre; I -sanger,

schijtebroeks-koorts; -fisch, m.: wente-    m.: solo-zanger; -spieler. m.: (muz.)

laar; -flipte, vr.: geweer; -frau, vr.: sol-    solist; -stimme, vr.: (muz.) stem alleen;

datemvrouw ; -freund, m.: soldatenvriend;    -tanzer, m.: solo-danser.

SOLöCISM.

764

BONNEN.

Solöcism', m. (-s; mrv. Solöcis'men): (tik.) solecismus, grove fout.

solvent', bv. n.: (kph.) solvent, solvabel, tot betalen in staat; Solvenz', vr.: (kph.) solvabiliteit.

so'mit, bw.: Zie onder so.

dommer, m. (-s; mrv. -): rechte balk,

dommer, m. (-s; mrv. -): zomer; (fig. dk.) jaar; I -abend, m.: zomeravond; -acker, m.: Zie -feld; -apfel, m.: vroege appel; -arbeit, vr.: zomerwerk -aufenthalt. m.: zomer-verblijf;-bau, m.: verbouw van zomergraan; -bier, o.: in het voorjaar gebrouwen bier; -birne, vroege peer; -brache, vr.: (akk.) zomer-braak; -drossel, vr.: (vog.) gouden lijster; -faden, m. mrv,: zomerdraden; -feiertag, m.: dag van de zomervacantie; -feld, o.: met zomergraan bezaaide akker; -fleck, sproet, zomersproet; -fleckig, bv. n.: sproetig; -flocken, vr. mrv.: zomerdraden; -nur, vr.: Zie -feld; -frucht, vr.: zomervrucht ; -gerste, vr.: zomergerst; -getreide, o.: zomergraan; -gewachs, o,: zomergewas; -gewand, 6.: zomerkleeding, zomer-kostuum; -gluth [t], vr.: zomerhitte; -haft, bv. n.: zomerachtig; -halbente, vr.: (vog.) taling:; -haus, o.: 1) buitenplaats, 2) optrekje; -hitze, vr.: zomerhitte; -hut, m.: zomerhoed; -kappe, vr.: zomerpet; -kar-toffel, vr.: vroege aardappel; -kleid, o. (-kleidung, vr.): Zie -gewand; -kohl, vroege kool; -korn, o.: zomergraan; -krieke, vr.: (vog.) taling; -laden, m.: zonneblind; -latte, vr.: vroege uitlooper (van een boom), vroege loot; -laube, vr.: zomerpriëel; -lenne, vr.: (mnw.) zuidzijde; -lolch m. (pik.) dolik, herik; -luft, zomerlucht; -lüftchen, o.: zomerwindje; -lust, vr.: zomerpret; -lustbarkeit, vr.: zomer-uitspanning; -maal, o.: sproet, zomersproet; -monat, m.: zomermaand; -mond, m.: zomermaan, (fig.) zomermaand (-mondnacht, vr.: zomernacht met helderen maneschijn); -nacht, vr.: zomernacht, zomersche nacht; -obst, o.: vroege fruit; -punkt, m.: Zie -wende; -reise, vr.: zomerreis(je); -residenz. vr.: zomer-verblijf, (van vorstelijke personen:) zomer-residen-tie; -rock, m.: zomerjas; -roggen, m.: vroege rogge; -saat, vr.: zomergraan, (het) vroege zaaisel; -schwüle, vr,: zwoelheid (drukkende hitte) van den zomer; -seite, vr.: zuidzijde; -sitz, m.: buitenplaats; -sonnenwende, vr.: Zie -wende; -sprosse, vr,: sproet, zomersproet; -tag,m.: zomerdag, zomersche dag; -viertel, kwartaal, (de) zomermaanden (mrv.); -vogel, m.: (vog.) trekvogel, (ins.) vlinder, kapel; -webe, vr.: weefsel van zomerdraden; -weizen, m.: vroege tarwe; -wende, vr.: (str.) zomer-zonnestand; -wetter, o. (-witterung, vr.): zomerweder, zomerweer; -wohnung, vr.: Zie -sitz; -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel; -zeichen, o.: (str.) teeken van den Dierenriem, door hetwelk de zon komt in den zomer; -zeit, vr.: zomertijd; -zeitvertreib, m.: zomer-vermaak; -zeug, o.: zomer-stof(d. i. lichte stof voor zomerkleeding); -zimmer, o.: zomer-vertrek.

som'merlich, bv. n.: zomerachtig.

sommern, w. o a. en w. onpers. h.: 1) zomeren, opzomeren, zomer worden;

vr.:

2) (van plantgewas:) botten, uitloopen, (ook:) welig groeien.

sömmern, w. b.

iti.:

m.:

vr.:

o.: zomer-

: 1) (vee) den zomer over houden; (eenen akker:) met zomergraan bezaaien; 2) etwas -: iets in de zon leggen (zetten, hangen), iets aan de zon blootstellen; Betten -: bedden laten luchten.

Bömmerung. vr.: 1) aanhouding (onderhoud) gedurende den zomer (van vee); 2) zomervoeder, zomervoer (voor vee); 3) bezaaiing met zomergraan (eenen akker); 4)blootstelling aan de zon; 5) (het) luchten (van bedden, enz.).

.Soiimambü'le, m.:

(vr.: slaapwandelaarster; tiseeren : '    _ '    '    ‘ ~

m. (-): heldefzien delen,

so nacli, vgw.: Zie onder so.

Sona te, vr.: (muz.) sonate.

Son de, vr.: (hik.) sondeer-ijzer, tent-ijzer; (zeew.) diepleod; mit der - unter-suchen: (hik. en zeew.) peilen.

sonder, vz. [4]: zonder.

son derbar, bv. n.: zonderling, wonderlijk, vreemd, bijzonder; 1 -keit, vr.: zonderlingheid, wonderlijkheid, vreemdheid, bijzonderheid.

Sonderbund, m. (-es,    -s): (hist.)

bondgenootschap der Zwitsersche kantons, die zich in 1846 van de republiek hadden afgescheiden.

SonderIbiindler, m. (-s; -) aanhanger (voorstander) van den Sonderbund; -bünd-lerisch, bv. n.: van den Sonderbund (d. i. van de afgescheidene kantons).

Sondergut, o.: 1) afzonderlijke bezitting, 2) eigen goed.

Sonderlieit, vr.: 1) afzonderlijkheid, 2) Zie Sonderbarkeit.

Son'derleu te, m. mrv.: (hist.) on-gedomiciliëerde lijf-eigenen.

sonderlich, bv. n.: bijzonder; I-keit, vr,: 1) bijzonderheid, 2) Zie Sonder-barkeit,

Son'derling;, m. (-es, -s; mrv. -e): zonderling.

Ison'dern, vgw.: maar, doch.

Ison’dern, w. b.: afzonderen, afscheiden; sich -, w. w.: 1) zich afscheiden, 2) van elkander afgaan.

son'ders, bw.: in het bijzonder; und -: allen zonder uitzondering.

Son'derung, vr.: scheiding, afzondering, splitsing.

sondi ren (die], w. b.: peilen.

Bonn, in Sam. I Zie de Sam. op hare alphabetische plaats.

Sonn'a'bend, m.: Zaterdag.

Sonne, vr.: zon; die - scheint: de zon schijnt; die - schiessen: (zeew.) de zon schieten; an der - getrocknet: in de zon gedroogd; an (in) die - legen: in de zon leggen; an der - liegen: in de zon liggen, aan de zon blootgesteld zijn; die aufgehende - anbeten: (fig.) de rijzende zon aanbidden; es ist nichts so fein gesponnen, es kommt doch endlich an die -n: (spr.) alles, hoe sluw ook bedacht, komt vroeg of laat aan het licht, al zouden de kraaien het uitbrengen; I -beleuchtet (-beschienen), bv. n.: door de zon bestraald.

Ison’nen, w. b.: in de ion zetten

slaapwandelaar

;id, (het) slaapwan-

sammt

zon-

stoute

-förmi

m.: zonsondergang; hn; -pferde, o. mrv.: (fab.) paarden van den zonnewagen; -quadrant, m.: zonnewijzer; -rand, m.: rand der zon; -rauch, m.: droge mist, droge nevel; -regen, m.: regen terwijl de zon schijnt (-regenbogen, m.: regenboog

m.:

m.:

ker.

(leggen, hangen), aan de zon blootstellen; I sich -, w. w.: zich koesteren in de zon.

ISonnen, in Sam. I -abendgürtel, m.: (pik.) bijvoet; -adler, m.: (vog.) konings-arend; -anbeter, m.: zon-aanbidder; -anbetung, vr.: aanbidding van de zon; -anbruch, m. (-aufgang, m.): zons-opgang; -auge, o.: (fig.) fonkelend oog, (dk.) zon, (min.) fonkelende edelsteen; -bahn, vr.: (str.) zonnebaan, zonneweg, ecliptica, (fig.) schitterende loopbaan; *baum, m.: (pik.) 1) tamarinde, 2) acacia; -begleiter, m.: (str.) planeet; -beschreibung, yr.: beschrijving van de zon; -bliek, m.: doorbrekende zonnestraal (kurze -blicke, mrv.: vluchtige zonnestralen); -blume, vr.: zonnebloem; -blümchen, o.: steenroosje; -brand, m.: bruinheid van de zon, door de zon veroorzaakte bruinheid van vel (den -brand vertreiben: de door de zon verbrande huid weder blank maken); -bruder, m.: (iron.) sjouwer; -dach, o.: zonnedak, (fig.) veranda; -decke, vr.: als dak uitgespannen zeil, tentdak; -diener, m.: zon-aanbidder; -dienst,m,: aanbidding van de zon; -facher, m : zonnescherm, marquise (d. i. zonneluifel over een raam); -fackel, vr.: lichtvlek in de zon;-familie, vr.: (str.) zonne-stelsel, (hist.) kinderen (mrv.) der Zon (d. i. de Inca’s van Peru); -ferne, vr.: (str.) aphelium (d. i. verste afstand eener planeet van de zon); -finsterniss [s], zonsverduistering, eclips; -fisch, m.: zonnevisch; -fleck, m.: 1) zonnevlek, vlek in de zon, 2) sproet, zomersproet; -flug, m.: (dk.) hooge vlucht, vlucht; -folger, m.: planeet; [g, bv. n.: zonachtig; -gebiet, o.: zonnestelsel; -geier, m.: (vog,) condor, grijpgier; -gespann, o.: (fab.) paarden (mrv.) van den zonnewagen; -glanz, m.: glans der zon; -glas, o.: zonnekijker; -gott, m.: (fab.) zonnegod, god der zon (Apollo, Phebus); -günsel, m.: Zie -blümclien; -heer, o.: (dk.) drom van zonnen; -heiter, bv. n.: door de zon beschenen; -heil, bv. n.: zonhelder, door de zon beschenen, (ook:) als de zon schitterend, (fig.) zonneklaar; -helle, vr. schitterend licht der zon, (fig.) zonneklaarheid; -hitze, vr.: zonnehitte; -hof,

m. : kring om de zon; -höhe, vr.: (str.) zonshoogte (die -höhe nehmen: zeew,: de zon schieten); -hut, m.: strooien hoed met breeden rand, hoed voor de zon; -jahr, o.: (tijdr.) zonnejaar; -kafer, m.: (ins.) goudtor, goudhaantje; -karte, vr.: zonnekaart, kaart van de zon; -klar, bv.

n. : Zie -heil; -klarheit, vr.: Zie -helle; -kraut, o.: (pik.) suikerij, cichorei; -krone, vr.: (pik.) zonnebloem; -lauf, m.: loop der zon; -licht, o.: zonlicht, (als bv. n.: Zie -heil); -los, bv. n.: zonder zon, (fig.) beschaduwd, belommerd; -messer, m.: zonne-meter; -monat, m.: (tijdr.) zonnemaand; -nahe, vr.: (str.) perihelium (d. i. dichtste nabijheid eener planeet bij de zon); -niedergang,

-pfad, m.: Zie -ha

terwijl de zon schijnt); -reich, bv. n: zeer zonnig; -ring, m.: zonnering; -ross, o.: (fam.) paard van den zonnewagen: -roth [tj, bv. n.: als de zon zoo rood, (fig.) vuurrood, gloeiend rood; -scheibe, vr.: zonneschijf; -schein, m.: zonneschijn (nach Regen folgt -schein: spr.: na regen komt zonneschijn); -schimmer, m.: glans der zon; -schirm, m.: 1) zonnescherm, 2) parasol; -schluss, m,: (gnk.) zonne-steek; -seite, vr.: zonzijde, zonkant; -spiegel, m,: zonnekijker; -staubehen, o.: zonnestofje; -stein, m.: (min.) melkwitte opaal; -stern, m.: (str.) vaste ster; -stich, m.: (gnk.) zonne-steek; -stilstand, m.: (str.) zonnestilstand, zonne-stand; -strahl, m.: zonnestraal; -strasse, vr.: Zie -halm; -system, o.: zonne-stelsel; -tag, m. (tijdr.)zonnedag, dag van 24 uren, etmaal, (fig.) dag met zonneschijn, zonnige dag, (ook:) blijde dag; -tempel, m. zonnetempel, tempel der zon-aanbidders; -thau [t], m.: (pik.) zonnedauw; -tubus, m.: zonnekijker; -uhr, vr.: zonnewijzer; -umlauf, m.: zons-omloop, tijd tusschen op- en ondergang der zon;, -untergang, m.: zons-ondergang; -ver-brannt, bv. n.: door de zon verbrand; -vogel, m.: (fab.) feniks, vogel feniks; •wagen, m.: (fab.) zonnewagen, wagen van Apollo (van Phebus); -warm, bv. n.: door de zon verwarmd; -warme, vr.: zonnewarmte; -weg, m.: Zie -halm ; -weiser, wijsnaald van den zonnewijzer, (fig.) zonnewijzer; -weit, bv. n.: (fig.) onmetelijk ver; -weite, vr.: zons-afstand; -welt, vr.: 1) wereld van zonnen, 2) zonnestelsel; -wende, vr.: (str.) zonne-stilstand, (pik.) zonnebloem; -wirbel, m.: (pik.) zonnebloem; -wirth [t], m.: kastelein uit (in) de Zon (d. i. herberg die „de Zon” heet); -zeiger, m.: Zie -weiser; -zeit, vr.: zonnetijd; -zeitring, m,: Zie -zirkel; -zelt, o.: zonnetent; -zirkel, m.: zonnecirkel (tijdkring van achtentwintig jaren); -zopf, m.: lichte streep in de wolken (als de zon niet doorbreekt).

Soimett’, o. (-es, -s; mrv. -e): (dk.) klinkdicht, sonnet; I Sonnet"tenmach'er, sonnettendichter, klinkdichten-ma-

son’nicht, bv. n,: zonachtig; son'nig,

bv.    n.: zonnig.

Soim tag, m.: Zondag; es ist nicht alle Tage -: (spr.) het is eiken dag geen kermis ; bv. n.: op Zondag plaatshebbende; Sonn'taglich, bv. n.: Zondagsch (-er Anzug: Zondagspak, Zondagsche kleeren);

bw. : eiken Zondag; sich - anziehen [onr.]: zijn (haar) Zondagsche pak aantrekken.

Sonn’tags, in Sam. I -abschnitt, m.: (kkl.) zondags-tekst; -andacht, vr.: godsdienst-oefening op Zondag; -arbeit, vr.: zondags-werk; -beschaftigung, vr.: zondags-bezigheid; -buchstabe, m.: zondagsletter ; -feier, vr.: viering van den Zondag; -gebet, o.: zondags-gebed; -gesicht, o.: (iron.) zondags-gezicht, suikerzoet gezicht; -gottesdienst, m.: zondagkerk; -kind, o.: zondags-kind, op eenen Zondag geborene, (fig.) gelukskind; -kleid, o.: zondags-kleeren (mrv.), (fam.) zondagspak; -prediger, m.: predikant die de zondagbeurt heeft; -predigt, vr.: zondagpreek; -rock, m.: zondagsche jas;

8o-

dat

touw.

Spali, in Sam. I -auge, o.: loerend oog; -bliek, m.: loerende blik; -geschaft, o.: (kph.) speculatie ; -glas, o.: kijkglas, kijker, verrekijker; -handel, m.: (kph.) handel op speculatie; -schiff, o.: 1) korvet, 2) brigantijn; -wache, vr.: schildwacht op een buitenpost, (inz) schildwacht te paard, (Fr.) vedette; -winkel, m.: schuilhoek ojn

fp lnprpn

spalien, w. o. h.: 1) loeren; 2) op verkenning uitgaan; w. b.: 1) verspieden, 2) bespieden, afloeren, spionneeren.

Spali er, m. (-s; mrv. -): spionneerder, spion; I -auge, enz. Zie Spali in Sam.

Spab erin, vr. (mrv. -nen): spionneer-ster.

-schule, vr.: zondagschool; -staat, m.: (fam.) zondags-pak, zondags-kleederen (mrv.), beste pak (seinen -staat anziehen: zijn beste pak aantrekken); -tisch, m.: zondag-tafel.

sonst, bw.: 1) anders; 2) eertijds, voorheen, vroeger; 3) overigens, voor het overige; 4) gewoonlijk, gemeenlijk, doorgaans ; - wo: ergens anders, ergens elders; - überall: overal elders;-nirgends: nergens anders, nergens elders; - nichts: anders niets, niets anders; es findet sich ja wohl - einmal eine Gelegenheit: er zal zich overigens nog wel eens eene gelegenheid opdoen.

son'stig, bv. n.: 1) ander, overig; 2) vroeger, vorig, van voorheen.

Sool, in Sam.: Zie Solil.

Soo le, vr.: Zie Nohle.

So’plia, vr.: Zie Sofa.

Sopliie', vr.: Sophia, Sophie, (fam.) Fietje.

Sophi'en, in Sam. I -kirche, vr.: Sophia-kerk; -kraut, o,: (pik.) vlas-kruid.

Sopli isiua, o. (-s; mrv. -men): so-phisme, drogrede; Sophist', m. (-en; mrv. -en): drogredenaar, sophist; phisterei', vr.: sophisterij, spitsvondigheid; sophisfisch, bv. n.: sophistisch, spitsvondig.

Sopran’, m. (-es, -s): (muz.) sopraan;

I -stimme, vr.: sopraanstem; -viole, vr.: sopraan-viool.

Sorb' in Sam. I -apfel, m. (-birne, vr.): sorbe (vrucht van den sorbeboom); -apfelbaum (-birnbaum), m.: sorbeboom.

Sor’ben, in Sam. I -baum, m.: sorbeboom.

Sorbett', o. (-es, -s): sorbet (een verfrisschende drank).

Sordi’ne, vr.: (muz.) sordine, toon-demper.

Sorg, in Sam. I -fait, vr.: zorg (-fait bei etwas anwenden: zorg aan iets besteden); -faltig, bv. n.: zorgvuldig; -faltigkeit, vr.: zorgvuldigheid; -gras, o.: (pik.) zorggras, panikgras; -lienen, vr. mrv.: (zeew.) zorglijnen; -los, bv. n.: zorgeloos; -losigkeit, vr.: zorgeloosheid; -saat, vr.: (pik.) Turksche gierst; -sam, bv. n.: zorgend, vol zorg; -samen, m.: (pik.) Turksche gierst ;-samkeit,vr.: bezorgdheid, zorg-besteding.

Sor ge, vr.: zorg; - tragen für: zorg dragen voor, zorgen voor; das ist meine -: daar zal i k voor zorgen, laat dat maar aan mij over; das ist meine geringste -:

is mijne minste zorg, daarover bekommer ik mij het minst; sich -n machen wegen: zich bezorgd (ongerust) maken over; in -n stehen (in -n sein): bezorgd (ongerust, bang) zijn; sich der -n entschlagen: 1) zich van de zorgen ontdoen, 2) alle bezorgdheid van zich atzetten; ausser -n sein: zonder bezorgdheid zijn, zich niet ongerust maken; unnütze -n: (pik.) vergeet-me-nietje; I -sessel, m. (-stuhl, m.): armstoel, leuningstoel, (fam.) zorg (sich im -stuhle setzen: fam.: in de zorg plaats nemen).

Isor’gen, w. o. h,: 1) zorgen, zorg dragen (- für: voor); 2) zich bezorgd (ongerust, bang) maken; man sorgt sich eher alt als reich: (spr.) de zorg zal. ons

eer oud maken dan rijk; sorgen Sie nicht dafür: bekommer u daarover niet; was sorgen Sie: wat maalt (zeurt) gij, wat bekommert gij u!

I Sorgen, in Sam. I -banner, m.: (fig.) zorgenbanner; -becher, m.: lijdensbeker; -brecher, m.: (fig.) zorgenbanner; -frei, bv. n.: 1) vrij van zorgen, 2) onbezorgd, onbekommerd; -last, vr.: (het) wicht der zorgen: -los, bv. n.: 1) zonder zorgen, 2) zonder bezorgdheid, zonder ongerustheid ; -müde, bv. n.: moe van het wicht der zorgen; -nehmer, m.: (fig.) zorgenbanner ; -sessel, m. (-stuhl, m.): Zie Sorgestulil; -tilger, m, (-tödter [tl, m.): (fig.) zorgenbanner; -voll, bv. n.: 1) vol zorg, 2) vol ongerustheid.

sorg'lich, bv. n.: 1) zorglijk, bezorgd-heid-wekkend, treurig, 2) zorgend, bezorgd, zorgdragend; I -keit, vr.: 1) zorglijkheid, treurigheid, 2) bezorgdheid, zorg-beste-ding.

So'rites, m. (-): (red.) ketting-sluit-rede.

sororisi'ren [ie], w. o. h.: als zusters met elkander omgaan.

Soit, in Sam. I -klampe, vr.: (zeew.) klamp in het kruishout: -pfahl, m.: meerpaal (om schepen aan vast te leggen); -tau, o.: (zeew.) sjorring.

sor'ren, w. b.: sjorren, vastsjorren; Sor'ring (Sor'rung), vr.: (zeew.) sjorring.

Sor’te, vr.: soort; I Sortenzettel, m.: lijst (opgaaf) van de verschillende soorten (inz. muntspeciën).

sor’ten, w. b.: sorteeren, schiften, uitzoeken.

Sortiment', o. (-es, -s; mrv. -n): verscheidenheid; (in den boekhandel): voorraad commissie-goed.

Sortiments', in Sam. I -bücher, o. mrv.: boeken die men in commissie heeft; -buchhandler, m,: boekverkooper, debitant van boeken, winkelier in boeken; -buch-handlung, vr.: boekverkoopers-winkel, boekwinkel; -handler, m.: Zie -bueh-liandler; -handlung, vr.: boekwinkel, sorti’ren [ie], w. b.: Zie sorten. sotlian' (sotlia'nig): Zie onder so. sott: Zie sieclen.

Souveran', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) souverein, vorst; 2) (mtw.) soverein, pond sterling. I - bv. n.: souverein, Souveranitat’, vr.: souvereiniteit. sowolil', vgw.: Zie onder so. Spadille, vr.: (spl.) spadielje, schop-pen-aas.

Spagat', m. (-es, -s); pakgaren, pak-

m.:

man

m.:

SPAKE.

Kpake. vr.: spaak, (inz.) handspaak.

Spalier’, o. (-es, -s; mry, -e): (tnb.) spalier, latwerk voor leiboomen; (mil.) rij; die Soldaten in - aufstellen: de soldaten op eene rij zetten; I -baum, m.: (tnb.) lei-boom.

spalier en, w. o. s.: zich op eene rij plaatsen; w. b.: (soldaten) op eene rij zetten, (vruchtboomen:) tegen latwerk opleiden.

Spalm, m. (-es, -s): (zeew.) teer, harpuis.

Spalt, m. (-es; mry. -e): Zie Spalte;

1 -ader, yr.: ader in hout waarop het vaneen splijt; -bar, bv. n.: spouwbaar; -bruch, m.: (hik.) langwerpige breuk, gespleten breuk; -eisen, o.: splits-ijzer; -füssig, bv. n.: met gespouwene hoeven, met gespletene hoeven; -holz, o.: kloof-hout, gekloofd hout, brandhout; -keil, m.: wig, keg; -klinge, vr.: kloofbeitel; -lauch, m.: (pik.) bieslook; -messer, o.: 1) kloof-mes, 2) (tnb.) entmes; -neu, bv. n.: splinternieuw; -sage, vr.: handzaag; -stein, m.: (min.) spaath; -topf, m.: (tnb.) in tweeën gescheidene bloempot.

Spalt'clien, o. (-s; mrv. -): spleetje kloofje, berstje, scheurtje.

Spal'te, vr.: spleet, kloof, berst, scheur; (tnb,) ent-spleet; (typ.) kolom; (min.) spaath; (van hout:) splinter; (van ooft:)

JSpal ten. vr. mrv.: 1) (boekbinders-) pers-planken; 2) mrv. van Spalte (i. a. b.); I -buchstabe, m.: (typ.) 1) letter voor de hoofdjes boven elke kolom, 2) (in woordenboeken:) volgletter t als hoofdje telkens als er eene nieuwe letter aanvangt (zooals b.v. de S op bladzijde 676).

Ispal ten, w. b. reg. en onr. (gespal -ten): splijten, spouwen, splitsen, klooven; (het hoofdhaar:) eene scheiding maken in; (schrijfpennen:) het split maken in; (fig.) klieven (b.v. de lucht), vaneenrijten (b.v. het hart, de ziel); (typ.) in kolommen zetten; ein gesjmltenes Kinn: eene kin met een klootje in het midden; I w. o. h. onr. (en: sich -, w. w. onr.): 1) splijten, vaneensplijten, bersten, openbersten, van-eenbersten, 2) zich splitsen, 3) (fig.) van elkander afgaan, (ook:) verdeeld worden, oneenig worden.

Spal'ter, m. (-s; mrv. -): 1) splitser, kloover (enz.) Zie spalten; 2) (inz.) hout-kloover.

spal’tig, bv. n.: 1) gespleten, gespouwen, gebersten; 2) licht splijtbaar, licht berstend 3) (typ.) in kolommen gezet (b.v.: drei -: in drie kolommen).

Spal'tung, vr.: splijting, spouwing, splitsing (enz.) Zie spalten; 2) spleet, kloof, scheur, berst; 3) (typ.) afdeeling in kolommen, (ook:) kolom; 4) (fig.) verdeeldheid; (kkl.) scheurmakerij, (ook:) scheuring in de Kerk.

Spalze, vr.: Zie Spelze.

ISpan, m. (-es,    -s; mrv. Spa’ne):

1) spaan (dun blaadje hout); 2) spaander, (ook:) snipper, (ook;) schaafkrul, timmer-mans-krul; 3) (typ.) filet; (bij lakenwevers:) pers-plank; 5) (fig. fam.) haken en oogen (mrv.), kink in den 'kabel, oneenig-heid; 6) (spr.) wo man Holz haut da fallen Spane (of: es fallen keine Spane, sie werden demi gehauen): waar hout gehakt wordt vallen spaanders.

SPANNE.

ISpaii, in Sam. I -balg, m.: blaasbalg met één vouw; -bett, o.: bedstede; -brief, m.: (rcht.) vonnis waarbij de schuldeischer in het bezit wordt gesteld van het goed des schuldenaars; -ferkel, o.: speenvarken; -grün, o. en bv. n.: kopergroen; -hobel, boekbinders-schaaf; -holz, o.: 1) hout-spaan, spaanhout, 2) stijf karton; -hut,

m. : spanen hoed; -korb, m.: 1) snipper-d, (tim.) krullenmand, 2) spanen mand;

-neu, bv. n.: splinternieuw.

spa’neln, w. b.: snipperen, aan snippers snijden.

spanen, w. b,: spenen (een kind), voor goed van de borst afnemen; (ook wel:) zoogen

Spang e, vr.: gesp, haak; slot (aan een gouden ketting); borstspeld, doekspeld; Spang'en, vr. mrv.: (gouden of zilveren) oor-ijzer, (fam.) ijzer (in sommige streken een noofdtooisel der vrouwen).

Spang ler, m. (-s; mrv. -): blikslager.

Spa’nien, o. (-s): (adk.) Spanje: Spa'-nier; m. (-s; mrv. -): Spanjaard; Spa’nierin, vr. (mrv. -nen): Spaansche; Spaniol’, m. (-s): Spaansche snuif; Spaniolett', m. (-es, -s): spanjolet, flanel, fijne baai; spa’nisch, bv. n.: Spaansch (-er Saffian; Spaansch leder; -e Fliege: hik.: Spaansche vlieg; -er Kragen: hik.: Spaansche kraag; -es Rohr: Spaansch riet; -erKlee: Spaansche klaver; -e Stiefeln: rcht.-hist.: Spaansche laarzen; -eReiter: vest.: Spaansche ruiter: -e Wand: kamerschot, kraamsehot; -e Schritte thun: stappen als een dragonder, hosklossen; das koinmt mir - vor: pop.: dat vind ik Spaansch, dat vind ik kras; das sind ihm -e Dörfer: spr.: dat is He-breeuwsch voor hem).

spH/nig, bv.n.: splinterig, vol splinters.

Ispann: Zie spinnen,

ISpaiin, m. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.) wreef van den voet. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): span paarden, span.

ISpann, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) span-ader, zenuw, pees, spier, (fig.) tongriem; -bett, o.: bedstede; -dienst, m.: (hist.) spandienst (heerendienst met paarden);-eisen, o.: spanschroef;-feder, vr.: veer, springveer; -fessel, vr.: voetboei; -flechse, vr.: Zie -ader; -frohne | -frone], vr.: Zie -dienst; -haken, m.: spanhaak; -holz, o.: spanstok; -kette, vr.: spanketting, (aan wagens:) remketting; -kraft, vr.: electriciteit; -kraftig, bv. n.: elastiek; -leute, m. mrv.: lieden die trekpaarden of trek-ossen houden; -mittel, o,: (gnk.) toongevend middel; -muskei, m.: (ontl.) rek-spier ; -nagel, m.: spie, spij; -nagelneu, bv. n.: (fam.) spiksplinternieuw; -neu, bv.

n. : splinternieuw, fonkelnieuw; -rad, o.: rondselrad, rad met tanden; -rahmen,

spanraam; -raupe, vr.: (ins.) spanrups ; -riemen, m.: (schoenmakers-)span-riem;-sage, vr.: spanzaag; -schnur, vr.: (aan eene trom:) spanner, spankoord; -seil, o.: 1) spantouw, 2) (voor paarden:) voetboei, voet-strik; -stab, m. (-stock, in.): spanstok; -winde, vr.: ijzer om den voetboog te spannen.

Span'ne, vr. span (wat men met de hand overspannen kan); (fig.) kort tijdsbestek; eine kleine - Zeit: een zeer klein tijdsbestek; nicht eine - Boden: (fig.) geen duimbreedte gronds.

een gespan-

m.:

men

aar-

en :

Spa’rer, m. (-s; mrv. -): spaarder (1. opgaarder; 2. bewaarder; 3. zuinigheid-betrachter): ein - will einen Zehrer haben: (spr.) wat de ouders sparen wordt door de kinderen verkwist.

Spa’rerin, vr. (mrv. -nen): 1) spaarster; 2) betrachtster van de zuinigheid.

Spar'gel, m. (-s): (tnb. en kkk.) asperge (sperzie); I -bett, o.: (tnb.) sperzie-bed; -klee, m.: (pik.) luzerne; -konl, (pik.) broccoli; -zeit, vr.: tijd der asperges,

Spark, m. (-es, -s): (pik.) spurrie.

spar’licli, bv. n.: 1) spaarzaam, karig, schaarsch; 2) schraal, mager; I -keit, vr.: spaarzaamheid, karigheid, schaarsch-heid; 2) schraalheid, magerheid.

Sparr, in Sam. I -werk, o.: dak-spar-ren (mrv.).

Spar ren, m. (-s; mry. -): (tim.) spar, dak-spar; einen - zu viel haben: (spr.) er één van de vijf kwijt zijn, een slag van den molen beethebben; ein Jeder hat seinen -: (spr.) ieder heeft zijn stok-

de,

: grappen

Ispan'nen, w. b.: 1) spannen (den haan van een geweer, den boog, strikken, voor den wagen, ossen in het juk, enz.); strak spannen (o. v. een touw); die Saiten hoen de snaren te hoog spannen (ook fig.); Tuch in den Rahmen -: laken in het raam spannen; die Ohren (fig.) de oor en spitsen; es spannt mich in den Gliedern: ik voel eene spanning in al mijne leden; Einen auf die Folter iem. op de pijnbank brengen; in den Schraub-stock (tech.) in de bankschroef zetten;

2)    overspannen (b.v. met de hand); eine Oktave -: (muz.) eene octaaf overspannen;

3)    inspannen; einen Karren eene kar inspannen; alle seine Krafte (fig.) al zijne krachten inspannen; I (als w. o. h.)

- auf: 1) al zijne aandacht (opmerkzaamheid) vestigen op; 2) loeren (vlammen, vlassen) op.

Ispan’nen, in Sam. I -breit, bv. n.: een span breed; -hoch, bv. n.: een span hoog; -lang, bv.* n.: een span lang; -lange, vr.: lengte van een span; -weit, bv. n. r een span wijd; -weite, vr.: wijdte van een span.

Spanner, m. (-s; mrv. -): spanner (i. a. b.)

Span’ner, m. (-s; mrv. -): aandeelhouder in (mede-eigenaar van) eene zoutkeet. I...-, in Sam.: ein-: éénpaards-rijtuig; zwei-: rijtuig met (rijtuig voor) twee paarden.

span'nig, bv. n.: met ... paarden bespannen; zwei-: met twee paarden.

Npanhung, vr.: spanning (ook fig.); in - mit einander leben: op nen voet met elkander staan.

Spant, o. (-es; -e): (zeew.) spant.

Spar, in Sam. I -anstalt, vr.: spaarbank; -birne, vr.: (tnb.) late peer, winterpeer; -bissen, m.: lekker beetje, lekker brokje, lekkernijtje; -brassen, m.: (visch:) goudgele brasem; -brett, o.: (mtsl.) kalkbord; -bruder, m.: potter, (geld-)opspaarder; -büehse, vr.: spaarpot; -endchen, o.: 1) eindje kaars, 2) profijtertje; -fisch, laxeervisch, zee-brasem; -geld, o.: spaargeld; -hafen, m.: spaarpot; -herd, m.: spaarhaard, spaarkachel; -kalk, m.: gips, pleisterkalk; -kasse, vr.: spaarkas, spaarbank; -küche, vr.: spaarkeuken; -kunst, • vr.: kunst om te sparen, (fig.) zuinigheid; -lampe, vr.: spaarlamp; -licht, o.: nachtkaars ; -mund, m.: (fig.) zuinigheidbetrach-ter, (ook:) potter, geld-opspaarder (-mund und Nahrhand kaufen andrer Leute Land: spr.: met zuinigheid en vlijt bouwt huizen als kasteden); -ofen, m.: sp kachel; -pfennig, m,: spaarpenning; -sam, bv, n.: spaarzaam, zuinig; -samkeit, vr.: spaarzaamheid, zuinigheid (sich der -samkeit befleissigen: zuinig leven en geld opsparen); -seide, vr.: fijn garen; -sucht, yr,: 1) overdrevene zuinigheid, 2) schraapzucht, gierigheid; -süchtig,bv.n.: schraapzuchtig, gierig; -topf, m.: spaarpot.

Sparadrap', m. (-es, -s; mrv. -e): hechtpleister.

ISpa'ren, m. (-s): 1) schimmel; (fig.) bederf; 2) duffe lucht, dufheid. I -, w. o. h : 1) schimmelen, beschimmelen; 2) duf rieken.

Ispa'ren, w. o. h.: sparen, zuinig leven; immer - heisst immer darb (spr.) altijd sparen is altijd armoe lijden;

I w. b.: sparen (d. i.: 1. opgaren; 2. bewaren ; 3. uitzuinigen; 4, ontzien); (fig.) uitstellen.

m.: paardje.

Sparset'te, vr.: (pik.) Spaansche klaver.

Spar'ta, o. (-s): (adk., hist.) Sparta; Sparta’ner, m. (-s; mrv. -): Spartaan; Sparta’nerin, yr. (mrv, -nen): Spartaan-sche; sparta'nisch, bv. n.: Spartaansch (-e Suppe: melkkost, pap; fig.: kattenkost); Spartia'te, m. (-n; mrv. -n): Zie Spar-taner.

Spass [met lange a], m. (-es; mrv. Spas'se): 1) grap; 2) scherts, gekheid; 3) pret, vermaak; aus - (zum -e): uit gekheid, voor de grap; - machen (- treiben): gekheid maken, schertsen; seinen - haben: pret hebben; das macht mir ungeheuren -: dat vind ik bijzonder vermakelijk, dat amuseert mij bijzonder; ohne -: zonder gekheid; - bei Seite: scherts ter zij’ zonder gekheid, (fam.) alle gekheid op een stokje; - verstehen: scherts (gekheid) kunnen verdragen; keinen - verstehen: 1) niet met zich laten spelen, 2) geen scherts kunnen verdragen; I -becher, m,: kwelbeker; -haft, bv. n.: grappig, vermakelijk; -haftigkeit, vr.: grappigheid, vermakelijkheid; -macher, m.: grappenmaker, spotvogel; -verderber, m.: spelbederver, spelbreker ; -vogel, m.: spotvogel; -weise, bw.: schertsenderwijze, voor de grap, uit gekheid.

Spass'chen, o. (-s; mrv. -): grapje.

spas'sen [met lange al, w. o. h.: gekscheren, kortswijlen, schertsen; nicht mit sich - lassen: niet met zich laten spelen; mit sich - lassen: gekheid (scherts) kunnen verdragen; spassen Sie oder ist es Ihnen Ernst: schertst gij (steekt gij er den gek mee) of is het u ernst ?

Spas'ser, m. (-s; mrv. -) maker, spotvogel; Spasserei’, vr.: grappenmaker, gekheid, scherts; Spas’serin, vr. (mrv. -nen): grappenmaakster; spas-sig, bv. n.: grappig, vermakelijk; Spas'-sigkeit, vr.: grappigheid, vermakelijkheid. [NB. Al deze woorden met lange a.l

Spass'ling, m. (-es, -s; mrv. -): Zie Spassmacher.

spöT"

wmTmmwmr

spat, bv. n. en bw.: laat; bis in die -e Nacht hinein : tot laat in den nacht; die -esten Nachkommen: de verste nakomelingschap; bis in die -esten Zeiten: tot in de verst-verwijderde tijden; zu - gehen: (van een uurwerk:) achtergaan, achter-loopen; I -apfel, m.: late appel; -blühend, bv. n.: laat bloeiend; -erbse, vr.: late erwt; -ernte, vr. 1) late oogst, 2) naoogst; -fahrte, vr.: (jag.) versch spoor (van wild); -frost, m.: 1) late vorst, 2) najaars-vorst; -gerste, vr.: late gerst; -glanz, m.: gloed der ondergaande of ondergegane zon; -herbst, m.:    1) late

herfst, 2) na-herfst; -heu, o.: na-gras, etgroen, hooi van de laatste snede; -jahr, o.: najaar, herfst; -lamm, o.: in het naj geworpen lam, achterlijk lam; -licht, o.: licht (schijnsel) der ondergaande of ondergegane zon ; -mahl, o.: avondmaal, avondeten; -obst, o.: laat ooft, late fruit (d. i. laat in het jaar rijp wordende); -regen, m.: 1) najaars-regen, 2) avondregen; -roth [tl, o.: avondrood; -schein, m.: Zie -liclit; -sommer, m.: nazomer; -sonne, vr.: ondergaande of pas ondergegane zon; -stern, m.: avond-ster.

Spa’te, vr.: laatheid (van lente, zomer, enz.).

Spatel, m. (-s; mrv. -): (hik., pha. en schl.) spatel; I -ente, vr.: (vog.) lepel-eend; -förmig, bv. n.: spatelvormig; -gans, vr.: (vog.) lepelgans, lepelaar.

ISpa ten, m. (-s; mrv. -): spade, schop; (in ’t kaartspel:) schoppen; I -ass, o. (-daus, o.): schoppen-aas; -könig, m.: schoppenheer; enz.

Ispa'ten, w. o.: spitten; w. b.: omspitten; (fig. fam.) in beslag nemen.

spa’testens, bw.: op zijn laatst.

Spatli [t], m. (-es): (min.) spaath; (vea.) spat; spath’icht, bv. n.: spaath-achtig; spath'ig, bv. n.: spaathachtig, (vea.) spattig.

Spatium, o. (-s; mrv. Spa'tien): (typ.) spatie, tusschenruimte; Spatien einsetzen: spatiëeren.

Spat'ling, m. (-es, -s; mrv.-e): laatkomer (b.v.: laat rijpwordende vrucht, laat in het jaar ter wereld komend kind of dier); (fig.) najaar,

Spatz [met lange a], m.: Zie Spaz.

Spaz [tzl, m. (-en; mrv. -en): (vog.) musch; (fig. fam.) oolijke spreeuw, slimme vogel, looze vos, schalk; das pfeifen die -en auf den Dachern : (fig.) dat is de geheele stad (of: het gansche dorp) door bekend.

Spazier', in Sam. I -fahrt, vr.: spelevaart (op het water), rijtoer (in rijtuig), wandelrit (te paard); -gang, m.: wandeling (1. het wandelen; 2. wandelplaats, wandelweg); -ganger, m.: wandelaar; -gangerin, vr. : wandelaarster; -ort, m. (-platz, m.): wandelplaats; -reise, vr.: pleizierreisje, uitstapje ; -ritt, m.: wandelrit (te paard); -rohr, o. (-stock, m.): wandelstok; -stöckchen, o.: wandelstokje; -weg, m.: wandelweg; -wetter, o.: wan-delweder (wandelweer).

spazier en, w. o. h.: wandelen, (pop.) kuieren; - gehen: gaan wandelen, uit wandelen gaan; weiter -: zijne wandeling (fig.: zijnen tocht) vervolgen; - fahren: toeren, eene rijtoer maken; - reiten: een wandelrit maken; - führen: een rit laten

(fig.) om den tuin

maken (een paard), leiden (iemand).

Specerei', vr.: Zie Spezerei.

Specht, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) specht, houtspecht; I -meise, vr.: (vog.) notenkraker, blauwspecht;

(pik.) polei.

ISpecial', m. (-es, -s; mrv. -e): deken, overste; (fig.) boezemvriend.

Ispecial, bv. n.: speciaal, bijzonder (bw.: voornamelijk, inzonderheid); I -karte, vr.: afzonderlijke kaart; -vollmacht, vr.:

-wurz, vr.

vr.: alzonderlijke kaart; bijzondere volmacht.

Specialia, vr. mrv.: bijzonderheden. Specialitat', vr.: specialiteit, speciell', bv. n. en bw.: Zie special. Species, vr. enk.: soort; vr. mrv.: (pha.) drogerijën; die vier -: de vier der rekenkunde;

hoofdregelen der rekenkunde; I -dukaten,

m. : gouden dukaat (dukaat in klinkende specie); -geld. o.: klinkende specie, klinkende munt; -thaler, m.: harde daalder (daalder in klinkende specie).

speciftci'reii [cie], w. b.: specifiëeren; Specifikation’, vr.: specificatie; Speci’fikum, o. (-s; mrv. -’fika): bijzonder middel; speci'fisch, bv. n.: specifiek.

Spe cimen, o. (-s; mrv. Spe’cima): staaltje, monster.

Speek, m. (-es,    -s): spek; - zum

Spieken: (kkk.) lardeer-spek; viel - auf dem Leibe haben: (pop.) een vetzak zijn; das giebt keinen - in der Wurst: (spr.) dat brengt geene zoden aan den dijk,'dat zet geen bloed bij; I -artig, bv.

n. : spekachtig; -bauch, m.: (pop.) spek-buik, vetzak; -beule, vr.: (hik,) spekgezwel, vetblaasje; -blatt, o.: (pik.) geiteblad; -bohne, vr.: (tnb.) knappeul; -bückling,

11e bokking; -drüse, vr,: (hik.) vet-wen;-ente, vr.: (vog.) spek-eend; -esser, m.: spek-eter; -feige, vr.: groote vijg; -feist, bv. n. (-fett, bv. n.): als spek zoo vet; -fledermaus, vr.: groote vleermuis; -frau, vr.: Zie -weib ; -fresser, m.: (gem.) spekvreter; -geschwulst, vr. (-gewachs,

o. ): (hik.) wen, vet-wen; -griebe, vr.: kanen (mrv.) van varkens-reuzel; -grube, vr.: (fig.) goudmijn; -hals, m.: (pop.) speknek; -handel, vr.: 1) spekhandel, handel in spek, 2) spek-slagerij; -handler, m.: 1) spekkooper, 2) spek-slager, varkens-slachter; -handlerin, vr.: spek-slagers-

w, spekvrouw; -haspel, in.: spek-haspel (windas aanboord van een wal-visenvaarder); -hauer, m.: 1) spekhakker (bij de walvischvangst), 2) (viscli:) noord-kaper; -haut, vr.: spekzwoord, (fig. fam.) vetzak; -könig, m.: tonner van het wal-vrschspek, (fig.) haringpakker (-könig und -königin: dc twee jongste matrozen aan boord van een walvischvaarder); -kranz, m.: linnen lap over het bomgat van eene

m.: vo

vrou

ton; -kuchen, m.: spekkoek, spek-panne-koek; -lilie, vr.: (pik.) geiteblad; -maus, vr.: groote vleermuis; -melde, vr.: (pik.) bingelkruid, glaskruid; -pfannkuchen, m.: Zie -kuchen; -messer, o.: spekmes, om spek te snijdeu; -pökling, m.: volle bokking; -rippe, vr.: (kkk.) krabbetje, varkens-krabbetje; -rost, m.: latwerk waarop het spek gelegd wordt; -sau; vr.: vet varken; -schneider, m.: spek-smjder, uitsnijder van spek; -schnitt, m. (eene) snee (snede) spek; -schnittchen, o.: sneedje

mes

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

49

(Til

ren

m.:

spek; -schnitte, vr.: Zie -schnitt; -schwarte, vr.: spekzwoord; -schwein, o.: vet varken; -seite, vr,: 1) spekzijde (d. i. niet de zwoordzijde), 2) (eene) zij spek (die Wurst nach der -seite werfen: spr.:

snoekje uitwerpen om een kabeljauw te vangen); -stein, m. (min.) speksteen; -streif, m.: (eene) reep spek;-streifchen,

o.: reepje spek; -streifen, m. Zie -streif; -stück, o,: (een) stuk spek; -thran, m.: traan, vischtraan, walvischtraan; -wanst, m.: (pop.) spekbuik, vetzak; -weib, o.: spekvrouw, vrouw die spek verkoopt.

speek'icht, bv.n.: spekachtig; speck’ig, bv. n.: spekkig^ vet.

spedi’ren [dieJ, w. b.: expediëe (1. verzenden, 2. afzenden); Spediteur, m. (-s; mrv. -e): (kph.) expediteur; Spedition', vr.: expeditie, verzending; Speditions', in Sam. I -buch, o.: expe-ditie-boek: -gebühren, vr. mrv.: expeditie-kosten (mrv.), expeditie-loon (enk.); -geschaft, o.: expedïtie-zaak; -güter, o. mrv.: expeditie-goederen; -handel, m.: expeditie-handel; *handlung, vr.: expeditie-zaak; -konto, o.: expeditie-rekening; -kosten, vr. mrv.: Zie-gebiihren; -platz, m.: plaats van verzending; -rechnung,vr.: Zie -konto.

Speer, m. (-es, -s; mrv. -e): speer, spies, lans, piek; (fig.) paal, staak; mit emgelegten -en: met gevelde lansen;

I -distel, m.: (pik.) veerdistel, speerdistel; -elster, vr.: (vog.) bonte ekster; -feiertag, m.: (kkl.) dag der speervinding; -förmig, bv. n.: speervormig; -gerassel, o.: gekletter van lansen; -kampf, m.: gevecht met de lans; -reiter, m.: speerruiter, lansier; -schaft, m.: schaft (schacht, steel) van speer of lans of piek; -stich, m.: lanssteek.

Spehn, in Sam. I -kopf, m.: (zeew.) boom van het braadspit.

Spei, in Sam. I -arzenei’, vr.: braakmiddel; -becken, o.: 1) spuwbak, 2) kwispedoor; -ekel, o.: misselijkheid, neiging tot braken; -fieber, o.: van braking verzeld gaande koorts; -fliege, vr.: (ins.) strontvlieg; -gat, o.: (zeew.) spuigat, spijgat, spiegat; -kastchen, o.: Zie -becken; -loch, o.: Zie -gat; -napf, m.: Zie -becken; -nuss, vr.: (pha.) braak-noot; -pulver, o.: (pha.) braakpoeder; -röhre, vr. (-teufel, m.): gootpijp; -schlange, vr.: brandspuit-slang; -trank, m.: (pha.) braakdrank, (pop.) spuigdrankje; -trögchen, o.: Zie -becken; -vogel, m.: (vog. en fig.) spotvogel; -wort, o.: scheldwoord, scheldnaam; -wurz (-wurzel), vr.: (pha.) braakwortel.

Speicli’e, vr.: spaak. Zie spei-chen.

Speich'el, m.(-s): speeksel, spog; (fig.) fluim, kwalster, rochel; Eines - lecken: iemand flikflooien, iem. pluimstrijken, (pop. gem.) iem. gatlikken, iem. in zijn gat kruipen ; I -artig bv. n.: speekselachtig; -auswurf, m.: (het) opgeven van slijm, (pop., het) spuigen, (het) kwalsteren; -drüse, vr.: (ontl.) speekselklier, kwijlklier; -fisch, m.: slijmvisch; -fluss, m.: kwijling; -gang, m.: (ontl.) speekselbuis; -kraut, o.: (pik.) kwijlwortel; -kur, vr.: (gnk.) kwijl-kuur; -lecker, m.: pluimstrijker, flikflooier, mooiprater, (gem.) gatlikker; -leckerei’

bend, bv. n.: kwijlingbevorderend (-treiben-des Mittel: kwijlmiddel). speicheln, w. o. h.: kwijlen, speichen, w. b.: de spaken steken in.

Speicher, m. (-s; mrv. -): zolder; (fig.) pakhuis; I -aufseher, m. (-herr, m.): pakhuismeester; -miethe [tj, vr.: pakhuishuur; -wiesel, m.: muizenvanger; -zins,

m.: Zie -miethe.

speichern, w. b.: (kph.) in pakhuis opslaan.

... speich'ig, bv. n.: met ... spaken.

Speid'el, m. (-s; mrv. -): wig, keg.

spei’en, w. o. onr. h. en w. b. onr. (spie; gespie'en): spuigen, spuwen; (fig.) braken; uitspuigen, uitspuwen; (ook:) uitbraken; Blut -: bloed spuwen; Feuer -: vuur spuwen; Feuer und Flamme -: vuur en vlam spuwen; Gift und Galle -: gal en venijn uitbraken; Einen in’s Gesicht -: iemand in zijn gezicht spuwen.

iSpei'er, m. (-s; mrv. -): spuwer, spuiger; I -baum, m.: sorbeboom, lotusboom.

ISpeier, o. (-s): (adk.) Spiers.

Speierling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) sorbeboom, lotusboom.

spei’erlicli, bv. n.: misselijk; es ist mir -: ik ben misselijk, ik voel neiging om te braken.

Speiler, m. (-s; mrv. -): pin, spie; speü'ern, w. b.: pinnen, vastpinnen.

Speis, in Sam. I -aderchen, o. (ontl.) darmvlies-adertje; -eiche, vr.: (pik.) kleine eik (met spits toeloopende kruin); -hahn, (wkt.) voedingskraan; -kraut, o.: (pik.) vlaskruid.

Spei'se, vr.: spijs, eten; (fig.) voedsel; (ook:) gerecht, schotel;(bij metaalgieters:) spijs, specie (b. v. klokspijs, kanonspijs, letterspijs, letterspecie); metselspecie, mortel; I -aderchen, o,: (ontl.) darmvlies-adertje; -amt, o.: keukenmeesters-kamer; -anstalt, vr.: etenshuis; -bier, o.: tafelbier, -brei, m.: (ontl.) maagsap; -eiche vr.: Zie Speiseiche; -fisch, m.: 1) eetbare visch, 2) visch waarop andere visschen azen; -fluss, m.: (gnk.) diarrhee (ten gevolge van maag-overlading); -gang, m.: voedingskanaal, (fam.) slokdarm;-gewölbe, o.: provisie-kelder; -haus, o.: etenshuis; -kammer, vr.: provisie-kamer; -karte. vr.:

1)    spijskaart, 2) lijstje der gerechten, menu; -keiler, m.: 1) provisie-kelder,

2)    eet-kelder, tot etenshuis ingerichte kelder; -korb, m.: etensmand; -kübel, m.: (mtsl.) kalkbak; -kümmel, m,: komijn; -markt, m.: markt van eetwaren, (inz.) overdekte markt; -mass, o.: rantsoen; -meister, m,: 1) huismeester, 2) bovenkok; -mutter, vr.: kostvrouw, hospita; -51, o.: boom-olie, zoete olie; -opfer, o.: (kkl.-hist.) spijs-offer; -pumpe, vr.: (wkt.) voe-dingspomp; -röhre, vr.: (ontl.)spijskanaal, (ook:) slokdarm, (wkt.) voedings-pijp,voe-dingsbuis; -rulir, vr.: (gnk.) diarrhee; -saai, m.: eetzaal; -saft, m.: (ontl.) maag-

p, chijl; -salz, o.: keukenzout; -stube, vr.: eetkamer; -tisch, m.: eettafel;-trager, m.: opdrager van het eten, tafelbediende, (mtsl.) opperman; -vogel, m.: (kkk., een

S£&fiSX!&    chen,°o. :°wijfjef-miMch ;C-wurz^ vr!’(-z

-weib-

unge,

houder, gaarkok (of kortweg: kok), (Fr.)    vr.): (pik.) musschenkruid.

restaurateur; -wirthin [t] yr.: etenshuis-    Spermacet’, m. (-es, -s): walschot,

houdster; -wirthschaft [tl, vr.: etenshuis, spermaceti.

(Fr.) restauratie; -zerleger, m.: voorsnij- Spermaceti, m. (-s): Zie Sperma-der; -zettel, m.: Zie -karte ; -zimmer, o.: 'eet; I -licht, o.: spermaceti-kaars. eetkamer; -zucker, m.: keukensuiker,    Sperr, in Sam. I -baum, m.: slagboom;

bruine suiker.    -beinig, bv. n.: met buitenuitstaande

ISpeisen, in Sam. I -brett, o. draag-    scheeve beenen, (bw. fig.) schrijëlings;

blad.    -distel, vr,: (pik.) speerdistel; -eisen, o.:

Ispeisen, w. o, h.: eten; zu Mittag -:    klem; -feder, vr.: (in horloges:) pal, stuit-

het middagmaal gebruiken, dineeren; zu    veer; -galgen, m.: kruisgalg; -geld, o,:

Abend -: het avond-eten gebruiken,    poortgeld: -glas, o.: (min.) mica;-glocke,

soupeeren; bei Einem -: bij iemand eten;    vr.: poortklok; -haken, m.: 1) speerhaak,

I w. b.: 1) te eten geven aan, (fig.) onder-    puntig aanbeeld, 2) spring-slot; -holz, o.;

houden, (ook:) in den kost hebben;    1) prop (in den mond, om het schreeuwen

2) voeden (ook fig.); einen Fischteig-:    te beletten), (voor paarden:) mondprang,

jonge yisch in eenen vijver poten ; Einen    2) spalkhout; -horn, o.: speerhaak, puntig

mit leeren Hoffnungen -: (fig.) iemand    aanbeeld; -kette, vr,: 1) den doorgang

met mooie beloften paaien; 3) (kkl.) de    versperrende ketting, 2) vang, tegenhou-

sacramenten der stervenden toedienen aan,    der, 3) Zie -feder, 4) (aan rijtuigwie-

(fam.) ten volle bedienen.    len:) remketting; -klappe. vr.: klep,

spei sig, bv. n.: van gemengd me-    windklep; -leiste, vr.: 1) dwarslijst,

taal.    2) wagenkrat; -mass, o.: meetroede;

Spei'simg, vr.: voeding.    -maul, o.: 1) open muil, open bek, 2) gaper;

Spektakel, m. (-s): (fam.) spektakel;    -maulig, bv. n.: met een open bek;

1 -stück, o.: (tnl.) spektakel-stuk, bomba-    -meise, vr.: (vog.) boschmees; -offen,bv.n.:

rie-stuk.    1) waagwijd open, 2) wijd-opgesperd;

Spekulant', m. (-en; mrv. -en): spe-    -rad, o.: 1) kamrad, 2) schakelrad; -riedel,

culant; Spekulation’, vr.: speculatie; spe-    m.: grendel; -rutne [t]? vr. (-stab, m.):

kuli'ren |iel, w. o. h.: speculeeren.    (wev.) weversboom; -weit, bv. |n.: waagspellen, w. b.: Zie spatten.    wijd; -zahn, m.: tand van een kamrad;

Spelt, m. (-es): spelt; I -mehl, o.:    -zeit, vr.: sluittijd, tijd van sluiten;-zeug,

speltmeel.    o.: smids-gereedschap om sloten open te

per're, vr.: 1) sluiting; 2) remschoen, remketting; (in horloges:) pal; 3) (fig.) beletsel, belemmering, versperring; 4) verbod; 5) blokkade.

sper'ren, w. b.: sluiten, afsluiten; opsluiten; 2) remmen; 3) belemmeren; beletten, verbieden; 4) versperren; aus einander -: wijduit zetten, (typ.) inter-liniëeren; Einen ins Gefangniss [nisl -: iemand gevangen zetten; I sich -, w. w.: zich verzetten (wider, gegen: tegen), tegensporrelen.

Sper'rer, m. (-s; mrv. -): (hik.) spe-culum.

sper'rig, bv. n.: 1) uitgespreid; 2) veel plaats beslaande.

spel'ten, bv. n.: van speltmeel.    steken.

Spelun’ke, vr.: spelonk.

Spelze.

Spelze, vr.: (van gedorscht graan:) kaf; (aan koorn-aren:) baard; (pik.) omkleedsel; I spel’zig, bv. n.: kafiig, vol

Spelz, m. (-es): 1) Zie Spelt; 2) Zie

kaf.

spend, in Sam. I -sam (-se’lig), bv. n.: mild, kwistig. Zie overigens Spende.

Spende, vr.: uitdeeling; (van een armoestuur:) bedeeling; (fig.) liefdadigheid, (ook:) mildheid, milde gift; I -fleiss, m.: mildheid; -herr, m. aalmoezenier, armmeester; -wein, m.: 1) wijn die weggegeven wordt, 2) gekregen wijn.

Sperrung, vr.: 1) sluiting, afsluiting; opsluiting; 2) remming; 3) belemmering, beletsel, verbod; 4) versperring 5) verzet, weerstandbieding, tegenstand.

Spe'sen, vr. mrv.: 1) kosten, 2) onkosten; I -frei, bv. n.: vrij van onkosten; -konto, o.: onkosten-rekening; -nachnahme, vr.: beschikking over de kosten; -rechnung, vr.: onkosten-rekening.

Spezerei’, vr.: specerij (Spezerei’en, mrv.: 1. sgecerijën, 2. kruidenierswaren, 3. drogerijën); I -gewölbe, o.: 1) kruidenierswinkel, 2) drogistwinkel; -handel, 1) handel in specerijën, 2) handel in kruidenierswaren, 3) handel in drogerijën; -handler, m.: kruidenier; -handlerin, vr.: 1) kruideniersvrouw, 2) winkelierster in kruidenierswaren; -handlung, vr, (-laden, m.): 1) kruidenierswinkel, 2) drogistwinkel ; -strauch, m.: (pik.) nagelboom; -waa-ren, vr. mrv.: Zie Spezereien.

spen'den, w. b.: uitdeelen; reichlich - : mild zijn met; I Spen'der, (-s ; mrv. -): uitdeeler ; Spen'derin, vr.: (mrv. -nen): uitdeelster; spendi’ren [ie], w. b.: spen-deeren (die Spendirhosen angezogen haben: spr.: den boel er doorlappen, zijn geld over den balk gooien).

Speng'ler, m.: Zie Spangler.

wer;

Sper’ber, m, (-s; mrv. -): (vog.) sper-I -apfel, m.: sorbe-appel; -baum, m.: sorbeboom; -beere, vr.: Zie -apfel; -kraut, o.: (pik.) pimpernel, sorbekruid.

toch

Sperenzien, vr. mrv.: complimenten, plichtplegingen ; machen Sie keine -: maak \ geene plichtplegingen.

Sper'gel, m. (-s): (pik.) Zie Spark.

Sper'ling, m. (-es, *s; mrv. -e): (vog.) musch; verliebt wie ein -: (spr.) dol verliefd, zoo gek als een ui; die -e singen es auf den Dachern: (spr.) het wordt verkondigd van de daken.

Sper lings, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) roode pimpernel; -mannchen, o.: manne-tjes-musch; -netz, o.: (jag.) musschennet

sel.

in.:

hakke

lt i rv

spezi....: Zie S|>eci....

Sphare, vr.: sfeer; das liegt ausser seiner -: dat ligt buiten zijne sfeer; Spha'rik, vr.: leer der hemelbollen; spha'risch, bv, n.: 1) bolvormig, 2) kringvormig.

Spliinx, vr.: (fab.) sfinx; (fig.) raacl-

Spiau'ter, m. (-s): (min.) zink.

Spiek, in Sam. I -aal, m.: gerookte paling; -braten, m.: gelardeerd gebraden vleesch; -brett, o. lardeerplank; -damm, lage dijk, dijkje; -gans, vr.: gerookte vette gans; -haring, m.: hardge-rookte bokking, Engelsche bokking; -nadel, vr.: lardeerpin; -speek, o.; lar-deer-spek; -wurzel, vr.: Xplk.) tamme valeriaan.

spieken, w. b,: 1) (kkk.) lardeeren; (fig.) doorspekken; seine Reden - mit: zijne redeneeringen doorspekken met: 2) (fig.) spekken, vetmaken; Einem den Beutel -: iemands beurs spekken.

Spick'er, m. (-s; mrv. -): (kkk.) lardeerder.

spie: Zie speien,

Spiegel, m. (-s; mrv, -): spiegel (1. weerkaatsend glas; 2. heldergladde oppervlakte;    3. achtersteven van een

schip); (hik.) speculum; (van eene deur :) paneel; (van een visch- of vogelnet:) wijde vierkante maas; (van een pauw:) ronde fraaie plek in den staart; (van eene ree:) witte plek aan het achterste; Einem den - zeigen: (fig.) aan iemand zijn gedrag voor oogen houden; das wird er nicht hinter den - stecken: (fig.) daar zal hij geen roem op dragen, daar zal hij niet op pochen. I -achtelkreis, m.: Zie -oktant; -artig, bv. n.: spiegelachtig; -becken, o.: scheerbekken (als barbiers-uithangbord); -beleg, m.: verfoeliesel;-beleger, m.: verfoeliër van spiegels; -bele-gung, vr.: (het) verfoeliën van spiegels; -bild, o.: spiegelbeeld, teruggekaatst beeld, (nat.) luchtspiegeling; -blank, bv. n.:spie-gelblank, als een spiegel zoo blank;-blatt, o.: verfoeliesel; -bog, m.: (zeew.) hakkebord; -braun, bv. n.: glanzig bruingespik-keld (ein -brauner: een bruingevlekt schimmelpaard); -decke, vr.: 1) plafond met spiegelglas, 2) plafond uit één stuk; -eben, bv. n.: spiegelglad; -ei, o,: (kkk.) kalfs-oog (d. i. een in de koekenpan zóó in boter gebakken ei, dat het dooier in zijn geheel midden in het wit ligt); -einfassung, vr.: spiegellijst; -ente, vr.: (vog.) tamme eend; -erz, o.: (min.) ijzer-glans; -fabrik, vr.: spiegel-fabriek, spie-gelgieterij, spiegelmakerij; -fechten, o.: spiegelgevecht, (fig.) kwakzalverij, oogverblinding; -rechter, m.: deelnemer aan een spiegelgevecht, (fig.) kwakzalver, oogverblinder; -fechterei', vr.: (fig.) kwakzalverij, oogverblinding; -feder, vr.: pauweveer; -fenster, o.: spiegelraam; -fernrohr, o.: spiegel-telescoop; -fisch, m.: 1) spiegelvisch, 2) zonnevisch; -flache, vr.: (het) spiegelvlak; -flecken, m.: oogje (op de vleugels van een insect); -flor, m.: gaas; -folie, vr.: 1) verfoeliesel, 2)bladtin, (-folienschlager, m.: bladtinmaker); -futter (-futteral), o.: spiegel-foedraal; -garn, o.: net met wijde vierkante mazen; -gemach, o.: kamer rondom met spiegelglas; -ge

wölbe, o.: (bwk.) welfdak (verwulfsel) met een vlak middelvak; -giesserei', vr.: Zie -fabrik; -glas, o.: spiegelglas; -glatt, bv. n.: spiegelglad; -handel, m.: handel in spiegels; -handler, m.: koopman in spiegels; -harz, o.: spiegelhars; -heil, bv. n.: spiegelhelder, als een spiegel zoo helder; -hütte, vr.: Zie -fabrik; -karpfen, in.: (visch:) spiegelkarper, koningskarper; -kasten, m.:    1) kapdoos, toilet-doos,

2) naaikistje met een spiegeltje; -klar, bv. n.: Zie -heil; -kuchen, m.: (kkk.) kalfs-oogen (mrv.; Zie -ei); -kunst, vr.: leer der straalbreking; -lampe, vr.: lamp met een licht-weerkaatser, (fig.) straatlantaarn ; -lehre, vr.: Zie -kunst; -leuchter, m.: kandelaber; -macher, m.: spiegelmaker; -manufaktur’, vr.: Zie -fabrik ; -mass, o.: maat van een spiegel, (jag.) maat van de mazen van een net; -meise, vr.: (vog.) gespikkelde mees; -metall, o.: spiegelachtig metaal; -mühle, vr.: spiegel-slijperij; -netz, o.: Zie -garn; -oktant, m.: spiegel-octant; -otter, vr.: (drk.) glinsterende otter (uit Canada); -punkte, m. mrv.: glimmende spikkels (op insecten); -quadrant, m.: spiegelquadrant; -rahmen, m.: spiegellijst; -rand, m.: geslepen rand; -rappe, m.: (paard:) schimmel met donkerbruine vlekken; -rein, bv.

n. : spiegelrein, vlekkeloos; -roche, m.: (visch:) spiegelrog; -rohr, o.: spiegel-telescoop; -saai, m.: spiegelzaal, zaal rondom met spiegels; -scheibe, vr.: spiegelruit; -schiff, o.: schip met vierkanten achtersteven; -schimmel, m.: (paard:) schimmel met witte spikkels; -schleifcr, m.: spiegelslijper; -sechstelkreis, m. (-sextant, m.): spiegel-sextant; -stein, m. (min.) spiegelsteen; -tafel, vr.: spiegelruit, (een) blad spiegelglas; -teleskop, m.: spiegel-telescoop; -tisch, m. (-tischchen,

o. ): kaptafel(tje), toilet-tafel(tj.e); -wahr-sagerei’, vr.: waarzeggerij door middel van spiegels; -werk, o.: (zeew.) bord; -worpen, m. mrv. (-wrangen, m.

.): (zeew.) worpen, achterspants-balken; -zeug, o.: (jag.) Zie -garn; -zimmer, o.: kamer rondom met spiegels.

spiegelicht (spiegelig), bv. n.:

1)    spiegelachtig; (fig.) licht-weerkaatsend;

2)    met spiegelglas.

spieg:'eln, w. o. h.: spiegelen, glinsteren, fonkelen; w. b.: weerkaatsen (licht, enz.); I sich -, w. w.: in den spiegel kijken; sich - an: (fig.) zich spiegelen aan, een voorbeeld nemen aan.

Spieg’elunjg, vr.: spiegeling.

Spiek, in Sam. I -öl, o.: spijk-olie, lavendel-olie; -wasser, o.: lavendelwater.

Spiek’e, vr.: (pik.) spijk, lavendel;

Spiek”ennar'de, vr.: (pik.) nardus.

Spieker, m. (-s; mrv. -): (scheep-makers-)spijker; I -bohrer, m.: spijkerboor; -haut, vr.: spijkerhuid (van een schip); -nagel, m.: (scheepmakers-) spijker.

ISpiel, o. (-es, -s; mrv. -e).: 1) spel (i. a. b.); ein - Kanen: (spl.) een spel kaarten; ein sicheres - spielen: (fig.) sekuur spel spelen, zeker van zijne zaak zijn; das ist ihm ein -: (fig.) dat is spelen voor hem, dat is kinderwerk voor hem; das -

spe

-zimmer,

fal-

m. (-es, -s; mrv. -s):

der Hande: het gebaren-spel, de gesticulatie; ein - der Katur: eene speling der natuur; sein - haben mit (sein - treiben mit): (fig.) zijn spel drijven met, spelen met, een speelbal maken van; die Hand mit im -e haben: (fig.) de hand in het spel hebben; freies - haben: (fig.) vrij spel hebben; gewonnen - haben: gewonnen spel hebben (ook fig.); das - gewonnen geben: het spel gewonnen geven; auf’s - setzen: (fig.) op het spel zetten, er aan wagen; auf dem -e stehen: (fig.) op het spel staan; das - hat sich ge-wandt: (spr.) de hekken zijn verhangen; Einen mit in’s - bringen: (fig.) iemand in het spel halen, iemand in het spel trekken; 2) trom; das - rühren: de trom roeren; mit klingendem -e abziehen: met slaande trom aftrekken; 3)(jag.)fazantenstaart.

ISpiel, in Sam. I -arbeit, vr.: (fig.) kinderspel; -art, vr.: 1) manier van spelen, 2) speling der natuur, 3) verscheidenheid ; -ball, m.: speelbal; -brett, o.:

1)    schaakbord, 2) dambord, 3) trictrac-bord; -bruder, m,: 1) speelkameraad, 2) (in het spelen met vier personen:) maat,

3) (fig.) speler in zijn hart; -bude, vr.: tent waar kansspel gespeeld wordt; -docke, vr.: speelpop; -feind, m.: vijand yan het spel, vijand van spelen; -freund, m.: vriend (minnaar) van spelen;-funken, m.: spattende vonk; -gebrauch, m.: regel van het spel; -gefahrte, m.: Zie -bruder no. 2; -gefecht, o.: gevecht uit gekheid; -gehülfe, m.: helper bij het spel, (aan eene speelbank:) (Fr.) croupier; -geist, m.: speelzucht; -geld, o.: 1) speelgeld,

2)    zakgeld, 3) speldengeld; -genoss, m.: Zie -bruder no. 1 en no. 2; -genossin, vr.: 1) speelgenoote, (fam ) speelkameraad, 2) (in het spelen met vier personen:) maat; -gesell, m.: Zie -genoss; -gesell-schaft, vr.: 1) gezelschap spelers, 2) speel-genootschap, speel-club, 3) clubje (troepje van zoo of zoo vele personen) om een partijtje te maken (-gesellschaft halten: er een speelhuis op nahouden; in die -gesellschaft gehen: gaan spelen);-gesetz, o.: regel van het spel; -glück, o.: geluk in het spel; -gurgel, m.: spelersbaas; -haft, bv. n.: speelsch; -haftigkeit, vr,: speelschheid; -hans, m.: spelersbaas; -haus. o.: speelhuis, (fig.) speelhol, speelhel; -jacht, vr.: pleizierjacht; -kahn, m.: plei-zierboot, boot om te spelevaren; -kame-rad, m.: speelkameraad; -kampf, m.: 1) spiegelgevecht, 2) worstel-spel; -karte, vr.: speelkaart; -kasse, vr.: (aan speelbanken:) kas van den bankier, (in gezel-schaps-spelen:) pot; -kastchen, o.: fiesjes-doosje; -katzchen,o. (-katze, vr.:) speelsch katje, speelsch e poes, (fig. fam.) vroolijke Frans, dartele meid, (iron.) coquette, behaagzieke nuf; -klubb, m.: speel-club, speel-gezelschap; -kragen, m.: (zeew.) scheeps-luik; -kugel, vr.: bal om mee te spelen (kaatsbal; kolfbal; biljartbal); -leuchter, m.: kandelaar op een speeltafeltje; -leute, m. mrv.: muzikanten; -mann, m.: speelman, muzikant; -marke, vr.: flesje, speelmerkje; -matz, m.: spelersbaas; -narr, m.: hartstochtelijk minnaar van het spel; -ochs, m.; spring-stier; -partie, vr.: spel (d. i. eene partij van een of ander spel), partij; -pfennig, m.: Zie -marke; -platz, ra.: 1) speelplaats, 2) kolfbaan, kegelbaan, kaatsbaan; -puppe, vr.: speelpop; -ratze. vr.: 1) speelster in haar hart, 2) liefhebster van valsch^spelen; -raum, ra.: speelruimte, speling; -regel, vr.: regel van het spel; -saai, m.: speelzaal; -sache, vr.: (een) stuk speelgoed (-sachen, vr. mrv.: speelgoed, enk.); -schuld, vr.: speelschuld; -schwester, vr.: hartstochtelijk liefhebster van het spel, speelster in haar hart;-stunde, vr.: speel-uur; -sucht, vr.: speelzucht, zucht om te spelen; -süchtig, bv. n.: aan het spel verslaafd, tot spelen geneigd; -tag, m.: speeldag, vrijë dag; s-tasche, vr.: goocheltasch; -teller, m.: (spl.) pot; -teufel, m.: 1) speel-duivel, 2) spelersbaas; -tisch, m.: speeltafeltje); -uhr, vr.: spelende klok, klok met speelwerk; -verderber, in.: spel-ver-'knoeier, (fig.) spelbederver, pretbederver; -waare, vr.: Zie -saclie; -warter, in.: 1) biljart-jongen, markeur, 2) kegeljongen, opzetter van de kegels; -weise, vr.: manier van spelen (als bw.: spelenderwijs, spelende); -werk, o.: 1) speelwerk, kinderspel), 2) Zie -sachen; -wuth [t], vr.:

elwoede; -zeug, o.: speelgoed (-zeug, in Sam.: -bude, vr.: 1) speelgoedwinkel, 2. speelgoedkraam; -handler, m.: 1. speel-goedkoopman, 2. winkelier in speelgoed; -macher, m.: speelgoedmaker); o.: speelvertrek.

spieren, w. o. h. en w. b.: spelen (i. a. b.); Karten -: kaartspelen, (fam.) kaarten; Billard -: biljart spelen, biljarten; einen Ball in’s Loch -: een bal maken (d. i. in den zak stooten); Kegel -: kegelen; Schach -: schaken; Brett -: dammen; Klavier -: piano spelen; auf der Flöte -: de fluit spelen; Komödie -: comedie spelen ; eine Bolle -: eene rol spelen; den Liebhaber -: voor minnaar spelen, de rol van verliefde spelen; den Hans Karren-: voor gek spelen; den Meister -: (fig.) den baas spelen; in’s Gelbliche -: in het geelachtige spelen, naar het geelachtige trekken; das Geschütz - lassen: het geschut laten spelen; die Wasserkünste - lassen: de kunstfonteinen laten spelen (laten werken); eine Mine - lassen: eene mijn laten springen; er lasst nicht mit sich -: hij laat niet met zich spelen; Einem einen Streich -: (fam.) iemand eene poets bakken; Einem etwas in der Hand oder aus der Hand -: iemand iets in handen of uit de handen spelen; Sie spielen sich einan-der in die Hand: (fig.) zij werken elkander in de hand, zij kaatsen elkander den bal toe; etwas in’s Weite -: (fig.) iets rekken als kokinje; Bankerott -: bankroet spelen, bankroet slaan, bankroet gaan.

Spiel’er, m. (-s; mrv. -): speler; scher -: valsche speler; I Spielerei’, vr.: 1) speelwerk, kinderspel, 2) scherts, gekheid, 3) kinderwerk; Spiel'erin, vr. (mrv. -nen): speelster; spiel'erisch, bv.n.: speelsch; Spiel'ung, vr.: speling, speelruimte.

Spier’e, vr.: (zeew.) doovejut, uithouder.

Spierling,

(visch:) spiering.

Spierlings, in Sam. I -baum, m.: (pik.) sorbeboom.

gre

empa-

van

ISpiess, m. (-es; mrv. -e): 1) spies, spriet, piek, lans; 2) werpspies; (vv.) harpoen; 3) (kkk.) spit, braadspit; (voor paling, leeuweriken, enz.:) speetje ;( op den kop van een jong hert:) spriet; den - hinter der Thüre lassen: (spr.) een sprek eensklaps afbreken. Zie Spiesse.

ISpiess, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) slag-ader; -bock, m.: stelling waarop het braadspit rust; -braten, m.: aan het spit gebraden vleesch; -bürger, m.: piekenier van de burgerwacht, (fig.) bekrompen mensch, (ook:) kleine burger, (in de stu-denten-taal:) ploert; -bürgerlich, bv. n.: (fig.) bekrompen, kleingeestig, (in de studentenbaal:) ploerterig; -dreher, m.: spitdraaier, ronddraaier van het braadspit; -förmig, bv. n.: speer vormig, (pik.) spits; -gehörn, o.: opkomend gewei (de sprieten, mrv.) van een jong hert; -gerte, vr.: spitsroede, (fig.) karwats; -gesell, m-:

1)    kameraad, mede-stander, 2) medeplichtige; -glanz, m. (-glas, o.): spiesglans, antimonium; -haar, o.: varkensborstel; -hahn, m.: kapoen (d. i. een gesneden haan); -hirsch, m.: Zie Spiesser; -ruthe |t], vr.: spitsroede (-ruthen Ltl laufen: door de spitroeden loopen, door de kordons loopen); -schaft, m. (-stange, vr.): staf (schaft, stok, steel) van lans of speer of piek; -trager, m.: piekenier;-treiber, m. (-wender, m.): spitdraaier, ronddraaier van het braadspit; -werfer, m.: harpoenier; -wurzel, vr.: spil; -zahn, m.: (ontij oogtand.

Spiesschen, o. (-s; mrv. -); 1) speetje;

2)    sprietje.

Spiesse, m. mrv.: (fam.) schijven, moppen, duiten (d. i. geld).

spies'sen, w. b.: met eene lans (speer,

iek) doorsteken (doorboren), (fig.) aan eene lans rijgen; (kkk.) aan net spit steken, (paling, kleine vogels, enz.:) speten; (Turksche doodstraf:) spiesen, leeren.

Spies’ser, m. (-s; mrv. -): (jag.) jong hert (met pas opkomend gewei).

spies'siclit (spies’sig;), bv. n.: 1) speervormig, 2) met spitse punten, piekig.

Spikant', m. (-s): (pik.) speerwortel.

Spi ke, vr.: Zie Spieke.

Spi'ker, m.: Zie Spieker.

Spill, o. (-es,-s; mrv.-e): (zeew.) gangspil; I -baum, m.: (pik.) papenhoutboom; -gaten, o. mrv.: gaten van het gangspil; -klampen, vr. mrv.: gangspil-looper, ronddraaier van het gangspil; -mage, m.: (rcht.) spillemaag (d. i. bloedverwant den vrouwskant); -seite, vr.: (rcht., de) vrouwskant, zijde der vrouw; -spur, vr.: (zeew.) spilbedde, onder-stel van het gangspil.

Spillage, vr.: (kph.) verlies door storting als anderszins; (ook:) opveegsel (b.v. graan dat op den grond gevallen is).

Spilie, vr.: (tech.) spil; (zeew.) gangspil; (van eene schroef:) schroefdraad; (ng.) ronddraaiend stuk speelgoed; (pik.) eierpruim.

Spillen, in Sam. I -beine, o. mrv.: spilie beenen, (iron.) ooievaars-beenen.

Spilling, m. (-es? -s; mrv. -e): eierpruim; I -baum, m.: eierpruimeboom.

Spinat', m. (-es, -s): (pik,) spinazie.

Spind, m. en o. (-es; mrv. -e): spinde, etenskast.

Spinde, vr.: Zie Spind.

Spin’del, vr.: 1) spil; 2) (garen-)spoel, klos; 3) schroefdraad; 4) torenspits ;

5)    (ontl.) scheenbeen, (ook:) elleboogspijp;

6)    (van eene wenteltrap:) spil; 7) (zeew.) gang-spil; 8) (wkt.) spilboom, stang;

I -baum, m.: (pik.) papenhoutboom, (wkt.) spilboom, stang; -heine, o. mrv,: spilie beenen, (iron.) ooievaarsbeenen; -beinig, bv, n.: spil van beenen ; -birn, vr.: langwerpig spitse peer; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dünn, bv. n. (-dürr, bv, n.): schriel en mager, (fam.) boonenstaakach-tig; -förmig, bv. n.: spilvormig; -holz, o.: (pik.) papenhout; -kraut,o.: (pik.) basterd-saffraan; -macher, m.: garenklossenmaker; -presse, vr.: schroefpers; -theil [tj, m.: (rcht.) spilledeel; -treppe, vr.: wenteltrap; -welle, vr.: garen-klos; -wirtel, m.: ring waarin de spil loopt; -zapfen, m.: spil.

spin’deliclit (spin’delig), bv. n.: spilvormig.

Spinell', m. (-es, -s): (min.) spinel.

Spinett', o. (-es, mrv. -e): (muz.) "pinet-klavier, spinet; I -draht, m.: spinetsnaar.

Spin'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) sleedoorn.

spinn, in Sam. I -bar, bv. n.: spinbaar, te spinnen; -blume, vr.: (pik.) herfsttijloos, wilde saffraan; -flachs, m.: spinvlas, gehekeld vlas; -fliege, vr.: (ins.) luisvlieg, paardenluis ; -frau, vr.: spinster; -geschaft, o.: spinnerij; -haken, m.: spinhaak; -hanf, m.: spinhennep, gehekelde nennep ; -haus, o.: 1) spinnerij, 2) spinhuis, tuchthuis; -hütte, vr.: hut voor zijwormen; -kopf, m.: (zeew.) spinnekop; -marchen, o.: sprookje van Moeder de Gans; oudewijven-sprookje; -maschine, vr.: spin-machine; -meister, m.: baas over de spinners; -mühle, vr.: spinmolen; -rad, o.: spinnewiel; -raupe, vr.: (ins.) zijworm; -rocken, m.: spinrokken (-rockendistel, vr.: ruige distel); -schule, vr.: spinschool; -seide, vr.: spinzijde, zijde die gereed is om gesponnen te worden; -stube, vr.: spinzaal, spinvertrek (-stuben-marchen, o.: Zie -marclten; -stubenweis-heit, vr.: oudenwijven-philosophie): -warze, vr.: (van spinnende insecten:) spin-vochttepeltje; -webe, vr.: spinneweb, spinweb (-webenhaut, vr.: ontl.: spinn e-webvlies); -wirbel, m. (-wirtel, m.): ring waarin de spil draait; -wolle,vr.: spinwol, wol die gereed is om gesponnen te worden.

Spin'ne, vr.: (ins.) spin, (pop.) spinnekop; I -feind, bw.: zeer vijandig (Emem -feind sein: een ingekankerden haat aan iemand hebben); -jungfer, vr.: schoenlapper (een vlinder); -niftel, vr.: nicht van moederszijde.

spinnen, w. b, onr. (spann; gespon'-nen): spinnen (ook fig.); keine Seide bei etwas -: (spr.) geene zijde bij iets spinnen;

I w. o. onr.: (van katten, van priktollen, enz.:) spinnen.

Spinner, m. (-s; mrv. -): spinner;

-lohn, m.: spinloon.

Spinnerei’, vr.: spinnerij; I -besitzer, m.: eigenaar eener spinnerij.

Spin'nerin, vr.: (mrv. -nen): spinster.

spinös’, bv. n.: ondeugend.

SPINT.

775

mm.

ISpint, m. (-es; mrv. -e): spint (eene maat voor droge waren).

ISpint, m. (-es): 1) testigheid (van brood); 2) spint (in boomen).

spintig, bv. n.: (van brood:) testig, niet goed gaar.

spintisiren [ie], w. o. h.: peinzen, mijmeren.

Spion', m. (-es, -s; mrv. -e): spion; spioni'ren [ie], w. o. h.: sjdonneeren, loeren ; Spionirerei’ |nie],vr.: spionneering.

Spiral', in Sam, I -draht, m.: schroefdraad; -feder, vr.: spiraalveer; -förmig, by. n.: spiraalvormig; -linie, vr.: spiraal-

Spirale, vr.: spiraallijn.

Spiritismus, m. (-): spiritismus; Spiritist', m. (-en; mrv. -en): spiritist; Spiritualis'mus, m. (-): spiritualismus; Spiritualist, m. (-en; mrv. -en): spiritua-list; Spirituo’sa (Spirituo'sen), o. mrv.: geestrijke dranken; Spi'ritus, m.: spiritus (-lampe, vr.: spiritus-lamp).

Spital’, m. (-es, -s; mrv. Spita'ler): gasthuis, (mil.) hospitaal; auch im - ge-wesen sein: (spr.) ook van de taart gelust hebben; - für Aussatzige : leprozenhuis; I -fieber, o.: hospitaalkoorts; -frau, vr.: gasthuisvrouw; -kirche, vr.: gasthuiskerk, (mil.) hospitaalkerk; -meister, m.: gasthuisvader, (mil.) directeur van het hospitaal; -mönch, m.: (kkl.-hist.) ridder van Sint-Jan, Maltezer-ridder; -mutter, vr.: gasthuismoeder; -pfarrer, m.: predikant van de gasthuiskerk (of: hospitaalkerk); -pfleger (-schaffner), m.: Zie -meister; -schiff, o,: (mar.) hospi-taalschip, ziekenschip; -suppe, vr.: hos-pitaalsoep, soep voor zieken, (pop.) sloerie-nat; -verwalter (-vorsteher), m.: Zie -meister.

Spittel, m. (-s; mrv. -): (fam.) Zie

Spital.

Ispitz, bv. n.: spits; - auslaufen: spits toeloopen; ich kann das nicht - machen: (fig. lam.) ik kan er geen hoogte van krijgen.

ISpitz, m. (-es; mrv. -e): 1) basterd-mops, deentje (eene hondensoort); 2) (fam.)

k in den kraag; einen - haben: stuk in zijn kraag hebben, een snipper aanhebben, den Prins gesproken hebben, dronken zijn.

ISpitz, in Sam. I -ahorn, m.: ahornboom met spitse bladeren; -amboss, m.: (sm.) speerhaak; -arbeiter, m.: touwslager voor kleinwerk; -axt. vr.: houweel; -bart, puntbaard, (iron.) geitebaard; -hartig, bv. n.: met een puntbaard; -berg, m.: bergpiek; -bergen, o. (-s): (adk.) Spitsbergen; -beutel, m.: meelbuil; -birke, vr.: (pik.) gewone berk; -blattern, vr. mrv.: (gnk.) windpokken, waterpokken; -bohrer, m.: spitsboor; -brand, m.: brand in de punten van het graan; -bube, m.: spitsboef (-bubenbande, vr.: gauwdievenbende; -bubengesicht, o.: fielten-gezicht; -buben-sprache, vr.: ,dieventaal; -bubenstreich, m.:    schelmenstreeek, schurkenstreek);

-büberei', vr.: spitsboeverij, schelmerij, schurkerij; -bübin, vr.: slecht schepsel, (schertsend:) schelmpje; -bübisch, bv. n. schelmachtig, (schertsend:) schelmsch; •eisen, o.: puntbeitel; -ente, vr.: (vog.) puntstaart-eend; -feile, vr.: spitsvijl;

-findig, by. n.: spitsvondig; -findigkeit, yr.: spitsvondigheid; -finger, m.: wijsvinger; -flosse, vr.: puntvin; -flöte, vr.: spilvor-mige orgelpijp; -gerte, vr.: spitsroede

mige orgelpijp; -gerte, vr.: spitsroede (Zie Spiessgerte); -glas, o.: van onderen spits toeloopend glas (wijnglas likeurkelkje, enz.); -gras, kweekgras; -hacke, vr.: houweel; -m.: ruighaver; -hammer, m.: punthi

lijn.

stu

m.:

een

o.:    (pik.')

ïel; -hafer,

ui., iuiguavci, -ïitmiiiici-, iu.. jjunthamer; -harfe, vr.: kleine harp; -haue, vr.: houweel; -hirsch, m.: Zie Spiesser; -horn, o.: (schelp:) kinkhoorn; -hund, m.: basterdmops, deentje (eene hondensoort); -hut, m.: punthoed, spits toeloopende hoed, (ook:) steekhoed, (kph.)suikerbrood, melisbrood, (fig. iron.) verklikker ; -hütig, bv. n.: 1) met een punthoed op, 2) met een steekhoed op; -kegel, m.: spitse kegel, spits toeloopende kegel; -klee, (pik.) witte klaver, steenklaver, schapon-bloem; -klette, vr.: (pik.) kliskruid; -klinge, vr.: stootdegen, puntige sabel; -kopf, m.: langwerpig hoofd, (fig. fam.) slimmerd, leepe gast, (van spijkers:) puntkop; -köpfig, bv. n.: langwerpig van hoofd, (fig. ram.) slim, geslepen, leep, (van spijkers:) met een puntigen kop; -maul, o.: spits toeloopende bek, spitse bek, (visch:) moeraal; -maulig, bv. n,: spits van bek, met een spitsen bek; -maus, vr.: (drk.) veldmuis; -meissel, m.: puntbeitel; -münze, vr.: (pik.) vrouwenmunt, balsem-kruid; -nadel, vr.: naaldvisch; -name, m.: bijnaam; -nase, vr.: puntneus; -nasig, bv. n.: spits van neus, met een spitsen neus; -nuss, vr.: (pik.) waternoot, waterkastanje; -ohr, o.: spitsoor; -öhrig, bv. n.: spits van ooren, met spitse ooren; -pfahl, m.: heipaal; -pferd, o.: brandmager paard; -pinsel, vr.: fijn penseel;-pocken, vr. mrv.: Zie -blattern; -pumpe, vr.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -rad, o,: draadtrekkers-wiel; -reim, o.:    (dk.)

puntdicht; -rede, vr.: 1) scherpe (vinnige) taal, 2) pluimstrijkerij, flikflooierij; -ring, m.: (spelden- ofnaaldenmakers-)slijpsteen; -ruthe [t], vr.: Zie Spiessruthe; -satz, m.: spitsvondigheid; -saule, vr.: 1) pyra-mide 2) obelisk; -saulenartig, bv. n. (-saulig, bv. n.): pyramidaal; -sattel, m,: in eene punt uitloopende strook gronds; -schuh, m.: puntschoen, schoen met spitse punt; -schwanz, m.: (vog.) puntstaart-eend, (visch:) lintvisch; -spann, o.: span van twee paarden naast elkander met een derde er vóór; -stahl, m.: (draaiers-)punt-beitel; -stein, m.: 1) slijpsteen, 2) Zie -saule (-steine, m. mrv.: spitsgeslepene diamanten); -stichel, m.: (steenhouwers-) puntbeitel; -wegerich, m.: (pik.) kleine weegbree; -weide, vr.: (pik.) zwarte wilg; -winkel, m.: (wsk.) scherpe hoek; lig, bv. n.: scherphoekig; -wort, o woord, scherp gezegde; -zahn, oogtand, (fig.) scherpe tand; -buigtang.

Spit’ze, vr.: 1) punt, (inz.) scherpe punt, spitse punt; (toren-)spits; (berg-) top, (berg-)kruin; (boom-)top; (vinger-) top; (neus-)tip, tip van den neus; (fig.) toppunt; die - des Ruhmes: het toppunt van roem; die - der Ehre: het toppunt van eer; 2) (fig.) spits, hoofd; an der -stehen (an der - sein): aan het hoofd staan, aan de spits staan; auf der -

m.:

wilg; inke-

-winKe-

scherphoekig; -wort, o.: scherp erp gezegde; -zahn, m.: (ontl.)

zange, vr.:

op het op het

zeven

Sp

klikk

politie

spit’zeln, w. o. h.: prikken, steken.

Ispit’zen, w. b.: puntig maken, eene punt maken aan; (fig.) spitsen, scherpen; die Ohren -: de ooren spitsen (1. de ooren omhoog steken, b.v een paard; 2. scherp luisteren); das Maul -: (pop.) een mond zetten om „pruim” te zeggen; 3) et was -auf Einen: iets op iemand munten; I sich -) w. w.: puntig (spits) toeloopen; sich -auf: zich spitsen op, hopen op, (pop.) vlammen op.

ISpit'zen, vr. mrv.: kant; - klöpp kant kloppen; englische -: Engelsche ki

het split maken in; (koper:) zuiveren, louteren.

Spleis'ser, m. (-s; mrv. -): splijter, spouwer, kloover; (fig.) splitser.

spleis’sig, bv. n.: licht splijtend, licht spouwend.

Spl int , m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (in hout:) spint; 2) Zie Spleisse; 3) (zeew.) spie, spij; I -bolzen, m.: spiebout; -gat, o.:

m.:

van

spontan', bv. n.: vrijwillig, uit eigen beweging; Spontaneitaf, vr.: spontaneïteit.

tot

m.:

(-s ; mrv. -): sporenmaker, (-s): (kph.) bruto-gewicht.

stehen: op de punt staan, (fig.) spel staan; auf die - stellen: (tig.) spel zetten, in de waagschaal stellen, er aan wagen; vor die - fordern: voor het front roepen; opeischen om voor den dag te komen, (fig.) uitdagen, (ook:) tarten; Einem die - bieten: aan iemand de spits bieden, aan iemand het hoofd bieden; die Dinge auf die - treiben: de dingen tot het uiterste drijven; 3) (fig.) ziel (van een puntdicht, van een gezegde, enz.), punt waarop het neerkomt, kern, pit; 4) (spl.) i; 5) Zie mrv. Spitzen, it’zel, m. (-s; mrv. -): stille ver-er, speurhond (spion) van de

eln:

.    ,    __    ,    „     w___________ant:

brabanter -: Brabantsche kant; I -arbeit, vr.: kantwerk, werk van kant; -arme], m.: kanten mouwtje; -artig, bv. n.: kantachtig, op kant gelijkende; -aufsatz (-besatz), m.: kanten garneersel, garneersel van kant; -flickerin, vr.: kant-stopster; -garn, o.: kantgaren, fijn garen voor kantwerk; -grund, m.: grond (bloem) van kant; -halstuch, o.: kanten doekje; -handel, m.: handel in kant; -handler, m.: handelaar in kant; -haube, vr.: kanten muts(je);-hemd, o.: hemd met kanten strookjes; -kleid, o.: japon met kanten strooken; -klöppel, m.: kantwerkers-klos; -klöppler, m.: kant-klopper, kantwerk; -klöpplerin, vr.: kantklopster, kantwerkster; -kragen, m.: kanten kraag; -kram, m : 1) handel in kant, 2) kantwaren (mrv.); -kissen, o.: kantkloppers-kussen; -laden, m.: kant-wmkel; -macher, m.: Zie -klöppler; -manschette, vr.: met kant gegarneerde mansjet; -mantel, m.: met kant gegarneerde mantel; -model, m. (-muster, o.): patroon voor (van) kantwerk, kantpatroon; -schleier, m.: kanten sluier; -seide, vr.: (mod.) zijden kant, blonde; -stich, m.: kantsteek; -tuch, o.1) zakdoek(je) met kant, 2) kanten doekje; -w aar e, vr. (-werk, o.): kantwerk, werk van kant;-wirker,m.: Zie -klöppler; -zackchen, o.:om-oogje; -zwirn, m.: Zie -garn.

spitzig, bv. n.: spits, puntig; (fig.) spitsvinnig; ein -er Winkel: (wsk.) een scherpe hoek; / -keit, vr.: spitsheid, puntigheid, Jfig.) spitsvinnigheid.

Spleiss, in Sam. | -herd, m.: Zie -ofen; -kupfer, m.: ruw koper; -meister, m.: zuiveraar van ruwkoper; -ofen, in.: louier-oven.

Spleis'se, vr.: (van hout, been, enz.:) splinter; (van ijzer:) bladder, schilfer, hamerslag.

spleis sen, w. o. onr. s. (spliss; ge-splis'sen): 1) splijten, 2) splinteren; w. b.: splijten, spouwen, klooven; (fig.) splitsen; look:) afsplinteren; (in schrijfpennen:)

spiegat.

Splin'ter, m. (-s; mrv. -): Zie Spleisse; j -nackend (-nackt), bv. n.: spiernaakt.

Ispliss : Zie spleissen.

iSpliss, m. (-es; mrv. -e): spleet; I -eisen, o.: (zeew.) splits-ijzer; -hammer, splitshamer; -horn, o.: splitshoorn; -pflock, m.: splits-ijzer.

splissen, w. b.: (zeew.) splitsen, lasschen; (tim.) zwaluwstaarten.

Splitt, in Sam. I -erbse, vr.: split-erwt; -fisch, m.: gespouwen stokvisch; -holz, o.:

split ten, w. b.: Zie spleissen.

Split’ter, m. (-s; mrv. -): Zie Spleisse; I -nackend (-nackt), bv. n.: spiernaakt; -richten, w. o. h.: vitten; -richter, m.: vitter; -toll, bv. n.: stapelgek; -zange, vr.: (hik.) splintertang,

Split'terclien, o. (-s; mrv.-): 1) splintertje; 2) bladdertje, schilfertje;split’terig, bv. n.:    1) splinterend, afsplinterend,

2) splinterig, vol splinters, (van ijzer:) bladderig; split’tern, w. o. h.: en s.: splinteren, afsplinteren, (van ijzer:) bladderen, afschilferen; w. b.: 1) tot splinters slaan, 2) afsplinteren, (een boom:)

onderen dunner maken om hem gemakkelijker te vellen.

Splitz, in Sam. I -eisen, enz.: Zie Spliss.

split'zen, w. b.: Zie splissen.

Spo'lien, vr. mrv.: (fig.) buit (enk.).

Sponde, vr.: legerstede, bed; (dk.) sponde.

Sponsa'lien, vr. mry.: (rcht.) trouwbeloften.

Sponton', m, (-es, -s; mrv. -e): (mil.) sponton, halve piek.

Spor, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) borstader; -apfel, m. (-birne, vr.): sorbe-appel, sorbe-bes; -ei, o.: vuil ei, bedorven ei; -fleck, m.: bederfvlek, vlek van bederf; -leder, o.: spoor-riempje,

Sporaden, vr. mrv.: (adk.) Sporadische Eilanden; spora'disch, bv. n-: sporadisch (-e Insein: Sporadische Eilanden; -e Krankheiten: gnk.: sporadische ziekten, ziekten die niet algemeen heer-schend optreden, doch waarvan slechts hier en daar op zich zelf staande gevallen voorkomen).

Ispo'ren, w. o. s.: beginnen te rotten, bederf overgaan.

ISpo'ren, mrv. (Zie Sporn); I -stich, (rs.) prik met de sporen, (pik.) malde-geer, kruisbladerige gentiaan; einem Pferde -stiche geben: aan een paard de sporen geven; voller -stiche: vol wonden van spoorprikken.

Spo’rer, m.

Spor'ko, o.

Sporn, m. (-es, ’-s; mrv. -en of Spo'- Spöttelei’, vr.: spotternij; -spöt'teln ren): spoor (1. aan den hiel van een    w. o. h.: den draak steken (- über;

ruite

r; 2. scherpe punt aan den poot van    met).

een

haan); (hg¹.) spoorslag, prikkel; der - spot’ten, w. o. h. en w. b.: spotten; heroischen Thaten: de prikkel tot    Einen - (über Einen -): 1) met iemand

heldhaftige daden; einen - zu viel haben:    spotten, iemand bespotten, 2) iemand be-

(ng. ia

hebben, van juvvj^ ^wm.,    hj

min hebben, er één van de vijf kwijt zijn; I -ader, vr.: (ontl.) borst-ader; -blume, vr.:

(fig. fam.) een slag van den molen beet-    spottelijk maken, 3) iemand yoor den

van Lotje getikt zijn, er één te    gek houden, den draak met iemand

steken.

,    —, .... v------,    ,... spot'tenswerth. [tj, bv, n.: bespotte-

(plk.) ridderspoor; -flügel, m.: (vog.) spoor- lijk, belachelijk.

vogel, spoorwiek, lansvogel, chirurgijn; Spotter, m. (-s; mrv. -): spotter; -förmig, bv. n.: hane-spoorvormig, prikkel-    Spötterei’, vr.: spotternij; Spöt'terin, vr.

vormig; -füsse, m. mrv.: met sporen    (mrv. -nen): spotster; spöt'tisch, bv. n.:

gewapende voeten of pooten; -halter, m.:    spottend; Spött'ler, in. (-s; mrv. -): (fam.)

spoorleertje; -leder, o.: spoor-riempje;    draaksteker, spotvogel, grappenmaker,

-radchen, o.: spoor-radertje ; -riemen, m,:    schalk; Spött'lerin, vr. (mrv. -nen): (fam.)

spoor-riempje; -statig, bv. n.:    (rs.)    draaksteekster.

weerstrevig, koppig, (tig.) overprikkeld;    Ispracli: Zie spreclien.

-stich, m.: prik met een der sporen, prik    ISpraclt, in Sam. I -ahnlichkeit, vr.:

met de sporen, (fig.) spoor-slag; -streichs,    overeenstemming der talen; -art, vr.:

bw.: in vollen ren, spoorslags, (fig.) in    geest der (eener) taal; -bau, m.: woord-

allerijl; -trager, m.: spoorleertje.    schikking, woordvoeging, syntaxis; -be-

spor'nen, w. b.: (rs.) de sporen geven merkung, vr.: taalkundige opmerking; aan; (fig.) aansporen; I sich -, w. w.:    -eigenheit (-eigenthümlichkeit [t]), vr.:

sporen aandoen (gespornt, bv. n.: sporen    taaleigen, bijzondere eigenschap (eigen-

dragende, fam.: gestiefelt und gespornt':    aardige bijzonderheid) eener (der) taal

gelaarsd en gespoord).    (eine deutsche -eigenthümlichkeit: 1. een

Spor'tel, m. (-s; mrv. -): mand;    Duitsch taaleigen, 2. een germanismus);

I -kasse, vr.: 1) kas    der leges, kas der    -fahig, bv. n,: 1) in staat om te spreken,

emolumenten, 2) pot    van het verval der    2) tot spreken bevoegd, (fig.) welbespraakt;

dienstboden; -taxe, vr.: reglement op het -fahigkeit, vr.: (fig.) welbespraaktheid, heften van leges of    emolumenten, (fig.    (ook:) taalkennis; -feger, m.: purist,

fam.) fooien-stelsel.    letterzifter; -fehler, m.: taalfout; -fenster,

ISpor’teln, m. mrv.: leges, emolu-    o.: (in kloosters:) getralied raampje door

menten; (fam.) buitenkansjes, fooien,(enk.)    hetwelk men met bezoekers kan spreken,

verval.    spreek-raampje; -fertig, bv, n.: welbe-

Isporteln, w. o. h.: Zie het w. o.    spraakt, rad ter taal; -fertigkeit, vr.:

sportuliren.    welbespraaktheid, radheid van tong;

portulaiit’, m.    (-en; mrv. -en):    -forscher, m.: taalvorscher, philoloog,

emolumenten-trekker; sportuli’ren [lie],    taalgeleerde; -forschung, vr: taalvorsching,

w. o. h.:    1) emolumenten opleveren,    philologie, taalgeleerdheid; -gabe, vr.:

2) (fam.) verval opleveren.    1) spraakvermogen, 2) welbespraaktheid;

Spott, m. (-es, -s): spot; (fig.) voor-    -gebrauch, in.: spraakgebruik; -gelehrsam-

werp van spot; zum-e werden: ten spot    keit, vr.: taalgeleerdheid; -gelehrte, m.:

worden; seinen - mit etwas treiben: den    taalgeleerde; -gemenge (-gemengsel,

spot met iets drijven, spotten met iets:    -gemisch), o.: 1) mengelmoes van talen,

mit - und Schande    abziehen müssen;    2) spraakverwarring; -gesetz, o.: taalwet;

met beschaamde kaken moeten aftrekken; -gewandt, bv. n.: Zie -fertig; -gewirr,

I -benennung, vr.: spotnaam, ten spot : spraakverwarring; -gewölbe, o.: makende bijnaam, scheldnaam; -bild, o.:    ankverwulfsel, volgens de regelen der

caricatuur, spotprent; -bürger, m.: burger ankleer ingerichte overdekking; -gitter, zonder burgerrecht; -dichter, m.: hekel-    o.: Zie-feiister;-grübelei’, vr.: taalzifte-

dichter; -drossel, vr.: (vog.) spotvogel;    rij; -grübler, m.: taalzifter; -kenner, m.:

-frage, vr.: bespottelijke vraag; -gebilde,    taalkundige, taalgeleerde;-kenntniss [nis],

o.: Zie -bild; -gebot, o.: bespottelijk    vr. (-kunde, vr.): taalkennis, taalkunde,

bod, (fam.) jodenbod; -gedicht, o.: hekel-    taalgeleerdheid; -kundig, bv. n.: taalkun-

dicht, satire, spotdicht, spotvers; -geist,m.:    dig; -kunst, vr. (-lehre, vr.): spraakkunst;

1) spotter, 2) (famJ spotvogel; -gelachter,    -lehrer, m.: taalmeester; -los, bv. n.;

o.: spottend gelach; -geld, o.: spotprijs    sprakeloos; -losigkeit, vr.: sprakeloosheid;

(um ein -geld: voor een spotprijs, schande-    -mann, m.: (fam.) taalman, taalkundige ;

koop); -kauf, m.: koop voor eenen spot-    -massig, bv.n.: Zie -riclitig; -massigkeit:

prijs; -lied, o.: spotlied; -lob, o,: spot-    vr.: Zie -richtigkeit; -meister, m.:

tende lof, (fam.) in de hoogte stekerij;    taalmeester; -menger (-mischer), m.:

-lust, m.: spotzucht; -maul, o.: Zie -geist;    taalverbasteraar, gebruikmaker van uit-

-name, m.: Zie -beneniraiig; -preis, m.:    heemsche woorden; -mengerei’ (-mische-

Zie -geld; -rede, vr.: spotternij, satire;    rei'), vr.: taalverbastering, gebruik van

-schrift, vr.: spotschrift, satire (-schrift-    uitheemsche woorden; -neuerer, m.: m-

steller, m.: satirenmaker, satiriek schrij-    voerder van nieuwigheden in de taal;

ver); -sprache, vr.: ironie, spotternij;    -neuerung, vr.: nieuwigheid in de taal;

-sucht, vr.: spotzucht; -vogel, m.: (vog.)    -organ, o.: spraak-orgaan ;-recht, bv. n.:

spotvogel, (fig.) spotvogel, grappenmaker;    Zie -riclitig; -regel, m.: taalregel;

-weise, bw.: spottenderwijze; -wohlfeil,    -reichthum [t], m.: rijkdom van eene (de)

bv. n. en bw.: schandekoop, schandelijk    taal; -reiniger, m.: taalzifter; -reinheit,

goedkoop.    vr.: zuiverheid der (van) taal; -remigung,

van eene

van eene

. n.:

ge-

ein

eenzaam

vr.: taalzuivering; -richtig, bv. n.: spraakkundig juist, overeenkomstig de regelen der spraakkunst; -richtigkeit, vr.: spraakkunstige juistheid; -rohr, o.: spreekbuis, spreektrompet, (zeew.) roeper, (fig.) woordvoerder; -sehatz, m.: taalschat, rijkdom (de) taal; -schnitzer, m,:taalfout; -selig, bv. n.: spraakzaam, rederijk; -studium, o.: taalstudie; -trichter, m.: Zie -rohr; -übung, vr.: taaloefening; -un-richtigkeit, vr.: spraakkunstige onjuistheid; -unterricht, m. : 1) taal-onderwijs, 2) les in talen (deutscher -unterricht: les in het Duitsch); -verbesserer, m.: taalhervormer ; -verbesserung, vr.: hervorming (de) taal; -verderber, m.: taalbederver; -verderbung, vr.: taalbederving; -vermogen, o.: spraakvermogen; -verun-reinigung, vr.: Zie -mengerei; -ver-wirrung, vr.: spraakverwarring; -weise vr.: manier van spreken; -werkzeug, o. spraak-orgaan; -widrig, bv. n.: tegen de regelen der spraakkunst of tegen het spraakgebruik aandruischende; -widrig-keit, vr.: 1) taalfout, 2) verkeerd spraakgebruik; -wissenschaft, vr.: Zie -for-sclmng; -zimmer, o.: spreekkamer, spreekvertrek.

Sprache, vr.: 1) spraak; (fig.) spraakvermogen, stem; die - verloren haben: zijne (hare) spraak verloren hebben; eine schwere - haben: moeielijk spreken; heraus mit der -: spreek op!, spreek!; nicht mit der - heraus wollen: niet voor de zaak willen uitkomen; etwas zur -bringen: iets ter sprake brengen;zur -kommen: ter sprake komen; 2) taal (ook fig.); die deutsche -: de Duitsche taal; die neuern -n: de nieuwe talen; die lebenden -n: de levende talen; die - der Augen: de taal der oogen; die -des Herzens: de taal van het hart; eine derbe - führen: eene stoute taal voeren; sie führen dieselbe -: zij voeren dezelfde taal, (fam.) zij tappen uit hetzelfde vaatje.

Sprachen, vr. mrv.: talen; I -mischung, vr.: Zie Spracligemenge;-verwirrung, vr.: spraakverwarring.

sprachlich, bv. n.: de taal betreffende, taal-.

sprang : Zie springen, sprat’zeln (sprat’zen), w. o. h.:

knapperen, knetteren; sprat'zelig, bv knapperend, knetterend.

Sprech, in Sam. I -art, vr.: 1) manier van spreken, 2) tongval; -bar, bv. n.: te uiten, uit te spreken; -geld, o.: (rcht.) kosten (mrv.) van het vonnis; -gesang, m.: (muz.) recitatief; -werk, o.: (pop.) mondwerk, (gem.) smoelwerk; -zimmer, o,: spreekkamer, spreekvertrek.

Isprech'en, onr. w. o. h. en w. b, (spnchst, spricht; sprach; sprich; ge-sproch’en): 1) spreken; (fam.) praten, redeneeren; vom Wetter -: over het weer praten, (fig. fam.) over koetjes en kalfjes praten; für Einen -: voor iem. spreken, een goed woord voor iemand doen; die Sache spricht für sich: dat spreekt vanzelf; nicht zu - sein (sich nicht - lassen): niet te spreken zijn; nicht gut zu - sein: (" niet goed te spreken zijn, niet goed mutst zijn; nicht gut auf Einen zu -sein: (fig. fam.) het niet op iemand heb

ben, het land aan iemand hebben; mit sich - lassen: met zich laten redeneeren, vatbaar voor rede zijn; die Yerzweiflung spricht aus ihm: de wanhoop doet hem zoo spreken; 2) ein Gebet -: een gebed doen; 3) in einer Sache -: over iets oor-deelen, zijn gevoelen over iets zeggen;

Urtheil ft] -: een oordeel vellen, (rcht.) een vonnis vellen; Einen schuldig -: iemand schuldig verklaren; Einen frei iem. onschuldig verklaren, iem. vrijspreken ; seine Yerwirrung spricht ihn ins Zuchthaus: zijne verlegenheid brengt hem achter slot (maakt, dat hij zal moeten zitten); aus einem andern Tone -: (fam.) uit een ander vaatje tappen.

ISprech’en, z. n. o. (-s): (het) spreken: ein zum - ahnliches Portrat: een sprekend gelijkend portret.

Sprech’er, m. (-s; mrv. -): spreker; (fig.) redenaar; (ook:) woordvoerder;

I Sprech’erin, vr. (mrv. -nen): spreekster.

Sprech'e, vr.: zwarte (bessendragende) elzeboom.

Sprelt, in Sam. I -drossel, vr. (vog.) -levende merel.

Spreh’e, vr.: (vog.) spreeuw.

Spreil, m. (-es, -s: mrv. -e): (bij slachters:) houten vleeschpin

Spreiss, in Sam. I -feder, vr,: (in horloges:) veer die het te snel loopen van het raderwerk tempert;-haken, m.: kolenbranders-haak.

Spreis’se, vr.: 1) wig, keg; 2) schoor, stut.

Spreis’sel, m. (-s; mrv. -): 1) stekel, scherpe punt; 2) ladder-sport.

spreissen, w. o. onr. s. (spross; gespros'sen): (pik.) uitloopen, uitspruiten, botten; I w. b. reg.: 1) uitspreiden, 2) dwars zetten; I sich -, w. w. onr.:

1)    sich - gegen: zich verzetten tegen, sporrelen tegen; sich mit den Füssen

-    gegen: zijne voeten dwars zetten tegen;

2)    sich - mit: pralen met, bluffen met, pochen op, zich verhoovaardigen op.

Spreit, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Spriet.

Sprei'te, vr.: sprei-plaats; auf der

-    liegen: uitgespreicf liggen; I sprei’ten, w. b.: uitspreiden.

Spreize, vr.: 1) stut, schoor; 2) spalk-hout, spalk; 3) dwarsligger.

spreizen, w. b.:    1) uitspreiden;

2) dwars zetten; 3) stutten, schoren; 4) (bij slachters:) spalken; die Beine aus einan-der -: wijdbeens gaan staan of zitten; I sich - w. w.: Zie het w. w. spreissen (sich).

Spreng, in Sam. I -arbeit, vr.: (mil.) mineurs-werk; -büchse, vr.: (art.) spring-bus: -büschel, o.: Zie -pinsel; -fass, o. (•gefass, o.): tuingieter, sproeikan, (kkl.) wijwaterbak; -graben? m.: mijn die bestemd is om te, springen; -graber, m.: (mil.) mineur, mijngraver; grube, vr.: Zie -graben; -kanne, vr.: tuingieter, sproeikan; -kessel, m.: (kkl.) wijwaterbak; -kugel, vr.: (art.) bom, (ook:) granaat; -mast, vr.: dun uitgestrooid varkensvoeder in een eikelbosch ; -pinsel, m.: sprenkelkwast, (kkl.) wijwaterkwast; -pulver, o.: buskruit (om mijnen, rotsen, enz., te doen springen); -regen, m.: stuif-

regen; -stück, o.: (art.) springbus; -trichter, m.: tuit van een tuingieter; -wage, vr.: zwenghout, aanspanhout; -wedel, m.: Zie -pinsel; -werk, o.: 1) hekwerk met versieringen, 2) werk dat aangelegd is om het te doen springen; -wisch, m.: (bakkers-)ovendweil.

spreng en, w. b.: 1) doen springen (d. i. eene springende beweging doen maken; ook: in de lucht doen springen, in de lucht doen vliegen); die Bank -: (spl.) de bank doen springen; 2) (jag.) opjagen (het wild); Einen in der Stadt herum -: (fig. fam.) iemand de stad door doen draven; Gerüchte -: geruchten (praatjes) in omloop brengen; 3) (vocht:) sprenkelen, (met vocht:) besprenkelen, besproeien, (fig.) strooien, (ook:) bestrooien; 4) krombuigen (b.v. eenen balk); I w. o. h.: sprenkelen; sproeien; strooien: w. o. s.: komen aanrennen; sein Pferd über einen Graben -: zijn paard over eene sloot doen springen.

- von voor

Spreng'er, m. (s; mrv. -): 1) spren-kelaar, sproeier; 2) (jag.) uit zijn leger opgejaagd hert (of ander wild); 3) (spl.) springstoof; einen - machen: (biljart:) zijnen bal doen springen; 4) duimschroef (een marteltuig).

Sprenkel, m (-s; mrv, -): 1) sprenkel (om muizen onder een tegel of vogels onder een baksteen te vangen); 2) spikkel; I -beinig, bv. n.: met kromme bee-nen.

spren’kelig, bv. n.: gespikkeld; (fig.) bont; spren’keln, w. b.: spikkelen, gespikkeld maken; sprenk'lig, bv. n.: Zie

sprenkelig.

Spreu, vr.: kaf; es stiebt davon, wie Korn: (spr.) het verstuift als kaf den wind; I -artig, bv. n.: kafachtig, (pik.) bolsterig; -blume, vr.: (pik.) hane-kam; -boden, m.: kafzolder; -haufen, m.: (een) hoop kaf; -kammer, vr.: kafhok; -kasten, m.: kafkist; -regen, m.: stuifre-gen, stofregen, motregen;-sack, m.: stroo-zak; -staub, m.: stof van kaf; -tragend, bv. n.: bolsterdragend.

sprich, spriclist, spricht: Zie spreclien.

Sprich/wort, o, (-es,-s; mrv.-wörter): spreekwoord; spreuk; die Sprichwörter Salomonis: (bijb.) de Spreuken Salomons; zum -e werden: een spreekwoord worden; im -e: spreekwoordelijk; sprich"wört'lich, bv. n.: spreekwoordelijk; sprichworts-weise, bw.: bij wijze van spreekwoord.

Sprieg'el, m. (-s; mrv. -): (van eene wieg:) kap; (van eene kar:) huif; I -tuch, o.: linnen (of: zeildoek) over eene huifkar ; -wagen, m.: huifkar, overdekte kar,

sprieg'eln, w. b.ï overtrekken (met linnen of zeildoek).

Spriess, m. (-es; mrv. -e): schoor, stut.

Spries’sel, ra. (-s; mrv. -): Zie Spreissel.

spries'sen, w. o. onr. s. (spross; gespros'sen): (pik.) uitloopen, uitspruiten, botten; I w. b. reg.: stutten, schoren.

Spriet, m. (-es, -s ; mrv.-e): spriet’ I -segel, o.: (zeew.) sprietzeil.

Spring, o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) verhooging van het dek; (aan het ankertouw:) kabelknoop ; (fig.) springbron,, springfontein; I -anker, o.: (zeew.) werpanker, tui-anker, nood-anker; -auf, m. en o.: kurken duikelaartje, (pik,) lelie der dalen; -ball, m.: speelbal; -becken, o.: fonteinbekken; -bock, m.: (drk.) antilope; -brett, o.: kunstenmakersplank, wipplank; -brücke, vr.: wipbrug, (fig.) wipplank, wip; -brunnen, m.: springbron, springfontein, (ook:) welbron, wel; -büchse, vr.: (art.) springbus; -faden, m.: draad van glas, glasdraad; -feder, vr.: springveer, (inz.) horlogeveer, (fig.) middel (alle -federn in Bewegung setzen: fig.: alle middelen aanwenden, alles op haren en snaren zetten); -federig, bv. n.: met springveeren, (fig.) veerkrachtig, elastiek; -fisch, m.: vliegende visch; -fluth, [tl, m.:

1)    vloed, hoog water, 2) springvloedr 3) springtij; -fuss, m.: springpoot, (drk.) eekhoorntje; -garn, o.: (vogelaars-)slagnetr dichtspringend vogelnet; -glas, o.:spring-glaasje, glas-traan; -gurke, vr.: wilde komkommer; -hafer, m.: haver als betaling voor het dekken door den hengst; -hahn, m.: 1) kippen-tredende haan, 2) (ins.) sprinkhaan ; -hans, m.: spring-in ’t veld, wildzang; -hase, m.: (drk.) kangoeroe; -hengst, m.: dekhengst; -insfeld, m.: Zie -hans; -kafer, m.: (ins.) springtor; -kasten, m (-kiste, vr.): (op schepen:) kruitkist; -kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraftig, bv. n.: veerkrachtig, elastiek; -kraut, o.: (pik.) springkruid, springzaad; -kunst, vr.: springkunst; -luke, vr.: openslaand luik; -ochs, m.: dek-stier; -pferd, m.: dekhengst; -quell, m. (-quelle, vr.:) Zie -brunnen; -ratte, vr.: (drk.) kangoeroe ; -reiter, m.: kunstrijder (in een paardenspel); -reiterin, vr.: kunstrijdster (in een paardenspel); -rohr, o. (-röhre, yr.): fonteinpijp ; -same, m. (-samenkraut, o.): Zie -krant; -schwanz, m.: spring-staart; -stange, m.: 1) balanseer-stok,

2)    springstok, pols; -stock, m.: springstok, pols; -wall, m.: Zie Spritzwall; -wand, vr.: Zie -garn; -wasser, o.: 1) bronwater, 2) welwater; -wurm, m.: (ins.) ingewands-worm; -wurzel, vr.: Zie -krant; -zeit. vr.: (drk.) paartijd, (zeew.) opkomend tij, hoog water, vloed.

springen, w. o. onr. s. (sprang; gesprung'en): springen; (fig.) huppelen, dansen; über etwas -: over iets heen springen; in Stücke -; kapot springen, aan stukken springen; in die Augen -: (fig.) in het oog springen (vallen); vor Aerger aus der Haut - wollen: (spr.) van spijt uit zijn vel dreigen te springen; Einen über die Zunge - lassen: (fig.) iem. over de tong laten gaan, iemand beschen-den; über die Klinge - lassen: over de kling jagen; in die Luft - lassen: in de lucht laten springen (vliegen); die Was-serkünste - lassen: de kunstfonteinen laten werken; eine Mine - lassen: eene mijn laten springen; seine Uhr wird -müssen: zijn horloge zal moeten springen (zal verkocht of verpand moeten worden)*, er wird - müssen : hij zal moeten springen (bankroet gaan).

Springer, m. (s; mrv. -): springer j (fig.) kunstenmaker, (inz.) koordedanser; (als schaakstuk:) paard; (drk.) kangoeroe; (visch:) tonijn; I Springerei',vr.: gespring;

-re

o.:

fon

1 Spring'erin vr. (mrv. -nen): springster, <fig.) danseres, (inz.) koordedanseres.

Sprinz, m. (-es; mrv. -e): (vog.) steenvalk.

sprin'zeln, w. o. h.: knip-oogen, lonken; w. b.: Zie sprei zen,

Spritz, in Sam. I -bad, o.: stortbad; -büchse, vr.: spuitje; -fisch, m.: Zie -wall; -fleck, m.: spat, modderspat; -fleckig, bv. n.: bespat, vol spatten; -gebackene, o.: Zie -kuchen; -glas, o.: sproei-flescn; -gurke, vr.: wilde komkommer; -kanne, vr.: sproeikan, (inz.) tuingieter; -kuchen, m. spritsgebak, sprits; -leder, o.: (aan rijtuigen:) slijkbord; -mittel, o.: 1) inspuiting, 2) lavement; gen, m.: Zie Spreuregen; -röhrchen, lavement-spuitje; -röhre, vr.: 1) spuit; 2) neusgat van den water-opspuitenden walvisch; -wall, m.: blaasvisch, water-opspuitende walvisch; -wedel, m.: sproei-kwast, (kkl.) wijwaterkwast; -wurf, m.: (mtsl.) beraping, ruwe bepleistering; -wurm, m.: (gnk.) blaasworm.

Sprit'ze, vr.: spuit; (hik. en gnk.) spuitje, (inz.) klisteer-spuit, lavementspuit; (fig.) brandspuit.

Isprit zen, w. o. h. en w. b.: 1) spuiten, 2) inspuiten; (slijk en modder, enz.:) spatten.

iSprit’zen, in Sam. I -arbeiter, m.: spuitgast; -haus? o.: spuithuis(je); -leute, m. fnrv.: spuitgasten; -macher, m.: brandspuiten-maker; -mann, m.: spuitgast; -meister, m.: brandmeester ; -rohr, o. (-röhre, vr.): pijp der brandspuit-slang: -schlauch, m.: brandspuit-slang; -stock, m.: zuiger.

Spritzer, m. (-s; mrv. -): 1) spuiter; 2) (van brandspuiten:) pijphouder, lulle-man; 3) slijk-spat, modderspat.

Spröd, in Sam. I -heit, vr.: Zie Sprö-digkeit.

isprö'de, bv. n.: 1) broos (fam.: bros), licht breekbaar, (van ijzer:) sprokkig; 2) zedig, bedeesd, verlegen, (fig.) nuffig; -thun , zich nuffig aanstellen; I -thun, o.: nuffigheid.

ISpro'de, vr.: 1) (iron.) zedig zusje, (fig.) nufje, (fam.) nuffig nest, (pop.) steekneus; 2) Zie Sprüdigkeit.

Sprödigkeit, vr.: 1) broosheid (fam,: brosheid), breekbaarheid, (van ijzer: sprokkigheid; 2) zedigheid, bedeesdheid, verlegenheid; (fig.) nuffigheid, (pop.) steekneuzerij.

Ispross: Zie spriessen.

ISpross, m. (-es; mrv. -e): 1) (pik.) spruit, uitspruitsel, loot, (ook:) knop; (fig.) spruit, telg, afstammeling; 2) (aan ’t gewei van een hert:) spriet, punt; 1 -gewachs, o.: spruitgewas; -vogel, m.: slaande nachtegaal.

Spröss’clien, o. (-s; mrv. -): spruitje, uitspruitseltje; knopje.

Spros’se, vr.: 1) sport, laddersport; (fig.) trap, graad; (in vensterramen:) dwars-lijstje, ruit-invatsel; (aan wagen-ladders, enz.:) dwarshout, dwarsklamp; 2) sproet, zomer-sproet; 3) (pik.) spruit, uitspruitsel, loot, (ook:) knop; 4) Zie Spross no. 2.

Isprossen. w. o. h.: (pik.) uitloopen, botten; knoppen zetten.

ISpros’sen, m Sam. I -bier, o.: zoet-

gemaakt bier; -essenz, vr.: zoetgemaakte wijn; -fichte, vr.: Canadasche denneboom; -kohl, m.: spruitkool.

Spros'ser, m. (-s; mrv. -): (vog.) slaande nachtegaal.

Spröss’liiig, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Spross no. 1.

Sprott, m. (-es, -s; mrv. -e):(visch:) sprot; I -erz, o.: zwavelzuur lood.

Oprot te, vr.: (visch:) sprot.

Sprucli, m. (-es, -s; mrv. Sprü'che): spreuk, zinspreuk, kenspreuk, kernspreuk; die Sprüche Salomonis: (bijb.) de Spreuken Salomons; 2) uitspraak, beslissing; zum -e stehen; (door rechterlijke of scheidsrechterlijke uitspraak) beslist moeten worden; etwas zu gütlichem -e stellen: iets aan de uitspraak van scheidsrechters onderwerpen; I -brief, m. schriftelijke uitspraak, (rcht.) afschrift van een yonnis; -buch, o.: spreukenboek; -fahig, bv. n.: bevoegd (om uitspraak te doen), competent; -fertig, bv. n.: voldoende onderzocht om beslist te worden; -geld, o.: kosten (mrv.) van het vonnis; -gesang, m.: (muz.) motet; -mann, m.: scheidsman, scheidsrechter; -massig, bv, n.: zinspreukig; -register, o.: register (lijst) yan bijbelteksten; -reich, bv. n.: zinspreukig; -spre-cher, m.: improvisator; -reif, bv. n.: Zie -fertig:; -weise, bw.; in spreuken, bij wijze van spreuken; -weiser, m. : concordantie op den Bijbel.

Sprücli, in Sam. I -wort, o.: Zie Spriclnvort,

spriicli'lich, bv. n.: spreukachtig.

Spru’del, m. (-s: mrv. -): opborreling; (fig.) opborrelende bron, sproedelbron;

I -bad, o.: stortbad; -kopf, in.: heethoofd, (fam.) driftkop; -quelle, vr.: opborreler.de bron, sproedelbron; -wasser, o.: opborrelend water, sproedelbronwater.

sprii'deln, w. o. h.: opborrelen, opbruisen ; (van wijn:) tintelen fonkelen, (ook:) schuimen; (in het spreken :) al te rad van tong zijn, (ook:) stotteren ; spru-delnder Witz: (fig.) tintelend vernuft; sprudelnder Kopf: heethoofd, (fam.) driftkop.

Sprud'ler, m. (-s; mrv. -): snavelsnel; (ook:) stotteraar; Sprud'lerin, vr. (mrv. -nen) kakelaarster; (ook:) stotteraarster.

Spriih, in Sam, I -auge, o.: (fig.) vlammend oog; -feuer, o.: vonken-spattend vuur; -regen, m.: motregen, stofregen, "prüh'en, w. b.: spatten; w. o. h.: kelen; w. onpers. h.: motteren, stuif-regenen; es sprüht: het mottert.

Sprung, m. (-es, -s; mrv. Sprüng’e): sprong; (fig.) berst, knak; (ontl.) enklauw, enkel, voetknokkel; (vea.) kootbeen; (van een scheepszeil:) buik; einen - machen (einen - thun): eenen sprong doen; krumme Sprünge machen : kromme sprongen maken, bokkesprongen maken; er wird keine grossen Sprünge machen: (fig. fam.) hij zal spoedig uitgehold hebben, hij zal niet lang mooi-weer spelen; Sprünge haben: bersten hebben: Sprünge bekom-men: bersten krijgen; auf seine alten Sprünge kommen: (fig. fam.) weer in zijne oude kwaal vervallen; Einen auf die Sprünge kommen (hinter Eines Sprünge kommen): (fig.) iemands streken ontdekken, achter iemands streken komen; Einem

auf die Sprünge helfen: (fig.) iemand op    (aan vijvers:) tap; I -band, o.: eerste

dreef helpen, iemands geheugen te hulp    hoepel (hoepband) boven of onder het

komen; auf dem-e stehen: (fig.) op sprong    bomgat; -blech, o.: plaatje over het

staan, op het punt staan; in vollem -e:    spongat; -bohrer, m.: sponboor; -brett, o.

(fig.) in volle vaart, spoorslags; zum -e    (-diele, vr.): spon-duig; -geld, o.: 1) wijn-

lassen: (eene koe, eene merrie, enz.:)    belasting, 2) bierbelasting ;-hefen, m.: uit

m.:

laten dekken; es ist ein guter - von hier    het spongat loopende giststof; -kork,

bis dahin: (fig. fam.) van hier tot daar is    kurken stop; -loch, o.: spongat; -macher,

een heele rek; I -bein, o.: (ontl.) enklauw,    m.: sponnenmaker; -messer, o.: kuipers-

enkel, voetknokkel, (vea.) koot; -hafer,    dissel; -zapfen, m.: spontap, zwikje.

m.: wilde haver, vloghaver, windhaver;    Spün'cle, in Sam. I-brett, o.: spon-duig.

-gelenk, o.: spronggewricht; -knochen, m.:    spün den, w. b.: (vaten:) met een spon

Zie -bein; -lauf, m.: (muz.) verbindings-    dichtmaken; (meel, enz.:) tonnen, in vaten

en ver

boogje; -riemen, m.:    (rs.) springriem;    doen; (timj sponnen, met sponning

-weise, bw.: met sprongen, (fig.) met horten    binden; (lambrizeeringen:) beschieten,

en

stooten.    Spün'cler, m. (-s; mrv. -(: 1) wijndra-

Spuck, in Sam. I -kasten, m.: spuig- ger, 2) bierdrager, .>) meeltonner, bakje; -napf, m.: 1) spuigbakje, 2) kwis- ISpur, vr.: 1) spoor (door een levend pedoor.    wezen ergens achtergelaten); 2) wagen-

Spuck'e, vr.: speeksel, spog; spuck’en,    spoor; 3) (van schepen:) kielwater, zog;

w. o. h, en w. b.: spuwen, (fam.) spuigen;    (van eenen mast:) spoor; die - vom Wilde

Spuck’er, m. (*s; mrv.-): spuiger; Spuck'e-    haben : (jag.) het wild ruiken, het wild op

rin, vr-: spuigster; spuck'ig, bv.    n.:    1)    het spoor zijn: auf der - bleiben: op het

bespogen, bekwijld, 2) spuigerig.    spoor blijven; die - verlieren : het spoor

spilden (sich), w. w.: Zie spitten.    verliezen, (fig.) het spoor bijster worden;

spu'dig, bv. n.: Zie sputig.    Einen aus der - bringen: iemand vau het

Spnk, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) lawaai,    spoor afbrengen; Einem auf die - helfen:

en ;

leven, bombarie, gedruisch; 2) spook;    iemand op het spoor helpen of breng

Einem einen - machen: (spr.) iemand eene    Einem auf die - kommen: 1) iemand op

poets bakken; I -geschichte, vr.: spook-    het spoor komen, iemands spoor ontdek-

geschiedenis; -mahrohen [-marchenj, o.:    ken, 2) iem. in de kaart kijken, iemands

spookvertelling; -stunde, vr.: spook-uur. oogmerken doorgronden.

spu ken, w. o. h.: spoken (i. a. b.); es ISpur, in Sam. I -biene, vr.: (ins.) sluip-spukt in diesem Hause: het spookt in dat    wesp; -ei, o.: vuil ei; -eisen, o.: mes of

huis; ein Haus, in dem es spukt: een huis    ijzer om de afvoergleuf onder in een smelt-

waar het spookt, een spookhuis; es spukt    oven te maken; -gang,m.: (jag,) opsporing

bei ihm im Oberstübchen (es spukt in    van het wild; -herd, m.: smeltoven met

seinem Kopfe): (fig.) het is in zijne boven-    afvoergleuven voor het gesmolten metaal;

kamer niet richtig, hij is malende, hij is    -los, bv. n.: spoorloos; -pferd, o.: (jag.)

niet wel bij het hoofd; es spukt durch die    paard dat men berijdt om het wild op te

Glieder; (fig.) het spookt (net rijdt) door    sporen; -ritt, m,: (jag.) rit om het wild op

al de leden, het doet zich voelen door al    te sporen; -schnee, m.: (jag.) pas gevallen

de leden,    sneeuw; -stein, m.: steen met het afdruk-

Spukerei', vr.: spokerij.    sel van eene plant of van een dier er op ;

Spul, in Sam. | -baum, m.: (pik.) pa- -wiesel, o.: Zie Iclineiimon. pennoutboom; -eisen, o.: spil; -junge, m.:    Spiir, in Sam. I -gang, m.: Zie Spitr-

garenwinder; -madchen,o.: garenwindster;    gang:; -hund, m.: (jag. en fig.) speurhond-

-rad, o. (-winde, vr.): garenwindster-wiel;    -kraft, vr.: gaaf om op te sporen, schran-

-wurm, m.: (gnk.) spoelworm, ingewands-    derheid, scherpzinnigheid; -schnee, m.:

worm.    (jag.) pas gevallen sneeuw; -sinn, m.: Zie

Spiil, in Sam. I -fass, o.: spoelbak, -kraft. spoelkuip; -gelte, vr,: (voor varkens:)    Ispuren,    w. o, h.:    in het    (wagen-)

spoeling-ton; -hader, m.: vaatdoek; -kelch, spoor blijven, spoor houden, m.: (kkl.) kelk met ongewijden wijn,    ISpuren,    in Sam. I -stein,    m.: Zie

ablutie-kelk; -kessel,m. (-kübel, m.): spoel-    Spurstein.

kuip, spoelbak; -kumpf, m.: spoelkom; spüren, w. o. h.: speuren, snuffelen, -magd, vr.: vatenwaschster; -napf, m.:    zoeken (- nach: naar); I w, b.: bespeuren,

spoelkom: -stein, m.: gootsteen;-wasser,    ontwaren, merken, (jag.) ruiken, (fig.)

o.: 1) spoelwater, (fig.) slappe drank,    voelen, ondervinden; eine Reigung zu

slappe sloerie, 2) varkensspoeling.    Einem -: eene genegenheid voor iemand

Spulclien, o. (-s; mrv. -): garenklosje;    voelen; man    spürt die    Ruthe    Lt] wohl

Spu'le, vr.: 1) klos, garenklos, 2) penne-    men voelt de    roede wel.

schacht.    Spürer, m. (-s; mrv. -): (jag. en fig.) speur -

spuien, w. b.: opwinden, op de spoel hond; (fig. ook:) uitvorscher; Spürerei', winden; Spu'ler, m. (-s; mrv.-): garen- vr.: (fig.) (het) snuffelen, (het) vorschen. winder; Spu’lerin, vr. (mrv. -nen): garen- Sputation', vr.: speeksel-afscheiding. windster.    spu’ten (sich), w. w.: zich spoeden,

spillen, w. o. h.: spoelen; (van rivie- zich haasten, ren:) an die Mauern -: langs de muren spu’tig, bv. n.: schielijk, haastig, spoelen; w. b.: spoelen, omspoelen, uit-    spiit zen, w. o. h,: spuigen, spuwen,

spoelen, opspoelen, enz.; Spülerin, vr.    Squille, vr. (visch:) krabbe.

(mrv. -nen): spoelster.    IStaar lStar], m. (-es, -s; mrv. -e);

Spülicht, o.: spoelsel, spoeling.    (vog.) spreeuw ; I -matz, m.: (vog.) spreeuw,

Spuncl, m. (-es, -s; mrv. Spün de): (aan (fig. fam.) uilskuiken, (iron.) papegaai, vaten :) spon, stop, (ook:) spongat, bomgat; echo, naprater.

era

m.:

iii.:

(des

van

IStaar [Star], m. (-es,    -s): f hik.)

staar; grauer -: grauwe staar ; gröner -: groene staar; schwarzer zwarte staar; Einem den - stechen: iemand van de staar lichten, (fig.) iemand de oogen openen; er nat den (fig. fam.) hij is met blindheid geslagen; I -blind, bv. n.: blind van de staar; -blindheit, vr.: blindheid van de staar; -brille, vr.: bril met bolrQnd geslepene glazen (voor iemand die van de staar gelicht is); -feil, o.: staarvlies; -nadel, vr.: naald om de staar te lichten; -stechen, o.: staarlichting, (het) lichten van de staar; -stecher, m.: staarlichter.

Staat, 1) m. (-es, -s): staatsie, praal, pracht; - führen (- inachen): vertoon maken ; grossen - führen (grossen - machen): groot vertoon maken, op een grootenvoet leven; - mit etwas machen: vertoon (parade) maken met iets, pralen (pronken) met iets; 2) m. (-es, -s; mrv. -en): staat, rijk (keizerrijk, koninkrijk, republiek, enz.), mogendheid; Kirche und -: Kerkenstaat;

freier een gemeenebest, eene republiek; das Beste des -es: het welzijn van den staat, het welzijn des rijks. ] Zie mrv. Staaten.

IStaa'ten, m. mrv.: (stk.) staten; General -: Algemeene Staten, Staten-generaal; Provinzial -: provinciale staten.

IStaa'ten, in Sam. I -beschreibung,vr.: staatkundige aardrijksbeschrijving; -bund, m.: statenbond; -eiland, o.: (adk.) Stateneiland; -fahne, vr.: (hist.) statenvlag,vlag der Algemeeae Staten; -flicker, m.: (iron.) staatkundige tinnegieter; -geschichte,vr.: geschiedenis der (voornaamste) rijken; :kunde, vr.: kennis van de staatkundige inrichting der (voornaamste) rijken, staatswetenschap; -kundige, m.: staatsman; -lehre, vr.: Zie -kunde; -lehrer, m.: leeraar in de staatswetenschap; -verein, m.: Zie -bund; -versammlung,vr.:statenvergadering.

staat’lieli, bv. n.: staats-.

Staats, in Sam. I -abgaben, vr. mrv.: rijksbelastingen; -akten, vr. mrv.: staatsdocumenten, staatsbescheiden; -aktien, vr. mrv.: staatspapieren, effecten; -amt, o.: openbaar ambt, staatspost; -angele-genheit, vr.: staatszaak; -anleihe, vr.: openbare leening, staatsleening; -anwalt, m.: (rcht.) procureur-generaal; -anwalt-schaft, vr.: (rcht.) openbaar ministerie; -anweisung, vr.: (door den Staat gewaarborgd) papiergeld (bankbiljet, muntbiljet, enz.); -anzeiger, m.: staats-courant, gouvernements-blad; -archiv, o.: rijksarchief; -ausgabe, vr.: rijks-uitgaaf;-bank, vr.: rijksbank; -bankerott, m.: staatsbankroet; -beamte, m.: openbaar ambtenaar, ambtenaar van den staat; -bedarf, m.: behoefte van den staat; -bediente, m.: staatsdienaar, dienaar van den staat; -bedienung, vr.: Zie -amt; -bedürfniss Cs], o,: Zie -bedarf; -behörde, vr.: overheid, openbare macht; -bote, gouvernements-koerier; -bürger, m.: staatsburger, burger van den staat (-burgerrecht, o.:    staatsburgerrecht);

-bürgerlich, bv. n.: staatsburgerlijk; -dame, vr.: staatsdame; -degen, m.: gala-degen; -diener, m.; Zie -bediente;

-dienst, m.: staatsdienst; -effekten, o.: Zie -aktien; -eigenthum [t], o.: 1) rijksdomein, staats-domein, 2) rijks-eigendom, staats-eigendom; -einkünfte, vr. mrv.: njks-inkomsten, rijks-ontvangsten; richtung, vr.: staatsregeling; -finanzen, vr. mrv.: rijks-middelen, rijks-financiën; -fonds, m. mrv.: openbare fondsen, effecten; -forscher, m.: beoefenaar van de staatswetenschap; -fraulein, o.: hofdame; -gebaude, o : openbaar gebouw, rijksgebouw, (dk.) schip van staat; -gefangene, m. en vr.: staatsgevangene; -gefangniss [nis], o.: staatsgevangenis; -geheimniss [nis], o.: staatsgeheim; -geheimschreiber, m.: secretaris van staat; -geschafte, o. mrv.:    staatszaken; -geschichte, vr.:

staatkundige geschiedenis; -gesetz, o.: rijks-wet; -gewalt, vr.;    1) openbaar

gezag, 2) hoogste gezag; -glaubiger, schuldeischer van den staat; -grund, m.: reden van staat; -griff, m.: staatsgreep; -grundgesetz, o.: grondwet rijks); -grundsatz, m.: stelregel in de staatkunde; -gut, o.: 1) openbaar eigendom, 2) rijks-domein; -handbuch, o.: staatsalmanak; -handel, m,: staatszaak; -haushalt, vr,: 1) huishouding van staat, 2) staathuishoudkunde; -interesse, o.: rijksbelang, staatsbelang; -kalender, m.: staats-alma-nak; -kanzlei, vr.: rijks-kanselarij; -kanzier, m.: rijks-kanselier; -kasse, vr.: openbare schatkist;-kirche, vr.: staatskerk; -kleid, o. (-kleidung, vr.): gala-kleeding; -klug, bv. n.: staatkundig, (fig.) geslepen, slim, sluw; -klugheit, vr.: staatkunde, (fig.) geslepenheid, slimheid, sluwheid; -klügler, m.: staatkundige tinnegieter; -kniff, m.: Zie -grift*: -körper, m.: lichaam yan staat; -kosten, vr. mrv.: rijkskosten, kosten van den staat; -kraf-te, vr.: krachten van den staat;-kredit, o.:    nationaal krediet, staatskrediet;

-kunde, vr.: staatkunde; -kundig, bv. n.: staatkundig; -kunst, vr.: staatkunde, regeerkunst; -künstler, m.: staatkundige tinnegieter; -kutsche, vr.: gala-koets, gala-rijtuig; -lasten, vr, mrv.: openbare lasten, rijks-lasten; -lehre, vr.: staatswetenschap, theorie der staatkunde; -lehrer, m.: leeraar in de staatswetenschap ; -list, vr.: staatkundige streek, (fig.) krijgslist; -macht, vr.: staatsgezag, macht van den staat; -mann, m.: staatsman; -mantel, m,: staatsie-mantel; -maxime, vr.: stelregel in de staatkunde; -minister, m.: minister van staat, (in Engeland:) lid het kabinet; -oberhaupt, o.: hoofd van staat; -ökonomie, vr.: Zie -hauslialt; -pachter, m.: pachter van eenen tak van ’s rijks inkomsten; -papier, o.: staatspapier (-papiere, o. mrv.: staatsschuldbrieven, effecten, openbare fondsen; -papierhandel, m,: effectenhandel; -papier-handler, m.: effectenhandelaar; -papier-inhaber, m.: houder van schuldbrieven ten laste van den staat);-pferd, o.: paradepaard; -prokurator, m.: Zie -anwalt; -puppe, vr.: (fig. fam.) pop op de kast; -rath l tl, m.: 1) staatsraad, raad van state, 2) staatsraad, lid van den raad van state; -rathin [t], vr.: staatsraadsvrouw; -rechen-kunst, vr.: financiëel beleid; -rechner, m.: financier; -recht, o.: staatsrecht (-rechts-lehrer, m.: Zie -leïirer); -rechtlich, bv.n.:

van

vr.:

Sta'bel (Sta'bel), m. (-s; mrv. -): rijs-tak, rijs; I -erbsen, vr. mrv.: met de ranken zich om rijs slingerende erwten; -herr, m.: (bij tornooi-spelen:) staf-meester.

sta'beln (stabeln), w. b.: met rijshout stutten (erwten), rijs-takken zetten in (een erwtenbed),

Staber, in Sam. I -rad, o.: schep-rad (b.v. van een watermolen).

Staberl, m. (-s): (tnl.) harlekijn, hansworst.

Stab'ler (Stab'ler), m. (-s; mrv. -):

stafdrager.

Stabs, in Sam. I -arzt, m.: (mil.) chirurgijn-majoor; -offizier, m.: stafofficier; -quartier, o.: (mil.) hoofdkwartier.

stach: Zie steclien.

Stach’el,

m.:

de

vr.:

staatsrechtelijk; -reform, vr.: 1) herziening de grondwet, 2) omwenteling; -regel, Zie -maxime; -regicrung, vr.: staatsbewind, rijksbewind, gouvernement; -religion, vr.: godsdienst van staat, staatskerk; -roman, m.: staatkundige roman; -ruder, o.: roer van staat; -sache, vr.: staatszaak; -schatz, m.: 's rijks schatkist; -schein, m.: Zie -anweisung; -schiff, o.: (dk.) schip van staat, staatshulk; -schrift, vr.: staatkundig geschrift; -schriftsteller, staatkundig schrijver, publicist; -sehuld, vr.:    staatsschuld, openbare schuld

(-schuldschein, m.: inschrijving op het Grootboek, ook: rente-coupon; -schulden-zahlungskasse, of: -schuldentilgungskasse, vr,:    amortisatie-kas); -schuldner, m.:

schuldenaar van den staat (van het rijk); -sekretar, m,: secretaris van staat; -siegel, o.: rijks-zegel, (het) groot zegel; -streich, ni.: staatsgreep; -umanderung(-umkehrung, -umwalzung, -umwandlung), vr.: staatsomwenteling; -uniform, vr.: (mil.) groot tenue; -unterhandler, m.: diplomaat; -unterhandlung, vr: staatkundige onder-handeling; -verbesserer, m.: hervormer van het staatsbestuur; -verbesserung, vr.: hervorming van het staatsbestuur; -ver-brechen, o.: staatkundig misdrijf; -ver-brecher, m.: staatkundig misdadiger; -verfassung, vr.: staatsregeling, grondwet; -yermögen, o.: vermogen van den staat; -versammlung, vr.: constitutioneele vergadering; -verwalter, m.: rijksbestuurder, bewindvoerder; -verwaltung, vr.: rijksbestuur, staatsbestuur, uitvoerend bewind; -wagen, m.: gala-rijtuig; -weis-heit, vr.: staatsmanswijsheid, staatkunde ; -wirth [tl, m.: 1) staathuishoudkundige, 2) financier; -wirthschaft [t], vr.: 1) * staathuishoudkunde, 2) financieel beleid; -wissenschaft, vr.: staatswetenschap, staatkunde; -wissenschaftlich, bv. n.: staatkundig; -wohl, o.: welzijn van den staat, welzijn des rijks; -zimmer, o.: pronkkamer, (fam.) mooie kamer; -zweck, o.: staatkundig doel.

IStal>, m. (-es, -e; mrv. Sta’be): 1) staf; <fig.) stok; 2) (mil.) staf, (Fr..) état-major; 3) (van goud of zilver:) staaf; (als maat:) ■el; (bij kuipers:) duig; (bwk.) koordvormige versiering; (in eene vogelkooi:) roest; der - eines Marschalls; de maarschalksstaf; der - eines Konstabels: de korte stok van een politie-dienaar; der schwarze -: de zwarte staf (van den bode in het Engelsche Hoogerhuis); seinen -weiter setzen: (fig.) zijne reis vervolgen; 4en - über Einen brechen: (fig.) den staf over iemand breken, een (inz. ongunstig) oordeel over iemand vellen.

IStab, in Sam. I -einguss, m.: staafvorm, vorm om (goud- of zilver-)staven te gieten; -eisen, o.: staaf-ijzer; -gericht, o.: crimineel gerechtshof; -gold, o.: staafgoud; -halter, m.: stafdrager; -hammer, m.: plethamer; -hobel, m.: holle schaaf (om lijsten rond te schaven); -holz, o.: duig-hout; -lehen, o.: (hist.) bisschoppelijk leen; -los, bv. n.: zonder staf, (fig.) zonder steun; -messkunst, vr.: meting met den stok (met de el, enz.); -rechenkunst, vr. (-rechnen, o.): (het) rekenen met behulp van staafjes; -silber, o.: staafzilver; -thierchen [t], o.: infusié-diertje; -trager, m.: stafdrager;

-wurz, vr.: (pik.) averuit; -zehnte, m.: tiend van wikken, enz. | Zie Stabs. Stab’cben, o. (-s; mrv. -): staafje.

stekel; (van eene bij:) angel; (van eene gesp:) tong; (fig.) prikkel; (van een puntdicht:) (de) ziel, (het) bijtende, (het) scherpe; wider den -lecken: vruchteloos tegensporrelen; der - des Gewissens: de knaging (wroeging) van het geweten; der - des Todes: (bijb.)

prikkel des doods; ein - im Auge: (fig.) een doorn in het oog; I -barsch, m.: (visch:) stekelbaars; -beer, in Sam. (-busch, m., -strauch, m.: doornbesse-boom, kruisbesseboom); -beere, doornbes, kruisbes; -bett, o.: (iron.) hard bed, (fig.) ziekbed; -biene, vr.: (ins.) werkbij, honigbij; -börs, m.: (visch:) stekelbaars; -butte, vr.: (visch:) tarbot; -dolde, vr.: (pik.) stekelkroon; -fisch, m.: stekelvisch (runder -fisch: zee-egel) ; -flosse, vr.: rugvin; -flosser, m.: stekelvinnige visch; -haarig. bv. n.: met borstelig haar; -heu, o,: (pik.) baardgras, kameelhooi; -kraut, o.: (pik.) ossebreke, prang wortel; -los, bv. n.: zonder stekels, zonder angel, zonder prikkel; -nuss, vr.: (pik.) waternoot; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups; -rede, vr.: stekelig gezegde; -roche, m.: (visch:) stekelrog; -rücken, m.: (visch:) stekelrug, (drk.) stekelvarken; -scherz, m.: stekelige scherts; -schrift, m.:

1)    hekelschrift, satire, 2) schotschrift; -schwein, o.: stekelvarken; -stock, m.: prikkel; -thier [t], o.: stekelvarken;-wort, o.: stekelig woord, stekelig gezegde; -zunge, vr.: (fig.) scherpe (vinnige) tong, (fig,) lastertong.

stach’elicht, bv. n.: stekelachtig stach'elig, bv. n.: stekelig (ook fig.) stach’eln, w. b.: 1) prikken, steken, (fig.) aanporren, aandrijven, aansporen, (ook :) stekelige zetten geven aan, 2) van prikkels (van stekels, van scherpe punten) voorzien; stach’lig, bv. n.: stekelig (ook fig.).    .

Staekett', o. (-es,    -s; mrv. -e):

staketsel, paalwerk; (vest.) palissade;

I Stacket'tenzaun, o.: staketsel.

Stad, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) oever;

2)    kade.

iSta’den, m, (-s; mrv. -): Zie Stad.

Sta’del, m. (-s; mrv, -): 1) stal, stalling; 2) schuur; I -geld, o.: stalgeld.

Stadium, o. (-s; mrv. Sta'dien); stadium (eene oud-Grieksche wegmaat): (fig.) stadium (d. i. staat van gevorderdheid).

Staclt, vr. (mrv. Stad'te): stad; zur andern: van de eene

von

stad

fig.)

-amt, o.: mann, m.:

-anwalt, m.:    v,. ₋₋₋----

archief; -arzt, m.: stads-dokter (1. ge-meente-geneesheer voor de armen, 2. geneesheer in eene stad); -ausrufer (-aus-scheller), m.: stadsomroeper; -bann. m.: stadsgebied; -bauherr, m.: inspecteur der stads-gebouwen, (in het oude Rome:) edile; -baumeister, m.: stads-bouwmeester, stads-architect; -beamte, m.: stedelijk ambtenaar; -beleuchtung, vr.: straatverlichting in eene (de) stad; -besatzung,vr.: stads-garnizoen, bezetting in eene (de) stad; -beschreibung, vr.: beschrijving van eene (de) stad; -bewohner, m. (-bewohne-rin, vr.): stedeling; -bote, m.: stadsbode; -buch, o.: 1) stedelijk bevolkingsregister, 2) kadastrale legger van eene (de) stad; -bürger, m,: stads-burger; -büttel, m,: stadsbode; -einwohner, m. (-einwohne-rin, vr.): stedeling; -feste, vr. (-festung, vr.) : citadel; -flur, vr,: grondgebied rondom de stad; -freiheit,

stads-

m.: aan

in eene

in.:

einer

naar de andere; von - zu van stad tot stad; I -abgaben, vr, mrv.: stadslasten, stedelijke belastingen; -accise, vr.: stedelijke accijns, stedelijke impost; -adel, m.: in de stad woonachtige adel, (hist. en patricische familiën (mrv.); -adelige, m.: stads-edelman, (hist. en fig.) patriciër;

gemeente-post, stads-post; Amt-.: (zooveel als) burgemeester; syndicus;-archiv, o.: stedelijk

j vr.: aan eene (de) stad verleend privilégie; -gebaude, o.: stadsgebouw (1, gebouw in eene stad, 2. aan de stad toebehoorend gebouw, gemeente-gebouw); -gebiet, o.:_ stadsgebied; -gefangniss [nis], o,: gijzeling, stedelijke gevangenis; -gegend, vr.: 1) omstreek eener (der) stad, 2) wijk; -gemeinde, vr.: stedelijke gemeente; -gerechtigkeit, vr. (-gerechtsamt, vr.): stads-privilegie; -gerede, o.: Zie -ge-scliwatz; -gericht, o.: kanton-gerecht (-gerichtsbeisitzer, m.: griffier van het kanton-gerecht); -gerücht, o.: stadsgerucht; -geschichte, vr*: 1) geschiedenis eener (der) stad, 2) stads-geschiedenis, stads-yoorval; -gesetz, o.’, stedelijke verordening; -geschwatz, o.: stads-praatje (er ist zum -geschwatz geworden: fam.: de gansche stad spreekt over hem, hij gaat de gansche stad door over de tong); -gesprach, o.: Zie -geschwatz;-gewicht, o.: ijkgewicht; -graben, m.: stadsgracht; -gut, o.: stadsgoed, stadsgrond; -haupt-mann, m.: kapitein bij de stedelijke schutterij; -haus, o.: stadhuis;-herr, m.: 1) lid van den stedelijken raad, 2) stadsheer, heer uit de stad; -kammer, vr.: stedelijke thesaurie, stads-kas; -kamme-rer, m.: stedelijk ontvanger, gemeenteontvanger; -keiler, m.: stadskelder;-kind, o : stadskind; -kirche, vr.: stadskerk; -klatsche, vr.: 1) stadsgeklets, 2) (iron.) stads-omroeper, wandelende nieuwspost; -knecht, m : stadsbode; -kommandant, plaats-kommandant; -kundig, by. n.: de gansche stad bekend, algemeen bekend; -leben, o.: stadsleven, (het) leven stad; -leute, m. mrv.: stedelingen, (pop.) stee-lui; -magistrat, m.: magistraat der stad ; -mannschaft, vr.: Zie -besatzimg; -massig, bv. n.: steedsch (bw.: op zijn steedsch); -mauer, vr.: stads muur;-miliz,

vr.: stedelijke schutterij; -musikant (-mu-sikus,) m.: stadsmuzikant; -neuigkeit, vr.: stadsnieuws; -obrigkeit vr.: stedelijk bestuur ; -ordnung, vr.: stedelijke verordening; -pfarrer, m.: 1) stads-pastoor, 2) stads-predikant; -pfeifer, m.: stadsmuzikant; -pflege, vr.: beheer over de stedelijke middelen; -pfleger, m.: (hist.) pretor, (thans:) gemeente-ontvanger; -pflichtig, bv. n.: aan de stad onderhoorig; -physikus, m.: Zie -arzt; -rath [t], m.:

1)    stedelijke raad, 2) lid van den stedelij-

ken raad; -recht, o.: 1) stedelijke verordening. 2) stads-privilegie; -regiment, o.: stedelijk bestuur; -richter, m.: kantonrechter; -schaden, m.: stedelijke belasting; -schatz, m.: Zie -kammer; -schlüssely m. mrv.: sleutels eener (der) stad; -schreiber, m,:    gemeente-secretaris;

-schreiberei'. vr.: gemeente-secretarie; -schultheiss, m.: schout, (zooveel als) burgemeester; -schule, vr.: stads-school \ -schwimmer, m.: rijtuig op veeren; -siegel, o.: stads-zegel; -soldat, m.: schutter; -steuer, vr.: stedelijke belasting; -syndikus, m.: Zie -anwalt; -theil [tl*

stads-gedeelte, stads-wijk; -thor, o.: stads-poort; -thurm [t], m.: !) stadstoren, 2) gijzeling, stedelijke gevangenis ; -verordnete, m.: lid van den stedelijken raad; -yiertel, o.: stads-wijk; -vogt, m. : (zooveel als) burgemeester; -volk, o.: stads-volk; -wache, vr.: brandpiket; -wager vr.: stads-waag (-wagemcister, m.: stads-waagmeester); -wagen, m.: stads-rijtuig \ -wahrung, vr.: 1) in eene (de) stad gangbare munt, 2) muntvoet eener stad met eigen muntrecht; -wall, m.: stads-wal; -wappen, o.: stads-wapen; -weide, ge-meente-weide,meentgrond, meent; -wesen^ o.: stadswezen; -wohnung, vr.: woning (huis) in de stad; -wundarzt, m.: stadsheelmeester.

Stad ter, m. (-s; mrv. -): stedeling; Stad'terin, vr. (mrv. -nen): stedelinge; stad’tisch, bv. n.: steedsch, stads- (als bw.: op zijn steedsch); Stadt'ling, m. (-es> -s; mrv. -e) ea vr.: stedeling.

Staflfa ge, vr.: (schl.) stoffeering.

Staf fel, vr.: trap, trede, sport; (fig.) trap; I -förmig, bv. n.: trapvormig; -holz, o.: wig met kepen; -stellung, vr.: (mil.r Fr.) échelon ; -weise, bw.: trapswijze^ (mil.) op geregelde afstanden van elkander geplaatst (geëchelonneerd).

Stalfelei', vr.: 1) stavelei, werkbank;

2)    schilders-ezel

Stalfet’te, vr.: 1) renbode, estafette; 2) expresse.

Staffir [fier], in Sam. I -maler. m.: 1) kladschilder, 2) prentenkleurder, 3) ver-nisser; -malerei', vr.: 1) (het) kladschilderen, 2) (het) prentenkleuren.

staffi’reii [fie], w. b.: (schl.) stoffeeren; (prenten:) kleuren; (kim.) garneeren, (hoeden:) opmaken; (fig.) versieren, (fam.) mooimaken.

Staffi'rer [fie], m. (-s; mrv. -): stoffeerder, garneerder, opmaker, versierder, enz. (Zie staffiren); (ook:) vergulder; (ook:) prentenkleurder.

Staffi'rung [fie], vr.: (schl.) stoffeering; (van kleederen en hoeden:) garnituur; (fig. fam.) bonte opschik, smakelooze opschik; (van een ledekant:)

VlTWC

m.:

IStalI, m. (-es, -s): paardenpis.

IStalI, in Sam. I -amt, o: stalmeester-

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

vom

om

onder-stel, (in eene bedstede:) onderlagen (mrv.).

Stag, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) stag;

I -augc, o.: stag-oog; -block, o.: stagblok; -garnat, o.: staggarnaat; -segel, o.: stagzeil; -takel, o.: stagtakel; -weise, bw.: stagswijze (der Anker steht -weise: het anker staat recht overeind).

Stagnol', o. (-s): bladtin.

Istalil: Zie stehlen.

IStalil. m. (-es, -s; mrv. Stah’le): staal (i. a. b.); I -ader, vr.: (mnw.) staal-ader; -ahnlich, bv. n.: staalachtig; -arbeit, vr.: werk van staal; -arbeiter, m.: staal -rker; -artig, bv. n.: staalachtig; -arzenei’, vr.: (gnk.) staalmiddel; -bad, o.: (gnk.) staalbad, bad van staalwater;-blau, bv. n.: staalachtig blauw; -blech, o.: geplet staal; -brennen, o.: (het) vervormen van ijzer tot staal; -brunnen, m.: staalbron, staalwater-bron; -derb, bv. n.: staalhard, als staal zoo hard; -draht, m.: staaldraad, stalen draad; -erz, o.: staalerts, staalhoudend erts; -fabrik, vr,: staalfabriek; -farbe, vr.: staalkleur; -farben (-farbig), bv. n.: staalachtig blauw; -feder, vr.: (om te schrijven:) stalen pen, (wkt.) stalen veer; -flitter, vr. en m.: blinkend loovertje van staal; -grün, bv.n. en z. n. o.: donkergroen; -hammer, m.: staalfabriek; -harte, bv. n.: staalhard, als staal zoo hard; -harte, vr.: hardheid van staal; -hartung, vr.: harding van staal; -hütte, vr*: staalfabriek; -kette, vr.: stalen ketting; -knopf, m.: 1) stalen knoop, 2) stalen knop; -kugel, vr.: balletje wonderzalf; -mittel, o.: (gnk.) staalmiddel; -pille, vr.: (gnk.) staalpil; -platte, vr.: stalen plaat; -pulver, o.:

1)    staalvijlsel, 2) poeder om staal te poetsen; -quelle, vr.: staalbron, staalwater-bron ; -ring, m. : stalen ring ; -schnalle, vr.: stalen gesp; -schnêider, m.: staal-graveur, graveur op staal; -spiegel, stalen spiegel; -stab, m.: vierkant stuk staal; -staub, m.: staalvijlsel; -stecher, m.: staal-graveur, graveur op staal; -stecherei', vr.; (het), graveeren op staal; -stein, m.: (mnw.) staalhoudend erts; -stich, m.: staalplaat, staal-gravure; -waaren, vr.mrv.: staalwaren; -wasser, o.: staal-water, -werk, o.: 1) staalfabriek, 2) staafwerk; werk van staal.

stali’len, w. b.: (tech.) verstalen; (fig.)^stalen, sterken, gehard maken.

stali'lern, bv. n.: stalen, van staal.

Stalir, m.: (vog. en hik.) Zie Staar.

Stalir LStar], m. (-es, -s; mrv. -e): ram; | -lamm, o.: lam (jong schaap) van het mannelijk geslacht.

staliren [sta'renl, w. o. h,: naar den ram verlangen, tochtig zijn; w. b.: dekken, bespringen.

Sta’ke, vr.: 1) staak; 2) schippersboom.

Staken, m. (-s; mrv.): Zie Stake.

Stakett’, o.: Zie Stackett.

Stalaktit’, m. (-s): dropsteen.

IStalI, m. (-es, -s; mrv. Stal'le): listal;

2)    hok; den - zuthun, wenn’s Pferd gestohlen ist: (spr.) den put dempen als het kalf verdronken is; geduldiger Schafe gehen viele in den -: (spr.) er gaan vele makke schapen fn één hok.

schap; -baum, m.: stalboom, latierboom; -beamte, m.: stalmeester; -bediente, m.: stalknecht; -blind, bv. n.: stalblind, door het lang op stal staan blind; -bube, m.: staljongen; -bürste, vr.: roskam; -decke, vr.: paardedek; -eimer, m.: stal-emmer; -füllen, o.: stalveulen, (fig. fam.) winkeldochter (d. i. een artikel dat lang onverkocht in den winkel blijft); -fütte-rung, vr.: 1) stalvoedering, 2) stal voeder; -geld, o.: stalgeld; -herr, m.: opper-stal-meester; -junge, m.: staljongen; -kittel, m.: stalkiel; -knecht, m.: stalknecht; -kraut, o.: (pik.) stalkruid, prangwortel; -laterne, vr. (-leuchte, vr.): stal-lantaarn; -meister, m.: 1) stalmeester, 2) pikeur; -raum, m.: stalling, uitspanning (waar rijtuigen uitgespannen en paarden gestald kunnen worden); -ross, o.: rijpaard; -statig, bv. n.: niet van stal willende; -thür, vr.: staldeur; -zins, m.: stal-huur.

Stall eken, o. (-s; mrv. -): 1) stalletje, kleine stal; 2) hokje.

stallen, w. o. h.: (van paarden:) pissen; (fig.) samenwonen, samengaan; sich mit einander gut -: (fig. fam.) goed met elkander overweg kunnen; I w. b.: stallen.

Stallung*, vr.: stalling (1. het stallen, 2. de plaats waar gestald wordt); met netten afgeperkte ruimte in een bosch;

I Stal’lungszins, stalgeld.

Stam'bnl, o. (-s): (adk.) Stamboel (d. i. Constantinopel).

Sta min. m. (-es, -s; mrv. Stam’me): stam (van een boom; van eene familie; van een menschenras of dierenras); (pik. ook:) stengel, steel; (in het kaartspel:) stok; (in de taalkunde:) stam, wortel; (mil.) kader; ein schoner - Yieh: een uitmuntend ras vee; ein wilder -: een wilde volksstam; der Apfel fallt nicht weit -e: (spr.) de appel valt niet ver van den boom; I -altera, m. mrv.: stam-ouders; -austrage, m. mrv.: (hist.) door de Duit-sche vorsten zelven gekozene scheidsrechters ter beslechting van hunne geschillen; -baum, m.: stamboom, geslachtslijst; -biene, vr.: in eenen boomstam nestelende bij; -blatt, o.: (pik.) aan den stam groeiend blad, (fig.) albumblaadje; -buch, o.: 1) stamboek, 2) album (-buchblatt, o.: albumblaadje; -buchreiter, m,: hunkeraar albumblaadjes); -buchstabe, m.: (tik.) wortelletter, stamletter; -burg, vr.: voorvaderlijk kasteel, familie-kasteel; -ende, o.: tronk (van boom of plant), (rcht.) staak; -endung, vr.: (tik.) uitgangvan den wortel, (ook:) eerste naamval, nominatief; •erbe, m.: erfgenaam van het familie-goed, stamhouder; -erbschaft, vr.: (het) erven bjj staken; -farbe, vr.: oorspronkelijke kleur; -faul, bv. n.: in den stam rot; -folge, vr.: afstamming; -form, vr.: oorspronkelijke vorm; -geld, o.: fonds-kapitaal, (spl.) inzet, pot; -gestift, o.: (rcht.) fideï-commis; -gut, o.: familie-goed, familie-bezitting; -haft, bv. n.: stevig; -haftigkeit, vr.: stevigheid; -halter, m.: stamhouder (eenige of oudste zoon); -haus, o.: (vorstelijk) stamhuis, dynastie, (kph.) hoofdkantoor, (fig.) huis dat door den stamheer van de familie bewoond werd; -holz, o.: stamhout; -karte, vr.: (spl.) stok, (ook:) kaart van

50

den stok; -land, o.: moederland; -Jehen, o.: (hist.)

toonladder; -linie

wederstaan.

st&m miclit, bv. n.: stevig.

stam'mig, bv. n.: (pik.) gestengeld; (fig.) stevig; I -keit, vr.: 1) gestengeldheid, 2) stevigheid.

Stamm'ler, m. (-s; mrv.-): stamelaar, stotteraar, (pop.) hakkelaar; Stamm'lerin, vr. (mrv. -nen): stamelaarster, stotteraarster, (pop.) hakkelaarster.

Stam pei, m.: Zie Stempel.

stam pen (stam pen), w. b.: l)stoo* ten, stampen, slaan; 2) gaten maken in (b.v. in een hoefijzer); ein Loch in eine Eisenplatte -: een gat in eene ijzeren plaat maken; 3) een knop maken op; stecknadeln -: de knoppen op spelden maken.

Stam’per (Stam per), m. (-s; mrv. -): stooter, stamper; gatenmaker; spelden-maker (Zie stampen).

Stampf, in Sam. I -bau, m.: (het) bouwen met leem of klei, (ook:) hut (hok, muur, enz.) van leem of klei; -büchse, vr.:

heb

seinen

den

der

(tnb.)

van

la-

familie-leen; -leiter, yr.: (muz.)

; -linie, vr.: geslachts-linie; -lode, vr.: loot uit den stam; -los, bv. n.: stengelloos, ongestengeld; -mutter, vr.: stammoeder; -nennwort, o.: (tik.) stamwoord, wortelwoord; -ochs, m.: spring-stier, bul; -paar, o. enk.: stam-ouders (mrv.); -register, o.: stamregister, geslachtsregister; -reihe, vr.: geslachts-linie; -reis, o.: (pik.) wortel-spruit, wortelloot; -scha-ferei', vr.: schapenfokkerij; -schwarm, m.: zwerm bijën om voort te telen; -schwein, o.: moedervarken, zeug; -silbe, vr.: wortellettergreep ; -sitz, m. s havezate, voorvaderlijk landgoed, familie-bezitting; -sprache, vr,: (tik.) grondtaal; -tafel, vr.: Zie -register; -trager, m.: (hist.)bezitter van een erfelijk leen ; -vater, m.: stamvader ; -vermachtniss (nis'], o.: (rcht.) fideï-commis; -vermogen, o.: oorspronkelijk vermogen, grondkapitaal; -vieh, o.: fokvee; -volk, o.: oorspronkelijk volk; -wappen, o.: geslachts-wapen, familiewapen; -wort, o.: 1) oorspronkelijk woord, 2) wortelwoord, stamwoord; -wurzel, vr.. uit den stam groeiende wortel, hartwortel; -zeitwort, o.: (tik,) wortel-werkwoord.

Stam in, in Sam. I -axt, vr.: zware bijl; -eisen, o.: fermoor, steekbeitel;-geschwell, o. enk.: schoorbalken (mrv.) aan sluisdeuren; -leder, o.: (bij schoenmakers:) konter-fort, binnenleer aan den hiel; -leiste, vr.: dwarslijst, dwarsklamp; -nadel, vr.: (schoenmakers-)bros; -ring, m.: schoenma-kers-)duimring.

Stam in’chen, o. (-s; mrv. -): 1) stammetje; 2) stengeltje, steeltje.

stam meln, w. o. h. en w. b.: stamelen, stotteren, (pop.) hakkelen, stam men, w. o. s.: afstammen, stam men, w. b.: 1) (boomen:) vellen, rooien, omhakken; (tim. en mnw.)hakken, houwen, steken, maken (b.v, een gat); 2) zetten; die Arme in die Seite -: zijne (hare) armen in zijne (hare) zijden zetten; die Füsse gegen die Wand-: zijne voeten stevig tegen den muur zetten; 3) stuiten, tegenhouden (b.v. stroomend water); (fig.) afdammen; I sich -, w. w.: zich verzetten - gegen: tegen), zich te weer stellen; sich - gegen: weerstand bieden aan, vijzel; -erde, yr.: vastgestampte aarde, leem; -gang, m.: molensteen van een stampmolen; -klotz, m.: 1) straatstamper, 2) heiblok ; -loch, o(papiermakerij :) hak onder den stamper; -mühle, vr.: stampmolen; -perle, vr.: zaadparel; -reiten, w. o. h.: (zeew.) stampen; -see, m.: stampzee, holle zee; -schlagel, m.; Zie -klotz ; -stag-, o.: (zeew.) stamp-stag, tweede looze stag; -steven, m.: (zeew.) stampsteven; -trog, m.: stamptrog, stampbak; -werk, o.: stampmolen; -zucker, in.: lompen-suiker, lompsuiker.

StampTe, vr.: 1) (het) stampen, (het) fijnstampen; 2) stamper (voorwerp waarmede men stampt), stamp; 3) stamptrog.

stamp Ten, w. o. h.: (zeewO stampen; auf das Grat -: (zeew.) op zijn gat stampen;

I w. b.: stampen (i. a. b.).

Stamp Ter, m. (-s; mrv. -): stamper (1. persoon die stampt; 2. voorwerp waarmee men stampt; 3, schip dat stampt).

Stamp'ler, m.: Zie Stempler.

Istancl: Zie stelten.

I Stand, m. (-es, -s; mrv. Stande): 1) stand, (het) staan, manier van staan, houding; 2) plaats, geplaatstheid; 3) stand, rang, klasse; 4) stand, staat, toestand, gesteldheid; - halten: stand houden; der - eines Planeten: de stand (het aspect) van eene planeet; der - des Wassers: de stand (de hoogte) van het water, de waterstand; ich habe hier keinen guten -: ik hier geen goede plaats, (van winkeliers en neringdoenden:) ik zit hier op geen goeden stand; - in der Kirche: plaats (bank, stoel) in de kerk; - auf dem Markte: plaats (staanplaats, fig.: kraam, tent) op de markt; der - des Wildes: de verblijfplaats (het leger) van het wild; der dritte -: (stk.) de derde stand; die gelehrten Stande: de geleerde standen; ein Mann von -e: een man van stand, een aanzienlijk man; von geringem -e: van geringen stand, van minderen stand; seinem -e gemass leben: overeenkomstig zijnen (maatschappelijken) stand leven;

verandern: van stand (van betrekking) veranderen; der ehelose -(der ledige -): de ongehuwde staat; der eheliche -: de echtstaat, de gehuwde staat;

einer Sache kennen: weten hoe eene zaak staat, weten hoe het met eene zaak gesteld is; der - der Frage : de stand (de gesteldheid) van de quaestie;

- der Parteien: de stand (de gesteldheid) der partijen; in gutem -e: in goeden staat; in gutem, baulichem -e: in goeden staat van onderhoud; im -e sein, zu ...: in staat zijn, om te ...; Einen in den - setzen: iemand in staat stellen; etwas zu -e bringen (mit etwas zu -e kommen): iets tot stand brengen: zu -e kommen: tot stand komen. I Zie mrv. Stande.

Stand, in Sam. I -baum, m.: vrij-staande boom (in tegenstelling leiboom), windvanger, (in stallen:) tierboom: -bild, o.: standbeeld: -block, m.: (zeew.) ezelshoofd; -büchse, vr.: scherpschutters-geweer, geweer met getrokken loop; -fest, bv. n.: stevig, (fig.) standvastig; -fieber, o.: koorts die niet

e: eene

van

Stander, m. (-s; mrv. -): (zeew.) wimpel; - eines Gangspills: kolswijn; -eines Drehreeps: loefschoot; - eines Flie-gers: touw van het schooverzeil; I -holz, o. (-stock, m.): wimpelstok.

Stan’der, m. (-s; mrv. -): 1) paal, <inz.) lantaarnpaal; 2) (van deuren, enz.:) post, stijl; 3) (van eene kraan om zwaar-ten te hijschen:) hefboom; 4) (van een windmolen:) vang; 5) kaar, vischkaar;

6)    hypotheek-som, hypotheek, kusting;

7)    Zie Stander;    8) Zie Stande;

9) bijenkorf voor de bijenteelt; I -stock, m.: Zie Stander no. 6 en no. 9; -werk, o.: (tim.) paalwerk eener schutting.

Standcrchen, o. (-s; mrv. -). paaltje, stijltje (enz.; Zie Stander).

Stan des, in Sam. I -adel, m.: hooge adel; -akt, m.: akte van den Burgerlijken ■Stand; -amt, o.: kantoor (bureau) van den Burgerlijken Stand; -amtlich, bv. n.: van <uit, door, in) het kantoor van den Burgerlijken Stand; -beamte, m. : ambtenaar van den Burgerlijken Stand; -ehe, vr.: huwelijk om den stand; -erhöhung, vr.: stands-verheffing; -frau, vr.: dame (vrouw) van stand; -gebühr, vr.: (het) verschuldigde aan iemands stand of rang (nach -gebühr: overeenkomstig den stand of

v. n.

regeermgsvorm.

am goud, zilver, ijzer, enz.); pijp (brievenlak); boom (van rijtuigen, draagstoelen, berries, enz.), (ook:) schippersboom; roest (vogelroest, kippenroest); tak (van het gewei van een hert); staart (van een vos); naald (van een zonnewijzer); (rs.) glad

vossen en

aan

-zir-

, wijken wil; -geld, o.: staangeld; -kramer, m.: marktman (die met eene kraam op de markt staat); -lager, m,: standplaats; -lehre, vr.: evenwichts-leer; -ort, in.: 1) standplaats, 2) staanplaats; -pferd, o.: wisselpaard, versch paard; -platz, m.: Zie -ort; -punkt, m.: 1) standpunt, 2) oogpunt, gezichts-punt; -quartier, o.: standplaats; -recht, o.:    1) krijgswet,

2) krijgsraad; -rechtlich, bv. n.: volgens de krijgswet (-rechtlich ërschiessen: fu-sileeren, den kogel geven aan); -rede, vr.: redevoering (aanspraak, toespraak) voor de vuist (eine -rede am Grab lijkrede bij het graf);-redner, m.: redenaar voor de vuist; -riss, m.: teekening Tan een gebouw; -schaft, vr:: 1) lidmaatschap der Staten, hoedanigheid volksvertegenwoordiger, 2) volksvertegenwoordiging; -schein, m.: bewijs van eene vaste staanplaats; -stern, m.: vaste ster; -thier [t], o.: dier dat zijn vaste leger houdt; -uhr, vr.: 1) staande klok, 2) pendule ; -vogel, m.: vogel die zijne vaste plaats houdt; -wild, o.: wild dat zijne vaste plaats houdt; -zeichnung, vr.: Zie -riss; -zettel, m.: Zie -sciiein. I Zie wijders Standes.

Standar'te, vr.: 1) standaard, vaandel; 2) ruitervaantje; (van vos en wolf:) staart.

Standar’ten, in Sam. I -junker, m.: vaandrig; -schuh, vr.: schoen (scheede, rust) van den vaandelstok; -stange, vr.: vaandelstok; -trager, m.: vaandeldrager.

Stand chen, o. (-s; mrv. -): 1) kuipje, tonnetje; 2) serenade, (iron.) ketelmuziek; ein - erhalten (ein - bekommen): eene serenade krijgen; Einem ein - bringen: aan iemand eene serenade brengen.

Stan de, vr.: kuip, ton; I -kraut, o.: zuurkool.

Stan de, m. mrv.: standen; (stk.) staten ; (jag.) pooten (b. v. van den korhaan); 1 -versammlung, vr.: (stk.) staten-vergade-ring.

rang); -gemass, bv. n.: Zie -inassig;; -gleichheit, vr.: 1) gelijkheid van stand 2) gelijkheid der standen; -herr, m.: lid van den hoogen adel, (fig.) aanzienlijk man; -herrschaft, vr.: 1) heerlijkheid. 2) heerlijkheidsrecht; -inassig, b overeenkomstig den stand of rang; -per-son, vr.: persoon (man, vrouw) van stand; -wappen, o.: adellijk geslachts-wapen: -widrig, bv. n.: strijdig met (beneden) iemands stand of rang, stan'dig. bv. n.: vaststaande, vast. standiscli, bv. n.: Staten-;-er Aus-schuss: commissie uit de Staten; -e Yer-fassung: constitutioneele standliiigs, bw.: staande.

Stang’e, vr.: stok; (tnb.) staak, (iron.) lange boonenstaak, magere slier; (gor-dijn-)roede; (landmeters-)roede; staaf (van paardebit; auf die - setzen: (rs.) op hol gaan; nicht bei der - bleiben: (fig.) van idee veranderen; bei der - bleiben (bei der - halten): (fig.) op zijn stuk blijven staan, zijne streng strak houden; Einem die - halten: (fig.) iemand onder den duim houden, iem. in ontzag of in bedwang houden, (ook:) tegen iemand opgewassen zijn, (ook wel:) iemand de hand boven het hoofd houden, zich voor iemand in de bres stellen. Zie Stangen.

Ntang’el, in. : Zie Stengel.

Stang-’elchen, o. (-s; mrv. -): stokje; staakje (enz.: Zie Stange).

Stangen, w. b. (tnb.) met staken stutten, aan staken opbinden.

Stang en, in Sam. I -besen, m.: ragebol ; -blei, o.: lood in blokken; bohne, vr. : boon die hare ranken om staken slingert (zooals snijboonen, suikerboonen, tumboonen); -bohre, m.: grondboor; -borst-wisch, in.: lange stoffer; -brille, vr.: bril met veeren; -bürste, vr.: ragebol; -eisen, o.: staaf-ijzer, (jag.) klem (om wolven te vangen); -erbsen, vr. mrv.: dop-erwten; -feder, vr.: springveer in een geweer-slot; -förmig, bv. n.: staafvormig; -gebiss, o‘: glad paardebit; -gerade, bv.

n. : kaarsrecht, als eene kaars zoo recht: -gerüst, o.: (in vogelkooien en kippenhokken) : roest; -gitter, o.: ijzeren hek; -gold,

o. : staafgoud; -holz, o.: rijshout, (jag.) kreupelbosch, kreupelhout; -kafig, m : ijzeren kooi; -kanaster, m.: tabak in rollen; -kugel, vr,: kettingkogel; -kunst, vr.: (mnw.) machine om het water uit diepten op te pompen; -kupfer, o.: staafkoper; -laterne, vr.: lantaarn op een paal, straatlantaarn, (zeew.) lantaarn in den mast; -lack, m.: pijplak, brievenlak; -leinwand, vr’: servetgoed; -pferch, m.: met paalwerk omperkte ruimte; -pferd, o.: dissel-paard; -recht, o.: recht om ongelostpand-goed te verkoopen ;-reiter, m.: voorrijder; -silber, o.: staafzilver; -stahl, o.: staal in staven; -tabak, m.: zware pruimtabak; -zaum, m.: glad paardebit; -zehnte, m.: tiend van erwten en boonen die staken groeien: -zinn, o.: staaftin; kei, m.: rits-passer.

-es

ren:

-es

ver

vr.:

del.

Starost', m.

starost; Starostei', (in Polen).

ganz - vor verbluft van

in. :

Staniol’, o.: Zie Stagnol.

Stanisla’us, m. (-): Stanislas.

stank: Zie stinken. I -; m.: Zie

Oestank.

Stanker, m. (s- mrv. -): stinkerd; (drk.) bunzing; (fig.) ruziemaker, krakee-ler, spelbreker, (ook:) snuffelaar, spion-neerder; Stankerei’, vr.: stank, (fig.) ru-ziemakerij, gekrakeel, (ook:) gespionneer; stan’kerig, bv. n.: stinkend; stan'kern, w. o. h.: stinken, (fig.) ruziemaken, kra-keelen, (ook:) snuffelen, spionneeren.

Stanniol’, o.: Zie Stagnol.

stantirt' Li el, by. n.: (schl.) gelikt en geflikt.

Stan’ze, vr.: (dk.) stanza, couplet; (tech.) modelvorm, stempelvorm.

Stan'zen, in Sam. I -bunzen, m.: stempel voor gordelversieringen; -ham-mer, m.: (gordelmakers-)stempelhamer; -stempel, m.: Zie -bunzen.

Stapel, m. (-s): stapel (i. a. b.); (kph.) stapelplaats, stapelstad, (ook:) entrepot; auf einen - legen oder setzen: stapelen, opstapelen ; ein Schiff auf dem -: een op stapel staand schip; ein Schiff vom - laufen lassen: een schip van stapel laten loopen; I -bar, bv. n.: op te stapelen, tkph.) stapel-; -block, m.: stapelhok (van het onderstel waarop een schip gebouwd wordt); -gerechtigkeit, vr.: stapelrecht; -gut, o.: aan het stapelrecht onderworpen goed; -handel, m.: stapel-handel; -ort, m. (-platz, in.): stapelplaats; -recht, o.: stapelrecht; -stadt, vr.: stapelstad; -waare, vr.: Zie -gut.

sta'peln, w. b.: stapelen, opstapelea.

Stap'fe, vr.: voetstap.

stap'fen, w. o. s. en h.: stappen; (fig. fam.) lanterfanten.

IStar en Star: Zie Staar en Stiilir.

IStar, in Sam. I -bord, o.: ^(zeew.) stuurboord.

starb: Zie sterben.

Istark, bv. n, en bw. (star’ker, starkst):

1)    sterk (ook fig.); 2) dik, zwaar, groot, zwaarlijvig, enz.; -er Thee: sterke thee • -es Bier: straf bier, zwaar bier; Zeug: sterke stof; ein -er GLeruch: een sterke reuk, eene sterke lucht; -e Cigar-

zware sigaren; ein fünf Zoll Brett: eene vijf duim dikke plank; ein -er Wind: een felle (sterke) wind; eine -e Stunde: een groot uur; eine -e Familie : eene talrijke (eene groote) familie; eine -e Leibesbeschaffenheit: een sterk gestel; ein -er Geist: 1) een sterke geest, een man zonder vooroordeelen,

2)    een vrijgeest, een vrijdenker; - sein in: sterk (fam.: knap) zijn in;-e Aus-gaben: groote uitgaven; mit -en Schrit-ten: met groote voetstappen, (fig.) met rassche schreden; - befestigt: goed sterkt; - riechen: sterk ruiken, eene sterke lucht van zich geven; - essen: veel eten, groot van eten zijn; - regnen: hard regenen; man spricht (man redet) - davon (es ist - die Rede davon): men spreekt er druk over, er wordt druk over gesproken; Einen - ansehen; iemand strak aankijken; es ist keiner so -, er findet seinen Starkern: (spr.) er is altijd meester boven meester; das ist etwas -: (fam.) ^dat is een beetje kras.

Istark, in Sam. I -beleibt. bv. n.:

aarlijvig, (fig.) gezel; -denker, m. z .

1)    denker, groot denker, (fig.) wijsgeer,.

2)    vrijdenker, vrijgeest: -faustig, bv. n.: sterk in de handen, (ng. fam.) pootig;. -fliessend, bv. n.: sterkstroomend, snel-stroomend; -geist, m.: 1) groote geest,

2)    vrijdenker, vrijgeest; -geisterei’, vr.:: vrijgeesterij; -geistig, bv. n.: 1) groot van geest, 2) vrijgeestachtig, vrijdenkers-; -glaubig, bv. n.: sterk in den geloove; -glaubigkeit, vr.: vastheid m het geloof;, -gliederig, bv. n.: sterk (ook: grof) van ledematen; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -muskelig, bv. n.: 1) sterk en gespierd, 2) grof gespierd; -nervig, bv. n.: sterk van zenuwen,, met sterke zenuwen ; -wirkend, bv. n.: (van geneesmiddelen:) krachtig, (fam.) kras.

Stark, in Sam. I -blau, o.: blauwsel; -kleister, m.: gekookte stijfsel; -kraut, o.: (pik.) ververs-netel; -mehl, o.: 1) fijn-alen stijfsel, 2) zetmeel (-mehlartig. bv. n.: stijfselachtig); -ruitte!, o.: (gnk.) versterkend middel; -wasche, vr.: (de) fijne wasch (waschgoed dat gesteven moet worden); -wasser, o.: stijfselwater.

Star'ke, vr.: vaars, jonge koe.

Star'ke, vr.: 1) sterkte, kracht; (fig.> hevigheid; 2) dikte, lijvigheid; (fig.) zwaarlijvigheid; 3) stijfsel; I -fabrik, stijfselfabriek; -fabrikant', m.: stijfsel-fabrikant; -handler, m.: koopman in stijfsel; -macher, m.: stijfselmaker.

Istar’ken, w. o. s.: aansterken, sterker worden.

IStarken, in Sam. I -kalb, o.: vaars,, jonge koe.

star ken, w. b.: 1) sterken, sterk maken; 2) versterken, sterker maken;

3)    (waschgoed:) stijven.

Star ker, m. (-s; mrv. -): 1) sterker *r 2) versterker; Star'kerin, vr. (mrv. -nen): stijfster.

Star kling:, vr.: 1) sterking; 2) versterking; 3) (het) stijven (van waschgoed);

I Star"kungsmit'tel, o.: versterkend mid-starr, bv. n.: 1) stijf; (fig.) bewege-loos; - werden: (fig.) verstijven; - vor Kalte: verstijfd (verkleumd) van de kou; - vor Erstaunen: roerloos (sprakeloos, wezenloos) van verbazing; Verwunderung: (fam.) geheel verwondering; 2) onbuigzaam, onhandelbaar, stijfhoofdig, eigenzinnig, doordrijvend; 3) strak; ein -er Bliek: een strakke blik; Einen - ansehen: iem. strak aankijken; I -auge, o.: strak oog, strakstaand oog; -augen, w. o. h.: wezenloos staren, strak kijken zonder iets te zien; -augig, bv. n.: met strakstaande oogen; -blind, bv. n.: stekeblind; -blindheit, vr.: stekeblindheid, volslagene blindheid; -hals, stijfnek, (fig.) Zie -kopf; -heit, vr.: stijfheid, (fig.) bewegeloosheid, algeheele verstijving, (ook:) stijfhoofdigheid, door-drijverij, onverzettelijkheid, (fam.) koppigheid, (van oog of blik:) strakheid, wezenloosheid; -kopf, m.: stijf hoofd, (fam.) stijfkop; -köpfig, bv. n.: stijfhoofdig, doordrijvend, (fam.) koppig; -köpfigkeit,

n.: aan

von:

de-

(van

(van paarden:)

plaats; - finden (- haben): plaats vinden, plaats hebben, plaats grijpen; - finden lassen: laten plaats hebben (eine Bitte - finden lassen: fig.: een verzoek inwilligen, een verzoek toestaan); ein gutes Wort findet eine gute-: <spr.) een goed woord vindt eene goede plaats; eine bleibende -: (fig.) eene vaste woonplaats; an meiner -: in mijne plaats; Eines - vertreten: iemands plaats beklee-den, iemands plaatsvervanger zijn. Zie statten.

Istatt, vz. [21: in plaats van; - meiner: in mijne plaats.

Istatt, in Sam. I -haft, bv. n.: 1) ge-"beurlijk, 2) aannemelijk, 3) geldig, wettig; -haftigkeit, vr.: 1) gebeurlijkheid, 2) aannemelijkheid, 3) geldigheid, wettigheid; -halter, m. (-s; mrv. -): 1) plaatsbekleeder, 2) landvoogd, 3) (hist.) stadhouder (-halter-

voor anderen.

vr.: stijfhoofdigheid, doordrijvend karakter, (fam.) koppigheid; -krampf, m.: (gnk.) mondklem, klem in den mond; -leinwand, ,i.: stijf linnen; -sinn, m.: Zie -köpiig;-keit; -sinnig, bv.n.: Zie -köplig;;-sucht, vr.: (gnk.) zinvang; -süchtig, bv. zinvang onderhevig; -todt L-tot], bv. n.: <fam.) morsdood, zoo dood als een pier; -voll, bv, n.: stijfvol, (fig. fam.) stomdronken.

Star re, vr.: Zie Starrheit.

star ren, w. o. h.: 1) verstijven; das Blut starrt in meinen Adem: het bloed verstijft (stolt) in mijne aderen; -stijf zijn van, stijfvol zitten met; 2) (van het haar:) recht overeind gaan staan, <fig.) te berge rijzen; 3) auf etwas -(nach etwas hin -): op (naar) iets staren, de oogen strak gericht houden op (naar).

star rig, enz,: Zie starrköpfig, enz.

stat, bv.n.: 1) aanhoudend, onophou lijk; 2) gestadig, gedurig.

Sta ter, m. (-s; mrv. -): (hist,-mtw.) stooter, vijfgroot, twee en een halve stuiver,

statig*, bv, n.: 1) aanhoudend; ein -es Gebet: (theo.) een volhardend gebed; 12) (van paarden:) koppig; I -keit, vr.: aanhoudendheid, (fig.; volharding, paarden:) koppigheid.

sta’tigen, w. b. bestendigen, duurzaam maken.

Sta'tik, vr.: evenwichts-leer.

Station', vr.: 1) aanlegplaats, halt-plaats, pleisterplaats; (op spoorwegen:) station; 2) (van ambtenaren, enz.:) standplaats; (van militairen:) post: (van oorlogsschepen:) station; 3) (fig.) ambt, post, bediening, betrekking; 4) (kkl.) statie, bidplaats; I stationar', bv, n.: 1) eene standplaats hebbende, 2) op eene en dezelfde hoogte blijvende; stationi'ren [nieJ, w. b.: stationeeren; stationirt’ [niert], v. dw.: gestationeerd; Stations’schiff, o.: (mar.) wachtschip,

statisch, bv. n.: koppig.

Statist', m. (-en; mrv. -en): (tnl.) figurant.

Statis’tik, vr.: statistiek; Statis'tiker, m. (-s; mrv. -): statisticus; statis'tisch, bv. n.: statistisch.

Stativ', o. (-es, -s; mrv. -e): onderstel, onder-stuk.

stats, bw.: Zie stets.

IStatt, vr.:

würde, vr.: hist.: stadhouderlijke waardigheid); -halterei’, vr.: 1) stadhouderschap, 2) stadhouderlijk paleis; -halterin, vr. (mrv. -nen): 1) land-voogdes, 2) vrouw van den landvoogd, 3) (hist.) gemalin van den stadhouder; -halterlicn, bv. n.: (hist.) stadhouderlijk; -haltern, w. o. h.: (fam.) landvoogdje spelen, (ook:) stadhoudertje spelen, (fig.) den baas spelen; -halter-schaft, vr.: (hist.) stadhouderschap.

Statt, in Sam. I -meister, m.: Zie Stadtrichter.

Stat'te, vr,: plaats, plek; I -los, bv.n.: zonder huisdak, (fig.) zwervend.

statten, verbogen vorm van Statt; I gut von - gehen: goed gaan, gelukken, welslagen; zu - kommen: te stade komen.

stattlich, bv. n.: 1) statig, deftig; 2) prachtig, heerlijk schoon; 3) aanzienlijk; I -keit, vr.: 1) statigheid, deftigheid, 2) pracht, heerlijke schoonheid, 3) aanzienlijkheid.

Statue, vr.: standbeeld; Statu”en-mar'mor, m.: marmer voor standbeelden.

statui’ren [ie], w. b.: 1) volhouden, beweren ; 2) toelaten, dulden, veroorloven, gedoogen; 3) bepalen, vaststellen; ein Exempel -: een voorbeeld stellen; ein Beispiel an Einem -: iemand tot een voorbeeld stellen

Statur', vr,: statuur, gestalte, lichaamsbouw.

Sta tus, m. (-): (kph.) staat, inventaris; (fig.) staat, toestand.

Statut’, o. (-es, -s; mrv. -en): statuut, wet.

Statu'ten, in Sam, I -buch, o.: (rcht.) statuten-boek; -massig, bv. n.: overeenkomstig de statuten; -recht, o.: geschreven recht (d. i. van kracht zijnde wetboek).

Stau, vr.: 1) stilstaand water; 2) hoog water, vloed; das Wasser ist im -: de vloed staat (d i. hooger zal het water niet komen); das Wasser im - haben (of: halten): het water keeren (d. i. tegenhouden);

I -deich, m.: nooddijk; -holz, o.: (zeew.) stuwage-hout; -kiel, o.: wig, keg, tegen-houder; -raum, m.: (zeew.) stuwage-ruimte; -wasser, o.: opgestuwd water.

IStaul», m. (-es, -s): stof; (fig.) gruis; wieder zu - werden: (bijb.) tot stof wederkeeren; Einen in den - ziehen: (fig.) iemand door het slijk sleuren; Einen in den - treten: (fig.) iem. vertrappen; Einen aus dem -e erheben: (fig.) iem. opheffen uit het niet; Einen in den -legen: (fig.) iem. in het zand doen bijten; im -e liegen (im -e kriechen, sich im -e krümmen): (fig.) in het stof kruipen; sich aus dem - machen: (fig, fam.) zich uit de voeten maken, de plaat poetsen; - machen (- erregen): stof maken, stuiven; zu -machen: fijnmaken, vergruizen; Einem -in die Augen stfeuen: (spr.) iem. zand in de oogen werpen, iem. een rad voor de oogen draaien; aus dem -e in die Mühle kommen: (spr.) van den wal in de sloot raken.

Istaul), in Sam. I -artig, bv. n.: 1) stofachtig, 2) gruisachtig; -bach, m.: beek welker water op sommige punten als een stofregen voortstuift, (adk.) Staubbach; -bedeckt, bv. n.: bestoven, met stof bedekt, onder stof bedolven;

vr.:

om

-salat, m.:

-besen, m.: stoffer; -blüthe [t], vr.: (pik.) bloesem eener plant of bloem van het mannelijk geslacnt; -boden, m.: (in koorn-molens:) zoldering om het stuifmeel op te vangen; -brand, m.: (in het koorn:) brand, bederf; -bürste, vr.: 1) stoffer, 2) kleerborstel, kleerschuier; -brille, vr.: stofwerende bril, (voor een paard:) oogkleppen (mrv,); -deckel, m.: buitenblaadje; -erde, vr.: 1) rulle aarde, 2) tuin-aarde; -faden, m.: (pik.) meeldraad; -feder, vr.: dons-veertje; -flügler, m.: stofvleugelig insect, vlinder; -geboren, bv. n.: 1) uit stof voortgebracht, aardsch, sterfelijk, 2) van zeer geringe afkomst; -geschlecht, o.: (dk.) sterfelijk geslacht, tot stof weder-keerend géslacnt (d. i. het menschdom); -haar, o.: donszacht haar, (fig.) dons: -hanf, m.: mannetjes-hennep ; -haufen, m.: stof hoop, (een) hoop stof; -haut, vr.; (pik.) kiemvlies; -hügel, m.: berg van stof, -nülle, vr.: (bijb.) aardsche tabernakel; (van eenen doode:) stoffelijk overschot; -kalk, in.: stuif kalk, door den invloed van de lucht gebluschte kalk; -kamm, m.: rooskam (kam voor roos op het hoofd), fijne kam, (voor paarden:) roskam; -lecker, m.: pluimstrijker, flikflooier, (gem.) gatlikker; -mantel, m.: stofmantel, stof kiel; -mehl, o.: stuifmeel; -perle, vr.: parelzaad; -pinsel, m.: zachte kwast (om stof te verwijderen); -regen, m.: stofregen, motregen; -regnen, w. onpers. h.: stof-regenen, motregenen; -sand, m.: stuifzand, (fig.) fijn zand; -schwamm, m.: (pik.) wolfsveest; -sieb, m.: zeer fijne zeef; -sohn, m.: (dk.) zoon der aarde, sterveling; -vogel, m.: Zie -flügler; -we'del, m.: stoffer; -weg, m. (pik,) stampertje (van eene bloem); -wirbel, m.: dwarrelende stofwolk; -wolke, vr.: stofwolk, wolk van stof.

Staubcben, o, (-s; mrv, -): stofje.

stau'ben, w. onpers. h.: 1) stuiven;

2)    stofregenen, motteren.

«tan ben, w. b.: 1) stoffen, van stof zuiveren, afstoffen; 2) bestrooien; das Haar mit Puder -: het haar poederen (poeieren); das Getreide -: het koorn wannen; Sand auf das Geschriebene -: het geschrevene met zand bestrooien;

3)    jagen, drijven; die Feinde aus einander -: de vijanden uiteendrijven. I sich -, w. w.: zich poederen, zich poeieren.

Stau'ber, m. (-s; mrv. -): stoffer; (jag.) speurhond.

staubern, w. b.: (jag.) verjagen, opjagen, doen opschrikken; (fig.) voortdrijven, aanporren, opporren; I w. o. h.: snuffelen; I w. onpers. h.: 1) stuiven, 2) stofregenen, motteren.

staubig, bv. n.: stoffig; I -keit, stoffigheid-

Stauch, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schok, stoot, hort, ruk, duw, por; 2) (van vlas, enz.) bos; 3) kleine handmof; I -weger, m.: (zeew.) kimweger; -zange, vr.: tang het staafijzer vast te houden als het gesmeed wordt.

Stauche, vr.: 1) (het) schokken, (het) stooten; 2) Zie Stauch no. 2.

stauchen, w. b.: duwen, stooten; (fig.) aanporren, aandrijven; (vlas, enz.:) aan bossen te drogen zetten; (kkk.) stoven; (stroomend water:) stuiten, tegenhouden, afdammen; sich die Hand zijne (hare)' hand verstuiken (verrekken, ontwrichten);/ er hat sich den Fuss gestaucht; hij heeit zijnen voet verstuikt (verzwikt); Einen auf den Boden iem. omver duwen, aan iemand een duw geven waardoor hij op den grond valt.

Stauch'er, m.:    1) duwer, stooter^

2) kleine handmof; 3) buitenste ton, ton ter beschutting om eene andere ton heen.

Staud chen, o. (-s; mrv.-): boompje, struikje, stronkje; ein - Salat; een kropje salade, een stronkje salade.

Stau'de, vr.: heester, struik, stronk; eine - Salat: een krop salade; eine-Kraut: eene sluitkool (bloemkool, roode kool,, savooie-kool, enz.).

Staudel, in Sam. I -beere, vr.: Zie-

Heidelbeere.

Istau'tlen, w. o. h. (sich -, w. w.): als een heester opgroeien; (van salade, kool, enz.:) kroppen, zich sluiten.

iStau'den, in Sam. I -apfel, m.: para-dijs-appel, gulden-appel, tomate; -artig, bv. n.: heesterachtig; -gebüsch, o.: kreu-pelbosch, hakbosch; -gewachs, o.: heestergewas, struikgewas; -hopfen, m.: wilde* hop; -melde, vr.: struikmelde; kropsalade.

Stau derich, m. (-s): (pik.) struikmelde.

stau'dicht (stau'dig), bv,n. 1) heesterachtig, 2) vast, gesloten.

stau’en, w. b.: 1) opstuwen (het water eener rivier, enz.); 2) (kpv.) stuwen, stouwen (eene scheeps-lading); I w. o. h.: (van rivierwater:) opgestuwd worden, wassen.

Stau'er, m. (-s; mrv. -): (kpv.) stouwer, stuwer; I -lohn, m.: stuwloon, stouwloon.

Istau'nen, w. o. h.: verbaasd staan,, zich verbazen.

IStaimen, z. n. o. (-s): verbazing.

stau'nens, in Sam. I -werth [tl (-wür-dig), bv. n.: verbazend.

Staup, in Sam. I -besen, m.: roede, tuchtroede, (inz.) geeselroede; Einem den -besen geben: 1) iemand tuchtigen, ienu kastijden, 2) iemand geeselen; den -besen bekommen:    1) getuchtigd (gekastijd)'

worden, 2) gegeeseld worden, eene geese-ling ontvangen.

Staup, in Sam. I -saule, vr.: geesel-paal.

Stau'pe, vr.: 1) Zie Staupbesen; Einen zur - schlagen: (rcht.) iemand in het openbaar op een schavot geeselen; 2) besmettelijke (aanstekelijke) ziekte,, epidemie.

Stau’pen, in Sam. I -schlag, m.: Zie

Staupbesen.

stau pen, w. b.: 1) tuchtigen, kastijden; 2) geeselen.

Staurophor', m. (-en; mrv. -en):(kkl., bij processiën:) kruisdrager.

Stanung. vr.: (kpv.) stuwage; (het) stuwen, (het)stouwen.

Stearin', o. (-es, -s): (schk.) stearine;

1 -licht, o.: stearine-kaars.

Stecli, in Sam. I -apfel, m.: 1) doornappel, dol-appel, 2) steekpalm; -bahn, vx.. tornooiveld, (fig.) strijdperk; -baum, m.: 1) steekpalm, 2) jeneverbesseboom, jeneverboom; -bart, m.: stekelige (stoppelachtige) baard; -becken,o.: ondersteek-bekken, ondersteeksel; -beutel, m.: (tim.)⁻

nen

nen

-erbse, vr.: gepote erwt, poot-erwt;-fluss, m.: (gnk.) stikzinking; -garn, o.: (jag.) patrijzennet; -husten, in.: (gnk.) stikhoest; -kiel, m.: pijp of buis waarin de zuiger of pomp zich beweegt; -leuchter, m.: luchter, kandelaar die aan den muur bevestigd is; -michein,'o.: zakboekje; -nadel, vr.: speld (es fehlt nicht die -nadel: spr.: er mankeert niets aan; sich um eine -nadel zanken: spr.: twisten om een stront-bagatel; -nadelbüchse, vr.: speldenkoker; -nadelkissen, o.: speldenkussen; -nadel-knopf, m.: spelde-knop); -nagel, m.: pin, (inz.) ijzeren pin; -netz, o.: Zie -garn; -pille, vr.: zetpil; -pumpe, vr.: (zeew.) handpomp; -reis, o.: (pik.) stek, poot-stek; -rübe, vr.: koolraap; -zwiebel, vr.: bloem

steekbeitel; -bolzen, m.: (zeew.) spitse bout, (ook:) reeftouw; -buch, o.: steekboek, prikboek (met witte en bedrukte bladen); -degen, m.: stootdegen; -dorn, m.: (pik.) steekdoorn, Christusdoorn; -eiche, vr.: (pik.) steekpalm; -eisen, ;o.: priem;-fliege, vr.: (ins.) muskiet; -gabel, vr.: drietand; -ginster,m.: (pik.) stekelige brem ; -handel, m.: ruilhandel, (fig.) kwanselarij; -haufen, m.: aantal runderen bestemd om geslacht te worden; -heber, m.: hevel, siphon; -kissen, o.: graveerkussen; -kraut, o.: (pik.) everwortel; -meissel, m.: steekbeitel; -nelke, vr.: (pik.) roode koornbloem; -palme, vr.: (pik.) hulst, steekpalm (der -palmenbusch oder das Gebüsch von -palmen: het hulstbosch); -pfrieme, vr.: (pik.) verversdistel; -pille, vr.: zetpil; -platz, m.: Zie -balin; -ring, m.: steek-ring (bij het ringrijden); -rübe, vr.: koolraap; -salat, m.: (tnb.) dunsel; -sattel, m.: tornooi-zadel; -sau, vr.: slachtvarken; -schaf, o.: schaap dat geslacht moet worden; -scheibe, vr.: wit (mikpunt) bij het steekspel; -schein, m.: quitantie van betaalden accijns op het geslacht; -schnake, vr.: (ins.) mug, neef; -spiel, o.: steek-spel, (het) tornooien; -stahl, o.: 1) steekbeitel, 2) graveer-stift; -vieh, o.: slachtvee ; -weite, vr.: degen- (of: lans-)stoots-afstand; -winde, vr.: (pik.) stekelige winde.

stech'en, w. o, h. onr. en w. b. onr. (stichst, sticht; stach; stich; gestoch'en): steken (en figuurlijk voor verscheidene andere beteekenissen); (van bijen :) steken; (van vlooien:) bijten; (van dorens:) prikken; sich in den Finger -: in zijnen (in haren) vinger prikken; in See -: in zee steken; die Sonne sticht: de zon steekt; es sticht mich in der Seite: ik heb een steek in mijne zijde; eine Karte -: (spl.) eene kaart aftroeven; Rasen-: graszoden steken; nach dem Ringe -: naar den ring steken; mit einander 1) met elkander loten (dobbelen, kruis of munt raden, enz.) 2) met elkander wedijveren; in Kupfer -: op koper graveeren; er sticht schön: (grav.) hij graveert mooi; ein Petschaft - : een cachet graveeren; das sticht in die Augen (das sticht in die Nase): (fig. fam.) dat valt in het oog, dat springt in het oog; die Farbe sticht ins Blaue: de kleur trekt naar het blauwe; hauen und -: steken en hakken; das ist weder gehauen noch gestochen: (spr.) dat is visch noch vleesch; Torf -: turf steken; Aale -: aal of paling steken (vangen); Wein aus dem Fasse -: wijn aftappen; Einem Ohrlöcher -: gaatjes in iemands ooren steken; sich einen Nagel in den Fuss-: met zij (haren) voet in een spijker trappen; Ei aus dem Sattel -: iemand uit het zaal lichten; Einem den Degen in oder durch den Leib -: iemand den degen in het lijf stooten of door het lijf jagen; durch und durch -: door en door steken; Einen todt [tot] iemand doodsteken; einen Ochs -: een os slachten; ein Schwein -: een varken kelen; Silben-: ZieSilbe; den Schneller einer Büchse -: den haan van een geweer overhalen; die Milz sticht mich: ik heb de milt; der Hafer sticht ihn (der Kitzel sticht ihn): (spr.) de broodkruimels steken hem; ] sich w. w. onr.: zich steken, zich prikken.

Stecli'er, m. (-s; mrv. -): 1) steker (persoon die, of dier of voorwerp dat, steekt); 2) tornooier; 3) graveur; 4) (aan den haan van een geweer:) trekker; 5) priem; I -lohn, m.: graveer-loon, graveurs-loon.

Steek, in Sam. I -amboss, m.: smids-aanbeeld; -apfel, m.: Zie Stauden-apfel; -armel, vr.: 1) losse mouw, 2) over-mouw; -brief, m.: signalement (Einen mit -briefen verfolgen: iemands signalement in de dagbladen zetten, in de dagbladen, het publiek tegen iemand waarschuwen);

bol om te poten.

Isteck’en, w. o. h. en s.: steken; (fig.) zitten, zijn, zich bevinden; (ook:) kleven;

-    bleiben: blijven steken; im Kothe [t] -bleiben: in den modder blijven steken; ins - gerathen [t]: (fig.) tot staan komen; es steekt ein Betrug dahinter: er steekt (er schuilt) bedrog achter; darunter -: (fig.) daaronder schuilen; den Schlüssel -lassen: den sleutel in het slot laten zitten; Einen - lassen: iemand laten zitten, iem. aan zijn lot overlaten; ichwerde das nicht

-    lassen: ik zal dat niet daarbij laten blijven, ik wil daar haring of kuit van hebben; in Schulden, in Noth (t], in Elend in schulden, in [nood, in ellende zitten; im Gefangnisse -: in de gevangenis zitten; ich weiss wo es steekt: (fig. fam.) ik weet waar het ’m zit; es steekt mir in allen Gliedern: het zit mij door al mijne leden; dieses Fleisch steekt mir im Magen: dat vleesch staat in mijne maag; wir wissen nicht was ihm im Kopfe steekt: wij weten niet wat hem beheert; wo hast du die Zeit her gesteckt: waar hebt gij al dien tijd gezeten?; I w. b.: 1) steken; den Degen in die Scheide -: den degen in de scheede steken; die Hand in die Tasche -: de hand in den zak steken, in zijnen zak tasten; den Ring an den Finger -: den ring aan den vinger steken; Geld in ein Geschaft -: geld in eene zaak steken; Fleisch an den Spiess -: vleesch aan het spit steken; die Köpfe zusammen -: (fig.) de hoofden bij elkander steken; etwas mit einer Nadel an einen Yorhang -: iets met eene speld aan een gordijn steken, iets vastspelden aan een gordijn: ein Haus in Brand -: een huis in brand steken; etwas zu sich -: iets bij zich steken, iets in zijnen zak steken (ook fig.); Einem etwas -: (fig.) iets aan iemand overbrieven (in het oor blazen, verklappen, verklikken); Einen unter ein Regiment -: iemand in een regiment stoppen (d. i. hem er bij inlijven); Einen ins Gefangniss Inisl -

cm

e;

auf

(Eincn in’s Loch -): iemand in de kast stoppen; Einem etwas in die Hand iemand iets in de hand stoppen; einen Wurm an die Angel -: (vv.) een worm aan den haak slaan; einer Sache ein Ziel paal en perk aan. iets stellen; sich Ziel zich een doel afbakenen ; Hauben -: mutsen maken; I sich -, w. w.: zich steken; sich in Schulden -:zich in schulden steken, schulden maken; sich in Kosten kosten maken; sich in Noth [tl zich in moeilijkheden brengen.

ISteck'en, m. (-s; mrv. -): 1) stok; 2) wandelstok; (dk.) wandelstaf; 3) (tnb.) staak, tuinstaak, boonenstaak; | -knecht, m.: stokkeknecht, bewaarder in eene gevangenis; -pferd, o.: 1) hobbelpaard, 2) stokpaardje (Jeder hat sein -pferd: spr.: ieder heeft zijn stokpaardje); -streich, m.: stokslag; -weibel, m.: gerechtsdienaar; -zaun, m.: staketsel.

^teck'ling, m. (-es, -s; mrv.-e): (pik.) stek.

St effen, m. (-): Steven, Stephaan.

ISteg-, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) vlonder, vonder, plank die als brug over eene sloot dient; (van schip of schuit:) gangboord; (van eene viool:) kam; (kim.) voetriem aan eene broeks-pijp (Fr.: sous-pied); -e, m. mrv.: (typ.) formaathouten; 2) pad, voetpad; weder Weg noch - wissen: (spr.) weg (of: heg) noch steg weten, (ergens) geheel vreemd zijn; alle Wege und -e kennen: goed den weg kennen, (fig.) bekend zijn met alle listen en streken.

ISteg, in Sam. ! -bereiter, m.: Zie SteigBereiter ; -fach, o. (-kasten, m.): (typ.) kast voor de kooien; -kreuz, o.: molentje (op een voetpad, hetzij om te maken dat er geene paarden of rijtuigen van dat pad gebruik maken, hetzij om van de voetgangers weggeld te vorderen); -lehne, vr.: leuning van een vlonder; -rad, o.: kroonrad, kamrad; -reif, m.: Zie Stegreif 10 reg. lager.

Steganograph', m. (-en; mrv. -en): schrijver van (of: in) geheimschrift; Steganographie', vr,:    geheimschrift,

cijferschrift; steganogra'phisch, bv. n.. steganographisch.

Stege, m. mrv.: Zie Steg:! -bereiter, m.: Zie Steigfcereiter; -kehrer, m.: planken-schoonmaker; -reif, m.; Zie Stegreif vlak hieronder.

Steg’reif, m.: stijgbeugel; aus dem-e: voor de vuist weg, ex tempore, onvoorbereid, op stel en sprong, (fam.) heet van den rooster, heet van de naald; aus dem -e sprechen (reden): (fig.) voor de vuist spreken; sich aus dem -e nahren: (fig.) leven van al wat men grijpen en vangen kan, van de hand in den tand leven; I ^dichter, m.: improvisator van verzen; -dichterin, vr.: dichteres die verzen maakt voor de vuist weg; -gedicht, o.: extempore m dichtmaat; -witz, m.: geestig gezegde dat niet vooraf bestudeerd is, maar heet van den rooster komt.

Steil, in Sam. | -auf, m. (-aufchen, o.): duikelaartje, tuimelaartje, springpopj -kragen, m.: staande kraag; -mannchen, o. Zie -auf; -puit, m.: staande lessenaar; -wurzel, vr.: (pik.) standelkruid.

Steh e, in Sam. I Zie Stelt.

Isteli'en, w. o. onr. h. en s. (stand, stund; gestan'den): staan; - bleiben: blijven staan; - lassen: laten staan; nicht auf seinen Füssen - können: niet op zijne beenen kunnen staan; aufrecht -: rechtop staan, recht overeind staan; gerade -: recht staan; schief -: scheef staan; hervor

-    (heraus -): vooruitspringen, vooruitsteken; wohl -: goed (mooi) staan; übel -: leelijk staan; gut zusammen -: goed samengaan, goed bij elkander passen; in Feuer -: in brand staan; in Flammen -: in volle vl staan ; irn Begriffe -: van plan zijn ; dem Sprunge - (auf dem Punkte -): op sprong staan, op het punt staan; Einem im Lichte -: iemand in den licht staan; Einem im Wege -: iemand in den weg staan; Einem -: iemand staan (d. i. aan iemand het hoofd bieden, tegen iemand opgewassen zijn); Einem Rede -: iemand te woord staan, (fig.) iemand staan (zie 3 reg. hooger); dem Wilde - : (van jachthonden :) voor het wild staan; Schildwache

op schildwacht staan, schilderen; die Lehrlingsjahre -: de leerjaren uitdienen; Geld - haben bei Einem: geld bij iemand hebben staan (op interest); theuer [t] zu

-    kommen: duur te staan komen; in Furcht -: in vrees verkeeren, vreezen, bang zijn; in der Meinung -: in de meening verkeeren; in Zweifel -: in twijfel staan, twijfelen; im Verdachte -: in verdenking staan, verdacht worden; in einem gewissen Alter -: op zekeren leeftijd zijn; imAmte

in functie zijn, eenen post bekleeden; in Arbeit - bei: werken bij, als knecht (als werkman, als ondergeschikte) in dienst zijn bij; meine Uhr steht: mijn horloge staat stil, mijn horloge gaat niet; was steht zu Ihrem Dienste: wat is er van uw dienst?; es steht bei ihm zu bleiben oder zu gehen: het staat aan hem (hij is er meester van) te blijven of heen te gaan; das steht bei Ihnen: dat staat aan uw believen; gut bei Einem -: goed bij iemand aangeschreven staan; es steht noch dahin: het staat nog te bezien; -für: instaan voor; ich stehe dafür: ik sta er voor in; gut mit Einem - : op eenen goeden voet met iem. staan; wie stent’s mit Ihnen (mit Ihrer Gesundheit): hoe staat het (hoe is het gesteld) met u (met uwe gezondheid)?; wie steht’s mit der Sache : hoe staat het (hoe is het gesteld) met de zaak?; Einem nach dem Leben -: iemand naar het leven staan; um Einen herum -: om iemand heen staan; wie steht’s um die Sache: hoe staat het (hoe is het gesteld) met de zaak?; wie steht’s um Ihr Versprechen: hoe staat het (hoe is het gesteld) met uwe belofte ?; unter Wasser -: onder water staan; unter Eines Befehle -: onder iemands bevelen staan; unter dem Gewehre -: onder de wapenen staan; zu erwarten -: 1) te verwachten zijn, 2) te bezien staan; zu befürchten -: te vreezen zijn, te vreezen staan; das steht zu versucnen : dat zal men moeten beproeven (probeeren). I -, w. onpers. h.: staan; es steht ihm der Kopf nicht recht: (fig.) zijn hoofd staat verkeerd, hij is niet goed gemutst (niet in zijn humeur); es steht geschrieben: er staat geschreven. I - (sich), w. w.: zich staan; (fig.) staan, varen; sich müde zich moe staan, zoo

lang staan dat men er moe van wordt; Stei'ge, vr.: 1) trapje, optrapje; (ook:) sich gut bei etwas (fig*.) goed bij iets ladder, (inz.) kippenladder; (fig.) steile staan, wel bij iets varen, goede rekening opgang; 2) twintigtal; I in Sam.: Zie bij iets maken; sich gut oder schlecht Steig.

goed of slecht af zijn.    steig’en, w. o. onr. s. (stieg: gestie'-

ISteh’en, o. (-s): (het) staman; zum - gen): stijgen, in de hoogte gaan, rijzen, bringen : tot staan brengen.    klimmen; (fig.). stappen; (van paarden:)

steh/end, teg. dw. en bv. n.: staande;    steigeren; (van stroomend water:) wassen;

eine -e Armee (ein -es Heer): een staand auf das Pferd - (zu Pferde -): te paard leger, eene staande armee; -es Tauwerk: stijgen; vom Pferde -: van paard stijgen; (zeew.) staand want; ein -der Grehalt: eene in die Kutsche -: in het rijtuig stappen; vaste jaarwedde, een vast salaris, een    aus der Kutsche -: uit het rijtuig stappen;

vast honorarium; ein -der Wind: een    aus dem Schiffe -: aan wal stappen; auf

vaste (niet veranderlijke) wind; -es Was- einen Baum -: in eenen boom klimmen; in ser: stilstaand water; -en Fusses: op die Luft -: in de lucht stijgen, omhoog staande voet, oogenblikkelijk, dadelijk.    stijgen ; wer hoch    steigt, fallt leicht: (spr.)

stehl’bar, bv. n.: te stelen.    wie hoog klimt,    staat licht bloot aan

steh'len, w. b. onr. (stiehlst, stiehlt; vallen; auf den Thron den troon be-stahl; stiehl; gestoh’len): 1) stelen; - wie klimmen, op den troon komen; eine Leiter ein Rabe: (spr.) stelen als de raven;    hinauf -: eene ladder opklimmen; in den

2) sich davon -: wegsluipen; sich wohin    Kopf -: (b.v. wijn, sterke drank:) naar het

ergens heensluipen.    hoofd gaan; in die Nase -: in den neus

Steh’Ier, m. (-s; mrv. -): steler, dief; komen en kriebelen; im Preise -: in prijs der Hehler ist so gut wie der -: (spr.) de    stijgen, opslaan,    duurder worden; - und

heler is zoo goed als de steler.    sinken; rijzen en    dalen; der Nebel steigt:

Steh’lerin, vr. (mrv. -nen): dievegge. de mist komt opzetten; das Wasser steigt: stei'eriscli, bv. n.: Stiermarksch;    het water wast;    das Pferd steigt: het

Stei’ermark, o. (-s): (adk.) Stiermarken; paard steigert.

Stei’ermarker, m. (-s; mrv.-): Stiermarker; steigend, bv. n.: stijgend, rijzend, Stei’ermarkerin, vr. (mrv. -nen): Stier-    klimmend, opgaand; (van paarden:)

marksche; stei'ermarkisch, bv. n.: Stier-    steigerend; ein -er Löwe: (wpk.) een op

marksch.    de achterpooten staande leeuw; mit -em

steif, bv. n. en bw.: stijf (ook fig.); Alter: bij het klimmen van de jaren.

- und fest: stijf en strak, stokstijf; I -bart, Steiger, m. (-s; mrv. -): 1) klimmer; , m.: borstelachtige baard; -bettler, m.:    2) (mnw.) ploegbaas.

onbeschaamde bedelaar; -fisch, m.: beef- Stei'gerer, m. (-s; mrv.-): opslaander aal; -förmlich, bv. n.: stijf en gedwongen; van den prijs; (bij veilingen:) meerbieder, -haarig, bv. n.: stijf (borstelachtig) van (inz.) opjager.

haar; -hals, m.: (een) stijve nek, (fig.) stei'gern, w. b.: (den prijs:) opslaan, stijfnek (d. i. mensch of dier met een    duurder maken; (bij veilingen:) meer

stijven nek; en figuurlijk: stijfkop,koppig    bieden, (inz.) opjagen; (genot:) verhoogen;

mensch of dier);-halsig, bv. n.: met een    (hartstochten:) opzweepen; (ziekten:)

stijven nek, (fig.) koppig; -heit, vr.: stijf-    verergeren; (tik.) in den vergrootenden

heid (ook fig.); -köpfig, bv.n.: stijfhoofdig,    of in den overtreffenden trap brengen

koppig; -köpfigkeit, vr.: stijfhoofdigheid,    (een bijvoeglijk naamwoord of een

koppigheid; -leinwand, vr.: stijf linnen;    bijwoord); I sich -, w. w.: (van prijzen:)

-matz, m,: wrongel (stremsel) in den vorm    opslaan, duurder worden; (fig.) toe-

van kaas, jonge kaas; -sinn, m.: stijfhoof-    nemen.

digheid, koppigheid; -sinnig, br. n.:    Stei’gerimg, vr.: veiling; (bij vei-

stijfhoofdig, koppig; -stiefel, m.: stevel,    lingen:) verhoóging van het bod, (inz.)

rij-laars.    opjaging; (van den prijs: het) opslaan;

Stei'fe, vr.: stijfheid (ook fig.);    (fig.) verhooging, (ook:) toeneming; (tik.)

2) stijfsel; I stei'fen, w. b.: stijven (i.a.b.);    vergrooting.

Hüte -: hoeden opmaken; sich auf etwas    Stei’gernngs, in Sam. I -grad, m.

-: (fig. fam.) op iets bouwen (steunen,    (-stufe, vr.): (tik.) trap van vergelij-

vertrouwen, zich verlaten); Stei'figkeit,    king.

vr.: stijfheid (ook fig.); Steif’ling, m. (-es, Stei’gung, vr.: stijging, klimming; -s; mrv.    -e):    iemand die in al zijn doen    (van paarden:) steigering;    (van stroomend

en laten    stijf    en gedwongen is; Steif’sel,    water: het) wassen.

o. (-s): stijfsel; Stei’fung, vr.: 1) stijving steil, bv. n.: steil; I -heit, vr.: steil-<i. a. b.), 2) (het) stijven (inz. van wasch- heid.

goed, met stijfsel), (van hoeden:) (het) Stei’le, vr.: 1) steilheid; 2) steilte, opmaken.    IStein, m. (-es, -s; mrv. -e); 1) steen;

Steig, m. (-es, -s; mrv. -e): pad, voet-    (gnk.) steen; (m vruchten:) steen, kern;

pad, weg; I -bar, bv n.: 1) te beklimmen,    2) (spl.) damschijf; schaakstuk; domino-

2) (paarden:)    te berijden; -bereiter, m.:    steen; (fig.) steen; ein -    des Anstosses;

opzichter    (inspecteur) over de gebaande    een steen des aanstoots;    der - der Wei-

wegen; -bohne, m.: (tnb.) stamboon;    sen: de steen der wijzen; ein gebrochener

-bügel, m.: stijgbeugel (-bügelriemen, m.:    -: een gehouwen steen, een steen uit de

stijgbeugelriem); -rad, o.: vang-rad; -reif,    steengroeve; ein kostbarer-: een kostbare

riem (-riemen klappen krijgen); -rohr, o. (-rÖhre,"vr.): bovenste buis of pijp eener scheepspomp.

m.: stijgbeugel; -riemen, m.: stijgbeugel-    steen, een edelsteen; ein Herz von-:

laufen: fig.: slaag krijgen,    (fig.) een hart van steen; es möchte einen

'    - erbarmen: het zou een (hart van) steen

kunnen vermurwen; nun ist mir ein grosser - vom Herzen: nu is er een zwaar

pak van mijn hart af; Einem einen - in    basterd-nachtegaal; -forelle, vr.: (visch:)

den Weg legen: 1) iemand tegenwerken,    rivier-forel; -förmig, bv. n.: steenachtig:

2) iemand dwarsboomen, iemand den voet    -fremd, bv. n.: wildvreemd; -fresser, m.:

dwars zetten; alle -e aus dem Wege    (ins.) leiworm, steenworm; -frucht, vr.:

raumen:    alle    hindernissen uit den weg    steenvrucht; -fuchs, m.: (drk.) steenvos,

einen

ruimen; mit Einem-e zwei Würfe thun: witte yos; -fünffingerkraut, o,: (pik.) (spr.) twee vliegen in één klap slaan; vijfvingerkruid; -gall, m.: (vog.) basterd--    bei    Einem im Brette haben:    valk; -galle, vr.: (vea.) steengal; -geiss,

(fam.) een paar witte voeten bij iem.    vr.: (drk.) gems, berggeit, wilde geit-,

hebben;    den    - haben: (gnk.) den steen    -gemalde, o.: muurschildering; -gerinne,

hebben;    Einem den - schneiden : (hik.)    o.: steenen goot;-geschirr, o.: aardewerk;

iem. van den steen snijden (opereeren); -geschütz, o.: (art.) steen-stuk, draaibas; zu - machen (in - verwandeln): doen    -geschwulst, vr.: (hik.) klierverharding;

versteenen; zu - werden: versteenen, in    -gewachs, o.: steenkoraal; -grand (-graus,

steen veranderen; - und Bein: Zie Bein.    -gries), m.: 1) grint, kegelzand, 2) steen-

IStein, in Sam. I -acker, m.: steenige    gruis; -grube, vr.: steengroeve; -grim, o,:

akker; -ader, vr.: 1) steenige ader (in    berggroen; -grund, m.: Zie -boden;

eene metaalmijn), 2) ader in eenen steen;    -grundel, vr.: Zie -bicker; -günsel, m.:

-adler, m.: (vog.) beenbreker, steen-arend;    (pik.) waalwortel; -gut, o.: aardewerk;

-alaun, m.: steen-aluin ; -alt, bv. n.: stok-    -handler, m.: steenkooper, (fig.) juwelier;

oud; -amsel, vr.: (vog.) gouden lijster;    -hart, bv. n.: steenhard, als steen zoo

-arbeit, vr.: 1) werk van steen, 2) (het)    hard, (fig.) hardvochtig; -harte, vr.: hardwerken in steen; -arbeiter, m.: werkman    heid van steen, (fig.) hardvochtigheid;

in steen; -art, vr.: steensoort; -artig, bv.    -hase, m.: (drk.) witte haas (der Alpen);

n.:

steenachtig; -artigkeit, vr.: steenach-    -haue, vr.: houweel; -hauer, m.: steenhou-

tigheid; -arzt, m.: steen-snijder; -auflö-    wer; -haufen, m.: steenhoop, (fig.) puin-

send, bv. n.: (hik.) steen-vergruizend;    hoop; -hirse, vr.: (pik.) steenzaad, wild

-aufschrift, vr.: opschrift op steen;-auster,    parelkruid; -holz, o.: 1) steenhardhout,

vr.: rots-oester; -bank, vr.: steenen bank,    2) versteend hout; -honig, m.: oude ver-

(in zee:) bank van rotsen; -barbe, m. en    dikte honig; -inschrift, vr.: opschrift op

vr.: (visch:) barbeel; -bau, m.: 1) metsel-    steen; -kabinet, o.: kabinet (verzameling)

werk, 2) steenen gebouw; -beere, vr.:    van mineraliën;-kalk, m.: kalk van steen;

(pik.) braambes, braam; -beisser, m.: (vog.)    -kamm, m.: (mnw.) rotswand; -karausche,

dikbek, (visch:) smeerling, steenbijter;    vr.: (visch:) steenkarper;-katze, vr.: (drk.)

-beschreiber, m.: beschrijver van gesne-    bunzing; -kauz, m.: (vog.) steen-uil;

dene steenen;-beschreibung, vr.: beschrij-    -kenner, m.: steenkundige; -kenntniss

ving van gesnedene steenen;-beschwerde,-    [nisj, vr.: kennis van steenen; -kitt, m.:

vr. (-beschwerung, vr.): (gnk.) last van    steenlijm; -klee, m.: (pik) steenklaver;

den steen; -bicker, m.: (visch:) smeerling,    -klippe, vr.: klip, rots in zee; -kluft, vr.:

steenbijter; -bild o.: steenen beeld, beeld    rotskloof;-kohle, vr.: steenkool (gereinigte

van steen; -blatter, vr.: (hik.) steenpok;    -kohle: uitgestoomde steenkool, coke);

-bock, m.: (drk. en str.) steenbok, (ins.)    -kohlen, in Sam. (-bergwerk, o.: steenko-

brems, paardenvlieg; -boden. m.: steenige    lenmijn; -dampf, m.: kolendamp; -gas, o.

(steenachtige) grond, steengrond;-bohrer,    steenkolen-gas; -gebirge, o.: steenkool-

m.: steenboor; -bolk, m.: (visch:) steen-    houdend gebergte; -grube, vr.: steenko-

bolk, bruinvisch; -holler, m.: (art.) steen-    lenmijn; -graber, m.: werkman in eene

stuk, draaibas; brand, m.: (in koorn :)    steenkolenmijn; -lager, o : steenkoollaag,

brand, roest; -brech, m.: (pik.) steenbreke;    steenkool-bed; -schacht, vr.: put in eene

-brechend, bv. n.: (pik.) steen-vergruizend;    kolenmijn; -schlacken, vr. mrv.: sintels

-brecher, m.: steengraver, werkman in    van steenkool; -theer [t], m.: koolteer);

eene steengroeve, (hik.) steenhamer, steen- . -koralle, vr.: steenkoraal; -kranke, m.: breker, steenvergruizer; -bruch, m.:    steenlijder (en vr.: steenlijderes);-kraut,

steengroeve; -brücke, vr.: steenon brug;    o.: 1) steenbreke, 2) wouw; -kreide, vr.:

-buche, vr.: (pik.) hagebeuk ; -butt, m.    hard krijt; -kresse, vr.: (pik.) rotskers;

(-butte, vr., -bütte, vr.): (visch:) tarbot;    -kröpfe, vr.: steenlichter, breek-ijzer;

-butter, vr.: (min.) gele aluin; -damm, m.:    -kröpfer, m.: uitbreker van steenen;

steenen beer,    steenen waterkeering, ge-    -krug, m.:    aarden kruik; -kunde, vr.:

metselde dam;    -deich, m.: dijk ten deele    kennis van    steenen; -kundige, m.:    steenvan metselwerk;-drossel, vr.: Zie-amsel;    kundige; -künstler, m.: 1) graveur op

-druck, m.: steendruk; -drucker, m.:    steen, 2) beeldhouwer; -lage, vr.: steensteendrukker;-druckerei’, vr,: steendruk-    laag; -leim, m.: steenlijm; -lerche, vr.:

kerij ; -druse, vr.: (vea.) snot, droes (bij    (vog.) kleine kuif-leeuwerik; -linde, vr.:

paarden); -dunen, vr. mrv.: eiderdons    (pik.) rijnwilg, liguster; -löffel, m. (hik.)

(enk); -eiche,    vr.: (pik.) steen-eik; -ent-    steenlepel;    -malerei', vr.: (het)    rnuur-

stehung, vr.:    steenvorming;-eppich, m.:    schilderen,    (het) schilderen op    steen;

(pik.) steen-eppe; -erzeugung, vr.: (gnk.)    -marder, m.: (drk.) steenmarter; -mark,

ontwikkeling van den steen;-esche, vr.:    o,: steenmerg; -mehl, o.: stofgruis van

(pik.) steen-esch; -esel, m.: molenaars-    steenen; -meissel,m.: steenhouwers-beitel;

ezel; -eule, vr.: (vog.) steen-uil;-falke,    -metz, m.: steenhouwer; -moos, o.: (pik.)

m.: (vog.) steenvalk; -fall, m.: steenstor-    leverkruid; -mörser, m.: (art.) steenmor-

ting, neerstorting van steenen; -farbe,    tier, steenstuk; -mortel, m.: mortel;

vr.: 1) steenkleur, 2) steenverf; -farn, m.:    -münze, vr.: legpenning van steen, (pik.)

(pik.) steenvaren, reinvaren; -flachs, m.:    neppe, kattenkruid; -nuss, vr.: harde

(min.) steenvlas, amiant; -flechte, vr.:    noot, noot met harde schaal; -obst, o.:

(pik.) leverkruid; -fletsche, vr.: (vog.) steenvruchten (mry.); -öl, o.: steen-olie*

m.:

{) op

van

om op ! mant-klo

en

n.:

vr.:

rii.:

vr.:

in.:

petroJeüm; -operation', vr.: (hik., het) snijden van den steen, steen-snijding; -patsche, vr.: (vog.) basterd-nachtegaal: -pech, o.: aardhars, jodenlijm, asphalt; -peitsche, vr.: slangevisch; -pfeffe (pik,) muurpeper; -pflanze, vr.: eenen steengrond (of: tusschen steenen) groeiende plant, 2) versteende plant, plant-versteening; -pflaster, o.: plaveisel, bestrating; -pieker, m.: (visch:) pos, (ook:) smeerling, steenbijter ; -platte, vr.: 1) steenen (inz. marmeren) plaat, 2) tegel, 3) bestraat vlak; -pocken, vr. mrv.: (gnk.) steenpokken; -presse, vr.: steenzagers-bok; -pulver, o.: stof van steengruis, (gnk.) poeder tegen steen en graveel; -puppe, vr.: steenen pop, (pik.) jodenkers ;-rabe,

m. : (vog.) bergraaf; -raute, vr.': (pik.) steenruit; -regen, m.: (fig.) regen steenen, hagelbui van steenen; -reich, bv.

n. : rijk aan steen, (fig.) schatrijk (als z.

n.    o.: delfstoffenrijk, mineraalrijk); -riff,

o. : (zeew.) reef; -rinde, v.: steenkorst; -ritze, vr.: scheur (barst) in eenen steen, (fig.) rotskloof; -roche, m.: (visch:) stekel-rog; -rosé, vr.: (pik.) steenroos, (bhk.) roos van steen; -rotz, m.: Zie -druse; -röthel [t], m.: (vog.) roodstaartje; -russ, m.: lei-zwart; -sage, vr.: steenzaag, (inz.) marmerzaag; -sager, m.: steenzager, (inz.) marmerzager; -salz, o.: steenzout (-salz-grube, vr.: steenzoutgroeve); -same, m.: Zie -hirse; -sammlung, vr.: Zie -kabinet; -sand, m.: kegelzand; -satz, m.: steenlaag; -sauger, m.: (visch:) lamprei, prik; -saure, vr.: (schk.) steenzuur; -schicht, vr.: steenlaag; -schleifer, m.:

1)    steen-slijper, 2) diamant-slijper;-schleu-der, vr.: werp-slinger, steen-slinger; -schmatzer, m.: (vog.) wit-staartje, tapuit; -schmerle, vr,: (visch:) stekelgrondel; -schmerzen, vr. mrv.: (gnk.) pijnen van den steen; -schnalle, vr.: gesp met diamanten, diamanten-gesp; -schnecke, vr.: trompet-slak; -schneidekunst, vr.: 1) kunst

steen te graveeren, 2) (het) dia-oven; -schneiden, o.: 1) (het) graveeren op steen, 2) (het) diamant-klooven, 3) (hik., het) snijden van den steen; -schneider, m.: 1) graveur op steen,

2)    diamantkloover, 3) (hik.) steen-snijder; -schnitt, m.: (hik.) steen-snijding, operatie van den steen; -schrift, vr.: 1) opschrift op eenen steen, 2) steenschrift, lapidair-schrift, 3) unciaal-letters (mrv.) (Styl einer -schrift: lapidair-stijl); -schrot, o.

m.: afbiksel (afval) van steen, steengruis; -schule, vr.: kweekerij van steen-vruchtboomen; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -setzer, m.: 1) straatma-ker, 2) metselaar, 3) diamantzetter; -sinter, m,: drop-steeïi; -steeher, m.: Zie -schneider; -stück, o.: stuk (brok blok, klomp) steen, (art.) steen-stuk, draaibas; -tafel, vr.: 1) steenen (inz. marmeren) tafel, 2) marmeren blad; -taube, vr.: (vog.) klipduif; -thon, m.: steenharde klei; -todt l-totl, bv. n.: morsdood, zoo dood als een pier; -tapf, m.: aarden pot; -trage, vr.: berrie om steenblokken te dragen; -trager, m.: knopdragende schelp; -treibend, bv. (gnk.) steen-bestrijdend; -trog, m.: steenen bak, gemetselde bak van steen; -überzug, in.: steenkorst, steenharde

korst; -verhartung, vr.: steenharde verharding; -vogel, m.: vogel van steen, (vog.) steenvogel; -vorsprung, m.: (bwk.) uitsprong van steen; -wahrsager, m.: waarzegger uit den klank van steenen ; -wall, m.: wal (bolwerk) van steen; -walze, steenen rol; -walzer, m.: steen-wen-telaar, (vog.) pluvier; -wand, vr.: muur, gemetselde muur, (fig.) muur van rotsblokken, (ook:) rots-wand; -warze, vr.: steenharde wrat, (min.) tepelvormige steen; -weg, m.: steenweg, straatweg; -weh, o.: (gnk.) pijn van den steen; -weinr Steinerwijn (d. i. wijn uit de omstreken van Stein bij Wirtzburg); -werk, o.: 1) werk van steen, 2) grotwerk; -wicke, (pik.) wild zoethout; -wurf, m.: steenworp (mit -würfen tödten 1 toten]: dood-steenigen); -wurz, vr.: (pik.) steenvaren; -zange, vr.: 1) Zie -kröpfe, 2) (hik.) steentang (bij het operceren van den steen); -zeiger, m.: ets-naald, graveerstift; -zermalmer, m.: (hik.) steenvergruizer; -zermalmung, vr.: (hik.) steenvergruizing; -zeug, o.: aardewerk; -ziege, vr,: Zio -geiss; -zucker, m.; Zie -honig.

steinern, bv. n.: 1) steenen, van steen (ook fig.); 2) aarden; eine-eWalze: eene steenen rol, eene rol van steen (om oneffenheden platte rollen); ein -er Krug: eene aarden kruik, eene steenen kruik; ein -es Herz: (fig.) een hart van steen.

stei’nicht, bv. n.: steenachtig, naar steen gelijkende.

stei’nlg, bv. n.: steenig, steenachtig, vol steen; ein -er Boden: een steenige (steenachtige) grond, een steengrond; -er Sand: kegelzand; das -e Arabien: (adk.) Steenachtig Arabië.

stei’nigen, w. b,: steenigen; Stei-niger, m. (-s; mrv. -): steeniger; Stei'ni-gung, vr.: steeniging.

stei’risch, bv. n.: Stiermarksch (Zie

steierisch).

Steiss, m. (-es; mrv. -e): (ontl.) stuit; (pop.) gat, (iron.) zitvleesch; künstlicher -: (Fr.) cul de Paris; I -bein, o.: (ontl.) stuitbeen, stuit; -fuss, m.: (vog.) gekuifde zilverduiker.

Steiss'chen. o. (-s; mrv. -): (pop.) gatje.

Steil, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) stelling, stellage, onder-stel; 2) stel; ein - Segel: een stel zeilen; I -bottich, m.: 1) (brou-wers-)gijlkuip, 2) (ververs-)bezink-kuip; -dichein, o.: (Fr.) rendez-vous (Einem ein -dichein geben: iem. rendez-vous geven, een afspraakje met iemand maken); -falie, vr.: valluik, valdeur; -feder, vr.: (in horloges:) stuitveer, zetter, pal;-flügel, m.: (jag.) met een uitgespannen net versperde uitgang van een bosch; -garn, o.: (vv.) schakelnet; -graben, m.: uitgegravene plek om vogels te vangen; -hölzchen, o.: (vogelaars-)lijmhoutje; -jagd, vr. (-jagen,

o.): klopjacht, drijfjacht; -keil, m. (-klo-ben, m.): (art.) stelwig, stelhout; -leute, m. mrv.: (jag.) helpers, opjagers van het wild; -macher. m.: wagenmaker; -nagel, bout aan net voorstel van een wagen; -ordnung, vr.: -slagorde; -platz, m.: Zie -dichein; -rad, o.: (in horloges :) regulateur; -riegel, m.: (van eene affuit:) kop-pelbalk; -ross, o.: disselpaard; -scheibe, vr.: kompas van een horloge,; -schraube,

aan

een

- vertreten: seiner -:

m.: (-lau-en vogel);

STELLSTANGE.

796

STENGEL.

vr.: stelschroef; -stange, vr.: staak waar-het net vastgemaakt wordt; -vertredend, bv.n.: plaatsvervangend; -vertreter, m. (-s; mrv. -): plaatsvervanger; -vertre-terin, vr. (mrv. -nen): plaatsvervangster; -vertretung, vr.: plaatsvervanging;-vogel, m.: lokvogel; -wagen, m.: 1) postwagen, 2) snorwagen; -zapfen, m.: (in horloges:) spil van het kompasrad; -zeiger m.: (in horloges:) kompas-wijzer; -zirkel, m.: (ambachtsmans-)kompas.

stella'tim, bw.: - gehen: (iron.) naar de sterren gaan kijken, in de avondlucht loopen.

Stell’chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje.

Stelle, vr.: plaats; eine - aus einem Buche: eene plaats (eene passage) uit boek; auf der -: op staande voet, oogen-blikkelijk, dadelijk, terstond; nicht von der - kommen (ge hen, wei’chen): niet van zijne plaats komen; an Ort und - sein: op de plaats van zijne bestemming zijn; um eine - anhalten: naar eene plaats <een post, een ambt, eene betrekking) dingen (solliciteeren); Eines -bekommen: iemands plaats (post, enz.) krijgen, iemands opvolger worden; Eines - ersetzen: in iemands plaats komen; Eines iemand vertegenwoordigen; „an in zijne plaats; an dessen -: in plaats daarvan, in stede daarvan; ware ich an deiner -: als ik in uwe plaats was; setzen Sie sich an meine -: stel u in mijne plaats.

IStel'len, in Sam. I -jager, m.: postenjager, jachtmaker op ambten; -register, o.: register van plaatsen (passages) uit een boek, (inz.) register van bijbelteksten: -sammler, m.: verzamelaar van eene bloemlezing; -sammlung, vr.: verzameling passages uit een (of: uit meer dan een) boekwerk; -weise, bw.: hier en daar.

Istel'len, w. b.: stellen, plaatsen, zetten, leggen (en verscheidene figuurlijke beteekenissen); einen Bürgen -: eenen borg stellen; Bürgschaft -: borgtocht stellen; auf die Probe -: op de proef stellen; Einen an den Pranger -: iemand aan de schandpaal te pronk stellen, (tig.) iemand aan de kaak stellen; Einem etwas vor Augen -: iemand iets voor oogen stellen (onder het oog brengen); Einen an der Spitze des Finanz-departements -: iem. aan het hoofd van het departement van Financiën plaatsen; ein Pferd in den Stall

-    : een paard op stal zetten; Zeugen -: getuigen bijbrengen; Truppen -: troepen leveren; in Slachtordnung -: in slagorde scharen: Wachen -: wachtposten uitzetten; Netze -: netten uitzetten ; Schlingen -: strikken spannen; Einem einen Hinterhalt -: aan iemand eene hinderlaag leggen; Einen zufrieden -: iemand tevreden stellen; Einen zur Rede -: iemand ter verantwoording roepen; Einem nach dem Leben -: iemand naar het leven staan, het op iemands leven munten; Einem ein Bein

-    (Einem den Fuss -): iemand den voet lichten, iem. het beentje lichten; Einem die Nativitat -: iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken; eine Uhr -: een horloge reguleeren (d. i. het binnenwerk zoo in orde brengen, dat het precies gelijkloopt); etwas in Zweifel-: iets in twijfel trekken; etwas dahin gestellt sein lassen: iets op zijne plaats laten, iets

laten voor hetgeen het is; der Brief ist an Sie gestellt: de brief is aan u geadresseerd; I sich -, w. w.: 1) zich stellen, zich plaatsen, zich scharen; (fig.) verschijnen (b.v. voor den rechter); sich zur Wenr -: zich te weer stellen ; 2) zich aanstellen, zich houden; er stellt sich nur so: hij houdt zich maar zoo; sich krank zich ziek houden; sich narrisch -: zich gek (zot, mal) aanstellen; sich einfaltig -: zich onnoozel houden; sich zornig -: zich boos houden, doen alsof men boos is; sie stellt sich, als lache sie: zij lacht kwansuis, zij doet alsof zij lacht; er steilte sich als ob er nichts merkte: hij hield zich (hij deed) alsof hij niets merkte.

Stel'lung, vr.: plaatsing, enz. (Zie stellen); (fig.) plaats (standpunt, stand) in de maatschappij; (ook:) houding, lichaamsstand; - des Geschützes: richting van het geschut.

Stelz, in Sam. I -bein, o. (-fuss, m.): houten been: (fig.) iemand met een houten been.

Stel'ze, vr.: stelt; -n: stelten; auf-n gehen: op stelten loopen, (fig.) hoogdravend (bombasterig) zijn; kannst du regnen, so kann ich auf -n gehen: (spr.) hebt gij een spijker, ik heb een gat.

Stel’zen, in Sam. I -ganger, fer, m.): steltlooper (mensch (

-schuh, m.: (hist.) tooneellaars.

Stelz'ner, m. (-s; mrv. -): steltlooper.

Stemm, in Sam. I Zie Stamm.

stem men, w. b. en w. w.: Zie stammen.

Stem'pel, m. (-s; mrv. -): 1) stempel (voorwerp waarmee men stempelt); 2) stempel, stempel-afdruk, stempelmerk; (voor goud en zilver:) keurmerk, keur; (voor waren die aan belasting onderworpen zijn:) plombeersel; 3) zegel; 4) stamper, vijzel-stamper; (pik.) stampertje;

5) (wkt.) zuiger; den - der Wahrheit tra-gen: (fig.) den stempel (het kenmerk) der waarheid dragen; mit Einem - gepragt sein: (spr.) met één sop overgoten zijn;

-abgabe, vr.: zegel-belasting, zegelgeld, zegelrecht; -amt, o.: zegelkantoor; -bogen m.: zegel (d. i. gezegeld blad papier); -bolzen, m.: (tim.) drevel; -eisen, o.: stem-pel-ijzer; -gebühr, vr. (-geld, o.): Zie -abgabe; -hammer, m.: stempelhamer; -kammer, vr.: zegelkantoor; -papier, o.: 1) gezegeld papier, 2) gestempeld papier; -recht, o.: zegelrecht; -schneider, m.: stempel-graveur, stempel-snijder; -taxe, vr.: Zie -abgabe; -waaren, vr. mrv.: geplombeerde waren; -zeichen, o.: stempelmerk.

stem'peln, w. b.: 1) stempelen, merken; 2) zegelen; 3) (goud en zilver:) keuren, met het keurmerk stempelen; 4) (belastbare voorwerpen:) plombeeren, ver-looden, verzegelen; 5) (fig.) Einen -: 1) iemand zijne les vóórzeggen, iemand vooraf drillen, 2) iemand overhalen.

Stem'pler, m. (-s; mrv. -): 1) stempelaar; 2) zegelklopper, zegelaar; 3) plom-beerder, verlooder.

Sten del, m. (-s): (pik.) standelkruid;

I -kraut, o. (-wurz, vr.): standelkruid.

Steng’e, vr.: (zeew,) steng.

Stengel, m. (-s; mrv. -): stengel, steel; (fig. fam,) boonenstaak (d. i. iem.

-register, o.: Zie -buch; -sohle, vr.:(kkl.> belooning in geld voor het toedienen van de sacramenten der stervenden; -stunde,, vr. (-stündlein, o.): sterf-uur; -tag, m.: sterfdag; -ton, m.: stervend geluid; -willig,, bv. n.: tot sterven bereid; -woche, vr.: sterfweek; -wolle, vr.: sterfwol; -zeit, vr.: tijd van overlijden; -zimmer, o.: sterfkamer, sterfvertrek.

Ister’ben, w. o. onr. s. (stirbst, stirbt; starb; stirb; gestor’ben); sterven; ich sterbe: ik sterf; ich will -, wenn es nicht so i§t: ik mag sterven, als het niet zoo is; eines natürlichen Todes -: zijnen natuurlijken dood sterven; eines sanften Todes

eene

die lang en schriel is); I -artig, bv. n. : stengelachtig; -blatt, o.: stengelblad; -bohnen, vr. mrv.: om staken rankende boonen; -erbsen, vr. mrv.: om staken rankende erwten; -glas, o.: glas (wijnkelk, likeurkelkje) met gestengelden voet; -los, bv. n,: stengelloos, ongestengeld; -tra-gend, bv. n.: gestengeld; -treibend, bv.

n.: in stengels uitloopend.

Steng’elchen, o. (-s; mrv. *): stengeltje, steeltje.

steng'eln, w. o. h.: stengels krijgen, in stengels uitloopen; w. b.: met staken stutten,

Isteng’en, w. b.: verstopt maken,

Isteng'en, in Sam. I -stag, m.: (zeew.) knik-stag ; -segel, o.: marszeil; -wand, vr.: stengewant.

Stenograpli’, m. (-en; mrv. -en): stenograaf; Stenographie', vr.: stenogra-phie; stenographi'ren [phie], w. b.: steno-grapheeren; stenogra'phisch, bv. n.: stenographisch.

Sten'tor, in Sam. I -stimme, vr.: sten-tor-stem.

Sten'zel, m. (-s): Stanislas.

Steplian, m. (-s): Stephanus, Stephaan, Steven.

Steplians', in Sam. I -kirche, vr.: Stephanuskerk; -körner, o. mrv.: (pik.) luiskruid (enk.); -kraut, o.: (pik.) heksen-kruid.

Stepp, in Sam. I -bett, o.: matras; -decke, vr.: gestikte deken, spreideken, sprei; -draht, m.: 1) stopdraad, 2) (schoen-makers-)pikdraad; -garn, o.: 1) stopgaren, 2) schoenmakers-garen ; -nadel, vr.: stopnaald; -naht, vr.: gestikte naad; -seide, vr.: stopzijde; -stich, m.: stik-steek, (fig-) stiksel; -zwirn, m.: 1) stopgaren, 2) borduurgaren.

Steppe, vr.: steppe, dorre vlakte, heide.

Istep pen, w. b.: (kim.) stikken.

iStep’pen, in Sam. I -bauer, m.: op de heide wonende boer; -bewonner, m.: heide-bewoner; -fuchs, m.: (drk.) voskonijn; -sumpf, m.: heide-moeras, moerassige heide; -wolf, m.: wolf der steppen; -ziege, vr.: wilde geit.

Step’per, m. (-s; mrv- -): (kim.) stikker; Stepperei', vr.:    1) stikwerk,

2) stiksel; Step'perin, vr. (mrv. -nen): stikster.

Ster'be. vr.: sterfte; I -bett, o.: sterfbed; -bliek, m.: stervende blik, (fig.) j broken oog; -buch, o.: doodboek, register van overlijden; -fall, m.: 1) sterfgeval, 2) geval van overlijden (im -falie, auf den -fall: ingeval van overlijden), 3) (hist.) bij den dood van den leenman aan den leenheer vervallend goed; -flecken, m.: doodvlek, doodvlak; -gebet, o.: 1) laatste gebed van eene(n) stervende, 2) gebed aan het sterfbed; -geld, o.: begrafenis-geld, uitkeering uit een begrafenisfonds; -gerüst,

o.: 1) katafalk, praalbed voor een lijk, 2) schavot; -gewand, o.: doodkleed; -glocke, vr.: doodklok; -haus, o.: sterfhuis; -hemd, o.: doodhemd; -jahr, o.: sterfjaar; -kasse, vr.: 1) begrafenisfonds, 2) weduwenfonds; -kleid, o.: doodkleed: -lager, o.: sterfbed, stervenssponde; -lied' o.: lijklied, lijkzang; -liste, vr.: sterflijst; -lustig, bv. n.: naar den dood verlangend;

-: eenen zachten dood sterven.

ISterben, o. (-s): (het) sterven; (fig.) sterfte (b. v. onder het vee); es ist um Lebens und -s willen: (fam.) men kan nooit weten bij leven of sterven.

ster'benei, bv. n.: 1) stervend; 2) op sterven liggende.

Ster bens, in Sam. I -angst, vr.: doodsangst; -krank, bv. n.: doodziek; -willen: Zie 6 reg. hooger; nicht ein -wörtchen sagen: (fam.) geen stom woord spreken, geen boe of ba zeggen.

sterblich, bv. n,: sterfelijk (bw.: doodelijk; - verliebt sein: fam.: smoorlijk verliefd zijn); I -keit, vr.: 1) sterfelijkheid, 2) sterfte.

Sterb'liclie, m. en vr.: sterveling.

Sterb'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) doodgeboren (of: kort na de geboorte gestorven) kind; 2) (aan eene of andere ziekte) gestorven schaap; 3) Zie m. en vr. Sterbliche.

Sterb lings, in Sam, I -wolle, vr.: sterfwol.

sterkori'ren [rie], w. b.: (akk.) bemesten.

Sterlet', m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) sterlet, Donau-steur.

Sterling:, m. (-es, -s): sterling; ein Pfund -: (mtw.) een pond sterling,

IStern, m. (-es, -s; mrv. -e): (str. en fig.) ster, star, (fig.) gesternte; (typ.) sterretje; (op het voorhoofd van een paard:) kol, bles; (van een schip:) achtersteven ; der - im Auge: het licht van het oog; -e auf den Nageln der Finger: witte stippels of vlekjes op de nagels der vingers; der - an Sporen: het radje aan sporen; ein - der Hoffnung: (dk.) flauwe schemering van hoop ; bis zu den -en erheben: hemelhoog verheffen, verheffen tot in de wolken, (fam.) ophemelen; mit -en besetzt: (fig.) met sterren bezaaid; weder - noch Glück haben: in alles even ongelukkig zijn; danken Sie Ihrem -e dafür: wees daar uw gesternte dankbaar voor.

IStern, in Sam. I -ader, vr.: staart-ader van een paard; -adler, m.: (vog.) konings-arend; -all, o.: heelal; -anbeter, m.: sterren-aanbidder; -anbetung, vr,: sterrenaanbidding, sterrendienst; -anis, m.: (pik.) ster-anijs; -apfel, m.: goud-appel; -artig, bv. n.: sterachtig; -band, m.: (ontl.) wenkbrauwspier; -baum, m.: (pik.) stink-cipres; -beschreibung, vr.: beschrijving van de sterren; -bild, o.: (str.) sterrenbeeld; -binde, vr.: (hik.) stervormig verband; -blind, bv. n,: (fam.) star-oogend, (ook:) stekeblind; -blume, vr.: aster; -bühne, vr.:

sterren wemelend.

Stert: Zie Sterz.

m.:

van

Zie -warte; -butzen, m.: Zie -fall; -deutekunst, vr.: Zie -deuterei; -deuter, m.: sterrenwichelaar, astroloog:; -deuterei’, vr.: sterrenwichelarij, astrologie; -deute-risch, bv. n.: astrologisch; -deutung, vr.: Zie -deuterei; -diener, m.: Zie -anbeter; -dienst, m.: Zie -anbetung; -distel, vr.: (pik.) sterredistel; -dunen, vr. mrv.: eiderdons; -eidechse, vr.: ster-hagedis; -falke, m.: (vog.) sterrevalk; -fall, m.: vallende ster, verschietende ster; -feil, o.: (ontl.) oogvlies; -figur, vr.: sterretje ; -fisch, m.: zee-ster; -förmig, bv. n.: stervormig; -forseher, m.: Zie -deuter; -gang, m.: loop der sterren; -gebaude, o.: 1) firmament, hemeldak, 2) zonnestelsel; -gelilde, o.: (dk.) met sterren bezaaide dreven (mrv.); -gewölbe, o.: (dk.) sterrendak. met sterren bezaaid hemeldak; -glas, o.: kijker voor sterrenkundige waarnemingen; -gruppe, vr.: sterrengroep, sterrenbeeld, gesternte; -gucken, o.: (het) sterrenkijken; -gucker, m.: sterrenkijker; -hagelvoll, bv. n.: (pop.) stomdronken; -hammer, m.; (verstaalde) smeedhamer; -heer, o.: Zie Sternenlieer; -heil, bv.n.: star-helder, (fig.) met flonkerende sterren bezaaid; -himmel, m.: sterrenhemel; -jahr, o.: sterrejaar; -junge, m.: kerstnacht-zanger ; -kammer, vr.: (hist.) sterrenkamer; -karte, vr.: hemelkaart, kaart van den sterrenhemel; -katalog, m.: naamlijst der sterren; -kegel, m.: coniglobe; -kenner, m.: sterrenkundige; -kenntniss [nis], vr.: sterrenkunde; -klar, bv. n.: Zie -heil; -klee, m.: sterre-klaver; -korallen, vr.mrv.: ster-koralen; -kraut, o.: (pik.) sterre-kruid, zee-aster; -kunde, vr.: sterrenkunde; -kundig, bv, n.: sterrenkundig; -kundige, m.: sterrenkundige; -laufer, m.: Zie -jung-e; -lehre, vr.: sterrenkunde; -licht, o.: starlicht, schijnsel (licht) der sterren; -putze, vr.: Zie -fall; -rad, o.: (vuurwerk:) zonnetje; -register, o.: Zie -katalog; -reiher, m.: (vog.) butoor, roerdomp; -rohr, o.: telescoop; -schanze, vr.: (vest.) sterreschans; -schnauze, vr. (-schnuppe, vr., -schuss, m.): Zie -fall; -seher, in.: 1) sterrenkundige, 2) sterrenwichelaar, astroloog, 3) sterrenkijker; -seherei', vr.: 1) sterrenkunde, 2) sterrenwichelarij, astrologie, 3) sterrenkijkerij; -stein, m.: sterre-steen; -strahl, m.: lichtstraal eener ster; -sucher, m,: telescoop; -tafel, vr.: sterrenkundige tafel; -tag, m.: sterredag; -warte, vr.: sterrenwacht, sterrentoren, observatorium; -wissenschaft, vr.: sterrenkunde; -wurz, vr.: (pik.) sterre-kruid, zee-aster; -zeit, vr.: sterre-tijd; -zwiebel, vr.: tuin-ajuin. Zie Sternen.

Stern’chen, o. (-s; mrv. -): sterretje.

Isternen, w. b.: 1) met een sterretje merken; 2)    (dk.) met sterren tooien;

gesterat', bv. n.: vol sterren, (fig.) met sterren bezaaid.

ISter’nen, in Sam. I -bahn, vr.: 1) loopbaan der sterren, 2) (dk.) met sterren bezaaide weg; -bogen, m. (-decke, vr., -dom, m.): sterrendak, met sterren bezaaide hemelboog; -feld, o. (-gefilde, o.): Zie Sterngefilde; -gewölbe, o.: Zie -dom; -hoer, o.: talloos tal sterren; -heil, bv. n.: Zie sternhell; -himmel, m,: sterrenhemel; -königin, vr.: (dk.) koningin der sterren (d. i. 1. de Maan, 2. de Nacht);

-meer, o.: (dk.) zee van sterren; -raum, o. (dk., het) met sterren bezaaide hemelruim -schaar, vr.: Zie -heer; -zelt, o.: met sterren bezaaid hemeldak.

stern icht, bv. n.: sterachtig, stervormig; stern’ig, bv. n.: met sterren getooid (fig.: met sterren bezaaid), van

Sterz, m. (-es; mrv. -e): staart; (tim.) zwaluwstaart: (fig.) handvatsel; I -block, m.: (zeew.) staartblok; -sage, vr.; (tim.) draaizaag; -seuche, vr. (-wurm, m.): (yea.) staart-schurft.

stet, bv. n. en bw.: Zie stat.

stets, bw.: steeds, altoos, altijd, aanhoudend, voortdurend; I -wahrend, bv. n.: altijddurend.

IStfeu’er, o. (-s: mrv. -): (zeew. en fig.) roer; das - des Staates führen: aan het roer van staat zitten, ’slands zaken besturen; über - gehen: (fig.) over stuur gaan (1. achteruit gaan, 2. te loor gaan).

ISteu’er, vr.: belasting; (fig.) verschuldigde schatting; eine - umlegen auf: eene belasting omslaan over: zur - der Wahrheit: (fig.) om hulde te doen aan de waarheid.

ISteu'er, in Sam. I -amt, o.: 1) belastingkantoor, 2) ^betrekking (post) bij de belasting; -anlage, vr.: omslag van de belasting; -anschlag, m.: aanslag in de belasting; -bar, bv.n.: belastbaar; -barkeit vr,: belastbaarheid; -beamte, m.: ontvanger van de belastingen; -bediente, m.: ambtenaar bij de belastingen, (fam.) kommies; -befehl, m.: uitschrijving van eene belasting; -behörde, vr.: administratie der belastingen ; -bord, o.: (zeew.) stuurboord (die -bordswache: de stuurboords-wacht); -brücke, vr.: (zeew.) stuur-stoel; -buch, o.: kohier der belasting; -einnehmer, m.: ontvanger van de belasting; -erheber, m.: belasting-heffer; -erhebung, vr.: heffing eene (de) belasting; -erlass, vermindering van belasting; -frei, bv. n.: vrij van belasting: -freiheit, vr.: vrijdom van belasting; -holz, o.: (zeew.) helmstok van het roer; -kammer, vr.: administratie van de belastingen; -kasse, vr.: ontvangers-kantoor; -kollegium, o.: Zie -kammer; -kompass, o.: stuurmans-kompas; -kreis, m.: ressort van een belastingkantoor; -lastig, bv. n.: (zeew.) stuurlastig; -mail, vr.: (zeew.) mal van het roer; -mann, m.: stuurman ; -manns, in Sam. (-hütte, vr.: kompashuisje; -kunst, vr.: stuurmanskunst; -maat, m.: stuurmans-maat); -nachlass, m.: Zie -erlass: -ordnung, vr.: voorschrift op het stuk van belasting; -pflichtig, bv. n.:

1)    belastbaar, 2) belastingschuldig; -pflichtigkeit, vr.: belastbaarheid; -rad, o.: (zeew.) stuurrad; -rath [tl, m,: raadadviseur bij de administratie der belastingen; -ruder, o.: roer, scheeps-roer, (fig.) roer; -satz, m.: vaststelling van de belasting; -schein, m.: 1) belastingbiljet,

2)    quitantie van betaalde belasting;

-schock, m.: verponding, grondlasten (mrv.); -stange, vr.: helmstok; -umlege, vr.: omslag van de belasting ; -verwalter, m.:    administrateur der belastingen ;

-verwaltung, vr.: administratie der belastingen; -verweigerung, vr.: onwil om

: Zie ste-

vol

vr.: en van eenen

-name

belasting te betalen; -verweser, m.: Zie -verwalter ; -wesen, o.: belasting-stelsel; -zettel, o.: Zie -schein.

Steu'erer, m. (-s ; mrv. -): stuurman.

steu’ern, w. o. h.: 1) sturen, stevenen, koers zetten; (fig.) zich regelen; nach den 'Sternen -: zijnen koers regelen naar den stand der sterren; 2) (van schepen:) naar het roer luisteren; das Schiff steuert gut: het schip luistert goed naar het roer; 3) belasting betalen; - zu : bijdragen tot;

I w. b,: 1) (zeew.) sturen; ein Schiff -: een schip sturen; 2) (met 3en nmv.) Einem oder einer Sache - : iemand of iets tegengaan (stuiten, tegenwerken, verhinderen, beletten, voorkomen, afweren, afwenden, enz.); I sich -, w. w.: steunen, bouwen, rekenen, vertrouwen, zich verlaten (-auf: op).

Ste ven, m. (-s; mrv. -): (van een schip:) steven.

stibit zen, w. b.: (fam.) briezelen, kapen, op den kop tikken.

Istich, stichst, sticht chen,

IStich, m. (-es, -s; mrv. -e): steek; (fig.) steek onder water, zet; (in ’t kaartspel :) slag, trek; (grav.) graveer-stift, (ook:) gravure; auf Hieb und -: met steken en hakken; ein tödtlicher Itöd-licher] -: een dood-steek; ein - in’s Herz: (fig.) een dolksteek in het hart; ein -Erde: een spade-steek aarde, een spade-(schopvol) aarde; im - handeln (auf den - handeln): oversteken, ruilebuiten, ruilen; ich sehe keinen -: (fig. fam.) ik zie geen steek (1. ik zie niets hoegenaamd, 2. ik kan geen hand voor mijne oogen zien); - halten: (fig.) steekhouden; alle -e rnachen: (spl,) al de slagen halen, al de trekken maken; Einer oder etwas im -e lassen: iemand of iets in den steek laten; er hat einen-: 1) hij heeft een snipper aan,hij is aangeschoten (d. i. een beetje dronken), 2) hij heeft een slag van den molen beet, hij is in zijne hersens gepikt; dieser Wein hat einen-: deze wijn is zuurachtig.

IStich, in Sam. I -axt, m.: houweel; -balken, m.: bint; -blatt, o.: 1) (spl.) troefblad, troefkaart (sein letztes -blatt dran setzen: fig.: zijn laatste troefblad uitspelen, het laatste redmiddel beproeven); 2) (van sabel, degen, enz.:) stootplaat, (fig.) toevlucht, (ook:) mikpaal (mikpunt) van spotternij of scherts; -brett, o.: bint; -entscneid, m.: beslissende stem; -frei, bv. n.: onkwetsbaar; -haltig, bv.n.: steekhoudend ; -haltigkeit, vr*: (net) steekhoudende; -handel, m.: ruilhandel, ruiling, o versteking, ruilebuiting; -herd, m.: bekken onder een smelt-oven: -klinge, stootdegen ; -maal, o.: litteek steek; -ofen, m.: smelt-oven met afvoerbuizen voor het gesmolten metaal; -sage, vr.: (tim.) schrobzaag; -tag, m.: 1) vervaldag, 2) dag van de veiling, veildag; -waffe, vr.: steek-wapen, stoot wapen; -wand, m.: (smelt)ovenmond; -wein, m.: 1) proefwijn, wijn om te probeeren, 2) zuurachtige wijn, wrange wijn; -weise, bw.: stekenderwijze; -wort, o.: 1) stekelig woord, stekelige zet, 2) (typ.) custos (onder aan eene bladzijde), (tnl.) slotwoord (waarop het antwoord moet volgen); -wunde, vr.: steekwond.

Stich'el, m. (-s; mrv. *): graveerstift,

graveer-ijzer; I -harig, bv. n.: met stug. borstelachtig haar, [van dieren:) roodbont , m.: scheldnaam, bijnaam; -rede vr.: stekelig gezegde, stekelige zet; -schimmel, m.: roodbont paard; -witz, m.: hatelijke aardigheid; -wort, o.: Zie -rede.

Stichelei', vr.: stekelig gezegde, stekelige zet.

stich'eln, w. o. h. en w. b. steken, prikken, pikken; (fig.) stekelig zijn, stekelige zetten geven (- auf: op).

Stich’erling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kwikstaart; Stich’ler, m. (-s; mrv. -): 1) stekelige zettengever, 2) vitter, bediller; Stich'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) stekelige zettengeefster, 2) vitster, bedilster; Stich ling, m. (-es, -s; mrv. -): 1) stekelbaars, 2) (vog.) kwikstaart.

Stick, in Sam. I -dampf, m. (-dunst,

m. ): stiklucht; -fieber, o.: de ademhaling belemmerende koorts, met benauwdheden gepaard gaande koorts; -fluss, m.: stik-zinking; -gas, o.: stikstof; -gold, o.: gouddraad; -hakchen, o.: borduurhaakje; -husten, m.: stikhoest, (inz.) kinkhoest; -kunst, vr.: (het) borduren; -lack, m.: stoklak; -luft, vr.: 1) stiklucht, 2) stikstof; -muster, o.: borduurpatroon; -nadel, vr.: borduurnaald; -rahmen, m.: borduurraam; -seide, vr.: borduurzijde, (inz.) vloszijde ; -silber, o.: zilverdraad; -stoff, m.: stikstof; -trommel, m.: borduurraam; -werk, o.: 1) stikwerk, stiksel, 2) borduurwerk, borduursel; -wurz, vr.: (pik.) brionie, wilde wingerd; -zeug, o.: borduurgoed.

stick'en, w. o. s.: stikken, geen lucht kunnen krijgen ; w. b.: 1) stikken, door en door naaien, 2) borduren (gestickte Arbeit:

l.    stikwerk, 2. borduurwerk); stick'end, bv.

n.    en bw.: stikkend, om te stikken (-heiss: smoorheet); Stick'er, m. (-s; mrv. -): 1) stikker, 2) borduurder (-kunst, vr.: [het] borduren); Stickerei', vr.: 1) stikwerk, 2) borduurwerk, (ook: het) borduren; Stick'erin, vr. (mrv. -nen): 1) stikster, 2) borduurster.

stick'ig;, bv. n.: om te stikken. Stieb'en, w. o. onr. h.(stob; gesto'ben): 1) stuiven; 2) motteren, stofregenen; 3) (van vonken:) spatten; aus einander -: (fig.) uiteenstuiven ; es stiebt: 1) het stuift, er gaat stof, 2) het mottert; I w. b. onr.: aus einander -: uiteen doen stuiven, uiteen jagen.

Stieb'er, m. (-s; mrv. -): (pik.) wolfs-veest.

Stiebern, w. b.: Einen -: iemand een knip voor zijn neus geven.

Stief, in Sam, I -altern, m. mrv.; stiefouders; -bruder, m.: stiefbroeder;-eltern: Zie -altern ; -geschwister, m. en vr. mrv : stiefbroeders en stiefzusters; -gesinnt, bv.

n. : kwaadgezind, kwalijk gezind; -kind,

o. : stiefkind;.-liebste, m. en vr.: minnaar (vr.: minnares) in het geniep; -mutter, vr.: stiefmoeder; -mütterchen, o.: (pik.) vergeet-me-nietje; -mütterlich, bv. n. en bw-: stiefmoederlijk; -schwager, m.: stief-zwager; -schwester, vr.: stiefzuster;-sohn,

m, : stiefzoon; -tochter, vr.: stiefdochter; -vater, m.: stiefvader; -yaterlich, bv. n. en bw.: stiefvaderlijk.

Stiefel, m. (-s; mrv. - of -n): 1) laars; (fig.) buis, pijp, foedraal; (van eene pomp:) daal; (van een vaandel-stok:) schoen, rust; mit -n drein fallen: (spr.) met de

se.

stiehlst, stiehlt: Zie

(-s; mrv. -): stut,

vr.:

•>

eren.

deur in huis vallen; 2) sleur, gewoonte; 3) kruik, flesch, pintglas; seinen guten -trinken: (spr.) drinken tegen den beste; einen - weghaben: (spr.) eene laars aan hebben, een stuk in zijn kraag hebben; I -absatz, m.: hak eener laars; -anzieher, m.: laarzentrekker; -band, o.: lus (strop, oor) aan eene laars; -block, o.: laarzebeen; -haken, m.: laarzentrekker; -holz, q.: Zie -block; -förmig, bv. n.: laarsvórmig; -kappe, yr.: laarzekap; -knecht, m.: laarzenknecht; -leisten, m.: 1) leest voor eene laars, 2) laarzebeen; -macher, m.: laarzenmaker; -manschette, vr.: losse man-sjette; -putzer, m.: laarzenpoetser; -schaft, m.: laarzeschacht; -schuh, m.: voet eener laars; -schwarze, vr.: glimmend smeer; -sohle. vr.: laarzezool; -stolpe, vr.: Zie - stulp e; -strippe (-strüppe) vr.: Zie -baud: -stulpe, vr.: laarzekap, (inz.) knie-stuk eener laars; -wachs, o. (-wich vr.): glimmend smeer; -wichser, m. . laarzenpoetser; -zieher, m.: laarzentrekker.

Stiefelette, vr.: slobkous.

stief ’eln, w. b.: 1) (iemand:) laarzen aantrekken; sich -, w. w.: laarzen aantrekken, zijne laarzen aantrekken; gestief’elt, bv. n.: gelaarsd, met laarzen aan (der gestiefelte Kater: de gelaarsde kat); 2) met tuin-staken stutten (b. v. boonen en erwten).

stieg, stiegst; Zie steigen.

Stie g;e^ vr.:    1) opgang, optrapje;

2) trap; (fig.) verdieping (van een huis), (Fr.) étage; 3) twintigtal; eine - Lein-wand: twintig el linnen; eine - Eier: twintig eieren; eine - Seezungen: een snees tong, twintig tongen (de bekende zeevisch).

Stieg en, in Sam. I -teppich, m.: loo-per (d. i. smal voetkleed) op eene trap, traplooper.

Stiejjlitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.) distelvink.

stielil, stehlen.

Stiel, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) steel, handvatsel; - eines Besens: bezem-steel, bezem-stok; einen - zu einer Axt suchen: (spr.) spijkers op laag water zoeken, uitvluchten zoeken; den - nach der Axt werfen: (spr.) de bijl er bij neerleggen; 2) (pik.) steel, stengel, stam, tronk; mit Stumpf (mit Strumpf) und - ausrotten: (fig.) met wortel en tak uitroeien; |-ende, o.: achtereind (uiteinde) van een steel; -glocke, vr.: bel (schel) met een handvatsel, (inz.) tafelbel, tafelschel; -loch, o.: gat voor of van den steel; -los, bv. n.: zonder steel, (pik.) zonder stengel, ongestengeld; -losigkeit, vr.: gemis van een steel, (pik.) ongestengeldheid; -standig (-tragend), bv.

n.: gestengeld.

Stiel chen, o. (-s; mrv. -): steeltje, stengeltje.

stielen, w. b.: van eenen steel voorzien, een steel maken aan; I stiel'ig, bv.

n.: met (aan) een steel.

Stiep’er, m. schoor.

Istier, bv. n.: Zie starr.

IStier, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk. en str.) stier; (van wolvee:) ram; der fliegende -: (ins.) het vliegend hert.

Istier, in Sam. I -augig, bv. n.: met groote oogen; -förmig, by, n.: de gedaante van een stier hebbende; -gefecht,

o.: stierengevecht; -hammel, m.: ram; -haut, vr.: stierenhuid; -hetze,

1) stierenjacht, 2) ophitsing van stieren (bij de stierengevechten); -hirsch, m.: (drk.) buffelhert; -jagd, vr.: stierenjacht; -kalb, o.: bulkalf, mannetjes-kalf; -ochs, m.: bul; -opfer, o.: (hist.) offerande van stieren.

stier en, w. o. h.: staren, strak kijken; (van koeien:) tochtig zijn; w. b.: dekken, bespringen.

stiess, sties'sest: Zie stossen.

IStift, m. (-es; mrv. -e): 1) stift, pin, spijkertje, nageltje; 2) teekenpen, teeken-stift; 3) (wkt.) spil; 4) stompje bv. van een afgebroken tand).

IStift, o. (-es; mrv. -e en -er): 1) stichting, fundatie; 2) sticht, bisdom; 3) kapittel (eener domkerk).

IStift, in Sam. I -farbe. vr.: pastelverf; -förmig, bv. n.: stiftvormig; -macher, m.: stiftenmaker; -maler, m.: pastelschilder -malerei', vr.: (het) pastelschild

stif'teln, w. b.: stippelen.

stiften, w. b.: stichten; (fig.) aanrichten, teweegbrengen; (fam.) uitvoeren doen; da haben Sie etwas Scnönes gestif-tet: (fam.) daar hebt ge iets moois uitgevoerd (gedaan).

Stifter, m. (-s; mrv. -): stichter; (fig.) aanrichter bewerker ; Stif'terin, vr. (mrv. -nen): stichteres, (fig.) aanrichtster, bewerkster; stiftisch (stift'lich), bv. n.: stichtsch, van het sticht.

Stifts, in Sam. I -amt, o.: 1) kanun-nikschap, domheersehap, 2) kapittel der domheeren; -brief, m.: fundatie-brief, stichtings-oorkonde; -dame, vr. (-frau, vr., -fraulein, o.): kanonikes; -gemeinde, vr.: gemeente der domkerk; -herr, m.: domheer, kanunnik; -hütte, vr.: (bij de Joden:) tabernakel; -jungfer, vr.: non; -kanzier, m.: kanselier van het kapittel; -kasse, vr,: kas van het kapittel; -kirche, vr.: domkerk, kathedraal; -massig, bv. n.: bevoegd om in het kapittel gekozen te worden, tot het kanunnikschap bevoegd; -mitglied, o.: lid van het kapittel; -pfründe, vr.: canonicaat; prebende, prove; -propst, m.: domproost; -stelle, vr.: Zie -amt no. 1; -tag, m.: dag waarop het kapittel vergadert; -versammlung, vr.: vergadering (zitting) van het kapittel.

Stif'tung;, vr.: 1) stichting (milde -: liefdadige stichting; fromme -: vrome stichting); 2) aanrichting, teweegbrenging, bewerking.

Stiftimgs, in Sam. I -brief, m.: Zie Stift sbrief; -feier, vr.: viering van den dag der stichting; -fest, o.: stichtings-feest; -jahr, o.: jaar der stichting; -tag, m.: dag der stichting; -urkunde, vr.: Zie -brief; -worte, o. mrv.: inwijdings-rede; -zeit, yr.: tijd der stichting.

stigmatisi’ren [sie], w. b.: brandmerken.

Stil, enz.: Zie Styl, enz.

Stilett', o. (-es, -s; mrv. -e of-s): stilet, dolk.

Istill, bv. n, en bw.: stil (ook fig.); (fig,) bedaard, kalm, rustig; (ook:) heimelijk; bei -er Nacht: in het holst van den

n.; in

o.: pijn-

mer, m.: [(muz.) stemhamer; -holz, o. (-hölzchen, o.): (in violen:) ziel; -hora, o.: (muz.) stemhamer; -pfeife, vr.: orgelpijp waarnaar al de andere gestemd worden; -recht, o.: stemrecht; -ritze, vr.:

stem-spleet (-ritzendeckel, m.: strotklep, keellelletje); -schlüssel, m.: (muz.) stemsleutel; -stock, m.: Zie -holz; -tag, m.: dag der stemming.

Slimme, vr.: stem; (van viool, trompet, enz.:) klank, geluid, toon; die erste -: (muz.) de eerste stem, de eerste partij; einzelne -: (muz.) solo; die gesammten -n: (muz.) het koor; die -n ausschreiben: (muz.) de partijën uitschrijven; alle -n ziehen: (van een orgel:) al de registers uittrekken; die - des Yolkes ist Gottes -: (spr.) de volksstem is de stem van God; die entscheidende -: de beslissende stem; seine - geben: stemmen, zijne stem uitbrengen; die -n sammeln: de (uitge-brachte) stemmen opnemen; die - sinken lassen: zijne stem laten dalen, stim men, w. b.: stemmen, gestemd . h.: stem-

aus

em

nacht; im -en: 1) in stilte, heimelijk, 2) ondershands; mir steht der verstand -: (spr.) mijn verstand staat er stil bij; die -e Woche: (kkl.) de Stille week; der -e Freitag : (kkl.) de Goede Vrijdag; -e Messe: (kkl.) stille Mis; ein -es Gebet: een stil gebed; die -n: (kkl.) de Geestgetuigers, de Kwakers; ein -er Vorbehalt: een stilzwijgend (een heimelijk) voorbehoud; -e Liebe: heimelijke liefde; ein -er Mensch: een stil (bedaard) mensch; ein -er Gesell-schafter: (kph.]> een stille compagnon, een rustend associé, een vennoot geldschieter; das Meer ist -: de zee is kalm (rustig, stil); das -e Meer: (adk.) de Stille Zuidzee, de Stille Oceaan; -es Wasser: stilstaand water; -e Wasser gründen tief: (spr.) stille waters hebben diepe gronden.

Istill, in Sam, I -amme, vr.: min, zoogende min; -beglückt, bv. stilte (heimelijk) gelukkig; -flöte, vr.: (in orgels: het) zachte fluitregister; -halten, o,: (het) stilhouden; -lager, o.: (mil.) kampement, (zeew.) quarantaine; -leben,

o.: (het) rustig leven, (het) rentenieren, (schl.) stilleven; -messe, vr.: (kkl.) stille Mis; -mittel, o.: (gnk.) pijnstillend (kal-meerend) middel; -salz, o.: (gnk.) pijnstillend (kalmeerend) zout; -schweigen, o.: (het) stilzwijgen (mit -schweigen überge-hen*: stilzwijgend voorbijgaan; Einen zum -schweigen bringen: iemand tot zwijgen brengen); -schweigend, bv. n.: stilzwijgend; -stand, m.: stilstand (sich in einem -stand befinden: stilstaan; einen -stand machen: stil blijven staan, fig.: halt houden); -standsflagge, vr.: wapenschorsings-vlag; -stehen, o': (het) stilstaan, stilstand; -stehend, bv. n.: stilstaand; -wachter, m.: stille wacht.

Stille, vr.: 1) stilte; (fig.) kalmte, rustigheid; (in den handel:) stilstand; 2) stilzwijgen; in der -: in stilte, (fig.) heimelijk; in der - der Nacht: in het holst van den nacht; in der - leben: 1) stil leven, rentenieren, 2) stilletjes heenleven, op een bescheiden voet leven; in der-

-    weggehen: stil heengaan, (spr.) met de noorderzon vertrekken.

stillen, w. b.: stillen, sussen, tot bedaren brengen; ein Kind -: een (schreeuwend) kind sussen, (fig.) aan een kind de borst geven; die Unrnhen -: de onlusten (de woelingen) tot bedaren brengen; den Aufruhr-:het oproer dempen; die Schmer-zen-: de pijnen doen bedaren; den Hunger

-    : den honger stillen: den Durst - : den dorst lesschen; das Blut -: het bloed stelpen, het bloeden doen ophouden.

Stillungs, in Sam. | -mittel, stillend (kalmeerend) middel.

Stinim, in Sam. I -abgabe, vr.: stem-uitbrenging, (het voor- of tegen-)stem-men; -bander, o. mrv.: (ontl.) stembanden; -bar, bv. n.: (muz.) te stemmen; -berech-tigd. bv. n.: stemgerechtigd; -deckel, m.: 1) klankbord, 2) zangbodem (zangboom); -fahig, bv. n.: stembevoegd, stemgerechtigd; -freiheit, vr.: vrijheid om te stemmen; -führer, m.: orgaan (van eene partij, enz.), woordvoerend orgaan; -gabel, vr.: (muz.) stemvork; -geber, m.: 1) stemmer, stem-uitbrenger, 2) voor-stemraer; -gebung, vr.: stemming, stem-uitbrenging; -ham-

(ontl.) maken; (muz.) stemmen; w. o men, zijne stem uitbrengen; (muz. en fig.) overeenstemmen, goed samengaan; zu etwas gestimmt sein: tot iets gestemd

Slim mer m. (-s; mrv. -): 1) stemmer (b, v. bij verkiezingen), stem-uitbrenger; 2) stemmer (van muziek-instrumenten); (fig.) stemhamer, stemvork.

Stim mung, vr.:    1) stemming, ge

stemdheid; (fig.) luim, humeur; 2) stemming, stem-uitbrenging, (het) stemmen (b. v. bij verkieziugen); 3) stemming, (het) stemmen (van een muziek-instru-ment).

Stimulans’, m. (-es; mrv. -e): opwekkend (toongevend, prikkelend) middel.

Sti mulus, m. (-): prikkel.

Sting’el, m. (-s; mrv. -): staart (van een wild zwijn).

Stink, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) stinkdier, (ook:) stinkhagedis; I -aas,

o.: kreng; -ameise, vr.: stinkmier;-ap-fel, m.: stink-appel (-apfelbaum, m.: stink-appelboom); -assant, m.: (pha.) duivelsdrek; -baum, m.: stinkboom; -blume, vr.: stinkbloem: -bock, m.: (drk. en fig.) stinkbok; -eidechse, vr.: stinkhagedis; -faul, bv. n.: (pop.) stinkend lui t-faul sein: stinken van luiheid); -fliege, vr,: (ins.) stinkvlieg; -hahn, m.: (vog.) hoppe, hop; -harz, o.: Zie-asant; -kafer, m.: (ins.) stinktor, (ook:) brems, paardenvlieg; -kalk, m,: stinksteen; -kamille, vr.: stinkende kamille; -kohl, m.: stinkkool; -kresse, vr.: (pik.) wilde kers (kors); -loch, o.: stinkhol, stinkgat; -nase, vr.: (pop.) stinkneus, rotneus, iemand die uit zijn adem of uit zijn neus stinkt; -nessel, vr.: (pik.) stink-netel; -ratte (-ratze), vr.: (drk.) bonzing, bunzing; -spiritus, m.: geest van salmiak, (pop.) vliegende geest; -stein,m.: stink-steen; -thier [tl, o: stinkdier; -topf, m.: stinkpot, (art.) stink-bom; -wild, o.: (jag.) wild dat stank van zich geeft; -winde, vr.: (pik.) stinkende winde.

stin’ken, w. o. onr. h. (stank: gestun -ken): stinken; vor Faulheit -; (fam.) stinken van luiheid; aus dem Munde - (i dem Halse -): uit zijnen (uit haren) ad stinken.

51

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

stinkend, bv. n.: stinkend; -werden: beginnen te stinken; - faul: (fam.) stinkend van luiheid; Eines Name - machen:    Stoch’er, m, (-s; mrv. -): 1) tanden-

stoch’eln, w, o. h. en w. b.: Zie

stockern.

iemands naam in opspraak brengen.    stoker; 2) rakelstok, vuurpook.

Stin’ker, m. (-s; mrv.): stinkerd;    stöch’ern    (stocli'ern), w. !o. h.: in

Stinkerin, vr. (mrv. -nen): stinkerd; stin’-    der Nase -: in zijnen (haren) neus peuteren;

kig, bv. n.: stinkend.    in den Zahnen -: in zijne (hare) tanden peu-

Stint, m. (-es, -s: mrv. -e): (visch:)    teren; I w. b.: (tanden, neus, enz.:) uitpeu-

spiering; I -fisch, m.: spiering.    teren; (vuur:) oppoken; (fig.) oprakelen.

Stinz, m. (-es,    -s; mrv. -e): Zie    Stoches,    enz.: Zie Stöchas.

Stint,    IStock, m. (-es, -s: mrv. Stöck’e):

Stippel, in Sam, I -form, vr.: stippel-    1) stok; 2) staak; 3) stijl, post; 4) tronk,

vorm.    stam; (ook:) stengel, steel; 5) blok,

stippen, w, b.: 1) stippelen; 2) in-    klomp, brokstuk, (fig.) blok (aan het been),

dompelen, doorweeken, doopen.    voetboei; 6) bijenkorf; 7) veestapel;

Stipulation', vr.: bepaling, beding;    8) voorrad; (in’t kaartspel:) stok; 9) fonds -

stipuli'ren llie], w. b.: bepalen, bedingen;    kapitaal; 10)    armbus; 11) verdieping yan

stipulirt' [liert], bv. n.: bepaald, bedongen.    een huis (im    dritten -e: op de derde ver

ben.

IStirn, vr.: voorhoofd; (fig.) hoofd; (van bergen:) top, kruin; die - hoch tra-gen, (ook:) trotsch zijn, (ook:) onbeschaamd zijn; mit der - durch die Wand rennen wollen: (spr.) met zijn hoofd door den muur willen loopen; es steht ihm an der - geschrieben: (fig.) het staat op voorhoofd geschreven; eine harte (eiserne, eherne, freche) - haben: (fig.) een stalen voorhoofd hebben; hitzig vor der - sein: (fam.) kort-aangebonden zijn; Einem die - bieten: aan iemand het hoofd bieden.

IStirn. in Sam. I -ader, vr.: voor-hoofds-ader; -band, o.: bandje (lintje) om het voorhoofd, (kkl. Joodsch:) hoofdband, (fig.) diadeem; -bein, o.: voorhoofdsbeen; -binde, vr.: Zie -band; -blatt, o. (-blech, o.): voorhoofds-plaat; -blutader, vr.: voorhoofds-ader; -dreistigkeit, vr.: onbeschaamdheid; -falte, vr.: voorhoofdsrimpel; -feld, o.: (bwk.) gevelfront; -gegend, vr.: voorhoofds-streek; -ge chmeide, o.: voorhoofds-sieraad; -haar, rhoofdshaar, (fig.) kuif, (ook:) haarvlek; -hoeker m.: voorhoofdsknobbel; -höhle, vr.: voorhoofds-holte;-locke, vr.: Zie -haar; -los, bv. n.: (fig.) schaamteloos; -mauer, vr.: 1) voormuur, 2) voortuitspringende muur; -mauschen, o. (-muskei, m.): (ontl.) voorhoofds-spier; -nerv, m.: yoor-hoofds-zenuw; -rad, o.: (wkt.) kamrad; -riemen, m.: voorhoofds-riem, (bwk.) koppelbalk; -runzler, m.: (ontl.) voorhoofds-rimpelaar, frons-spier; -schmuck, m.: voorhoofds-sieraad; -schnalle, vr.: voor-hoofds-gesp; -schneller, m.: tik op het voorhoofd, (fig.) tik om de ooren; -seite, voorzijde; -stück, vr.: voor-stuk, (bwk.) gevelfront; -wand, vr.: front-muur.

stir’jien, w. o. h. (met „gegen”): staan (gelegen zijn) tegenover, stol», stobst: Zie stieben. Stö'ber, m. (-s; mrv, -): stoffer;

I -wetter, o.: onstuimig (sneeuwerig, mot-terend) weer.

stöberiff, bv. n.:    1)

2) motterend, stuifregenend.

stobern, w. o. h. en w. b.: Zie staubern; w. onpers. h.: stuiven (fijne regen of sneeuwjacht); - naoh: (fig.) snuffelen naar, (ook:) oprakelen.

Stöch'as, m. (-; mrv. -): (pik.) groote lavendel; I -blume, vr. (-kraut, o., -lavendel, m.): Zie Stöchas.

st irb, stirbst, stirbt: Zie ster- dieping), (Fr,) étage; 12) (iron.) houten

Klaas, lomp stuk hout, stommerik, domme vlegel, lomperd, lummel, uilskuiken; wie ein - dastenen: daar staan als een stuk hout of steen; Einen in den - legen: iemand in boeien sluiten; über - und Block (über - und Stein) springen: (spr.) over heggen en sloten springen.

zijn

o,: voo

vr.:

sneeuwerig;

van een

IStock, in Sam. I -aar, m. (-adler, m.): (vog.) giervalk; -alt, bv. n.: stokoud; -amboss, m.: ko^erslagers-aanbeeld; -band, o.: bandje (lintje, koordje) aan een stok; -bandchen, o.: haarbandje, bandje om het haar op te binden, (ook:) strik in het haar; -bild, o.: standbeeld; -blind, bv. n.: stekeblind; -bogen, m.: (bwk.) welf boog; -böhme, m.: volbloed Bohemer; -börse, vr.: (kph.) effectenbeurs, koopmansbeurs; -degen, m.: degen-stok; -deutsche, m.: volbloed Duitscher; -dumm, bv. n.: aartsdom ; -dunkei, bv. n.: stikdonker; -dürr, bv. n.: 1) dor en droog, 2) brandmager, broodmager, doodmager; -englander, m.: volbloed Engelschman; -ente, vr.: (vog.) wilde eend; -erbse, vr.: (pik.) wilde erwt; -erz, o.: (mnw.) erts in klompen, erts aan groote stukken; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -fackel, vr.: toorts (fakkel) van pijnboomhout; -falk, m.: (vog.) reigervalk; -faule (-faulung), vr.: rotting in den stam van den wijnstok; -feder, vr.: slagpen; -fiedel,vr.: krijtertje, zakviool; -fink, m.: (vog.) vlasvink; -finster, bv.n.: stikdonker; -fisch, m.: (visch:) stokvisch, (fig.) Zie Stock nó. 12; -fleck, m.: vlek (uitslag) van duffigheid ; -fleckig, bv. n.: vol vlekken van duffigheid, uitgeslagen; -franzose, m.: volbloed Franschman; -fremd, bv. n.: wildvreemd; -geige, vr.: Zie -fiedel; -gelehrt, bv. n.: schoolvosserig geleerd; -gut, o.: Zie Stammgut; -halter, m.: Zie -meister; -handler, m.: (wandel-)stokkenkoopman; -haus, o.: gijzeling, gijzelkamer; -holz, o.: stamhout, geboomte op stam; -jude, m.: (een) echte jood, door en door (een) jood; -kiel, m.: (van vogels:) slagpen; -knecht, m.: stokkeknecht, bewaarder (in eene gevangenis); -knopf, m.: rottingknop, knop stok; -kohle, vr.: steenkolen-gruis; -kreide, vr.: hard krijt;-lack, m.: stok-lak; -lampe, vr.: lamp op een voetstuk ; -laterne, vr. (-leucnte, vr.): stoklantaarn, groote lantaarn; -leuchter, m.: kandelaar; -makler, m.: (kph.) effectenmakelaar; -mauschenstill, bv. n.: doodstil, als eene muis zoo stil; -meister, m.: cipier, directeur eener (der) gevangenis ;

stoffig (stoff'licli), bv. n.: stoffelijk.

stohnen, w. o. h.: steunen, een steunend geluid doen hooren; w. b.: steunen, met eene steunende stem uiten.

Stoïcis'mus,    m. (-): stoïcismus;

;o’iker, m. (-s ; mrv. -): stoïcijn; sto'isch, bv. n,: stoïcijnsch.

Stol, in Sam. I -gebühren, yr. mrv.: (kkl.) emolumenten voor buitengewone kerkediensten.

Stola (Stole), vr. (mrv. Sto'len): (hist.) overkleed, stola; (kkl.) stool.

Stoll, in Sam. I -baum, m.: (mnw.) stutboom, boom die goed hout levert voor de planken wandbekleeding in mijnen; -beule, vr.: (vea., bij paarden:) steengal; -eisen, o,: (tech.) stolts : -hafen, m.: pot met pooten; -pfahl, m.: (tech.) stolts-paal; -tiegel, m.: pan (pot) met pooten.

StöH'clien, o. (-s; mrv. -): profetenbroodje, profetenkoekje.

Stolle, vr.: 1) profetenbrood, fijn-brood, profetenkoek; 2) kerstkoek; 3) paaschbrood; wiener -: Weener krentenbrood.

Istollen, w. b.: stutten, schoren; (tech., huiden:) op de stolts rekken en lenig maken; (hoefijzers:) kalkoenen, scherp zetten.

IStollen, m. (-s; mrv.

vr.: sc

eene mijn;

van

laa

bro

-meisterei', 1) cipierschap, 2) cipierswo-ning; -messer, o.: wijngaardeniers-mes; -morchel, vr.: (pik. en kkk.) morille, morielje; -nackt, bv. n.: spiernaakt, moedernaakt; -narr, m.: groote gek, gek in folio; -pfeife, vr.: (muz.) bekfluit;-presse, vr.: boekbinderspers; -prügel, m. mrv.: rotting-olie (enk.), ruggesmeer (enk.), slaag (enk.) met eenen stok; -raum, m.: pas ontgonnen land; -register, o.: stamregister, stamboek; -rosé, vr.: (pik.) stokroos; -scheit, o.: (een) blok hout (houtblok) van den stam; -schere, vr.: droogscheerders-schaar; -schilling, m.: Zie -prügel; -schirm, m.: als wandelstok gebezigde paraplu (of parasol); -schlag, m.: stokslag (-schlage, m. mrv.: stokslagen); -scnnupfen, m.: 1) verstoptheid in ’t hoofd, 2) slijm, snot: -schraube, vr.: bankschroef, vaste schroei; -spule, vr.: Zie-feder ; ■steif, bv. n.: stokstijf; -still, bv. n.: doodstil ; -streich, m.: stok-slag; -sünder, m.: onverbeterlijke zondaar, verstokte zondaar ; -taub, bv. n.: stokdoof, potdoof; -wache, vr.: wacht bij de gevangenis; -wage, vr.: snelbalans; -werk,o.: 1)(mnw.) ophooping van metaal-erts, erts-massa, 2) Zie Stoelt no. 11; -winde, vr,: windas, (zeew.) kaapstand; -zahn, m.: (ontl.) kies, maaltand, (fig.) kies des verstands, kies der wijsheid; -zwinge, vr.: ring-beslag, beslag-ring.

Stoelt dien, o. (-s; mrv. -): stokje.

Stöclt'el, o. (-s; mrv. -): stokje;

I -knecht, m.: stokkeknecht, bewaarder (in eene gevangenis).

stoelt en, w. o. h.: 1) stil blijven staan; (fig.) blijven steken; (ook:) haperen; 2) stilstaan; (fig.) kwijnen; 3) verstijven; (van melk:) hotten, kappelen, dik worden;

4) muf worden, duf worden, (van hout:) vermolmen, rotten; I w. b.: (den wijnstok;) stutten; (een anker:) stokken (d. i. een stok er in zetten); (laken :) rollen; I sich -, w. w.: (pik.) stengelen, stengels krijgen; (van vloeistoffen:) dik worden, stollen, stremmen.

stoelt en, w. b.: Zie Moeken.

stocklclit (stoek ig), bv. n.: duf, schimmelig; (van waschgoed:) klam; (van hout:) rot, vermolmd; (van vruchten:) stokkerig, houtig.

stöck’iscli, bv, n.: weerspannig, weerbarstig, stijfhoofdig, koppig.

Stocks, m. mrv.: effecten, fondsen;

I -besitzer, m.: effectenhouder.

Stock'ung, vr.: 1) stilstand; 2) hapering; enz. Zie stocken.

Stoff, m. (-es, -s; mrv. -e): stof; ge-wirkte -e: gewevene stoffen;

Lachen: stof tot lachen; I -haltig, bv. n.: stoffelijk; -haltigkeit, vr.: stoffelijkheid; -lehre, vr.: (theo.) materialismus (Anhan-ger der -lehre: materialist); -los, bv. n.: onstoffelijk, (fig.) waardeloos; -losigkeit, vr.: onstoffelijkhid, (fig.) waardeloosheid; -name, m.: (tik.) stofnaam; -verwandt-schaft, vr.: (schk.) affiniteit; -wort, o.: (tik.) stofnaam.

Stoffel, m.: (mansnaam:) Christoffel; (fig.) stoffel, stommerik; (ook:) vlegel, lomperd.

stof fen, bv. n.: stoffen (d. i. van eene gewevene stof vervaardigd). I -, w. b.: stoffeeren.

-): 1) stijl, post, (inz.) beddepost, poot (van eene tafel); (aan leuningen:) pilaster; (aan hoefijzers:) kalkoen; 2)    (dk.) stanza, couplet;

3) (mnw.) galerij, mijngang, (ook:) waterleiding (in eene mijn).

iStol’len, in Sam. I -arbeit, vr. (mnw.) galerij-werk; -arbeiter, m.: galerij-werker; -backer, m.: fijnbrood-bakker;-befahruug, houwing (inspectie) van de mijngangen; -beule, vr.: (vea., bij paarden :) steengal; -firste, vr.: bedakking van eene mijngang; -gebaude, o. planken wandbekleedin van eene mijngang; -gerechtigkeit, vr.: recht om het water uit eene mijn te loo-zen; -geschworne, m.: inspecteur over de mijngangen; -hauer, m.: galerij-werker; -karren, m.:    mijnwerkers-kruiwagen;

-schacht, vr,: mijnput; -steiger, m.ploegbaas (opzichter) over de galerij-werkers; -wagen, m.: mijnwerkers-rolwagen ;-weise, bw.: in galerijen.

Stöllner, m. (-s; mrv.-): 1)aannemer de waterloozing uit 2) galerij-werker in eene mijn.

Stolp, in Sam. I Zie Stulp.

Stol’pe, vr.: Zie Stulpe.

Stolper, m. (-s; mrv. -): struikeling; (fig.) dommigheid; ein - machen: struikelen, (fig.) eene dommigheid begaan, (fam.)

bok schieten; I -gang, m.: wankelende tred, (het) loopen met knikkende knieën.

Stol'perer, m.: (-s; mrv. -): struike-r; (fig.) sukkel, tobberd; (ook:)knoeier, tddelaar; (fig. fam.) bokkenschieter, stol perlclit (stol pe'riff), bv. n.: (van wegen:) hobbelig, ongelijk.

stolpern, w. o. s.: struikelen; (fig.) dommigheden (of: eene dommigheid) begaan, (fam.) bokken schieten, een bok schieten.

Stol’prian, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) Zie Stolperer, 2) Zie Stolper. stolterboltern, w. o. s.: 1) (fam.)

pro

vai

vr.: (art.) snel ontbran-

m.:

neus,

over den kop duikelen; 2) Zie stolpern.

Istolz, bv. n.: 1) lier, grootsch, statig; 2) trotsch; - sein auf: trotsch zijn op, zich verhoovaardigen op.

IStolz, m. (-es):    1) roem, glorie;

2) trots, hoogmoed, hoovaardij.

Stol*, in Sam. I -dürftig, bv. n.: trotsch en arm; -kraut, o.: (pik.) wrang-kruid.

stol'zen, w. o. s.: Zie stolziren. stolzi’ren [ie], w. o. s. en h,: trotsch daarheen stappen; I - mit: 1) pralen (pronken) met, 2) snoeven (pochen) op, roem dragen op, 3) trotsch zijn op.

Stolzirer [ie], m. (-s; mrv. -): opgeblazen snoeshaan, pronker, snoever, pocher.

Stopf, in Sam. I -anker, m.: plechtanker; -arbeit, vr.: stopwerk, (lig.) ver-stel-werk, lapwerk; -arzenei', vr.: (gnk.) stopmiddel, middel om te stoppen; -büchse, vr.: kist (bus, doos) met werk van hennep of vlas; -farbe, vr,: 1) stopverf, 2) (scnl.) verf om schilderstukken te repareeren; -fisch, m.: zuigvisch, zuigworm; -garn, o.: stopgaren (stopkatoen,stopwol); -haar, o.: vul-haar, haar om (matrassen, stoelzittingen, enz.) op te vullen; -hader, m.: lap, verstellap, stoplap; -holz, o.: houten stop, tap; -lappen, m.: Zie -hader; -messer, o.: breeuwmes, stopmes; -mittel, o.: Zie -arzenei;-nadel, vr.: stopnaald; -naht, vr.: stop, stopnaad, gestopte naad, (kim.) uiternaad, geuiterde naad; -nudel, vr.: 1) prop (kluit, bal) deeg om gevogelte vet te mesten, 2) stuk klei (om ooren of handvatsels aan potten te zetten);-stücke, o. mrv.: (zeew.) stop-stukken, kluis-prop-pen; -tuch, o.: Zie -hader; -wachs, o.: stopwas; -werg, o.: werk (van vlas of hennep) om te breeuwen; -werk, o.: stopwerk, stopsel, gestopte plek; -wolle, vr.: vul-wol, stoffeer-wol.

Stop'fel, m. (-s; mrv. -): stop, prop; (van kurk:) kurk; (lig.) kleine dikzak, dikke prop, ineengedrongen dreumes, kleine krates.

Stöp’felehen, o. (-s; mrv. -): stopje, propje; kurkje; (fig.) klein dikzakje.

stopfen, w. b.: 1) stoppen (een gat; een lek; kousen; eene diarrhee); eine Pfeife -: eene pijp stoppen (om te roo-ken); Zeit (Gezeit) - : (zeew.) tij stoppen; sich den Magen voll -: zijne maag volstoppen; Einem den Mund -: (fig,) iem. den mond stoppen; 2) kurken (eene flesch), met eene kurk dichtmaken;

3) vetmesten (ganzen); 4) (kim.) uiteren.

stop'fend, bv. n.: (gnk.) stoppend.

Stop’fer, m. (-s; mrv. -): 1) stop, >p; (ook:) kurk; 2) stopper (van gaten, i kousen, enz.), (kim.) uiteraar; 3) (gnk.) stopmiddel; I Stopferei’, vr.: 1) stopperij, dichtstopperij, 2) volpropperij, 3) (gnk.) opstopperij, 4) (kim.) uiterwerk.

Stop ferin,. vr. (mrv. -nen): stopster.

Stoppel, vr.: 1) stoppel; 2) halm; die -n ausreissen: de stoppels rooien;

I -acker, m : stoppelveld; -butter, vr.: najaars-boter; -feder, vr.: stoppel (van pas opkomende veeren); -feld, o.: stoppelveld; -fieber, o.: (gnk.) moeraskoorts; -gans, vr.: stoppelgans, op een stoppelveld voedsel zoekende gans; -gedicht, o.:    (dk.) kreupeldicht, lappendekengedicht, (ook:) samenraapsel in dichtmaat;, -gras, o.: stoppelgras, gras op een stoppelveld; -korn, o.: koorn van (op) een stoppelveld; -mast, vr.: (het) grazen op een stoppelveld; -rechen, m.: stoppelhark; -rübe, vr.: late knol, najaars-knol -schwein, o.: stoppelvarken, op een stoppelveld zijn voedsel zoekend varken; -sense, vr. (-sickel, vr,): stoppelzeis, stop-pelsikkel, stoppelmes; -vers, m.: (dk.) Zie -gedicht; -vogt, m.: baas (opzichter) over het werkvolk bij het binnenhalen van den oogst; -weide, vr,: stoppelveld (auf der -weide gehen: in het stoppelveld grazen); -werk, o.: ineengeflanst werk.

Stoppelei', vr.: nalezing op een stoppelveld; (hg,) ineenflansing, samenflan-sing, bijeenharking, (ook:) ineengeflanst (samengeflanst, bijeengeharkt) werk, compilatie.

stop'peln, w. o. h.: nalezing houden op het stoppelveld (w. b.: nalezen [het stoppelveld]); zusammen -: (lig.) bijeen-harken, samenflansen, ineenflansen.

stop pen, w. b.: Zie stopten.

Stop per, m. (-s; mrv.-): Zie Stop-fer.

Stoppi’ne,

dende lont.

pilator; Stopp’lerin, vr. (mrv. -nen): naleesster op het stoppelveld, (fig.) bij-eenharkster, compilatrice.

Stopsel, m. (-s; mrv. -): Zie Stöpfel.

Stöp'selchen, o. (-s; mrv. -): Zie

Stöpfelehen.

IStör, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) steur.

IStör, in Sam. I -eisen, o.: rakel-ijzery (inz.) pook, vuurpook; -rogen, m.: kuit van steur, (kph.) kaviaar; -stange, vr.: 1) visschers-plompstok, 2) schippersboom.

Storax, m. (-): storax; I -baum, m.: storax-boom.

Storch, m. (-es, -s; mrv. Störch'e): (vog.) ooievaar; der agyptische -: de ibis, de Egyptische ooievaar; der - klappert: de ooievaar klept (kleppert); auf Martini, wenn die Störche kommen: (spr.) te Sint-Juttemis, als de kalveren op het ijs dansen; I -bein, o.: ooievaarspoot, poot van een ooievaar, (fig.) ooievaars-been, spilbeeh iemand met spille beenen, iemand met (iron.) ooievaars-beenen; -blume, vr.: (pik.) klaproos; -nest, o.: ooievaars-nest; -schnabel, ooievaars-bek, (tnb.) geranium, (hik.) kraanbek, (schl.) teeken-aap, pantograaf; -stein, m.: pijlsteen, dondersteen, vinger-steen, belemniet.

Storch'en, in Sam. I -paar, o,: ooie-vaars-paar (mannetje en wijfje). Zie overige Sam. met Storch.

Störch'in, vr. (mrv. -nen): (vog.) wijfjes-ooievaar.

Storch'ling, m-: (vog.) jonge ooievaar.

Stö're, in Sam. I -fried, m.: spelbreker, pretbederver, verstoorder van vrede en eendracht.

Istö’ren. w. b.: storen, verstoren; den Schlaf -: den slaap storen; I w. o. h.: snuffelen; - in: 1) peuteren in (b. v. kiezen, enz.), 2) poken in (het vuur).

ein -

rukwind, windvlaag; -zeug, o.: gelijkklop-per.

is, dat. . . .

Stös'ser, m. (-s; mrv. -): 1) stooter; stomper; duwer; schopper, trapper;

2)    stamper (persoon die iets fijnstampt of iets vaststampt); (fig.) Zie Stössel;

3)    (vog.) roofvogel.

stössig, bv. n.: stooterig, tot stooten (met de hoornen) geneigd.

Stot'terer, m. (-s; mrv.-): stotteraar, (pop.) hakkelaar; stot’terig, bv. n.: stotterend, (pop.) hakkelend; stot’tern, h. en w. b.: stotteren, (pop.) hakkelen, sto ven, w. b.: (kkk.) stoven, strack, bv. n.: 1) strak gespannen, strak; 2) onverwijld, dadelijk; (fig.) snel, schielijk, haastig; -e Zahlung: prompte betaling; -en Fusses: op staande voet;

I -heit, vr.: 1) strakgespannenheid, strakheid; 2) dadelijkheid, (het) onverwijlde, (fig.) snelheid, schielijkheid.

straek'licli, bv. n.: 1) plotseling; 2) nauwkeurig, stipt; | -keit, vr.: 1) (het) plotselinge; 2) nauwkeurigheid, stiptheid.

stracks, bw.: aanstonds, terstond, dadelijk, oogenblikkelijk.

Straf, in Sam. ! -amt, o.: 1) rechtbank, 2) (hist.) censorschap; -anstalt, vr.: tuchthuis; -arrest, m.: (mil.) huis-arrest, kamerarrest ; -arbeit, vr.: taak als straf, werk tot straf; -bar, bv. n.: strafbaar; -barkeit, vr.: strafbaarheid; -befehl, m.: 1) strafbepaling, 2) bevel om eene opgeleide straf ten uitvoer te leggen; -befreiung, vr.; vrijstelling van straf, (stk.) amnestie

ISto'ren, in Sam. I -fried, m.: Zie

*,Störefried.

Stö’rer, m. (-s, mrv. -): stoorder, verstoorder; Störerei’, vr.: storing, verstoring, stoornis; Stö'rerin, vr. (mrv. -nen): stoorster, verstoorster.

Storger, m. (-s; mrv. -): 1) kunstenmaker ; 2) kwakzalver.

Störl, m. (-es, -s; mrv. -e): stomp, •tronk; stoppel.

Störlet, m. (-s): Zie Sterlet.

storni’ren Lnie], w. b.: (kph.) ristor-neeren.

Storren, m. (-s; mrv.    Zie

Störl.

störrig (stör'riscli), bv. n.: 1) koppig, weerspannig, weerbarstig; 2) barsen, norsch, gemelijk; I -keit, vr.:......heid.

Störung, vr.: storing, verstoring, stoornis.

Störz, m. (-es; mrv. -e): Zie Störl.

IStoss, m. (-es; mrv. StÖs'se): stoot; (fig.) schok, (ook:) slag; (met vuist of elleboog:) stoot, stomp, duw; (met den woet:) schop, (ook:) trap; (van een rijtuig:) stoot, schok; (van een roofvogel:) neer-schieting; (van een kanon:) kulas, broek; (van een vrouwenrok:) stootkant;

Akten: (rcht.) eene verzameling (Fr.: dossier) stukken; ein - Holz: een hoop hout, een stapel hout; ein - Bücher: een hoop (een stapel) boeken; ein - Papier: een hoop papier (in den papiermolen); einen - thun: (srm. en spl.) een stoot doen; einen - in das Horn oder in die Trompete thun: een sein op den hoorn of op de trompet geven; Emem einen -geben: aan iemand een stoot (een stomp, een duw, enz.) geven: seinem Herzen einen - geben: (fig.) slechts noode besluiten (tot iets); das gab ihm den letzten

(fig.) dat gaf hem den genadeslag.

IStoss, in Sam. I -aar, m.: roofvogel; -axt, m.: 1) steekbeitel 2) breek-ijzer; -bahn, vr.: 1) kegelbaan, 2) kolfbaan; -balken, m.: (art.) stootbalk; -bewegung, vr.: voortstuwende beweging; -bock, m,: stormram, muurbreker; -degen, m.: stootdegen, rapier; -eisen, o.: 1) stootijzer, 2) ijzeren stamper; -erde, vr.: vast ineengestampte aarde; -falke, m.: (vog.) havik; -feile, vr.: gladvijl, zoetvijl; -garn, •o.:    1) net om roofvogels te vangen,

2) (zeew.) pluis-touw; -gebet, o.: (fam.) schietgebed (-gebetchen, o.: schietgebedje); -gewehr, o.: stootwapen, steekwapen; -hobel, m.: gladschaaf; -holz, o.: 1) houten stamper, 2) beukhamer; -kante, vr.:(klm.) stootkant, (zeew.) barghout, berkhout; -kissen, o.: stootkussen, buffer; -klampe, vr,: stootklamp; -klinge, vr.: Zie -degen; -kolben, m.: 1) plethamer, 2) beukhamer; -kraft, vr.: stootkracht, (fig.) voortstuwende kracht; -lappen, m.: stootlap; -matte,vr.: (zeew.) stootmat; -maus, vr,: veldmuis; -mörter, m.: vijzel, mortier; -naht, vr.: (kim.) geuiterde naad; -perle, vr.: zeer kleine parel; -riemen, m.: riituig-riem (een der riemen waarop de bak van een rijtuig rust); -ring, m.: naaf-ring;-sage, vr.: spanzaag; -seufzer, m.: stille verzuchting; -stock, m.: biljart-stok, keu; -trog, m.: stamptrog; -vogel, m.: roofvogel; -weise, bw.: stootenderwijze, (fig. fam.) met horten en stooten; -wind m.:

Stös'sel, m. (-s; mrv. -e): stamper (van hout, van ijzer, enz.).

stos'sen, w. b. onr. (stös'sest, stösst; stiess; gestos'sen): 1) stooten; Einen über den Haufen -: iem. omver stooten (omver duwen, ten onderste boven werpen); 2) stampen ; 3) (fig.) Geld zu-sammen -: geld bijeen brengen; die Klinge in das Degengefass -: het lemmer in het gevest zetten; den Aermel in das Kieid -: de mouw in de japon zetten. I -, w. o. onr. h.: stooten, hossen, schokken; dieser Wagen stösst: dit rijtuig stoot (host); diese Flinte stösst: dit geweer stoot; (fig.) das Bier stösst: het bier gijlt, het bier gist; an etwas -: 1) aan (of: tegen) iets stooten, 2) aan iets grenzen, aan iets palen; an einander -:    1) tegen elkander stooten, 2) aan

elkander grenzen, aan elkander palen; an’s Land -: aan wal komen, landen; vom Lande -: van wal steken; auf einen -: (fig.) iemand aantreffen, iemand ontmoeten (inz. toevallig); von oben auf den Ball -: (biljart:) zijnen bal van boven raken; der Habicht stösst auf die Tauben: de havik schiet neer op de duiven; in das Horn oder in die Trompete -: den hoorn doen schallen of de trompet steken; zu Einem -: zich bij iemand voegen; zur Armee -: zich bij het leger voegen.

I sich -, w. w. onr.: zich stooten; sich mit dem Kopfe an die Wand -: zijn hoofd tegen den muur stooten; sich an etwas -: zich aan iets stooten (ook fig.: aanstoot nemen aan iets, zich ergeren aan iets); es stösst sich an weiter nichts, als dass ....: 1) het hapert aan niets anders, dan dat 2) het eenige, waarvan het afhangt,

w. o.

-ge-

m.:

eine

om-

-beispiel, o.: straf ten voorbeeld voor anderen (ein -beispiel geben: een afschrikkend of waarschuwend voorbeeld stellen); -buch, o.: straf boek, strafregister;-büchse, vr.: bus voor de geldboeten; -engel, m.: wrekende engel; -erlassung, vr.: kwijtschelding van straf (allgemeine -erlassung, vr.: amnestie; -erlassungsdekret, o.: amnestie); -fall, m.: strafbaar geval; -fallig, bv. n.: strafbaar (-fallig werden; 1. straf beloopen, 2. boete beloopen); -falligkeit, vr.: strafbaarheid; -freiheit, vr.: 1) straffeloosheid, 2) Zie -erlassung:; -gebot, Zie -befehl; -geld, o.: geldboete; rechtigkeit, vr.: strafrecht; -gericht, o.: 1) crimineel gerechtshof, 2) straf (gött-liches -gericht: Gods-oordeel); -gesetz, o.: strafwet (-gesetzbuch, o.: wetboek van strafrecht); -kasse, vr.: fiscus; -klage, vr.: strafrechterlijke vervolging; -klager, m.: (rcht.) procureur-generaal; -kodex, wetboek van strafrecht; -kolonie, vr.: strafkolonie; -kompagnie, vr.: (mil.) straf-com-pagnie; -krieg, m.: tuchtigings-oorlog; -los, bv. n.: straffeloos, (fig.) onschuldig; -losigkeit, vr.: straffeloosheid, (fig,) onschuld; -mittel, o.: middel om te straffen; -pfarre, vr.: aan eenen geestelijke bij wijze van straf als standplaats aangewezene pastorie;-prediger,m.: boetprediker, (fig.) zedenmeester; -predigt, vr.: boetpre-dicatie, (fig.) strenge berisping, (ook:) philippica; -recht, o.: 1) recht om te straffen, 2) (rcht.) strafrecht; -rede, vr.: Zie -predigt; -register, o.: strafregister; -ruthe [tl, vr.: tuchtroede; -schrift, vr.: hekelschrift; -summe, vr.: geldboete; -tag, m.: 1) zitting van het crimineel gerechtshof, 2) dag van den straftijd, .strafdag, 3) dag der terechtstelling; -übel, o,: (theo.) bezoeking; -urtheil [t], o.: veroordeelend vonnis, (inz.) crimineel vonnis; -würdig, bv. n.: Zie -bar; -würdigkeit, vr.: Zie -barkeit; -vollziehung, vr.: voltrekking (tenuitvoerlegging) yan de straf.

Stra’fe, vr.: 1) straf; 2) boete; bei -von: op straffe van; bei - vorladen: dagvaarden (oproepen) onder bedreiging van straf ingeval yan niet-verschijning; ihm (mir) zur -: tot zijne (mijne) straf; -leiden: straf ondergaan; in eine - fallen: eene straf (ook: eene boete) beloopen;

- verhangen fiber: 1) tot eene straf veroordeelen, 2) tot eene boete veroor-deelen.

straf en, w. b.: straffen; (fig.) tuchtigen, kastijden; an Geld - (um Geld-): beboeten, in de boete slaan, met eene boete straffen, (fig. fam.: iemand) in zijne beurs straffen; mit Worten -: bestraffen, berispen; am Leibe -: lichamelijk straffen; am Leben -: met den dood straffen; Einen Lügen -: iemand logenstraffen.

Stra fei’, m. (-s; mrv. -): straffer; (fig.) wreker; Stra’ferin, vr. (mrv. -nen): straf-ster, (fig;) wreekster.

straft, bv. n. en bw.: straf (strak) gespannen, strak; (fig.) streng; ein -er Beutel: (fig.) eene goedgevulde beurs; -anliegen: (van kleederen:) strak om het lijf zitten; I -heit, vr.: strakgespannenheid, strakheid, (fig.) strengheid.

straffen, w. b.: straf aanhalen, strak spannen.

straflich, bv. n.: strafbaar; (fig.) be-

rispelijk; I -keit, vr.: strafbaarheid, (fig.)-berispelijkheid.

Straf ling, m. (-es, -s; mry. -e): (rcht.) veroordeelde.

Straflings, in Sam. I -schiff, o.: schip dat veroordeelden naar eene strafkolonie overbrengt.

Strahl, m. (-es, -s; mry. -en): straal (i. a. b.); (visch:) rogvisch, rog; die -en eines Rades: de spaken van een wiel;

I -ader, vr.: straal-ader (adër van de straal in een paardenhoef); -blume, vr.: (pik.) straalbloem ;-donnerstein, m.: belemniet, vingersteen; -faule, vr.: straal-vcrettering (bij een paard); -förmig, bv. n.: straalvormig; -geschwür, o-: (bij een paard:) straal-verzwering; -heil, bv. n.: helder bestraald, (hg.) stralend; -pfeil, m.: belemniet, vingersteen; -punkt, m.: straal-punt; -rohr, o.: spuitende pijp; -spalter, m.: glazen prisma; -stein, in.: straatsteen.

Istrah’len, w. o. h.: stralen; (fig.) schitteren ; w. b.: uitstralen.

IStrahlen, in Sam. I -angesicht, o. (-antlitz, o.): stralend aangezicht, stralend gelaat; -blümig, bv. n.: met straalbloe-men; -brechend, bv. n.: straalbrekend; -brechung, vr.: straalbreking; -büschel, m.: pluim van stralen; -glanz,m.: stralenglans, (fig.) schitterende luister; -haupt, o.: omstraald hoofd; -heil, bv. n.: Zie strahlliell; -kranz, m. (-krone, vr.): stralenkrans, lichtkrans, (het hoofd ringende) glorie; -los, by. n.: zonder stralen; -pinsel, m.: Zie -büschel; -schein, m.: Zie -kranz; -spalter, m.: glazen prisma; -werfen, o.: straling, (het) stralen-werpen.

strah'len, w. b.: Zie striegeln;

Flachs -: vlas hekelen.

strah licht, bv.n.: straalachtig, straalvormig; I strah'lig, bv. n.: stralend, (fig.) gestreept.

Strahn, m. (-es, -s; mrv. -e): streng; ein - Draht: een bos draad (om er spelden van te maken); I -hanf, m,: ongehekelde hennep.

Strahnchen, o. (-s; mrv.-): strengje-

Strah ne, vr.: Zie Strahn.

Htramin', m.: (mrv.) kaneyas.

stramm, bv. n.: Zie straft*,

stram’peln, w. o. h.: zijne (hare) beenen geen oogenblik stilhouden, (fam.) de gedurigheid in zijne (hare) beenen hebben; I w. b.: (fam.) schoppen; zusam-men -: door elkander schoppen.

stram pen (stramp fen), w. o. h.: met den voet op den grond stampen, stampvoeten (b.v. van drift, van ongeduld, enz.).

Strand, m. (-es, -s; mrv. -e): strand; auf den - laufen (auf den - getrieben werden): (van schepen:) op strand loopen, stranden; auf den - setzen; op strand zetten, doen stranden; I -batterie', vr.: (art.) kustbatterij; -bauer, m.: kustbewoner; -bediente, m.: kustwachter, strand-bewaker; -dieb, m.: stranddief; -fisch, m.: visch die onder de kust gevangen wordt; -fischerei’, vr.: kustvisscherij; -gerechtig-keit, vr.: Zie -reclit; -gut, o.: strandgoed, gestrand goed; -herr, m,: strandvonder; -hühnlein, o.: (vog.) strandhoen; -krabbe, vr.: (visch:) gewone krabbe; -laufer, m.: (vog.) strandlooper; -pfeifer, m.: (vog.) kleine pluvier; -rauber, m,: stranddief;

iü.:

opgenai _

richten: upiuuguu, «vj uu«vu vo. op straffe van de galg; wenn alle Strange reissen: (spr.) als putje bij paaltje komt in het slimste (ergste) geval; an -e ziehen: f '    ”    '    ¹¹

o.: strengleer door welken

den

ver

in. : gendarme; : straatbedelarij, .t; -bettler, m.:

-bettelei en op

vr.:

hoek

zeeman

Ier

Strauch, m. (-es, -s; mrv. Strauch'e en Strauch’er): struik, heester; (fig.) struikgewas, kreupelhout, kreupelbosch;

I -artig, bv. n.: heesterachtig;-bart, m.: stugge baard, baard van borstelachtig -bund, o. (-bündel, o.): takkenbos; m.: struikroover; -fang, m.: vogel-

-recht, o.: strandrecht, strandvonderij; -reiter, m.: strandruiter (1. kustwachter te paard, 2. vog.: strandlooper); -richter, m.: beslechter van de geschillen over geledene zeeschade of over gestrande goederen; -schnepfe, vr.: (vog.) strand-snip;-vogel, strandvogel; -vogt, m.: opperstrand-vonder; -wache, vr.: 1) kustwacht, 2) bewaking van de kust; -wachter, m.: kustwachter, bewaker van de kust.

stran’den, w. o. h. en s.: stranden.

Strang, m. (-es, -s; mrv. Strang'e: 1) streng, (fig.) rist; 2) strop; ein - Garn: eene streng garen; ein - Zwiebeln; eene rist uien; Pferd, das in die Strange ge-treten hat: paard dat verward zit in de strengen waaraan hij het rijtuig moet voorttrekken; zum -e verurtheilen [t]: tot den strop veroordeelen, veroordeelen om opgehangen te worden; mit dem -e hin-nchten: ophangen; bei Strafe des -es:

x-ovv, \v.co.v,    an Einem

(spr.) één lijn trekken; 1 -leder, jer (strengleder, lederen koker >or welken de wagenstrengen loopen). Strang’el, m. (-s; mrv. -): keelgezwel (bij paarden); I -birn, vr.: wrange peer. (iron.) harde pil om te slikken, stran’geln, w. b.: worgen, wurgen, strang’en, w. b.: vastbinden, stranguli'ren [ie], w. b.: worgen. Straugurie’, vr.: (gnk.) koude pis. stran zen, w. o. h.: lanterfanten. Strapaze, vr.: vermoeienis; (iron.) bokkesprong.

strapazi’ren [ie], w. b.: aftobben, afbeulen, afmoorden; I strapazirt' [ziert], bv. n.: (fig.) gekunsteld, gewrongen.

Strass, m. (-es; mrv. -e): nagemaakte diamant, valsche diamant; I -baum, m.: gleuf, sponning.

Strass'burg, o. (-s): (adk.) Straatsburg; Strass'burger, m. (-s; mrv. -): Straatsburger; Strass'burgerin, vr. (mrv. -nen): Straatsburgsche; strass’burgisch, bv. n.: Straatsburgsch.

Stras’se, vr.: 1) straat (in steden en dorpen); 2) straatweg, groote weg, rijweg; (fig.) weg; auf öffentlicher -: op openbaren weg,(ook:) op de openbare straat; geh’ deine -: ga weg!, ga heen!, (fam.) ga maar door!; wer da bauet an den -en, muss die Leute reden lassen: (spr.) wie aan den weg timmert heeft veel bekijks; 3) (adk.) Straat, Zeeëngte; die -von Gibraltar: de Straat van Gibraltar; die magellanische -: de Straat van Ma-gellaan.

Strassen, in Sam, I -arbeit, vr.:

1)    werk dat op de openbare straat verricht wordt, 2) [straatmakerij, 3) weg-werkers-arbeid; -arbeiter, m.: 1) ambachtsman, die zijn werk op straat richt, 2) straatmaker, 3) wegwerker: -aufseher, m.: opzichter (inspecteur) over de openbare wegen; -aufsicht, vr.: opzicht (toezicht) over de openbare wegen, straten en pleinen; -bau, m.: 1) aanleg en onderhoud van de openbare wegen,

2)    straatmakerij; -beleuchtung. vr.: straatverlichting;

-bettel, m. (-(het) bedel

straatbedelaar; -bettlerin, vr.: straatbede-lares; -bube, m.: straatjongen; -dieb, m.: 1) straatroover, 2) zakkenroller;-ecke,

eener (der) straat; -fahrer, m.: i die de zeeëngte bevaart (van de eene kust naar de andere, vice versa); -feger, m.: straatveger; -fegerin, vr.: straatveegste!*; -geleit, o.: vrijgeleide, (Fr.) escorte; -gesindel, o.: straatgespuis, janhagel; -junge, m.: straatjongen; -kotn [t], m.: straatvuil, slijk (slik), modder; -köther [t], m.: straatslijper (vr.: fam.: straatmadelief, loopschuit); -laterne, vr.: straatlantaarn; -mord, m.: moord op den openbaren weg; -placker, m.: Zie -rauber; -pöbel, m.: straatgespuis, janhagel; -raub, m.: 1) straatrooverij, 2) zakkenrollerij; -rauber, m.: 1) straatroover, 2) zakkenrol-lr*”; -rauberei’, vr.: Zie -raub ; -raube-nsch, bv. n.: 1) straatroovers-, 2) zakkenrollers- (bw.: 1, als een straatrooyer, 2. als een zakkenroller); -recht, o.: openbare veiligheid; -sanger, m.: straatzanger, liedjeszanger; -sangerin, vr.: straatzangeres, liedjeszangster; -saule, vr.: 1) mijlpaal, 2) handwijzer op den weg; -schander, m.:    Zie -rauber; -sperrung, vr.:

1)    straatversperring, 2) wegversperring, 3) (fig.) barricade, (ook:) opwerping van barricaden; -stein, m.: straatsteen;-thüre, vr.: straatdeur, buitendeur, voordeur; -treter, m.: straatslijper; -zoll, m.: weggeld, tolgeld.

Strategie’, vr.: (mil.) strategie; Stra-te'giker, m. (-s; mrv. -): strategicus; strate'gisch, bv. n.: strategisch.

Stratze, vr.: Zie Strazze.

Straub, in Sam. I -fuss, m.: paard met ruige hoeven; -henne, vr. (-huhn, o,): hen (kip) met krullige veertjes op den kop; -kopf, m.: kroeskop, (fig.) dwarskop, stijfkop; -rad, o.: (van een watermolen:) scheprad.

Strau’be, vr.: ruwheid van de oppervlakte van het hout. strau ben, w. o. h.: Zie strauben. straub’en, w. b.: steil overeind zetten ; I sich -, w. w.: 1) steil overeind gaan staan, (fig., van haren:) te berge rijzen:

2)    tegensporrelen, zich verzetten, straub’ig (straub'ig), bv. n.: 1) steil

overeind staande: (fig.) ongekamd; 2) te-gensporrelig, weerstrevig, zich verzettende, onwillig.

haar; -bund, o. (-bündel, o.): takkenbos; -dieb, m.: struikroover; -fang, m.: vogelvangst met lijmhoutjes in heestergewas; -haupt, o.: kribwerk (ter waterkeering); -herd, m.: kreupelbosch waarin men lijmhoutjes plaatst om vogels te vangen; -nolz, o.: kreupelhout, kreupelbosch, struikgewas; -hopfen, m.: wilde hop; -klee, m.: boomvormig opgroeiende klaver; -melde, vr.: struikmelde; -mandei, m.:    dwerg-amandelboom; -werk, o.:

1) kreupelhout, kreupelbosch, 2) rijswerk met plaggen.    i

strauch’eln, w. o. s. en h.: struikelen; (fig.) weifelen, aarzelen, strauch'icht (strauch’ig), bv. n.:

Ier, m.: bloemenkoopman; -henne, vr. (-huhn, o.): wijfje van den kemphaan; -kopf, m.: kop van een struisvogel, (fig.) ezelskop, stommerik; -magen, m.: maag van een struisvogel, (iron.) maag van ijzer; -meise, vr.: (vog.) kuifmees, gekuifde mees; -rabe, m,: (vog.) gekuifde raaf; -sperling, m.: (vog.) gekuifde musch; -taube, vr.: (vog.) trommelduif; -vogel, m.: struisvogel.

Strauss'chen, o. (-s; mrv. -): bloe-menruikertje, (Fr.) bouquetje.

Straus'sen, in Sam. I -ei. o.: struis-vogel-ei; -feder, vr.: struisveder (struisveer). Zie ook Strauss in Sam.

Straus'ser, in Sam. I -madchen, o.: bloemenmeisje; -topf, m.: bloempot.

Straz’ze, vr.: 1) (kph.) kladboek, opschrijfboek, memoriaal; 2) afval van zijde; I Straz'zengarn, o.: gesponnen afval van zijde.

njagers.

einen

1) struikachtig, heesterachtig,2) vol struikgewas, vol kreupelhout.

Strauchler. m. (-; mrv. -): struike-laar; (fig.) weifelaar.

IStrauss, m. (-es of -en ; mrv. -e of -en): (vog.) struisvogel; der fliegende de trapgans.

IStrauss, m. (-es; mrv. Straus'se of Straus'ser): 1) ruiker, bloemruiker, (Fr.) bouquet; 2) (van vogels:) kuif; 3) wijn-krans, bierkrans.

Istrauss, in Sam. I -artig, bv. n,: struisvogelachtig; -binderin, vr.: bloe-menverkoopster, bloemenmeisje; -ei, o.: struisvogel-ei; -ente, vr. (vog.) bakel-man, klapper-eend; -feder, vr.: struisveder (struisveer); -fink, m.: gekuifde vink, kuifvink; -grass, o.: rietgras, bies; -hahn, m.: (vog.) kemphaan; -hand-

Stre’be, vr.: 1) (tim.) schoor, stut; mit -n versehen: schoren, stutten; 2) (fig.) tegensporreling, tegenstand; sich zur -setzen: zich te weer stellen, zich verzetten; I -balken, m.: stutbalk; -band, o.: bovendrempel tusschen de hoekstijlen; -bogen, m.: stutboog, stuttend verwulfsel; -holz, o.: Zie -band; -kraft, vr.: 1) mid-delpunt-zoekende kracht, 2) middelpuntvliedende kracht; -mauer, vr.: stutmuur; -pfahl, m.: stutpaal; -pfeiler, m.: pijler, (fig.) steunpilaar; -pfosten, m.; stutbalk, schoorbalk; -stange, vr.: stut-ijzer.

stre’ben, w. o. h.: streven, trachten, pogen; - nach: overhellen naar, neigen naar, (fig.) streven (trachten) naar.

Stre ber, m. (-s; -): strever, trachter (-nach: naar); (fig.) hooger-op willende, (ook:) postenjager.

Stre'berthum |t], o.: 1) postenjagerij, 2) (de) poste * streb sam, bv. n.: strevend; I -keit, vr.: (het) streven.

Streek, in Sam. I -balken, m.: hoofdbalk; -bank, vr.: rekbank; -bar, bv. n.: rekbaar; -barkeit, vr.: rekbaarheid; -bett, o. : rekbed; -bug, m.: (zeew.) slagboeg; -eisen, o.: rek-ijzer; -hammer, m.: plethamer; -herd, m. Zie Frischesse; -lage, vr.: (mtsl.) strekkende laag; -ofen, m.: oven (fornuis) om kleuren op glas in te branden; -muskei, m.: (ontl.) trek-spier, trekpees; -rahmen, m.: raam om huiden te rekken; -schicht, vr.: (mtsl.) strekkende laag;-stein, m.: strekkende steen; -walze, vr.: plet-rol; -werk, o.: pletmolen; -werkzeug, o.: plet-werktuig.

Strecke, vr.: 1) rekking, (het] rekken; (fig.) rekbank; 2) rek, eind weegs, afstand; eine gute - Weges: een heele rek, een goed eind weegs (om te loopen of te rijden of ,te varen): 3) uitgestrektheid, (fig.) streek lands, (mnw.) mijngang, galerij, (bij straatmakers:) eind straat.

streck'en, w. b.: rekken, uit-rekken; (metalen:) pletten; (bij straatmakers en metselaars:) de steenen leggen, plaatsen; die Ohren in die Höhe -: de ooren opsteken, de ooren spitsen; die Zunge heraus -: de tong uitsteken; Einen zu Boden -: iemand ter aarde werpen (op den grond gooien, overhoop schieten, overhoop steken), iemand ter aarde doen storten; alle seine Krafte daran -: al zijne krachten inspannen; das Gewehr -: (mil.) de wapenen nederleggen, zich overgeven; I sich -, w. w.: (van leder, laken, enz.:) rekken, (van metalen:) ha-merbaar of pletbaar zijn; (van wegen, gronden, landen, kusten, enz., en fig. van wenschen,begeerten, verwachtingen, enz.): zich uitstrekken; (van menschen en dieren:) zich uit-rekken; sich ins Gras -: zich in het gras neervlijën; sich auf dem Ruhebette -: zich op het rustbed neervlijën. Zie ook spr. Decke.

Strecki'er, m. (-s; mrv. -): 1) rekker, uit-rekker; 2) (metaal-)pletter; 3) steen op zijn plat; 4) (ontl.) trek-spier, trek-pees.

Strehn, m.: Zie Stralin.

IStreicli, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) slag (ook fig.); die -e des Schicksals: de slagen van het noodlot; Einem einen -beibringen: aan iemand eenen slag toebrengen; ohne einen - zu thun: (spr.) zonder slag of stoot; ein - in die Luft: een slag in het honderd, een slag in den wilde; 2) streek; (fig. fam.) poets; Einem spielen: iemand eene poets bakken; ein lustiger -: 1) eene aardige poets, 2) eene grap; ein listiger -: een sluwe streek; ein kluger -: een oolijke streek, een leepe streek; einen dummen - machen: een dommen streek begaan, eene dommigheid begaan; tolle -e machen : zotheden begaan, dwaze dingen doen.

IStreich, in Sam. I -baum, m.: (looiers-)schaafboom, schaafplank; -blech, o.: (in een slot:) schootplaat; -blume,yr.: strijkbloem, gele kamille; -brett, o.: strijkplank, (kim.) pers-plank, (akk.) strijkbord (van den ploeg); -bürste, vr.: 1) kwastje (om een of ander baksel met eiwit te bestrijken), 2) vergulderskwastje; -eisen, o.: strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer; -fertig, bv. n,: (iron.) handgauw om te slaan; -feuer, o.: (mil. en schk.) strijk vuur; -fisch, m.: kuiter, kuitvisch; -garn, o. (-hamen, m.): (vv.) sleepnet, treknet, (jag.) slagnet, strijk-net, -holz, o.: strijkhout (1. om glad te strijken, 2. om zeisen te scherpen), (bij het meten van droge waren:) strijkstok; -hölzchen, o.: lucifertje; -kamm, m.: wol-kaarde; -karpfen, m.: kuit-karper, karper die kuit geschoten heeft; -kase, vr.: vette jonge kaas, kaas die zich laat smeren; -kraut, o.: (pik.) wouw; -leder,

reve

im

(mouwen, enz.); I w. o. s.: 1)rondzwalken, omzwerven; 2) (mil.) op verkenning uit zijn of uitgaan; - an: rakelings voorbijgaan, 4 schamperen, (fig.) niet veel verschillen van (das streift an Frechheit: dat verschilt niet veel van onbeschaamdheid of onbeschoftheid); auf dem Boden -: over den grond slepen; I sich -, w. w.: 1) zich ontvellen; 2) (van paarden:) zich kwetsen door met de achterhoeven op de voor

o.: scheerriem, strijkriem voor scheermessen (auf einem -leder abziehen: op oen scheerriem aanzetten); -linie, yr.: <vest.) strijklinie, strijklijn, (tech.) richtlijn; -macher, m.:    1) grappenmaker,

spotvogel, 2) poetsbakker; -mass, o.: (tim.) gaathout, ritshout; -messer, o.: spatel; -nadel, vr.: (goudsmids-)toets-naald; -netz, o.: Zie garn; -ofen, m.:

rbereer-oven; -pulver, o.: poeder scheermessen te scherpen; -riemen, m.: Zie -leder; -schuss, m.: schot dat strijkelings raakt; -spatel, m.: spatel; -stein, m.:    1) olie-steen (voor scheermessen),

2) toets-steen (bij goudsmeden); -teich, m.: pootvijver, vijver voor de vischteelt; -vogel, m.: (vog. en fig.) trekvogel; -winkel, in.: (vest.) strijkhoek; -wolle, yr.: kaardwol; -zeit, vr.: 1) rijtijd (van visch), tijd der kuitschieting, 2) trektijd der trekvogels; -zündhölzchen, o.: lucifertje.

Streich'e, vr.: 1) wol-kaarde; (ook: het) wolkaarden; 2) strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer; (pha.) spatel; (banketbakkers-) kwastje voor eiwit; 3) (vest.) strijk-linie, strijk-lijn.

streicli eln, w. b.: streelen.

streichen, w. o. onr. h. (strich; g'estrich'en): 1) (fig.) komen, gaan, zich bewegen (in deze of gene richting); der Wind streicht durch das Fenster: de wind komt het raam in; die Zugvögel streichen: de trekvogels zijn aan het verhuizen (in andere Lander -: naar andere landen trekken); Einen - lassen: (fam.) er oen lateA vliegen, (gem.) een scheet laten;

Lande herum -: 1) in het land rondzwerven, (ook:) het land doorkruisen, 2) zich uitstrekken; gegen Abend - : zich westwaarts uitstrekken; 3) (met „auf’ of met „an”) rakelings voorbijgaan; das Kleid streicht auf dem Boden; de japon «leept over den grond; 4) (drk.) in den paartijd zijn, (van visschen en van kikvorsenen:) in den rijtijd zijn; die Hündin streicht: de teef is loopsch; die Fische und Frösche streichen: de visschen en de kikvorschen schieten kuit; I w, b. onr.: 1) strijken; das Grold (das Silber) auf dem Probirsteine -: het goud (het zilver) op den toetssteen strijken; ein Messer auf dem Stahle -: een mes over het wet-staal strijken, een mes met het wet-staal scherpen; ein Scheermesser auf dem Steine oder auf dem Leder -: een scheermes op den olie-steen of op den scheerriem aanzetten; Butter auf Brod -: boter op brood strijken (uitstrijken, smeren); das Getreide - : het koorn strijken (d. i. met den strijkstok wegstrijken wat boven de maat uitsteekt; ein gestrichenes Mass: oene gestrekene maat); die Flagge -: (zeew. en fig.) de vlag strijken; die Segel -: (zeew.) de zeilen strijken; die Riemen -: (zeew.) de (roei-) riemen strijken; Ziegel

pannen aanstrijken; ein Pilaster -: een pleister uitstrijken (uitsmeren); ein Wort -: een woord doorstrijken (doorsehrappen); Oeld -: geld opstrijken; Einen -: iemand strijken (wrijven), (fig.) iemand ranselen; mit der Hand -: met de hand strijken (wrijven); 2) (fig.) Lerchen -: leeuweriken t vangen met een net; Felle -: vellen schaven met het schaafmes; Wolle -: wol kaarden; die Pfeifen -: de pijpen gladmaken (bij pijpenbakkers); den Bass -: (muz.) de bas spelen.

Streich’er, m. (-s; mrv. -): 1) strijker, wrijver; (fig.) pluimstrijker, flikflooier; 2) wol-kaarder; 3) strijkhout, strijkstok;

4) wet-staal.

IStreif, m. (-es, -s; mrv. -en): 1) streep; der - im weissen Papiere: de waterlijn (de waterstreep) in wit papier; der -Marmor: de ader in marmer; 2) strook; ein schmaler - Landes: eene smalle strook lands; ein - Papier: eene strook papier; der - an einer Mutze: de strook aan eene _ muts; 3) gleuf, sponning; 4) Zie Streifzug; ~ en Streiferei.

IStreif, in Sam. I -armel, m.: losse mouw, overmouw; -bettler, m.: landloo-per, bedelaar zonder vaste verblijfplaats ; -farn, m.: (pik.) miltkruid; -hase, m.: (drk.) konijn; -hieb, m.: slechts schamperend rakende slag of houw; -hobel, m.: spon-ningschaaf; -jagen, o.: (jag.; de) lange jacht; -licht, o.: (schl.) glimp van daglicht, lichtstraal; -linie, vr.: strijk-linie, strijklijn; -maus, vr.: veldmuis; -partei, vr.:

1)    strooptocht, 2) bende (partij) stroopers; -reiter, m.: ruiter van de patrouille te paard, ruiter op verkenning; -ritt, m.: verkennings-rit; -schuss, m.: schampschot, slechts schamperend rakend schot;-strümp-fe, m. mrv.: slobkousen; -waehe, vr.: patrouille; -wunde, vr.: geschamperd wondje, (fig.) ontvelling; -zug, m.: strooptocht.

Streifchen, o. (-s; mrv. -) 1) streepje: 2) strookje; 3) gleufje.

Streif e, vr.: guts, holle beitel.

streif’eln, w. b.: 1) gestreept maken;

2)    gutsen, gegroefd maken.

streif’en, w. b.: 1) en 2) Zie strei-

feln; 3) rakelings voorbijgaan, schamperen; die Kugel streifte ihm den Arm: de kogel schamperde zijnen arm; 4) af-stroopen; einen Hasen oder einen Aal -: een haas of een paling afstroopen; einen Ochs -: een os villen; die Haut von einem Thiere [T] -: de huid van een dier afstroopen; Blatter von einem Zweige -: bladeren van eenen tak afstroopen; 5) in die Höhe - (Aermel u. s. w.): opstroopen hoeven te trappen.

Streifer, m. (-s: mrv. -): 1) soldaat die op verkenning of op een strooptocht uitgaat; 2) paard dat met de achterhoeven tegen de voorhoeven aanslaat; 3) gestreept of gegroefd maker; 4) afstrooper.

Streiferei’, vr.: 1) strooptocht; auf - ausgehen: uitgaan om te stroopen; 2) rondzwalking, omzwerving, zwerftocht.

streif ig, bv. n.: gestreept.

Streit, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) strijd; 2) gevecht; 3) twist, geschil, oneenigheid; (rcht.) proces, rechtsgeding; mit sich selbst im .-e sein: in tweestrijd staan; ausser allem -e: buiten kijf; I -abhandlung, vr.:

ring

ruzie-

vr.:

vr.: 1) streng-godvruchtige strenge beginselen.

Streu, vr.: stroo; (fig.) strooleger;

j (dorre) bladeren (mrv.)* - machen: een strooleger voor het vee spreiden; I -blau, o.: fijn te strooien

, zandkoker vr.: mestvo

m.:

(het)

nung

dissertatie; -axt, yr.: strijdbijl; -bar, bv.n.: 1) weerbaar, 2) betwistbaar; -barkeit, vr,:

1)    weerbaarheid, 2) betwistbaarheid; -begierde, yr.: 1) strijdlustigheid, 2) krakeelzucht; -bold, m.: 1) vechtersbaas,

2)    ruziemaker ; -fertig, bv. n.: strijdvaardig; -frage, vr.: geschilpunt, twistpunt; -geist, m.: 1) Zie -begierde, 2) Zie -bold; -genoss, m.: 1) wapenbroeder, 2) medestander; -gesprach, o.: redetwist, disputatie; -grund, m.: grond voor eene bewe-

of stelling in eenen redetwist; -haft, bv. n.: krijgshaftig; -haftigkeit, vr.; krijgshaftigheid; -hahn, m.: (vog.) kemphaan; -hammel, m.: Zie -bold; -hammer, in.: moker; -handel, m.: rechtsgeding, proces; -handschuh, m.: vecht-handschoen, schermhandschoen; -hengst, m.: strijd-hengst, (dk.) strijdros, (fig.) Zie -bold; -huhn, o.: wijfje van den kemphaan; -kolben, m.: strijdknots, vechtstok; -krafte, vr. mrv-: strijdkrachten; -kundig, bv. n.: 1) in het vechten bedreven, 2) in het disputeeren bedreven; -kunst, vr.:

1)    vechtkunst, 2) openbaar debat, (het) disputeeren; -lehre, vr.: dialectiek, leer der disputeerkunst; -lust, vr;: Zie -begierde; -lustig, bv. n.: 1) strijdlustig,

2)    twistziek; -müthig (-muthig) [t{, bv. n.: Zie -lustig; -müthigkeit (-muthigkeit) [t], vr.: Zie -lust; -pferd, o,: Zie -hengst; -punkt, m.: Zie -frage; -rede, vr.: Zie -gesprach; -redner, m.: twistredenaar, dispuutvoerder; -richter, m.: geschil-beslechter; -riemen, m.: vechtriem; -ross, o.: Zie -hengst; -sache, vr.: 1) Zie -frage, 2) proces, rechtsgeding; -satz, m.: betwistbare of betwiste stelling, thesis; -schlichter, m.: Zie -richter; -schnepfe, vr.: Zie -huhn; -schrift, vr.: strijdschrift, twistschrift (gelehrte -schrift: dissertatie); -sucht, vr.: Zie -begierde; -süchtig, bv.

n.: Zie -lustig; -tag, m.: 1) dag van strijden, (fig.) dag van strijd, 2) twistdag, ruzie-dag; -übung, vr.: oefening in het disputeeren; -waffe, vr.: wapen, (inz.) oorlogswapen; -wagen, m.: oorlogs-wagen; -weise, bw.: 1) strijdenderwijze, strijdend,

2)    betwistend.

streit'en, w. o. onr. h. (stritt; ge-strit’ten): 1) strijden, kampen; 2)vechten;

3)    twisten ; 4) (rcht.) rechten, procedeeren; mit sich selbst -: in tweestrijd staan; mit Hunger und Kalte -: kampen met honger en koude; wider die gesunde Yernunft -: strijden (aandruischen) tegen het gezond verstand; wider die Wahrheit -: strijden tegen de waarheid.

strei'tend, bv. n.: strijdend; die -en Machte: de oorlogvoerende mogendheden; die -en Parteien: (rcht.) de geschilvoerende partijën; die -e Kirche: de strijdende

Streit’er, m. (-s; mrv. -): 1) strijder; (fam.) vechter; 2) twister; (fam.) maker; I Streit’erin, vr. (mrv. -nen): 1) strijderes, 2) twistster, (fam.) ruziemaakster.

Streiterei’, vr.: (het) strijden, streit ig, bv. n.: 1) geschilhebbcnd; -sein über: geschil hebben over, in geschil liggen over; 2) in geschil liggend, betwist; die -e Sache: de zaak in geschil, het ding in geschil; Einem etwas -machen: iemand iets betwisten; vor

Gericht - sein: in proces liggen, bij de-rechtbank hangende zijn; ! -keit, vr.: 1) betwistbaarheid, 2) Zie Streit. streit'lich, bv. n.: Zie streitig. streng, bv. n.: streng; -es Studiren [ie]: hard studeeren; -er Geschmack: scherpe (wrange) smaak; -es Erz: (min.) moeielijk te smelten metaal; im -sten Sinne des Wortes : in den strengsten zin van het woord; im -sten Winter: in het strengst van den winter; -e Herren regie-ren nicht lange: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang; I -flüssig, bv. n.: moeielijk te smelten; -flüssigkeit, weinige smeltbaarheid; -fromm, bv. n.: streng-godvruchtig, streng-vroom.

Streng e, vr.: strengheid; (voor den smaak:) scherpheid, wrangheid; (vea.) verkoudheid.

Streng el, m. (-s): Zie Strangel. Streng’igkeit, vr.: strengheid! Strengling, m. (-es, -s; mry. -e) en

(jag.) afgevallene dem Yieh eine

blauwsel; -büchse, vr.: bus om (b. v. peperbus, zandkoker, poeierdoos* enz.); -gabel, vr.: mestvork; -glas, o.: glasgruis; -gold, o.: 1) goudzand, 2) stofgoud; -kuchen, m.: kruidkoek, gekruide koek; -kügelchen, o. mrv.: muisjes;-mehlr

o.: 1) strooi-meel, 2) grutten-zemelen (mrv.); -pulver, o.: 1) wondpoeder, 2) reuRpoeder** -rechen, m.: stroo-hark, stroo-rijf; -sand, strooizand, fijn zand (-sandbüehse, vr.: zandkoker; -sandnapfchen, o.: zandbakje); -stroh, o.: stal-stroo; -zucker, m.: fijne iker, geraspte suiker, broodsuiker, streuen, w. b.: strooien; Blumen auf den Weg -: den weg met bloemen bestrooien ; Mist auf ein Feld -: mest over eenen akker spreiden; mit Sand -: met zand bestrooien, zand strooien op; Samen -: zaad strooien, zaaien; einen Stall -: stroo in eenen stal spreiden; den Pierden -: stroo onder de paarden spreiden.

Streuling, m. (-es,    -s; mrv. -e):

1) stal-stroo; 2) dorre bladeren (mrv.) om een leger te spreiden voor vee.

Streuung, vr.: strooiing, strooien.

Istricli: Zie streiclien.

IStricli, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) streek;, ein - mit dem Kamme: een streek met de kam: ein - mit dem Pinsel: een streek met het penseel, een penseelstreek; ein -mit dem Yiolinbogen: een streek met den strijkstok (op de viool); dieser Yiolinspie-ler hat einen schonen -: deze violist speelt mooi; ein - mit dem Probirsteine [bier]: een streek met den toetssteen; den - halten : den toets doorstaan, (fig.) steek houden; 2) (van land of van zee:) streek; ein - Landes : eene land-streek; - des Seekom-passes: kompas-streek; 3) streep; (typ.) streepje, (inz.) koppelteeken, (ook wel:) komma; Einem einen - durch die Rech-machen: (fig.) een streep (eene schrap) door iemands rekening halen, iemands verwachting te leur stellen; die , -e an Muscheln: de strepen op schelpen; der - Pulver zu einer Mine: de streep

buskruit (d. i. de lont) om eene mijn te    -baumwolle, vr.: brei-katoen; -beutel, m.r

doen springen; 4) trek, penne-trek, haal    breizak, werkzak; -brett, o.: breinout.

met de pen; er hat keinen einzigen - ge- breipin, breinaald; -buch,o.: breiboek(je)r macht: (fig.) hij heeft geene letter gezet, -garn, o.: breigaren; -gürtel, m.: gordel hij heeft geene pen op het papier gezet; van een Franciscaner; -haken, m.: brei-

5)    (fam.) tikje; er hat einen hij heeft haakje, knoophaakje;"-höschen, o.: brei-

een tikje beet, hij heeft een snipper aan, naaldenkoker, breikoker; -hund, m.: (jag.),, hij is een beetje dronken; sie hat einen    hond aan de lange lijn; -kastchen, o.:

-    von Koketterie: zij heeft een tikje van    breikistje; -körbchen, o.: breimandje;

coquetterie, zij is een beetje coquet; -leiter, vr.: touwladder; -matte, vr.: van

6)    richting (b.v. van den wind, van een touw geknoopte mat; -mönch, m.: Fran-onweer, enz.); (in weefsels:) richting van ciscaner monnik; -muster,o,: brei-patroon;. den draad; (in hout, vleesch, enz.:) rich- -nadel, vr.: breinaald, breipin; -perle, vr.: ting der vezelen, draad; (bij dieren:) kraaltje; -sack, m.: breizak, werkzak: richting van de haren; dem Tuche den - -scheide, vr.: Zie -liösclien; -schule, vr.: geben: het laken glad persen; gegen den breischool; -schülerin, vr.: breimeisje;

-    (wider den -): tegen den draad in; die -strumpf, m,: 1) breikous, gebreid wor-

Haare wider den - kammen: het haar in dende kous, 2) gebreide kous; -stuhl, m.: de verkeerde richting kammen; 7) (van weefstoel om gebreid goed te maken; een wagen:) wagenspoor; (van een schip :) -stunde, vr.: brei-les; -walze, vr.: spil van zog, kielwater; einen guten - halten: het braadspit; -werk, o.: breiwerk, (zeew.) (zeew.) goed zeilen, een goed zeiler zijn, touwwerk; -wolle, vr.: breiwol; -zeug, o.: goed streek houden; 8) rek (d. i. afstand 1) breiwerk, 2) breigereedschap (-zeugfür om te loopen); (van vogels:) vlucht (d. i.: Pferde: strengen lmrv.1 voor paarden), richting van de vlucht; ook: troep, koppel, strick'en, w. b.: breien; zwei Grange zwerm); der - der Zugvögel in ein anderes (zwei Touren) im -: twee toeren, een Land: de vlucht (de verhuizing) der trek- naadje; I Strick'er, m. (-s; mrv. -): breier vogels naar een ander land; ein - Ler- (-lohn, m.: breiloon); Strickerei', vr.: brei-chen: eene vlucht (een zwerm) leeuweri- werk; Strick'erin, vr. (mrv. -nen): breister; ken (zie 7 regels verder): die Schnepfe Strick'et, o. (-s; mrv. -e) en vr.: 1) brei-auf dem -: de snip in vollen gang; auf school, 2) breiwerk, dem -: (fig.) aan den loop, 'rondzwervend;    Strief'e, vr.: Zie Streif.

der

in Einem -e: in één rek,    achtereen, zon-    Strieg, in Sam. 1 -holde, vr.: toover-

tusschenpoozen, onafgebroken; es ist heks, ein guter - bis dahin: het is een heele Strieg'el, m. (-s; mrv. -): 1) roskam, rek, het is een goed eind ver; 9) vangst; 2) spon, tap, stop: (aan vijvers:) duiker-der - der Lerchen: de leeuwerikenvangst sluisdeurtje; I -zapfen, m.: Zie Striegel (zie 10 regels vroeger), 10) der - amEuter no. 2.

einer Kuh: de speen aan den uier eener strieg elicht, bv. n.: roskamvormig; koe; der - der Fische: de kuit van visch, (pik.) ruig.

(ook:) het kuitschieten    van de visch;    strieg’eln, w. b.: roskammen; (fig.)

ein - Ziegel: een baksel pannen; der - afrossen, afranselen; (ook:) kapittelen,, am Hemde: de borststrook aan een hemd, doorhalen; (ook:) plagen.

IStrich, in Sam. I    -brett, o.: Zie    Striegler, m. (-s; mrv. -): roskam-

Streiclibrett; -förmig, bv.n.: (grav.) mer.

met strepen; -gewitter,    o.: onweersbui,    Striemclien, o.(-s; mrv.-): striempje;

voorbijtrekkend onweder; -heuschrecke, Striem'e,vr.: striem,(fig.) streep; striem’en, vr.: (ins.) trek-sprinkhaan, sprinkhaan die w. b.: striemen; -striem'ig, bv. n,: vol in zwermen zijne vernieling aanricht; striemen, (fig. fam.) bont en blauw, (fig.) -karpfen, m.: Zie Karpfenbrut; -kiel, gestreept (Einem- schlagen: iemand bont m.: geharde penneschacht; -kompass, m.: en blauw alaan).

zeekompas, windroos; -punkt, m.: (tik.) Striez, m. (-es; mrv. -e): 1) langwerpig komma-punt; -regen, m.: losse regenbui;    wittebroodje; 2) stokje gerstesuiker.

-stein, m.: (min.) bazalt;-tafel, vr.: (zeew.) Striez'el, m. (-s; m. -) en vr.: Zie streektafel; -vogel, m : (vog. en fig.) trek- Striez.

vogel; -volk, o.: nomadenvolk, volk zon- Stripp’e, vr,: riempje, (inz.) voetriem der vaste woonplaats; -weise, bw.:    (Fr.: sous-pied); strip'pen, w. b.: sous-

1) streep voor streep, 2) (fig.) hier en daar,    pieds maken aan,

3) (van vogels:) aan zwermen; -zaun, m.:    Stripp’se, vr.: karwats.

(in rivieren:) afdamming van kribwerk; stritt: Zie streiten.

-zeit, vr.: Zie Streichzeit.    Stro bel, m. (-s; mrv. -): pijn-appel;

Strich’el, m. (-s; mrv. -): streepje;    I -dorn, m.: (pik.) artisjok; -kopf, m.:

Strich'elchen, o. (-s ; mrv. -): streepje;    hoofd met borstelachtig haar, (iron.) rage-

strich’eln, w. b.: gestreept maken.    bol, (fig.) stijfkop, dwarskop; -taube, vr.:

Strick, m. (-es, -s; mrv. -e): touw; (vog.) kappertje.

(fig.) strop, strik, valstrik; (fig. fam.) gal- Strofe, vr.: Zie Stropbe. genaas, galge-strop; (jag.) koppel (b,v, Stroli, o. (-es, -s); stroo; auf dem -honden); zum -e verurtheilen [tj: tot de    liegen: op stroo slapen, geen bed hebben

galg (tot den strop) veroordeelen, veroor-    om op te slapen, (fig.) op stroo liggen,

deelen om opgehangen te worden; wenn    het afgeleid hebben, dood zijn; Jeder

alle -e reissen: (spr.) als putje bij paaltje    halt sein - für Heu: (spr.) ieder meent

komt, in het allerslimste geval; je arger    zijn uil een valk te zijn; viel - und wenig

je grössres Grlück: (spr.) hoe grooter    Korn: (spr.) veel geschreeuw en weinig

schelm, des te grooter geluk; I -arbeit,    wol; leeres - dreschen: (spr,) water in de

vr.: breiwerk; -aufgabe, vr.: brei-taak;    zee dragen, den Moriaan wasschen, leeg

stroo-

van

bv. n.:

rivier

regent dat

stron-

vene

iets

stroo dorschen, vergeefsch werk doen; 1 -arbeit, vr.: van stroo gemaakt werk; -arbeiter, m.: stroowerker; -artig, bv. n.: strooachtig; -band, o.: strooband, band van stroo; -bett,o.: strooleger, (fig.) stroo-zak om op te slapen; -binder, m.: opbos-ser van stroo; -blume, vr.: (pik.) bloem, (fig.) van stroo gemaakte bloem; -boden, m.: stroozolder; -breche, vr.: hakselbank, stroo-snijder (een werktuig om stroo te snijden); -bückling, m.: in stroo gepakte bokking; -bund, o.: (een) bos stroo; -butter, vr.: slechte boter; -dach, o.: stroodak, (fig.) schamele hut; -decke, vr.: stroomat, dekmat, (fig.) vloermat ; -decker, m.: rietdekker; -fackel, m.: (fig.) fakkel; -farbe, vr.: stroo-kleur; -farben (-farbig), bv. n.: stroogeel, stroo-kleurig; -feilen, vr. mrv.: vijlen in pakjes; -feuer, o.: 1) brandend stroo, 2) vuurtje van stroo; -fiedel, vr.: (muz.) ruischpijp; -flasche, vr.: veldflesch; -tutter, o.: 1) stroo-voeder, 2) stroobekleeding, voering stroo; -geflecht, o.: stroo-vlechtsel, vlochten stroo; -gelb, z. n. o. en ~ stroogeel; -halm, m.: stroohalm (ich gebe keinen -halm dafür: fam.: ik geef er geen lor voor); -halmchen, o.: stroohalmpje; -handel, m.: handel in stroo; -handler, m.: koopman in stroo; -hanf, m.:gele hennep, -haufen, m.: (een) hoop stroo; -hochzeit, vr.: bruiloft als het huwelijk een „moetje” is; -hut, m.: strooien hoed, hoed van stroo; -hütte, vr.: schamele hut; -junker, m.: plattelands-edelman, (fig.) rijke boerenzoon; -karde, vr.: kaarde; -kopf, m.: (fig.) leeghoofd, ezelskop, stommerik; -korb, m.: mand van stroo; -körbchen, o.: mandje van stroo; -kranz, m.: krans van stroo; -lade, vr.: (hik.) stroo-verband; -lager, o.: strooleger; -mann, m.: 1) stroo-pop (ook fig.), 2) vogelverschrikker, 3) koopman in stroo, 4) (spl.) lummel, uitgevallen speler, stilzitter; -matte, vr.: Zie -decke ; -ma-traze, vr.: stroo-matras; -mist, m.; stalmest; -papier, o.: stroo-papier;-pfeife, vr.: rieten fluitje; -sack,m.: stroozak; -schaub, m. (-schaube, vr.): 1) dekstroo, 2) (een) bos stroo; -schneider, m.: 1) stroo-snijder, persoon die stroo snijdt, 2) (visch:) elft (-schneiderstuhl, m.: Zie -lireche); -seil, o.: stroo-touw, als een touw ineengedraaid stroo ;-sitz, m.: zitting van stroo;-stuhl, m.: 1) stoel van stroo, 2) Zie -breche; -teller, m.: tafelmatje; -waaren, vr. mrv.: stroo-waren,.artikelen van stroo; -wein, m.: stroo-wijn (wijn van op stroo gedroogde druiven); -wisch, m.: stroo-wisch (einen -wisch aufstecken: [op een akker of op een weiland] een stroowisch ophangen); -wittwe, vr.: onbestorven weduwe; -wittwer, m.: onbestorven weduwnaar; -wulst, m.: wrong van stroo (b.v. op het hoofd, om daarop eene mand te dragen).

stroh’ern, bv. n.: strooien, van stroo; (fig.) als stroo zoo licht.

strohig, bv. n.: strooachtig.

Strolch, m. (-es, -s ; mrv. -e): 1) straatslijper, lanterfanter, (fig.) rondzwalker; 2) landlooper, vagebond; 3) lompe vlegel;

I strol’chen, w. o. s.: 1) straatslijpen, (fig.) rondzwalken, 2) als landlooper rondzwerven ; I Strol'cher, m. (-s; mrv. -): Zie Strolch,

IStrom, m. (-es, -s; mrv. Stro'me) 1) stroom (ook fig.); 2) riyier, hoofd-rivier; ein reissender -: eene snel stroo-mende rivier, (fig.) een in zijne vaart alles meesleepende stroom; wider (gegen) den - schwimmen: tegen den stroom inzwemmen, (fig.) tegen den stroom oproeien; wider den - segeln (den - todt [t] segeln): (zeew.) den stroom doodzeilen; dem -e folgen: den stroom volgen (ook fig.), met den stroom meegaan; dem -e der öffentlichen Meinung sich entgegen-stemmen: (fig.) tegen den stroom der openbare meening oproeien; Ströme von Thranen vergiessen: (fig.) een vloed van tranen storten; ein - von Worten : (fig.) een vloed van woorden; ein - von Bered-samkeit: (fig.) een vloed van welsprekendheid; der - der Zeit: (fig.) de tijdgeest.de geest van den tijd; der - der Zeiten: (fig.) de loop der tijden; in Stromen: in stroo-

men.

Istrom, in Sam. I -ab (-abwarts), bw,: den stroom volgend, (kpv.) de rivier af, naar beneden; -an, bw.: tegen den stroom op, (kpv.) naar boven, de op; -anwohner, m.: aan de rivier wonende; -anker, m.: werp-anker; -auf (-aufwarts), bw.: Zie -an; -bahn, vr.: stroomgang, loop van den stroom: -bett, o : stroombed; -breite, vr.: breedte eener (der) rivier; -enge, vr.: 1) smalste gedeelte eener (der) rivier, 2) geul; -fahrer, m.: binnenschipper; -fahrt, vr.: binnenvaart, riviervaart; -fahrzeug, o.: rivierschip; -fink, m,: (vog,) stormvogel; -gang, m.: stroomgang; -gott, m.: (fam.) riviergod; -hafen, m,: binnenhaven, havenplaats aan eene rivier; -hecht, m.: (visch:) rivier-snoek; -karpfen, m.: (visch:) rivier-karper; -karte, vr.: hy-drographische kaart; -lange, vr.: lengte eener (der) rivier; -schiff, o.: rivierschip ; -schiffer, m.: binnenschipper; -schnelle, vr.: 1) snelheid van den stroom, 2) waterval; -strich, m.: stroo-ming; -thal, o.: door eene (de) rivier besproeid dal; -weise, bw.: in stroomen, stroomenderwijs; -zinn, o.: tin in korrels.

stromen, w. o. h. en s.: stroomen (ook fig.); der Regen strömt: de regen valt in stroomen neer: es strömt: het het giet; I w. b.: doen stroomen, (fig.) uitstralen.

Stroming (Strömling), m. (-es, -s; mrv. -e): Zweedsche ansjovis.

Strö’mung, vr.: strooming.

Strontian, m. (-s): (min.) tiaan.

Strophe, vr.: (dk.) strophe, couplet ; sechszeilige -: zesregelig couplet.

Stropp, o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) stroptouw, strop; I strop pen, w.b,: (zeew.) stroppen.

Strosse, vr.: (mnw.) trap; I Stros’-senbau, m.: (mnw.) trapswijze uitgegra-galerij.

strot zen, w. o. h.: zwellen; von et-was -: (fig.) vol zijn van iets; vor Hoch-muth [t] -: (fig.) opgeblazen zijn van trots, (pop.) stinken van hoogmoed; mit etwas -: pralen met iets, pochen op

strot'zend, bv. n.: 1) zwellend; 2) vol,

onge-

Stubben, m. (-s; mrv. -): tronk (vair een boom).

Stübchen,

vr.:

aus

tot berstens vol; mit -em Euter: met vol-len uier; -e Segel: zwellende zeilen, volle zeilen.

Strot'zer, m. (-s; mrv. -): 1) trotsch-aard, opgeblazen gek; 2) pocher, grootspreker.

Struck, m. (-es, -s): everlast (zekere stof).

Strudel, m. (-s; mrv.): maalstroom (ook fig.), draaikolk; I -kopf, m.: 1) heethoofd, driftkop, 2) warhoofd, woelgeest; -köpfig, bv. n.: 1) driftig, voortvarend, 2) woelziek, ongestadig.

stru’delig-, bv. n.: 1) dwarrelend; 2) borrelend, opborrelend, fel kokend.

strudeln, w. o. h.: dwarrelen; (fig.) borrelend koken; 2) (fig. fam.) een driftkop zijn, heet gebakerd zijn.

Struif, in Sam. I -butt, m,: (visch:) heilbot.

Struktur’, vr.: bouw.

Stminpf, m. (-es; mrv. Strümp'fe): kous; (van een boom:) Zie Stunipf; sich auf die Strümpfe machen: (fam.) zich uit de voeten maken, maken dat men wegkomt; I -band, o.: kouseband, (visch:) naaldvisch; -brett, o.: kousenbeen; -fa-brik, vr.: kousenfabriek; -fabrikant, m.: kousenfabrikant; -flicker, m.: kousenversteller; -flickerin, vr.: kousenstopster; -form, vr.: kousenbeen; -handel, m.: handel in gebreide goederen; -handler, m.: kousenkooper, koopman in gebreide goederen; -hosen, vr, mrv.: onderbroek met de kousen er aan vast(geweven of gebreid); -manufaktur', vr.: kousenfabriek; -stricker, m.: kousenbreier (-stric-kerwaaren, vr. mrv.: gebreide goederen); -strickerin, vr.: kousenbreister; -stuhl, m.: kousenwevers-weefstoel; -waaren, vr. mrv.: gebreide goederen; -weber, m.: kousenwever, (vog.) sijsje ; -weberei’, vr.: kousenweverij ; -wirker, m.: kousenwever (-wirkerstuhl, rn.: Zie -stuhl);-wirkerei’, vr.: kousenweverij.

Striimpf'chen, o. (-s; mrv.): kousje.

strümp’fen, w. b.: 1) kousen maken aan; 2) van kousen voorzien.

Strüuipfling, m. (-es, -s; mrv. -e): kous zonder voet.

Strung'el, vr.: (pop.) straat-slet.

Stronk, m. (-es,    -s; mrv. -e of

Strün’kc): stronk; (van boomen:) tronk.

Stront, in Sam. I -jager, m. (-s; mrv. -): (vog.) strontjager.

Stmn’ze, vr.: (pop.) straat-slet; I strun'zen, w. o. h. en s.: (pop.) op de baan loopen.

Strop’fe, vr : (vea.) mok (bij paarden); (ook:) schurft.

strop Ten, w. o. h.: rimpelen; w. b.: afstroopen.

Strupp, in Sam. I -bart, m.: stugge baard; -haar, o.: stug haar, borstelig haar.

Strup’pe, vr.: 1) Zie Strippe; 2) Zie Strupfe ; 3) (zeew.) strop.

strop pen, w. o. h. en w. b.: 1) Zie strupfen; 2) stug van haar (borstelig) zijn; I strup'pig, bv. n.: stug van haar, borstelig.

Strow el, in Sam. I -kopf, m. (-es; -köpfe): hoofd (fig.: iemand) met kamd haar.

Strychnin', o. (-s): (schk.) strychnine.

Stub'be, vr.: Zie Stnbben.

o. (-s; mrv. -): 1) stoop (eene oude vochtmaat); 2) vertrekje, kamertje; Einen ins gemalte - führen: (spr.> iemand blauwe bloempjes verkoopen (d. i. iemand leugens op de mouw spelden),.

Stü'be, in Sam. I -herd, m.: gietvorm van klei en kolengruis.

Stu’be, vr.: vertrek, kamer; - und: Kammer: eene zitkamer en eene slaapkamer; die - zum Fenster hinauswerfen: (pop.) buurtje-kijkuit maken, in zijne huiselijke twisten zoo luidruchtig te werk gaan dat iedereen er zijne tanden aan stoot.

Stu'ben, in Sam. I -arrest, m.: ka-mer-arrest; -besen, m.: kamerstoffer; -boden, m.: kamervloer; -bursche, m.: kamergenoot, (met een ander) samenwonende; -decke, vr.: 1) plafond, 2) vloerkleed, tapijt; -diele, vr.: planken vloer;, -fenster, o.: -kamer-raam; -fliege,

(ins.) kamervlieg; -gelehrte, m.: kamergeleerde; -gemeinschaft, vr.: samenwoning; -genoss, m. (-gesell, m.): Zie -bursche; -haft, vr.: kamer-arrest; -heizer, m.: knecht die voor het vuur zorgt;-herd, m.: kamer-schoorsteen, stookplaats in eene kamer, haard; -hoeker, m. (en : -hockerin?1 vr.): (iron.) hokvaste (iemand die altijd thuis zit); -junge, m.: oppasser (d. i. iem... die knechtelijke diensten en boodschappen komt verrichten); -kammer, vr.: slaapkamer ; -leben, o.: kamerleven, huiszittend leven; -madchen, o. (-magd, vr.): tweede meid, meid voor het kamerwerk;, -ofen, m.: kamer-kachel; -orgel, vr.: kamer-orgel; -philosoph', m.: kamergeleerde; -schabe, vr.: (ins.) schallebijter;, -schlüssel, vr.: kamersleutel; -siech, bv'

n.: ziek van het lang in huis zitten; -sitzer, m.: Zie -hoeker (-sitzerleben, o.: Zie -lebeu) ; -thüre, vr. kamerdeur; -uhr, vr.: 1) huisklok, 2) pendule; -zins, m.: kamerhuur.

Stü'ber, m. (-s; mrv. -): (mtw.) stuiver; (iron.) Zie Uïasenstüber.

Stu'bieh (Stübich), m. (-s; mrv. -e): buitenvat (vat of ton om een ander vat of eene andere ton heen).

Stucco, m, (-): Zie Stuk.

Stuck, m. (-es, -s): Zie Stuk.

IStiiek, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) stuk (als geheel); (inz.) stuk geschut, kanon; ein - Geld; een stuk Geld; ein-Yieh: een stuk vee; ein - Leinwand: een stuk linnen (van zoo- of zooveel ellen lang, zooals het uit de weverij komt, dus in zijn geheel); nach dem -e verkaufen: bij het (heele) stuk verkoopen (niet aan ellen of bij gedeelten), (ook:) Zie 11 reg.lager;

Einem -e: uit één stuk; ein - Wein: een stuk wijn, een vat wijn; ein - für die Yioline: (muz.) een stuk voor de viool;, ein - Poesie oder Prosa: een stuk poëzie of proza; ein - für’s Theater: een stuk voor het tooneel (was für ein - wird heute gegeben: welk stuk geven ze van avond?); ein - Arbeit: een stukwerk; auf - (nach dem -e) arbeiten: op stuk werken (d. i. tegen een bedongen prijs voor ieder stuk werk); nach dem -e verkaufen: in het klein verkoopen; bij gedeelten verkoopen, (ook:) Zie 15 regels vroeger zwei Gulden das - (zwei Gulden

für das -): twee gulden per stuk; sechs -    (-weise yerkaufen: in het klein verkoopen);

Glaser: zes glazen; zehn - Baume: tien    -werk, o.: 1) stukwerk, werk dat op stuk

boomen; zwölf - Ochsen: twaalf ossen;    gemaakt of stuk voor stuk afgeleverd

2)    stuk (als gedeelte van een geheel); ein    wordt, 2) gebrekkig werk (ünser Wissen

- Brod: een stuk brood; ein-Weges:    ist -werk: ons weten is nooit volmaakt);

een eind weegs; das - einer Zeitschrift:    -winkelmass, o.: winkelhaak om het ge-

het stuk (het nommer, de aflevering)    schut te richten; -wischer, m.: (art.)

van een tijdschrift; in -e theilen [t],    wisscher; -zapfen, m.: kanon-prop; -zug,

schneiden, reissen: aan stukken deelen,    m.: artillerie-trein.

snijden, scheuren; in -e fallen: aan stuk- Stück'clicn, o. (-s; mrv. -): 1) stukje; ken vallen, (fam.) kapot vallen; - vor    2) (fig.) streek; (fig. fam.) poets; ein -

stuk voor stuk, (fig.) punt voor punt;    spielen: (muz.) een stukje spelen; Einem

3)    (fig. fam.) stuk; er ist ein - von    ein - spielen: (fig. fam.) iemand eene poets

einem Rechtsgelehrten: hij is een stuk    bakken; das ist kein hübsches - von ihm:

van een advocaat; 4) (figuurlijke betee-    (fig.) dat is geen mooie streek van hem,

kenissen): von - zu -: van punt tot punt;    dat is niet mooi van hem.

in welchem -e: in welk opzicht?; in al- Stück'el, in Sam. I -messer, o.: mes len -en : in alle opzichten, in ieder op- om de kaarsepitten op de maat te snijden; zicht; in vielen -en: in menig opzicht; -schere, vr.: (mtw.) muntschaar. von freien -en: uit eigen beweging; in stiick'eln, w. b.: kleinsnijden, klein-Einem -e fort: aan één stuk, achter el- breken, enz.

kander, zonder ophouden; grosse -e    stück’en, w. b.: 1) lappen, verstellen

halten auf: veel ophebben met; 5) Zie 2) Zie stüekeln.

Stiickclien.    Stück'er, m. (-s; mrv. -): lapper,

IStück, in Sam. I -arbeit, vr : stuk- versteller, werk, werk dat aangenomen wordt per stück'ig, bv. n.: (fam.) aan stukken en stuk; -arbeiter, m.: stukwerker, werkman brokken.

die op stuk werkt; -bett, o. (-bettung,vr.):    Stu de, vr. (Studel, vr.): paal;

(vest.) geschutbedding; -bohrer, m.:    I    -werk, o.: paalwerk,

geschutboor; -bohrerei', vr.: (het) ge-    Student', m. (-en; mrv.-en): student;

schutboren; -fass, o.: stukvat; -form, vr.:    -    der Rechte: student in de rechten (d. i.

mal (gietvorm) voor geschut; -gestell, o.: in de rechtsgeleerdheid), affuit; -giesser, m. geschutgieter, kanon-    Studenten, in Sam. I -blume, vr,:

gieter; -giesserei', vr.: geschutgieterij, (pik.) fluweelbloem,afrikaan;-gesellschaft, kanongieterij; -gut, o.: kanon-spijs,kanon- vr. 1) studenten-societeit, 2) (een) gezel-metaal; -güter, o.: (kpv.) stukgoederen; schap studenten; -jahre, o. mrv.: studen--hauptmann, m.: kapitein der artillerie; tenjaren, akademie-jaren; -kraut, o.: (pik.) -hof, m.: artillerie-park;-hufe, vr.: boer- zomer-cipres;-leben, o.: studenten-leven; derij met dertig morgen lands; -jun- -nelke, vr.: (pik.) baard-anjelier;-röschen, ker, m.: vaandrig der artillerie; -kam-    o.: (pik.) parnaskruid; -sprache, vr. :

mer, vr.: kamer van een (het) kanon;    studenten-taal; -streich, m.: studenten-

-kappe, vr.: kap op het laadgat (van een streek; -viertel, o.: studenten-wijk (Fr.: kanon); -karren, m.: affuit;-keiler, m.: quartier latin). kelder voor stukvaten, (vest.) kazemat; Stu'dien, vr. mrv.: studiën; I -direktor, -knecht, m.: kanonnier, artillerist; -kohle, m.: directeur der studiën; -zeichnung, vr.: (min.) steenkool; -kreide, vr.: hard vr.: (schl.) studie; -zeit, vr.: studietijd, krijt;-kugel, vr.: kanonskogel(-kugelform, studir’ [ie], in Sam. i -lampe, vr.: vr.: vorm om kanonskogels te gieten); studeerlamp: -stube, vr.: studeervertrek; -lader, m.: 1) stuklader, kanonnier die de -zeit, vr,: tijd voor de studie; -zirnmer, o.: lading in het kanon brengt, 2) laadstok; studeerkamer.

-ladung, vr.: lading van een (het) kanon; studi’ren (ie], w. o. h.: studeeren: --laffette, vr.: affuit; -lieutenant, m.: luitc-    auf: studeeren op; I w. b.: 1) studeeren

nant der artillerie; -meister, m.: geschut-    in, 2) bestudeeren; die Rechte -: in de

meester; -metall, o.: Zie -gut: -model, rechten studeeren. m.: Zie -form; -patrone, vr.: kardoes; studirt' [ie], bv. n.: bestudeerd; (fig.) -perle vr.: ronde parel; -pferd, o.:    gewikt en gewogen; (ook:) gekunsteld,

artillerie-paard; -pforte, vr.: (mar.) ge- (fam.) gelikt en geflikt; I ein-er: een schutpoort; -probe, vr.: keuring (beproe- gestudeerd persoon, iemand die gestudeerd ving, probeenng) van geschut; -prober, heeft, (fig, fam.) een uitgestudeerde, een m.: 1) keurder (beproever, probeerder) uitgeslapene.

van geschut, 2) visiteer-ijzer; -pulver, o.:    Studium, o. (-s; mrv, Stu’dien):

buskruit; -richter, m.: 1) geschut-richter, studie.

geschut-steller, 2) vizier; -richtung, vr.:    Stuf, in Sam. I Zie Stufen.

(het) richten van het geschut; -putzer, m.:    Stufe, vr.: 1) trap, trede eener trap;

(art.) wisscher; -sage, vr.: groote zaag; 2) (fig.) trap, graad; 3) (min.) erts.

-schuss, m.: kanonschot; -schütze, m.:    Istu’fen, w. b.: (mnw.) trapswijze uit-

kanonnier, artillerist; -seil, o.: touw om houwen.

het geschut voort te trekken; -setzer, m.:    IStu’fen, in Sam. I -alter, o.: trap der

(typ.) zetter die op stuk werkt; -stampfer, jeugd; -artig, bw.: trapswijze (bv. n.: m.: laadstok; -tau, o.:Zie-seil; -verkauf, geleidelijk); -breite, vr.: breedst gedeelte m.: verkoop in het klein;-verzeichniss van de trede eener trap; -eisen, o.: 1 nis], o.: inventaris; -visirer [ie], m.: Zie mijnwerkers-breekijzer; -erz, o.: erts aan -prober: -wagen, m.: geschutwagen; stukken; -folge, vr.: 1) geleidelijke volg--wall, m.: Zie -bett; -warter, m.: tuig- orde, 2) geleidelijke gang; -förmig, bv. n. huismeester; -weise, bw.: stuk voor stuk en bw.: Zie -artig'; -gang, m.: geleide-

m.:

wor

ein -er

vr.:

lijke gang; -jahr, o,: trapjaar, moordjaar (elk zevende levensjaar); -leiter, m.:

1)    geleidelijke voortschrijding trap voor trap, 2) verdeeling in graden of trappen; -sammlung, vr.: kabinet (verzameling) van mineraliën; -tönig, bv. n.: (muz.) diatonisch; -weise, bw. en bv. n.: Zie -artig.

INtnhl, m. (-es, -s; mrv. Stüh’le): stoel; (fig.) zetel, (ook:) stilletje; (wev.) weefstoel; (gnk.) stoelgang, ontlasting; der papstliche -: de pauselijke Stoel, de Heilige Stoel: der bischöfliche -: de bisschopszetel, de bisschoppelijke zetel; der

-    eines Mastes: (zeew.) de mastkoker; zu

-    gehen: (gnk.) afgaan, ontlasting hebben; keinen - haben: (gnk.) geene ontlasting (geen stoelgang) hebben; sich zwischen zwei Stühle setzen: (spr.) tusschen twee stoelen in de asch zitten; Einem den -vor die Thüre setzen: (spr.) iemand op straat zetten, iemand aan den dijk zetten, (ook:) op stel en sprong heengaan.

IStuhl, in Sam. I -arm, m.: armleuning (van een stoel); -becken, o.: pot in een stilletje; -bein, o.: poot van een stoel; -binder, m.: stoelenmatter; -bruder, m.: Zie -lierr no. 3; -decke, vr.: hoesje (over een stoel); -drang, m.: aandrang (tot ontlasting); -erledigung, vr.: (het) ledigstaan (of: openyallen) van eenen zetel (inz. van den Heiligen Stoel); -feier, vr. (-fest, o., Petri -feier): (kkl.) feest van de vestiging van den Heiligen Stoel; -flechter(-flicker), stoelenmatter; -gang, m.: (gnk.) stoelgang, ontlasting; -geld, o.: stoelengeld; -genoss, m.: onder hetzelfde rechtsgebied ressorteerende ; -gericht, o.: (hist.) veem-gerecht; -herr, m.: 1) voorzitter, president,

2)    rechter, raadsheer in het gerechtshof, lid van de rechtbank, 3) (kkl.) kanunnik, domheer; -kappe, vr.: Zie -decke; -kissen, o.: stoelkussen; -lehne, vr.: rugleuning (van een stoel); -macher, m.: stoelenmaker; -nagel, m.: stoel-spijker; -polster, o.: zachte bekleeding van een (den) stoel; -richter, m.: Zie -lieer no. 1 en no. 2; -rolle, vr.: rol onder den poot van een stoel; -saule, vr.: (tim.) stijl, post; -schlit-ten, m.: (kleine) handslede; -schreiber, m.: (in kerken:) inner van het stoelengeld, (bij rechtbanken:) griffier; -setzer, m.: stoelen-zetter; -setzerin. vr.: stoelenzetster ; -sitz, m.: stoelzitting (-sitzwagen,m.: rijtuig met gevulde zittingen die op veeren rusten); -überzug, m.: Zie -kappe; -wand, vr.: (tim.) vak tusschen twee balken; -zapf-chen, o.: (gnk.) zetpil; -zwang, m.: (gnk.) moeielijke stoelgang, persing.

Stülil’clien, o. (-s; mrv. -): stoeltje; (zeew.) vlaggestok,

Stuhr, m. (-es, -s; mrv.-e): rivierbaars; I -bórs, m.: rivierbaars.

Stuk, ra. (-es, -s): gips; I -arbeit, vr. (-werk, o.): gestukadoord werk.

Stukator', m. (-s; mrv. -en): stukadoor.

Stukatur', vr.: gestukadoord werk; I -arbeit, vr.: Zie Stiikaturl; -arbeiter, m.: stukadoor.

Stul'le, vr.: boterham.

Stulp, in Sam. I Zie Stolp, in Sam.

Stiilp, in Sam. I -nase, vr.: wipneus; -nasig, bv. n.: met een opgewipten neus.

Stul’pe, vr.: 1) stolp, deksel; 2) (van eenen hoed:) rand, omgeslagen rand; (van eene laars:) kap.

stül'pen, w. b.: Zie aufstülpen,

Stumm, bv. n.: stom (ook fig.); - werden: stom worden, zijne (hare) spraak verliezen, (fig.) verstommen, (ook:) zwijgen; eine -e Person: (tnl!) een (e) figurant; ein -er Buchstabe: (tik.) eene stomme letter, eene letter die met uitgesproken dt; - wie ein Fisch: (spr.) zoo stom als een visch; I -heit, vr. (-sein, o.) : stomheid, (het) stom zijn, (fig.) stilzwijgen.

Stumme, m. (-n; mrv. -n) en vr.: stomme; (tnl.) figurant.

Stum mel (Stüm’mel), m.: stompje, overschotje van een .... (afgebroken tand, gekapten boom, afgehouwen of afgezetten arm, enz.); ein - Geld: (fam.) een knakje geld, een beetje geld.

Stüm’melelien, o. (-s; mrv, -): klein stompje.

stüm'meln, w. b.: afbreken, afknotten, van een gedeelte berooven; (fig.) verminken.

stum’nien, w. o. s.: Zie 21 reg.hooger

stumm werden.

Stump, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Htumpf.

Ntum’pen,    m. (-s; mrv. -): Zie

Stumpf.

Stum per, m. (-s; mrv.-): stumperd, sukkel, tobberd, hals; (fig.) brekebeen, kruk, sukkelaar, knoeier; | -haft (-mas-sig), bv. n.: (fam.) lorrig, gebrekkig, knoeierig.

Stümperei’, vr.: lorrewerk, knoeiwerk, sukkelwerk.

stüm’pern, w. o. h.: knoeien, broddelen; auf einer Geige -: op eene viool krassen (harken); auf ein Klavier -: op eene piano hakkelen (rammelen, trommelen).

IStumpf, m. (-es; mrv, Stümp'fe):

1)    tronk (van een gekapten boom), stomp (Zie Stummel); mit - und Stiel: (spr.) Zie Stiel; 2) bot mes; 3) (fam.) beetje, kleine hoeveelheid; bis auf den -: (fam.) tot er bijna niets meer van overblijft (overbleef).

Istumpf, bv. n.: stomp: (van messen, enz.:) bot; er ist alt und-: (fam.) hij is oud en op, hij is oud en van den tand; -e Zahne: stompe tanden; eine -e Nase: een stompneus, een mopneus; ein -er Verstand: (fig.) een stomp verstand, een onbevattelijk brein: ein -es Pferd: een paard dat geheel „op¹' is; ein -er Besen: een tot op den steel afgesleten bezem; ein -er Segler: (zeew.) een slecht zeiler; ein -er Kegel: (wsk.) een stompe kegel, een afgeknotte kegel;

Winkel: (wsk.) een stompe hoek.

Istumpf, in Sam. I -eckig, bv. n.: stomphoekig, met stompe hoeken; -feile, stompe vijl; -fuss, m.: horrelvoet; -füssig, bv. n.: 1) met een horrelvoet,

2)    met horrelvoeten; -gasse, vr.: 1) keer-weer, straat of steeg waar men doodloopt, 2) slop; -heit, vr.: stompheid, (van messen, enz.:) botheid, (fig.) stompheid van geest; -kegel, m.: stompe kegel, afgeknotte kegel; -kopf, m.: platkop (b.v. spijker met een platten kop), (fig.) stommerik, dom-

kop; -köpfig, bv. n.: (spijkers:) plat van    pendule);-seiger, m.: uurwerk (horloge,

kop, met een platten kop, (fig.) stomp van    klok, pendule); -stein, m.; mijlsteen;

bevatting, stomp van begrip; -nase vr.:    -tafel, m.: horizontale zonnewijzer; -uhr,

stompneus, mopneus; -nasig, bv. n.: stomp    m.: uurwerk dat enkel de heele uren aan-

van neus, met een stompen neus ;    wijst of slaat; -weise, bw.: 1) bij het uur.

-schwanz, m.: kortstaart; -schwanzen,    om het uur, uur voor uur, 2) in uren

w. b.: kortstaarten; -schwanzig, bv. n.:    gaans, 3) in lessen (die een uur duren);

1) gekortstaart, 2) stomp van staart; -sinn,    -weiser, m.: 1) uurwerk (horloge, klok,

vr.: stompheid van geestvermogens;    pendule), 2) uurwijzer (op de wijzerplaat

-sinnig, bv. n.: stomp van geestvermogens;    van een uurwerk); -winkel, m.: (str.) uur-

-sinnigkeit, vr.: stompheid van geestver-    hoek; -zeiger, m.: 1) -weiser no. 2,

mogens; -winkel, m.: stompe hoek;    2) horoscoop; -zirkel, m.: uurcirkel.

-winkelig, bv. n.: met stompe hoeken, Stun'der, m. (-s; mrv. -): verleeneir stomphoekig (ein -winkeliges Dreieck:    van uitstel.

een stomphoekige driehoek); -zahn, m.:    stün’dig, bv. n.: 1) éénuurs-; 2) uren-

1) stompe tand, 2) afgebroken tand.    lang.

Stümpf'chen, o. (-s; mrv. -): stompje; Stündlein, o. (-s; mrv. -): Zie ein - Licht: een eindje kaars.    Stündchen.

Istump’fen, w. o. s.: stomp worden; stünd'lich, bv. n. en bw.: ieder uur, (van messen, enz.:) bot worden.    om het uur; (fig.) ieder oogenblik.

IStumpTen, m. (-s; mrv. -): Zie Stun’dung, vr.: (rcht.) uitstel. Stumpf.    stupend', bv. n.: verbazend.

stümp'fen, w. b.: (tanden, enz.:)    Stupf, m. (-es; mrv. -e): prik, por;

stomp maken; (messen, enz.:) bot maken; I -eisen, o.: Zie Stupfel.

(paarden, honden, enz.:) kortstaarten;    StupTel, m.: 1) prikkel (om ploeg-

(boomen, enz.) kappen vlak bij den grond; ossen aan te drijven); 2) (van graan :> (fig.) af knotten.    baard; 3) stoppel; I -rübe, vr.: late knok

stuud (= stand): Zie stehen.    stup’felig; (stüp'felig;), bv.n:: pok-

Stund’, vr.: uur; von - an: (fig.) van dalig, mottig, dit (van dat) oogenblik afaan.    stup’fen, w. b.: 1) duwen; 2) aandrij-

Stiiiidcheii, o. (-s; mrv. -): uurtje, ven, aanporren, klein uur.    Stup'fer, m. (-s; mrv. -): 1) aandrijver,

Stuiide, vr.: 1) uur (zestig minuten aanporder; 2) por, duw. tijds); 2) uur gaans (als afstand); 3) les Stupp, vr.: in Sam. I -wachs, o.: stop-(die een uur duurt); -n geben: lesgeven; was.

aie - ist aus: de les is afgeloopen; wenn Stup’pe, vr.: werk (van hennep of seine - gekommen ist: (fig.) als zijn    vlas),

tijd daar is; vor einer -: een uur geleden; Sturm, m. (-es, -s; mrv. Stür'me): in einer -: in een uur tijd; jede -    storm (i. a. b.); - und Drang: onbesuisde

(alle -n): ieder uur; keine gesunde -    drift; im -e sein (einen - haben): (fig.)

haben: geen gezond uur hebben; in    buiten zich zelven zijn van drift of woede,

meinen freien -n: in mijne vrijë uren;    (ook:) bezopen zijn; von Stürmen betrof-

zur -: terstond, oogenblikkelijk; zu einer    fen: (zeew.) door stormen beloopen; der

glücklichen -: (fig.) op een gelukkig    - der Leidenschaften: (fig.) het woeden,

oogenblik; bis auf die letzte - (bis zur    van de hartstochten;-blazen; (mik) storm

letzten -): (fig.) tot op het laatste oogen-    blazen; - schlagen: (mik) storm slaan; -

blik; das Dorf liegt nur eine - von hier:    laufen: (mik) storm loopen; mit - einneh-

het dorp ligt maar een uur gaans van    men: (mik) stormenderhand innemen; -

hier. Zie ook Stuud’.    lauten: de stormklok '(brandklok, nood-

Istun’den. w. b.: 1) in uren indeelen; klok, alarmklok) luiden; I -anlauf, m.: 2) eenen tijd bepalen; 3) (rcht.) uitstel stormloop, bestorming; -balken,m.: (vest.) verleenen aan.    stekelvarken (d. i. een met scherpe ijzeren/

IStun'den, in Sam I -bericht, m.:    pinnen bezette balk);-block, m.: 1) storm-

bulletijn; -brett, o.: (zeew.) houten kom-    ram, muurbreker, rammei-paal, 2) Zie

pas met pinnetjes (om den koers iedere    -balken; -bock, m.: Zie -block no. 1;

wacht op te koppelen); -geber, m.: les-    -brett, o.: (vest.) kleine storm-egge;

fe

eve

r, huis-onderwijzer; -geberin, vr.:    -brücke, vr.: valbrug;-dach,o.: (hist.-mik>

lesgeefster, huis-onderwijzeres; -gebete,    stormdak; -egge, vr.: (vest.) storm-egge,

o. mrv.: (kkl.) getijden, getij-gebeden;    valpoort met ijzeren punten; -eile, vr.:

-geld, o.: geld voor de lessen; -glas, o.:    vliegende haast; -fahne, vr.: oorlogsvaan;

uurglas, zandlooper;-göttinnen, yr. mrv.:    -fass, o.: Zie Feuerfass; -fisch. m.:

(fab.) Horen (Lat.: Horae);-kreis, m.: uur-    stormvisch, noordkaper; -flasehe, vr.: met

cirkel; -kreuz, o.: kruisvormige zonnewij- ontplofbare stoffen gevulde flesch of pot; zer; -lang, bv. n.: urenlang; -lauf, m.:    -fluth [tj, vr.: door den storm opgezweepte

loop der uren; -linie, vr.: uurlijn (op een    vloed; -gatter, o.: Zie -egge; -gerath ftl,

zonnewijzer); -mass, o.: 1) indeeling van    o.: (het) noodige om eene vesting te beden tijd in uren, 2) uren-meter;-messung.    stormen; -glocke, vr.: stormklok, brand-

vr.: Zie-mass no. 1;-rad, o.: wijzer-rad;    klok, noodklok, alarmklok; -hafen, m.:

-rohr, o.: cilinder van den wiizer; -rufer,    Zie -flasehe ; -haken, m.: brandnaak ;

m.: nachtwacht die telkens het <uur van    -haspel, m.: (vest.) Spaansche ruiter, Frie-

den nacht uitroept; -sancl, m.: zand voor    sche ruiter ; -haube, vr.: helm, stormhoed,

(zand in) een uurglas; -saule, vr.: 1) ci-    hoofddeksel van metaal; -hut, m.: 1) Zie

lindervormige zonnewijzer, 2) mijlpaal;    -haube, 2) (pik.) monnikskap, akoniet;

-scheibe, vr.: wijzerplaat van het kompas;    -igel, m.: Zie -balken; -katze, vr.: Zie

-schlag, m.: heelslag (van eene klok of    -block no. 1; -klüver, m.: (zeew.) storm-

vr.:

rnet een

met een op-

vr.: morel.

Stuterei’, vr.: stoeterij; I -knecht, m.: stalknecht (in eene stoeterij); -verwalter, m.: stoeterij-directeur.

Stutz, m. (-es; mrv. Stüt'ze): 1) kort stompje, kort eindje, afgekapt ding; 2) stoot, slag, onverwachte klap; auf den -: 1) eensklaps, plotseling, 2) uit koppigheid; I -armel, m.: korte mouw; -bart, m.: opgestreken knevel; -bock, m.: 1) stoote-nge bok, 2) karabijn; -büchse, vr.: korte buks, karabijn; -glas, o.: glas zonder voet, (inz.) bierglas; -handschuh, m.: polsmofje; -kopf, m.: 1) kop met afgesne-dene ooren, 2) kort-oor, gekort-oord dier, 2) (fig.) stijfkop, koppig wezen, onhandelbaar mcnsch; -lauf, m.: loop van eene karabijn of van eene korte buks; -leiter, m.: 1) trapladder, trapleertje, 2) dubbele ladder, stukadoors-ladder; -ohr, o.: afgesneden oor, (fig.) gekort-oord dier (paard of hond); -perrücke, vr.: ronde pruik; -rohr, o.: Zie -büchse; -schwanz, m.: afgesnedene staart, (fig.) kortstaart, kortstaart paard; -schwanzig, bv, n,: 1) kort van staart, 2) gekortstaart; -uhr, vr.: pendule.

kluiver; -kolben, m.: moker, zware knots; -kranz, m.: brandende pekkrans; -lauf; m. (-laufen, o.): stormloop, bestorming; -laufer, m.: bestormer; -leiter, vr.: brandladder, (vest. en mar.) stormladder; -lücke, vr.: bres; -mewe, vr.: (vog.) stormvogel; -pfahl, m.: stormpaal, palissade; -pfeil, m.: vuurpijl; -pforte,vr.: (zeew.) bij stormweer gesloten luik (voor de ramen van den achtersteven); -sack, m.: stormzak (met ontplofbare stoffen gevulde zak): -schritt, m.: (mil.) stormpas; -schwalbe' (vog.) stormzwaluw, stormvogel; -gel, o.: (zeew.) stormzeil; -steigen, o.: bestorming, beklimming met behulp van stormladders; -topf, m.: Zie -hafen; .verkündiger, m. (-vogel, m.): (vog.) stormvogel; -wetter, o,: stormweder (stormweer); -wind, m.: stormwind (es blies ein -wind: er woei een storm); -zeug, o.: Zie -gerath.

Stiirm, in Sam. I -zeit, vr.: tijd van storm, stormachtig weer.

stiir men, w. o. h.: 1) stormen (ook fig.); es stürmt: het stormt, er gaat een stormwind; der Wind stürmt: hei waait een storm; 2) (fig,) woeden, razen; «) de stormklok (noodklok, alarmklok, brandklok) luiden; 4) - an: bonzen op; an die Thüre -: op de deur bonzen (beuken);

5)    - auf: storm loopen op, bestormen; auf Einen -: iemand bestormen; auf seine Gesundheit los -: (fig.) zijne gezondheid zelf vernielen; 6) - in Einen (- auf Einen): Zie 3 reg. hooger. I w. o. s.: stormen; in das Zimmer -: de kamer binnenstormen, met onstuimige drift in de kamer komen; hinaus -: naar buiten vliegen ; hinein -: naar binnen stormen, naar binnen vlie

gen. I —, w. b.: bestormen, storm loopen op; eine Stadt -: eene stad bestormen; eine Thüre -: eene deur openloopen; Bilder -: stormenderhand beelden vernielen,

stür'mend, bv. n.: stormend; (fig.) woedend: die -e See: de woedende zee; mit -er Hand: stormenderhand.

Stürmer, m. (-s; mrv. -): bestormer; (fig.) vechtersbaas; (ook:) lawaaischopper; (ook:) dolleman, driftkop.

stür’misch, bv. n.: stormachtig, onstuimig; (fig.) onstuimig; (ook:) woest; (ook:) driftig; das -e Wesen: de onstuimige aard.

ISturz, m. (-es; mrv. Stür'ze): 1) neerstorting, neervalling, val; (fig.) val; einen - thun: eenen val doen; dem -e nahesein: op vallen staan, zijnen val nabij zijn; mit Emem -e: (fig.) in één slok, in één teug; 2) boomtronk; 3) ploegstaart; (van wild:) staart; 4) (bwk.) bovendrempel (van een kozijn); (ook:) schoorsteenmantel; 5) (van eenen berg:) steile diepte, afgrond;

6)    (mnw.) plaats waar aarde en puin neergeworpen wordt.

ISturz, in Sam. I -baum, m.: tuimeling, duikeling; -bühne, vr.: (mnw.) losplaats; -drohend, bv. n,: op vallen staande, zijnen val nabij zijnde; -weg, m.: zeer steile weg. Zie overigens Stürz.

Stiirz, in Sam. I -acker, m.: akker die (land dat), na braak gelegen te hebben, weder voor het eerst geploegd wordt; -bad, o.: stortbad; -becher, m.: beker lid (d. i.

slaand deksel), (fig, fam.) nathals, zuiper ; -blech, o.: blik; -ende, o.; achtereind, dikste eind; -fass, o,: vergiettest -furche, vr.: (akk.) eerste omploeging; -güter, m. mrv.: (kpv.) stortgoederen; -karren, m.: stortkar; -schaufel, vr.: schop; -see^ vr.: (zeew.) stortzee (eine -see von hinten bekommen: door eene stortzee beloopen worden); -statt, vr.: plaats waar het wild gevallen is.

Stürz’chen, o. (-s; mrv. -): dekseltje.

Stürze, vr,: 1) deksel; 2) Zie Stürz-becher.

Stur'zel (Stür’zel), m. en o. (-s; mrv. -): stompje; (overgebleven) eindje, kort eindje; (van een boom:) tronk.

stür zen, w. b.: storten, werpen; omver werpen; (kim.) keeren (b. v. einen Weiberrock -: een vrouwenrok keeren); ein Brachfeld -: (akk.) een land, dat (eenen akker, die) braak gelegen heeft, voor de eerste maal ploegen; das Korn -: het koorn yerschieten; Fasser -: vaten leegstorten; die Glaser -: de glazen ledigen, (pop.) de glazen (d. i. wat er inzit) naar binnen slaan; den Deckel auf den Topf -: het deksel dichtdoen, het deksel op den pot doen; die Kasse -: de kas opnemen; gestürzte Eier: (kkk.) kalfs-oogen (d. i. in de koekenpan gebakkene eieren). I -, w. o. s: storten, vallen; er ist mit dem Pferde gestürzt: zijn paard is gevallen (terwijl hij het bereed); zusam-men -: ineenstorten; in etwas er in komen vallen; aus etwas -: er uitstorten.

I - (sich), w. w.: zich storten, zich werpen; Yarus stürzte sich in sein Schwert: Yarus doorboorde zich met zijn zwaard.

Stür’zer, m. (-s; mrv. -): (mnw.) kruier, kruiwagenman.

Stut, in Sam. I -füllen, o.: merrie-veulen.

Stu te, vr.: merrie.

Stu ten, in Sam. I -fohlen (-füllen), o.: merrie-veulen; -hengst, m.: dekhengst; -meister, m.: stoeterij-directeur; -milch, melk eener merrie; -zitze, vr.: (pik.)

ve

52

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

Styx.

Styl, m. (-es, -s; mrv. -e): (let., bwk., schl., tijdr.) stijl; der alte -: (tijdr.) de oude stijl; I -übung, vr.: stijl-oefening.

siylisi'ren [ie], w, b.: stellen; gut stylisirt' [siert] goed gesteld; Stylist', m. (-en; mrv. -en): stilist, steller; Sty-lis’tik, vr.: stijlleer; stylis'tisch, bv. n.: stijl-; Stylit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.-hist.) pilaarheilige; styp'tisch, bv. n.: fgnk.) samentrekkend; Styx, m. (-es):

bv. n.: onder-

tuut.

subtil’, bv. n.: 1) dun, fijn, 2) subtiel, spitsvondig, geslepen, sluw; subtilisi'ren [ie], w. o. h.: zich van spitsvondigheden bedienen; Subtilitat', vr.: 1) dunheid, fijnheid, 2) spitsvondigheid.

Subtrabend', m. (-es, -s of -en; mrv, -en): (rek.) aftrektal; subtrahi’ren [ie], w. b.: (rek.) aftrekken; Subtraktion', (rek.) aftrekking.

Succession, vr.: successie, erfopvolging.

Successions', in Sam. I -fahig, bv. n.: bekwaam (gerechtigd) om te erven of om opvolger te worden; -krieg, m.: successie-oorlog; -recht, o.: successierecht.

Such, in Sam. I -eisen, o.: (hik.) tent-ijzer, sondeernaald; -glas, o.: verrekijker, telescoop ; -hund, m.: speurhond; -nadel, yr. (-röhrchen, o.): Zie -eisen; -röhre, vr.: Zie -glas; -stollen, m.: (mnw.) eerste uitgraving om de erts-laag te zoeken; -tau, o.: dregge.

Su’che, vr.: 1) (het) zoeken, (het) snuffelen, (het) opsporen; 2) (fig.) reuk-orgaan.

su’chen, w. b.: zoeken; w. o. h. zoeken, trachten; etwas darin -: (fig.)

Stütz, in Sam. I -balken, m.: stutbalk; -band, o.: stutbint; -holz, o.: schoorhout, schoor; -pfeiler, m.: steunpilaar; -punkt, m,: steunpunt.

Stütz'clien, o. (-s; mrv. -): stutje; (fig.) steuntje, kleine steun.

Stiitze, vr.: stut; (fig.) steun.

Stut zei, m. (-s; mrv. -): Zie Stutz no. 1.

stutzen, w. o. h.: 1) stooten (b.v. melde hoornen); mit Glasern -: te zamen klinken eer men drinkt; 2) achteruit springen; (fig.) schrikken, verschrikt op-hooren, verschrikt opkijken (- vor: van); (van paarden:) schichtig worden; 3)netjes zijn, mooi zijn. I -, w. b.: afkappen, afsnijden, korten; einem Pferde den Schwanz -: 1) den staart van een paard afsnijden,

2)    een paard kortstaarten; einem Hunde die Ohren -: 1) eenen hond de ooren afsnijden, 2) eenen hond kort-ooren; einem Yogel die Flügel -: eenen vogel kortwieken; die Haare -: het haar knippen; Baume und Hecken -: boomen en heggen snoeien; einen Hut -: eenen hoed op-toomen,

stiit zen. w. b.: stutten, schragen, schoren; (fig.) steunen, ondersteunen;

I sich -, w, w.: leunen; (fig.)steunen; sich mit den Armen aut den Tisch -: met zijne ellebogen op de tafel leunen: sich auf ein Yersprechen op eene belofte steunen.

Stüt'zer, m. (-s; mrv. -): stutter; (fig.) steuner, ondersteuner.

Stüt'zer, m. (-s; mrv. -): 1) saletjonker, kwast, kwibus; den - machen: kwasterig zijn ; 2) korte buks, karabijn;

3)    glas zonder voet, (inz.) bierglas; 4) ronde pruik.

Stutzerei', vr.: kwasterigheid.

stut'zig, bv. n.: verwonderd, verbaasd, (ook:) verschrikt, ontsteld, onthutst₂(fam.) verbouwereerd: (van paarden:) schichtig: | -keit, vr.: verbaasdheid, (ook:) onthutstheid, (fam.) verbouwereerdheid, (van paarden:) schichtigheid.

stygisch, bv. n.: (fab.) van den

(fab.) Styx.

Sua'de, vr.: welbespraaktheid, welsprekendheid, overredingskracht; Suaso'-rien, vr. mrv.: overredingsmiddelen.

subaltern’, bv. n.: ondergeschikt; I -officier, m,: onder-officier.

Subliastation’, vr.: openbare ver-kooping op rechterlijk gezag; subhastiren [ie], w. b.: in het openbaar verkoopen op rechterlijk gezag.

Subjckt', m. (-es; mrv. -e): onderdaan; (tik.) onderwerp; subjektiv', bv. n.: subjectief, (fig.) persoonlijk; Subjektivitat', vr.: subjectiviteit.

SubjunCtiv’, m. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) aanvoegende wijs.

subCutan', bv. n.: (gnk.) onderhuids-.

Sublimat', o. (-es, -s; mrv.-e): (schk.) sublimaat; sublimi'ren [ie], w. b.: subli-meeren.

sub In na'risch,

maansch.

Submiss ion, vr.: aanbesteding bij inschrijving; I Submissions’, in Sam. -be-dingungen, vr. mrv.: voorwaarden van aanbesteding; eine Arbeit im - wege vergeben: een werk aanbesteden aan den laagsten inschrijver.

Subordination’, vr.: subordinatie; subordineren [ie], w. b.: subordineeren.

Subscribent', m. (-en; mrv. -en): inteekenaar, inschrijver (Subskriben''ten-lis'te, vr.: inteekenlijst, lijst der inteeke-naars); subskribi’ren [ie], w. o.: inschrijven, inteekenen (- auf: op); Subskription’, vr.: inschrijving, inteekening (auf - her-ausgeben: uitgeven bij inteekening; Sub-skriptions'^reis, m.: prijs bij inteekening, inteekenprijs; Subskriptions'termin, m.: termijn van inteekening).

subsidiariscb, bv. n.: subsidiair.

Subsidien, vr. mrv.: subsidiën, bijdragen in geld; I -vertrag, m.: (stk.) verdrag (tractaat) waarbij men zich verbindt eene zaak te steunen met geld.

Subsistanz', vr.: bestaan; I -mittel, o.: bestaansmiddel, middel van bestaan.

Substantiv', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) zelfstandig naamwoord, substantief; substantivisch, bv. n.: substantie-velijk.

Substanz’, vr.: 1) zelfstandigheid: 2) (het) wezenlijke, (de) kern, (fig.) degelijkheid; in -: in substantie (1. in het kort, kortelijk saamgevat; 2. in hoofdzaak); I substanziell’, bv. n.: sub-stantiëel.

substitui’ren [ie], w. b.: in de plaats stellen, vervangen; Substitui’rung [ie*], vr.: in de plaats stelling, vervanging; Substitut', m. (-en; mrv. -en): substi-vr.:

neus,

vr.:

vr.

m.:

vr.:

Sueven;

i summier.

o. (-s; mrv. -): som-

zich er op laten yoorstaan; sein Glück zu jnachen -: (fig.) fortuin trachten te maken.

Su cher, m. (-s; mrv. -): zoeker; <fig.) Zie Sucliglas; (hik.) Zie Such-eisen.

Sucht, vr.: zucht (1. ziekte; 2. verlangen, begeerte); die gelbe (gnk.) de geelzucht; die schwarze de Aziatische braakloop (cholera morbus); die fallende -: de vallende ziekte; anstecKende -: aan-stekelijke(besmettelijke) ziekte; langwie-rige slepende ziekte.

süch’tig, bv. n.: sukkelend, ziekelijk; /(van zweren:) zuchtig; Sücht’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): ziekelijke, sukkelende

Sud, m. (-es, -s; mrv. -e of Sü'de):

1)    zieding, koking; im -e sein: aan de kook zijn, koken; 2) kooksel; (van bier:) brouwsel.

Süd, m. (-es, -ens): (adk.) 1) zuid;

2)    zuidenwind; - zum Osten: zuid-oostelijk;

I -afrika, o.: Zuid-Afrika; -afrikaner, m. (-s; mrv. -): Zuid-Afrikaan; -afrikanerin, vr. (mrv. -nen): Zuid-Afrikaansche; -afri-kanisch, bv. n.: Zuidafrikaansch; -amerika, o.: Zuid-Amerika; -asien, o.: Zuid-Azië; -deutsch, bv. n.: Zuidduitsch; -deutsche, m. (-n; mrv. -n): Zuid-Duitscher; -früchte, vr. mrv.: zuidervruchten; -gegend, zuidelijke (land-)streek; -kante, (-küste, vr.): zuidkust; -land, o.: zuidelijk land; -lander, m. (-s; mrv. -): zuidlander: -landerin, vr. (mrv. -nen): zuidlandsche; -meer, o.: Zie -see; -ost, m.:    1) zuid-oost, 2) zuid-oostenwind

(-ost zum Osten: zuid-oostelijk); -öst-lich, bv. n.: zuid-oostelijk; -pol, m.: (adk.) zuidpool; -punkt,    "

den; -see, vr.: Zuidzee; -südost, m : zuidzuidoost; -südöstlich, bv, n.: zuid-zuidoostelijk; -thor, o.: zuidpoort; -wall, m.: (zeew.) zuidwal, zuidkust; -warts, bw.: zuidwaarts; -west, m.: zuidwest (-west zum Westen: zuidwestelijk); -west-lich, bv. n.: zuidwestelijk; -wind, m.: zuidenwind.

Su del, m. (-s): 1) vuil, morsboel, morsigheid; 2) poel, modderpoel; I -ar-beit, vr.: morswerk; -bogen, m.: (typ.) vel misdruk, (fig.) vel papier om op te kladden; -buch, o.: kladboek; -haft, bv.n.: 1) morsig, 2) slordig; -haftigkeit,

1) morsigheid, 2) slordigheid; -koen, m.: gaarkok, poespas-kok; -kocherei', vr.: poespas-kokerij, (fig.) gaarkeuken; -ko-chin, vr.: poespas-kookster, kokin van gering allooi; -küche, vr.: gering etens-huis, gaarkeuken; -magd, vr.: vaten-waschster, (fam.) slobbetje; -maler, m,: kladschilder; -mensch, m.: Zie -magd; -papier, o.: papier om op te kladden; -wasche, vr.: vuile wasen, (het) vuile waschgoed; -werk, o.: morswerk.

Sudelei', vr.: 1) gemors, (pop.) mors-potterij; 2) morsigheid; Su'deler, m.: Zie Ondier; su’delig, bv.n.: Zie sudelliaft; Su'deligkeit, vr.: 1) morsigheid, 2) slordigheid; su’deln, w. o. h,: morsen, knoeien (w. b.: slordig behandelen).

Sü den, m. (-s): (het) zuiden.

Sii’der, in Sam, 1 -breite, vr.: (str.) zuiderbreedte; -kreis, m.: zuidpoolcirkel; -kreuz, o.: (str.) zuiderkruis; -see, vr.: (adk.): 1) Stille Zuidzee, 2) Zuiderzee (in Nederland).

Sud Ier, m. (-s; mrv. -): 1) morser; (pop.) mors-pot; 2) knoeier, broddelaar; Sud'lerin, vr. (mrv. -nen): (pop.) mors-poes, vuilik, (ook:) knoeister, broddelaarster.

südlich, bv. n. zuidelijk.

Sue'ven, m. mrv. (hist.) sue'visch, bv. n.: Suevisch.

Suftïagan', m. (-es, -s; mrv, -e): (kkl.) wij-bisschop, coadjutor; | -bischof, m.: Zie Suftragan.

Sulil, in Sam. I -lache, vr.: Zie Suhle,

Suli'le, vr.: modderpoel.

siililen, w. b.: bemorsen; I sich -, w. w. (sich herum -): zich in het slijk wentelen.

Siilin, in Sam, I -altar, m.: zoen-al-taar, altaar om zoenoffers te offeren; -bar, bv. n.: 1) door een zoenoffer uit te wisschen, 2) als zoenoffer dienende; -blut, o.: (theo.) zoenbloed; -opfer, o.: zoenoffer.

Süh'ne, vr.: 1) verzoening; 2) zoenoffer; süh'nen, w. b.: 1) verzoenen, 2) door een zoenoffer uitwisschen.

Su'le, vr.:    1) (schoenmakers-)els;

2) Zie Suhle.

siilen, w. b.: Zie siililen.

Sul’la,m.: (hist,) Sylla.

Sultan, m. (-s; mrv. -e): (stk. en fig.) sultan; (pik.) duizendguldenkruid. kleine centaurie (Sul' tansblu'me, vr : Zie Sultan pik.); Sul'tanin, vr. (mrv. -nen): sultane.

Sulz (Siilz), in Sam. I -fleisch, o.: pekelvleesch; -milch, vr.: schapenmelk die dik en zuurachtig is.

Sul'ze, vr.: 1) zoutkeet; 2) plaats waar het vee zout komt likken; 3) pekelvleesch; 4) zult, hoofdkaas.

Siil’ze, vr,: Zie Sulze no. 1 en no. 2.

suFzen, w. b.: inmaken, in de pekel leggen.

Su'mach, m. (-s): (pik.) sumak.

Summ, in Sam. I -kreisel, m.: bromtol ; -vogel, m.: kolibrie.

Sum’ma, vr.: somma, (het) totaal; in -: te zamen, totaal.

Summa rien, o. mrv.: hoofd-inhoud (enk.); summa'risch, bv. n.: kort saamge-vat. beknopt, (rcht.)

Sümiiiclieii, c metje.

Suiii'me, vr.: 1) som, geldbedrag; 2) totaal, (het) gansche bedrag.

sumineu, w. b.: neuriën; (rek.) optellen, samentellen, bijeentrekken; | w. o. h.: (van bijën, enz.:) gonzen; die Gllocken -: de klokken brommen (bom-bammen); die Ohren - ihm: het suist in zijne ooren, zijne ooren tuiten.

Slim mer, m. (-s; mrv. -): 1) opteller; 2) neuriër; 3) gonzer (gons-vlieg, gonzende bij, enz.).    %

siimuii ren [mie], w. b.: optellen, samentellen, bijeentrekken.

Summitat', vr.: sommiteit.

Sumpf, m. (-es; mrv, Sümp’fe): moeras; (fig.) plas (watervlakte die uitge-veende gronden bedekt), poel. (inz.) modderpoel; die pontinischen Sümpfe: de Pontijnsche moerassen; der maoti-sche -: de Meotis (oude naam van de Zee van Azof); I -andorn, m.: (pik.)

Sün'der, m. (-s; mrv. -): zondaar; armer -: arme zondaar, (fig.) ter dood veroordeelde; I -hemd, o.: hemd waarin de ter dood veroordeelde naar het schavot gebracht wordt.

Sün'derin, vr. (mrv. -nen): zondares; arme -: ter dood veroordeelde.

sün'dig, bv. n.: zondig; I -keit, vr.: zondigheid.

sün'digen, w. o. h.: zondigen; w. b.: misdoen, misdrijven.

Sün'diger, m. (-s; mrv. -): zondiger; (fig.) misdrijver.

sim’disch, bv. n.: van (uit, in, door) de Sond; der -e Handel: de Oostzeehandel.

siindlich, bv. n.: zondig; I -keit, vr.t zondigheid.

su'perfein, bv. n.: superfijn, extra-fijn.

(-s; mrv. -): zoopje^ (zeew.) oorlam; ein een giftdrank, een

naar van soep,

3) klaplooper, tafelschuimer; schaft, vr.: (fam.) vriendschap om een maal eten te snappen; -koch, m.: 1) soep-koker, 2) papkoker; -krauter, o. mrv.: soepgroenten; -löffel, m.:    1) eetlepel,

2) soep-lepel, opschep-lepel; -napf, m.: soep-terrine; -schnitte, vr.: sneedje brood in de soep, (fig.) sopje brood; -sehüssel, m.: 1) soepschotel, soep-terrine, 2) pap-schotel; -tafel, vr.: bouillon-koekje; -teller, m.: soepbord; -terrine, vr.: soepterrine; -topf, m.: soeppot.

suppicht, bv. n.: soepachtig; sup'-_ig, bv. n.: soepig.

Supplement', o. (-es, -s; mry. -e): supplement, bijvoegsel, aanhangsel.

wolfsvoet; -beere, vr.: (pik.) kanneberg; -birke, vr.: dwerg-berkeboom; -blume, vr.: (pik.) waterhoefblad; -boden, m.: moerasgrond, drassige grond; -bohne, vr.: (pik.) witte boon; -gegend, vr.: moe-rasstreek, moerassige streek; -hafer, m.: vloghaver, wilde haver; -hahnenfuss, m.: (pik.) wilde ranonkel; -klee, m.: (pik.) waterdrieblad, waterklaver; -lache, vr.: plas (watervlakte die uitgeveende gronden bedekt), poel, (fig.) modderkuil;-land, o.: moerassig land, moerasgrond, drassige grond; -Joch, o.: modderkuil; -lult, vr.: moerasdamp; -moor, o.: moeras;-otter, m.: (drk.) kleine otter; -pflanze, vr.: moe-rasplant; -torf, m.: steekturf (eene geringe turfsoort); -vogel, m,: moerasvogel; -wasser, o.: water van uitgeveende plassen; -weihe, m.: (vog.) kleine buizerd; -wiese, vr.: moerassig weiland.

sumpfeu, w. o. s.: (van een water:) stilstaan, aan eenen poel gelijk zijn; sump'ficht, bv. n. *. modderachtig; sump’fig, bv. n.: moerassig.

sum sen, w. o. h.: Zie w. o. summen.

Smid. m. (-es, -s): (adk.: de) Sond;

I -gau, m. (-es, -s): (adk.: de) Sondgouw; -zoll, m.: Sondtol, tolgeld om door de Sond te mogen varen.

Siiml, in Sam. I -fluth [tl, m.: (bijb.) Zondvloed; -haft, bv. n.: zondig; -haftig-keit, vr.: zondigheid; -opfer, o.: (theo. en fig.) zoen-offer.

Sünd’e, vr.: zonde: Einen einer -zeihen: iemand van eene zonde betichten (beschuldigen); die stumme -: de tegennatuurlijke zonde; es ist - und Schande: (spr.) het is zonde en schande; es ist -und Schade : (spr.) het is eeuwig jammer ; - büsst sich selbst: (spr.) boontje komt om zijn loontje; gleiche -, gleiche Strafe: (spr.) gelijke monniken, gelijke kappen.

Siin’den, in Sam. I -bahn, vr.: 1) weg der zonde, weg des verderfs, 2) zondige levensweg; -bekenntniss [nis], o.: bekentenis van zonden, (kkl.) biecht; -bock, m.: (kkl.-hist.) als zoenoffer geslachte bok, (fig.) zondenbok; -büsser, m.: boeter voor zonden, (fig.) zondenbok; -erlass, m. (-erlas-sung, vr.): vergiffenis van zonden, (kkl.) absolutie; -fall, m.: (theo.: de) Val; -geld, o.: 1) door zonde verkregen geld, voor het plegen van zonde betaald geld, 2) onrechtvaardig verkregen geld, 3) (kkl.) biechtpenning; -knecht, m.: slaaf der zonde ; -last, vr.: (het) wicht der zonde; -leben, o.: aan de zonde gewijd leven; -lohn, m.: loon der zonde; -los, bv. n.: zondeloos, onzondig, zonder zonden; -losigkeit, vr.: zondeloosheid, onzondigheid ; -mass, o.: maat der zonden; -opfer, o.: zoen-offer; -pfuhl, m.: poel van zonden; -register, o.: zondenregister;-schlaf, m.: gerustheid wamrmee de zondaar in zonden voortleeft; -tilger, m.: (theo.) Uit-wisscher van onze zonden, Verlosser; -tilgung, vr.: uitwissching van zonden, (theo.) uitwissching van onze zonden, Verlossing ; -übel, o.: kwaad der zonde; ^va-ter, m.: vader der zonde (Satan, de Duivel); -vergebung, vr.: Zie -erlass; -voll, bv. n.: 1) zeer zondig, 2) met zonden overladen, onder zonden gebukt; -wasser, o.: (kkl.-hist.) gewijd water ter afwasscning van zonden; -weg, m.: Zie -bahn.

Superintendent', m. (-en; mrv. -en): opper-intendant; Superintenden'tin (mrv. -nen): opper-intendantsvrouw; Superin-tendentur', vr.: opper-intendantschap.

Supe’rior, m. (-s; mrv. Superio'ren): superieur (de geestelijke die aan het hoofd van een klooster of van een seminarie staat); Supe’riorin, vr. (mrv. -nen): superieure (die aan het hoofd van een nonnenklooster of van een geestelijk da-mes-pensionaat staat).

Superioritat, vr,: superioriteit.

Superkar go, m. (-): (kpv.) supercargo.

su perklug, bv. n.: waanwijs.

Superlativ, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) overtreffende trap.

supernumerar', bv. n.: surnumerair, overtallig.

Siipp’ehen, o. slokje, wippertje, spanisches - : (fam.) drankje om iemand te vergeven.

Sup’pe, vr.: 1) soep; 2) dunne pap; 3) sop, (inz.) grondsop; schwabische -: (pop.) sloerie-nat; in die - fallen: (spr.) in het water vallen, mislukken, (ook:) in de fuik loopen; in der - stecken: (spr.,1 in de pekel zitten, in de pruimen zitten; die - ausessen müssen: (spr.) het gelag moeten betalen, de lijdende partij zijn; Einem eine böse - einbrocken: (spr.) iemand eene leelijke kool stoven, (ook:) iemand een pleizier doen andersom; Einem die - versalzen: (spr.) de pret voor iemand bederven.

Slippen, in Sam. I -esser, m.: 1) soep-eter, 2) pap-eter; -freund, m.: 1) min-2) minnaar van papr -freund-

mi

muizen-

chen.

Siis'se, vr,: zoetheid; Süsselei', vr.: zoetigheid, (fig. fam.) suikerzoetheid, overdrevene vriendelijkheid, zoetsappigheid; süs’seln, w. o. h.: een zoetachtigen smaak hebben, (fig.) suikerzoet (overdreven vriendelijk) zijn, (ook:) pluimstrijken, (fig. fam.) kwibusachtig galant zijn; süs‘-selnd, bv. n.: zoctachtig; Süs’sigkeit, vr.: zoetigheid; süss'lich, bv. n.: zoetachtig, (fig.) pluimstrijkend; Süss’lichkeit, vr.:

etachtigheid, (fig.) pluimstrijkerij; Süss'-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) fat, kwibus, 2) pluimstrijker.

Sykophant', m. (-en; mrv. -en): aanbrenger, verklikker; den - machen: voor verklikker spelen; Sykophantie’, vr.: aanbrengerij, verklikkerij; sykophan'tisch, bv. n.: 1) verklikkend, 2) verklikkerach-

tig.

supplici'ren [ciel, w. o. h.: verzoeken, verzoekschrift indienen; Supplik', vr.: verzoekschrift, request; Supplikant', m. (-en; mrv. -en): verzoeker, requestrant; Supplikan’tin, vr. (mrv. -nen); verzoekster, requestrante; Supplikation', vr.: verzoekschrift, request.

suppli'ren [iej, w. b.: suppleeren.

Supremat', o. (-es, -s): suprematie, hoogste gezag.

Surohe, vr.: (kph,) seroen.

sar ren, w. o. h.: gonzen.

Surrogat’, o. (-es, -s; mrv. -e): surrogaat.

Nusan ne, vr.: Suzanna.

Susaniienkraut, o : (pik.) oor.

Süs clien, o. (-s): Suze, Suusje, kleine (of: lieve) Suzanna. Zie Süssclien.

su sen, w. o, h.: 1) schuimen; 2) zeer-4oen.

Sü'seimünne, vr.: wiegelied.

suspendi’ren [die], w. b.: 1) suspen-deeren, schorsen; 2) opschorten, uitstellen; Suspension’, vr.: 1) suspensie, schorsing, 2) opschorting, uitstel; Suspenso'rium, o. (-s; mrv. -so’rien): (hik.) band, draagband.

süss, bv. n.: zoet (ook fig.); -e Sachen: zoete dingen (mrv.), zoet goed (enk,); -e Worte: zoete woorden; -e Butter: versche boter; -es Brod: ongezuurd brood; ein -es Herrchen: een fatje, een kwibus; Einem das -e um's Maul strei-chen: (spr.) iemand honig om den mond smeren; i -apfel, m.: zoete appel; -brief-chen, o.:    1) minnebriefje, 2) verliefd

briefje; -brod, o.: ongezuurd brood; -brödchen, o.: fijn broodje, (fig,) zoet beschuitje; -farn, m.: (pik.) steenvaren; -herr, m, (-herrchen, o.): fatje, kwibus; -holz, o.: zoethout (-holzsaft, m.: drop); -kirche, vr.: (tnb.) mei-kers (-kirschen-baum, m.: kersenboom); -klee, m.: (pik.) Spaansche klaver; -mandelöl, o.: olie van zoete amandelen; -maul, o.: (pop.) zoetekauw, liefhebber (vr.: liefhebster) van zoet, (fig.) snoeper (vr.: snoepster), (ook:) lekkerbek.

Süss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) zoetig-heidje, zoet lekkernijtje; 2) liefje, lieverdje, (inz.) liefste, (pop.) zoetelief. Zie Süs-zo

Syl'be, vr.: Zie Silbe Syllabir' [bier], in o,: spelboek, abc-boek.

syllabiren [bie], w. b.: 1) spellen, 2) in lettergrepen splitsen; sylla'bisch, bv. n.: lettergreeps-, in lettergrepen gesplitst.

Syl'phe, m. (-n'; mrv. -n): (fab.) geest; Sylphi’de, vr.: (fab.) luchtnimf.

Symbol', o. (-es, -s; mrv, -e): symbool, zinnebeeld; Symbo’lik, vr.: symboliek; symbolisch, bv. n.: zinnebeeldig; symbolisi’ren [siel, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; Symbolisi'rung, vr.: zinnebeeldige voorstelling; Sym’bolum, o. (-s; mrv. Symbole). Zie Symbol.

Symmetrie', vr.: behoorlijke evenredigheid der deelen onderling; symme-trisi'ren [sie], w. b.: in behoorlijke evenredigheid brengen; symme'trisch, bv. n.: behoorlijk geëvenredigd.

sympatbe'tisch, bv. n.: sympathe-tisch; Sympathie', vr.: sympathie; sympathiseren [sie], w. o. h.: sympathiseeren (- mit: met), sympathie gevoelen (- mit: voor).

Symplionie’, vr.: (muz.) symphonie.

Symptom', o. (-es, -s; mrv. -e): (gnk.) symptoom, verschijnsel, kenteeken, kenmerk; symptomatisch, bv. n.: zich door verschijnselen kenmerkend; symptomatologie’, vr.: leer der ziekte-verscnijnse-len.

Synago'ge, vr.: synagoge.

Synchronis'mus, m. (-): ongelijk tijdigheid; synchronistisch, hv. n.: ongelijktijdig.

Syndikat', m. (-es, -s; mrv. e): syndicaat; Syn'dikus, m. (-; mrv. Syn'dici): syndicus.

Synedrium, sanhedrin.

synodal', in Sam. vr.: (kkl.) synode; synodaal.

Synonym', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) synoniem; Synonymie' (Synony'mik), 1) gelijkheid van beteekenis, 2) leer der synoniemen; Synony'miker, m. (-s; mrv. -): schrijver over de synoniemen; synony'misch, bv. n.: synoniem; Syno-nymist', m. (-en; mrv. -en): Zie Syno-nymiker; Synony’mum, o. (-s; mrv. -ny'men): synoniem.

Synopsis, vr.: kort overzicht; synoptisch, bv. n.: beknopt saamgevat, beknopt.

en Silben.

Sam. I -buch,

lucht -

o. (-s): (kkl.-hist.)

I synodaal; Sy syno'disch, tr

no'de, v. n.:

vr.:

syntak'tisch, bv. n.: (tik,) syntactisch, overeenkomstig de regelen der syntaxis; Syntax', vr.: (tik.) syntaxis, woordvoeging, woordschikking.

Sy’philis (en syphili'tisch): Zie Si....

Syrakus', o, (-): (adk.) Syracuse; Syrakusa'ner, m. (-s; mrv. -): Syracu-saan, Syracuser; Syrakusa'nerin, yr. (mrv. -nen): Syracusische; syraku’sisch, bv. n.: Syracusisch.

Sy'rer, m. (-s; mrv. -): Syriër; Sy-rerin, vr. (mrv. -nen): Syrische; Sy’rien, o. (-s): (adk.) Syrië; sy'risch, bv. n.: Syrisch.

Syring'e, vr.: (pik.) sering.

Syring en, in Sam. I -baum, m. (-strauch, m.): seringenboom.

Sy'rup, enz.: Zie Simp, enz.

System’, o. (-es, -s; mrv. -e): systeem, stelsel; Systema'tiker^ m. (-s; mrv. -): 1) stelselmaker, 2) vriend van stelselma-

tigheid; systematisch, bv. n.: stelselmatig; systematiseren [sie], w. b.: stelselmatig rangschikken, tot een stelsel brengen; trekking Systematist', m.: Zie het woord Syste- één. matiker.

Systo'le, vr.: (tik.) verkorting yan eene lange lettergreep; (ook:) samentwee lettergrepen tot

van

T.

«r<‘-

m.:

vrouw die

votum.

Tad’ler, m. (-s; mrv. -): 1) laker, gis-per; 2) vitter, bediller; Tad’lerin, vr. (mrv. -nen); 1) laakster, gispster, 2) vitster, bedilster.

Tafel, vr.: tafel; (fig.) inhouds-tafel, inhouds-register, bladwijzer; (ook:) plaat, blad, enz. (d. i. ieder plat voorwerp, groot of klein, dat den vorm heeft van het blad eener tafel; b. v.: eine Wand - von Holz: een zwart bord aan den muur;

Schiefer: eene lei); offene - halten: open tafel houden (d. i. 1. een etenshuis houden, eene restauratie doen, 2. zeer gastvrij zijn); eine gute - führen: er eene goede tafel op nahouden, r(fam.) er goed van eten ; die - decken: de tafel dekken ; zur - gehen: aan tafel gaan (om te eten); freie - haben bei: vrijë tafel hebben bij, (fam.) den kost voor het eten hebben Ipj; über - (bei -): over tafel, bij den maaltijd;

Ta back, m.: Zie Tabak.

Tabagie’, vr.: rookkamer, rookvertrek ; (iron.) rookhol.

Tabak, m. (-es, -s; mry. -e): tabak; -rauchen: tabak rooken; -schnupfen: snuiven; das ist starker (das ist barscher)

(fam.) dat is al te zout, of: wie dat looven kan, kan méér gelooven; von Anno -her: (fam.) uit den tijd van Adam en Eva.

I in Sam.: Zie Tabaks.

Ta baks, in Sam. i -asche, vr.: tabaks-asch; -bau, m.: tabaks-teelt;-beutel, m.: tabakszak; -blatt, o.: tabaksblad (-blatter, o, mrv.: tabaksbladeren); -büchse, vr.: tabaksdoos; -dampf, m.: tabaksrook; -dose, vr.: 1) tabaksdoos, 2) snuifdoos; -fabrik, vr.: tabaksfabriek; -fass, o.: ta-baks-ton; -geruch, m.: tabaks-lucht; -gesellschaft, vr,: gezelschap rookers; -handel, m.: tabakshandel; -nandler, m.: tabakskooper; -kastchen, o.: tabakskistje; -kauer, m.: pruimer; -kistchen, o.: tabakskistje; -kramer, m.: tabaksverkooper; -laden/ m.: tabakswinkel; -pfeife, vr.: tabaks-pijp (-pfeifenthon, m.: pijp-aarde); -pflanze, vr.: tabaks-plant; -pflanzun©, vr.: tabaks-plantage; -rauch, m.: tabaksrook ; -raucher, m:: rooker, tabaksrooker; -rohr, o.:    1) pijpesteel, 2) pijperoer;

-rolle, vr,: (een) rol tabak; -schmaucher, Zie -raucher; -schnupfen, o.: (het) snuiven; -schnupfer, m.: snuiver; -spinner, m.: tabaksspinner; -stange, vr.: karot; -stengel, m.: tabakssteel: -stube, vr.; Zie Tahagie; -topf, m.: tabaks-pot; -zimmer, o.: Zie Tahagie.

Tah'hert, m. (-s; mrv. -e): tabberd.

Ta’belke, vr.: (pik,) witte populier.

tabella risch, bv. n.: 1) in tabellen, 2) in den vorm eener tabel; Tabel’le, vr.: tabel, tafel (astronomische -n: sterrenkundige tafelen).

Tabernakel, o. (-s; mrv. -): tabernakel.

Tabulat’, m. (-es, -s; mrv. -e): houten vloer, (inz.) ingelegde vloer; Tabulatur', vr.: (muz.) tablatuur.

Tabulett’, o. (-es, -s; mrv, -e): (rond-venters-)mars; I -kram, m,: 1) marskra-mers-waar, 2) marskramerij; -kramer, m.: marskramer, (pop.) rondventer die met negotie op den boer loopt; -kramerei', vr.: marskramerij; -kramerin, vr,: rond-ventster van koopwaren, (pop.) met negotie op den boer loopt.

Taburet', o. (-es, -s; mrv. -e): taboeret (d. i. stoeltje zonder leuning); Taburet'chen, o. (-s; mrv. -): taboeretje.

Tach'tel, vr.: (pop.) oorveeg, muilpeer, klap om de ooren; tach'teln, w. b. r een slag om de ooren geven aan.

Tachygraph', m. (-en; mrv, -en): tachygraaf; tachygra’phisch, bv. n.: ta-chygraphisch.

Tack, in Sam. I -bolzen, m. (-spieker,

m. ): (zeew.) takbout, tagbout.

Ta'del, m. (-s): 1) afkeuring, gisping, laking, berisping; 2) blaam, smet, (fig.) gebrek; ohne -: zonder gebreken, onberispelijk ; Niemand ist ohne -: niemand is zonder gebreken, (fam.) geen mensch is volmaakt; sich Jemandes - zuziehen: zich iemands af keuring op den hals halen; einen - finden an: iets aan te merken vinden op; I -frei, bv, n.: onberispelijk; -haft, bv. n.: 1) laakbaar, 2) bedilziek, vitzuchtig; -haftigkeit, vr.: 1) laakbaarheid, 2) bedilzucht, vitzucht; -los, bv. n.: onberispelijk; -losigkeit, vr.: onberispelijkheid; -lust, vr.: bedilzucht, vitzucht; -lustig, bv.

n. : bedilziek, vitzuchtig; -rede, vr.: woord van afkeuring; -sucht, bv. n.: Zie -lust; -süchtig, bv. n.: Zie -lustig;-wort, o.: woord van afkeuring.

Tadelei', vr.: vitterij.

ta'delig, bv. n. Zie taclelhaft.

ta dein, w. b.: laken, gispen, af keuren; an Allem etwas zu - finden: op alles iets te zeggen hebben, op alles iets aan te merken hebben.

ta'delns, in Sam. I -werth [tl, bv. n. (-würdig, bv. n,): laakbaar, afkéurens-waardig; -würdigkeit, vr.: laakbaarheid, afkeurenswaardigheid.

Tadels-votum, o.: (stk.) afkeurend

eine - von

TAFELARTW.

mms

ein -

dag, van den eenen dag op den anderen; yor acht -en; acht dagen geleden;

-es: op zekeren dag; nachster -e: eerstdaags; dieser -e: dezer dagen, een van deze dagen; es ist über Jahr und -: het is langer dan een jaar geleden; gute -e haben: goede dagen hebben; er hat heute seinen guten -: 1) hij heeft vandaag zijn goeden dag (waarop hij vrij is yan koorts), 2) hij is goed gemutst vandaag; heute ist sein böser -: hét is vandaag zijn koortsdag ; in unsern -en: in onzen tijd; in seinen -en: in zijnen tijd; von den -en der Richter: van den tijd der Richteren; das habe ich meine -e nicht gesehen: (fam.) dat heb ik van mijn leven niet gezien; in den - hinein reden (schwatzen): (fam.) in het honderd redeneeren.

ITag:, in Sam. I -arbeit, vr.: dagwerk, (1. werk bij daglicht; 2. dagtaak); -arbei-ter, m.: daggelder; -blind, bv. n.: (gnk.) dagblind; -blindheit, vr.: dagblindneid; -blume, vr.: dagbloem, affodil; -geschöpf, o.: (ins.) dagvlinder, (dk.) schepsel van een dag; -gestirn, o.: (dk.) dagtoorts (de zon); -heil, bv. n.: 1) daghelder, 2) zonneklaar; -lebens, bw.: voor levenslang; -lerche, vr.: (vog.: de gewone) leeuwerik;

die -n des Gesetzes (die -n Mosis): (bijb.) de tafelen der Wet; die zwölf -n: (bij de oude Romeinen:) de twaalf tafelen;

I -artig, bv. n.: tafelyormig; -aufsatz, m.: tafel-servies; -berg, m.: (adk.: de) Tafelberg ; -besteck, o.: tafelgereedschap (mes, lepel en vork); -bier, o.: tafelbier; -birne, vr.: tafelpeer, dessertpeer; -blei, o.: geplet lood, lood in bladen; -brod, o.: gewoon huishoudbrood; -decker, m,: tafel-dekker, hofmeester; -demant, m.: egaal vlakgeslepene diamant; -fahig, bv. n.: waard om aan tafel genoodigd te worden; -felsen, m.: tafelrots, rots met tafelvlakken top; -förmig, bv. n.: tafelvormig; -freuden, vr. mrv.: disch-genoegens, tafelvreugde (enk.); -gedeck, o.: tafelgoed, tafellinnen; -gelder, o. mrv.: tafelgelden; -gemach, o.: eetkamer, eetzaal; -gerath [t], o.: tafelgerei (tafellinnen en tafelgereedschap); -geschirr, o,:    1) tafelzilver,

2) tafelservies; -glas, o.: spiegelruit, groote glasruit uit één stuk; -glocke, vr.: tafelbel, tafelschel; -gut, o.: 1) vorstelijk domein, 2) inkomen van een klooster;-indig (-indigo), m.: indigo aan langwerpig vierkante stukjes; -kranz, m.: tafelring, schotelring; -kugel, vr.: biljartbal; -lack, m.: schellak; -lehen, o.: leengoed ter bestrijding van de uitgaven voor de tafel; -meister, m.: (klm.)uitsnijder,(Fr.) coupeur; -musik, vr.: tafel-muziek, muziek gedurende den maaltijd; -obst, o.: tafelfruit, dessertfruit; -ring, m.: Zie -kranz; -runde, (hist.: de) Ronde Tafel (die Ritter der -runde: de ridders van de Ronde Tafel); -saai, m.: eetzaal; -schiefer, m.: lei in bladen; -schneider, m : Zie -meister; -service, o,: tafelservies; -silber, o.: tafelzilver; -stein, m.: Zie -demant; -stift, m.: griffel om op eene lei te schrijven; -tuch, o.: tafellaken; -uhr, vr.: pendule; -wein, m.: tafelwijn; -weise, bw.:

1)    in bladen, 2) in tabellen; -zeug, o.: tafelgoed, tafelgerei (Zie -geratli); -zim-mer, o.: Zie -gemach.

Tafel, in Sam. I -holz, o.: wagenschot, paneelhout; -werk, o,: 1) paneelwerk,

2)    parketvloer, ingelegde vloer, (ook:) ingelegd plafond.

Ta’felchen, o. (-s; mrv.-): tafeltje; (fig.) blaadje, plaatje, enz. (b. v.: Schokolade: een koekje chocolade). Tafelei', vr.: Zie Tafelwerk. ta'feln, w. b.: (tim.) beschieten met wagenschot, bekleeden; (vloeren:) met ingelegd werk maken, ta'feln, w o. h.: tafelen.

Taffet, m. (-es, -s); taf; I -kleid, o.: taffen japon; -weber, m.: tafwever. taffeten, bv. n.: taffen, van taf.

ITag, m. (-es, -s; mrv.-e): dag (i. a. b.); es wird-: het wordt dag; mit Anbruch des -es: met het aanbreken van den dag; es ist -: het is dag; es ist hoch am -e: het is al lang dag; es ist lichter -: het is klaarlicht dag (der lichte -: pik.: de oogen-troost); an den - kommen: (fig.) aan den dag komen, aan het licht komen; am -e liegen: (mnw.) vlak onder de oppervlakte liggen, (fig.) zoo maar voor het grijpen liggen, (ook:) handtastelijk zijn, zonneklaar zijn; Erz zu -e fördern: (mnw.) erts uitgraven, erts delven; - für -: dag voor dag, eiken dag; von - zu -e: van dag tot

semes

-satzung, vr.: 1) voor eene openbare vergadering vastgestelde dag, 2) (stk.) statenvergadering; -scheu, bv. n.: lichtschuw; -schlafer, m.: 1) geitenmelker, nachtzwaluw, 2) relmuis; -schone, yr.: (pik.) affodil-lelie; -schiller, m.: dagleerling (in tegenstelling van kostleerling); -schuss, m.: (zeew.) morgenschot; -sehen, o.: (gnk.) hemeralopie; -taglich, bv. n.: dagelijksch (bw.: dag aan dag); - und Nachtgleiche, vr,: (str.) dag- en nacht-evening; -weise, bw.: 1) bij den dag, 2) bij dagen; -wierig, bv. n.: ééndags-; -zahl, vr.: datum; -zettel, m.: Zie -bericht.

Ta ge, in Sam. I -arbeit, vr.: Zie Tag in Sam; -bedarf, m.: dagelijksche behoefte; -blatt, o.: dagblad; -buch, o,: dagboek; -dieb, m.: dagdief, luilap; -dieben, w. o. h.: dagdieven, luieren; -dienst, m.: dagdienst; -erz, o.: (mnw.) gedolven erts; -fahrt, vr.: 1) dagreis, 2) (rcht.) dagvaarding; -falter, m.: dagvlinder; -frist, vr.: termijn; -frohne [-frone], vr.: (hist.) hee-rendienst; -tutter, o.: dagelijksch voeder; -garn, o.: slagnet; -gebaude, o.: (mnw.) bovengronds-gebouw; -geld, o.: daggeld; -kreis, m.: (str.) dagcirkel; -lang, bw.: gansche dagen; -leuchte, vr.: (pik.) oogen-troost; -lilie, vr.: Zie Tagblume; -loch,

o.: vallicht, lichtraampje, lichtgat; -lohn, m. en o.: dagloon, daggeld (um -lohn arbeiten: 1. in daggeld werken, 2. uit werken gaan); -löhner, m.: daggelder; -löhnerin, vr.: 1) werkvrouw, schoonmaakster, 2) bij den dag betaald wordende noodhulp; -löhnern, w. o. h.: 1) in daggeld werken, 2) uit werken gaan bij den dag; -marsen, m.: dagmarsch; -post, vr.: dagelijksche post; -rechnung, vr.: dagelijksche rekening; -register, o.: dagregister, dagboek; -reise, vr.: dagreis; -runde, vr.: (mil.) dagelijksche ronde; -schmetter-ling, m. (-vogel, m.): (ins.) dagvlinder; -werk, o.: Zie Tagarbeit; -zeit, vr.: 1) tijd van den dag, 2) termijn; -zirkel, m.: (str.) dagcirkel. Zie overigens Tag: in Sam. en Tages.

Tago. I tajo’!

van

vr.:

gen

Ta gel, m. (-s; mrv.): (een) eind touw; ta’geln, w. b.: met een eind touw slaan.

ta'gen, w. onpers. h.: dag: worden; es taget: de dag breekt aan; w. o. h.: 1) dagen, naderen, in aantocht zijn, 2) vergaderen, eene zitting (eene vergadering) houden; w. b.: (rcht.) dagvaarden.

Ta'ges, in Sam. I -anbruch, m.: (het) aanbreken van den dag, (de) dageraad, (dk.: het) ochtendgloren; -angabe, vr.: datum; -befehl, m.: (mil.) dag-order; -gott, m.: (fab.) god van den dag (Phoebus); -lange, vr.: lengte van den dag;-licht, o.: daglicht (ans -licht kommen: aan het daglicht komen; das -licht erblicken: fig.: het levenslicht aanschouwen); -ordnung, vr.: orde van den dag (an der -ordnung sein: spr.: aan de orde van den dag zijn); -warme, vr.: warmte van den dag; -zeit, vr.: tijd overdag, (fig.) dag.

... ta gijj, in Sam. I zweitagig, bv. n.: tweedaagsch, van twee dagen.

tag’licli, bv. n.: dagelijksch (bw.: dagelijks).

Ta'go (Ta gus), m. (-): (adk,: de) Taag.

Taille, vr.: (kim.) lijf.

Tajo, m.: (adk.) Zie tsw.: (jag.) daar is i!

Takel, o. (-s): (zeew.) takel; I -garn, o.: geteerd touw; -meister, m.: optuiger (van een schip), takelmeester; -pack, o.: (fam.) gepeupel, gespuis; -werk, o. (-zeug, o.): touwwerk, scheeps-want, staand en loopehd want.

Takelei', vr.: 1) optuiging; 2) Zie

Takelwerk.

ta kelii, w. b.: optuigen (een schip), staand en loopend want voorzien.

Tak'Ier, m. (-s; mrv. -): Zie Takel-meister.

Takt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (muz. en dans:) maat; nach dem -e tanzen: o£ de maat dansen; nach dem -e marschiren [schie]: in den pas marcheeren; Einen aus dem -e bringen: iemand uit de maat brengen, (fig. fam.) iem. van de kook afbrengen; aus dem -e kommen: uit de maat (van de maat af) raken, (fig. fam.) van de kook afraken; - halten: maat houden, in de maat blijven; den - schlagen: (muz.) de maat slaan; 2) tact, bekwaamheid, beleid; den rechten - haben: juist den tact hebben; I -fest, bv, n.: maatvast, (fig. fam.) knap; -festigkeit, vr.: maatvastheid, (fig. fam.) knapheid; -führer, m.: orkestmeester; -halter, m.: maathouder; -los, bv. n.: zonder tact; -losigkeit, vr.: gebrek aan tact; -massig, bv. n. en bw.: op de maat, in de maat, (fig.) regelmatig; -messer, m.: (muz.) maatmeter; -note, vr.: (muz.) noot van de maat waarin het muziekstuk gezet is; -schlag, m.: maatslag, (het) maatslaan; -schlager, m.: degene die de maat slaat, (fig.) orkestmeester; -strich, m.: (muz.) maatstreep.

Tak’tik, vr.: (mil.) tactiek; Taktiker, m. (-s; mrv. -): tacticus; tak'tisch, bv. n.: tactisch, krijgskundig.

Talar’, m. (-es, -s; mrv. -e): staatsie-mantel.

Talent', o. (-es, -s; mrv. -e): (hist.-mtw.) talent; (fig.) talent, begaafdheid, gaaf; I -voll, bv. n,: talentvol.

Talg:, m. (-es, -s): talk; I -artig, bv. n.: talkachtig; -baum, m.: (pik.) talkboom; -busch, m.: (pik.) muisdoorn, gagel; -butte, vr.: talkkuip; -drüsen, vr. mrv.: (hik.) vetklieren; -gesicht, o.: flets gezicht. (pop.: een) gezicht' als een vuil hemd; -grieben, vr. mrv.: kanen; -hand-ler, m.: talkkooper; -licht, o.: vetkaars; -lummel, m.: (fam.) lompe hosklos; -pfanne, vr.: smeltpan voor talk; -presse, vr.: talkpers; -stein, m.: (min.) speksteen ; -trester, m, mrv.: kanen.

talgen, w. o. h.: talk geven; w. b.: (met kaarsvet) insmeren; talg'icht, bv. n.: talkachtig; talg’ig, bv. n.: talkhóndend, (fig.) vettig.

Talisman, m. (-s): talisman.

Tal Je, vr.: (zeew.) talie; I -reep, o.: (zeew.) talie-reep.

tal Jen, w. b.: (zeew.) taliën; (ook :) opboeien.

Talk, m. (-es, -s): (min.) talksteen, mica, glimmer; I -artig, bv. n.: talkachtig; -erde, vr.: talk-aarde, magnesia; -öl, o.: talk-olie ; -stein, m.: Zie Talk ; -stoff, m.: (schk.) talkstof.

talk’iclit, bv. n.: talkachtig; talk’ig, bv. n.: talkhoudend, (fig.) vettig.

Tal mud, m. (-es, -s): (kkl.) talmud; tal’mudisch, bv. n.: talmudisch: Talmudist', m. (-en; mrv. -en): talmudist.

Talon’, m, (-s; mrv. -s): (van coupons:) talon; (in ’t kaartspel:) stok.

Tainarin'tle, vr.: (pik.) tamarinde (de boom en de vrucht).

Tamarin den, in Sam. I -baum, m.: tamarindeboom; -mark, o.: tamarinde-merg.

Tamaris ke, vr.: (pik.) tamarisk.

Tamarisken, in Sam. I -baum, m. (-staude, vr.): tamarisk.

Tambour, m. (-es, -s; mrv. -e): tamboer, trommelslager.

Tambourin , o. (-s; mrv. -e): (muz.) tamboerijn; (kv.) borduurraam; I -nadel, tamboereernaald, borduurnaald.

tambouri ren [ie], w. b.: (kv.) tam-boereeren.

Tamp, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie m. Tagel; | tam'pen, w. b.: Zie tageln.

Tand, m. (-es, -s): 1) kinderspeelgoed; (fig.) klatergoud; 2) kinderpraat, ijdele praat.

tan’del, in Sam. I -haft, bv. n.: (fam.) beuzelachtig, (ook:) talmerig, treuzelig, (ook:) dartel; -haftigkeit, vr.: (fam.) beuzelachtigheid, (ook:) talmerigheid, treuzeligheid, (ook:) dartelheid; -kram, m.: (fam.) lorrepijperij ; -puppe, vr.: pop (popje) om mee te spelen; -schürzcnen, o. (-schürze, vr.): mooi schortje, mooi boezelaartje; -werk, o.: Zie Tand no. 1; -woche, vr.: (fam.) wittebroods*week (de eerste week na de huwelijksvoltrekking), week als de speelman nog op het dak zit; -zeit, vr.: tijd om te dartelen.

Tandelei', (vr.: 1) gedartel; (fig.) gekheid, scherts; 2) getalm, getreuzel; 3) gebeuzel; (fig.) beuzeling, nesterij, nietigheid ; sich mit -en beschaftigen: zich met nietige dingen bezighouden.

tan'delig, bv. n. Zie tandelhaft.

tan'deln, w. o. h.: 1) dartelen, dollen, gekscheren, gekheid maken; 2) talmen, treuzelen; 3) beuzelen, zich met beuzelin-bezighouden.

-meis-

vr.: van

moe

2)VeEang¹ert¹werkftkpYziVe¹n[z!erw.e&’

stoffeeren, behangen; Tapezi'rer |zie], m. (-s; mrv. -): stoffeerder, behanger; Tapezi'rung [zie], vr.: 1) (het) stoffeeren, (het) behangen, 2) behangsel.

tap'fer, bv. n.: dapper; (fig.) kloek, wakker; (van paarden:) vurig; I -keit, vr.: dapperheid, (fig.) kloekheid, wakkerheid, (van paarden:) vurigheid.

Tapir, m. (-s ; mrv. -e): (drk.) tapir.

Tapp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tik, klap, slag; 2) schop.

Tap'pe, vr.: 1) poot, klauw; 2) Zie Tapp.

ITap'pen, in Sam. I -stein, m.: (min.) lossteen.

Itap'pen, w. o. h.: op den tastloopen; - nach: rondtasten naar, (fig.) grijpen naar; im Dunkeln -: in den donker rondtasten; mit den Füssen -: met de voeten schuifelen.

Tap’per, rm (-s; mrv. -): rondtaster; Tap perin, vr. (mrv. -nen): rondtastster.

tappisch, bv. n.: lomp, onhandig, onbehouwen.

Tapps, m. (-es; mrv. -e): 1) stoffel; 2) (een) snipper aan, (een) snars aan; einen - haben: aangeschoten zijn, dronken zijn.

Tand'ler, m.: (-s; mrv. -): 1) gekheid-maker, 2) talmer, treuzelaar, 3) beuzelaar; Tand'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) gekheid-maakster, 2) talmster, treuzelkous, 3) beuzelaarster.

Tang, m. (-es, -sV. wier, (inz.) zeewier; I -asche, vr.: 1) asch van zeewier, 2) soda.

Tang el, m.: naaldvormig blad; I -holz, o.: naaldhout.

Tangent', m. (-en; mrv. -en): (van een klavier:) toets.

Tangen te, vr.: (wsk.) tangens, raaklijn.

Tann, m.: groot bosch, woud; I -apfel, m.: pijn-appel; -hirsch, m.: (jag.) damhert; -pieker, m.: (vog.) boomspecht, houtspecht: -wild, o. (enk.): (jag.) damherten (mrv.);-zapfen, m.: Zie -apfel.

Tan ne, vr.: (pik.) denneboom, den, pijnboom.

Itan'nen, bv. n.: dennenhouten, dennen.

ITan'nen, in Sam. I -apfel, m.: pijnappel; -baum, m.: Zie Tanne; -brett, o.: dennen plank; -dunkei (-düster), o,: duisternis (fig.: dicht lommer) der den-neboomen; -eiche, m.: (pik.) steeneik; -elster, vr.: (vog.) notenkraker; -gehölz, o.: (een) plokje denneboomen, dennen-boschje; -haher, m.: Zie -elster; -hain, m.: dennenboschje; -harz, o.: pijnboomhars; -holz, o.: dennenhout, (fig.) dennenboschje; -krahe, vr. : Zie -elster; -nadel, vr.: dennenaald (d. i, naaldvormig blad van den denneboom); -palme, vr.: wild palmboompje; -wald, m.: pijnoosch, den-nenbosch; -waldchen, o.: dennenboschje; -we bel, m.: (pik.) paardestaart; -zapfen, m.: pijn-appel.

Tan’nicht, o. (-es, -s; mrv. -e):

1)    dennenboschje; 2) kweekerij van denneboomen.

Tan te, vr.: tante.

Tanz, m. (-es; mrv. Tan'ze): dans; (fig. en iron.) pret; zum -e auffor-dern: ten dans vragen; zum -e gehen: ten dans gaan, (fig.) naar ‘het bal gaan; einen - aufführen: eenen dans uitvoeren; den - aufführen: den dans openen; mit an den - müssen; (spr.) ook zijn part van de pret krijgen; einen - mit Jungfer Birke thun: (iron.) een warmen rug krijgen, gegeeseld worden; I -bar, m.: dansende beer; -belustigung, vr.: dans-vermaak, danspret; -boden, m.: danszaal; -fest, o.: danspartij, bal; -gefahrte, m.: (van eene dansende:) cavalier (spreek uit: kaw-al-jee¹): -gefahrtin, vr.: (van eenen dansende :) dame; -gesellschaft, vr.: danspartij; -krankheit, vr.: (gnk.) Vitusdans, Sint-Veitsdans; -kunst, vr.: danskunst; -lehrer, m.: dansmeester; -lust,vr.: danslust; -lustig, bv. n,: danslustig; ter, m.: dansmeester; -platz, m.: dans-plaats, plaats (plein) om te dansen; -saai, m.: danszaal; -schritt, m.: pas (in het dansen); -schuh, m.: dansschoen; -schule, vr.: dansschool; -schuier, m. (-schülerin, vr.): dansleerling; -seuche, vr.: Zie -krankheit; -spinne, vr. : dansende spinnekop, tarantula; -stunde, vr.: dansles; -sucht, vr.: 1) zucht om te dansen,

2)    Zie -krankheit; -süchtig, bv. n.: danslustig, (fig.) gek op het dansen; -un-

sinn, m.: Zie -krankheit; -wuth [t], danswoede; -zeichnung, vr.: teekening eenen uit te voeren dans.

Tanz chen, o. (-s; mrv. -): dansje.

tan'zeln, w. o. h.: huppelen, springen.

tan zen, w. o. h. en w. b.: dansen (- mit: met); das ist die Braut um die man tanzt: (spr.) dat is de ware Jacob; sich -, w. w. en onpers.: sich milde -:zich -dansen ; es tanzt sich gut in diesem Saaie: het is aangenaam (pleizierig, gemakkelijk, enz.) dansen in deze zaal; die-ser Polka tanzt sich gut: deze polka laat zich goed dansen. I -, z. n. o.: (het) dansen; das - ist mir vergangen: (fam.) mijn tijd om te dansen heb ik gehad.

Tan'zer, m. (-s; mrv. -): danser; Tan'zerin, vr. (mrv. -nen): danseres; tan'zerisch, bw.: danslustig (mir ist gar nicht - zu Muthe [t]: ik heb volstrekt geen lust om te dansen, pop.: ik heb zooveel trek in het dansen als een dief in het hangen).

Tapet', o. (-es, -s): tapijt; auf’s -bringen: (fig.) op het tapijt brengen, ter sprake brengen; auf dem -e sein: (fig.) op het tapijt zijn, in behandeling zijn.

Tape'te, vr.: behangsel, kamerbe-hangsel; papierne -: behangselpapier;

- von Damast: behangsel van damast.

Tape ten, in Sam. I -borte, vr.: be-hangsel-rand; -fabrik, vr.: behangselfa-briek; -fabrikant, m.: behangselfabrikant; -kraut, o.: (pik.) knoopgras ;-leiste, vr.: behangselrand; -macher, m.: behang-selmaker; -nagel, m.: behangselspijkertje; -papier, o.: behangselpapier; -thür, vr.: (Fr.) portière; -wirker, m.: Zie -macher.

Tapezir' [zierl, in Sam. I -arbeit, vr.: stoffeerderswerk, behangerswerk; -nadel, vr.: stoffeerders-naald ; -nagel, vr.: behan-gers-spijkertje; -waare, vr.: stoffeerders-goed.

TARA,

826

vr.:

een

voen

w. b.

Ta'ra, vr.: (kph.) tarra; I -rechnung, yr.: tarra-rekening.

Taran'tel, vr.: (ins.) tarantula, dansende spinnekop; I -tanz, m. (-unsinn, m.): Zie Tarantismiis.

Tarantis’mus, m. (-): (gnk.) Vitusdans, Sint-Veitsdans.

Tarantel'le, vr.: tarantella-dans.

Tarif’, m. (-es, -s: mrv. -e): tarief; tarifi'ren [fie], w. b.: tarifeeren.

tariren [rie], \v. b.: (kph.) de tarra aftrekken van.

Tarn, in Sam. I -kappe, vr.: (fab.) on-zichtbaarmakend hoofddeksel,

Ta’rock, o.: (spl.) tarok; I -karte, tarokkaart; -spiel, o.: tarok-spel.

tarpejisch, bv. n.: Tarpeïsch; der -e Felsen: de Tarpeïsche rots.

Tar rass, m. (-es): (min.) tras.

Tartahe, vr.: tartaan (een vaartuig).

Tar tar, m, (-es, -s; mrv. -n): Tartaar; Tartarei', vr.: (adk.) Tartarijë; Tar’tarin, vr. (mrv. -nen): Tartaarsche; tarta'risch, bv. n.: Tartaarsch.

Tar tarus, m. (-): (fab.) Tartarus.

Tart’sche, vr.: beukelaar, schild; I -ntrager, m.: schilddrager.

Tartüf'fel(Tartuf fel), vr.: ^aardappel; 2) truffel.

Tasch'chen, o. (-s; mrv. -): zakje.

Tasche, vr.: zak; (pik.) taschjeskruid; (van peulvruchten:) schil, bast, dop; (vea.) sponsachtig gezwel, wen; (van een schip:) dubbelhuid; (fig. gem.) bek, smoel, (ook:) klap met de vlakke hand; Einem etwas auf die - geben: (gem.) iemand een klap op (een slag voor) zijn bek geven; etwas in die -stecken: iets in zijn zak steken; aus der - spielen: goochelen; ein Stückchen aus der -: een goochelstukje,

Zie Taschen,

Tasch’el, in Sam. I -kraut, o.: taschjeskruid.

Taschen, in Sam. I -ausgabe, vr.: zak-editie, uitgave in zak-formaat; -bouillon, m.: bouillon-koekje; -buch, o.: 1) zakboekje, 2) almanak;-dach,o.: sch dak; -deckel, m.: klep (dekstuk) over den buitenzak van een kleedingstuk; -dieb, m.: zakkenroller, beurzensnijder; -dieberei', vr.: zakkenrollerij, beurzen snij der ij; -dolch, m.: kleine dolk; -fernglas, o.: verrekijker; -format, o.: zakformaat; -futter, o.: zak-‘ng; -geld, o.: zakgeld;-gucker, m.: verrekijker; -klappe, vr.: Zie-clecltel; -kraut, o.: (pik.) taschjeskruid; -krebs, m.: (visch:) krabbe; -kunst, vr.: (tech.) paternosterwerk; -laterne, vr.: zaklantaarntje; -loch, o.: gat van den zak; -messer, o.: zakmes; -mikroskop, o.: zak-microscoop; -öffnung, vr.: Zie -loch; -pistole, vr. (-puffer, m.): zakpistool; -schloss, o.: knip-slot; -spiegel, m.: zak-spiegeltje; -spiel, o.: goochelspel, goochelwerk, goochelarij; -spieler, m.: goochelaar (-spielerbecher, m.: goochelbeker; -spielerkügelchen, o.: goochelballetje; -spielerkunst, vr.: goochelkunst; -spieler-künste, vr. mrv,: goocheltoeren; -spieler-stückchen, o.: goochelstukje); -spielerei', vr.: Zie -spiel; -spielerin, vr.: goochelaarster ; -tuch, o.: zakdoek, (pop.) neusdoek; -uhr, vr.: horloge; -wörterbuch, o.:

zakwoordenboek, woordenboekje in zakformaat.

Taschher. m. (-s; mrv. -): reistas-schenmaker, koffermaker; I -handwerk, o.: koffermakers-ambacht.

Ta se, m.: melk-emmer.

Tass, m. (-es; mrv. -e): tas, opeenge-taste hoop.

Tass chen, o. (-s; mrv. -): kopje (om uit te drinken), kommetje.

Tas’se, vr.: kop (om uit te drinken), kom; die obere und untere -: kop en schotel, het kopje en het schoteltje; eine - Kaffee: een kop koffie.

tas sen, w. b.: optassen, op hoopen zetten.

tast, in Sam. I -bar, bv. n.: tastbaar; -barkeit, vr.: tastbaarheid; -haken, m.: (tech.) klauw, trekhaak; -sinn, m.: zintuig des gevoels

Tastatur', vr.: (van een klavier:) toetsenbord, (de) toetsen (mrv.).

Tas'te, vr.: (van een klavier:) toets; (wsk.) tangens, raaklijn.

itas ten, w. o. h.: tasten, voelen; w. b.: betasten, bevoelen; (fig.) voelen en tasten.

ITas'ten, in Sam. I -brett, o.: Zie Tastatur; -harmonika, vr.: harmonica met kleppen; -spiel, o.: klavier-spel; -werk, o.: klavier,

Tas’ter, m. (-s; mrv. -): taster, voeler; (tech.) krombeenige passer; (vaninsecten:) voelspriet; I -zirkel, m.: krombeenige passer.

Tatar, enz.: Zie Tartar, enz.

Tat'sche, vr.: 1) tik, klap, mep; 2) Zie

Tatze.

Tat'sche, vr.: (pop.) babeltoot, babbelkous.

tat'scheln, w. b.: (fam.) streelen, aaien.

tat'schen, w. b.: ruw aanpakken, ruw omgaan met.

Tat'ta (Tat'te), m.: (een kinderwoord:) taatje (d. i. paatje, vader).

tatowiren [ie], w. b.: Zie

tatuiren.

tatui rcn [ie], w. b.: tatoueeren.

Tatz chen, o. (-s; mrv. -): klauwtje.

Tat ze, vr.: klauw; I -nförmig, bv. n.: klauwvormig.

Tau, o. (-es, -s; mrv. -e): scheepstouw, (inz.) kabel; I -ende, o.: kabeleind; -gras, o.: (pik.) hondsgras; -lange, vr.: kabellengte; -ringe, m. mrv.: (zeew.) worsten om de ra; -werk, o.: touwwerk.

Itauh, bv. n.: doof; (fig-, van een lichaamsdeel dat slaapt:) dood; (van mijn-aders:) waardeloos; ein -er Mensch: een doove; met -en Ohren etwas anhören: geene ooren hebben naar iets; - bleiben bei oder für: doof blijven bij of voor; -en Ohren predigen: (spr.) voor doove ooren preeken; -e Kohle: doove kool (uitgedoofde turfkool); -e Nessel: (pik.) doove netel; -e Nuss: ledige (leege) noot; -e Aehre: ledige koorn-aar; -e Blüthen [t]: looze bloesems (die geene vruchtknoppen zetten); -e Haf er: vloghaver, wind-haver.

ITauh, in Sam. I -feld o.: (mnw.)grond die geen metaal bevat; -fisch, m.: (visch:) krampvisch; -hafer, m.: vloghaver, wind-haver; -heit, vr.: doofheid; -kohle, vr.:

wou

wa

doove kool; -korn, o. (-kraut, o.): (pik.) dolik, herik, onkruid ; -nessel, vr.: doove netel; -roggen, m.: (pik.) paardestaart; -schwamm, m.: wolfsveest; -stumm, bv. n.: doofstom; -stummenanstalt, vr. (-stummen-institut, o., -stummenschule, vr.): instituut voor doofstommen; -stummenlehrer, m.: onderwijzer aan het instituut voor doofstommen.

Tavibchen, o. (-s; mrv, -): (vog. en tig.) duifje.

Taube, vr.: (vog,) duif; wer sich zur - macht, den fressen die Falken: (spr.) al te goed is andermans gek. I m. (-n;mrv. -n) en vr.: doove.

Tau ben, in Sam. I -artig, bv. n.: duifachtig; -boden, m.: duivenslag, duiventil ; -bohne, vr.: duivenboon; -dreck, m.: dui-venmest, duivenstront; -ei, o.: duiven-ei; -einfalt, vr.: eenvoud (onschuld) der duif; -falk, m.: (vog.)    . ” ’    .

vr.: weerschijn; -farben (-farbig), bv. n.: met een weerschijn; -flug, m.: vlucht (d. i. troep) duiven; -geier, m. (-habicht, m.): (vog,) Zie -falk; -haus, o.: duivenhok; -hauschen, o.: duiventil, duivenslag; -herz, o.: (fig.) bedeesdheid, schroomvalligheid; -kerbel, m.: (pik.) duivenkervel, aardrook; -korn, o.: Zie Taubkorn; -kraut, o.: (pik.) duivenkruid; -kropf, m.: krop eener duif, (pik.) Zie-kerbel;-lieb, o.: (pik.) ijzerkruid; -liebhaber, m,: duivenliefhebber, (pop.) duivenmelker; -loch, o.: duivenslag, duiventil; -mist, m.: Zie -dreck; -nest, o.: duivennest; -paar, o.: duivenpaar, (een) doffer met zijne duif; -pastete, vr.: (kkk.) duivenpastei; -schlag, m.: Zie -loch (fortschleicnen wie die Katze vom -schlage:    spr.: stilletjes afdruipen);

-schnabel, m.: duivebek, (pik.) geranium; -stösser, m.: (vog.) Zie -falk; -zucht, vr.: duivenfokkerij.

Tauber (Tau ber), m. (-s; mrv.-): (vog.) doffer, mannetjes-duif.

Tau'berich, m. (-s; mrv. -e): Zie

Tauber.

Tau'berling;, m. (-es, -s; mrv. -e):

Zie Taubling.

Tau’bert (Tau'bert), m. (-s; mrv. -e): Zie Tauber.

Tau'bin, vr. (mrv. -nen): (vog.) duif, wijfjes-duif.

Taub'ler, m. (-s; mrv. -): (pop.) duivenmelker.

Taub'ling, m. (-es, -s): (pik.) duivelsbrood.

Tauch, in Sam. I -ente, vr.: (vog.) bakelman; -gans, vr.: (vog.) duikergans; -huhn, o.: (vog.) duikerhoen ; -kibitz, m.: Zie -gans; -schemel, m.: dompel-stoel; -schwan, m.: (vog.) butoor, roerdomp; -stange, vr.: (looiers-)stampstok.

tau'chen, w. o. h.: 1) duiken, 2) dompelen ; w. b.: 1) onderdompelen, 2) doo-pen, soppen; sich w. w.: duiken.

Tau cher, m. (-s; mrv. -): (mensch en vog.) duiker; | -gans, vr.: (vog.) duikergans; -glocke, vr.: duikerklok; -huhn, o.: (vog.) duikerhoen; -könig, m.: (vog.) ijsvogel; -kunst, vr.: duikkunst; -meve (-move), vr.: Zie -liulm; -schiff, o.: dui-kerschip; -taube, vr.: (vog.) Groenlandsche duif.

tan en, w. b.: (zeew.) op sleeptouw nemen, sleepen; (fig.) bereiden.

Tauf, in Sam. I -akt, m.: (het) doopen, (de) doop; -amt, o.: bevoegdheid om den doop toe te dienen; -becken, o.: doopvont; -brief, m.: doopbrief, doop-akte, doopceel; -buch, o.: doopboek; -bund, m.: (theo.) verbond (bij de Katholieken: sacrament) van den doop, (fig.) doopgelofte; -essen, o : doopmaal; -formel, vr.: doopformulier; -gebühr, vr, (-geld, o.): doop-geld; -gelubde, o.: doopgelofte;-geschenK, o. : doopgeschenk; -gnade, vr.: genade die de zondaar deelachtig wordt door den doop; -handlung, vr.: Zie -akt; -hemd, o.: doophemd; -kapelle, vr.: doop-kapel; -kind, o.: doopkind; -name, m.: doopnaam; -pathe f t], m.: 1) peter, peetoom, doopheffer, 2) petekind; -pathin [t], vr.: meter, peettante, doophefster; -pfennig, m.: Zie -geld; -register, o.: doopregister, doopboek; -schein, m.: Zie -brief; -stein, m.: doopvont; -tuch, o.: dooplaken; -wasser, o.: doopwater; -zettel, m.: Zie -brief; -zeug, o.: doopgoed; -zeuge, m.: doopgetuige ; -zeugin, vr.: doopgetuige.

Tau'fe, vr.: (kkl.) doop; aus der -heben (über die - halten): ten doop houden ; eine - haben: (van geestelijken:) eene doopbeurt hebben, moeten doopen; die - verrichten: doopen, den doop toedienen.

Tau'fer, m. (-s; mrv. -): dooper; Johannes der -: (bijb.) Johannes de Dooper.

Titufling, m. (-es,    -s; mrv. -e):

doopeling, (inz.) doopkind.

Tau gé, in Sam. I -nicht (-nichts), m.: deugniet.

tau'gen, w. o.: deugen.

taug'lieh, bv. n.: bruikbaar, dienstig, nuttig; (fig.) degelijk; I -keit, vr.: bruikbaarheid, dienstigheid, nut, (fig.) degelijkheid.

Tau'mel, m. (-s): 1) waggeling, (het) ggelen; 2) duizeling, bezwijming, bedwelming, duizeligheid; (van schapen:) draaiziekte; (fig.) roes, zwijmel, dronkenschap, (ook:) geestvervoering,verrukking, (ook:) waanzin; - der Liebe: dolle verliefdheid; I -becher, m.: bedwelmende beker; -fisch, m.: (visch:) dolfijn; -geist, m.: 1) waanzin, 2) warhoofd, woelgeest; -kafer, m.: (ins.) draai-tor; -lolch, m.: onkruid in het koorn; -rausch, m.: bedwelmende roes; -stab, m.: Bacchus-staf; -taube, vr.: (vog.) tuimelaar (eene duif).

tau'melig, bv. n.: duizelig,

taumeln, w. o. h. en s.: waggelen; -vor: duizelen van.

Taum'ler, m. (-s; mrv. -): 1) wag-gelaar; 2) (visch en duif:) tuimelaar.

Tau'pel, vr.: (vv.) kruisnet.

Tau'rien, o. (-s): (adk.) Taurië, Tauris; tau’risch, bv. n.: Taurisch (die -e Halbinsel: de Taurische Chersonesus; thans: de Krim).

Tausch, m. (-es): ruil, ruiling, (fam.) ruilebuiting; in - gegen    in ruil

voor ....; etwas als - annehmen: iets in ruil nemen; einen - machen (einen - treffen): eene ruiling aangaan; I-handel, m.: ruilhandel; -handler, m.: ruilhandel-drijver, (fig, fam.) kwanselaar; -kontrakt, m,: ruil-contract; -lust, vr.: (fig. fam.) kwanselzucht; -vertrag, m.: ruil-contract; -weise, bw.: bij wijze van ruiling.

z. n. o.:

buis.

spleet

enten.

ITeig, m. ( es, -s; mrv. -): deeg, beslag; (fig.) pleisterkalk; den - gehen machen: het deeg (het beslag) laten rijzen.

Iteig, bv. n.: (van vruchten:) beursch. ITeig, in Sam. I -abdruck, m.: afdruk in gips; -birne, vr.: beursche peer; -kratze, vr.: deegkrabber (krabmes om het deeg uit den trog te krabben); -maal, m.: (vea.) puist; -messer, o.: deegmes; -mulde, vr.: bakkers-trog; -rad, o.(-radchen, o.):repen-snijder (radvormig stuk gereedschap om deeg aan repen te snijden); -scharre, vr.: Zie -kratze; -schüssel, m.: 1) deegscho-tel, 2) beslagkom; -speise, vr.: meelk teigicht (teigig), bv. n.: deegachtig; (van vruchten:) beursch; (fig.) pappig.

Telegramm, o. (-es, -s; mrv. -en): telegram; Telegraph', m. (-en: mrv. -e): telegraaf (Telegraph'enli'nie, vr.: tele-graaf-lijn); Telegraphie’, vr.: telegraphie; telegraphi'ren [ie], w. b.: telegrafeeren; telegraph'iseh, bv. n.: telegraphisch; Te-legraphist', m. (-en; mrv. -en): telegraaf-beambte, telegrafist.

TAUSCHER.

828

TELEGRAMM.

tauschen, w. o. h. en w. b.: ruilen; (fig. fam.) kwanselen; etwas - gegen etwas anderes: iets ruilen voor iets anders; -und nichts zugeben (gleich auf -): (fam.) gelijk oversteken.

tauschen, w. b.: misleiden, bedriegen ; (fam.) bedotten; (fig.) te leur stellen; seine Hoffnungen wurden getauscht: hij zag zich in zijne verwachtingen bedrogen (te leur gesteld); I sich -, w. w.: zich zel-ven misleiden,

tauscliend, bv.n. en bw.: misleidend, bedrieglijk; eine -e Aehnlichkeit: eene sprekende gelijkenis; - nachahmen: spre-kend-gelijkend namaken (nabootsen, nadoen); auf -e Art: sprekend (d. i. volkomen gelijkend).

Tauscher, m. (-s; mrv. -): ruiler, (fig. fam.) kwanselaar; Tauscherei', vr.: geruil, geruilebuit, (fig. fam.) kwanselarij; Tau’scherin, vr.: (mrv. -nen): ruilster, (fig. fam.) kwanselaarster.

Tauscher, m. (-s; mrv. -): misleider; Tauscherei', vr.: misleiding, bedrog; Tau-scherin, vr. (mrv. -nen): misleidster.

Tau’schung, vr.: misleiding, zinsbe-goocheling-

Itausend, tw.: duizend; es ïst - gegen eins: het is duizend tegen één. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): duizendtal, duizend; bei -en (zu -en): bij duizenden. I tsw.: verduiveld!; der -: verduiveld!

Itausend, in Sam. I -armig, bv. n.:' met duizend armen; -bein, o.: (ins.) duizendpoot; -blatt, o.: (pik.) duizendblad; -blümenwasser, o.: duizendbloemenwater (Fr.: eau de mille fleurs); -eek, o.: dui-zendhoek; -eckig, bv. n.: duizendhoekig; -fach, bv. n.: duizendvoudig (als derde maag); -faltig, bv. n.: duizendvoudig; -fuss, o.: (ins.) duizendpoot; -gül'den-kraut, o.: (pik.) duizendguldenkruid; -jahrig, bv. n.: duizendjarig (das -jahrige Reich: het duizendjarige rijk); -knoten, m.: (pik.) knoopgras; -korn, o.: (pik.) duizendkoorn, kleine weegbree; -künstler, m.: duizendkunstenaar, heksenmeester; -künstlerin, vr.: duizendkunstenares; -mal, bw.: duizendmaal; -malig, bv. n.: tot duizendmaal herhaald; -namig, bv. n.: met duizend namen; -pfündig, bv. n. duizend pond zwaar; -schatz, m.: (fam.) grootste schat; -schön, o.: (pik.) duizendschoon, amarant, fluweelbloem: -schönchen, o.: (pik.) madeliefje; -theil |t], o.: duizendste gedeelte; -weise, bw.: bij duizenden; -züngig, bv. n.: met duizend tongen.

Tausender, m. (-s; mrv. -): (rek.) duizendtal.

tausenderlei’, bv. n.: duizenderlei: auf - Art: op duizenderlei wijze.

tau’sendste, bv. n.: duizendste; der - weiss das nicht: er is er op de duizend nauwelijks één die dat weet.

Tausendstel (Tau’sendtel), o. (-s): duizendste gedeelte.

Tautologie', vr.: (tik.) tautologie; tautolo’gisch, bv. n.: tautologisch.

ITax, m, (-es; mrv. -e): 1) (pik.) taxis-boom; 2) tarief.

ITax, in Sam. I -fracht, vr.: gedwongen vervoer; -ordnung, vr.: tarief; -tanne, vr.: (pik.) mastboom, wilde pijnboom; -werth [tl, m.: getaxeerde waarde.

Taxation', vr.: taxatie, schatting;

Taxa'tor, m. (-s; mrv, Taxato'ren): taxateur, schatter; Tax'e, vr.: 1) belasting:, aanslag: in de belasting-, 2) tariefsprijs (die Brod de broodzetting-), 3) taks (die höchste het maximum); tax'en w. b.: taxeeren, schatten, 2) bij tarief den prijs vaststellen van, 3) (fig. fam.) aan wrijven, toedichten (Hochmuth [t] an Einem -: aan iemand hoovaardigheid toedichten, iem. van hoovaardig-heid betichten); taxi'ren [xie] w. b.: Zie taxen; Taxi'rer [xie], m. (-s; mrv. -): taxeerder, taxateur, schatter.

Taxus, m. (-; mrv.-): (pik.)taxisboom; I -baum, m.: taxisboom.

Tazet’te, vr.: (pik,) gele narcis. Technik, vr.: techniek, technologie; Tech'niker, m. }-s; mrv. -): technicus; tech'nisch, bv. n.: technisch; Technolog’,

m.    (-en; mrv. -en): technoloog; Technologie’, vr.: technologie; technolo'gisch, bv.

n. : technologisch.

Teek, in Sam. I -holz, o.: (pik.) Indische eik.

Teck’e, vr.: teek, houtluis.

Teck'el, m. (-s; mrv. -): dashond; I -bohne, vr.: (pik.) bilzenkruid.

Tede’um, o. (-s; mrv. -s): (kkl.) Tedeüm.

Tei an ker, m.: (zeew,) vertui-anker;

I -tau, o.: kabel van het vertui-anker.

Teiclt, m. (-es, -s; mrv. -e): vijver; (fig.) poel, plas; in verbotenem -e fischt man am liebsten: (spr.) verboden vrucht smaakt het lekkerst; I -aufseher, m.: Zie -meister; -binse, vr.: lisch; -feder, vr.: kanarie-gras; -fenchel, m.: waterbloem; -fenster, o.: duiker (om het water uit eenen vijver te laten loopen); -fisch, m.: vijvervisch; -fischerei', vr-: (het) visschen in eenen vijver; -forelle, vr.: vijver-forel; -graber, m.: vijvergraver ; -karpfen, m.: vijver-karper; -kolben, m. (-kolbe, vr.): lischhalm; vr.: waterlelie; -meister, m.: opzichter over eenen (den) vijver; -rechen, m.: 1) vijverrooster, 2) vijvernark; -schleu-se, vr.: sluis van eenen vijver; -zapfen, m.: Zie -fenster,

Teich’el, m. (-s; mrv. -n): pijp, teich’eln, w. b.: (tnb.) in de

ost.

TELEMACH.

829

TERZETT.

Te'lemach, m. (-es): (de zoon van Ten'ne, yr.: deel, dorschvloer; I-gras, Ulysses:) Telemachus.    o.: (pik.) knoopgras.

Telephon', m. (-es, -s; mrv. -e):    Tennen, in Sam. | -schlagel, m.

telephoon; telepho’nisch, bv. n.: telepho- (-patsche, yr.): vloerstamper. nisch.    Tenor', m. (-es, -s; mrv. -e): (muz.)

Teleskop’, m. en o. (-es, -s ; mrv. -e): tenor; | -partie, yr.: tenor-partij; -sanger, telescoop; telesko'pisch, bv. n.: telesco- m.: tenorzanger; -stimme, vr.: tenorstem, pisch.    Tenorist', m. (-en; mry. -en): tenor-

Telle, vr.: indieping, gleut.    zanger.

Tel ler, m. (-s; mrv. -): bord, tafel- Tep’pich, m. (-es, -s; mrv. -e): tapijt bord; (ook:) schotel; ein hölzerner -: een    (1. benangsel-tapijt, 2. vloertapijt); - für

hakbord, eene hakplank; der - der Hand:    eine Treppe: traplooper; - für einen

(ontl.) de palm der hand, de handpalm;    Tisch: tafelkleed; I -artig, bv. n.: tapijt-

I -deckel, m.: schotel-deksel; -eisen, o.:    achtig; -besen, m.: tapijt-schuier, kamer-

ijzeren strop (om er bonzings, enz., in te    schuier; -drucker, m.; tapijtdrukker;

vangen); -förmig, bv. n.: bordvormig;    -fabrikant, m.: tapijten-fabrikant; -handel,

-haube, vr.: Zie-miitze ;-huf, m.: platte    m.: handel in tapijten; -handler, m.:

hoef; -hufig, bv. n.: met platte hoeven;    koopman (winkelier) in tapijtgoederen;

-knecht, m,: bordenwarmer (een voorwerp    -macher, m.: tapijtenmaker; -mann, m.:

waarin men borden warmt); -korb, m.:    tapijtenman; -weber, m.: tapijtwever;

bordenmand; -lecker, m.: tafelschuimer,    -weberei', vr.; tapijtweverij; -wirker, m.:

klaplooper; -leckerei', vr.: klaplooperij;    tapijtwever.

-leckerin, vr.: klaploopster; -mütze, vr.:    Termin', m. (-es, -s; mrv. -e): termijn,

muts met een platten bol; -nase, vr.:    (rcht.) dagvaarding, (ook:) zitting van de

platte neus; -rechen, m.: bordenrek;    rechtbank; einen - ansetzen: een termijn

-ring, m.: tafelring, tafelmatje; -schlecker,    bepalen; I -weise, bw.: in termijnen,

m.: Zie -lecker; -schrank, m.: 1) bor-    Termina rier, m. (-s; mrv. -): be-

denkast, 2) porseleinkast, 3) buffetkast;    delmonnik; Terminei’, vr.: district binnen

-tuch, o.: servet;-warmer, m.: 1) komfoor,    welks gebied de bedelmonniken mogen

2) Zie -knecht.    bedelen; termini'ren |nie], w. o. h.:

Tem’pel, m. (-s; mrv. -): tempel;    bedelen, aalmoezen ophalen; Terminirer

I -bau, m.: tempelbouw; -diener, m.: be-    [nie], m. (-s; mrv. -): bedelmonnik,

dienaar van den tempel, priester; -dienst,    Terminologie', vr,: terminologie;

m.: tempeldienst; -herf, m.: (hist.) tem- terminolo'gisch, bv. n.: terminologisch, pelheer, tempelridder, tempelier; -herren-    Termiten, vr. mrv.: (ins.) witte

orden, m.: Zie -orden; -hof. m.: tempel; mieren.

-orden, m.: orde der tempelneeren; -rau- Terne, vr.: (spl.) terne (d. i. drie ber, m.: tempeldief;-ritter, m.: Zie-herr; uitgekomene volgnommers).

-schander, m.:    heiligschennis-pleger;    Terpentin’, m. (-s): terpentijn; I -ar-

-schlaf, m.: (hist.) tempelslaap; -weihe,    tig, bv. n.: terpentijnachtig; -baum, m.:

vr.: tempelwijding ; -zinne, vr.: tinne des    terpentijnboom; -firniss [nisl, m.: terpentempels.    tijnvernis; -geist, m.: terpentijngeest; -öl,

Temper, in Sam. I -ofen, m.: afkoel- o.: terpentijn-olie. fornuis.    Terras se, vr.: terras; (tnb.) rabat.

Temperament’, o. (-es, -s; mrv. -e):    Terrine, vr.: soep-terrine; I Terri"-

gestel; (fig.) middel, hulpmiddel; iTem- nenlöf'fel, m.: opschep-lepel. peraments”feh’ler, m.: gebrek aan het    Territorial’, in Sam. I -gerechtigkeit,

gestel eigen of uit het gestel voortko- vr. (-recht, o.): territoriaal-recht. mende.    Territo rium, o. (-s; mrv. -to'rien):

Temperatur’, vr: temperatuur, grondgebied, weersgesteldheid,luchtsgesteldheid; (muz.)    terrorisi’ren [siel, w. o. h.: door

tempering._    schrik-aanjaging regeeren; Terroris’mus,

temperiren [riel, w. b,: temperen;    m. (-): schrikbewind; Terrorist', m. (-en;

I temperirt [riert], bv. n.: getemperd; mrv. -en): man van het schrikbewind.

(van het weder:) gematigd.    Ter'tia, vr.: (in scholen:) derde klas-

Templer, m. (-s; mrv. -): Zie het    se; (typ.) groote garmondletter; (kph.)

woord Tempelherr.    tertia (d. i. derde exemplaar van een

m. (-s; mrv. -) : leerling

asse.

Tem po, o. (-s; mrv. -s): tempo, maat; getrokken wissel), das - in Acht nehmen: (fig. fam.) op zijn Tertian', in Sam. I -fieber, o.: ande-tellen passen. ^    rendaagsehe koorts.

Temporallen, vr. mry.: (kkl.) wereld- Tertianer, lijke inkomsten.    van de derde kl

temporar , bv. n.: tijdelijk; das -e:    Tertia’rier, m. (-s; mrv. -): (kkl.)

het tijdelijke^    tertiariër (d. i. Franciscaner monnik van

temporisi'ren [sie], w. o. h.*. talmen den derden ordes-regel). om tijd te winnen.    Tertie, vr.: Zie Terz.

Tem pus, o. (-; mrv. Tem’pora): (tik.) Terz, vr.: (muz., srm., wsk., tijdr.) ters; tijd.    (spl.) derde (roem van drie volgkaarten);

per, n

Tena’kel, m. (-s; mrv. -): (typ.) nij- (typ.) derde proef, persrevisie; I -flöte, ijphoutje.    vr.: ters-fluit; -hieb, m.: ters-slag, ters-

Tendenz , vr.: strekking, richting;    stoot;-major, vr.: hoogste derde.

I -roman, m.: roman met eene bepaalde Terzerol’, o. (-es, s; mrv. -e): zak-str^kking.    pistool.

Ten der, m, (-s; mrv. -): (achter eene Terzett’, o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) locomotief:) tender.    trio.

TEST.

830

TEXT.

buis.

bc

der

m.:

Test, m. (-es; mrv. -e): smeltkroes; (fig.) metaal-slakken (mrv.), vuil; (kkl.-hist.) Zie -eid; I -akte, vr.: wet op het afleggen van den anti-transubstantiatie-eed; -eid, m.: eed ter afzwering van het geloof aan de transubstantiatie.

Testace'en, o. mrv.: schaaldieren.

Testament', o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht. en bijb.) testament; das alte und neue -: (bijb.) het Oude en Nieuwe Testament ; Anhang zu einem -e: (rcht.) codicil; sein - machen: zijn testament maken (1. bij uitersten wil over zijne nalatenschap beschikken ; 2. fig.: op sterven na dood zijn); ohne - sterben: sterven zonder een testament gemaakt te hebben, ab intestato sterven; ein - umstossen: (rcht.) een testament wraken; I -beilage,. vr.: (rcht.) codicil; -falscher, m.: vervalscher van een testament; -macher, m.: testateur, erflater; -macherin, vr.: testatrice, erflaatster; -weise, bw.: bij testament, bij uiterste wilsbeschikking. Zie ook Testaments.

Testamentar’, m (-es, -s; mrv. -e): uitvoerder van een testament, executeur-testamentair.

testamenta'risch, bv. n. en bw.: Zie testamentlich.

Testamen’ter, m. (-s; mrv. -): Zie Testator.

testamentlich, bw.; bij testament, bij uiterste wilsbeschikking; I bv. n.: bij uitersten wil vastgesteld, bij testament aangewezen.

Testaments’, in Sam. I -ausrichter, m,: Zie Testamentar; -erbe, m,: bij testament benoemde erfgenaam; -erbin, vr.: bij testament benoemde erfgename; -eröffnung, vr.: opening van het testament; -verfalscher, m.: vervalscher van een testament; -verfügung, vr.: beschikking (bepaling) van het testament; -yollstrecker m._: Zie Testamentar; -vollstreckung, vr,: tenuitvoerlegging van een testament; -vollzieher, m.: Zie Testamentar ; -zeuge, m.: getuige bij het verlijden van een testament.

Testa'tor, m. (-s; mrv. Testato'ren): testateur, erflater; I Testatri'ce, vr.: testatrice, erflaatster.

Testikel, m. (-s; mrv. -n): (ontl.) teelbal.

Testimo nium, o. (-s; mrv. -mo'nien of -mo'nia): getuigschrift.

testi'ren [ie], w. o. h. en w. b.: 1) testeeren, een testament maken, 2) bij testament vermaken, 3) getuigenis afleggen, getuigen; Testi'rer [tie], m, (-s; mrv. -): testateur, erflater; Testi'rerin [iel, vr. (mrv. -nen): testatrice, erflaatster.

Tetrarch', m. (-en; mrv. -en): (hist.) viervorst; Tetrarchat', o. (-es, -s; mrv.-e): 1) waardigheid van viervorst, 2) bestuur (bewind) van eenen viervorst; Tetrarchie’, vr.: viervorstendom.

Teuch'el, m. (-s; mrv. -V, pijp, Teuf'e, vr.: (mnw.) Zie Tiefe. Teu'fel, m. (-s; mrv. -): (theo. en fig.) duivel ; (drk.) boschduivel, mandril-aap; der hinkende -: de duivel op stelten; ein armer -: een arme duivel, een arme drommel; ein lebendiger -: een ware duivel, een razende; ein eingefleischter -: een duivel in menschengedaante; der - ist los: de duivel is los; der - ist im Spiele:

de duivel is in het spel; der - reitet ihn: de duivel beheert hem, de duivel zit in hem; vom - besessen: door den duivel bezeten; was wat duivel, wat drommel; was zum - haben Sie gemacht: wat duivel hebt gij gedaan, voor den duivel wat hebt gij edaan; der (tsw.) verduiveld!; ei der - (tsw.) o weergaasch!; das ist : (spr.) dat is de duivel, dat is de drommel; es ist um des -s zu werden: (pop.) het is om des duivels te worden, het is om uit zijn vel te springen; geh zum (pop.) loop naar de nel, loop naar de maan, loop naar de pomp; ich frage den - danach: (pop.) ik maal er geen lor om; I -haft, bv. n. (-massig, by. n.): duivelachtig. Zie ook Teufels.

Teu'felchen, o. (-s; mrv. -): duiveltje.

Teufelei', vr.: 1) duivelachtigheid; 2) duivelsch werk, helsch werk; 3) duivelachtige streek.

teu'felisch, bv. n.: Zie teuflisch.

Teu'fels, in Sam. | -abbiss, m.: (pik.) duivelsbeet; -antlitz, o.: duiyelachtig gezicht, duivelen-gezicnt; -arbeit, vr,: (pop.) werk voor geen duivel om uit te houden; -auge, o.: (pik.) bilzenkruid; -banner, m.: duivelbanner; -bannerei’, vr.: duivelbanne-rij; -bart, m.: (pik.) wilde anemoon; -baum, (pik.) duivelsboom, knotsboom; -beere, vr.: (pik.) belladonna; -beschwörer, m.: duivelbezweerder; -beschwörung, vr.: duivelbezwering; -biss, m.: (pik.) duivelsbeet; -braten, m.: (pop.) brandhout voor de hel; -braut, vr.: heks, tooverheks, too-verkol; -brut, vr.: helsch gespuis; :darm, in., (pik.) kleine winde;-diener, m.: dienaar van den duivel; -dreck, m.: duivelsdrek, assa foetida; -finger, m.: vingersteen, belemniet; -gestank, m.: helsche stank; -gezucht, o.: Zie -brut; -insein, vr. mrv.: (adk.) Bermudische eilanden; -junge, m.: duivel van een jongen, verduivelde jongen; -kegel, m.: Zie -finger; -kerl, m.: duivel van een kerel, verduivelde kerel; -kind,

o.: duivelskind; -kirsche, vr.: 1) Zie -beere, 2) witte brionie; -klaue, vr.: (pik.) wolfsklauw, (zeew.) zethaak; -kopf, m.: (pik.) weegbree; -krabbe, vr.: (visch:) groote krabbe; -kunst, vr.: duivelskunst, tooverkunst; -lehre, vr,: demonologie; -list, vr.: helsche list; -mensch, o.: duivelin, helleveeg; -milch, vr,: (pik.) duivelsmelk, kroontjeskruid; -puppen, vr. mrv.: (pik.) jodenkers (enk.); -schrift, vr.: (typ.) des-sendiaan-letter (kleine -schrift: typ.: brevierletter); -streich, m.: duivelachtige streek; -toll, bv. n.: stapelgek; -vor’lauf, m.: handlanger van den duivel; -weg, m.: verduiveld slechte weg; -werk, o.: 1) den duivel waardig werk, 2) (fam.) duivelsch werk, helsch werk; -wurz, vr.: (pik.) monnikskap, aconiet; -zeug, o.: (fam.) verduiveld spul; -zwirn, m.: (pik.) duivelsnaaigaren.

teuTen, w. b.: Zie tiefen.

tenflisch, bv. n.: Zie teufelhaft.

Teu'te, vr.: 1) tuit; 2) Zie I>ttte.

Teutohen, m. mrv.: (hist.) Teutonen; teuto'nisch, bv. n,: Teutoonsch.

teutsch, enz. : Zie deutsch, enz.

Text, m. (-es; mrv. -e): tekst; Einem den - lesen: (spr.) iemand kapittelen, aan iemand de les lezen; weiter im -e: (fam.)

van

TEXTBUCH.

831

THEEKISTCHEN.

ga verder!, ga voort!; aus dem -e kommen: (fig.) den draad van net gesprek verliezen, (ook:) de kluts kwijt raken; I -buch, o.: tekstboek(je); -gemass (-massig), bv. n.: woordelijk, letterlijk, textueel; -schrift, vr.: staand schrift, (typ.) cicero-letter; -verstandige, m.: tekstgeleerde (d. i. iemand die bijbelvast is).

Textur', vr.: weefsel; (fig.) samenhang, verband.

Thai, o. (-es, -s; mrv. Tha'ler): dal, vallei; zu - fanren: de rivier afvaren, voor stroom afvaren; I -aus, bw.: het dal uit; -bewohner, m.: dalbewoner; -buche, vr.: (pik.) roode beuk; -ein, bw.: het dal in; -fahrt, vr.: vaart naar beneden, vaart de rivier af, vaart voor stroom af; -fluss,

m. : dal-rivier, door het dal stroomende rivier; -gehange, o.: berghelling aan de zijde van het dal; -grund, m.: dalgrond; -hange, vr.: Zie -gehange; -hangig, bv.

n. : af hellend; -kraut, o.: (pik.) wolfsmelk, kroontjeskruid; -leute, m. mrv.: lieden uit het dal, dalbewoners; -lilie, vr.: lelie der dalen; -stadt, vr.: in een dal gelegene stad, stad in het dal; -warts, bw.: dal-waarts, in de richting naar het dal; -weg, m.: dalweg, weg in (weg door) het dal.

Tha'ler, m. (-s; mrv. -): (mtw.) daalder (in Amerika: dollar; in Duitschland Thaler)

Tha'ler, m. (-s; mrv. -): 1) dalbewoner; 2) (als mrv.:) dalen, valleien.

Thalerehen, o. (-s; mrv. -): daaldertje (Zie Thaler).

Ithat: Zie thun.

IThat, vr.: daad; in der -: inderdaad; auf frisscher op heeterdaad; zur -schreiten: overgaan tot handelen; mit Rath [tl und -: met raad en daad; vor der - geh¹ der Rath [t]: (spr.) verzin eer gij begint; den Namen führen (haben) mit der -: den naam hebben, maar de daad ook; I -begier, vr.: zucht om zich door daden te onderscheiden; -bestand, m.: (het) feitelijke, (de) feiten (mrv,), (de) daadzaken (mrv.); -beweis, m.: daadzakelijk bewijs, bewijs met daadzaken; -fertig, bv. n.: tot handelen gereed, vlug in het doen, vlug met daden; -handlung, vr.: 1) handeling, daad, 2) feitelijkheid, handdadigheid; -kraft, vr.: doortastendheid; -kraftig, bv. n.: doortastend; -kundig, bv. n.: wereldkundig, algemeen bekend; -kundigkeit, vr.: wereldkundigheid, algemeene bekendheid; -sache, vr.: daadzaak; -sachlich, bv. n.: daadzakelijk, feitelijk; -umstande, m. mrv.: daadzaken, feiten.

Tha ten, in Sam. I -drang, m.: zucht om zich door daden te onderscheiden; -los, bv. n.: 1) werkeloos, 2) (fig.) roemloos; -lust, vr.: Zie -drang; -reich, bv.n. (-voll, bv. n.): aan daden rijk.

Tha ter, m. (-s: mrv. -): dader, bedrijver; Tha’terin, vr. (mrv. -nen): daderes, bedrijfster.

tha'tig. bv. n.: werkzaam; (tik.) bedrijvend; (fig.) krachtdadig; I -keit, vr.: werkzaamheid, (fig.) krachtdadigheid; in -keit setzen: (fig.) in werking brengen, in beweging brengen; ausser -keit setzen: (fig.) buiten werking stellen, (van ambtenaren en officieren: op non-activiteit

stellen, op wachtgeld stellen, (ook wel:) schorsen, buiten functie stellen.

thatlich, bv. n.: 1) daadwerkelijk; 2) geweldig; I -keit, vr.: gewelddadigheid.

Thau [T], m. (-es, -s): dauw; I -beere,

1)    framboos, 2) braambezie; -benetzt (-beperlt), bv, n.: met dauw besproeid, (dk.) met dauw bepareld; -bogen, m.: regenboog in den opgetrokken dauw; -eisen, o.: gloeiend ijzer dat dient om iets (bv. eene pomp) te ontdooien; -erde, vr.: bovenste aardlaag; -messer, m.: dauwmeter; -regen, m.: motregen, fijne regen, stofregen; -rosé, vr,: (pik.) berenklauw; -schlag, m.: nee.rslag van den dauw, (jag.) spoor van het wild op den gevallen dauw; -schlachtig (-schlagig), bv. n.: bedauwd, met dauw besproeid: -tropfen, m.: dauwdroppel; -wetter, o.: dooiweder (dooiweer); -wind, m.: dooiwind.

thau’en [t], w. onpers. h.: 1) dauwen;

2)    dooien; es thauet [t]: 1) het dauwt, er valt dauw, 2) het dooit, het weer is dooiend.

tliauiclit [t], bv. n.: dauwachtig; thau'ig Lt[, bv. n.: bedauwd, vochtig den dauw.

Thaiimaturg¹, m. (-en; mrv. -en): wonderdoener; Thaumaturgie’, vr.: (het) wonderen-doen ; thaumatur'gisch, bv.n.: wonderen-doende.

Tliea’ter, o. (-s; mrv. -): theater, schouwburg, (fam.) komedie; (fig.) too-neel; anatomisches -: leerschool der ontleedkunde, (fam.) snijkamer: I -billet, o.: toegangsbiljet (voor den schouwburg), plaatsbriefje; -dichter, m.: tooneeldich-ter; -director, m.: schouwburg-onder-nemer, tooneel-directeur; -kassier, m.: uitgever van de plaatsbriefjes; -leben,

o.: (het) leven in de tooneclwereld; -loge, vr.: schouwburg-loge; -maler, m.: (tnl.) decoratie-schilder; -routine, vr.: tooneel-routine; -schwank, m.: kluchtspel: -streich, m.: tooneel-behendigheid. (fam.) tooneel-foef; -stück, o.: tooneelstuk, (fam.) komedie-stuk; -styl, m.: (let.) dramatische stijl; -wesen, o.: 1) (het) tooneel, 2) (de) tooneelwereld; -zettel, m.: tooneelbiljet.

Tlieati'ner, m. (-s; mrv. -): theatijner monnik; Theati’nerin, vr. (mrv. -nen): theatijner non.

theatra’lisch, bv. n.: theatraal; (pop.) komediantachtig.

Thebaner, m, (-s; mrv. -): (hist.) Thebaner, Thebaan; theba’nisch, bv.n.: Thebaansch; The'ben, o. (-s): (adk. en hist.) Thebe.

Thee, m. (-s): thee; brauner -: thee-boei; grüner -: groene thee; Kamillen ftreksel van kamillen; I -aufguss, m.: aftreksel van thee; -baum, m.: theeboom ; -blatt, o.: theeblad, theeblaadje; -blech, o. (-blei, o.): thee-lood; -blumen, vr. mrv.: joosjesthee (enk.); -boy, m.: theeboei; -brett, o.: theeblad (waarop het theegoed staat); -büchse, vr.: 1) theebus, 2) theekist ; -buh, m.: theeboei; -geschirr, o.; (het) theegoed, (fam.) theegerei; -gesell-schaft, vr.: thee-visite, (fig.) gezelschap theedrinkers; -kanne, vr.: theepot, trekpot; -kapsel, vr. (-kastchen, o.): theebusje, theekistje; -kessel, m.: theeketel; -kist-

THEEKISTE.

832

THESSALIEN.

chen, o.: theekistje;-kiste, vr.: theekist; gaan, oneenig worden; sich -krauter, o. mrv.: kruiden die men laat gezamenlijk deelnemen in iets, trekken als thee;-kuchen, m.: theekoekje; Thei'ler [Tl, m. (-s; mrv. -): deeler -löffel, m.: theelepeltje (in een theekopje);    (1. persoon die deelt; 2. getal waardoor

-maschine, vr.: theeketel op een spiritus-    een ander getal gedeeld wordt) ; Theile-

komfoortje; -schale. vr.: theeschoteltje; rei’, vr.: gedeel, (het) deelen; Thei’lerin, -schaufelchen, o.: theelepeltje (om thee vr. (mrv. -nen): deelster, uit het theekistje in den trekpot te schep- theils [t], bw.: deels, ten deele. pen); -service, o.: theeservies; -sieb, o.:    Thei’lung[Tl, vr.: 1) deeling, verdee-

thee-zeefje; -staude, vr.: (pik.) thee- ling; (fig.) splitsing; (rek.) deeling;2) ver-boompje; -stoff, m.: stofthee, (schk.) thee- deeldheid, oneenigheid. stof, theeïne; -tasse, vr.: theekopje;-tisch, Theilungs [Tl, in Sam. I -akte, vr. m.: theetafel; -topf, m.: theepot, trekpot; (rcht.) akte van deeling; -glied, o.: af--trinker, m.: theedrinker, (fig.) afschaffer zonderlijk gedeelte; -recess, o.: deeling (lid van het afschafiings-genootschap);    der (eener) nalatenschap; -recht

-urne, vr.: Zie -maschine ; -wasser, o.: theewater; -zeug, o.: theegoed.

Theer [T], m. en o. (-es, -s): teer;

- brennen: teer koken; I -aufguss, m.:    (stk.: tractaat) van deeling; -zahl, vr.:

aftreksel van teer, teerdrank; -brenner, (rek.) deeltal; -zeichen, o.: deelteeken; m.: teerkoker: -brennerei', vr.: teer- -zirkel, m.: verdeeler. kokerij; -büchse, vr.: teerpot; -geist, m.:    Theis mus, m. (-): deïsmus; Theist',

geest van teer; -hütte, vr.: teerkokerij;    m. (-en; mrv. -en): deïst; theis'tisch, bv.

-kelle, vr.: teerlepel; -kessel, m.: teerketel; n.: deïstisch.

-ofen, m.: teerkokerij ;-pinsel, m. (-quast, The'ka, in Sam. | -baum, m.; (pik.)

teerkwast; -schweler. m.: teerkoker; teakboom.

-schwelerei', vr.: teerkokerij; -tonne, vr.:    The’ma, o. (-s; mrv. The’mata):

teerton; -tuch, o.: geteerd zeildoek ; -was- thema,

ser, o.: teer water; -wedel, m.: teer- Them'se, vr.: (adk.: de) Teems, kwast.    Theodicee’, vr.: theodicee, god

thee'ren [t], w. b.: teren; theer'icht dediging;

[t], bv. n.: teerachtig, aan teer gelijk; digheid. theerig, bv. n.: geteerd.

Theil [T], m. en o. (-es, -s ; mrv. -e):    .

deel, gedeelte; (fig.) aandeel; (ook:) boek- Theokratie', vr.: godsregeering, deel; (ook:) partij; zum -: ten deelè;    godsbestuur; (fig.) priesterregeering    ;

eines -s: eensdeels; andern -s: ander-    theokra'tisch, bv. n.: theocratisch,

deels; grossen-s: grootendeels; grössten Theolog, m. (-en; mrv.-en): godge--s : meerendeels; ich meines -s: ik voor    leerde (ich bin -: ik studeer in de theo-

mij; - haben an etwas: part hebben aan    logie): Theologie', vr.: godgeleerdheid

iets; - nehmen an etwas: deelnemen aan    (- studiren [ie]): in de theologie studeeren ;

iets; zu - werden; ten deel vallen; ich    theolo’gisch, bv. n.: godgeleerd,

habe ihm seinen - gegeben: (fig. fam.)    Theor be, vr.: theorbe (eene soort

ik heb hem zijne portie gegeven; er    van luit).

wird seinen - schon bekommen: (fig. Theore’tiker, m. (-s; mrv. -): theo-fam.) hij zal zijn loon wel krijgen; beide    reticus; theore tisch, bv. n.: theoretisch;

-e horen : beide partijen hooren; ich    Theorie', vr.: theorie,

halte es mit keinem -e: ik houd mij on- Therapeut’, m. (-en; mrv. -en): the-zijdig tusschen de partijën; viele -e,    rapeut, geneeskundige; Therapeu'tik,

schmale Broeken: (spr.) vele varkens ma-    vr.: Zie Therapie; therapeutisch, bv.

ken de spoeling dun; I -bar, bv. n.:    n.: therapeutisch, geneeskundig; Thera-

deelbaar; -barkeit, vr.: deelbaarheid;    pie’, vr.: therapie, geneeskunde.

-begriff, m.: gedeeltelijk begrip;-genoss, There'se, vr.: (-ns): Theresa; There'-m.: deelgenoot; -genossin, vr.: deelge-    sie, vr. (-ns): Theresia.

noote; -haber, m.: deelhebber; -haberin, The'riak, m. (-s): (pha.) triakel, vr.: deelhebster; -haft (-haftig), bv. n.:    Yenetiaansche stroop; -krant, o.: valedeelachtig (einer Sache -haft werden:    riaan; -wasser, o.: stroopwater.

iets deelachtig worden); -haftigkeit, vr.:    Thermal', in Sam. I-wasser, o.: water

deelachtigheid; -nahme, vr.: deelneming; eener warme bron.

-nahmlos, bv. n.: onverschillig; -nahm- Ther men, vr. mrv.: warme bronnen, losigkeit, vr.: onverschilligheid; -nehmer, kookbronnen.

m.: deelnemer, (kph.) deelhebber, aandeel- Ther mo, in Sam. I -gen’, o. (-es, -s) : houder; -nehmerin, vr.: deelneemster,    warmte-stof; -lampe, vr.: thermolamp;

(kph.) deelhebster, aandeelhoudster; -neh-    -meter, m.: thermometer, warmte-meter ;

inung, vr.: Zie-nahme (-nehmungsschein,    -metrisch, bv. n.: thermometrisch;-pyla

m.: aandeelbewijs, actie); -schillung, vr,:    (-pylen), vr. mrv.: (hist.) Thermopylen.

successie-recht; -weise, bv. n. en bw.:    Thesaurus, m. (-): schat; (fig.)

1) gedeeltelijk, 2) in gedeelten, (van boek- schatkist.

werken:) in deelen; -zahl, vr. (-zahler, m.):    The se, vr: (red.) thesis, stelling.

(rek.) quotiënt, uitkomst eener (der) dee-    Thessa'lien, o. (-s): (adk.) Thes-

ling; -zahlung, vr.: gedeeltelijke betaling,    salië; Thessa'lier, m. (-s; mrv.-): Thes-

betaling van een gedeelte; -zeichen, o.:    saliër; Thessa’lierin, vr. (mrv. -nen):

deelteeken; -zirkel, m.: verdeeler.    Thessaalsche; thessalisch, bv. n.: Thes-

thei'len |t], w. b.: deelen; I sich -, w.    saalsch; Tessalo nich, o. (-s): Thessalonica

w.: zich splitsen; (fig.) van elkander af-    (eene stad der oudheid); Thessalo'nier,

in etwas

eeite; -recess,

-----, nalatenschap;

recht om te deelen; -regel, m.: (rek., de) deeling; -summe, vr.: aandeel uit de verdeeling; -vertrag, m.: overeenkomst

, o.: (rek.,

m.):

. _ sver-

(theo.) goddelijke rechtvaar-

Theo'clor, m. (-s): Theodorus, Theo-door.

THETIS.

883

THRARGERUCH.

m. (-s; mrv. -): Thessaloniër (die Thessa-lo'nier, mry.: [bijb.] de Thessalonicenzen); Thessalo'nierin, vr. (mrv. -nen): Thessa-lonische; thessalo’nisch, bv. n.: Thessalo-nisch.

Thetis, vr.: (fab.) Thetis; (fig. dk.) de Oceaan, de wereldzee.

theu'er [tl, bv. n.: 1) duur; 2) dierbaar; - zu steken kommen: duur te staan komen; hoch und (spr.) hoog en duur.

Theu'ere [t], vr.: 1) duurte; (fig.) schaarschte; 2) dierbare.

Theuerung (Theurung) [T], vr.: duurte; (fig.) schaarschte,

Thier [T], o. (-es, -s; mrv. -e): dier;

(fig.) beest; das ritterliche -:het everzwijn, het wild varken; sich zum -e herabwürdi-gen: zich tot dier verlagen; I -abdruck,

m. : afdruksel van een dier; -ahnlich, bv.

n. : dierlijk, (fig.) beestelijk; -anbeter, m.: dieren-aanbidder; -anbetung, vr.: dierenaanbidding ; -art, yr.: diersoort; -artig, bv. n.: Zie -ahnlich; -arzeneikunde, vr.: veeartsenijkunde ; -arzeneikunst, vr.: uitoefening van de veeartsenijkunst; -arze-neilehre, vr.: veeartsenijkunde;-arzenei-schule, vr.: veeartsenijschool; -arzt, m.: veearts; -ausstopfer, m.: opzetter van (doode) dieren; -beschreiber, m.: beschrijver van dieren;-beschreibung, vr.: beschrijving van dieren; -bildung, vr.: (het) ontstaan van dieren; -diener, m.: dieren-aanbidder;

-dienst, m.: dieren-aanbidding; -erzeugung, vr.: voortbrenging van (voortteling der) dieren; -fleisch, o.: dierenvleesch; -garten,

m. : diergaarde, (fam.) dierentuin, (jag.) warande, park; -gartner, m.: opzichter over de warande; -gattung, vr.: diersoort;

-gefecht, o.: dierengevecht; -gemalde, o.: schilderij waarop dieren de hoofdfiguren zijn, afbeelding van dieren of van een dier; -geschichte, vr.: geschiedenis der dieren; -geschlecht, o.: diersoort; -gestalt, vr.: gedaante van een dier; -gleich, bv.

n. : Zie -ahnlich; -haus, o.: menagerie;

-haut, vr.: dierenhuid, dierenvel; -heil,

o. : Zie Theriak; -heilkunde, vr.: veeartsenijkunde; -heit, vr.: 1) dierlijkheid,

(fig.) beestelijkheid, 2) dierenwereld;

-hetze, vr.: groote jacht, jacht op groot wild; -hof, m.: menagerie; -kalb, o.: jong eener hinde; -kampf, m.: dierengevecht;

-kenner, m.: dierenkenner, dierkundige, zoöloog; -klasse, vr.: dierklasse, klasse van dieren; -kraft, vr.: dierlijke kracht; -krankheit, vr.: veeziekte, ziekte onder het vee; -kreis, m.: (str.) dierenriem;-kunde, vr.: dierkunde, zoölogie; -kundige, m.:

Zie -kenner; -leben, o.: dierlijk leven;

-lehre, vr.: dierkunde; -maler, m.: dierenschilder; -maherei', vr.: (het) dierenschilderen; -mensch, m.: diermensch, (fig.) dierlijke mensch; -name, m.: dierennaam;

-natur, vr.: aard van het dier, (fig.) dierlijke aard; -pflanze, vr.: dierplant, plantdier ; -qualer, m.: dierenplager, mishandelaar van dieren ; -qualerei’, vr.: dierenmishandeling; -reich, o.: dierenrijk; -saule, vr.: zuil (pilaar, kolom) met de afbeelding van een dier; -saure, vr.: uit dieren getrokken zuur; -schinder, m.: 1) viller,

2) mishandelaar van dieren ; -seele, vr.: dierenziel; -sprache, vr.: taal der dieren ;

-stolf, m.: (schk.) dierlijke zelfstandigheid;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

-stück, o.: Zie -gemalde; -verehrer, m.: Zie -anbeter; -verehrung, vr.: -anbetung; -versteinerung, vr.: dier-verstee-ning, versteend dier; -warter, m.:

1)    dieren-oppasser (in eene menagerie),

2)    Zie -gartner; -wesen, o.: dierlijke aard, dierlijkheid; -wissenschaft, vr: dierkunde, zoölogie; -zergliederer, m.: ontleder van dieren; -zergliederung, vr.: ontleding van dieren.

thier’isch, bv. n.: dierlijk (ook fig.).

Tbim, in Sam. I Zie Thym.

Thimi»ii. m.: Zie Thymian.

Thir'sus, m.: Zie Thyrsus.

Thon, m. (-es, -s): klei, leem, potten-bakkers-aarde, pijp-aarde; I -art, vr.:

1)    kleisoort, 2) hoedanigheid van klei; -artig, bv. n.: kleiachtig; -bild, o,: van klei (van leem) gemaakt beeldje ; -boden, m.: kleigrond; -erde, vr-: Zie Thon; -gefass, o. (-geschirr, o.): aarden pot, aarden pan; -grube, vr.: leemput, klei-groeve; -grund, m.: kleigrond; -haltig, bv. n.: kleihoudend; -kalk, m.: kleiachtige kalk; -kugel, vr.: bal van klei; -schabe, vr.: pottenbakkers-mes, vormmes; -schiefer, m.: kleiachtige lei-stoen;-schlagel, m.: leemstamper; -schneide, vr.: Zie -schabe; -stein, m.: versteende klei; -treter, m.: leemtrapper; -waare, vr.: aardewerk; -ziegel,m.: dakpan.

thö'nern, bv. n.: aarden, van leem, van klei; tho'nicht, bv. n.: kleiachtig; tho’nig, bv. n.: kleiig, kleiachtig.

IThor, m. (-en; mrv. -en): gek, dwaas, zot; I -heit, vr.: Zie 24 regels verder.

IThor, o. (-es, -s; mrv. -e): poort; (fig.) deur; vor das - gehen: eene wandeling buiten (of: rondom) de stad maken; den Lastern - und Thür öffnen: (fig.) de deur openzetten voor allerlei ondeugden;

I -angel, vr.: ijzeren hengselduim; -band, o.: poorthengsel; -baum, m.: sluitboom eener (der) poort; -fahrt, vr.: 1) poort,

2)    koetspoort; -flügel, m.: poortdeur; -geld, o.: poortgeld; -glocke, vr.: poortklok; -groschen, m.: poortgeld; -nüter, m.: portier; -kette, vr.: poortketting; -klappe, vr.: poortdeurtje; -nagel, m.: puntspijker; -pförtchen, o. (-pforte, vr.): Zie -klappe; -riegel, m.: poortgrendel; -schliesser, m.: portier; -schluss, m.: poortsluiting; -schlüssel, m.: poortsleutel; -sperre, vr.: poortsluiting; -wache, vr.: wachtpost aan de poort; -wart, m. (-war-ter, m.): portier; -weg, m.: Zie -fahrt; -weit, bv. n. en bw.: waagwijd; -zettel, m.: passeerbiljet; -zoll, m.: impost, stedelijke accijns.

Thor'heit, vr.: gekheid, dwaasheid, zotheid; thö’richt (thör’lich), bv. n.: gek, dwaas, zot; Thö’rin, vr. (mrv. -nen): gekkin, zottin.

Thra'cien, o. (-s): (adk.) Thracië; Thra’cier^ m. (-s; mrv. -): Thraciër; Thra’cierin, vr. (mrv. -nen): Thracische; thra'cisch, bv. n.: Thracisch.

Thran, m. (-es, -s): traan, walvisch-traan; - brennen (- sieden): traan koken; im - sein: (pop.) dronken zijn, bezopen zijn; I -brenner, m.: traankoker: -brenne-rei’, vr.: traankokerij; -fass, o.: 1) traan-kuip, 2) traanton; -geruch, m.: traanlucht;

53

-gang, m.:

vr.:

vr.:

:ii.:

THRANHÜTTE.

834

THüftSCHLüSSEL.

-hütte, vr.: traankokerij; -juften, m. (-leder, m.): vetleder (vetleer); -seife, vr.: groene zeep; -sieder, m.: traankoker; -siederei', vr.: traankokerij; -speek, m.: walvischspek; -tonne, vr.: traanton.

Tlirail, in Sam. I -auge, o.: (gnk.) traan-oog, druip-oog, (pop.) soep-oog.

Thran’chen, o, (-s; mrv. -): traantje.

Thrahe, vr.: 1) traan; in -n ausbre-chen: uitbarsten in tranen; -n vergiessen: tranen storten; ganz in -n: (fig.) in tranen badende; 2) (fig.) droppel; 3) (ins.) hommelbij.

IThranen, in Sam. I -auge, o.: Zie Thriinauge; -baeh, m.: tranenvloed, vloed van tranen; -bein, o.: (ontl.) traanbeen; -benetzt, bv. n.: met tranen besproeid, van tranen nat; -birke, vr.: (pik.) treurberk; -brod, o.: (fig.) met tranen besproeid brood; -drüse, vr.: (ontl.) traanklier; -feucht, bv. n.: met tranen besproeid, van tranen nat; -feuch-tigkeit, vr.: traanvocht;-fistel, vr.: (hik.) traanfistel; -fluss, m.: 1) tranenstorting, (het) storten van tranen, 2) Zie -auge, 3) Zie -bacil; -fluth [t], m.: Zie -bach;

(ontl.) traanbuis; -gefasse, o. mrv.: (ontl.) traanvaatjes; -geschirr, o.: Zie -urne; -geschwür, o.: (hik.) strontje aan het oog; -glas, o.: Zie -urne; -gras, o.: (pik.) Jobstranen (mrv.); -grube, vr.: (ontl.) traanzak; -guss, m.: Zie -bach; -knochen, m.: (ontl.) traanbeen; -krug, m.: Zie -urne; -leer, bv. n. (-los, bv. n.): zonder tranen (mit -leeren [mit -losenl Augen: fig.: met droge oogen, zonder een traan te laten); -nass, bv. n.: Zie -benetzt; -punkt, m.: (ontl.) traanpunt; -quelle, vr.: bron van tranen; -röhre, vr.: (ontl.) traanbuis; -sack, m,: (ontl.) traanzak; -strom, m.: Zie -bach; -thal, o.: (dk.) tranendal; -tropfen, m.: (neervallende of) neerbiggelende traan; -urne, vr.: (hist.) tranen-urn; -voll, bv. n.: van tranen overvloeiende, vol tranen; -wasser, o.: traanvocht, (fig.) tranen (mrv.); -weg, m.: Zie -gang; -weide, vr.: (pik.) treurwilg; -wein, m.: Lachrymae Christi; -werth [t] (-würdig), bv. n.: betreurenswaardig.

Ithra'nen, w. o. h.: (van de oogen:) tranen, druipen, loopen; mit -den Augen: met tranen in de oogen.

thra'nicht, bv. n.: traanachtig; thra'nig, bv. n.: tranig.

thr&’nig, bv. n.: Zie het bv. n. thranenbenetzt.

Threiiodie', vr.: treurzang.

Thresor, o. : Zie Tresor.

Thron, m. (-es, -s; mrv. -e; dk. mrv. -en): troon; auf den - setzen: op den troon plaatsen; vom -e stossen: van den troon stooten; I -besteigung, vr.: troonsbeklimming; -bewerber, m.: pretendent, kroon-pretendent; -bewerbung, vr.: (het) aanspraak maken op den troon; -erbe, m.: erfgenaam van den troon, kroonprins; -erbin, vr.: kroonprinses; -erledigung, vr.: (het) openvallen van den troon, (ook: het) ledigstaan yan den troon ; -folge, vr.: troon-opvolging; -folger, m.: troonopvolger; -folgerin, vr.: troon-opvolgster; -nimmel, m.: troonhemel: -lehen, o.: (hist.) kroonleen; -raub, m.: wederrechtelijke inbezitneming van den troon, overweldiging van den troon, usurpator;

-saai, m.: troonzaal; -stadt, vr.: vorstelijke residentie-stad; -werber, m.: pretendent, kroon-pretendent; -zimmer, o.:

Zie -saai.

tliro'nen, w. o. h.: (dk.) tronen, ten troon zitten.

Timer, m. (-s; mrv. -): doener; Thu'erin, vr. (mrv. -nen): doenster.

tlmlicli, bv. n.: doenlijk; I -keit, vr.: doenlijkheid.

Thü'mel, m. (-s): Zie Thymian.

Ithun, onr. w. o. h. en onr. w. b, (thu'.e, thust, thut; that; thu’e; gethan'): doen; zu - haben: te doen hebben; Einem zu - machen: aan iem. te doen geven, (fig.) aan iem. de handen vol geven; seine Schuldigkeit -: zijnen plicht doen; seinen Sohn auf die Universitat -: zijnen zoon op de hoogeschool doen (d. i. naar de hoogeschool zenden); das lasst sich -: dat is te doen, dat kan; es thut nichts: (spr.) het komt er niet op aan; es thut nichts zur Sache: het doet niets ter zake, het maakt niets uit; gesagt, gethan: (spr.) zoo gezegd, zoo gedaan.

ITliim, z. n. o. (-s): (het) doen; sein

-    und Wesen: zijne geheele manier van zijn; mein - und Lassen: mijn doen en laten; das ist meines -s nicht: dat is mijne zaak niet, daarmee heb ik niets te maken,

IThim, in Sam. I -fisch, m.: tonijn.

thunlich, bv. n.: doenlijk; | -keit, doenlijkheid.

Thiir, vr.: deur; vor der - sein: (fig.) voor de deur staan, dicht ophanden zijn, zeer nabij zijn; vor seiner eigenen -kehren: (spr.) Zie kehren; hinter der

-    Urlaub nehmen: (spr.) stil de plaat poetsen; die - suchen (sich nach der -umsehen): (fam.) maken dat men wegkomt; Einem die - weisen: iemand de deur wijzen, (pop.) iemand het vierkante gat wijzen; sich zwischen - und Angel stecken: (spr.) zich in het nauw brengen, zijne beenen in een loopenden wagen steken; mit der - ins Haus fallen: (spr.) met de deur in huis vallen; I -angel, m.: hengselduim; -band, o.: deurhengsel; -baum, m.: boom (sluitboom) op de deur; -beschlag, m. (-beschlage, o.): deurbeslag, deurplaat; -einfassung, vr.: deurkozijn; -feder, vr.: deurknip; -feld, o.: deurpaneel; -flügel, m.: vleugel (openslaande helft) eener (der) deur; -futter, o.: lijstwerk aan eene (de) deur; -gemalde, o-: Zie-stück; -gerüst, o.: deurkozijn; -gesims, o.: kroonlijst eener (den deur; -gestell, o. (-gewende, o.): deurkozijn; -glocke, vr.: huisbel, deurschel; -griff, m.: knop van de deur; -haken, m.: hengselduim; -hange, vr.: deurhengsel; -hüter, m.: portier, (rcht.) deurwaarder, (bij niet-rechterlijke vergaderingen:) bode; -hüterin, vr.: 1) portierster, 2) portiersvrouw; -kette, vr.: deur-ketting; -klinke, vr.: deurklink; -klopfer, m.: klopper aan eene (de) deur; -kratze,

voetveeg-ijzer bij de deur; -nagel, deurspijker; -öffnung, vr.: gat van (of: voor) eene (de) deur; -pfoste, vr.(-pfosten, m.) : deurpost, deur-stijl; -riegel, m.: deur-grendel; -ring, in.: (koperen) ring aan eene (de) deur;-schelle, vr.: Zie -glocke; -schloss, o.: slot eener (der) deur; -schlüs-sel m.: sleutel van eene (de) deur;

s:;r>

tl

as

m.:

THÜRSCHWELLE.

-schwelle, vr.: drempel, dorpel; -sparren, m.: deurpost, deur-stijl; -spiegel, m.:

1)    glasruit in eene (de) deur, 2) deurpaneel; -stander, in.: deurpost, deur-stijl; -steher, m.: Zie -liüter; -stock, m.: deurpost, deur-stijl; -stück, o.: schilderwerk (schilderij) boven eene (de) deur, (schl.) deurstuk; -sturz, in.: bovengedeelte van het kozijnraam eener (der) deur; -verklei-dung, vr.: Zie -futter; -vorhang, m.: deurgordijn, draperie; -warter, in.: Zie -hüter.

Tliii’re, vr.: Zie Tliiir.

Tliurm [T], m. (-es, -s; mrv. Thür'me IT]): toren (1. op een kasteel of ander gebouw, inz. kerktoren; 2. kerkertoren, gevangenis); (in het schaakspel:) kasteel; (fig.) opeenstapeling; der babylonische -: de toren van Babel; I -ahnlich (-artig), bv. n.: torenachtig; -bau, m.: torenbouw; -eule, vr,: kerk-uil; -fahnchen, o.: torenvaantje; -fahne, vr.: torenvlag; -fisch, m.: rivierbaars; -förmig, bv. n.: torenvormig; -hoch, bv. n.: torenhoog; -hüter, m.: directeur (bewaarder) van den kerkertoren; -knopf, m.: bol (bal) op de toren-. spits; -kohl, m.: (pik.) torenkruid;-könig, ’ m.: (vog.) winterkoninkje; -kraut, o.: Zie -kohl; -schwalbe, vr.: (vog.) torenzwaluw; -senf, m.: Zie -kohl; -spitze, vr.: torenspits; -uhr, vr.: torenklok; -verliess, o.: kerkerhol in eenen (den) toren; -wache, vr.: torenwacht; -wachter (-wart, -warter), m.: Zie -hüter; -zinne, vr.: torentinne; torenplat.

Thfirm'chen [TJ, o. (-s; mrv. -): torentje.

thür'men [t], w. b.:    1) van eenen

toren (of van torens) voorzien; 2) opeenstapelen; sich -, w. w.: (fig.) zich opeenstapelen, (van de golven der zee:) hemelhoog opgezweept worden.

Thür’mer |T1. m. (-s; mrv. -): Zie Thurmhüter; Thür'merin [TJ, vr. (mrv. -nen): (in vrouwenkloosters:) portierster.

thür'mig [t], bv. n.: 1) met eenen toren, (ook:) met torens; 2) (fig.) hoog opeengestapeld, torenhoog.

thut: Zie thun.

Thym, in Sam. l-seide, vr.: (plk.)mon-niksbaard.

Thy'mian, m. (-s): (pik.) tijm.

Thyr sus, m. (-): (fab.) thyrsus, Bac-chus-staf; I -stab, in.: Zie Thyrsus.

Tia're, vr.: 1) tiara, pauselijke kroon;

2)    tulband (oudtijds der Perzische ko-ningen).

Tick, m. (-es, -s; mrv. -e): tik; einen -haben: 1) een hoogen dunk van zich zel-ven hebben, 2) (fig.) een tik van den molen beethebben; einen - auf Einen haben: (fam.) een pik op iemand hebben; Einem etwas zum - thun: (fam) iemand eene poets bakken, (ook:) iemand voor het lapje houden; I -tack, bw.: tiktak; -tacken, w. o. h.: tiktak gaan, (geregeld) tikken.

eken, w. o. h.: tikken, tiktak gaan; w. b.: tikken (b. v. iemand op zijnen schouder).

Itief, bv. n. en bw.: diep (ook fig.); (fig.) diepzinnig; (van kleuren:) donker; (muz., van tonen:) diep, laag, (van de stem:) diep, zwaar; in -er Trauer: zwaar in den rouw, in den zwaren rouw; - her-

TILGEN.

unter fallen: van eene aanmerkelijke hoogte vallen, (fig.) zeer laag vallen; d Piano steht zu (muz) de piano is te laag gestemd.

ITief, o. (-es, -s; mrv. -e): diepte, (het) diep.

Itief, in Sam. I -augig, bv. n.: met hol-staande oogen, met diep ingevallene oogen; -blau, bv. n.: donkerblauw; -bliek, m.: (fig.) scherpe blik; -denkend, bv. n.: diepdenkend; -denker, in.: diep denker, groot geleerde; -eindringend, by. n.: diep in ... doordringend; -gang, m.: (van schepen:) diepgang; -gehend, bv. n.: (van schepen:) veel diepgang hebbende; -ge-stimmt, bv.n.: (muz.) laag gestemd; -grün-dig, bv. n. en bw.: (fig.) grondig door en door; -her, bw.: uit de laagte, uit de diepte; -loth |tj, o.: (zeew.) dieplood; -rund, bv. n.: holrond; -schauer, m.: Zie -denker; -schüssel, m.: terrine; -sinn, m.; 1) diepe zin, diepzinnigheid, 2) zwaarmoedigheid, (ook:) gemijmer, diep gepeins; -sinnig, bv. n.: 1) diepzinnig, 2) zwaarmoedig, (ook:) mijmerend, peinzend; -sinnigkeit, vr.: Zie -sinn; -tonend, bv.n.: diepklinkend.

Tief'e, vr.: diepte (ook fig.); in der -des Waldes: in het hart van het bosch, diep (ver, midden) in het bosch; in der -der Nacht: in het bolst van den nacht; die - eines Schiffes: de diepgang van een schip; die - eines Segels: de buik van een zeil; eine grundlose -: eene peillooze diepte, (fig.) een bodemlooze afgrond;

I -messer, m.: diepte-meter.

tief’en, w. b.: 1) indiepen, indeuken; 2) uitdiepen, uitbaggeren; 3) (zeew.)peilen.

I sich -, w. w.: 1) dieper worden, 2) lager gaan.

Tie’fer, m. (-s; mrv. -): 1) indieper; 2) uitdieper.

Tiegel, m. ( s; mrv.-): (kkk.) kookpan, kastrol; (schk.) smeltkroes, (tech.) plaat; (fig.) pot; schwarz und weiss aus Einem - malen: (spr.) uit twee monden praten, koud en heet uit één mond blazen, (ook:) vuur in de eene en water in de andere hand dragen; durch den - gehen: door de smeltkroes gaan.

Tie’gelchen, o.: pannetje.

Tien’chen, o. (-s; mrv.-): tobbetje, vaatje; (in melkerijen:) melktest, koel-test.

Tien e, vr.: Zie Tiencheu.

Ti'ger, m. (-s; mrv. -): (drk.) tijger; (fig.) getijgerd dier (b. v. tijgerhond); der amerikanische -: de jaguar; I -artig, bv.

n.: tijgerachtig; -bliek, m.: (fig.) woeste blik, bloeddorstige blik; -farbig, bv. n.: getijgerd; -feil, o.: tijgervel; -fleckig, bv.

n.: getijgerd; -haut, vr.: tijgervel; -hund, tijgerhond; -katze, vr,: tijgerkat; -klau, vr.: tijgers-klauw; -pferd, o.: getijgerd paard; -thier |t], o.: tijger, (fig.) getijgerd dier; -weibellen, o.: wijfjes-tijger, tijgerin; -wolf, m.: tijgerwolf; -wuth [tl, vr.: woede (verwoedheid) eens tijgers.

Tïgerin, vr. (mrv. -nen): tijgerin; ti'gerisch, bv. n.: tijgerachtig; ti’gern, w. b.: tijgeren, getijgerd maken.

tiljï'bar, bv. n.: aflosbaar, te delgen; I -keit, vr.: aflosbaarheid,

tilgen, w. b.: uitdelgen, uitroeien;

)’

oot

<<*r-

m.:

TILGLICK.

836

TISCHLERN.

(fig.) afschaffen, opheffen, te niet doen, vernietigen; (eenen brand:) blusschen; (schrift of druk:) schrappen, uitschrappen; (banknoten, enz.:) intrekken, inwisselen, buiten koers stellen; (schulden:) aflossen, delgen, amortiseeren; seine Schulden -: zijne schulden betalen.

tilg'lich, bv. n.: Zie tilgbar; I -keit, vr.: Zie Tilgbarkeit.

Til'gung, vr.: uitdelging, uitroeiing; (fig.) afschaffing, opheffing; (van brand:) blussching; (van schrift:) schrapping, uitschrapping; (van banknoten, enz.:) intrekking, buitenkoers-stelling; (van schulden:) aflossing, delging, amortisatie.

Til’gungs, in Sam. I -fond, m.: del-gingsfonds, amortisatie-kas; -gericht, o.: (rcht.) hof van cassatie; -kasse, vr.: amortisatie-kas; -schein, m.: betaalbewijs, kwijtbrief, quitantie; -stock, m.: Zie -fond.

Til le, vr.: Zie Dille.

tillen, w. o. h.: (zeew.) snel zeilen.

Tim mer, in Sam. I -stick, m.: (zeew.) timmer-steek, laschknoop.

Tim on, m. (-s; mrv. -e): (fig.) men-schenhater.

Timo’theus, m. (-): Timotheus;

I -gras, o,: (pik.) lisch, teekgras, vlotgras.

Tin'chen, o. (-s)i Christientje, Krisje; Ti'ne, vr.: Christina.

Ting el, m. (-s; mrv. -): (zeew.) vul-ling-stuk.

tingi'ren fgie], w. b.: kleuren, verven.

Tinktur’, vr.: tinctuur.

Tin te, vr.: 1) inkt; 2) tint^ kleur, schakeering; jothe Lt] -: roode inkt; in der - sitzen: (fig. fam.) in de pekel (in de broei, in de knoei) zitten.

Tin ten, in Sam. I -artig, bv. n.: inkt-achtig; -beere, vr.: boksdoorn-bezie (-beerstraueh, m.: boksdoorn); -fass, o.: inktkoker, inktpot; -fisch, m.: inktvisch (-fischschwarz, o.; sepia); -flasche, vr.: inktflesch; -fleck, m.: inktvlek, inktvlak; -horn, o.: inkthoorntje; -kleck (-klecks), m.: inktklodder, (fig.) inktvlek, inktvlak; -kleckser, m.: papierbekladder, morser met inkt; -krug, m.: inktkruik; -macher, m.: inktmaker, inktbereider; -pulver, o.: inktpoeder; -stecher, m.: Zie -liorn; -stein, m.: inktsteen; -stopfel, m.: inkt-kurkje, inktkoker-stopje; -thier [t] o.: Zie -fisch; -wein, m.: tin twijn (vino tinto); -wurm, m.: Zie -fisch.

tin'ticht, bv. n.: inktachtig; tin'tig, bv. n.: met inkt bemorst, vol inkt-. vlakken.

Tin to, m. (-s): Zie Tintenwein.

Tipp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tip, tipje, punt; 2) tik, tikje, klapje; 3) )stippel, puntje.

tippen, w. b.: 1) tikken, een tik geven aan of op; 2) tippen, afpunten; 3) stippelen, punten zetten op.

tiquetirt' [tiert], bv. n.: gestippeld, gespikkeld.

Tira de, vr.: tirade.

Tirailleur', m. (-s; mrv. -e): (mil.) tirailleur.

Tirann’, enz.: Zie Tyrann, enz.

Ti'ro, m. (Tiro’nes; mrv. Tiro’ne): rekruut, pasbeginner, (fam.) groene.

Tirol', enz.: Zie Tyrol, enz.

Tisa'ne, vr.: (gnk.) koeldrank, gerste-drank.

ITiseh, m. (-es; mrv. -e): 1) tafel;, (fig.) disch, (ook:) maaltijd, (ook:) kost, voeding, (het) eten; über - (bei -e): over tafel, aan tafel; bei -e beten: aan tafel bidden; Einen zu -e bitten: iemand ten eten vragen; zu -e gehen: aan tafel gaan; einen guten - ffihren: er eene goede tafel op nahouden, er goed van eten; wo hat er seinen -: waar eet hij ?; reinen - machen: (fig. fam.) schoon schil) maken; 2) (kkl.) der - des Herrn: de Tafel des Heeren, de Nachtmaalstafel, de Avondmaals-tafel, (bij de Katholieken:) de Communie-bank; zu Gottes -e gehen: aan het Nachtmaal gaan, aan het Avondmaal gaan, (bij de Katholieken:) ter Communie gaan, zijne (hare) Communie houden.

ITiseh, in Sam. I -aufsatz, m.: tafelservies ; -bedarf, m. enk.: tafelbenoodigd-heden (mrv,); -bein, o.: tafelpoot, p van eene (de) tafel; -besatz, m.: tafels vies ; -besteck, o.: Zie Tafelbesteek: -bier, o.: tafelbier; -blatt, o.: tafelblad; -bursche, m.: kostganger; -bürste, vr.: tafelschuier, tafelborstel; -decke, vr.: tafelkleed; -decker, m.: tafeldekker; -ecke,. * vr.: hoek van eene (de) tafel; -förmig, bv. n.: tafelvormig; -freund, m.: tafelvriend; -fuss, m.: Zie -bein; -gabel, vr.: tafel-vork; -ganger, m.: kostganger; -gast, m.: tafelgenoodigde, gast aan tafel; -gebet, o.: gebed aan tafel; -gedeck, o.: 1) tafellinnen, 2) Zie Tafelbesteek; -geld, o.: tafelgeld; -genoss, m.: dischgenoot; -ge-nossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van dischgenoot, 2) (de) dischgenooten (mrv.); -gerath [t], o.: tafelgoed; -gesang, m.: tafelbed; -geschirr, o.: tafelgoed; -gesell-schaft, vr.: (het) aanzittende gezelschap, (het) gezelschap aan tafel; -gesprach, o.: tafelgesprek, gesprek aan tafel; -gestell,

o.: onder-stel (voet) eener (der) tafel; -glocke, vr.: tafelbel, tafelschel; -kanne, vr.: schenkkan; -kasten, m.: tafellade lade van eene (de) tafel; -korb, m.: man voor het tafelgoed; -lade, vr.: Zie -kasten; -lampe, vr.: tafellamp; -lehen, o.: Zie Tafellehen; -lied, o.: tafelbed; -linie, vr.: middelste lijn (in de hand); -löffel, m.: eetlepel; -matte, vr.: tafelmatje; -messer, o.: tafelmes; -platte, vr.: tafelblad; -quehle, vr.: servet; -reden, vr.mrv.: tafelgesprekken; -rollen, vr. mrv.: rollen onder de pooten eener (der) tafel; -segen,.

gebed aan tafel, (inz.) dankzegging (het gebed na den eten); -stollen, m.:

Zie -bein; -teppich, m.: tafelkleed; -trank, m.: tafeldrank; -tuch, o.: tafellaken; -uhr, vr.: pendule; -wein, m.: tafelwijn; -zeit, vr.: etens-tijd; -zeug, o.: tafelgoed.

Tisch’chen, o. (-s; mrv. -): tafeltje.

tisch'en, w. o. h.: 1) tafelen, aan tafel zitten; 2) opdisschen.

Tisch'ler, m. (-s; mrv. -): schrijnwerker, kastenmaker; I Zie voor do samenstellingen Schreiner.

Tischlerei', vr.: 1) schrijnwerkers-ambacht, kastenmakers-ambacht; 2) kas-tenmakers-werk; 3) schrijnwerkers-(kasten-makers-)werkplaats.

tisch lern, w. o. h.: Zie schrei-nern.

TITAN,

837

TODES.

ITitan’, m. (-en; mrv. -en): (fab.)Titan, Heus.

ITi'tan, m. (-): (schk.) titanium; I -erz, o.: titanium-erts; -haltig, by. n.: titanium-houdend; -sand, m.: titaniumzand.

Ti tel, m. (-s; mrv. -): titel (i, a. b.); I -bild, o.: titelplaat;-bildchen, o.: titelvignet; -bischof, m.: wij-bisschop; -blatt, o.: titelblad; -blattchen, o.: titelblaadje; -bogen, m.: titelblad, titel; -buch, o.: titelboek, naamregister der gerechtigden om eenen titel te dragen, almanak van den adel; -fürst, m.: prins zonder prinsdom; -könig, m.: koning zonder koninkrijk; -kupfer, o.: kopergravure als titelplaat; -los, bv. n.: titelloos; -narr, m. (-narrin, vr.): in het bespottelijko aan titels hechtende; -sucht, vr.: zucht] (begeerte, verlangen) naar titels; -süchtig, bv. n.: begeerig naar titels; -vignette, vr.: titelvignet; -weise, bw.: bij wijze titel; das -wesen, o.: de titels (mrv.).

ti’teln, w. b.: Zie tituliren.

titular’, bv. n.: titulair, met den blooten titel; Titulatur', vr.: titulatuur; tituli’ren [lie], w. b.: tituleeren, den titel geven van (sich -, w, w.: zich noemen).

Toast, m. (-es; mrv, -e): toost, heildronk.

Tob, in Sam. I -hafer, m.: 1) dolik, herik, 2) .Zie -kraut; -kraut, o.: (pik.) scheerling, dolle kervel; -sucht, vr,: dolle woede, razernij; -süchtig, bv. n.: dol verwoed, razend.

To bel, m. (-s; mrv. -): diep dal.

to’ben, w. o. h.: woeden, razen; (fig. fam.) razen en tieren.

Toberich, m. herik.

Tobin', m. (-s): (kv.) tabijn, gewaterd taf.

Toch'ter, vr. (mrv. Töch'ter): dochter;

\ -bank, vr.: (kph.) bij-bank; -herz, o.: dochternart; -kapelle, vr.: hulp-kapel, bij-kerk; -kind, o.: dochterskind; -kirche, vr.: Zie -kapelle; -land, o.: kolonie ; -landisch, bv. n.: koloniaal; -liebe, vr.: dochterlijke liefde; -mann, m.: dochters-man, schoonzoon: -pflicht, vr.: dochterlijke plicht; -recht, o.: aan eene (de) dochter toekomend recht; -schaft, vr.: dochterschap, hoedanigheid van dochter; -sohn, m.: dochterszoon, kleinzoon;-sprache, vr.: van eene oudere afgeleide taal (eine -sprache des Lateinischen: eene van het Latijn afgeleide taal); -staat, m.: kolonie; -staat, vr.: stad in de kolonie.

Töch'ter, vr. mrv.: dochters; I -anstalt, vr. (-schule, vr,): meisjes-kostschool, jongejuffrouwen-kostschool.

Töch'terchen, o.: dochtertje.

toch'terlich, bv. n.: dochterlijk.

tocki ren [kie], w. b.: (schl.) met vette strepen schilderen.

ITod, m. (-es, -s): dood (i. a. b.); (in tarwe:) brand, bederf; (ins.) hooiwagen, langpootige basterd-spin; Einem den -anthun: iemand den dood aandoen; sich den - anthun: zich van kant maken, zich van het leven berooven; sich zu-e bhiten: doodbloeden; sich zu-e tallen: doodvallen; sich zu -e arbeiten (argern, lachen, saufen): zich doodwerken (doodergeren, «doodlachen, doodzuipen); das ist mir in

van

(-s): (pik.) dolik,

den - zuwider: daar heb ik een doodelijken af keer van; auf den - hassen: eenen doodelijken haat hebben tegen, (fam.) haten als de pest; auf den - verwunden: doodelijk kwetsen; auf den - liegen: doodziek liggen; auf den - sitzen: op den dood zitten, gevangen zitten om het doodvonnis te ondergaan; ein Kind des -es: (spr.) een kind des doods; ich will des -es sein, wenn ...: (pop.) ik mag sterven, als ...; für den - kein Kraut gewachsen ist: (spr.) voor den dood zijn geene kruiden gewassen.

Itod, in Sam. i -ahnlich, bv.n.: doodsch, aan den dood gelijk; -athmend [t], bv. n.: dood (en verderf) ademend; -bett, o.: doodbed; -blass (-bleich), bv. n.: doodsbleek; -bringend, bv. n.: doodend, doodelijk; -fall, m,: (hist.) successie-recht (verschuldigd aan den landheer bij het overlijden van den pachter); -fallig, bv. n.: het successie-recht onderworpen (Zie L); -fede; vr.: doodelijke veete;-feind, m.: doodsvijand (als bv. n.: er ist mir -feind: hij is mijn doodsvijand, hij is mijn gezworen vijand); -feindschaft, vr.: gezworen vijandschap; -hass, m.: doodelijke haat; -krank, bv. n.r doodziek; -müde, bv. n.: doodmoe, doodelijk vermoeid; -schlag, m,: doodslag; -simde, vr. doodzonde: -vogel, m.: (vog.) ekster; -weis-sagend, bv. n.: dood voorspellend.

To des, in Sam. i -angst, vr.: doodsangst (in -angsten sein: op sterven liggen, met den dood liggen te worstelen; fig.: in doodsangsten zitten); -anzeige, vr.: kennisgeving van overlijden, (fig.) voorteeken van den dood; -art, vr.: soort van dood, wijze van sterven; -becher, m.: (fig.) gifbeker; -bericht, m«: 1) doodbericht, 2) sterflijst; -bild, o.: beeld des doods; -blass (- bleich), bv.n.: doodsbleek; -blasse, vr.: doodsbleekheid; -block, o.: guillotine-blok; -bote, m.: bode des doods; -botschaft, vr.: doodtijding, doodbericht; -engel, m.: engel des doods; -fall, m.: sterfgeval (im -falie: ingeval van overlijden; auf den -fall: voor het geval van overlijden); -feier, vr. (-fest, o.): 1) uitvaart, lijkdienst, lijkplechtigheid, 2) gedenkdag van het overlijden; -fisch, (visch:) zeeduivel; -frost, m.: kilheid doods; -furcht, m.: 1) vrees voor den dood, 2) doodelijke vrees; -gedanke, m.: gedachte aan (over) den dood; -gefahr, vr.: doodsgevaar, levensgevaar; -getilde, o.: 1) veld des doods, (fig.: het) rijk der dooden, 2) dooden-akker, begraafplaats; -gesang, m.: lijkzang, lijklied; -grauen o. enk.: verschrikkingen (mrv.) des doods; -jahr, o.: sterfjaar; -kalte, vr.: kilheid des doods; -kampt, m.: 1) strijd op leven en dood, 2) doodstrijd (im -kampfe liegen: op sterven liggen, met de dood liggen te worstelen); -krampf, m.: tuiptrekking des doods; -nachricht, vr.: doodtijding, doodbericht; -nacht, vr.: 1) nacht van (iemands) overlijden, 2) (dk.) nacht des doods; -noth [tl, vr.: doods-nood; -ort, plaats vau overlijden; -pein, vr.: doodstrijd, (het) zieltogen; -pforte, vr. :(dk.) poorte des doods; -post, vr.: doodtijding, doodbericht; -qual, vr.: Zie -pein ; -ra-chen, m.: (dk.) kaken (mrv.) des doods; -röcheln, o.: gereutel des doods;-schauer,

aan

-fall

in.:

des

UI

TODESSCHLAF.

838

TODTENSCHLAF.

m.: 1) rilling des doods, 2) huivering voor    (stoffelijk overschot) der dooden ; -bahre.,

den dood; -schlaf, m. (-schlummer, m.V.    vr.: lijkbaar, doodbaar; -begangniss 1 s

1) slaap der dooden, eeuwige slaap,    o.: begrafenis;-beine, o. mrv.: doodsbeen-

sluimering des grafs, 2) (tig.) doodslaap;    deren; -beliebung, vr.: vrijwillige bijdrage

-schrecken, m.: 1) schrik (angst, vrees)    voor de begrafeniskosten der armen;

voorden dood, 2) (fig.) doodschrik, doode-    -bericht, o.: doodbericht; -beschauer,

lijke schrik; -schweiss, m.: doodzweet,    m.: lijkschouwer; -beschaming, vr.:

(het) klamme zweet des doods;-stille, vr.:    lijkschouwing: -beschwörer, m.: gees-

doodsche stilte, grafstilte; -stoss, m.:    tenbezweerder; -beschwörung, vr.: gees-

doodsteek, doodelijke steek, (fig.) genade-    tenbezwering; -blass, bv. n.: doodsbleek;

stoot, genade-slag; -strafe, vr.: doodstraf    -blasse, vr.: doodsbleekheid; -bleich, bv. n.:

(bei -strafe: op straffe des doods); -streich,    doodsbleek; -blume, vr.: (pik.)goudsbloem

m,: Zie -stoss; -stunde, vr.: sterf-uur;    (-blumen, vr. mrv.: 1. goudsbloemen,

-tag, m.: sterfdag; -trank, m.: (fig.) gif-    2. kerkhofsbloemen, bloemen op de graven

drank, vergiftige drank; -urtheil lt], o.:    der afgestorvenen); -buch, o.: doodboek,

doodvonnis; -verbrechen, o.: misdaad    register van overlijden; -erscheinung, vr,:

waarop de doodstraf staat, halszaak;    geestverschijning, (fam.) spook;-erwecker,

-vorbote, m.: (fig.) voorbode (voorteeken)    m.: opwekker van de dooden; -eule, vr.:

van den dood; -wahl, vr.: 1) keus van de    (vog.) katuil; -fackel, vr.: lijktoorts;

manier om te sterven, 2) keus van dood-    -farbe, vr.: lijkkleur, doodsbleekheid;

straf; -werth [t], bv. n.: den dood    -farben (-farbig), bv. n.: lijkkleurig,

waard, den dood verdienend; -woche,    doodsbleek:-feier, vr.: uitvaart, lijkdienst,

vr.: week van (iemands) overlijden;    lijkplechtigheid (die -feier begehen: de

-wunde, vr.: doodwond, doodelijke wond;    lijkdienst doen); -flagge, vr.: vlag ter

-würdig, bv. n.: Zie -werth; -zeichen,    halver stok;-fleck,m.: doodvlak, doodvlek;

o.: kenteeken van den dood; -züge, m.    -fleckig, bv, n : vol doodvlakken; -gruft,

mrv.: stuiptrekkingen des doods.    vr.: groeve, grafkuil, (fig.) grafgewelf,

tödlicli, bv. n.: doodelijk; I -keit, vr.:    grafspelonk, (ook:) grafkelder; -gelaute,

doodelijkheid.    o.: gelui van de doodklok; -geleit, o.:

nog

todt [tot], bv. n. en bw.: dood; (fig.) lijkstoet; -gerath [t], o.: (het) noodige doodsch; ganz -: (fam.) morsdood, zoo voor eene (de) begrafenis;-gerippe, o.: dood als een pier; -schlagen (-stechen, geraamte;-geruch, m.: lijk-lucht;-gerüst, -schiessen, u. s. w.): doodslaan (doodste- o.: katafalk; -gesang, m.: lijkzang; ken, doodschieten, enz.); sich -bluten(sich -gesprach, o,: gesprek (samenspraak) -tallen, u. s. w.): doodbloeden (doodvallen, der dooden; -gewand, o.: 1) doodhemd, enz.); sich -arbeiten (-lachen, -laufen, u. 2) doodkleed, lijkkleed; -gewölbe, o.: s. w.): zich doodwerken (doodlachen, dood- grafgewelf, (fig.) grafkelder; -glöckchen, loopen, enz.); ein Pferd-jagen: een paard o. (-glocke, vr.): doodklok; -graber, m.: doodjagen, een paard laten loopen tot doodgraver; -gruft, vr.: groeve, grafkuil, het voor dood neervalt; ein -es Bild: (fig.) (fig.) grafgewelf, graf-spelonk, (ook :) een beeld zonder leven; die -e Hand: grafkelder;-grün, o.: (pik.) maagdenpalm; (rcht.) de doode hand (an die -e Hand -haft, bv. n.: lijkachtig; -hand, vr.: hand verkaufen: door verkoop doen overgaan van eenen (eene, der, de) doode, (fig.> in de doode hand); ein -es Kapital: een ijskoude hand; -haus, o.: 1) sterfhuis, (dk.) dood kapitaal, een kapitaal dat renteloos huis der rouwe,2) lijkenhuisje, 3) doodkist, ligt; ein -er Ort: (fig.) eene doode (dood- (fig.) graf; -hemd, o.: doodhemd; -hügel, sche) plaats, eene plaats waar volstrekt m,: grafheuvel; -kalt, bv. n.: (fig.) ijskoud; geen leven of vertier is; ein-es Pfand: -klage, vr.: weeklacht over iemands (rcht.) een dood pand, een onderpand dood; -kleid, o.: 1) doodkleed, lijkkleed, waarvan de houder het vruchtgebruik 2) doodhemd; -knochen, m.: doodsbeen heeft; eine -e Sprache : eene doode taal, (als m. mrv.: doodsbeenderen); -kopf, m.: eene taal die bij geen hedendaagsch volk doodshoofd, (ins.) doodshoofd-vlinder, als volks-taal gesproken wordt; eine (schk.) caput mortuum; -körper, m.: lijk, -e Wissenschaft: eene doode wetensehap; (fig.) dood lichaam; -krampf, m.: (gnk.) -e Züge, m. mrv.: (fig.) levenlooze trek- rechtstijvigheid, (fig.) doodskramp, (ook:) ken, gelaats-trekken zonder uitdrukking; mondklem; -kranz, m.: lijkkrans; -kraut,

I -geboren, bv. n.: doodgeboren;-schlag, o.: (pik.) maagdenpalm; -lade, vr.: m.: doodslag, manslag, (fig.) moord; 1) graf, 2) doodkist; -lied, o.: lijklied, -schlager, m.: doodslager, (fig.) moor- lijkzang; -liste, vr.: sterflijst;-mahl, m.: denaar.    doodmaal, begrafenis-maal; -marsch, m.:

Tod’te [To'teJ, m. (-n; mrv. -n) en vr.: lijkmarsch, treurmarsch; -mirte, vr.: (j)lk.} doode; das Reich der -n: het rijk der maagdenpalm; -musik, vr.: treurmuziek; dooden. Zie Todten.    -opfer, o.: offerande voor de zielen der

toet ten [tö'ten], w. b. dooden (ook fig.); afgestorvenen; -orgel, vr.: (art.) orgel-du solist nicht -: (bijb.) gij zult niet dood- batterij; -register, o.: 1) register van slaan; mit Gift -: met vergif dooden, overlijden, (fig.) doodboek, 2) sterflijst; vergeven; sein Fleisch -: (fig.)zijnvleesch -reich, o.: (het) rijk der dooden; -richter, dooden; die Zeit -: (fig.) den tijd m.: rechter over de dooden; -ruferin, vr.: dooden.    (dk, en theo.) jongste bazuin, wekstem ter

m.:

m.:

Tod’ten [To’ten], in Sam. I -acker, m.: wederopstanding; -sarg, m.: Zie -lade; dooden-akker, begraafplaats, kerkhof; -schau, vr.: lijkschouwing; -schauer, -allein, bv. n. en bw.: (fam.) moederziel- lijkschouwer; -schein, m.: doodceel, akte o.: (kkl.) lijkdienst, (ook:) (certificaat) van overlijden; -schiffer, zielmis; -anzeige, vr. (-anzeiger, m.): (fab.) veerman van de Onderwereld sterflijst, necrologie; -asche, vr.: asch (Caron); -schlaf, m. (-schlummer, m.): Zie

m.:

toonteeken.

tö'nen, w. o. h.: klinken; (fig,) schallen; -machen: doen klinken, (fig,) doen schallen.

Tohika, vr.: (muz.) grondtoon; (gnk.) toongevend middel.

tonisch, bv. n.: (gnk.) toongevend; -es Mittel: toongevend middel.

Ton’ka, in Sam. I -bohne, vr.: tonca-boon.

Tonnage (spreek uit: ton-naazj), yr.: (van schepen:) tonnenmaat; (de belasting daarvoor:) tonnengeld.

Tönn’chen, o. (-s; mrv. -): tonnetje.

Ton'ne, vr.: ton, vat; eine - Bier:

Todesschlaf; -schmaus, m.: Zie -mahl; -statte, vr.: rustplaats der dooden (Zie -aoker); -stein, m.: lijksteen, grafzerk: -still, bv. n.: doodstil: -stille, vr.: doodsche stilte, graf-stilte (in der -stille der Nacht: in het holst van den nacht); -tag, m.: (kkl,) Allerzielendag; -tanz, m.: (schl.) Do odendans, Doodenspiegel; -topf, lijkbus; -trager, m.: (bij begrafenissen:) drager; -tuch, o.: doodlaken, lijkkleed; -uhr, vr.: (ins.) tikkertje (een houtwurm); -urne, vr.: lijkbus; -vogel, m.: (vog.) katuil; -vogelenen, o.: (ins.) sfinx (een avondvlinder); -wache, vr.: bewaking van een lijk; -wagen, m.: lijkwagen; -welt, vr.: dooden-wereld, (het) rijk der dooden; -zahl, vr.: aantal dooden; -zettel m.: Zie -liste ; -zug, m.: lijkstoet.

Töd'ter [Tö'ter], m. (-s; mrv. -): dooder.

töclt’lich, bv. n.: Zie tddlich.

Tod’tung [Tö'tungl, vr.: dooding; -des Fleisches: dooding des vleesches.

Tof, m. (-s): (min.) tufsteen; I -stein, m.: tufsteen.

Töf'fel, m. (-b): (als mans-naam:) Christoffel; (fig. i stoffel, lummel.

To ga. vr. (mrv. To’gen): toga.

Toilet'te, vr.:    1) toilet, kleeding;

2) toilet-spiegel, toilet-tafel; 3) kap-doos.

Toilet ten, in Sam. I -kastchen, 'o.: kapdoos; -spiegel, m.: toilet-spiegel.

Tokaier. m. (-s): (Hongaarsche wijnsoort:) tokajer; I -wein, m.: tokajer-wijn.

tolerant’, bv. v.: verdraagzaam; Toleranz', vr.: verdraagzaamheid, tolerantie.

toll, bv. n.: 1) gek; 2) dol, razend; wie -: 1) als gek, 2) als razend; - und voll: (spr.) zoo dronken als eene tol; das ist zu -: dat is te gek; er macht es zu -: hij maakt het te gek (te bont); Einem den Kopf - machen: iemands hoofd gek maken; Einen - machen : iemand razend maken; das ist zum - werden: 1) dat is om gek te worden, 2) dat is goed om iemand razend te maken; I -apfel, m.: (pik.) dol-appel; -beere, vr.: (pik.) belladonna ; -dreist, bv. n.: verregaand vermetel ; -fuss, m.: horrelvoet, (pop.) paar-depoot; -haus, o.: gekkenhuis;-hausler, gek; -heit, vr.: 1) gekheid, 2) dolheid; -kerbel, m.: (pik.) dolle kervel; -kirsche, vr.: (pik.) belladonna; -kopf, m.: driftkop; -köpfig, bv. n.: doldriftig; -körner,o. mrv.: Levantijnsche bessen; -kraut, o.: (pik.) bilzenkruid; -kühn, bv. n.: waaghalzig (Zie ook -dreist); -kühnheit, vr.: 1) waaghalzigheid, 2) verregaande vermetelheid; -lilie, vr.: (pik.) witte waterlelie; -sinn, m.: dolzinnigheid; -sinnig, bv. n.: dolzinnig; -sucht, vr.: Zie -heit; -wurm, m.: (bij honden:) worm onder de tong (den -wurm haben: fig.: stapelgek zijn, dol zijn); -wurzel, vr : (pik.) belladonna; -wuth [t], vr.: dolheid, hondsdolheid, (fig.) dolle woede, razernij.

Tol’le, m. (-n; mrv. -n) en vr.: krankzinnige; (fam.) (m.) gek, (vr.) gekkin. I -, vr.: kuif; (ook:) geplooide borststrook, geplooide rand.

tollen, w. o. h.: gek zijn (ook fig.).

Tol'patsch, m. (-es; mrv. -e): 1) (mil.) tolpatsj (d. i. Hongaarsch infanterist); 2) (fig.) hosklos, lomperd, lompe vlegel, stommerik, stoffel, lummel.

Töl pel, m. (-s ; mrv. -): 1) boomtronk; 2) Zie Tölpatsch no. 2; I -haft, bv. n.: Zie tölpisch; -jahre, o. mrv.: jaren der onervarene jeugd (in den -jahren sein: nog jong en onbedreven zijn).

Tölpelei’, vr.: 1) domme streek, dommigheid, 2) onbehouwenheid, lompheid; töl’peln, w. o. h.: 1) lomp en onbehouwen zijn, 2) dommigheden begaan, zich stof-felachtig gedragen; töl’piscn, bv. n.: 1) lomp en onbehouwen, 2) dom, stoffel-achtig, 3) jong en onbedreven.

Tom back, m. (-s): spinsbek, pinsbek; tom’backen, bv. n.: van spinsbek.

Ton, m. (-es, -s; mrv. Tö’ne): toon (der stem), stembuiging; (muz.) toon, (ook:) noot; (tik.) klemtoon; (fig.) klem, nadruk; (schl.) toon; den - angeben: (muz,) den toon aangeven, (fig.) den toon geven; aus einem hohen -e reden: op (een) hoogen toon spreken; den - andern (aus einem andern -e reden): een anderen toon aanslaan, (fig. fam.) uit een ander vaatje tappen; ein Mann von gutem -e: een man van levens-toon; I -abstand, m.: (muz.) interval; -angeber, m.: toongever; -art, vr.: (muz.) toonzetting; -bühne, vr.: orkest: -fall, m.: toonval, cadans;-folge, vr.: (muz.) gammen (mrv.); -fuss, m.: maat, metrum; -gerath ft], o.: muziek-instrument; -kunde, vr.: toonkunst; -kundig, bv. n.: in de muziek ervaren; -kunst,vr.:toonkunst; -künstler, m.: toonkunstenaar, musicus; -künstlerin, vr.: (Fr.) musicienne; -lehre, vr.: klankleer; -leiter, vr.: (muz.) toonladder, toonschaal; -loch, o.: klankgat (in eene fluit); -los, bv. n.: toonloos ; -mass, o.: (muz. en tik.) maat; -messer, m. : klankmeter; -messung, vr.: (tik.)prosodie; -reich, bv. n.: (fig.) rijk aan maatgeluid; -reihe, vr.: Zie -folge; -satz, m.: toonzetting; -schluss, m.: cadans, toonval; -schlüssel, m.: (muz.) sleutel; -schrift, vr.: notendruk, notenschrift; -setzer, m.: toonzetter, componist; -setzung, vr.: toonzetting; -silbe, vr.: den klemtoon hebbende lettergreep; -sinn, m.: aanleg (roeping, gevoel) voor de muziek; -spiel, o.: 1) muziek, 2) concert; -spieler, m.: toonkunstenaar, musicus; -stück, o.: muziekstuk; -veranderung, vr.: verandering van toon, toonschakeering; -verhalt, m. (-verhaltniss Inisl, vr.): rhythmus; -verstandig, bv. n.: muzikaal; -werkzeug, o.: muziek-instrument; -wissenschaft, vr.: theorie der toonkunst; -zeichen, o.: (tik.)

phie

ving

vr.:

topogra’phisch, bv. n.: topogra-

j vor

akel sein: (zeew.) voor fop en takel liggen; vor - und Takel treiben: (zeew.) voor top en takel drijven; I -reep, o. (-reif, m.): topreep; -segel, o.: topzeil.

toppen, w. b.: (zeew.) toppen, optop-ren; I w. o. h.: 1) onder handslag „top!” zeggen, toeslaan, aannemen, 2) toestemmen, toegeven.

Toppenant’, vr.: (zeew.) toppenant.

2)

TONNEN.

840

TOSEN,

een vat bier; in -n füllen: tonnen, in tonnen doen; ein Schiff yon hundert -n: een schip van honderd ton (inhouds-ruimte); eine - Goldes: eene tonne gouds (d. i. honderd duizend gulden); leere -n geben grossen Schall: (spr.) leege vaten maken het grootste leven.

Tonnen, in Sam. I -band, o.: hoepel (om ton of vat); -betrag, m.: (van een schip:) tonnenmaat; -boden, m.: bodem (van ton of vat); -boje, vr.: tonneboei; -butter, vr.: tonnenboter; -förmig, bv. n.: tonvormig; -fracht, yr.: (kpv.) vrachtprijs per ton; -gehalt, m.: Zie -betrag; -geld, o.: tonnengeld; -gewölbe, o.: tonvormig verwulfsel; -haringe, m. mrv.: pekelharing; -hecht, m.: (in pekel) ingemaakte snoek; -holz, o.: duighout; -honig, m.: vathonig (honig in vaten of tonnen); -inhalt, m. (-mass, o.): Zie -betrag; -pech, o.: zwarte pek (pek in tonnen of vaten); -reif, m.: Zie -band; -stab, m.: duig (van ton of vat); -waaren, vr. mrv,: ton-nengoed (enk.), in tonnen of vaten gepakt goed (enk.), (inz.) ingemaakt goed (enk.): -weise, bw.: per ton, bij de ton, bij het vat; -zeichen, o.: tonneboei.

Tonsnr’, vr.: (kkl.) tonsuur (1. kruinschering; 2. geschoren kruin; -trager, m.: getonsureerde; tonsurirt [ie], bv.n.: geton-sureerd, bw.: met de tonsuur, met een geschoren kruin; der -e: de getonsureerde.

Tonti'ne, vr.: tontine (1. onderling lijfrentenfonds waarvan de uitkeeringen grooter worden hoe meer deelhebbers er sterven; 2. loterij waarin de bij elke trekking inblijvende nommers telkens een hooger bedrag moeten bijpassen)

Tonti’nen, in Sam. I -theilnehmer [t], m.: deelnemer aan eene tontine.

Topas', m. (-es; mrv. -e): (min.) topaas; I -fels, m.: topaasrots; -fluss, m.: valsche (onechte, nagemaakte) topaas; -krystall, o.: Boheemsch kristal.

Topenant , vr.: Zie Toppenant.

Topf, m. (-es; mrv. Töp'fe): pot, aarden pot; papinianischer -: ketel van Papin; in Töpfe thun: in potten doen; der - lacht über den Kessel: (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; es ist noch nicht im -e, worin es kochen soll: (spr.) het is nog niet in het vat, waarin het zuren moet; I -asche, vr.: pot-asch; -blume, vr,: (tnb.) potbloem; -brett, o.: pottenplank, pottenrek, keu-kenrek; -butter, vr.: potboter; -deckel, m.: potdeksel; -gewachs, o.: (tnb.) potplant; -glasur, vr.: verglaassel; -gucker, m.: pottenkijker, keukenpiet, janhen; -kase, vr.: potkaas; -kuchen, m.: (kkk.) koek in den pot; -lecker, m.: 1) pannenlikker, 2) snoeper; -mairan (-majoran), m.: (pik.) pot-marjolein; -markt, m.: pot-tenmarkt; -nascher, m.: Zie -lecker; -rosinen, vr. mrv.: pot-rozijnen; -scherbe, vr.: potscherf; -schlecker, m.: Zie -lecker; -stein, m.: (min.) tufsteen;-stollen, m.: poot van een (den) pot; -stürze, vr.: potdeksel.

Töpf chen, o. (-s; mrv- -): potje.

Töp’fer, m. (-s; mrv. -): pottenbakker; I -arbeit, vr.: 1) pottenbakkerswerk, 2) aardewerk, steengoed; -erde, vr.: pot-tenbakkers-klei; -erz, o.: (min.) lood-erts;

-geschirr, o. (-gut, o.): aardewerk, steengoed; -handwerk, o.: pottenbakkers-am-bacht; -ofen, m.: pottenbakkers-oven ; -scheibe, vr.: pottenbakkers-schijf; -thon, m.: Zie -erde ; -waare, vr.: aardewerk, steengoed; -werkstatte, vr.: pottenbakkerij (de werkplaats); -zeug, o.: Zie -waare.

Töpferei, vr.: 1) pottenbakkers-am-bacht; 2) pottenbakkerij (de werkplaats);

3) aardewerk, steengoed.

Itöp'fern, bv. n.: aarden.

Itöp'fern, w. o. h.: pottenbakken.

Toph, m. (-s): Zie Tof.

to'pisch, bv. n.: (gnk.) uitwendig, plaatselijk.

Topograpli', m. (-en; mrv. -en): to-pograaf, plaatsbeschrijver; Topogra-— . topographie, plaatsbeschrij-philc’h.

Itopp, tsw.: top !

ITopp, m. (-es, -s; mrv.-e): top; - und Takel sein: (zeew.) voor toi

Torf, m. (-es, -s; mrv. -e): turf; - stechen: turf steken; - graben: turf graven; I -artig, bv. n.: turfachtig;-asche, vr.: turf-aseh; -boden, vr.: 1) veengrond, 2) turfzolder; -feuer, o.: turfvuur: -feue-rung, vr.: (het) turf stoken; -gewölbe, o.: turfpakhuis; -graber, m.: turfgraver; -graberei’, vr.: vervening, (het) turfgraven ; -grube, vr.: veenput; -handler, m.: 1) veenboer, 2) turfboer; -heide, vr.: (pik.) wilde rozemarijn; -kohl, vr.: turfkool; -land, o. (-moor, o.): veenland, veen; -scheuer, vr.: turfschuur; -söller, m.: turfzolder ; -spaten, m.: turfgravers-spade; -stecher, m.: turfsteker ; -stelle, vr.: veenplaats; -stücke, o. mrv.: turven.

tor fen, w, b.: (akk.) met veenaarde bemesten.

tor keln, w. o. h.: (fam.) sukkelen (met vallen en opstaan voortloopen). strompelen.

Tormentil', vr. (ook: -wurz, vr.): (pik.) tormentilkruid.

Torn, in Sam. I -holz, o. (zeew.) vlot, houtvlot; -taue, o. mrv.: torntouwen (van een op stapel staand schip).

Tornis ter, m. (-s; mrv. -): reiszak; (mil.) ransel.

Torpe do, m.: (visch:) beef-rog; (on-derzeesch helsch werktuig:) torpedo; I Torpe'der, m.: (mar.) torpedo-boot: torpederen [ie], w. b. : met torpedo’s werken om te vernielen.

Tort, m. (-es);    1) verongelijking;

nadeel, schade; 3) (rcht.) prejudicie.

Tört'chen. o. (-s; mrv. -): taartje.

Tor’te, vr.: taart.

Tor ten, in Sam. I -backer, m.: pasteibakker; -pfanne, vr.: taartpan; -teig, m.: taartendeeg.

Tortur’, vr.: 1) pijnbank, 2) marteling.

to’sen, w. o. h.: loeien, bulderen, bruisen; (fig.) razen.

naar

gaat smaa...

Trager, m. (-s; mrv.-): drager(1.dragende man. 2. Zie Trage); der - eines Wechsels: (kph.) de houder van eenen wissel; / -lohn, m.: draagloon.

Tra'gerin, vr. (mrv. -nen): draagster; (bwk.) stutbeeld.

kg

Toska na, o. (-’nens): (adk.) Toskane; T oska’ner, m. (-s; mrv. -): Toskaner; Toska’nerin, vr. (mrv. -nen): Toskaan-sche; toska'nisch, bv. n.: Toskaansch.

total. bv. n.: totaal, geheel; I -sum-me, vr.: totaal bedrag, (net) totaal, tot, bv. n. en bw.: Zie todt. Totalitat’, vr.: totaliteit.

To’te, Tö’ten, To'ten, Töter, Tö'tung. Zie al die woorden met ..dt in het midden.

Tou kan, m. (-s; mrv. -e): (yog.) Bra-ziliaansche ekster.

Toupee (Toupet ), o. (-es, -s; mrv. -e): toepetje, pruikje, toertje; I -kamm, m.: kappers-kam.

toupi'ren [pie], w. b.: een toertje (een pruikje) opzetten.

Tourmalin', m. (-s): (min.) turma-lijn.

Toxikolog’, m. (-en; mrv. -en): kenner van (schrijver over) de vergiften; Toxikologie', yr.: leer der vergiften; Tox'ikum, o. (-s; mrv. To'xika): vergif.

Trab, m. (-es, -s): draf; im vollen -e: in vollen draf; einen - gehen: draven, op een draf loopen; im -e reiten: in eenen draf rijden; ein Pferd in - setzen: een paard in den draf brengen.

Trabant', m. (-en; mrv. -en): trawant, hellebaardier van de lijfwacht; (str.) wachter, satelliet, maan.

Traban'ten, in Sam. | -spiess, m.: hellebaard.

tra'ben, w. o. s.: drayen; I w. b.:doen draven, (fig.) afdraven.

Trab'er, m. (-s; mrv. -): draver, harddraver.

Trab'er, vr. mrv.: Zie Trester; wer sich unter die - mengt, den fressen die Saue: (spr.) waar men mee omgaat, wordt men mee besmet, (ook:) waar men mee verkeert, wordt men mee geëerd; I -bier, o.: dun bier; -grube, yr.: moutkuip; -tonne, vr.: spoelingvat.

Tracht, vr.: 1) dracht, kleederdracht;

2)    drachtigheid (van dieren), dracht;

3)    aantal te gelijk rondgediend wordende gerechten; 4) vracht; eine - Obst: eene (wagen-)vracht fruit; eine - Schlage (eine - Prügel): (fig. fam.) een pak slaag;

5) (akk.) opbrengst, beschot; die jahr-liche - eines Feldes: het jaarlijksch beschot van eenen akker; I -garn, o.: (vv.) zegen, sleepnet.

trach'ten, w. o. h.: trachten; nach etwas -: naar iets trachten, iets najagen; Einem nach dem Leben -: iemand het leven staan, het gemunt hebben op iemands leven.

trach'tig, bv. n.: (van dieren:) drachtig; I -keit, vr.: drachtigheid.

Tradition, vr.: traditie^ overlevering; traditioneir, bv. n.: traditioneel, traf: Zie treffen.

Trag, in Sam. I -altar, m.: draagbaar altaar; -ast, m.: overgelaten gedeelte van een gekapten boomtak; -auge, o.: (tnb.) vruchtknop; -bahre, vr,: berrie, draagbaar ; -balken, m.: draagbalk; -bar, bv.n.: draagbaar, (fig.) vruchtbaar; -barkeit, vr.: draagbaarheid, (fig.) vruchtbaarheid; -baum, m.: draagboom, boom eener berrie, enz., (bwk.) draagbalk, (pik.) vruchtdragende boom; -bock, m.: paard (d. i. stut-

schraag- onder de onderlagen van een bed); -fahigkeit, vr.: draagkracht (van een schip), dracht (van een vuurwapen); -himmel, m.: draaghemel; -knospe, vr.: vruchtknop; -korb, m.: draagmand (mand die men op den rug draagt); -lohn, m.: draagloon; -riemen, m.: draagriem;-sack, m.: (ontl,) baarmoeder; -schaf, o.: ooi, (inz.) drachtig schaap; -sessel, m.: draagstoel, palankijn; -spritze, vr.: handbrand-spuit; -stein, m.: (bwk.) draagsteen; -stuhl, m.: Zie -sessei; -stütze, vr. (-werk, o.): stut, schoor; -zeit, vr.: tijd dér dracht. Zie ook Trage in Sam.

Trag, in Sam. I -heit, vr.: traagheid, (nat.) werkeloosheid, inertie; -heits-kraft (-kraft), vr.: doode kracht, werke-looze kracht, (Lat.) vis inertiae.

Tragant, m. (-es, -s): dragant (gom);

-staude, vr. (-strauch, m.): boksdoorn-struik.

trag bar, bv. n.: draagbaar, te dragen, gedragen kunnende worden (ein noch -Kleid: een kleedingstuk dat |inz.: eene japon die] nog voegzaam gedragen kan worden; I -keit, vr.: draagbaarheid.

Tra ge, vr.: drager (ieder voorwerp, dat dient, om de zwaarte van iets anders te dragen, b. v. berrie, draagbalk, draagmand, enz.); I -balken, m.: draagbalk; -band, m.: 1) draagband, 2) draagriem; -orgel, vr.: draagbaar orgel, handorgel; -pfeiler, m.: draaerpiiler. (fis:.) steunpilaar: -stute, vr.: drac vruchtdragende boomtak. Zie ook Trag in Sam.

tra ge, bv. n.: traag; ₄(nat.) werkeloos, inert.

tra gen, w. o. h. onr.: (tragst, tragt: trug; getra'gen): (van vuurwapenen:) dragen; (van dieren:) drachtig zijn; diese Flinte tragt weit: dit geweer draagt ver; diese Hündin tragt: deze teef is drachtig, deze teef moet jongen. I -, w. b. onr.: 1) dragen; auf dem Kopfe -: op het hoofd dragen; auf den Schultern -: op de schouders dragen, (fig.) op den rug dragen; den Arm in einer Binde -: den arm in eenen (draag-)band dragen; eine Perrücke und einen Degen -: eene pruik en een degen dragen; Leiden -: lijden dragen; die Kosten von etwas -: (fig.) de kosten van iets dragen, iets bekostigen; Einen auf den Handen -: (fig.) iemand op de handen dragen; schone Früchte -; (pik.

fig.) schoone vruchten dragen; Zinsen -: renten dragen, interest geven; 2) (fig.) etwas auf Rechnung -: iets op rekening stellen; die Nase hoch -: hoog in zijne wapens zijn, trotsch zijn; dieses Gut tragt ein Jahr ins andere so und so viel: die bezitting brengt het eene jaar door het andere zoo en zoo veel op; eine Krank-heit davon -: eene ziekte opdoen, (fam.) eene ziekte oploopen. | sich -, onr. w. w. wie tragt er sich: wat draagt hij?, hoe gaat hij gqkleed?; er tragt sich gut: hij goed gekleed, hij kleedt zich met

tragi. in Sam. I -komisch, bv. n.: tragi-komisch; eine -komödie, vr.: een blij-eindend treurspel.

(adk.) Trans-alpijnsch; -atlan'tisch, bv.n.: (adk.) trans-atlantisch, overzeesch. Zie overige Sam. hieronder.

Transchee’, vr.: (mil.) loopgraaf, tran sclien, w. o. s. en h.: (pop.) hosklossen.

Transchir' [schier], in Sam. I -brett, o.: voorsnij-plank, voorsnij-bord; -messer, o.: voorsnij-mes, (fam.) vleeschmes.

transchi'ren [schie], w. o. h. en w, b.: (kkk.) voorsnijden; (fig. fam.) opsnijden.

Tran sit, m. (-s): Zie Transito, transitiv’, bv. n.: (tik.) overgankelijk, eenen vierden naamval regeerend.

Tran’sito, m. (-s): (kph.) doorvoer:

I -güter, o mrv.: doorvoer-goederen; -handel, m.: doorvoerhandel, transitohandel; -zoll, m.: doorvoerrecht (d. i. belasting op den doorvoer), transito’risch, bv. n.: overgangs-, als overgang dienende; (fig.) voorbijgaand.

Transllokation’, vr.: verplaatsing; -loci’ren [ie], w. b.: verplaatsen.

transpada'nisch, bv.n.: (adk.)Trans-padaansch.

Transparent’, o. (-es, -s; mrv.-e): transparant. ! -, bv. n.: doorschijnend, transpiri'ren Lrie], w. o. h.: tran-

): 1) treur-2) treur-: tragisch,

Tragiker, m. (-s; mrv. speldichter, treurspelschrijver; spel-speler; I tra'gisch, bv. n. treurig.

traglicli, bv, n.: draaglijk, te dragen;

I -keit, vr.j draaglijkheid.

Trag'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (fam.) luiwammes, luilap.

Tragöde, m. (-n; mrv. -n): Zie Tra-giker.

Tragö’die, vr.: tragedie, treurspel.

Tragödien, in Sam. | -dichter, m.: treurspeldichter; -schreiber,m.: treurspelschrijver; -spieler, m.: treurspel-speler;

-spielerin, vr. (mrv. -nen): treurspel-speel-ster, (Fr.) tragédienne.

Train, m. (-es, -s; mrv.-e): (art.) trein.

Traktament, o. (-es, -s; mrv. -e):

1)    behandeling; 2) traktatie (onthaal; ook: lekkernij); 3) traktement, loon.

Traktat', m. (-es,-s; mrv.-e): (stk.) traktaat, verdrag, overeenkomst; Traktat’chen, o. (-s; mrv. -): traktaatje, godsdienstig vlugschriftje. trakti'ren [tie], w. b.: 1) behandelen;

2)    trakteeren, onthalen.

Tral'je, vr.: tralie; Tral'jen’werk, o.:

1) traliewerk, 2) rasterwerk.    spireeren.

trallern, w. b.: 1) neuriën; 2) (pop.) Transport', m. (-es, -s; -e): vervoer, lollen.    transport;    (rcht,)    overdracht; I -kosten.

Tram, m. (-es, -s; mrv. -):    balk;(wev.) vr. mrv.:    kosten    van    vervoer,    (rcht.)

inslag; I -seide, vr.: (wev.) inslagzijde.    kosten van    overdracht;    -schiff, o.:    trans-

Tra mei, m. (-s; mrv. -): Zie de spel- portschip. ling Tremel.    Transporteur’, m. (-s; mrv. -e):

Trami ner, m. (-s): Traminer-wijn.    (wsk.) hoekmeter, transporteur.

Tram'pe, vr.: 1) pootstok; 2) plomp- transportiren [tie], w. b.: vervoeren, stok : 3) Zie Trampel.    transporteeren; (rcht.) overdragen.

Tram pel, m. (-s; mrv. -): (fam.) hos- transrhena'nisch, bv.n.: (adk.) Trans-klos, onbehouwen mensch; I -thier [tl, o.: rhenaansch.

dromedaris.    Transsubstantiation’, vr.: (kkl.)

traiii peln (trampen), w. o. h.:    transubstantiatie.

trappelen, met de voeten stampen.    Transversale, vr.: transversaal.

Triinclelei', vr.: getreuzel; tran’del- Transylva'nien, o. (-s): (adk.) Tran-fcaft, bv.n.: treuzelachtig, treuzelig; Tran'- sylvanië (d. i. Zevenbergen); Transylva-delhaftigkeit, vr.: treuzelachtigheid; tran - nier, m.: Transylvaniër (d.i. Zevenberger); dein, w. o. h.: treuzelen; Tran'dler, m. (-s; Transylva’nierin, vr. (mrv. -nen): Transyl-mrv. -): treuzelaar; Trandlerin, vr. (mrv. vaansche (d. i. Zevenbergsche); transyl--nen): treuzelaarster.    va'nisch, bv. n.: Transylvaansch (d. i.

itrank: Zie trinken.    Zevenbergsch).

ITrank, m. (-es; mrv. Tran'ke): drank; Trant, m. (-es, -s; mrv. -e): trant, (gnk. en pha.) drankje; (voor varkens:) manier.

spoeling; Speise und -: spijs en drank,    Trapez', m. (-es; mrv. -e): (wsk.)

eten en drinken; I -fass, o.: drinkensbak;    trapezium, (fam.) trapeze; I -ahnlich

-opfer, o.: drank-offer;-steuer, vr.: drank-    (-förmig), bv. n. in de gedaante (in den

belasting; -tonne, vr.: spoelington, spoe- vorm) eener trapeze.

lingvat.    Itrapp, tsw.: klos! I -, m. (-es, -s; mrv.

Trank, in Sam. I -fass, o.: drinkens- -e): zware tred, hosklos-voetstap. bak; -gebiss, o.: geschakeld mondstuk    ITrapp, in Sam. I -gans, vr.: (vog.)

(bit waarmee het paard drinken kan); trapgans.

-herd, m.: vinkenbaan bij eene drenkplaats; Trap'pe, vr.: 1) voetstap, afdruksel -rinne, vr. (-trog, m.): drenkplaats, drin-    van den voet, voetspoor; 2) valknijp, (toe-

kensbak.    slaande) val; in emer - fangen: in eene

Trank'chen, o.: drankje.    val vangen; 3) (vog.) trapgans(Trap”pen-

Itranke: Zie trinken.    büch’se, vr.: jag.: trapganzenroer).

ITran'ke, vr.: drenkplaats, wed.    trap peln, *w. o. h.: trappelen; trap'-

tran’ken, w. b.: drenken (te drinken pen, w. o. h.: trappen, hosklossig stappen; geven aan); (pik.) besproeien; das Papier Trappist', m. (-en; mrv. -en): Trappist, -: (typ.) het papier netten (natten); an monnik van de Trappisten-orde. der Brust -: zoogen (laten zuigen, de Trass, m. (-es): (mtsl.) tras, trassteen, borst geven aan); 2) doorweeken ; (schk.) tufsteen.

verzadigen.    Trassant', m. (-en; mrv. -en): (kph.)

trans, in Sam. I -alpi'nisch, bv. n,; trekker (van eenen wissel); Trassat', m.

TRATSCHEN.

843

TRAUFNASS.

mrv.

m.: over-

m.:

, lijk-droef vr. mrv.:

een

(-en; mrv. -en): betrokkene (op wien de wissel getrokken is); Trassent’, ra. (-en;

-en): Zie Trassant; trassi'ren [sie], w. o. h. en w. b.: (kph.) trekken (- auf: op); Trassi’rer [sie], m. (-s; mrv. -): Zie Trassant.

trat'schen, w. o. h.: (pop.) kletsen, babbelen.

Tratt, in Sam. I -stein, m.: grenssteen.

Tratte, vr.: (kph.) traite, wissel; Trat’tenbuch, o.: (kph.) wisselboek.

Trau, vr.: (het) trouwen, (het) huwelijk; I -altar, m.: huwelijks-altaar; -brief, ra.: trouwceel, huwelijks-certificaat; -ge-bühr, vr. (-geld, o.): trouwkosten (mrv.); -gesang, m. (-lied, o.): bruiloftslied;-rede, vr.: (kkl.) tot het bruidspaar gerichte toespraak; -ring, m.: trouwring; -schatz, ra.: bruidschat; -schein, m.: Zie -brief; -sinn, ra.: trouwhartigheid.

Trhubchen, o. (-s; mrv. -): 1) trosje; 2) druifje; 3) (hik.) druifgezwel.

Trau’be, vr.: 1) tros; 2) druif; -n lesen: druiven plukken; 3) eine - von Bienen : een zwerm bijen.

Trau’ben, in Sam. | -abfall, schot van uitgeperste druiven; -apfel, zijden hempjc (eene fijne appelsoort); -artig, bv. n.: druifachtig; -beere, vr.: wijndruif; -blut, o.: (dk.) druivenbloed 'd. i. wijn); -bohrer, m,: drilboor; -förmig, bv. n.: trosvormig; -gebirge, o.: wijnberg; -gelander, o.: latwerk voorde ranken van een druivenwingerd; -geschwulst, vr.: (hik.) druifgezwel; -gott, m.: (fab.) god van den wijnstok, god van den wijn (Bacchus); -hagel, m.: (art.) schroot; -haut, vr. (-hautchen, o.): (ontl.) druifvlies (van het oog); -hülse, vr.: druiveschil; -kamm, m.: steel van een druiventros; -kern, m.: druivepit; -kraut, o.: (pik.) am-broziuskruid, (ook:) jeruzalems-eik; -lese, druivenpluk, druiven-oogst; -reich, bv. n.: 1) rijk aan trossen, 2) rijk aan druivon; -saft, m.: druivensap, (fig.) druivennat (d. i. wijn); -schuss, ra.: (art.) schroot, (ook:) schot met schroot; -stein, m.: druivepit; -stengel, m. (-stiel, m.): Zie -kamm; -stock, ra.: (pik.) wijnstok; -treter, ra.: druiventrapper; -zeit, vr.: druiyentijd, tijd van den druiven-oogst.

trau'big, bv. n.;    1) aan trossen

groeiende, 2) vol trossen, 3) vol druiven.

traublich, bv. n.: trosachtig, trosvormig.

Itrau'en, w. b.: trouwen, in den echt verbinden; sich - lassen: trouwen, in het huwelijk treden.

Itrau en, w. o. h. [3): vertrouwen; Einem -: iemand vertrouwen; Einem nicht -: iemand niet vertrouwen; einer Sache -: iets (eene zaak, een ding) vertrouwen; - auf: vertrouwen op, zich verlaten op; trau, schau wem: (spr.) vertrouwen is goed, maar weet wien ge ’t doet; I sich -, w. w. f31: durven; ich traue mir nicht weg: ik durf niet weggaan. Zie getrauen (sich).

Trailer, vr.: rouw; - anlegen: in den rouw gaan; in - gehen (- tragen): in den rouw zijn; die - einer Wittwe: de weduwenrouw; die tiefe -: de zware rouw; die halbe -: de lichte rouw; I -anzeige, vr.: doodbericht, kennisgeving van overlijden;

-anzug, m.: rouwgewaad; -baum, m.: (pik.) treurboom; -begangniss [nisj, o.: begrafenis-plechtigheid; -bild, o.: (dk.) beeld der rouwe; -binde, vr.: rouwband; -bliek, m.: droeve blik; -birke, vr.: (pik.) treurberk; -botschaft, vr.: doodtijding, (fig.) treurige tijding ; -bühne, vr.: katafalk; -degen, m.: met rouwfloers omhangen degen; -fackel, vr.: lijktoorts; -fahne, vr.: zwarte vlag; -fall, m.: 1) sterfgeval,

2) treurig geval; -flor, m.: zwart kripr rouwfloers; -gedicht, o.:    1) lijkdicht,

2) treurdicht, elegie; -gefolge, o.: begra-fenis-stoet, lijk-stoet; -gefühl, o.: treurig gevoel, (fig.) treurige gewaarwording; -gelaute, o.: gelui van de doodklok; -geleit, o.: lijk-stoet; -geprange, o.: lijk-staatsie, plechtige begrafenis; -gerüst, o.: katafalk; -gesang, m.: lijkzang, treurzang; -geschichte, vr.: 1) treurige geschiedenis, 2) treurig verhaal; -geschrei, o.: luid gewee-klaag, luid gejammer; -gesicht, o.: treurig gezicht; -getön, o.: Zie -gelaute;-gewand, o.: rouwgewaad; -glocke, vr.: doodklok; -haube, vr.: rouwmuts; -haus, o.: sterfhuis, huis der rouwe; -hut, m,: 1) rouwhoed, 2) hoed met een rouwband; -jahr, o.: rouwjaar; -kappe, vr.: rouwkap, zwarte kap; -klage, vr.: wee-klacht, gewee-klaag; -kleid, o.: rouwgewaad (-kleider tragen: in den rouw zijn); -kleidung, vr.: rouwgewaad; -kutsche, vr.: 1) lijkkoets wagen, 2) rouwkoets; -laut, in.: geluid, droeve klank; -lettern,

(typ.) vette letters; -mahl, o.: doodmaal, begrafenis-maal; -mantel, m.: rouwmantel, zwarte mantel; -marsch, m.: treurmarsch; -mare, vr.: Zie -botschaft; -musik, vr.: treurmuziek; -nachricht, vr.: Zie -botschaft; -nadel, m.: zwarte speld; -ordnung, vr.: regeling van den rouw, bepaling omtrent den rouw;-papier, o: rouwpapier, papier met rouwranden; -pferd, o.: met een rouwkleed behangen paard, paard voor de lijkkoets; -post, vr.: Zie -botschaft; -putz, m.: rouwgewaad; -rede, vr.: lijkrede; -ring, m.: rouwring; -ross, o.: Zie -pfercl; -schleier, m.: rouw-sluier; -schnallen, vr. mrv.: rouwgespen; -spiel, o,: (tnl.) treurspel (-spielartig, bv. n.: tragisch; -spieldichter, m.: treurspeldichter); -stimme, vr.: droeve stem, sombere stem, (fig.) graf-stem; -stück, o.: (tnl.) treurspel, (fig.) aandoénlijk stuk; -taube, vr.: 1) treurende duif, 2) zwarte duif; -ton, m.: treurtoon; -tuch. o.: rouw-laken, lijkkleed; -voll, bv. n.: 1) allertreurigst, 2) diep in rouw gedompeld; -wagen, m.: 1) lijkwagen, lijkkoets, 2) rouwkoets; -zimmer, o.: met rouwfloers behangen vertrek; -zug, m.: lijk-stoet.

trauern, w. o. h.:    1) treuren;

2) rouwen, rouw dragen, in den rouw zijn; tief -: zwaar in den rouw zijn; - um seinen Yater (- über seinen Yater,-wegen seines Yaters): in den rouw zijn over zijnen vader.

Trauf, in Sam. I -bad, o,: druipbad, stortbad; -baum, m.: boom aan den buitenkant van een bosch; -bohrer, m.: drilboor; -dach, o.: druipdak, (de) drop van dak; -fass, o.: regenwaterton, regenton ; -haken, m.: dek-lat (langs een dak), waterbord; -kraut, o.: (pik.) muurkruid,. murik, muur; -nass, bv. n.: druipnat;

-platte, vr.: Zie -dach; -recht, o.: recht yan afwatering; -rinne, vr.: dakgoot; -röhre, vr.: gootpijp; -stein, m.: druipsteen •{onder eene dakgoot); -wasser, o.: dakwater; -wein, m.: lekwijn; -ziegel, dakpan.

Trau'fe, vr: druiping, (de) drop, dakdrop; (fig.) goot; aus dem Regen in -die - kommen: (spr.) uit den regen in

van droo-

vr.:

trouwplechtigheid,

onr.

: (van

vr.: vo

m.:

den drop komen.

traufeln, w. o. h. en w. b.: droppelen, druppelen, trau'fen, w. o. h.: druipen, trau'fen, w. b.: Zie traufeln. trau'licli, bv. n.: gemeenzaam, (fam.) familiaar; I -keit, vr.: gemeenzaamheid, (fam.) familiariteit.

Traulis'mus, m. (-): (het) lispen. Traum, m. (-es, -s; mrv. Traume): droom; Einem aus dem -e helfen: iem. uit den droom helpen; das ïst ihm nie im -e eingefallen: (fam.) dat zal hij wel nooit gedroomd hebben; Traume sind Keime: (spr.) met droomen valt niet te spotten; Traume sind Schaume: (spr.) droomen zijn bedrog; I -ausleger, in.: droom-uitlegger, droomverklaarder; -aus-legung, vr.: droom-uitlegging, droomverklaring; -bild, o.: droombeeld, hersenschim; -buch, o.: droomboek; -deutekunst, vr.: kunst om droomen uit te leggen; -deuter, m.: Zie -ausleger; -deuterei’, vr.: (het) uitleggen (verklaren) men; -deuterisch, bv. n.: droomverklarend; -deutung, vr.: Zie -ausleguug; -gebilde, o.: Zie -bild; -gesicht, o.: droomgezicht, vizioen; -gespenst, o.: benauwend droomgezicht; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus); -voll, bv. n.: van droomen vol; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij (voorspelling) uit droomen; -welt,

(het) rijk der droomen.

trau’men, w. o. h. en w. b.: droomen; (fig.) wanen, meenen, denken," zich verbeelden; etwas -: iets droomen; von etwas -: van iets droomen; ich traumte, dass... (ich traumte mir, dass...): ik heb gedroomd, dat...; ich hatte mir das nicht - lassen: dat zou ik niet gedacht hebben, dat had ik niet gedacht; sich glücklich -: zich gelukkig wanen.

Traumer, m. (-s; mrv. -): droomer (ook fig.); Traumerei', vr.: gedroom, (fig,) droomerij, hersenschimmen (mrv.); Trau'merin, vr. (mrv. -nen): droomster (ook fig.); trau’merisch, bv. n.: droomerig, traun, tsw.: inderdaad, wezenlijk; (fam.) waarachtig,

trau’rig, bv. n.: treurig; I -keit, vr.: treurigheid.

trau'sclien, w. onpers. h.: stortregenen; es trauscht: het regent dat het giet.

traut, bv. n.: 1) lief, dierbaar; 2) innig, vertrouwelijk.

Trau'ung, vr.: huwelijks-voltrekking.

Trauungs, in Sam. I -buch, o.: trouwboek, huwelijks-register; -kosten, vr. mrv.: trouwkosten; -rede, vr.: toespraak tot de pas gehuwden; -register, o.: Zie -buch; -schein, m.: huwelijks-certificaat, trouwceel; -tag, m.: trouwdag, travestiren [ie], w. b.: travesteeren. Treek, in Sam. I -schüte, vr.: trek-

schuit; (tech.) trekbank; -seil, o.rjaaglijn; -weg, m.: jaagpad.

trec ken, w. b.: trekken.

ITreflf, m. (-es, -s; mrv. -e): tref, raak-slag, slag die raak is; Einem einen -geben: iemand raken; Einem den - ge-ben: (fig.) aan iemand den genadeslag geven.

ITreflf, o. (-es, -s): (in het kaartspel:) klaveren; I -bube, m.: klaveren boer; -zehn, vr.: klaveren tien; enz.

treffen, w. o. onr. h. en w. b. (triffst, trifft; traf; triff; getroffen):

1)    treffen; einen Yergleich -: eene schikking treffen; es traf mich das Un-glück, dass...,: het ongeluk heeft mij getroffen, dat....; gut getroffen sein portretten:) goed getroffen zijn, goed gelijkend zijn; 2) raken; das trifft Sie: dat raakt u, dat gaat u aan; alle Schüsse - nicht: (spr.) ieder schot is geen eendvogel; er trifft gut: hij is een goed schutter; 3) juist raden, (fig. fam.) den bal raak slaan, den spijker op den kop slaan; Sie haben es nicht getroffen; gij hebt het niet geraden; 4) (verschillende beteekenissen:) Anstalten -: toebereidselen maken; eine Wahl -: eene keus doen; eine Heirath [tl -: een huwelijk aangaan; das Looshat mich getroffen: het lot is op mij gevallen; sich getroffen fühlen (sich getroffen finden): schuld gevoelen; sie hat eine schone Stimme, aber sie trifft nicht: zij heeft eene mooie stem, maar zij zingt valsch; Sie haben den rechten Fleck getroffen: (fig.) gij hebt den vinger op de wond gelegd; die Reihe trifft mich: de beurt is aan mij, het is mijne beurt; 5) - auf: aantreffen, ontmoeten, vinden. I sich -, w. w. onr.: zoo treffen, zoo uitkomen; es traf sich, dass....: het heeft zoo getroffen, dat...

ITref’fen, z. n. o. (-s): 1) gevecht; ins - gehen: ten strijde gaan; ein - lie-fern: een gevecht leveren; es kam zu einem -: het kwam tot een gevecht; als es zum - kam, so u. s. w.: (fig. fam.) toen het op handelen aankwam, toen, enz.;

2)    linie van bataille.

treffend, bv. n.: treffend; Treffer, m. (-s: mrv.-): 1) tref, meevallertje, 2)met eenen prijs uitkomend nommer (in eene loterij), winnend nommer; 3) raakschot;

4) goed schutter; 5) goed portretschilder.

trefflich, bv. n.: voortreffelijk; l-keit, ortreffelijkheid.

Treib, in Sam. I -eis, o.: drijfijs (der Fluss geht mit -eis: er gaat drijfijs in de rivier, de rivier is aan het kruien);-eisen, o.: drijfijzer, drevel; -kraut, o.: (pik.) spurrie. Zie verdere Sam. met Treibe.

Treib e, in Sam. I -anker, o.: drijfanker; -beet, o.: (tnb.) broeibed; -blatt, o.:    (pik.) hazenklaver; -bogen, m.;

(tech.) drilboog; -bunzen, m.: ciseleer-ijzer; -fass, o.: (bij looiers:) zwelkuip; -hammer, m.: drijfhamer; -haus, o.: metaal-smelterij, (tnb.) broeikast; -herd, m.: 1) smelt-oven, 2) smeltkroes; -holz, o.:    1) drijvend hout, vlothout, (fig.)

houtvlot, 2) (kuipers-)drijfhout, 3) (typ.) kooihoutje, 4) houten rol (om deeg uit te rollen); -hütte, vr.: metaal-smelterij; -jagd, vr. (-jagen, o.): (jag.) drijfjacht; -kraft, vr.: drijfkracht; -leute, m. mrv.:

men

uit de te volle korven in eene ledige korf overplaatst.

Treid'el, m. (-s; mrv. -): treid’eln, w. b.: Zie treilen.

Treil, m. (-s, -s; mrv. -e): trek-lijn, sleeptouw, jaaglijn ; treil’en, w. b.: voorttrekken, voortsleepen; Treil'er, m. (-s; mrv. -): voorttrekker, voortsleeper, (schui-

(de)

(der)

(jag.) opjagers van het wild; -mittel, o.: middel ter aansporing, (fig.) drijfveer, (gnk.) af drijvend middel, (ook:) zweetmiddel, (ook:) laxeermiddel; -muskei, m.: (ontl.) drijfspier; -napf, m. : ketel; -ofen, m.: smelt-oven; -pech, o.: bal van pek (waarop ciseleerwerk gemaakt wordt); -rad, o.: drijfrad, drijfwiel; -reis, o.: (pik.) uitlooper, uitspruitsel; -sand, m.: drijfzand; -scherben, m.: smeltkroes; -schnur, vr.: zweeptouw; -stachel, m,: ossendrij-vers-stok; -weg, m.: drijfweg, drift; -werk, o.: Zie Treibwerlt; -wind, m.: stormwind; -zeug, o.: (jag.) patrijzennet.

treib‘en, w. o. onr. s. (trieb; ge-trieb’en): drijven (op het water, of op eenigerlei andere vloeistof, of in de lucht); w. o. onr. h.: vor Anker -: op zijn anker riiden, driftig worden; (pik.) uit-loopen, botten; I w. b. onr. 1) drijven; einen Nagel in die Wand -: een spijker in den muur drijven (d. i, in den muur slaan); einen Reif an das Fass -: eenen hoepel om het vat drijven (om het vat slaan); die Esel (die Ochsen) -: de ezels (de ossen) drijven (d. i. voortdrijven); das Wild -: (jag.) het wild drijven (d. i. opjagen naar één punt); den Feind in die Flucht -: den vijand op de vlucht drijven (d. i. jagen); Einen -: iemand drijven(d.i. aandrijven, aansporen? er toe brengen); Einen in die Enge -: iemand in de engte drijven (in het nauw brengen); Einen auf’s Aeusserste -: iem. tot het uiterste drijven; Waaren in die Höhe -: (den prijs van) waren opdrijven; etwas zu weit -: iets te ver drijven, iets overdrijven; seinen Spott mit etwas -: den spot met iets drijven; eine Handtierung -: een handwerk drijven (d. i. uitoefenen); ein Gewerbe -: een vak drijven (uitoefenen); getriebene Arbeit: gedreven werk, geciseleerd werk; 2) auf etwas -: op iets aandringen, iets volhouden, iets doordrijven; etwas -: iets bij de hand hebben, zich met iets onledig houden den Schweiss -: het zweet uitdrijven, de uitwaseming bevorderen; den Urin -: de pis af drijven, de waterloozing bevorderen; es treibt mich zu Stuhle: ik voel aandrang (tot ontlasting); das Wasser treibt die Mühle: het water brengt de molen in beweging; das Pulver treibt die Kugel: het kruit stuwt den kogel voort; das Yieh auf die Weide -: het vee in de weide brengen; Pflanzen und Baume -: planten en boomen kweeken; dieser Baum treibt viel Holz (w. o.: treibt stark in das Holz): deze boom schiet sterk in het hout (d. i. krijgt vele takken); den Teig -: het deeg (het beslag) Jaten rijzen; Metalle -: metalen smelten en zuiveren; wie man’s treibt, so geht’s: (spr.) zooals men den pot kookt, moet men hem eten, (ook:) wie zijn achterste brandt, moet op de blaren zitten, (ook:) doe wel, en zie niet om;

I sich herum -, w. w. onr.: ronddolen, omzwerven.

Treib'er, m. (-s; mrv. -): 1) drijver (b.v. ossendrijver, ezeldrijver, enz.; bij eene jachtpartij: opjager van het wild); 2) opzichter «ver werkvolk, onderbaas, ploegbaas; 3) (tech.) drijf-ijzer, drevel. Treiblinge, m. mrv.: bijën, die

Zie Treil;

ten-)jager.

Trein'se, vr.: (pop.) zeurkous, zemel-kous.

Tre ma, o. (-s; mrv. Tre'mata): (tik.) trema, deelteeken.

Tre mel, m. (-s; mrv. -): (pop.) knuppel; (bwk.) stut, schoor.

Trem’pel, m. (-s; mrv. -): stut,, schoor.

Trem'se, vr,: (pik.) tremske, koorn-bloempje.

Tremulant', m. (-en; mrv. -en): (muz.) triller; tremuli'ren Lie], w. o. h.: trillers maken.

trenn, in Sam. I -bar, bv. n.: scheidbaar; -barkeit, vr.: scheidbaarheid; -fall, m.: (tik.) zesde naamval, ablatief; -mes-ser, o.: tarnmesje, tornmesje; -punkt, m.: scheidings-punt (-punkte, m, mrv.: tik.: trema, deelteeken); -sage, vr.: pasma-kende zaag; -wort, o.: (tik.) scheidend yoegwoord.

trenn en, w. b.: scheiden; (kim.) lostornen; zusammengehörige Dinge bijeenbehoorende dingen onvoltallig maken ; Freunde -: vrienden oneenig maken ;* Gatten -: echtgenooten wettig scheiden, eine Ehe -: een huwelijk ontbinden; eine Schlachtordnung -: (mil.) eene slag-orde doorbreken; I sich -, w. w.: scheiden, van elkander afgaan, (kim.) losgaan, los-tor-nen.

trennlicli, bv. n.: scheidbaar; I -keit,. vr.: scheidbaarheid.

Tren’nung, vr,: scheiding.

Tren'iiungs, in Sam. I -flachen, vr. mrv.: (in kristallen:) natuurlijke verbin-dings-voegen; -zeichen, o.: (typ.) divisie. Zie overige Sam. met trenn.

Trense, vr.: (rs.) trens; tren'sen, w. b.: (zeew.) trenzen, bewoelen; Tren-sing, vr.: (zeew.) woeling.

Trepan , m. (-s; mrv. -e); (hik.) trepaan, schedelboor; trepani’ren lie], w. b.: trepaneeren.

Trepp, in Sam. I -luke, vr.: (zeew.) trap-luik.

Trepp’clien, o.: trapje.

Treppe, vr.: trap; (zeew.) ladder; (fig.) verdieping van een huis; eine hoch: ééne verdieping hoog; die - vor einem Hause: de hooge stoep, het bordes.

Trep'pen, in Sam. I -absatz, m.: rustpunt op eene (de) trap; -baum, m.: spil van eene (de) wenteltrap; -förrnig, bv. n. en bw.: trapswijze, (mil.) geëche-lonneerd, op geregelde afstanden van elkander geplaatst; -gehause, o.: Zie -hans; -gelander, o.: trapleuning; -haus, o.: beschot van eene (de) trap; -klampen, vr. mrv.: (zeew.) ladder-sporten; -lehne, vr.: trapleuning; -mantel, m.: Zie -haus; -raum, m.: ruimte voor eene (de) trap, trapgat; -ruhe, vr.: Zie -absatz; -spindel, vr.: Zie -baum; -stangen, vr. mrv.: spijlen van eene trapleuning; -stufe, vr.: trede eener

: het) ieder

lint.

galon (van goud- of

om

en

ins

Treu'e, vr.:

: triangel; b.: kwellen,

verontrusten.

Tribun', m, (-s; mrv. -en): (hist.) tribuun, gemeensman; (fig.) volksredenaar; Tribunal’, o. (-es, -s; mrv. -e): rechtbank , gerechtshof; Tribunat’, o. (-es,-s): (hist.) tribunaat; Tribü'ne, vr.: tribune; Tribuf, m. (-es, -s; mrv. -e): schatting; tributar’, bv. n.: schatplichtig.

Trichine, vr.: (vea. en gnk.): trichine.

trap; -teppich, m.: traplooper, looper (voetkleed) over de treden eener (der) trap; -thurm ItJ, m.: 1) toren met eene wenteltrap, 2) lichtgat op eene (de) trap; -wange, vr.: zij-beschot van eene (de) trap; -witz, m.: flauwe aardigheid, platte kwinkslag.

Trescliak', o. (-es, -s): (spl. kleuren (zeker kaartspel, waarbij speler slechts drie kaarten heeft).

Tresor’, o. (-es, -s: mrv. -e): 1) schatkist; (fig.) schat; 2) aanrechtbank; I -schein, m.: schatkistbiljet.

Tres'pe, vr.: (pik.) dolik, herik, onkruid.

Tress, in Sam. I -band, o.: gebloemd

Tressclien, o. ( s; mrv. -): 1) galon-bandje, 2) trensje.

Tres'se, vr.: 1) & zilverdraad); 2) trens.

Tressen, in Sam. I -gold, o.: gouddraad voor galons; -hut, m.: gegalo-neerde hoed (hoed met een galon-band); -mütze, vr.: gegaloneerde pet; -rock, m.: gegaloneerde rok, rok met galons.

Tressir’ [ier], in Sam. I -bank, vr. (-stock, m.): kappers-werkbank, werkbank haar te vlechten.

tressi ren [ie], w. b.: vlechten; Tres-si’rer [ie], m. (-s; mrv. -): haarvlechter, haarwerker

Trester, m. mrv.: uitgeperste drui-vèn (of andere fruit); I -artig, bv. n.: als uitgeperst; -most, m.: geringe appelwijn (van reeds ééns uitgeperste appelen); -wein, m.: geringe wijn (van reeds ééns uitgeperste druiven).

Tret, in Sam. I -knecht, m.: trapper, treder (die met zijne bloote voeten het brooddeeg kneedt of de druiven uitperst); -kufe, vr.: kuip om de druiven uit te persen; -mühle, vr.: treemolen; -rad, o.: treerad, treewiél, kraanrad; -schemel, m,: (wev.) tree-plankje*; -stock, m.: (looiers-) ton om de huiden te reinigen.

treten, w. b. onr. (trittst, tritt; trat; getre'ten):    1) treden; trappen;

loopen; etwas mit Füssen - (etwas unter die Füsse -): iets met voeten treden, iets onder den voet treden; die Weintrauben -: de wijndruiven treden (uitpersen met de bloote voeten); den Thon -: de klei trappen; die Blasebalge -: het orgel trappen; die Schuhe schief - : de schoenen scheef loopen; ich habe mir einen Dorn in den Fuss getreten: ik heb een doorn in mijnen voet gekregen; einen Weg -: eenen weg loopen, eenen weg betreden;

2)    (van hanen:) treden; der Hahn tritt die Henne: de haan treedt de kip. I -, w. o. onr. h.: 1) trappen; auf etwas -: op iets trappen; Einem auf dèn Fuss -: iemand op zijnen voet trappen; 2) loopen; auf die Zehen -: op de teenen loopen;

3)    klimmen; auf die Leiter -: op de ladder klimmen; auf den Tisch -: op de tafel klimmen. I -, w. o. onr. s.: 1) an Jemands Stelle -: in iemands plaats treden (komen); an das Fenster -: naar het raam loopen, bij het raam gaan staan; an das Land -: aan wal stappen; 2) auf die Seite - (beiseit -): ter zijde treden, op zij gaan, (fig.) uit den weg gaan, plaats maken; auf Eines Seite -: iemands zijde kiezen,

iemands partij kiezen; 3) aus dem Hause -: den huize uitkomen, uit het huis naar buiten komen; 4) herein -: binnentreden, binnenkomen, naar binnen stappen, naar binnen gaan; 5) in den Ehestand -: in den echt treden; in Dienst -: in dienst treden; in Kriegsdienste -: in krijgsdienst treden, (fam.) in dienst gaan, dienst nemen; in einen Orden -: in eene orde treden, (fam.) in eene orde gaan, lid van eene orde worden; in Eines Fusstapfen -: in iemands voetstapp treden, iemands voetstappen drukken;

Mittel -: tusschenbeide treden, tus-schenbeide komen; in Jemandes Rechte in iemands rechten treden; in sein sechzigstes Jahr -: in zijn zestigste jaar gaan; die Thranen traten ihm in die Augen: de tranen kwamen hem in zijne oogen; wenn der Saft in die Baume getreten ist: als het sap in de boomen gekomen is; 6) naher -: nader treden, nader (dichterbij) komen; Einem zu nahe -: (fig.) iemand te na komen;

7) Einem unter die Augen -: (fig.) onder iemands oogen komen; 8) zu Einem iemand naderen, naar iemand toekomen of toegaan.

Tre'ter, m. (-s; mrv- -): treder (looper, stapper; fig.: haan); betreder; (deeg-)treder; (druiven-)treder; (orgel-) trapper; I Tre’terin, vr. (mrv. -nen): treedster; betreedster.

treu, bv. n.: trouw; I -blatt, o,: (pik.) maankruid; -bruch, m.: trouwbreuk, trouwschennis, trouweloosheid; -brüchig, bv. n.: ontrouw, trouwschendend; -brü-chigkeit, vr.: trouweloosheid; -ergeben, bv. n.: trouw-toegenegen, trouwgenecht; -halter (-hander), m.: executeur testamentair, boedelredderaar; -handgut, o.: onderpand; -heit, vr.: trouwheid, trouw; -lierzig, bv. n.: 1) trouwhartig, 2) argeloos (Einen -herzig machen: iemands goede trouw verschalken); -herzigkeit, vr,: 1) trouwhartigheid, 2) argeloosheid; -los, bv. n.: trouweloos; -losigkeit, vr.: trouweloosheid ; -vereint, bv. n.: trouw-ver-eend.

trouw, getrouwheid; Eid der -: eed van getrouwheid; bei meiner -: op mijn woord van eer; auf - und Glauben: op het woord; - und Glauben halten: woord houden; I -pflicht, vr,: plicht der getrouwheid.

Treuf, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) muurkruid, muur, murik.

Treu’jre, in Sam. I -platz, m.: droogplaats.

treu’gen, w. b.: drogen, treulich, bv. n.: trouw, getrouw, treu'sclien, w. onpers. h. Zie het woord trausclien.

Tri angel, m, (-s; mrv. -) triangular', bv. n.: driehoekig, tribuliren [ie], w. ¹

triclii'nig (trichi'nisch, trichinös’), bv. koeien:) kwab, kossem; (vog.) kleine

n.: trichineus, met trichinen besmet.    pluvier.

Tricli'ter, m. (-s; mrv. -) : 1) trechter;    Trien'nium. o. (-s ; mrv. -’nien):

U) molentrechter, tremel; 3) (van een driejarig tijdsbestek, driejarig tijdvak, vulkaan:) krater; die Glocke (die Mün-    Trient', o. (-s): (adk.) Zie Tri-

dung) eines -s: de mond (het wijde) van dent.

eenen trechter; I -förmig, bv. n.: trech- triff, triffst, trifft: Zie treffen, tervormig; -schlund, m.: krater.    Trifo’lium, o. (-s): (pik.) drieblad,

Tricli’terclien, o. (-s; mrv. -): trech- klaver, tertje.    Trift, vr.: Zie Trieb no. 2; eine -

trichtern, w. b.: door eenen trechter Ochsen: eene drift ossen; I -frei, bv. n,: laten loopen.    vrij van driftrecht', vrijëlijk te beweiden;

Triclt, m. (-es, -s; mrv. -e):‘(spl.) trek, -geld, o.: driftgeld, geld voor de vergunning slag (inz.: zevende trek in het whistspel);    om vee te laten grazen; -gerechtigkeit,

I -track, o. (-s): (spl.) triktrak, bak-spel;    vr. (-recht, o.): driftrecht; -stein, m.:

-track spielen: triktrakken.    grenssteen der weide; -weg, m.: wegnaar

ITrident, m. (-es, -s; mrv.-e): drie- de weide, tand.    Trif’ten, vr. mrv.: (scheeps-)wrak

trif ’tig, bv. n.: 1) degelijk, afdoend, bondig; 2) (zeew.) driftig, van het anker losgeraakt; | -keit, vr.: 1) degelijkheid, bondigheid, 2) (zeew.) driftigheid.

Tri'ga, vr. (mry. Tri'gata): drie-

ITrident’, o. (-s): (adk.) Trente; Tri- (enk.), denti'ner, m. (-s; mrv. -): Tridentijner;

Tridenti’nerin, vr. (mrv. -nen): Tridentijn-sche; tridenti’nisch, bv. n.: Trentsch,

Tridentijnsch.

Itrieb: Zie treiben.

ITrieb, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (het) span. drijven; 2) (het) vee-hoeden; (ook:) drift Triglypb’, m. (-en; mrv. -en): (bwk.) (d. i. troep, kudde) vee; (ook:) weide;    triglyph, drievoudig gegroefde versie-

(ook:) weg naar de weide; 3)    (tech.)    ring.

drijfkracht, beweegkracht; (ook:) drijfwerk, Trigonometrie', vr.: driehoeks-me-mechanismus; (ook:) veer, springveer;    ting: trigonome trisch,    bv.    n.:    trigonome-

(fig.) drijfveer, (ook:) aandrift,    (ook:)    trisch, volgens    de    regelen    der    driehoeks-

aanleg, neiging; (van rivieren:)    kracht,    meting.

stroom; (van geweren:) draagkracht, Triktrak, o.: Zie Tricktrack. dracht; (van plantgewas:) groeikracht; Trill, m. (-es, -s; mrv. -e): slaap-ein - Ochsen: eene drift ossen; einen plaats, starken -    haben: (van rivieren:) snel    trillen, w. b.: Zie drillen,

stroomen, (van planten:) hard groeien, Triller, m. (-s; mrv. -): (muz.) triller, (van geweren:) ver dragen; aus eigenem    tremulant; I -kette, vr.: aaneenschakeling

-e: uit eigen beweging; keinen - haben van trillers, (Fr.) roulade, zu...: geene neiging hebben om te...; trillern, w. o. h.: (muz.) met trillers in den - kommen: op dreef komen; der zingen, rouladen maken, natürliche    -: het instinct; der - zum Tater-    Trillich, m.: Zie Drilliek.

lande: de    vaderlandsliefde; zartliche-e:    Trillion’, vr.: (rek.) trillioen.

verliefde    neigingen, opwellingen van    Trimester, o. (-s; mrv.-): trimester,

liefde.    kwartaal.

Itrieb, in Sam. I -artig, bv. n.: instinct- Trin’cben, o. (-s): Trijntje, Katrijntje, matig; -feder, vr.: (tech.) veer, springveer, Kaatje.

(fig.) drijfveer; -grund, m.: (fig.) drijfveer, Trine, vr.: Trina, (pop.) Trijn, Katrijn, beweegreden ; -holz, o.: sterk groeiend Ka; (fig. fam.) trien, poepin. hout;-kraft, vr.: drijfkracht,beweegkracht, Trinita’rier, m. (-s; mrv. -): (kkl.) voortstuwende kracht, (pik.) groeikracht;    trinitariër, belijder van de leer der

-mass, o.: (horlogemakers-)passer; -massig, Drieëenheid.    .    .

bv. n.: instinctmatig; -rad, o.: drijfrad,    Trinitat’, vr.: (theo.) Dneeenheid,

drijfwiel; -recht, o.: drijfrecht; -sand, m.: Drievuldigheid.    .

drijfzand; -stahl, o.: staaldraad met tan- trink, in Sam. I -bar, bv. n.: drinkbaar; den; -werk, o.: drijfwerk, mechanismus ;    -barkeit, vr.: drinkbaarheid ; -becher, m.:

-werksmassig, bv. n.: mechanisch.    drinkbeker; -bruder, m.: drinkebroer,

Trieb'el, m. (-s; mrv.-): (aan rader-    nathals;-bude, vr.: tapperij, kroeg;-fest, o.:

werk:) rondsel; (tech.) drevel.    zuippartij, dronkenmans-partij ; -gast, m.:

Trief, in Sam. | -auge, o.: druip-oog,    drinkende gast, (fig.) kroegklant (-gaste,

traan-oog, loopend oog, (pop.) soep-oog;    setzen: drinkgelagen zetten); -geiahrte,

-augig, bv. n.: met druip-oogen, met    m. : Zie -bruder; -gefass, o.: drmkensbak,

loopende oogen, (pop.) met soep-oogen; drinkens-pot; -gelag, o.: Zie    ?

-nase, vr.: druipneus; -nasig, bv. n.: met    -geld, o.: drinkgeld; -genoss, m.: Zie

een druipneus; -nass, bv. n.: druip-    -bruder; -geschirr, o.: ding om uit te

nat.    drinken; -gesellschaft, vr.: gezelschap

trief ’eln, w. o. h.: droppelen, trief en, w. o. onr. h. (troff; getroffen, ook reg.: getrieft’): druipen; die Augen - ihm: zijne oogen tranen, (pop.) hij heeft soep-oogen; die Nase trifft ihm: zijn neus druipt, hij heeft een druipneus.

trieg; en. w. b.: Zie trügen.

Triel, m. (-es, -s; mrv. -e): (van

drinkers; -glas, o.: drinkglas; -gold, o.: gesmolten goud, goud in vloeibaren staat; -haus, o.: drankhuis, kroeg, tapperij; -hora, o.: drinkhoorn, hoorn om uit te drinken; -kanne, vr.: drinkkan; -lied, o.: drinklied; -saai, m.: gelagkamer; -schale, vr.: drinkschaal, (fig.) drinkbeker; -spruc h m.: toost, heildronk ; -stube, vr.: gelagkamer ; -sucht, vr.: zucht om te drinken ,

j -: (fam.) een stuk in zijn (mijn, uw, enz.) kraag drinken; sich voll -: zich zat drinken; aus einem Glase oder aus der hohlen Hand -: uit een glas of uit de holte van zijne (hare) hand drinken; das Papier trinkt: (fig.) het papier vloeit.

trin kens, in Sam. I -satt, bv. n.: drinken verzadigd, (fig,) dronken en vol.

Trin'ker, m. (-s; mrv. -): drinker; Trin’kerin, vr. (mrv. -nen): drinkster; trin’kerlich, bw.: om drinken te doen (es ist mir nicht -: ik heb geen trek om te drinken).

Trio, o. (-s; mrv. -s): (muz.) trio; (fig.) drietal.

Tri pel, m. (-s): tripel (fijne polijst-irde); I -allianz, vr.: drievoudig verbond; (-stein, m.): tripel; -schiefer, m.:

vr.:

in Sam. I -tritt, m.: trip-

(dk.) trochaeïsch; Trocha’en): tro-

mrv.

verslaafdheid aan den drank; -süchtig, bv. n.: aan den drank verslaafd;-trog, m.: drinkensbak ; -wasser, o.: drinkwater; -zimmer, o.: gelagkamer.

trinken, w. b. onr. (trank; getrun-ken): drinken; (fig.) opslurpen; Kaffee (u. s. w.) -: koffie (enz.) drinken; I w. o. onr. h.: drinken, (fig.) aan den drank zijn; gern Eins -: graag een slokje drinken; sich [3J einen Haarbeutel (sich einen Rausch) -: (fam.) een stuk in zijn (mijn, van aarde); I

—erde, vr. ^ owm, m./. »i    , u...

lei om te polijsten; -takt,m.: (muz. endk.) trippelmaat.

Triph'thong:, m. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) drieklank.

Triplik,    ^ ¹    -

(-es, -s; mrv. -e): triplicaat; tripli’ren [ie], w. b.: verdrievoudigen; Triplir"kar'te [ie], vr.: (spl.) tarok-kaart.

Tripp, m. (-es, -s): 1) (kv.) trijp; 2) (min.) turmalijn; I -sammet, m.: trijp-fluweel, trijp.

Trippel, peltred,

trip’peln, w. o. h.: trippelen.

Trip’per, m. (-s; mrv. -): (gnk.) druiper.

Trippler, m. (-s; mrv. -): trippelaar; TrippTerin, vr. (mrv- -nen): trippelaar-ster.

Trischak', o.: Zie Treschak;

-spiel, o.: (spl.: het) kleuren.

Trisett', o. (-s): triset (d. i. een kaartspel, waarin de drie en de zeven eene groote rol spelen); I -spiel, o.: triset-spel.

Tris’se, yr.: (zeew.) bras; tris'sen, w. o. h.: brassen.

Triter’ne, vr.: (typ.) drietal in elkander gestokene vellen papier.

Tritkeis'mus, m. (-): (theo.) drie-goderij; Tritheist’, m. (-en; mrv. -en): aanhanger van de leer der driegoderij.

Triton, m. (-; mrv. Trito'nen): (fab.) triton, zeegod.

Itritt', trittst: Zie treten.

ITritt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tred, stap, gang; (ook:) schrede, voetstap; (fig.) stap ; - vor -: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje; einen sichern - haben: eenen vasten tred hebben; einen falschen * thun: misstappen; Je-mands -e belauern; iemands gangen nagaan (bespieden); 2) schop, trap; Einem einen - geben: aan iemand een schop (een trap) geven; 3) trapje, optrapje; (van eene deur:) dorpel, drempel; (van

eene trap:) trede; (aan een rijtuig::) trede; (aan weefstoel, draaibank, enz.:) trede, tree-plank; (om te paard te stijgen:} klimhulp, voetbankje; (aan muziekinstrumenten:) pedaal; 4) (jag.) spoor (van het wild), voetspoor; | -brett, o.: tree-plankje* (aan orgels, enz.:) pedaal; -eisen, o.: voetangel; -harfe, vr.: harp met pedaal; -holz, o.: Zie -brett; -vogel, m.: lepelaar*, lepelgans.

tritati'ren [tie], w. b.: tot gruis stampen, fijnstampen.

Triumph’, m. (-es;    -s; mrv. -e):

triomf, zegepraal; einen - halten: een zegevierenden intocht doen; I -bogen, m.: triomfboog, zegeboog, eereboog; -einzug, m.: zegevierende intocht; -fest, o.: zegefeest, feest der overwinning; -geprange,

o.: praalvertoon bij een (den) zegetocht; -kleid, o.: zegemantel, overwinnaars-staatsiemantel; -krone, vr,: kroon der overwinning, zegekroon; -lied, o.: zegelied; -marsen, m:: triomfmarsen; -pforte, vr.: Zie -bogen; -saule, vr.: triomzuil, zegezuil, gedenkzuil der behaalde overwinning; -thor, o.: Zie -bogen; -wagen, m.: triomfwagen, zegewagen; -zug; m.; triomftocht, zegetocht.

triumphi ren Lphie], w. o. h.: triom-feeren, zegevieren; Triumphi'rer [phie]* m. (-s; mrv. -): triomfeerder, zegevierder, overwinnaar.

Triumvir', m. (-s; mrv. -e): (hist.) triumvir, drieman; Triumvirat', o. (-es* -s: mrv. -e): (hist.) triumviraat, driemanschap.

trivial', bv. n.: triviaal, gemeen, on-kiesch, plat; I -name, m.: (nat.) specifieke naam, gemeene naam; -schule, vr.:

1)    dorpsschool, 2) dagschool, 3) school voor lager onderwijs.

troclia isch, bv. n.:

Trocha'us, m. (-; chaeus.

Itrocken, bv. n. en bw.: droog (ook fig.);-es Wetter: droog weder; ein -er Marz: eene droge Maart, eene maand Maart met weinig of geen regen; ein -er Boden: een droge (dorre, onvruchtbare) grond; -es Holz: 1) droog hout,

2)    dor hout; -es Erz: droog erts, hard erts; ein -er Husten: een droge hoest*, een droge kuch; eine -e Antwort: een droog antwoord, (fam.) een leuk antwoord ; ein -er Mensch: 1) een droog mensch, een leuk mensch, 2) een prozaïsch mensch; ein -erWechsel: (kph.) een droge wissel, een sola-wissel; ein -es Mass: eene maat voor droge waren; -en Fusses: droogvoets; auf’s -e bringen: op het droge (d. i. aan wal) brengen; im -en sein (sit-zen): droog zitten (d. i. beschut zijn tegen den regen); - sitzen: (fam.) op een droogje zitten (d. i. niets te drinken hebben); die Kuh steht -: de koe staat droog (d. i. geeft geene melk); er ist noch nicht -hinter den Ohren: (fam.) hij is nog niet droog achter zijne ooren; etwas -abreiben: iets droog afwnjven; - legen: (akk.) droogleggen, droogmaken; der -e Belagerungs-zustand: de kleine staat van beleg.

ITrock’en, in Sam. I -beerwein, m.: Zie -wein; -boden, m.; droogzolder, (fig.) droogplaats, droogschuur; -brett, o.: droogplank; -gestell, o.: droogtoestel,

(ontl.) trommelvlies; -höhle, vr.: (ontl.) trommelholte; -kasten, m.: houtwerk van eene (de) trom; -klöppel, m.: trommelstok; -macher, m.: trommenmaker; -reif, m.: hoepband van eene (de) trom; -riemen, m.: riem van eene (de) trom; -schlag, m.: trommel-slag (bei -schlag: bij trom-mel-slag); -schlagel, m.: trommel-stok; -schlager, m.: trommel-slager, tamboer; -schnur, vr.: koord aan eene (de) trom; -schraube, vr.: trommelschroet; -senne, vr.: spanner (aan eene trom); -stock, m.: trommel-stok, (zeew.) vlagge-stok; -stück, o. (-stückchen, o,): (muz.) stuk (stukje) yoor de trom; -sucht, vr.: (gnk.) trommelzucht; -taube, vr.: (vog.) trommelduif, Tromuielei , vr.: getrommel, trom’meln, w. o. h.: trommelen, de trom roeren; (van duiven:) kirren; I Tromm'ler, m. (-s; mrv. -): trommelaar, tamboer, trommel-slager.

Trom'pe, vr.: (muz.) trompet. Trompe te, vr.: (muz.) trompet; (in orgels:) trompet-register; Zie Trompeten.

(trompeten,

m.:

w. o. h.: trompetten.

ITrompe ten, in Sam. I -baum, m.: (pik.) trompetboom; -blaser, m.: trompetter; -blume, vr.: trompetbloem; -fisch, m.: trompetvisch; -förmig, bv. n.: trompetvormig ; -geige,; vr.: (muz.) trompetviool; -macher, m.: trompettenmaker;

skel, m.: (ontl.) wang-spier; -quast, m.: trompetkwast; -register, o.: (in orgels:) trompetregister; -ruf, m.: (het) steken van de trompet, geschetter ^van de trompet, trompetgeschal; -schall, m.: trompetgeschal (unter -schall, of: bei -schall: onder trompetgeschal); -schnecken, vr.: (ins.) trompet-slak; -schnur, vr.: trompetkoord; -stoss, m.: Zie-ruf; -stück, o. (-stückchen, o.): stuk (stukje) voor de trompet; -ton, m.: Zie -ruf; -vogel, m.: trompetvogel; -werk, o. (-zug, m.): Zie -register.

Trompe ter, m. (-s; mrv. -): (muz/en mil.) trompetter; (visch:) trompetvisch;

I -marsch, m.: (muz.) trompetters-marsch, marsch voor de trompet; -pferd, o.: trompetters-paard. Zie overige Sam. met Trompeten.

Trope, vr.: (str. en adk.) keerkring; (red.) overdrachtelijke uitdrukking, redekunstige figuur.

ITropf, m. (-es, -s; mrv. Tröp’fe): stoffel, stumperd, sukkel; ein armer -: een arme stumperd; ein elender -: een ellendig wezen.

Itropf, in Sam. I -bad, o.: druipbad, stortbad; -bar, bv. n.: te droppelen, (fig.) vloeibaar; -barkeit, vr.: (fig.) vloeib heid; -brett, o.: lekplank; -fasschen, o.: lekbakje; -glas. o.: Zie Crlaszaliren; -harz, o.: hars in droppels; -kasten, m.: -trog; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, muur, murik; -lack, m.: gomlak; -most, m.: ongeperste most; -nase, m.: druipneus; -nass, bv. n.: druipnat; -pfanne. vr.: 1) lekpan, lekpot (waarin het lekkende vocht neerdroppelt), 2) uitdruip-pan, giettest; -regen, m.: druppelende regen; -stein, m.: 1) dropsteen, 2) leksteen (-stein-artig, bv.n,: dropsteenachtig;-steinförmig, bv. n.: dropsteenyormig); -trog, m.; lek-bak; -wein, m.: lekwijn; -wurz, vr.: (pik.) wilde pieterselie.

-niu

(1.

wegkomt; k dat ge

toestel waarop men iets te drogen hangt of zet of legt; -heit, vr.: droogheid (ook hg., Zie trocken); -kammer, vr.: droog-kamer; -leine, vr.: drooglijn; -maler, m.: pastel-schilder; -malerei', vr.: (het) pastelschilderen; -platz, m.: droogplaats;

-schnur, vr.: drooglijn; -stange, vr.: droogstok; -trommel, vr.: droogtrommel; -wein, m.: sek (d. i. wijn van gedroogde druiven).

trock'nen, w. o. h. en w. b.: drogen.

Trock’niss [nis], vr.: droogheid (ook fig.; Zie trocken).

Trock’nung, vr.: (het) drogen.

Troddel, vr.: kwast; (fig.) pluim;

I -mütze, vr.: slaapmuts met eene pluim, pluimmuts, (fam.) vaderliefje; -strumpf, kous met gaten, (fam.) kapotte kous.

Trö’del, m. (-s): gebruikt goed, goed dat voor half-sleet verkocht wordt, (inz.) gedragen kleederen (mrv.), oude kleeren;

(fig.) prullen (mrv.)? rommel (enk.); I -bude, vr.: uitdragers-wmkel, (ook:) kraam (stalletje) van een uitdrager; -frau, vr.: uitdraagster; -haft, bv.n.: 1) beuzelachtig,

2) treuzelig; -haftigkeit, vr,: 1) beuzelachtigheid, 2) treuzeligheid ; -kram, m.: Zie Trödel; -leute, m. mrv.: uitdragers;

-mann, m,: uitdrager; -markt, m.: voddenmarkt; -waare, vr.: Zie Trödel;

-weib, o.: uitdraagster.

TrÖdelei', vr.: 1) (het) uitdragersvak, uitdragerij; 2) Zie Trödel; 3) beuzelarij;

4) getreuzel; trö'deln, w. o. h.: 1) gebruikt goed inkoopen en verkoopen; 2) talmen, treuzelen; Tröd'ler, m. (-s; mrv. -): 1) uitdrager, 2) treuzelaar; Tröd’lerin, vr. (mrv.

-nen): 1) uitdraagster, 2) treuzelaarster.

troff', tröflfe: Zie triefen.

Itrog: Zie trügen. iTrog, m. (-es, -s; mrv. Trö’ge): trog bakkers-kneedtrog; 2. etensbak voor sommige dieren); I -kahn, m.: kano;

-scharre, vr.: (bakkers-)trogkrabber.

tröge: Zie trügen.

Trö’gelclien, o. (-s; mry. -): trogje.

Troglodyt’, m. (-en; mrv. -en): holbewoner, troglodiet.

Troja, o. (-s): (adk. en hist.) Troje; Troja'ner, m. (-s; mrv. -): Trojaan; Troja’nerin, vr. (mrv. -nen): Trojaansche; troja’nisch, bv. n.: Trojaansch.

Trol, in Sam. I -bach, m.: stortbeek.

Troll, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) bolbloem; -fisch, m.: potvisch.

Trolle, vr.: 1) dik vrouwmensch,

(pop.) dikke drol; 2) (pop.) flord, slet.

trollen, w. o. s.: 1) rollen; 2) drentelen, dribbelen; I sich -, w. w.: zich uit de voeten maken, maken dat men trollet euch: pak u weg!, maak wegkoomt!, marsch! ; voort!

Trommel, vr.: trommel (i. a. b.),

(inz.) trom; (kv.) borduurraam; die -schlagen (die - rühren): de trom slaan, de trom roeren, trommelen; zur - muss man pfeifen: (spr.) men moet zich schikken naar de omstandigheden; I -bauch, m.: dikke buik, (pop.) dikke trommel;

-blech, o.: koperbeslag voor trommen (of: van eene trom); -boden, m.: bodem van eene (de) trom; -feder, vr.: trom-melveer; -feil, o.: kalfsvel van eene (de) trom, (ontl.) trommelvlies; -fisch, m.: trommelvisch; -haut, vr. (-hautchen, o.):

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

aar-

ver-

54

Tröpf'clien, o, (-s; mrv. -): droppeltje, druppeltje.

tröp'feln, w. o. h.: 1) droppelen; 2) lekken, I w. b.: droppelen.

ITrop’fen, m. (-; mrv. -): droppel, druppel; die -: (gnk.) de druppeltjes; I -fall, m.: neerdroppeling, (flg.) dakwater; -weise, bw.: droppelenderwijze.

Troplia'e, vr.: tropee, zegeteeken.

Tro'pik, in Sam. I -vogel, m.: keer-kringsvogel, tropische vogel.

tropisch, bv. n.: 1) keerkrings-, tropisch; 2) (red ) overdrachtelijk, fu

ITross, o. (-es; mrv. -e of-en): (zeew.) tros.

ITross, m.

voor

ge-

trotzhaft.

triib, in Sam. I -augig, bv.n.: bijziende, slecht van gezicht; -sal, vr.: wederwaardigheid, tegenspoed, bedroeving, (theo.) beproeving; -selig, bv.n.: 1) allertreurigst, bedroevend, 2) zwaarmoedig, droefgeestig, neerslachtig; -seligkeit, vr.: 1) (het) bedroevende, 2) zwaarmoedigheid, droefgeestigheid, neerslachtigheid; -sinn, in.: Zie -seligkeit no. 2; -sinnig, bv. n.: Zie -selig no. 2; -sinnigkeit, vr.: Zie -sinn.

trü'be, bv. n.: 1) troebel; 2) (fig.) somber, betrokken, (van glanzige dingen:) dof; 3) Zie trübselig no. 2; ein -s Gesicht haben: 1) slecht van gezicht zijn, bijziende zijn, 2) een somber (stroef, gemelijk) gezicht hebben. I o. (-n): (het) troebele; (fig.) drab, bezinksel, droesem ;

ist gut fischen: (spr.) in troebel water is het goed visschen.

Trü'bel, m. (-s): opschudding; warring; onrust.

trii'ben, w. b.: troebel maken; (fig.) bedroeven, (ook:) versomberen, (ook:) dof maken; (het verstand:) benevelen; er thut (er stellt sich) als könnte er kein Wasser -: (spr.) hij houdt zich (hij doet) alsof hij geen tien kan tellen, (ook:) hij staat daar alsof hij zijn oortje versnoept heeft; I sich -, w. w.: 1) troebel worden; 2) neerslachtig worden; 3) somber worden, (van glanzige dingen:) dof worden, (van de lucht, van iemands gelaat, enz.:)

guur-

(-es): 1) (mil.) trein; 2) (fig.) troep, hoop, zwerm; (ook:) sleep, kliek;

I -bube (-junge, -knecht), m.: soldaat van den trein; -pferd, o.: paard van den trein; -wagen, m.: bagage-wagen.

Trost, m. (-es): troost; - schöpfen: troost putten; nicht wohl bei -e sein: (fig.) niet goed bij zijn verstand zijn;

I -arm, bv. n.: arm aan troost (1. troost-dervend, 2. weinig troost biedend); -be-dürftig, bv. n.: troostbehoevend, behoefte hebbende aan troost; -bedürftigkeit, vr.: behoefte aan troost; -brief, m.: troostbrief; -bringend, bv. n.: troostbrengend; -bringer, m.: troostbrenger, trooster; -fahig, bv.n.: vatbaar voor troost; -geber, m.: trooster, (fig.) troost; -gedanke, m.: troostende gedachte; -grund, m.: 1) reden van troost, troostgrond, 2) troost; -lied, o.: troostlied; -los, bv. n.:    1) troosteloos, radeloos,

2) ontroostbaar, 3) geen troost biedend; -losigkeit, vr.: 1) troosteloosheid, radeloosheid, 2) ontroostbaarheid; -rede, vr.: troostrede, troostende toespraak, (fig.) opbeurend woord; -reich, bv. n,: troostrijk; -schreiben, o.: Zie -brief; -schrift, vr.: geschrift waarin de gronden van troost uiteengezet worden, (fig.) opbeurend geschrift; -sprecher, m,: trooster; -voll, bv. n.: troostvol, troostrijk; -wort, o.; woord van troost.

trösfbar, bv. n.: troostbaar, vatbaar troost; I -keit, vr.: troostbaarheid, vatbaarheid voor troost.

tros ten, w. b.: troosten; (fig.) vertroosten, opbeuren, bemoedigen; I sich -, w. w.: zich troosten, (fig.) zich troosten.

Tros ter, m, (-s; mrv. -): trooster; (theo.) Trooster (d. i. de Heilige Geest); Trös’terin, vr. (mrv. -nen): troosteres; tröst'lich, bv.n.: troostend, (fig.) opbeurend, bemoedigend; Tröstlichkeit, vr.: (het) troostende, (fig.) opbeuring, bemoediging; Trös’tung, vr.: troost, (fig.) vertroosting, opbeuring, bemoediging.

Trott, m. (-es, -s): draf; den - gehen: draven, in den draf loopen; I -ganger, m.: draver.

Trof te, vr.: druivenpers, wijnpers.

trofteln, w. o. h.: Zie trottiren.

Itroften, w. o. h.: 1) Zie trottiren; 2) wijn persen, de druiven uitpersen.

ITroften, in Sam. I -baum, m.: boom van de wijnpers; -knecht, m.: wijnperser, uitperser van de druiven.

trotti ren [tie], w. o. h.: draven, in een korten draf loopen.

Itrotz, vz. [2 en 3]: in weerwil van, in

spijt van, ondanks, (ook:) trots, zoo goed

als, tegen..... op; - aller Einwendungen:

ondanks (in weerwil van) alle tegenwerpingen; - seines gegebenen Wortes: ondanks (in spijt van) zijn gegeven woord; er spricht - einem Gelehrten: hij spreekt zoo goed als een geleerde, hij spreekt tegen een geleerde op.

ITrotz, m. (-es): 1) trots, hooghartigheid; 2) trots, trotseering, braveering; Einem - bieten: aan iema'nd het hoofd bieden, iemand wederstaan, iem. trotseeren, iem. braveeren: ihm zum -e: hem ten trots, om hem te trotseeren; aller Welt zum -e: de gansche wereld (iedereen) ten trots; - dem, der.... (- sei dem geboten,

der ....): wee dengene, die .....; I -auge, o.:

trotsche blik, blik uit de hoogte; -bieten, o.: (het) trotseeren, (het) braveeren; -bündniss [nis], o.: offensief verbond; -haft, bv. n. en bw.: trotseerend, bravee-rend, 2) hooghartig, aanmatigend; -haf-tigkeit, vr.: 1) trotseerende (braveerende) houding, 2) hooghartigheid, aanmatiging; -kopf, m.: 1) dwarsdrijver, 2) doordrijver, stijfkop; -köpfig, bv. n. en bw,: 1] dwars-drijvend, 2) koppig, doordrijvend; -köpfig-keit, vr.: 1) dwarsdrijverij, 2) doordrijverij; -maul, o.; pruillij); -waffe, vr.: aanvallend wapen, offensief wapen; -winkel, m.: pruilhoek.

trof zen, w, o. h.: 1) [3] trotseeren, braveeren (Einem: iemand); (ook:) het hoofd bieden aan; 2) dwarsdrijven, (ook:) doordrijven; 3) - auf: roem dragen op, pochen (snoeven) op, pralen met.

Trofzer, m. (-s; mrv. -): 1) hooghartig (aanmatigend) man; 2) Zie Trotz-kopf.

trofzig, bv. n. en bw,: Zie bv. n. trotzliaft; trot’ziglich, bw,: Zie bw.

im -n

ver-

851

ende

ei.

over-

au’f

ZOO

(mil.)

TRüBLICH.

betrekken; der Himmel trübt sich: de lucht betrekt.

trüb'lich, bv. n.: eenigszins (min of meer) troebel, enz. (Zie trübe).

Trucli'sess, m. (-en; mrv. -en): voorsnijder ten hove, grootmeester van de hofhouding.

Truck, in Sam. I -system, o-: ruilstelsel, betaling van werkloon (niet met geld, maar) met koopwaar.

Trud chen, o,: Truitje (verkleinwoord van Geertruida).

Tru de, vr.: tooveres; (fam.) tooverheks, tooverkol.

Trudel, m. (-s): (fam.) lorrepijperij, snorrepijperij; (ook:) klatergoud; (ook:)

Zie Trödel.

Tru'den, in Sam. I -beutel, m.: (pik.) wolfsveest.

Truffel, vr.: (pik.) truffel; I -hund, m.: truffelhond, hond die afgericht is om truffels te zoeken; -jagd, vr.: (het) truffels-zoeken; -jager, m.: truffelszoeker; -lager, o.: truffelbed, (een) plokje truffels; -pastete, vr.: truffelpastei; -sucher, m.: truffels-zoeker.

Itrug: Zie tragen.

ITrug, m. (-es, -s): 1) bedrog, misleiding, begoocheling; Lug und -: (spr.) leugen en bedrog; 2) Zie Trester;

I -beweis, m.: drogrede; -bild, o.: drogbeeld; -erfüllt, bv. n.: vol bedrog, bedrieglijk; -gemalde, o.: oog-misleid schilderij, (fam.) boerenbedrieger; -gewebe, o.: weefsel van bedrog; -grund, m.: drogrede; -haft, bv. n.: Zie trüglicli; -haftigkeit, vr.: Zie Trüglichkeit; -loSj bv. n.: zonder bedrog, argeloos; -losigkeit, vr.: argeloosheid; -satz, m.: valsche sluitrede; -schluss, m.: valsche {verkeerde) gevolgtrekking; -stoss, m.: (srm.) fint, stoot om de tegenpartij te verschalken; -spiel, o.: bedrieglijk spel, begoocheling; -voll, bv. n.; Zie -erfüllt; -werk, o.: Zie -spiel.

trüg bar, bv.n.: bedrieglijk, misleidend;

-keit, vr.: bedrieglijkheid.

trü’gen, w. b. onr. (trog; getro'gen): bedriegen, bedrieglijk zijn, misleiden; die Hoffnung trügt: de hoop bedriegt; das kann nicht -: (fig.) dat kan niet missen;

1 sich -, w. w. w.: zich bedriegen, zich vergissi

Triiger, m. (-s; mrv. -): bedrieger, misleider; Trügerei', vr.: bedriegerij, bedrog, misleiding; Trü’gerin, vr. (mrv. -nen): bedriegster, misleidster; trü'ge-Tisch, bv. n.: bedrieglijk, misleidend.

trüg'lich, bv. n.: bedrieglijk, misleidend; ! -keit, vr.: bedrieglijkheid.

Truh’e, vr.: koffer; I Truh”enmach’er, m.: koffermaker.

Trumm, m. (-es, -s; mrv. Trümm'er): stuk, brok, brokstuk, kruimel, scherf; ( bij naaisters :) draad (b.v. garen, ter lengte als gewoonlijk om te naaien gebruikt wordt); (fig.) overschotje, restantje. Zie Trümmer; I -erz, o.: (min.) verbrokkeld orts; -scheit, o.: (muz.) trompet-viool, de trompet nabootsende viool.

Trüm’mer, m. mrv.: 1) bouwvallen, puinhoopen; 2) stukken en brokken;

3) overblijfselen, (het) overschot; 4) (van een verongelukt schip:) wrak (enk.); zu -n gehen: (van geoouwen:) instorten,

TUCH.

(van breekbare voorwerpen:) kapot graan; (fig.) te niet gaan, (ook:) in duigen vallen; I -haft, bv. n.: zeer bouwvallig, diep in verval; -haufen, m.: puinhoop; -weise, bw.: aan stukken en brokken.

Trümmerchen, o. (-s; mrv. -): stukje, brokje, eindje, scherfje, schotje, restantje.

Trumpf, m. (-es, -s; mrv. Trümp’fe): 1) troef; 2) troefblad, troefkaart; - aus: (spl.) troef!; einen - auf etwas setzen:

1)    iets met een knoop (met een vloek, met een krachtig woord) bevestigen,

2)    een gevat antwoord op iets geven;

I -ass, o.: troefaas; -dame, vr.: troefvrouw; -farbe, vr.: troefkleur; -karte, troefkaart; -könig, m.: troef heer; enz.

Triimpfchen, o. (-s; mrv. -): (spl.) troefje, kleine troef.

trnmp’fen, w. b.: (spl.) aftroeven; Einen -: (tig.) iemand troeven, iemand op zijn voorman zetten.

Trimk, m. (-es, -s): dronk (1. teug slok; 2. drank; fig.: dronkenschap); Einen -: in éen teug, in één slok; einen

-    thun: eene teug drinken; Einem einen

-    reichen: aan iemand iets te drinken geven, iemand laten drinken; zum -e gehen: naar de kroeg gaan; beim -e: (fam.) onder een glaasje; einen - zu viel thun: (fam.) te diep in het glaasje kijken; den - lieben (dem -e ergeben sein): aan den drank zijn; I -frei, by. n.: Zie zechfrei.

trun'ken, bv. n.: dronken (ook fig.); Einen - machen: iem. dronken maken;

-    vor Freude: dronken (d. i. uitgelaten) van blijdschap; - vor Schlaf: slaapdronken; I -bold, m. (-es, -s; mrv. -e): dronkaard; -heit, vr.: dronkenschap, (fig.) dronkenheid.

Trupp, m. (-es, -s; mrv. -e): troep, bende, menigte, zwerm; I -weise, bw.: aan troepen.

Trüpp'chen, o. (-s; mrv. -)): troepje. Trup'pe, vr.: troep, gezelschap; eine herumzienende (Schauspieler) -: een troep rondreizende tooneelspelers ; die -n: (mil.) de troepen.

Triip'pel, o. (-s; mrv. -): troepje. Trup’pen, vr. mrv.: troepen; I -kette, vr. (-kordon, m.): militair cordon; -masse, vr.: troepen-massa, groote menigte krijgsvolk.

Trut, in Sam. I -hahn, m.: kalkoen-sche haan (roth [tl wie ein -hahn: rood als een kalkoensche haan); -henne, vr.: kalkoen; -huhn, o.: kalkoen; -hühn-chen, o.: kalkoenenkuiken.

Tru'te, vr.: heks; (fam.) tooverheks. Trut'schel, vr.: slons, slordebel, slet; eine dicke -: een dikke mokkel, een log stuk vleesch; eine lustige -: een lollig dik wijf.

Trutz, m. (-es): trots, trotseering, het hoofd bieding, weerstand-bieding;

I - und Schutzbündniss Tnisl: of- en defensief verbond; - und Schutzwaffen: wapenen van aanval en van verdediging, offensieve en defensieve wapenen.

Tscha'ko, m. (-s; mrv. -s): schako, sjako; spitzer -: punthelm. Tubero se, vr.: (pik.) tuberoos. Tu'hus, m. (-): verrekijker.

Tuch, o. (-es, -s; mrv. -e en Tü'-

mrv.:

de

Sam. I -arbeit, vr.: (mtsl.)

TUCHARBEITEE.

852

TüNCH.

cher): 1) laken; 2) doek (van linnen, katoen, wol, enz.); 3) omslagdoek, halsdoek, zakdoek, enz.; 4) (jag.) uitgespannen net; er will das - an fünf Zipfeln fassen: (spr.) hij wil een schaap met vijf pooten hebben; I -arbeiter. m.: knecht (werkman) in eene lakenfabriek; -artig, bv. n.: lakenachtig, op laken gelijkend; -beinkleider, o. mrv.: lakensche broek (enk.); -bereiter, m.: droogscheerder, la-kenbereider; -bereitung, vr.: lakenbereiding; -bleiöne, vr.: lakenbleekerij; -fabrik, vr.: lakenfabriek; -fabrikant, m.: lakenfabrikant; -fabrikation', vr.: lakenbereiding; -farber, m.: lakenverver; -gewölbe, o.: lakenwinkel; -halle vr.: lakenhal; -handel, m.: lakenhandel; -handler, m.: laken-kooper; -haus, o.: lakenhal; -hosen, vr.

lakensche broek (enk.); -kleid, o.: lakensch pak; -knappe m.: leerling (jongen) in eene lakenfabriek; -kratzer (-krauser), m.: lakennopper; -laden, m.: lakenwinkel; -lager, o.: 1) lakenmagazijn, 2) laken-voorraad; -lappen, m.: (een) lap laken; -macher, m.: droogscheerder, la-kenbereider; -macherei’, vr.: vervaardiging (bereiding) van laken; -mantel, m.: lakensche mantel; -nadel, vr.: doek-speld, borstspeld; -presse, vr.: lakenpers; -rahmen, m.: (lakenwevers-)droograam; -rasch, m.: (kv.) serge, ras; -rock, m.: lakensche jas; -schere, vr.: droogscheerders-schaar; -scherer, m.: droogscheerder; -schrote, vr.: zelfkant (van laken); -sorte, vr.: lakensoort; -stempel, m.: laken-stempel; -stempler, m.: laken-stempelaar; -waa-ren, vr. mrv.: laken-stoffen, lakensoorten; -walke, vr.: volmolen; -walker,

m. : lakenvolder; -weber, m.: lakenwever; -weberei', vr.: lakenweverij ;-werk, o.: lakensch goed; -weste, vr.: lakensch vest.

Tü'cliel, o. (-s; mrv. -): doekje; Tü’chelchen, o. (-s; mrv. -): klein doekje; tu'chen, bv. n.: lakensch, van laken.

tiicli’tig;, bv. n.: 1) degelijk; 2) flink, ferm, duchtig (als bw.: duchtig, terdege);

- zu: geschikt voor, goed voor; I -keit, vr.: 1) degelijkheid, 2) duchtigheid (-keit zu: geschiktheid voor).

Tuclt, m. (-es): nijd, boos opzet; I -mauser, m.: Zie Duckmauser, enz.

Tiick, m. (-es): Zie Tücke.

Tück'e, vr.: 1) nijd, boos opzet, boosaardigheid, valschheid;    2) gemeene

streek, valsche streek; aus -: uit nijd; eine - haben auf: een wrok hebben tegen, (fam.) een pik hebben op.

tüekisch, bv. n.: nijdig, boosaardig, valsch, gemeen ; ein -es Pferd: een koppig paard.

Tü'der, m. (-s; mrv. -): touw (om vee vast te binden).

tü'clern, w. b.: vastbinden.

Tuf, enz.: Zie Tof.

Tugend, vr.: deugd; I -adel, m.: adeldom der deugd; -bahn, vr.: pad der deugd; -bund, m.: genootschap der deugd; -eifer, m.: ijver voor de deugd; -er-mahnung, vr.: zedelijke vermaning, opwekking tot de deugd; -gefühl, o.: deugdbe-sef; -gesetz, o.: wet der deugd; -haft, bv.

n. : deugdzaam; -held, m,: held inden fitrijd der deugd; -heldin, vr.: heldin in

den strijd der deugd; -heuchler, m.: huichelaar in het deugdbetrachten; -lehrer vr.: zedenleer; -lehrer, m.: zedenmeester: -los, bv. n.: zonder deugd; -pfad, m.: pad der deugd; -prediger, m.: zedenpreeker; -reich, bv. n.: rijk aan deugden; -schule,. vr.: school der deugd; -spiegel, m.: spiegel der deugd; -stolz, m.: (geoorloofde) trots der deugd; -übung, vr.: beoefening van de deugd; -wandel, m.: deugdzame levenswandel; -weg, m.: weg (pad) der deugd.

tu ffendlick (tu gendsam), bv. n.:

deugdzaam.

Tulipomanie', vr.: (hist.) tulpenwoede.

Tüll, m. (-es, -s): tule (eene dunne gewevene stof); I -spitzen, vr. mrv.: kant-tule (enk.).

Tülle, vr.: Zie Dille.

Tulpe, vr.: (pik.) tulp.

tulpen, in Sam. I -artig, bv. n.~ tulpachtig; -baum, m.: (pik.) tulpboom; -beet, o.: (tnb.) tulpenbed; -blatt, o.: tulpblad; -flor, m.: (het) bloeien van tulpen; -flur, vr.: tulpenhof; -liebhaber,. m.: minnaar van tulpen; -maus, vr.: (drk.) huismuis; -stein, m.: tuinsteen; -stengel, m.: tulp-stengel (durch den -stengel zu verstehen geben: pop.: op eene krasse manier te verstaan geven); -zwiebel, m.: tulpbol.

Tum mel, m. (-s): 1) duizeling, duizeligheid; 2) beneveldheid door den drank, staat van dronkenschap; einen - haben: (fam.) een stuk in zijn kraag hebben, dronken zijn; 3) Zie Getüm-mel; I -platz, m.: 1) worstelperk, (fig.> strijdperk, 2) renbaan, 3) tooneel van den strijd, oorlogs-tooneel, slagveld; -sattel,. m.: (rs.) dresseer-zadel; -taube, vr.: (vog.) tuimelaar (eene duif).

Tüm melchen, o. (-s; mrv.-): glaasje (om uit te drinken).

tum melii, w. o. h.: Zie taumeln;

I w. b.: in de beweging houden, op de been houden, (fam.) in het touw houden, (ook:) afmoorden; ein Pferd een paard afrijden; I sich -, w. w.: 1) in de beweging zijn, op de been zijn, 2) zich overjachten,, zich oyerhaasten; sich mit Einem (herum) -: met iemand bakkeleien, met iemand worstelen.

Tumm ler, m. (-s; mrv. -): 1) (vog.) tuimelaar (eene duif); 2) (visch:) bruin-visch, zeevarken;    3)    (rs.) manege-

paard.

Tümm'ler, m. (-s; mrv. -): 1, 2 en

3) Zie Tummler; 4) (wev.) scheerstok*,

5) groot glas (om uit te drinken).

Tüm'pel (Tümp'fel), m. (-s; mrv. -): 1) poel, plas; 2) kolk.

Tumult’, m. (-es, -s; mrv. -e): tumult, opschudding, rumoer, lawaai, beweging; (fig.) volks-oploop, (fam.) opstootje; (ook:) oproerige beweging; I -mandat, o.: wet tegen oproerige bewegingen, oproerwet.

Tumultuant’, m. (-en; mrv. -en): oproermaker, oproerling; tumultua’risch, bv. n.: 1) woelig, 2) oproerig; tumultui'ren [ie], w. o. h.: 1) woelig zijn, leven maken, lawaai schoppen, 2) een opstootje verwekken, 3) eene oproerige beweging aan den gang maken.

Tiinch, in

vr.:

oezen.

m.:

TüNCHPINSEL.

853

TYRAOT.

pleisterwerk, (schl.) broddelwerk; -pin-sel, m.: witkwast; -scheibe, vr.: pleister-bordje, plankje waarop men de pleisterkalk in de eene hand houdt; -schicht, laagje pleisterkalk; -werk, o.: Zie -ar-beit.

Tün'che, vr.: 1) pleisterkalk; 2) witkalk; 3) vernis, (ook:) blanketsel.

tiinchen, w. b.: 1) (mtsl.) pleisteren, bepleisteren; 2) witten (met witkalk bestrijken, b.v. eenen muur); 3) vernissen, {ook:) blanketten.

Tün cher, m. (-s; mrv. -): 1) pleis-teraar (met pleisterkalk); 2) witter (met witkalk); 3) kladschilder; | -arbeit, enz.: Zie Tüncharbeit, enz.

Tungu sen, m. mrv.: Toeng

Tunika, vr. (mrv. Tuniken): (hist. mod.) tunica.

Tunk, in Sam. I -form vr.: (kaarsen-makers-)vorm; -napfchen, o. (-schale, vr.): sauskom} -schnitte, vr.: broodsopje, sneedje (reepje) brood om te soppen; -schüsselchen, o.: sauskommetje.

Tunke, vr.: 1) saus; 2) kalkwater; J -napfchen, o.: sauskom.

tun ken, w. b.: 1) doopen in saus, indoopen; 2) soppen.

Tunkins, in Sam. I -nest, o.: eetbaar vogelnestje.

Tunnel’, m. (-s; mry. -): (spoorweg-) tunnel.

Tupf, in Sam. I -werk, o.: (grav. en schl.:) punteerwerk.

Tüpf, in Sam. I -ballchen, o. (-ballen, m.): (plaatdrukkers-)robberd.

Tüp’fel, m. (-s; mrv. -): tittel, stippel, spikkel, punt; (fig.) tittel, jota; (als schoon-heids-middel:) moesje; | -farn, m.: (pik.) steenvaren.

Tüp’felchen, o. (-s; mrv. -): 1) tit-teltje, stippeltje, spikkeltje, puntje; 2) moesje; tüp’felig, bv. n.: gestippeld, gespikkeld; tüp’feln, w. b.: 1) tittels (punten) zetten op, 2) stippelen, spikkelen.

tüp'fen (tup’fen), w. b.: tikken, met een tipje aanraken; (grav. en schl.) punteeren; einen Stein eenen steen ruw behouwen.

Tur ban, m. (-s; mrv. -e): tulband.

Tiir’bot, m. (-es,-s ; mrv. -e): (visch:) tarbot.

Tiirk, m. (-en; mrv. -en): Turk (-blau,

o.: Turksch blauw); Tür'ke, m. (-n; mrv. -n): Turk; Türkei’, vr.: (aak.) Turkijë; I Tür’ken, in Sam. (-bund, m.: tulband, pik.: wilde lelie; -glaube, m.: Turksch geloof, Mahomedaansch geloof; -kopf, m.: kop van een Turk, fig.: kop van eene Turksche tabakspijp; -krieg, m.: oorlog tegen de Turken; -steuer, vr.; hist.: belasting voor den oorlog tegen de Turken; -thum [tJ, o.: Mahomedanismus, Islamismus; -zug, m.: krijgstocht tegen de Turken); I Tür’kin, vr. (mrv. -nen): Tur-kin; tür’kisch, bv. n.: Turksch; bw.: op zijn Turksch (-e Bohnen: snijboonen; -er Weizen: Turksche tarwe, maïs; -er Bund: tulband; -es Papier: gemarmerd papier; -roth [tl, o.: Turksch rood).

Tiirkis, m. (-es; mrv. -): (min.) turkoois.

Turmalin', m. (-s): Zie Tourmalin. Turn, in Sam. I -anstalt, vr.: gym-

nastiek-school; -kunst, vr.: gymnastiek; -lehrer (-meister), m.: onderwijzer in de gymnastiek; -platz, m.: plaats voor gymnastische oefeningen; -übung, vr.: gymnastische oefening.

tur nen, w. o. h.: gymnastische oefeningen maken; Tur’ner, m. (-s: mrv. -j: gymnast, beoefenaar van de gymnastiek.

Turnier’, o. (-es, -s; mrv. -e): tornooi, steekspel, ridderspel, spiegelgevecht te paard; ein - abhalten: een steekspel houden; I -bahn, vr.: tornooiveld; -dank, m.: tornooi-prijs, prijs voor den overwinnaar in het steekspel; -kragen, (wpk.) ridderkraag; -lanze, vr.: tornooi-lans; -massig, bv. n. en bw.:

1)    overeenkomstig de wetten van het tornooi, 2) aan een tornooi gelijk; -preis, m.: Zie -dank; -rennen, o.: (het) steek-spel-rennen; -richter, m.: prijsrechter bij het ridderspel; -sattel, m.: tornooi-zadel; -schranken, m.: afsluiting van het tornooi-yeld; -spiel, o.: Zie Turnier; -waffen, vr. mrv.: tornooi-wapenen; -zeug, o.: wapentuig voor het steekspel.

turnier’en, w. o. h.: tornooien, een spiegelgevecht te paard houden; Tur-nier'er, m. (-s; mrv. -): tornooier, aan het steekspel deelnemende ridder.

Tur’nipse, vr.: raap, knol.

Turnus, m.: (rcht. en fig.) volgorde.

Tur’tel, vr.: (vog.) tortelduif, tortel;

| -taubchen, o.: tortelduif; -taube, vr.:

Zie Turtel.

tur’teln, w. o. h.: kirren, koeren.

Tusch, m. (-es; mrv. -e): 1) (muz.) fanfare, trompetgeschetter; einen - blasen: de trompet (of: de trompetten) laten schetteren; 2) (fig. fam.) terechtwijzing;

3) Zie Tusche: | -blau, o.: blauwsel; -kastchen, o.: inktdoosje; -pinsel, m.: wasch-penseel.

Tusche, vr.: waterverf; chinesische -: Oostindische inkt.

tu’schen, w. b.: 1) met Oostindischen inkt teekenen; 2) kleur geven aan;

3) (eene teekening) wasschen; 4) Einen -, (fam.) iemand te recht zetten, iem. op zijn voorman zetten, iem. tot zwijgen brengen; einen Aufruhr -: een oproer sussen.

tü’schen, w. b.: Zie tuschen no. 3.

Tii’te (Tu’te), vr.: Zie I>üte; tu’ten, w. o. h.: Zie duten.

Tutel', vr.: (rcht.) voogdij.

Tu’tie, vr.: Zie Ofenbruch.

Tüt’sche, vr.: Zie Tunke; tüt'schen, w. b.: Zie tunken.

Tüt’te, vr.: (pop.) tiet; tüt’ten, w. o. h.: (pop.) de borst nemen, aan de borst liggen lurken.

tut’ti, tsw.: (muz.) allen te gelijk.

Ty pen, m. mrv.: 1) (typ.) lettersoorten; 2) typen (Zie Typus).

Typhon', m. (-s): windhoos, wervelwind.

Ty’phus, m. (-): (gnk.) typhus.

typisch, bv. n.:    1) zinnebeeldig;

2)    kenmerkend, karakteristiek.

Typograpli’, m. (-en; mrv. -en):

typograaf,boekdrukker; Typographie’,vr.: typografie, boekdrukkunst; typogra’phisch, bv. n.: typographisch.

Ty’pus, m. (-; mrv. Ty’pen): type.

Tyrann’, m. (-en; mrv. -en): (hist.)

tiran; (fig.) tiran, dwingeland^; Tyrannei', (inwoner van) Tyrus; ty'risch, bv. n.: vair

Sam. (-mord, m.: tirannenmoord, op een    Tyrol’, o. (-s): (adk.) Tyrol; Tyroler,

tiran gepleegden moord; -moreler, m.:    m. (-s; mrv. -): Tyroler (als bv. n.:

tirannenmoorder, moordenaar van eenen    Tyroolsch); Tyro’lerin, vr. mrv. -nen):

tiran); tyran'nisch, bv. n.: tiranniek;    Tyroolsche; tyro'lisch, bv. n.: Tyroolsch,

tyrannisi'ren [ie], w. b.: tiranniseeren, Tyroler.

verdrukken, mishandelen (w. o. h.: als een Tza ko, m. (-s; mrv. -s): Zie dwingeland regeeren).    Tschako.

Ty’rer, m. (-s; mrv. -): inboorling uit

r.

lü'foel, bv. n. en bw.: slecht; kwaad;    (b.v. een vak, een ambacht); 3) Gewalt

verkeerd; naar; kwalijk; misselijk; leelijk;    (figr.) geweld gebruiken; Rache (fig.)

-    daran sein: er slecht aan toe zijn; es    wraaknemen, zich wreken; I sich w.w.:

geht ihm het gaat hem slecht; es steht    zich oefenen; sich in der Geduld zich.

-    mit ihm: het is slecht (naar) met hem    in geduld oefenen, geduld leeren.

gesteld; Einem - wollen: iem. kwaad wil- lü'ber, vz. [3]: boven (- dem Fenster: len; Ihr möget wohl oder - wollen: of gij    boven het raam; - der Thüre: boven de

goed of kwaad (verkeerd) wilt; - ange-    deur; der Himmel ist - unserm Haupte:

bracht: verkeerd geplaatst; - verstehen:    de hemel is boven ons hoofd; - Damokles

verkeerd verstaan; - auslegen: verkeerd    Haupte schwebte ein Degen: boven ’t

uitleggen; - aufnemen: 1) verkeerd opne-    hoofd van Damocles hing een zwaard);

men, 2) kwalijknemen; es ist mir -: 1) ik    over (- der Tafel [- Tische]: over tafel,

ben misselijk, 2) ik ben onpasselijk; es    bij den maaltijd); tegenover (er wohnt -

wird mir -: 1) ik word misselijk, 2) ik voel    mir: hij woont tegenover mij, hij woont

aanleg tot misselijkheid; es wird mir -    over mij); aan de overzijde van, aan de

davon: ik word er misselijk van; -    andere zijde van (-dem Flusse: aan de

schmecken oder rieehen: leelijk smaken    overzijde van de rivier); onder (- dem

of ruiken ; er lief - ah: (fam.) hij is er    Lesen: onder het lezen); aan, bezig aam

leelijk tegen aangeloopen; - ablaufen:    (- etwas sein: aan iets bezig zijn, aan

leelijk afloopen, slecht alioopen.    iets zijn). I -, vz. [4] over (das Wasser

lUebel, o. (-s; mrv. -): 1) kwaad;    ging ihm - den Kopf: het water ging

2)    kwaal; ongemak; 3) ongeluk; von zwei    over zijn hoofd; ich schwitze - dem

-n das kleinste wahlen: (spr.) van twee    ganzen Leib: ik zweet over mijn geheele

kwaden het beste kiezen; das fallende -:    lijf; - eine Nation herrschen: over een

(gnk.) de vallende ziekte.    volk regeeren; ich lasse ihn - meine

lii'bel, in Sam. I -aussehend, bv. n.:    Küche, aber nicht - meinen Keiler gehen:.

(van menschen:) er slecht uitziend, (van    ik laat hem over mijne keuken gaan,

dingen:) er leelijk uitziend; -befinden, o.:    maar niet over mijn kelder; - die Gasse

onpasselijkheid; -gesinnt, bv. m: kwalijk    gehen: over straat gaan;-Land reisen:

gezind; -keit, vr.: misselijkheid (eine -keit    over land reizen; - das grosse Berlin nach

empfinden: misselijk zijn); -klang, m.:    dem friedlichen Potsdam: over het groote

wanklank; -klingend, bv. n.: wanluidend;    Berlijn naar het vreedzame Potsdam; sich

-launig, bv. n.: onaangenaam gestemd,    - etwas beklagen oder freuen: zich over,

(fam.) slecht gemutst, verkeerd gemutst;    d. i. wegens, iets beklagen of verheugen;

-launigkeit, vr,: onaangename stemming,    - drei Wochen: over, d. i. na verloop

kwade luim; -laut, m.: wanklank, wange-    van, drie weken; heute - acht Tage:

luid; -sein, o.: misselijkheid;-stand, m.:    vandaag over acht dagen; es ist - sechs

1)    misstand, (het) leelijk staan, (fig.)    Uhr: het is over zessen, d. i. later dan zes

wanstaltigheid, 2) verkeerde toestand,    uren; es ist - ein halb Jahr: het is over,

3)    onbehoorlijkheid; -that, vr.: euyeldaad,    d. i. langer dan, een half jaar; er ist -

wandaad; -thater, m.: misdadiger, boos-    sechsundsechzig: hij is over de zesenzestig,

doener; -thaterin, vr.: boosdoenster;    d. i. ouder dan zesenzestig jaar; er ist mir

-thatig, bv. n.: kwaad-aanrichtend, (fig.)    - hundert Mark schuldig: hij is mij over

een nadeeligen invloed uitoefenend;    de, d. i. meer dan, honderd mark schuldig;

-wollen, o.: 1) boos opzet, kwade wil,    ein Mal - das andere: de eene keer over

2)    vijandigheid; -wollend, bv. n.: 1) met    den anderen, keer op keer, herhaalde

boos opzet of kwaden wil bezield,    malen;-die Neugierde wTeg sein: over de

2) vijandig; - zufrieden, bv. n.: slecht    nieuwsgierigheid heen zijn; den Winter-:

tevreden, ontevreden, misnoegd.    den winter over, d. i. gedurende den.

lü'ben, bw.: Zie driiben.    ganschen winter); boven (Tugend geht

lü'ben, w. b.: 1) oefenen; geübt', bv. n.:    - Alles: de deugd gaat boven alles; Nichts

geoefend, ervaren, bedreven, knap;    geht - Gesundheit: er gaat niets boven

2) beoefenen (b.v. eene kunst), uitoefenen    gezondheid; - die Kinderjahre hinaus

mat ertappen: das kluge Kind: adig Kind; - den Spass-schalk; pfui - den garsti-genMenschen: foei, wat eengemeene vent).

lii'ber, bw.: door; es geht Alles bunt -: (fam.) Alles gaat door elkander, alles sraat ten onderste boven: - und -: door

vr.:

sein: de kinderjaren te boven zijn; das geht - seine Krafte: dat gaat zijne krachten te boven; drei Meilen - Paris: drie mijlen boven Parijs, d. i. verder dan Parijs); verschilende beteekenissen (den Tag -: den ganschen dag door, gedurende den geheelen dag; - Nacht ausbleiben: den geheelen nacht uitblijven; Briefe -Briefe: brief op brief; eine Schuld - die andere machen: schulden op schulden maken, de eene schuld op de andere stapelen; einen Tag - den andern: den eenen dag voor en den anderen na; -Einen kommen: w. o. s. iemand over komen, aan iem. wedervaren, w.b. iemand op zijn huid komen; - den That ertappen: op heeterdaad betrappen; - das kluge Kind: o, wat een verstandig Kind; - den Spass-vogel: o, wat een schalk; pfui - den garsti-

gaat ten onderste boven; - und -: door en door; ich bin - und - nass: ik ben door en door nat.

lü’ber, in Sam. (*) I -ack'ern, w. b.: 1) nog eens omploegen, 2) den bovengrond even omploegen; -all'. bw.: overal; -ant'worten, w.b.: opleveren; -ant'wortung, vr.: oplevering; -armel, m.: overmouw, losse mouw; -aus', bw.: uitermate; -bein, o.: (pik.) over been, (fig.) vereelting, verharding; -beinkleider, o.mrv.: bovenbroek (enk.); -bett, o.: dekbed; -biet'en, w. b.: (iem.:) meer bieden dan, (iets:) te veel vragen voor (sich -biet’en, w. w.: meer bieden dan men van plan was, boven zijne raming gaan); -plattern, w. b.:

1)    doorbladeren, 2) bij het doorbladeren overslaan; -bleibsel, o.: overblijfsel, overschot ; -bliek, m.: overzicht, (fig.) oogopslag; -blick’en, w. b.: 1) een blik werpen op, 2) met de oogen doorloopen, 2) overzien, 4) over het hoofd zien; sich -blüh'en, w. w.: (pik.) te hard bloeien; -blüht’, bv.

n.: met bloesems overladen, (fig.) uitgebloeid; -böse, bv. n.: meer dan slecht; -bot, o.: hooger bod; -breit, bv. n.: uitermate breed; -breit’en, w. b.: bedekken, overdekken; -bringen, w. b.: o ver brengen (-brin’gen, w. b.: brengen); -bring'er, m.: brenger; -bring'erin, vr.: brengster; -bringung, vr.: over brenging (-bring’ung, vr.: [’t| brengén); -brück’en, w. b.: overbruggen; -bürden, w. b.: over la den; sich -bur'zeln, w. w.: (fam.) over den kop duikelen; -dach, o.: afdak; -dach'en, w. b.: (een huis) onder dak brengen, (fig.) overdekken; wohl -dacht', bv: n.: wel doordacht; -das', bw.: Zie -dies; -dauern, w. b.: langer duren dan, (fig.) verduren; -decke, vr.: 1) bovenste dekkleed, 2) sprei-deken, sprei; -dem’ (-dies’), bw.: 1) bovendien, buitendien,

2)    overigens; -drang, m.: te sterke drang, (fig.) indringendheid; -druck, m.: (typ. over druk; -druck’en, w. b.: voldrukken, geheel bedrukken; -druss, m.: (-es): (fig.) verzadigdheid (bis zum -e: tot walgens toe); -drüssig, bv. n. [2]: moede, zat (einer

Sache - werden oder sein: iets moede [iets zat] worden of zijn); -drüssigkeit. vr.: Zie -druss; -düngen, w. b.: 1) bemesten, 2) te sterk bemesten; -dun'keln, w. b.: verdonkeren; -eek', bw.: schuins, overdwars; -eig’nen, w. b.: (rcht.) in eigendom overdragen; -eil'en, w. b.:

1)    overvallen, overrompelen,2) overhaasten, overjachten (sich -eilen, w. w.: zich overjachten, zich overhaasten; -eilen Sie sich nicht: overjaag u niet, fam.: wees niet te haastig gebakerd); -eilt’, bv. n.: overhaast; -eil’ung, vr.: 1) overhaasting, 2) abuis (vergrijp) uit overhaasting; -ein', in Sam. (-kommen, w. o. s.: overeenkomen, z. n. o. f-sj; overeenkomst; -kommend, bv. n.: overeenstemmend; -kommlich, bv. n.: overeen gekomen, bw.: volgens overeenkomst; -kommniss [nisl,vr.: overeenkomst; -kunft, vr.: overeenkomst; -künftlich, bv.

n. en bw.: Zie -kommlich; -stimmen, w. o, h.: overeenstemmen; -stimmig, bv.

n. : overeenstemmend; -stimmung, vr.: overeenstemming; -treffen, w. o. onr. h.: overeenstemmen); -einan'der, bw.: over elkander; -eis'en, w. b,: met ijs bedekken; -eis’et, bv. u.: met ijs bedekt, bevrozen; -fahr, in Sam. (-geld, o.: veergeld; -schiff,

o. : 1. veerpont,2. transportschip); -fahren, w. o. onr. s.: o ver varen, oversteken, overtrekken (-fah'ren, w. b. onr.: 1. overrijden, 2. over....heen gaan; -fah’ren werden, v. dw.: overreden worden);-fahrt,

1) overvaart, 2) plaats van overvaart, veer, 3) overtocht; -fahrts, in Sam. (-gebühr, vr.: veergeld; -schiff, o.: 1. veerpont, 2. transportschip); -fall, m.: 1) overrompeling, verrassing, 2) (ontl. pop.) huig, keellelletje; -fal'len, w.b. onr.: overvallen, overrompelen; -fal'lig, bv. n.: (kph.) op den vervaldag onbetaald gebleven; -fass,

o.: buiten vat, buitenton (om eene andere ton heen); -faul, bv. n.: schandelijk lui; -feil'en, w. b.: gladvijlen, (fig. fam.) likken en flikken; -fein, bv. n.: 1) uitermate fijn,

2)    overmatig fijn; -fett, bv. n.: overvet; -fir’nissen, w. b.: vernissen; -flechten, w. b. onr.: omvlechten; -fiiegen, w. o. s. onr.: over .... heen vliegen (w.b. onr.: 1. overvliegen, 2. in het vliegen overtreffen); -fliessen, w. o. s. onr.: overvloeien, over-loopen; -flü'geln, w. b.: overvleugelen, de loef afsteken, overtreffen; -fluss, m.: overvloed, (fig.) te groote veelheid, (tik. en fig.) overtolligheid, overbodigheid (im -flusse: in overvloed; zum -flusse: ten overvloede; einen -fluss haben an...,: .... in overvloed hebben; das Horn des -flus-ses: fab.: de hoorn des overvloeds; -fluss macht -druss: spr.: overvloed is niet goed); -flüssig, bv. n.: overvloedig (fig.) overtollig, overbodig; -flüssigkeit, vr.: overvloedigheid, (fig.) overtolligheid, overbodigheid ; -flu’then lt!, w. b.: over stroo-men; -for’dern, w. b.: over v r a gen; -fracht, vr.: (kpv.) overvracht; -frach’ten, w. b.: (kpv.) meer dan de gewone vracht laden; -frier’en, w. o. onr. s.: dichtvriezen (b. v. rivieren); -fuhre, vr.: Zie-fahrt; -führen, w. b.: overvoeren (-füh'ren, w. b.:

(*) Mocht beteekent dat

men een met „über” samengesteld woord tevergeefs hier zoeken, dan „über” in het Hollandsch „over”.

1: overvoeren [b. v.: einen Weg mit Sand -ffih'ren: te veel zand op eenenweg brengen], 2. [met 2en nmv.] overtuigen [b. v. Einen eines Yerbreehens -füh'ren: iemand van eene misdaad overtuigen]); -füh'rend, bv. n,: overtuigend; -füh’rung, vr.: (fig.) overtuigend bewijs; -fülle, vr.: overvolheid; -füllen, w. b.: o vergieten, óverschenken (-fül'len, w. b.: te vol proppen; sich den Magen mit Speisen -fül'len: zijne [hare] maag over la den); -füllung, vr.: overgieting, overschenking (-fül'lung, vr.: te vol propping; -fül’lung des Magens: overlading van de maag, maag-overlading; -fül'lung der Safte im Körper: te groote overvloed van sappen in net lichaam, fig.: volbloedigheid); -füt’tern, w. b.: overvoeren, te sterk voederen (voeren, voeden); -gabe, vr.: 1) overgifte, overhandiging, 2) overgaaf, overgave (van eene vesting, enz.) 3) uitlevering (van eenen persoon); -gabe, in Sam. (-bedingungen, vr. mrv.: mil.: voorwaarden van de overgaaf; -vergleich, m.: mik: capitulatie); -gah'rung, vr.: te sterke gisting, (van deeg of beslag:) te sterke rijzing; -gang, m.: overgang; -ganger, m.: overlooper; -ganglich, bv. n.: voorbijgaand, vergankelijk; -gat’tern, w. b. * betraliën, (grav.) met kruislijnen bedekken; -gau'keln, w. b.: 1) begoochelen, 2) in het goochelen overtreffen; -ge'ben, w. b. onr.: 1) overgeven, overhandigen, ter hand stellen, 2) afstand doen van, laten varen, overgeven, 3) overgeven, toevertrouwen,

4) dem Druck -ge'ben: laten drukken, in het licht geven (sich -ge'ben, w. w. onr. h.: 1. zich overgeven, zich gewonnen geven, 2. braken, overgeven); -gebot, o.: hooger bod; -gebühr, vr.: overdrevene plichtsvervulling; -gebührlich, bv.n.: meer dan men verplicht is; I -gehen, w. b. onr.: overgaan, (fig.) overloopen, te vol zijn, (van soldaten:) overloopen naar den vijand; die Stadt ist an den Feind -ge-gangen: de stad is overgegaan (heeft zich overgegeven) aan den vijand; zu einer Religion -gehen: tot eenen godsdienst oyergaan, eenen godsdienst omhelzen; zu einer andern Religion -gehen: tot een anderen godsdienst overgaan; in Narrheit -gehen: tot dwaasheid overslaan; wessen das Herz voll ist, dess geht der Mund uber: (spr.) waar het hart vol van is, daar loopt de mond yan over; in Faulniss [nis] -gehen: tot verrotting (ontbinding,bederf) overgaan; die Augen gehen ihm über: er komen tranen in zijne oogen (-geh'en, w.

o. onr.: 1. overgaan, oversteken, overtrekken; fig.: inzien, inkijken, vluchtig lezen, met de oogen doorloopen; 2. overslaan, vergeten; mit Stillschweigen-geh'en: met stilzwijgen voorbijgaan; den Schlaf -geh'en: 1. langer slapen dan men wilde, 2. den slaap niet kunnen vatten; sich -geh’en, w. w. onr.: zich overloopen); I -geld, geld over; -gelehrt', bv. n.: over-eleerd, te geleerd; -genug’, bw.: meer _an genoeg; -gesenaftig, bv.n.: al te bedrijvig; -gewachs, o.: Zie -I>ein; -gewal tig, bv. n.: allergeweldigst, allerhevigst; -gewicht, o.: (gew. en fig.) overwicht (das -gewicht halten: zwaarder

wegen; das -gewicht haben über: zwaarder wegen dan, fig.: het overwicht hebben op; -gewichtig, bv, n.: meer dan het gewicht hebbende; -git'tern, w. b.: betraliën; -glan'zen, w. b.: in glans overtreffen, (fig.) in de schaduw stellen, (dk.) dofstralen; -gla'sen (-glasi'ren [sie], -glasu'ren), w. b.: verglazen; -glau'big, bv. n.: (kkl.) streng orthodox, in het overdrevene rechtzinnig; -glau'bigfceit, vr.: strenge orthodoxie, rechtzinnigheid in het overdrevene; -glück’lich, bv. n.: overgelukkig, meer dan gelukkig; -gna’dig, bv. n.: meer dan genadig; -gol'den, w. b.: vergulden; -gött’-lich, bv. n.: allergoddelijkst; sich -gra’sen, w, b.: zich overdekken met gras ; -greifen, w. b. onr.; Zie e in greifen; -griff, m.: Zie Eingriff; -gross, bv. n.: overgroot, meer dan groot, kolossaal; -gurt, m.: buikriem; -guss, m.: 1) overgieting (uit het eene in het andere), 2) over g i e ting, begieting, 3) dek-laag, (fig.) korst; -gut, bv. n.: overgoed, meer dan goed. uitermate goed; -halten, w. o. h. onr.: 1) blijven boven, 2) buiten het wagenspoor blijven; -hand', bw.: overhand (-hand' nehmen: de overhand nemen); -hang, m.: overhangend (uitspringend) gedeelte, (bwk.) uitstek, balkon; -hangen, w. o. onr. h.: o verhangen, vooruitspringen; -hang’en, w. b.: 1) behangen, 2) omhangen; -har'schen, w. o. s.: eene korst krijgen, (fig,) dichtgaan; -hau'fen, w. b.: over la den, overstelpen; -hauig, bv. n.: (in de boschteelt:) groot genoeg om gekapt (d. i. omgehakt) te worden; -haupt', bw.: over het geheel, in het algemeen (-haupt’ kaufen: voetstoots koopen; -haupt' erzahlen: ten ruwste vertellen, vertellen zonder in bijzonderheden te treden; sich -hau'ten, w. w.: met een vlies of vel bedekt worden; -he'ben, w. b.: ontheffen, ontslaan, vrijstellen (Einen einer Sache -he'ben: iemand van iets ontslaan; sich -he'ben, w. w.: zich vertillen; sich einer Sache -he’ben: zich laten voorstaan op iets, bogen [roem dragen, pochen] op iets); -he'bung, vr.: 1) ontheffing, vrijstelling, 2) vertilling, 3) hoogmoed, laatdunkendheid, opgeblazenheid; -heftig, bv.

n.: al te heftig; -heilen, w. o. s.: (van wonden:) heelen, genezen; -helfen, w. o. onr. h. [3]: er overeen helpen, (fig. fam.) er doorhelpen, ruggesteunen; -her', bw.: over; -hin‘, bw,: 1) er overheen, 2) losjes, oppervlakkig, vluchtig, terloops, 3) voorbij, achter den rug; -ho’beln, w. b.: de schaaf er overheen laten gaan; -hoch, bv. n.: uitermate hoog; -ho’len, w. b. (iemand die vooruit is:) inhalen, (fig.) overtreffen, (zeew.) brassen; -hö'ren, w. b.: (iets:) niet goed hooren, (ook:) afluisteren,(iemand:) overhooren, laten opzeggen; -hosen, vr. mrv.: bovenbroek (enk.); -hüpfen, w. o, s.: er overheen springen (-hüp'fen, w. b.: over springen, fig.: o v e r slaan); -hü'ten, w. b.: laten afgrazen; -irdisch, bv. n.: bovenaardsch; -jagdbar, bv. n.: (jag.) volwassen, groot, oud; -ja'gen, w. b.: 1) over j a chten, 2) over j agen; -jahrig, bv.n.: overjarig; -jahrt, bv. n.: hoogbejaard, zeer oud; -jü'deln, w. b.: (pop.) besassen, bij ’t lijf nemen, in de luren leggen, bedriegen; -kalken, w. b.: 1) met

kalk overdekken, 2) (met witkalk) witten; sich -kau'fén, w. w.:    1) te veel

koopen, 2) te duur koopen; -keh'ren, w. b.: aanvegen, bijvegen, schoonvegen; -kippen, w. o. s.: omkantelen (w. b.: doen omkantelen); -kiften, w. b.: met cement bestrijken; -klaffen, w. b.: over ....    heen

hangen; -kle'ben (-klei’ben), w.    b.:

beplakken; -kleid, o.: overkleed, oyerjas; -kleid’en, w. b.: bekle< -kleid’ung, vr.: (zeew.) bekleeding

zwaar

ein

zijne

knie

vr.:

beplakken; -kleid, o.: overkleed, (fig.) oyerjas; -kleid’en, w. b.: bekleeden; -kleid’ung, vr.: (zeew.) bekleeding (de zijplanken van een schip); -kleis'tern, w. o.: beplakken; -klug, bv. n.: al te wijs, waanwijs, ingebeeld; -klugheit, waanwijsheid, ingebeeldheid; -land, o.: land aan de overzijde; -lang, bv. n.: uitermate lang; -langen, w. o. h.: verder reiken dan (w. b.: over reiken, aanreiken, toereiken); -lassen, w. b. onr.: 1) overlaten (als v. dw.: overgelaten), 2) o v e r dragen (in eigendom), afstaan, afstand doen van, 3) voorbij laten gaan (sich -las’sen [3], w. w. onr: zich overgeven aan; sich selbst -las’sen sein: aan zich zelven overgegeven zijn); -lass'-lich. bv. n.: (in eigendom) over te dragen; -las’sung, vr.: overdracht, afstanddoening, afstand; -last, vr.: (kph.) overvraeht, (fig.) overlast; -las’ten, w. b.: te zwaar bevrachten, over 1 a den; -lastig, bv. n.: te bevracht, over la den, (fig.) uitermate lastig, veel overlast aandoende (Einem -lastig sein: aan iem. tot last zijn, aan iemand overlast aandoen); -lastigen, w. b.: tot last zijn, overlast aandoen; -lastigkeit, vr.: lastigheid, overlast; -lauf, m.: (zeew.) overloop, (fig.) te groote aanloop; -laufen, w. o. onr. s.: over-loopen (door te vol te zijn); (mil.) over-loopen naar den vijand (-lau’fen, w. b. onr.: 1. overloopen, al te druk komen bij, 2. harder loopen dan, in het loopen overtreffen, 3. omver loopen, ten onderste boven loopen, 4. door loopen met de oogen, vluchtig inzien; es -lauft mich Schauer: er gaat eene rilling over al mijne leden; die Laus lauft ihm - die Leber: spr.: hij maakt zich dik, hij maakt zich boos; sich -laufen, w. w. onr.: zich overloopen); -laufer, m.: overlooper; (fig.) afvallige; -lauferin, vr.: overloopster, (fig.) afvallige; -laut, bw.: 1) hardop, overluid, 2) luidkeels; -le'ben, w. b.: overleven:    -le’bende, m. en vr.:

langstlevende; -le'bung, vr: overleving (im -le'bungsfalle: ingeval hij [zij 1 ... mocht overleven); -le'dern, w. b.: belee-ren, met leder bekleeden; -legen, w. b.: 1) beleggen, er bovenop leggen, 2) te veel zwaarte leggen op, over 1 a den, 3) ein Kind -legen: aan een kind voor billen geven, een kind over de leggen, 4) das Steuer -: (zeew.) het roer naar de andere zijde wenden (-le'gen, w. b.: overleggen, bespreken, over beraadslagen; -le’gen, bv. n.: knapper [sterker, vlugger, enz.], dan; Einem-le'gen sein: fam.: iemand de baas zijn, het van iemand winnen; -le’gen an: fam: de baas in); -le‘genheit, vr.: meerderheid, (fig.) overwicht; -leg'sam, bv. n.: omzichtig, behoedzaam, voorzichtig; -leg’samkeit, vr.: omzichtigheid, behoedzaamheid, voorzichtigheid; -legt’, bv. n.: doordacht; -le'gung,

vr.: overleg, nadenken (die nochmalige -le'gung, het nader overleg, het rijpere nadenken; -le'gungskraft, vr.: oordeel); -lei, bw.: (fam.) overvloediglijk;-lieferung, vr.: (i. a. b.) overlevering (durch -lieferung: bij overlevering; die mündliche -lieferung: de mondelinge overlevering); sich -lieg’en, w, w. onr.: te lang liggen; -liegetage, m. mrv. (-liegzeit, vr. enk.): (kpv.) over-ligdagen, overligtijd; -lis’ten, w. b.: 1) op eene sluwe (listige) manier beetnemen (bedriegen, verschalken), door eene list verschalken, 2) in sluwheid (in listigheid, in geslepenheid) overtreffen, (pop.) te slim af zijn, te glad af zijn; -Ion, m.: (zeew.) overloop; -machen, w. b.: l)weer-over maken, weerover doen, 2) er bovenop maken, er overheen maken, 3) (fig.) over-d rij ven (-mach'en, w. b.: kph.: toezenden, remitteeren); -macht, vr.: overmacht; -machtig, bv. n.:    1) veel sterker, 2) te

sterk; -mach'ung, yr.: (kph.) toezending, remise; -malen; w. b.: beschilderen; -man'nen w. b.: overmannen; -mass, o.: 1) overmaat, 2) overdaad; -massig, bv. n.: 1) bovenmatig, buitensporig, 2) overdadig (alles -massige ist vom Uebel: spr.: al wat overdaad is, is zonde); -massigkeit, buitensporigheid; -mas'tet, bv. n.: te sterk gevoederd; -mas'ten, w, b.: (zeew.) te veel (of: te zware) masten plaatsen op; -mau'ern, w, b.: bemetselen, dicht-metselen; -meis’tern, w. b.: overmeesteren, (fig.) overtreffen; -mensch, m.: bovennatuurlijk wezen; -menschlich, bv. n.: bovenmenschelijk; -menschlichkeit, vr.: bovenmenschelijkneid; -messen, w. b. onr.: weerover meten, nameten (-mes'sen, w. b. onr.: meten; sich -mes'sen, w. w. onr.: zich in het meten vergissen, bij het meten een abuis begaan); -mö'gen, w. b. onr.: Zie -meistern; -most’, bv. n.: met mos bedekt; -morgen, bw.: overmorgen; -mor-gend, bv. n.: van overmorgen; -muth [tl, m.: 1) roekeloosheid, vermetelheid, 2) overmoed, laatdunkendheid, trots; -müthig [tl, bv. n.: 1) roekeloos, vermetel, 2) overmoedig, laatdunkend, trotsch; -mütnigkeit [tl, vr.: Zie -mutli; -nach’ten. w. o. h.: overnachten; -nach’tig, bv. n. : 1) dat (die) eenen nacht gestaan heeft (-nach'tiger Wein: wijn die den nacht over heeft gestaan in de reeds opengetrokkene flesch), 2) die den ganschen nacht wakker gebleven is (-nach'tige Augen: oogen die gezwollen zijn van het waken den ganschen nacht); -nah'en w. b.: 1) overshands naaien, 2) losjes naaien, los ineenrijgen; -nahme, vr.: aanneming, (rcht. en fig.) aanvaarding; -nahmsliste, vr.: inventaris; -naht, vr.: (kim.) overhandsche naad; -name, m.: bijnaam, toenaam, scheldnaam; -natürlich, bv. n.: bovennatuurlijk; -natürlichlreit, vr.: bovennatuurlijkheid; -ne'beln, w. b.: benevelen; -neh’men, w. b. onr.: 1) aannemen, (rcht.) aanvaarden, 2) op zich nemen, (kleederen:) aantrekken, aandoen, omdoen, omhangen,

4) (menschen:) veel te veel laten betalen, (dieren:) afmoorden, 5) sich von Leiden-schaften -neh’men lassen: zich door hartstochten laten vervoeren of meesleepen (sich -neh’men, w. w. onr.: te veel van

over-

ver-

» Vi UVl    X U1IVVU    VAU/1AJ y

overvloedig; -reif, bv. n.: over meer dan rijp; -reife, vr.: ovërrijpheL,, -reifen, w. o. s.: te rijp worden (w. b.: 1. te rijp maken, 2. vaatwerk: hoepels leggen om); -reiff, bv. n.: berijpt, met bedekt; -reiten, w. o. onr.: over

riJP

kon

over

ruwe

zich zelven vergen; sich im Essen und Trinken -neh'men: zich in eten en drinken te buiten gaan); -neh’mer, m. (-s; mrv. -): aanvaarder ; -neh’mung, vr.: Zie -nalime; -ö’len, w. b.: oliën, met olie besmeren; -pfef’fern, w. b.: peperen, met peper bestrooien; -pflan'zen, w. b.: beplanten; -pflas'tern, w. b.: bestraten; -pflü’gen, w. b.: omploegen; -pich'en, w. b.: pekken, met pek bestrijken; -pol’stern, w. b.: Zie polstern; -quer', bw.: overdwars; -ra’gen, w. b.: uitsteken boven, zich verheffen boven, (fig.) overtreffen; -rappen, w. b.: (mtsl.) berapen; -rasch'en, w. b.: i rompelen, 2) verrassen, bevreemden, wonderen; -ra’sen, w, b.: (dk.) met een grastapijt bedekken; -ras'peln, w. b.: afraspen; -rech’en, w. b.: oprijven, opharken; -rech’nen, w. b.: uitrekenen (noch einmal -rech’nen: nog eens narekenen ; sich -rech’nen, w. w.: zich verrekenen); -rech’nung, vr.: berekening; -re'den, w. b,: overreden, (fam.) bepraten, overhalen; -re’dend, bv. n.: overredend; -re’dung, vr,: overreding; -re’dungs, in Sam. (-gabe, vr.: gaaf om te overreden; -grund, m.: betoogrede, argument; -kraft, vr.: overredingskracht; -kunst, yr.: overredingskunst, welsprekendheid); -reich, bv. n.: meer dan rijk; -reich’en, w. b.: overhandigen, ter hand stellen; aanbieden; toezenden; inzenden, indienen (w. o. h.: verder reiken dan); -reichlich, bv. n.:

----------    ’    rijp, te rijp,

verriinheid:

zuur, al te zuur; -sau'ern, w. b.: te zuur maken, (schk.) met te veel zuurstof bezwangeren; sich -sau’fen, w. w. onr.: 1) zich stomdronken drinken, 2) zich idioot zuipen; -schallen, w. b.: scheller (harder) klinken dan, (fig.) over stem men; -scharf, bv. n.: uitermate scherp, meer dan scherp; -schaften, w. b.: overschaduwen, overlommeren; -schafzen, w. b.: te hoog belasten te veel belasting vorderen van; -schaf zen, w. b.: te hoog taxeeren, te hoog aanslaan, (fig.) over-schat ten, een te hoogen dunk hebben van; -schau’en, w, b.: over zien, (fig,) hooger liggen dan, (mil.) bestrijken; -schau’men, w. b.: met schuim bedekken; -scheide, vr.: buitenste scheede; -schein'en, w. b. onr.: 1) beschijnen, 2) heller schijnsel geven dan; -schicken, w. b.: overzenden, toezenden, (kph.) remit-teeren; -schiessen, w. o. onr. s.: oyer-schieten, als overschot blijven (-schies¹-sen, w. o. onr. h.: 1. het doel voorbij schieten, 2. er overheen schieten, d. i. snel er' overheen loopen of glijden, rakelings er overheen gaan; I w. b. onr.

1. verder schieten dan, 2. over----heen

schieten, 3. [geld:] bij worpen tellen,

4. boven het getal er aan toevoegen; I sich -schies’sen, w. w. onr.: over den kop tuimelen); -schiessend, bv. n.: overschietend, als overschot blijvend ; -schiffen, w.

o. s.: over komen varen, oversteken, den overtocht doen (w. b.: 1. verschepen, te water verzenden, 2. te water vervoeren, 3. overladen, b.v. uit ’teene schip in het andere); -schlachtig, bv. n.: Zie ober-schlachtig; -schlag, m.: 1) overslag (dat gedeelte van iets, dat over een ander gedeelte daarvan heen slaat, b. v. de rand van het deksel van eenen koffer, enz.), (ook:) klep, 2) (van kleedingstukken:) omslag, opslag, (ook:) klep, (fig. ook:) bef, 5) (van eene weegschaal:) doorslag, (het) over slaan, 4) over slag, raming, begrooting, ruwe berekening, 5) (hik.) pap (einen -scnlag machen: [Zie no. 4] eene berekening maken, [Zie no. 5] eene pap leggen); -schla’gen, w. o. onr. s.: 1) omslaan, omvallen, omkantelen, omtuimelen, (van eene weegschaal:) o v er gaan, over slaan, den doorslag krijgen, 2) beslaan (met schimmel, enz.), beschimmelen, (fig.) bederven, 3) (van vloeistoffen :)lauw (d. i. min of meer warm) worden; ein wenig schla’gen lassen: de kilheid afnemen van, eventjes lauw laten worden [ü’berschla gen, w. b. onr.: 1) omslaan, omvouwen, 2) over ... heen slaan, om ... heen slaan, over of om ... heen leggen; überschla'gen, w. b. onr.: 1) overslaan, over springen, weglaten, 2) begrooten, ten ruwste berekenen; nach dem Augen-mass -schla’gen: met de oogen meten, begrooten op het oog; eine-schla’geneNaht: (kim.) een overhaijdsche naad; I sich -schla’gen, w. w. onr.: omslaan, omvallen, omkantelen? omtuimelen]; -schlam’men, w. b.: beslijken, bemodderen, bespatten; -schlei’chen, w. o. onr.: over v allen, overrompelen; -schling’en, w. b. onr.: over-shands naaien; sich -schluck’en, w. w.: zich verslikken; -schmier’en, w. b.: be-

s.: o v

einen

vuur

vr.:

smeren; -schnappen, w. o. s.: 1) o verspringen, o ver gaan (das Schloss ist -geschnappt: het slot is overgegaan),

¹

oeaeKt; -reiten, w. o. onr.: over -«men rijden (te paard), zich te paard daarheen, begeven (-reifen, w. b. onr.: 1. overrijden, 2. harder of beter rijden dan, 3. te paard de ronde doen in, 4, ein Pferd -reifen: een paard zóó afrijden, dat het niet meer voort kan): -reiz, m.: overprikkeling; -reiz’bar, bv. h.: uiterst prikkelbaar; -reiz’barkeit, vr.: groote prikkelbaarheid; -reiz’en, w. b.: overprik-kelen; -rennen, w. o. onr. s.: over komen rennen (-ren’nen, w. b. onr.: 1. onder den voet rennen, ten onderste boven loopen, omver loopen; 2. harder rennen dan); -rest, m.: overschot (die -reste eines Heiligen: de reliquieën van eenen heilige); -rheinisch, bv. n.: Transrhenaansch, van den Rijn; -rin’den, w. b.: 1) met schors (met een bast) omkleeden, 2) met eene korst bedekken (sich -rin’den, w. w.: 1. schors of bast krijgen, 2. eene korst krijgen); -rock, m.: 1) overjas, (mil.) kapotj as, (kkl.) koorhemd, 2) (voor vrouwen:) bovenrok; -ros’ten, w. o. s.: roesten -rücks’, bw.: achterover; -sa'en, w. b.: bezaaien; -sal'zen, w. b.: te zout maken; -san'den, w. b.: bezanden, met zand bestrooien; -satt, bv, n.: (fam.) meer dan zat, dronken en vol; -saftigen. w, b.: 1) over-verzadigen, 2) bezuipen, bezopen maken (sich -sattigen, w. w.: 1. zich oververzadigen, 2. pop,: zich ongansch vreten); -satz, m. (-es): 1. bovenste gedeelte, bovenstuk, 2) vliering (van een huis); -sa’ung, vr.: bezaaiing; -sauer, bv. n.: erg

2)    kantelen, tuimelen, zijn evenwicht verliezen, (fig. fam.) de kluts kwijtraken, een slag van den molen beetkrijgen; -schnei’en, w. b.: besneeuwen; -schnel’len, w. b.: (fam.) bij ’t lijf nemen, beetnemen, in de luren leggen; -schnü’ren, w. b.: 1) met touw omwinden, 2) uitvademen, met het vaamtouw meten; -schrau'ben, w. b.: de schroef van .... verdraaien of kapot draaien; -schreib’en, w. b. onr.: 1) van een opschrift voorzien, 2) (brieven, enz.:) adresseeren, het adres zetten op (der Brief ist nicht -schrieb’en: er staat geen adres op den brief), 8) Einem etwas-schreib’en: iets aan iemand schrijven; -schrei’en, w.b. onr.: over schreeu wen (sich -schrei' en, w. w. onr.: zich over schreeu wen); -schreit’en, w. o. onr. s.: overstappen (w. b. onr.: over .... heen stappen; tig.: oyer s ch r ij den); -schrift, vr.: opschrift, (op brieven:) adres; -schuh, m.: overschoen; -schuss, m.: (rek.) overschot, (bwk.) uitsprong, uitstek, (zeew., het) uitschieten van den steven, (wev.) gaal; -schüs-sig, bv. n.: (bwk.) uitspringend, uitstekend, (rek.) over schietend, overblijvend; -schüssling, m.: (pik.) lange loot; -schüt-ten, w. b.: over storten (van het eene in-houdslichaam in het andere), (ook:) overgieten, (fig.) storten, morsen (-schüt'ten, w. b.: vol storten, ook: overgi e ten, begieten, fig.: over stel pen); -schwach, bv. n*: uiterst zwak; -schwall, m. (-es, -s): vloed, overmaat, overgroote veelheid; -schwang, m. (-es, -s): Zie -schwall; -schwang'ern, w. b.: overbevruchten; -schwang'lich, bv. n.: overvloeiend, overstelpend, (fig.) mateloos; -schwang'lichkeit, vr.: (fig.) mateloosheid; -schwank, m.: Zie -schwang; -schwanken, w. o. h.: 1) o v e rloopen, 2) zich verspreiden, 3) omkantelen; -schwat’zen, w. b.: bepraten; -schwelle, vr.: bovendorpel (bovenstuk van een deurkozijn); -schwem’men, w. b.: over s t r o o men, onder water zetten; -schweng'lich, bv. n.: Zie -schwang-licli; -schwer. bv. n.: al te zwaar, meer dan zwaar, (fig.) uiterst moeielijk; -schwim-men, w. o. onr. s.: naar de overzijde zwemmen (w. b. onr.; o verzwemmen); -seeisch, bv. n.: overzeesch; -segeln, w. o.

er steken (over eene watervlakte), overstevenen (-se’geln,w.b.: 1. overzeilen, in den grond zeilen, 2. de loef afsteken, harder zeilen dan); -seh'bar, bv. n.: 1) te overzien, 2) over het hoofd te zien; -se’hen, w. b. onr.: 1) overzien, met de oogen geheel omvatten, 2) een vluchtigen blik werpen op, (drukwerk of schrift:) vluchtig inzien, met de oogen doorloopen,

3)    nazien (noch einmal -seh’en: nog eens nazien) in oogenschouw nemen, 4) over het hoofd zien, (fig.) door de vingers zien (Jemandes Fehler -seh’en: iemands fouten door de vingers zien; Einem etwas-seh’en: iets van iemand door de vingers zien, iem. iets toegeven); -seh'er, m. (-s; mrv. -): 1) naziener, 2) over het hoofd ziener,

3) door de vingers ziener; -selig, bv. n.: allergelukkigst, overgelukkig; -seits’,

bw.: ter zijde; -sen'den, w. b. onr.: toezenden; -setz’bar, bv. n.: (fig.) over te zetten, vertaalbaar; -setzen, w. o, s.:

1)    over steken (over eeu water, dwars over eenen weg, enz.), 2) over springen, [w. b.: 1) o ver zetten (over een water)* naar de overzijde brengen; sich -setzen lassen: zich laten overzetten; 2)

Topf -setzen: een pot (eene pan) te zetten; | -set’zen, w. b.: 1) ein Haus -set’zen: een huis eene verdieping hooger maken, nog eene verdieping op een huis zetten; 2) vertalen, (uit de eene taal in de andere) o verzetten; 3) Waare-set’zen: voor goederen een veel te hoogen prijs vragen; Einen -set’zen: (fam.) iem. snijden (d. i. veel te veel laten betalen)* iemand het vel over de ooren halen;

4) overvol maken; -setzt’ sein: al te vol zijn]; -set’zer, m. (-s; mrv. -): vertaler; -set’zerin, vr. (mrv. -nen): vertaalster ; -set’zung, vr.: vertaling; -sicht, vr.: overzicht; -sichtig, bv. n.: bijziende, slecht van gezicht; -sichtigkeit, vr.: bijziendheid; -sichtlich, bv. n.: 1) gemakkelijk te overzien, 2) kortelijk saamgevat; sich -siedeln, w. w.: verhuizen (inz. naar een ander land); -sieden, w. o. onr. h.: overkoken (-sied’en, w. b. onr.: te hard laten koken); -sü’bern, w. b.: verzilveren ; -sing’en, w. b. onr.: 1) (een zangstuk:) probeeren, 2) (iemand:) ‘in het zingen de baas zijn (sich -sing’en, w. w. onr.: fam.: zijne [hare] stem geheel opmaken met zingen); -sin’nen, w. b. onr.: overp e in-zen; -sinnlich, bv. n.: bovenzinnelijk; -sinnlichkeit, vr.: bovenzinnelijkheid;-sin-tern, w. b.: (kv.) incrusteeren; -som’mern, w. o. h.: den zomer doorbrengen (w. b.: [iets] den zomer o verhouden); -spannen, w. b.: 1) over .... heen spannen, 2) te strak spannen, 3) met de hand overspannen of omspannen (-span’nen, w. b.: fig,: overspannen, te sterk inspannen) ;-spannt’„ bv. n.: (fig.) overspannen; -spannt’heit,

(fig.) overspannenheid, (ook:) overspanning; -spin’nen, w. b. onr.: (kv.) doorweven; -spreiten, w. b.: Zie -breiten; -spreng’en, w. b.: besprenkelen; -springen, w. o. onr. s.: o v er springen, (fig.) uitspringen (w. b. onr.: -spring en, over springen, overslaan; sich -spring'en, w, w. onr.: zich een ongemak of een ongeluk springen); -sprung, m.: 1) sprong over .... heen,

2)    oversprong, plaats waarover heen gesprongen wordt; -standig, bv. n.: te lang op stam gestaan hebbende; -stech’en, w.b. onr.: (kim.) overshands naaien, (grav.) nog eens opwerken, (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven ; -stehen, w. o. onr. h.: 1) uitsteken, vooruit springen^ (van hakhout:) te lang op stam blijven staan (-steh’en, w. b. onr. s.: 1. door staa n, 2. te boven komen); -steig’bar, bv. n.: over te klimmen, (fig.) te overkomen, te boven te komen; -steig’en, w. o. onr. s. en w. b. onr.: over klimmen, (mil.) beklimmen (met stormladders), (fig.) te boven komen, over win nen, (ook:) te boven gaan; -steig’ern, w. b.: opjagen, telkens een nooger bod doen voor; -steig’erung, ve.: (het) opjagen van den koopprijs, (het) telkens meer bieden; -steig’lich, bv. n.;

vr.: beklim-

Zie -steigbar; -steig’ung, ming; -stein’ern, w. b.: 1) doen verstee-nen, 2) Zie -sintern; -stel’len, w. b.: vol zetten (einen Ort mit Netzen -stellen: op eene plaats overal netten uitzetten); -steuern, w. o. s.: over varen, over stevenen (-steu’ern, w. b.: te veel belasting leggen op, onder belastingen doen zuchten); -stim'men, w, b.: 1) overstemmen (de eene partij de andere), (muz.) te hoog stemmen; -stolz, bv. n.: uitermate (onuitstaanbaar) trotsch; -stossen, w. b. onr.: (het haar van huiden] afschaven, (huiden:) van het haar ontdoen; -strah'len, w. b.: 1) bestralen, 2) in glans overtreffen; -streich’en, w. b. onr.: bestrijken, besmeren; -streif’en, w. b.: strijken over; -streu’en, w. b.: bestrooien; -strick’en, w. b.: breien over .... heen; -stromen, w. o. s.: overloopen, (fig.) over vloeien (-strö’men, w. b.: over s troo men); -strumpf, m.: bovenkous, (rs.) slobkous; sich -studi'ren Ldie], w. w.: 1) te hard studeeren, 2) zich gek studeeren; -stül’-pen, w. b. 1> overstelpen, 2) Zie auf-jstülpen; -stürzen, w. b.: den Deckel -stürzen: het deksel er op doen (b.v. op den pot), er op zetten (-stür’zen, w. o. h.: omvallen; sich -stür’zen, w. w.: omvallen, omver vallen, ten onderste boven tuimelen); -süss, bv. n.: al te zoet, (pop.) mal zoet; -ta’feln, w. b.: Zie tafeln; sich -tan'zen, w. w.: te veel dansen; -tara, vr.: (kph.) supertarra; -tau’ben, w. b.: doof maken, enz. Zie Ibetau-Iben; -theuer [t], bv. n. en bw.: al te duur; -theu’ern [tl, w. b.: over vragen; -theu'erung [-teu'rung], vr.: (het) overvragen; -thö’ren, w. b.: Zie bethö-ren; -thun, w. b. onr.: weerover doen; -thür, vr.: bovendeur (bovenste helft eener deur); -toll, bv. n.: meer dan gek, stapelgek, door het gekke heen; -töl'peln, w. b.: bedotten, beetnemen; -tokpelung, vr.: beetnemerij; -trag, m.: (in ’t boekhouden:) transport; -trag’bar, bv. n.: over te brengen; -tra’gen, w. b. onr.: 1) over brengen, (kph.) over boeken, 2) (kph. wissels, enz.:) endosseeren, 3) (een recht:) o ver dragen, 4) (waardigheid of ambt:) opdragen, 5) (uit de eene taal in de andere:) over zetten, vertalen, 6) Einen -tra’gen: (fam.) voor iemand betalen,

7) etwas -tra’gen: (fam.) iets over brengen, iets verduren, iets uitstaan, 8) sich -tra’gen, w. w, onr.: te veel dragen (dieser Baum hat sich heuer - tra’gen: deze boom heeft dit jaar te veel gedragen, namelijk vruchten); -tra’ger (-tra'ger), m. (-s; mrv. -): 1) over brenger, (fig.) over b r e n ger, (kph.) overboeker, (van wissels, enz.:) endossant, 2) vertaler, over zetter ; -treff'bar, bv. n.: te overtreffen; -treib’en, w. b. onr.: overdrijven, (een paard:) kreupel rijden, afmoorden, (een stuk land:) vee er overheen drijven; -treten, w. o. onr. h.: 1) over stappen, (tot eene andere partij of godsdienst:) over gaan, (fig.) er overheen stappen, 2) overloopen, o v e r vloeien [-tre'ten, w. b. onr.: (fig.) over t r e den, (schoenen of pantoffels:) neerhakken, van achteren platloopen;

sich den Fuss -treten: zijnen (haren) voet verzwikken]; -tre’ter, m. (-s; mrv.-): overtreder; -tre'terin, vr. (mrv.-nen):overtreed-ster ; -tre'tung, vr.: over treding (im-tre'-tungsfalle: ingeval van overtreding); -trieb '-en, b v. n.: over d r e ven; -trift, vr.: l)driftrecht, recht om vee over een pad te drijven, 2) weiland, (een) stuk land, 3) overloop (pad, weg) door een weiland; sich-trin’ken, w, w. onr.: te veel drinken, (pop.) zich zat zuipen; -tritt,

m.    (-es, -s; mrv. -e): overgang; -trump’fen, w. b.: (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven; -tün’chen, w. b.: witten, met witkalk bestrijken, (fig.) een vernisje geven aan; -tüp'feln, w. b.: puntjes zetten op (b. v. op de i’s); -vól kern, w. b.: overbevolken, te sterk bevolken; -völ’kerung, vr.: over-bevolking; -volk bv. n.: overvol; -vollzahlig, bv. n.: Zie -zahlig; -vor’thei-len [t],w. b.: een afzet plegen aan, uit winstbejag bedriegen; -vor'theilung [t], vr.: bedriegerij, afzetterij; -wach'en, w. b.: een wakend oog houden over (sich -wach'en, w. w.: zich afmoorden met waken): -wach’sen, w. b. onr.: 1) bovenop.... groeien, over .... groeien, 2) harder groeien dan, (pop.) over den kop groeien (sich -wach’sen, w. w.: uit zijne [hare] kracht groeien, te hard groeien; I als bv.

n. : -wach’sen mit: begroeid met);-wa’gen, w. b.; Zie -wiegen; -walken, w. b.: (het laken:) vollen, (ook:) te sterk vollen; -wallen, w. o. s.: overkoken, (fig.) o ver vloeien, (ook:) overstelpt worden; -wallung, vr.: (het) overkoken, (fig.) over vloeiing, (ook:) over stel ping; -wal'tigen, w. b.: overweldigen, overmeesteren; -wal’tiger, m. (-s; mrv. -): overweldiger; -wal’tigung, vr.: overweldiging, overmeestering; -wandern, w. o. s.: verhuizen (inz. naar een ander land); -war’men, w. b.: te sterk verwarmen; -warts, bw.: meer dan; -waschen, w. b. onr.: wasschen, afwasscnen; -was’sern, w. b.: onder water zetten; -waten, w. o. s.: over waden; -we’ben, w. b. regr. en onr.-: met een weefsel bedekken; -weise, bv. n.: al te wijs, (fig.) eigenwijs, waanwijs (ein -weiser: een wijsneus); -weis’en, w. b.: (iemand:) overtuigen van schuld, (fig.) verwijzen naar, (kph.) trekken op, (wissels, enz.:) endosseeren; -wei’send, bv. n.: overtuigend; -weis'ung, vr.: 1) overtuiging van schuld, 2) verwijzing naar, 3) (kph.) orderbriefje, wissel, (op wissels, enz.:) endossement; -weis’lich, bv. n.: bewijsbaar; -weissen, w. b.: witten, met witkalk bestrijken; -weltlich, bv. n.: bovenwe-reldsch, boyenaardsch, bovennatuurlijk; -wendhch, bv. n.: (kim.) overhandsch; -wendlings, bw.: (kim.) overshands (-wendlingsnaht, vr.: overhandsche naad); -werfen, w. b. onr.: 1) er op werpen, 2) er over heen werpen, (een kleedingstuk:) omdoen, omhangen, aanschieten (-wer’fen, w. b. onr.: eine Mauer -wer’fen: mtsl.: eenen muur berapen; sich -wer’fen, w. w. onr.: fig. fam.: een slag van den molen beetkrijgen, het in zijn bol krijgen; sich mit Einem -wer’fen: fig. fam.: kwade vrienden met iemand worden); -werth [t], m. (-es): overwaarde; -wich’sen, w. b.: (laarzen, enz.:) poetsen; -wichtig, bv. n.:

overwichtig, zwaarder dan het vereischte gewicht, (fig.) over w e gend ; -wichtigkeit, vr.: overgewicht, (fig.) overwicht; -wick'eln, w. b.: om wik kelen; -wieg’en, w. b. onr.: zwaarder (meer) wegen dan, (fig.) de overhand hebben op; -wieg'end, bv. n.: overwegend; -wies'en, bv. n.: van schuld overtuigd; -win’den, w. b. onr.: 1) om wik kelen, 2) over w i nnen (sich -win’den, w. w. onr.: zich zelven overwinnen, fig.: genoeg zelf beheersching hebben; ich kann mich nicht -win’den: fig. fam.: ik kan het niet van mijn hart verkrijgen); -win’der, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; -win'derin, vr. (mrv. -nen): overwinnares; -wind’lich, bv. n.: te overwinnen, (fig.) te boven te komen; -wind’lichkeit, vr.: zoodanige gesteldheid dat [hij., zij, het, enz.l best te overwinnen is, (fig.) zoodanige gesteldheid dat Lhetl best te boven te komen is (die -wind’lichkeit des feind-lichen Heeres: de mogelijkheid om het vijandelijke leger te overwinnen); -win'-dung, vr.: overwinning, (fig.) zelibeheer-sching; -win’tern, w. o. h.: overwinteren (w. b.: den winter overhouden); -win'te-rung, vr.:    1) overwintering, 2) [van

vruchten :J goedhouding den winter over, [van dieren:] aanhouding den winter over); -witzig, bv. n.: al te geestig, (pop.) flauw, laf; -wöl'ben, w. b.: overwelven, over w u 1 ven, (riolen, enz.:) over k 1 u i zen; -wöl'ken, w. b.: met wolken bedekken; -wor'fen, bv, n.: (fam.) van Lotje getikt, niet wel bij het hoofd; -wuchs, m.: (pik.) te welige groei; -wucht, vr.: (fig.) overwicht, meerderheid; -wun’dene, m. (-n; mrv, -n) en vr.: overwonneling; -wurf, m.: (het) over .... heen geworpene, (kleeding:) mantel, omslagdoek, overjas, enz. (ieder kleedingstuk dat men over al het andere heen aantrekt of omdoet), (mtsl.) beraping, (hik.) pelikaan, kiezentrekkers-tang, (fig.) vooruitstekend bovengedeelte; -wür’zen, w. b.: te gekruid maken; -zahl, vr.: overcompleet getal; -zahlen, w. b.: natellen, overtellen (noch einmal -zahlen: nog eens overtellen; -zah'len: tellen; sich -zah'len, w. w.: zich vertellen, niet goed tellen); -zahlig, bv. n.: overtollig, boven het vereischte getal (ein -zahliger: een surnumerair, mil.: een officier ala suite);-zahn, m.: te ver vooruitstekende tand; -zeitig, bv. n.: overrijp, te rijp; -zeitigkeit, vr.: te groote rijpheid; -zeu’gen, w. b.: overtuigen; -zeu'gend, bv. n.: overtuigend; -zeugt’, bv. n.-.^overtuigd; -zeu'gung, vr.: overtuiging; -zieh, in Sam. (TJeb”erzieh-ho’sen, m. mrv.: bovenbroek, enk.); -ziehen, w. o. onr. s.: 1) voorbij trekken, (fig.) over waaien, 2) verhuizen (w. b. onr.: jag.: voorbij loopen, over het hoofd zien, b.v.: die Fahrte -ziehen: het spoor van het wild niet opmerken; -zieh'en, w. b. onr.: over trek ken, b.v.: ein Bett -zieh’en: een bed overtrekken; ein Land mit Krieg -zieh’en: fig.: vijandelijk in een land vallen, den oorlog in een land brengen; sich -zieh'en, w. w. onr.: zich over dek ken; der Himmel -zieht sich: de lucht betrekt); -zif’fern, w. b.: berekenen; -zin’nen, w. b.: vertinnen;-zuck’ern, w. b.:    1) met suiker bestrooien, (fig.)

suikeren (-zuck'erte Worte: fig.: suikerzoete woorden), 2) met eene suikerkorst bedekken; -zug, m.: o ver trek (b.v.: kussen-sloop, beddetijk, hoesje voor een stoel, enz.), (mtsl.) pleisterlaag, dek-laag, kalk-laag; -zweren, bw.: overdwars. UMquitSt’, vr.: alomtegenwoordigheid, iib’lich, bv. n.: gebruikelijk, gewoon;. I -keit, vr.: gebruikelijkheid.

iib’rig, bv. n. en bw.: overig, (fig.> verder; das noch -e Leben: het verdere leven; die -en Menschen: de overige menschen: - sein: over (d. i. overgebleven, overgeschóten) zijn; - bleiben, overblijven, overschieten; - behalten: overhouden;-haben: overhebben; - lassen: overlaten;, im -en: voor het overige, overigens; ein -es thun: meer doen dan het noodige. übrigens, bw.: overigens, voor het

overige,

Uebimg;, vr.: 1) oefening; 2) beoefening, uitoefening; (fig.) praktijk; - macht den Meister (- bringt Kunst): (spr.) al doende leert* men; -en des Leibes: lichaams-oefeningen; militarische -en : krijgs-oefeningen; aus der - lemen (durch die - lemen): door het gebruik leeren; in - bringen: in praktijk brengen; nicht in der - sein: niet practiseeren, het vak niet uitoefenen.

Uebungs, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om zich te oefenen, (fig.) gymnastiek; -lager, o.: (mil.) kamp voor de gewone veld-oefeningen; -lehre, vr.: leer om zich practisch te bekwamen, (fig.) theorie der gymnastiek; -platz, m.: oefenplaats, (mil.) exercitieveld; -satz, m.: practische stelling; -spiel, o.: (fig.) gymnastische oefening; -stück, o.: (tik.) opstel, thema, (schl. en bhk.) studie; -stunde, vr.: oefen-uur, (fig.) leer-uur; -zeit, vr.: oefentijd, (fig.) leertijd.

Ueht, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) tijloos, wilde saffraan.

U’fer, o. (-s; mrv. -): oever; (fig.) kust; am - hinfahren: langs den oever (fig.: langs de kust) varen; I -aas. o.: (ins.) haft, (pop.) oever-aas ; -anwucns, m.: Zie -sclilicïi; -bau, m.: 1) bedijking, 2) dijkwerk (-baukunst, vr.: kunst om dijkwerken te maken); -bewohner, m.: oever-bewoner; -damm, m.: kade, kaai; -gebühr, vr. (-geld., o,): kadegeld; -gegend, vr.: 1) streek langs de rivier, 2) kuststreek; -grille, vr.: (ins.) veldkrekel; -kibitz, m.: (vog,) kievit; -kraut, o.: (pik.) waterweegbree; -laufer, m.: (vog,) kievit; -lerche, vr.: (vog.) kleine pluvier; -los, bv. n.: zonder oevers; -recht,

o.: strandrecht; -schlich, m.: gors, aangeslibde grond; -schnepfe, vr.: (vog,) watersnip; -schwalbe, vr.: (vog,) oeverzwaluw; -stadt, vr.: stad aan de rivier, (fig.) kuststad;-vogel, m.: (vog.) steltlooper;-weide, vr.: (pik,) waterwilg. uh, tsw.: hu!

Uhlan’, m. (-en; mrv.-en): (mil.)ulaan, speerruiter, lansier.

Uhla’nen, in Sam. I -offizier, m.: officier der ulanen; -regiment, o.: (het) regiment ulanen.

IJlir, vr.: 1) uurwerk, (inz.) horloge; (fig.) klok; 2) uur; Sie sindein Mannnach der -: (fig.) gij zijt een man van de klok,

vr.:

zer

vrouwen-

gij zijt een man die prompt op zijn tijd past; wie viel - ist es (was ist die wie yiel ist die -): hoe laat is het?: ioh habe fünf - (nach meiner - ist es fünf): ik heb het vijt uren, op mijn horloge is het vijf uren; I -band, o.: horloge-bandje; -beer-locke, vr.: signet (of ander te kijk gedragen versiersel) aan een horloge-ketting; -bort, o,: (zeew.) uurbord; -deckel, m.: deksel van de horloge-kas; -feder, vr.: horloge-veer; -futter, o.: horloge-kas; -gehange, o.: Zie -beerlocke; -gehause, o.: horloge-kas; -gestell, o.: horloge-stan-derd, opstaand horloge-foedraal; -getriebe, o.: raderwerk van horloge of klok; -glas, o.: horloge-glas; -glocke, vr.: slagwerk van een repetitie-horloge; -haken, m.: horloge-haakje; -halter, m:: voorwerp waaraan het horloge vastgemaakt is; -hammer, m.: klok-hamer, hamer die op de klok de uren slaat, (fig.) klepel; -kapsel, vr. (-kasten, m.): horloge-kas; -kette, vr.: horloge-ketting; -kloben, m.: katrol voor het touw waaraan het gewicht eener klok hangt; -macher, m.: horlogemaker (-machergesell, m.: horlogemakers-knecht; -macherkunst, vr.: horlogemakers-kunst); -macherei’, vr.: horlogemakerij; -platte, vr.: wijzerplaat; -rad, o.: rad van een uurwerk; -richter, m.: 1) regelaar (gelijkzetter) van de klok, 2) klokkenwinder (horlogemaker die bij zijne klanten de huisklok of de pendule komt opwinden en gelijkzetten); -sackchen, o.: horloge-zakje; -sand, o.: zand in het uurglas; -schlüssel, vr.:    horloge-sleutel(tje);

-schwerigel, m.: slinger van klok of pendule; -steller, m.: Zie -richter; -tasche, horloge-zakje; -weiser, m.: 1) wijz (van klok, pendule of horloge), 2) stift van een (den) zonnewijzer; -werk, o.: werk (binnenwerk) van een (het) horloge, (fig.) uurwerk, klok; -zeiger, m.: Zie -weiser; -zeit, vr.: middelbare tijd.

Uhren, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om de uren af te meten.

IJ hu, m. (-s; mrv. -s): (vog.) kat-uil.

Ukas’, m. (-es; mrv. -e): Zie Ukase.

Ukase, vr.: (keizerlijke) ukaze.

Ukelei', vr.: (visch:) bliek, blei.

U kermark, vr.: (adk.: de) Ukermark, (de) Ukraine.

Ulan’, m.: Zie Uhlan.

Ul me, vr.: (pik.) olmboom, olm.

lui men, bv. n.: olmhouten. I w. o. s.: vermolmen.

lUl men, in Sam. I -baum, m.: Zie Ulme; -hain, m.: olmenboschje, plokje olmboomen; -holz, o.: olmhout; -wald, m.: olmenbosch; -waldchen, o.: Zie -hain.

Ul’rich, m. (-s): Ulrik (een mansnaam)': den - rufen: (spr.) overgeven, rendez-vous spelen, (gem.) spuigen.

Ulri'ke, vr.: Ulrika (een naam).

Ultima tum, o. (-s): ultimatum.

Ul tra, m. (-s; mrv. -s): ultra, (fam.) doordrijver, over drijver, heethoofd, vinnigste partijman; I -krepidisi’ren [sie],

w. o. h.: (fam.) mee-kakelen over iets waarvan men geen verstand heeft; -marin, o. (-s): (schl.) ultramarijn, zeegroen; -montan', bv. n.: ultramontaansch; -mon-ta'ner m. (-s; mrv. -): ultramontaan; -monta'nisch, bv. n.: ultramontaansch.

lum, vz. 14]: 1) om (¹); rondom, om .. heen; omstreeks; - sechs Uhr: om zes uren; - die sechste Stunde: omstreeks (tegen) zes uren; - das Jahr achtzehnhun-dert neunzig: omstreeks (tegen) het jaar 1890; - Weihnachten: omstreeks (tegen) Kerstmis; - die Stadt fahren: om de stad heen rijden; - Einen sein: om iemand heen zijn, in iemands onmiddellijke nabijheid zijn; Einem - den Hals fallen: iem. om den hals vallen; - Held spielen: om geld spelen; bitten (anhalten) -: verzoeken om; Eins - das Andere: om den anderen; Einen Tag - den andern: om den anderen dag; - ... .willen: om .. .wil (- Gottes willen: om Godswil; - dieser Ursache willen: om die reden): 2) voor; - Geld arbeiten: voor geld werken; etwas - Geld kaufen: iets koopen voor kontant geld (a contant, tegen kontante betaling); ich habe es - sieben Mark gekauft: ik heb het voor zeven mark gekocht; - einen billigen Preis: voor een schappelijken prijs; - eine Summe von ...: voor eene som van ...; Einen - zehn Mark strafen: iemand beboeten voor tien mark; - Alles in der Welt nicht: voor niets ter wereld; Einen Artikel - den andern: artikel voor artikel; 3) met; wie steht es - Sie: hoe staat het met u, hoe gaat het met u?; wie steht es - die Gesundheit: hoe staat het (hoe gaat het) met de gezondheid?; wie steht es - die Sache: hoe staat het (hoe is gesteld) met de zaak? 4) (met een vergrootenden trap:) - so: des te; - so viel: zooveel te; - so mehr: des te meer; - so viel mehr: zooveel te meer; - so besser: des te beter; - so viel besser: zooveel te beter; 5) (in het Hollandsch in ’t geheel niet uitgedrukt:) er ist - zwei Jahre jünger: hij is twee jaar jonger; das ist - fünf Mark theuerer [tl: dat is vijf mark duurder; ich habe mich - drei Gulden verrechnet: ik heb mij drie gulden verrekend; es ist eine schone Sache - die Tugend: de deugd is een mooi ding; -die Gesundheit ist etwas Köstliches: de gezondheid is een kostelijk iets; der arme Teufel ist - ein Auge gekommen: de arme drommel heeft een oog verloren.

lum, vgw, (met „zu”): om te; - Ihnen zu zeigen: om u te toonen; - nicht zu-rückzubleiben: om niet achter te blijven. I -, bw.: om; dieser Weg führt - (dieser Weg ist -): (fam.) deze weg loopt om, dit is een omweg; die Woche ist -: de week is om (geëindigd, afgeloopen); wenn der Monat - ist: als de maand om is, aan het einde van de maand; - und -: rondom om .,. heen; wenn es - und - kommt: (fam.) als putje bij paaltje komt; rechts -: rechts om. | -, tsw.: om; - mit diesem Baume: om met dezen boom, deze boom

wen

oms

vr.:

eenen omweg

om

om

moet om (d. i. moet geveld worden).

um’lackern, w. b.:    1) omploegen,

2) weerover ploegen; -andern, w. b.: veranderen, anders maken; -arbeiten, w. b.: omwerken; -aren, w. b.: Zie -ackern; -ar'men, w. b.: omarmen, omhelzen; -bauen, w. b.: verbouwen (-bau'en, w. b.: met gebouwen omringen, rondom bebou-); -behalten, w. b.: omhouden (mantel, lagdoek, enz.),

Um'ber, m. (-s): omber-aarde; I -erde, omber-aarde; -fisch, m.: ombervisch; -vogel, m.: ombervogel.

urn (betten, w. b.: verbedden; -beugen, w. b.: ombuigen, (fig.) omvouwen, (kim.) ^omslaan; -biegen, w. b. onr.: Zie -beugen (w. o. onr. s. en sich -biegen, w. w. onr.: ombuigen, pik.: omkrullen); -bilden, w. b.: vervormen, een anderen vorm geven aan; -binden, w. b. onr.: 1) verbinden, anders binden,2)(eenboek:) anders inbinden, 3) (schort, sloof, voorschoot, boezelaar:) voordoen (-bin’den, w. b. onr.: rondom vastbinden; etwas -binden mit Eisendraht: ijzerdraad om iets heen binden); -blattern, w. b.: de bladen yan .... omslaan.

Um'bra, vr.: Zie Umber. um Ibrassen, w. b.: (zeew.) ombrassen; -brau’sen, w. b.: om .... heen bruisen; -brechen, w. o. onr. s.: breken, (fig.) bezwijken (w. b. onr.: kapot buigen, kapot vouwen, akk.: omploegen, typ.: laten verloopen, de regels laten verspringen, het zetsel van .... in een ander formaat brengen).

Um’lbrien, o. (-s): (adk.) Umbrië, um’bringen, w. b. onr.: ombrengen, van het leven berooven, (fig.) ongelukkig maken, in het verderf storten; -bringer, m. (-s; mrv. -): vermoorder, moordenaar; -bruch, m.: 1) omgeploegd land, 2) (mnw.) omringende erts-laag; -burzeln, w. o. h. omtuimelen.

umldam men, w. b.: bedijken, indijken ; -dam’mern, w. b.; in nevelen hullen, versomberen; -’decken, w. b.: (een dak:) veranderen, (eene tafel:) anders dekken, (ook:) afnemen en met schoon tafelgoed dekken; -dor'nen, w. b.: (dk.) met scherpe stekels omringen (vom Bajonett -dornt’: omstuwd door bajonetten); -’drehen, w. b.: omdraaien (Einem den Hals -’drehen: iemand den nek omdraaien; w. o. s.: omdraaien, zeew.: wenden; sich -’drehen, w. w.: zich omdraaien, fig.: draaien, ronddraaien, wentelen; -’dreher, m.: (ontl.i beweeg-spier, draai spier, (inz.) halswervel; -’drehung, vr.: 1) omdraaiing, 2) omwenteling; -’drehungs, in Sam. (-achse, vr.: omwentelings-as; -punkt, m.: omwen-telmgs-punt); -drucken, w. b.: (typ.) weerover drukken, herdrukken; -’drücken, w. b.: door drukking doen ombuigen; -duf ten, w. b,: met (welriekende) geuren omringen.

um’leggen, w. b.: (akk.) eggen, opeggen; -endbar, bv. n.: (tik.) verbuigbaar; -enden, w. b.: (tik.) verbuigen; -endung, vr.: verbuiging.

umlfah'en, w. b.: (dk.) Zie -fangen, -’fahren, w. o. onr. s.: 1) omrijden; 2) omvaren, (rijdende of varende)

maken (-fah’ren, w. b. onr.: 1. omrijden, om ... heen rijden, zeew.: om varen, om stevenen, b. v. eene kaap ; 2. omver rijden of varen, ten onderste boven rijden of varen; 3, ontwijken, vermijden, ontduiken, enz., door langs eenen omweg te rijden of te varen); -fahrt, vr.: 1) omweg, 2) rondrijding. (ook:) rondvaart, (het) ....heen rijaen of varen; -fah’rung, vr.: Zie -fahrt no. 2; -fall, m. (-es, -s): o m-valling, (fig.) sterfte onder het vee; -fallen, w. o. onr. s.: omvallen, omver vallen, (fig., van vee:) sterven (-fallen wollen: fig.: dreigen te vallen, op het vallen staan); -falzen, w. b.: vervouwen, anders vouwen; -fang, m.: omtrek, (fig.) uitgebreidheid, (het veel of weinig) omvattende, (van de stem) omvang (-fangs-linie, vr.: buitenlijn, omtrek); -fang’en, w. b. onr.: 1) omvatten, 2) omringen; -farben w. b.: opnieuw verven; -fassen, w. b.: (edelsteenen:) opnieuw zetten, (ook:) anders zetten (-fas'sen, w. b.: omvatten); -fas’send, bv. n.: omvattend (viel -fas’send: veel omvattend; alles -fas’send: alles omvattend); -fassung, vr.: (het) zetten opnieuw (van edelsteenen), (fig.) invatsel, kas, montoer (-fas'sung, vr.: om vat ting, om s 1 u i ting; -fas'sungsmauer, vr.: ringmuur); -flat’tern, w. b.: omfladderen, om ... heen fladderen); -flechten, w. b.: vervlechten, anders vlechten (-flech’ten, w. b. onr.: met vlechtwerk omringen); -fliegen, w. o. onr. s. en h.: rondvliegen (-flieg'en, w. b. onr.: om... heen vliegen); -flies'sen, w. b. onr.: om.... heen stroomen; -floch'ten, bv. n.: met vleehtwetk omringd (eine -floch’tene Flasche: eene matten flescli, eene veld-flesch); -flos’sen, bv. n.: omstroomd, rondom besproeid; -flo'ren, w. b.: omfloersen, met floers omhangen, (fig.) omslui eren; -fluth’en [t 1, w. b.: om ... heen stroomen; -formen, w. b.: Zie -hilden; -frage, vr.: omvraag, rondvraag, (fig.) stem-opneming (-frage halten: de stemmen opnemen); -fragen, w. o. h.: de stemmen opnemen, laten stemmen over; -führen, w. b.: 1) eenen omweg laten maken, 2) rondleiden; -füllen, w. b.: over gieten.

um’lgaffen (sich), w. w.: (fam.) met open mond rondkijken, (pop.) staan te kijken als Jut voor het hek; -gang, m.: 1) omgang, verkeer (-gang pflegen mit: omgaan met, verkeeren met; guten -gang haben: met goed gezelschap omgaan; eine Sprache aus dem -gange lemen: eene taal leeren door den omgang met menschen), 2) ronddraaiing, omwenteling,

3) omgang, rondgang, processie, 4) omweg,

5) ontwijking, vermijding (ich habe dessen nicht -gang nehmen können: ik heb het niet kunnen nalaten, ik heb er mij niet aan kunnen onttrekken), 6) omgang (van eenen toren), rondloopende gang (in of om een gebouw), galerij, gaanderij; -ganger, m.: rondgaander, (kph.) reiziger, (fig.) opnemer, schouwer, inspecteur, (adm.) grenskommies; -gangliën, bv. n.: goed om mee om te gaan, gemakkelijk in den omgang, gezellig (nicht -ganglich: moeielijk mee om te gaan, onaangenaam in den

enz.: in

omgang, ongezellig; nicht -gang'lich: niet te vermijden, onvermijdelijk); -'ganglich-keit, vr.: aangename omgang, gezelligheid (nicht -gang'ïichkeit: onvermijdelijkheid); -gangs, in Sam. (-gangssprache, yr.: gewone spreektaal, taal van den dagelijksch omgang; -gangswelt, vr.: maatschappelijke kring, kring waarin men omgang heeft); -gar'nen, w. b.: 1) netten spannen om .... heen, 2) in netten vangen, verstrikken; -gau'keln, w. o. h.: 1) om .... heen dartelen, 2) met drogbeelden begoochelen; -geben, w. b. onr.: 1) weerover geven (b.v. speelkaarten), 2) o m hangen, o m doen (b.v. een mantel); Einem einen Mantel -geben: iem. eenen mantel helpen omdoen (-ge’ben, w. b. onr.: omringen; v. dw.: omringd); -ge’bung, vr.: 1) omtrek (die -ge'bungen einer Stadt: de omstreken eener stad), 2) kring rondom (seine -ge'bung: de kring waarin hij zich beweegt, alles wat hem omringt; NB. „omgeving” is geen Hollandsch, maar een zeer verwerpelijk Germanisme) ; -gegend, vr.: omtrek, omstreek, omliggende landstreek; -gehen, w. o. onr. s.: 1) omgaan, rondgaan, eenen omgang (kkl. eene processie) houden (es geht in diesem Hause um: fam.: het spookt in dit huis). 2) omloopen, eenen omweg maken, 3) -gehen mit Einem: omgaan met iemand, omgang hebben met iem.; mit Leuten -gehen lemen: met menschen leeren omgaan; -gehen mit etwas: omgaan met iets, iets hanteeren, (fig.) zwanger gaan van iets, iets in zijn schild voeren (-geh'en, w. b. onr.: om .... heen gaan; etwas -geh'en: iets vermijden, iets ontwijken, iets ontloopen, iets ontduiken; den Feind -geh’en: mil: den vijand omtrekken; -geh'ung, vr.: vermijding, ontwijking, ontlooping, ontduiking); -gekehrt, bv. n.: omgekeerd, (fig.) veranderd (-gekehrt wird ein Schuh daraus: spr.: keer het blaadje om, bezie de zaak van den anderen kant); -geld, o.: accijns, impost; -gelder, m. (-s; mrv. -): kommies van den plaatselijken accijns; -gestalten, w. b.: Zie -Mlden; -gestaltung, vr.: 1) vervorming, 2) verandering van gedaante, gedaante-verwisseling; -giessen, w. b. onr.: 1) overgieten (uit het een in het ander), 2) weerover gieten (in den gietvorm), 3) rondom begieten; -git'tern, w. b.: rondom van traliewerk voorzien; -glan’zen, w. b.: omstralen, met glans (luister, glorie) omringen; -glotzen, w. o. h.: Zie -ff affen(sicli); -graben, w. b. onr.: 1) o m spitten, 2) rondom weggraven (einen Baum -graben; tnb.: den wortel van eenen boom ontblooten); -greifen, w. b. onr.: omvatten; -gren'zen, w. b.: om grenzen, aan alle kanten begrenzen; -gucken (sich), w, w,: rondkijken ; -gürten, w. b.: aangorden (ein Schiff -gürten: een schip sjorren; sich -gür'ten, w. w.: zijne lendenen omgorden, ook: sich die Lenden -gür'ten); -guss, m. (-es; mrv. -güsse): 1) hergieting, gieting opnieuw, 2) her-gietsel, (het) weerover gegotene.

iiiiiliaheu, w. b.: onr.: omhebben; -hal'sen, w. b.: omarmen, omhelzen;-hang, m. (-es; mrv. -hange): omhang, (fig.) gor-

dijn; -hangen, w. b. onr.: 1) om hangen, o m doen, 2) verhangen (d. i. elders hangen of anders hangen); -hauchen, w. b.: omver blazen.

umlier’, bw.: in het rond; ! -blieken, w. o. h.: rondkijken; -flattern, w. o. h.: rondfladderen; -fliegen, w. o. onr. s.: rondvliegen; -gehen, w. o. onr, s.: rondloopen; -liegen, w. o. onr. h.: in ’t rond liggen, verspreid liggen; -sehen, w. o. onr. s. (en: sich -sehen, w. w. onr.): rondzien, rondkijken; -sitzen, w. o. onr. h.: in het rond zitten; -stehen, w. o. onr. h.: in het rond staan; -ziehen, w. o. onr. s.: rondreizen, rondtrekken, (pop.) rondzwalken ; -ziehend, bv. n.: rondtrekkend, rondreizend.

umliin', bw.: (fam.) nicht - können: niet kunnen nalaten, niet in gebreke kunnen blijven.

Um’lkelir, vr.: keer, andere wending, omkeer, (fig.) inkeer; -kehrbar, bv. n.: (red.) om te keeren; -kehren, w. o. s.: omkeeren, terugkeeren, (fig.) tot inkeer komen, (theo,) zich bekeeren (-kehren ist besser als irre gehen: spr.: beter ten halve gekeerd, dan ten heele gedwaald;

I w. b.: 1. omkeeren; 2. ten onderste boven keeren; 3. kim.: keeren; sich -kehren, w. w.: zich omkeeren, zich omwenden, fig.: veranderen, anders worden); -kehrung, vr.: omkeering, omver-werping; -kippen, w. o. s.: o m kantelen (w. b.: doen kantelen, doen omvallen); -klaf'tern, w. b.: omvademen; -klam'mern, w. b.: omklemmen ; -kleiden, w. b.: verkleeden, andere kleeren aantrekken (sich -kleiden, w. w.: zich verkleeden; -klei’den, w. b,: om k 1 e e den, i n kleeden); -kommen, w. o. onr. s.: o m komen, om het leyen komen, fig.: bederven, onbruikbaar worden, ook: te loor gaan; -kral'len, w. b.: met zijne klauwen omklemmen; -krampen, w. b.: omslaan, (een hoed:) optoomen; -kran'zen, w. b.: omkransen; -kreis, m.: omtrek (im -kreise: 1. in omtrek, 2. in den omtrek, in het rond); -krei'sen, w. b.: 1)omringen, 2) om .... heen draaien; -kriech'en, w. b. onr.: om .... heen kruipen; -kriegen, w.b.: (pop.) o m krijgen ; -krümmen, w. b.: o inbuigen.

umlladen, w. b. onr.: 1) overladen (van den eenen wagen op den anderen, uit het eene schip in het andere), 2) (kpv.) verstouwen; Um'lage, vr.: 1) omslag (verdeeling van de op te brengen belasting over de belastingplichtigen), 2) omliggende landstreek, omtrek; -lagern, w. b.:    1) anders leggen, verleggen,

(mil.) een ander kamp doen betrekken (-la’gern, w. b,: omsingelen, fig.: belegeren, dk.: om stuwen); -lauf, m.: 1) omloop (in -lauf bringen: in omloop brengen; im -laufe sein: in omlopp zijn), 2) rondgaande brief, circulaire, 3) (hik.) ringzweer, fijt (-lauf, in Sam.: Zie -laufs); -laufen, w. o. onr. s.: 1) omloopen, eenen omwegmaken, 2) (bloed, geld, geruchten, omloop zijn,3) (tijd:) omloopen, omgaan, voorbijgaan, verstrijken, 4) (raderen, wielen, enz.:) draaien, omdraaien, (fig.) omwentelen (w. b. onr.: 1. omloopen, omver loopen, ten onderste boven loopen;

---

sas

TTmSCHLAG.

2. rondloopen, om .... heen loopen;) -laufer, m. (-s; mrv. -): 1) rondzwalker, 2) landlooper, vagebond, 3) straatslijper, lanterfanter; -laufs, in Sam. (-kapital, o.: bedrijfskapitaal; -schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; -zeit, vr.: omloops-tijd); -laut, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) verzachting van de wortel-vocaal; -legen, w. b.: 1) om .... heen leggen; ein Pflaster -legen: een pleister (over eene wond) leggen; einen Reif -legen: een hoepel (om eene ) leggen, 2) omvouwen, omslaan, buigen, (fig.) neerslaan (die Segel -leen: zeew.: de zeilen reven; der Wind ; das Korn -gelegt: de wind heeft het koorn neergeslagen), 3) verleggen, ver-laatsen, pik.: verplanten, verpoten (ein teinpflaster -legen: eene "bestrating

ton

om

ge r hat

•pnieuw bestraten; ae soldaten ver-I naar een ander

verleggen, eene straat o die Soldaten -legen: d< leggen |d. i. verplaatsen] garnizoen; Blumenzwiebeln -legen: bloembollen verpoten; ein Schiff -legen: een schip op de helling brengen om het te kalfaten, ook: een schip wenden (w. o. h.: van den wind: omloopen; der Wind legt nach Osten um: de wind loopt naar het oosten; I sich -legen, w. w.: ombuigen, gaan omliggen; die Schneide des Messers hat sich -gelegt: de scherpe kant van het mes is om gaan liggen ; I -le'gen, w. b.: om .... heen leggen; etwas -le’gen mit: iets rondom beleggen met; die Stadt ist ganz mit Truppen -legt: de stad is geheel en al omsingeld door troepen); -leiten, w. b.: (fig.) van den weg af brengen; -lenken, w. b.: tot inkeer brengen (-lenken, w. o. s.: tot inkeer komen); -leuch’ten, w. b.: rondom verlichten, met licht omringen; -liegen, w. o. onr. s.: in het rond liggen, verspreid liggen; -liegend, bv. n.: omliggend (die -liegende Gegend: de omliggende streek).

um’lmaclien, w. b.:    1) (pop.) er

omheen maken, 2) vermaken, anders maken; -mau'ern, w. b.: 1) met metselwerk omringen, 2) met eenen muur omringen; -messen, w. b. onr.; weerover meten, nog eens meten; -inodeln, w. b.: een anderen vorm geven aan; -münzen, w. b.: (mtw.) hermunten.

mu l nachten. w. b.: (dk.) in stikdon-keren nacht (in nachtelijk duister) hullen; -na'gen^ w. b.: rondom afknabbelen, (fig.) knagen aan; -nah'en, w. b.: rondom toenaaien, (kim.) zoomen (-'nahen, w.b.: weerover naaien); -ne’beln, w. b.: velen, (fig.) benevelen (-ne’belt, bv, n.: beneveld, mistig); -’nehmen, w. b. onr.: o m nemen (den Mantel -nehmen : zijnen [haren] mantel omdoen); -'nieten, w. b.: o m-klinken (b.v. de punt van eenen spijker).

umlpacken, w. b.: verpakken; -pan-zern, w. b.: pantseren; -pfah'len, w. b.: met palissaden (met paalwerk) omringen; - pflanzen, w. b.: verplanten, verpoten (-pflan’zen, w. b.: rondom beplanten); -’pflastern, w. b.: de bestrating opbreken en verleggen (-pflas'tern, w. b.: rondom bestraten); -’pflügen, w. b.: om ploegen; -’pragen, w. b.: hermunten; - purzeln. w. o. h.; omtuimelen.

umlquartieren, w. b.: (mil.) ver-

omne-

leggen (verplaatsen) naar een ander kwartier; -querlen, w. b,: Zie querlen.

umlrandern, w. b.: randen, gerand maken; -ran’ken, w. b.: om slingeren met ranken; -’reisen, w. o. s.: omreizen, eenen omweg maken (-rei'sen, w. b.: rondreizen); - reissen, w. b. onr.: omver rukken, omver werpen, (gronden:) ontginnen, om ploegen; -’reiten, w. o. onr. s.: omrijden, te paard eenen omweg maken (w. b, onr.: omver rijden, ten onderste boven rijden ; -rei'ten, w, b. onr.: rondom .... heen rijden, rondrijden): -'rennen, w. b. onr.: omver loopen, ten onderste boven hollen; -'rinden, w. b.: met een korst overdekken; -ring’en, w.b.: omringen, (jag.) omsingelen; -'riss, m. (-es; mrv. -e): ruwe omtrek, (schl.en bhk.) schets; - ritt, m.: 1) rondrit, 2) omweg te paard-'rühren, w. b.: omroeren: -’rüt-teln, w. b.: omschudden.

um'lsacken, w. b.: in andere zakken doen; -salzen, w. b,: het zout (de pekel) ververschen op ; -satteln, w. b.: van een nieuw (of: van een ander) zadel voorzien (w. o. s.: een ander vak beginnen, stk.:

eene andere partij over loopen, kkl.: tot een anderen godsdienst overgaan, fig. fam.: zijn rokje omkeeren); -satz, m. (-es): (kph.) omzet, verkoop; -sau’men, w. b.: omzoomen; -schaffen, w. b. onr.: Zie -bilden; -schan’zen, w. b.: verschansen, .rondom .... verschansingen aanleggen; -scharren, w. b.: omkrabbelen; -schaften, w. b.: omschaduwen, in schaduwen hullen; -schaftig, bv. n.: (adk.) omschaduwig (die -schaf-tigen, m. mrv.: de poolcirkel-bewoners); -schau, m. (-es, -s): blik in het rond, blik om zich heen; -schauen, w. o. h. (en: sich -schauen, w. w.): om zich heen zien, een blik in het rond werden; -schauung, vr.: Zie -8ch.au; -schaufeln, w. b.: omschoffelen (Korn -schaufeln: koorn verschieten) ; -schau’men, w. b.: rondom met schuim bedekken, met schuim omringen; -schei'nen, w. b. onr.: Zie -leuchten; -scherea, w. b. onr.: weerover scheren; -schichten, w. b.: weerover stapelen; -schichtig, bw.: laagswijze, laag om laag; -schicken, w. b.: rondzenden, rondsturen; -schien’en, w. b.: 1) ijzeren banden leggen om, 2) spoorstaven om .... heen leggen (als v. dw.: rondom beschenen, rondom verlicht); .-schiessen, w. b. onr.: omver schieten (w. o. onr. s.: [van den wind:l schielijk om loopen, eensklaps veranderen, snel afwisselen); -schiffen, o m varen, eenen omweg maken (w‘. b.: verschepen, van het eene schip in het andere overladen; -schiffen, w. b.: . heen

w. o. s.:

varen, om 1) omslag (om-van een kleeding-

o m varen, om ... stevenen); -schlag, m.: geslagen gedeelte) stuk, (fig.) omgeslagen kraag, (van een hoed:) omgeslagen rand, (in boeken:) omgeslagene (omgevouwene) punt, oor, 2) (van brieven, pakketten, enz.:) omslag, koevert, (hik.) pap, 3) (van het weder:) omslag, plotselinge verandering, (fig.) verandering, ommekeer, (van melk:) goor-wording, (van wijn en bier:) verschaling, 4) (vlk.) miskraam, 5) (spl.) gekeerd troef-

Zie de noot op blz. 862.

TTManTTrJ-CLE-

zaadhuisje; -schlage, in Sam. (-papier, o.: pakpapier; -tuch, o.: omslagdoek); I -schlagen, w. o. onr. s.: om slaan, o m vallen, (van het weder:) omslaan, veranderen, (van den wind:) omloopen, veranderen, (van personen:) veranderen (maar niet ten goede), (van melk:) goor worden, (van wijn en bier:) verschalen (w. b. onr.:

l.    om slaan, omver slaan, ten onderste boven slaan; 2. o m slaan, om vouwen, b.v. een kraagje, eene mouw, eene broekspijp, enz.; 3. omslaan, omkeeren, b.v. een blad

boek; 4. keeren, b.v. eene troefkaart; 5. omslaan, b.v. den hoek eener straat; 6. om slaan, omdoen, b.v. een mantel, een dikken doek, enz.; 7. om ... .heen slaan, om .... heen wikkelen [etwas -schlagen mit: iets wikkelen in]; 8. kph.: o mzetten; 9. mtw.: hermunten); I -schlei-chen, w. o. onr. h.: rondsluipen (-schlei-chen, w. b. onr.: om .... heen sluipen; -schlei'ern, w. b.: om sluieren; -schlies'-sen, w. b. onr.: om sl ui ten, omvatten; -schling'en, w, b. onr.: om slingeren, omkronkelen (mit den Armen -schling'en: in zijne of hare armen sluiten); -schlos’-sen, v. dw.: om sloten, besloten; -schlung'en, v. dw.: omslingerd, omkron-keld; -schmelzen, w. b. onr.: hersmelten; -schmieden, w. b.: versmeden (d. i. met den hamer opnieuw,-weerover of anders bewerken; -schmied’en, w. b.: om .... heen smeden); -schmier'en, w. b.: rondom smeren; -schran'ken, w. b.: beperken; -schrift, vr.: randschrift, omschrift; -schür’-zen, w. b : een schortje (sloofje, voorschoot) voordoen; -schütten, w. b.: 1) storten, morsen, omver stooten, 2) (uit het eene voorwerp in het andere:) storten, o ver gieten (-schüt’ten, w. b.: rondom bedekken; mit Erde -schüt’ten: tnb.: de aardeophoogenrondom);-schwar-men, w. b.: om .... heen zwermen; hwe'ben, w. b.: omzweven; -schweif,

m.    (-es, -s; mrv. -e): omhaal van woorden, (fig.) omweg (ohne -schweif: zonder omwegen, zonder omhaal van woorden); -schweifen, w. o. s.: rondzwalken; -schwen* ken, w. b.: heen en weer zwaaien (sich -schwenken, w. w.: zwenken); -schwingen (sich), w. w. onr.: omzwenken, zich schielijk omkeeren; -schwir’ren, w. b.: 1) om... gonzen,2) om ...heenfladderen; -schwung, m.: 1) zwenking, zwenkende beweging, (fig.) ommekeer, 2) ronddraaiing, omwenteling; -segeln, w. o. s.: Zie w. o. um -scliiflfen [w. b.: 1. over varen, in den grond varen, (een ander schip) zóó aanvaren dat het zinkt, 2. Zie w. b. um-scliiffen; I -se'geln, w. b.: om ... heen zeilen; eine Insel -se'geln: eiland heen zeilen; die Welt -se'geln: eene reis om de wereld doen]; -sehen (sich), w. w. onr.: om zich heen zien (sich nach etwas -sehen: naar iets omzien, naar iets zoeken; sich an einem Orte -sehen : al het bezienswaardige op eene plaats in oogenschouw nemen; sich in der Welt -sehen: de wereld bekijken; sich in Büchern -sehen: in boeken snuffelen); -setzbar, bv. n.: om te

van een

-sc

zetten, te verkoopen; -setzbarkeit, vr.: verkoopbaarheid; -setzen, w. b.: 1) verplaatsen, verzetten, elders of anders plaatsen, (tnb.) verplanten, verpoten, (muz.) in een anderen toon zetten, trans-poneeren, (typ.) anders zetten, laten verloopen, 2) (kph.) o m zetten, verhandelen, verkoopen (w. o. h. en: sich -setzen, w. w.: [van den wind:] omloopen, veranderen ; -set’zen, w. b.: rondom bezetten); -sicht, vr.: uitzicht (vergezicht) in het rond, (fig.) omzichtigheid; -sichtig, bv. n.: omzichtig; -sichtigkeit, vr.: omzichtigheid; -sinken, w. o. onr. s.: neerzijgen; -sit'zen, w. b. onr.: om ... heen zitten;-sonst', bw.: 1) voor niet, om niet, kosteloos, gratis, (fig.) straffeloos (das soll er mir nicht -sonst gethan haben: fam.: dat zal hij mij niet voor niet gebakken hebben; -sonst ist der Tod: spr.: geen geld, green pijpers, d. i. zonder geld krijgt men niets), 2) vergeefs, tevergeefs, vruchteloos, doel-lóos, (ook:) zonder reden (sich -sonst be-mühen: vergeefsche moeite doen).

um'lspannen, w. o. h.: van paarden verwisselen, versche paarden krijgen (w. b.: o m spannen; -span nen, w. b.: om spannen, omvatten); -spie’len, w.b.: om ... heen spelen, (fig.) den draak steken met; -spinnen, w. b.: weerover spinnen (-spin'nen, w. b. onr.: om ... heen spinnen); -springen, w. b. onr.: o m springen, omver springen, ten onderste boven springen (w. o. onr. s.: [van den wind:] eensklaps omloopen; w. o. onr. h.: -springen mit: fig. fam.: omspringen met); -stalten, w. b, Zie -geestalten; -stand, m. (-es, -s; mrv. -stande): 1) omstandigheid, 2) bijzonderheid (Zie -stande en -stands); -stande, m. mrv.: 1) omstandigheden, 2) bijzonderheden, 3) plichtplegingen, complimenten (in guten oder schlechten -standen sein: in goede of slechte omstandigheden verkeeren; sie ist in andern -standen: fam,: zij is in gezegende omstandigheden, d. i. zij is zwanger; machen Sie nicht so viel -stande: maak niet vele plichtplegingen, maak niet zooveel omslag; ohne alle -stande: zonder plichtplegingen; ohne weitere -stande: zonder vorm van proces, zonder verdere morgenspraak, zonder complimenten): -standlicn, bv. n. en bw.: 1) omstandig, breedvoerig, in al de bijzonderheden, (pop.) van haver tot gort, 2) omslachtig, lastig; -standlichkeit, vr.: 1) breedvoerigheid, 2) omslachtigheid, 3) (fam.) deftigheid, statigheid; -stands, in Sam. (-standsbrod, o.: dubbele boterham met vleesch of ham er tusschen; -standswort, o.: tik.: bijwoord); -stauen, w, b.: (zeew.) verstouwen; -stechen, w. b. onr.: 1) (grond:) omspitten, 2) (koorn:) verschieten, 3) (kpv., eene lading:) verstouwen, 4) (grav.) weerover graveeren, 5) (fig.) overhoop steken; -stecken, w. b.: 1) verspelden, anders vastspelden, 2) (een kapsel:) veranderen (-steck'en, w. b.: 1. rondom vastspelden, 2. -steck'en mit ...: rondom ... steken in; mit Pfahlen -stecken: Zie -pfalilen); -stehen, w. o, onr. h.: in het rond staan; w. o. onr. s.: (van melk:) goor Zie de noot op blz. 862.

over-

om een

zoo

worden (-stehen machen: goor doen wor-    sluwe praktijken, konkelarijën); -tritt, m,:

-den; -gestanden sein: goor geworden    over gang.

^ijn); -stehend, bv. n.: ommestaand (bw.:    umlwach'en, w. b.: rondom bewaken,

op ommezijde; die -stehenden: de om- de wacht om ... heen houden;-wach’sen, standers); -stellen, w. b.: 1) rondom w. b.: om ... heen groeien (als bv. n.: plaatsen, 2) verplaatsen, verzetten, anders rondom begroeid); -wal'den, w. b.: met plaatsen, (muz.) transponeeren, 3) Zie bosch omringen (-wal’det, bv. n.: door -setzen (sich -stellen, w. w.: zich ver- bosch omringd);-wallen, w. b.u^net eenen plaatsen ;-stellen, w. b.: omringen,fig. en wal omringen, met wallen omringen; Jag.: omsingelen, insluiten); -stempeln, -’walzen, w. b.: o m wentelen, (fig.) omver w. b.: om ... heen sturen; -stimmen, w. o. werpen (sich-’walzen, w. w.: o m wentelen, h.: een voor een stemmen, een voor een ronddraaien);-’walzung, vr.: omwenteling, jzijne stem „voor” of „tegen” uitbrengen ronddraaiing, (fig.) omwenteling, revolutie, -(w. b.: 1. stemmen (een muziek-instrument), omver-werping van de bestaande orde van 2. weero ver stemmen, 3. Einen-stimmen: zaken; -’wandeln, w. b.: veranderen, iemand tot eene andere zienswijze of herscheppen, (tik.) vervormen (d. i 1. ver-beschouwing brengen); -storen, w. b.: buigen, 2. vervoegen); -’wandlung, vr.: rommelen in, overhoop halen, in de war verandering, herschepping, (tik.) vervor-maken; -stossen, w. b. onr,: om stooten, ming (d. i. 1. verbuiging, 2. vervoeging); omver stooten, ten onderste boven stooten, -’wandern, w. o. s.: rondtrekken, rond-deene-regeering:) omver werpen, (wetten, zwerven, omdolen (-wan’dern, w. b.: om besluiten, vonnissen, enz.:) tenietdoen, ... heen zwerven);-was'sern, w. b.: rondom ’ vernietigen, (eene overeenkomst, eenen besproeien; -’wechseln, w. o. h.: elkander koop:) verbreken, ongedaan maken, (een aflossen beurt om beurt (mit einander bewijs:) omver stooten, ontzenuwen, -’wechseln: elkander aflossen beurt om <koorn:) verschieten; -stösslich, bv.n.: om beurt; I w.b.: 1. verwisselen, 2, afwisselen, te stooten, (fig.) te niet te doen, van on- 3. Geld -’wechseln: geld wisselen, ook: waarde te verklaren; -stösslichkeit, vr.: geld inwisselen; die Schuhe -’wechseln ^fig.) zwakheid, grond tot nietig-verklaring; fmit den Schuhen -’wechselnl: zijne [hare] -strah’len, w. b.: omstralen; -streichen, schoenen om en om dragen); - weg, m.: w. b. onr.: weerover smeren (-streich’en, omweg (ook fig.); -’wehen, w, b.: om-w. b. onr.: rondom smeren); -streu’en, w. waaien, omver waaien (-weh'en, w.b.: dk.: b.: rondom bestrooien; -stricken, w. b.: omzweven); -'wenden, reg. en onr. w. o. weerover breien (-strick'en, w. b.: 1. om s. en w. b.: omkeeren, omdraaien, (fig.)

... heen breien, rondom breien, 2. met veranderen, (zeew.) wenden (auf dem valstrikken omringen, fig.: verstrikken, Wege-'wenden: onderweg omkeeren ; wie verschalken); -stro'men, w. b.: rondom man eine Hand-wendet: fam.: eer men besproeien; -stülpen, w. b.: o m stroopen; zijne hand omdraait; mit -gewandter -sturz, m.: 1) omver-werping, 2) (fig.) val, Hand: met den rug van de hand; er ist ondergang,in duigen storting;-stürzen, w. ganz -gewandt: hij is geheel veranderd; o. s.: omvallen, (fig.) instorten, (fam.) ten Einen -'wenden: fig.: iemand van ziens-onderste boven tuimelen, (fig. fam.) over wijze of gedachte of voornemen doen den kop gaan, failliet gaan (w. b.: omver veranderen; I sich -'wenden, w. w.: zich werpen, ten onderste boven werpen).    omkeeren, zich omdraaien); -’werfen, w.

Um’ltag, m.:    dijkschouwing, dijk-    b. onr.: om werpen, omver werpen (ook

schouw; -takeln, w. b.: (zeew.) opnieuw fig.), ten onderste boven werpen, (eenen optuigen; -tanzen, w. b-: omver dansen, mantel:) omslaan, (pop.) o m gooien (der ten onderste boven dansen (-tan’zen, w. Kutscher hat -geworfen: het rijtuig is b.: om ... heen dansen); -taufen, w. b.: omgeslagen); -’wickeln, w. b.: 1) anders 1) herdoopen, opnieuw doopen, 2) (fig.) om woelen, 2) anders o p winden, anders verdoopen, eenen    anderen naam geven    op een kluwen winden, 3) (een kind:)

aan; -tausch, m.:    ruiling; -tauschen, w.    anders bakeren, (ook:) de luiers anders

b.: ruilen; -thun,    w. b. onr.: omdoen    aandoen (-wick'eln, w. b.: omwikkelen,

<sich -thun, w. w. onr.: fig.: orazien; sich om woelen; feen kind:] bakeren, |ook:l -thun nach: fig.: omzien naar); -thür’men de luiers aandoen); -win'deln, w. b.: (een ft], w. b.: met torens omringen; -to’ben, kind:) bakeren, (ook:) de luiers aandoen; w. b.: om ... heen woeden; -tö’nen, w.b.: -’winden, w. b. onr.: anders opwinden om ... heen klinken, (fig.) in het rond (-win'den, w. b. onr.: om win den; mit weergalmen; -to’sen, w. b.: om... heen den Armen -win’den: zijne [harel armen razen; -tragen, w. b. onr.: om dragen, om ... heen slingeren; mit Lorbeeren ronddragen, (fig.)    rondbrengen; -trager,    -win'den: lauweren vlechten rondom,

m.: rondbrenger;    -treiben, w. b. onr.:    om str engelen met lauweren); -wir'beln,

ronddrijven, in de rondte drijven, in eene w. b.: in eene dwarrelende wolk hullen rondgaande beweging brengen of houden, (von Rauch oder Staub -wir'belt sein; in (fig.) voortdrijven (sich -treiben, w. w. onr.: eene wolk van rook of stof gehuld zijn); rondzwalken); -treiber, m.: (ontl.) beweeg- -wo'gen, w. b.: met golven omringen, spier; -treten, w. b. onr.: 1) o m trappen, om g ol ven; -’wohnend, hv.n.: omwonend; omver trappen, 2) neertrappen, (schoenen -’wohner, m. mrv.: o m wonenden, bewo-en pantoffels:) neerhakken (w. o. onr. s.: ners van den omtrek, (adk.) bewoners van fig.: overloopen, b.v. naar eene andere den poolcirkel;-wokken, w.b.: omwolken, partij, over gaan, b.v. tot een ander met wolken bedekken, in wolken hullen kerkgenootschap); -trieb, m.: (fam.) (sich -wolken, w. w.: [van de lucht en van omloop (-triebe, m. mrv.: kuiperijën, ’s menschen gelaat:] betrekken, versom-

uit eigen beweging, 2) ongenood, on-uitgenoodigd; -auf’gelöst, bv. n.: onopgelost; -auf'haltbar (-auf’haltsam), bv. n.: niet te stuiten, niet tegen te houden, niet te keeren, (fig.) onwederstaanbaar; -auf’hörlich, bv. n.: onophoudelijk; -auf'-schiebbar (-auf’schieblich), bv. n. niet uit te stellen, voor geen uitstel vatbaar; -aus’bleiblich, bv. n.: onvermijdelijk: -aus'bleiblichkeit, vr.: onvermijdelijkheid; -aus'druckbar (-aus'drücklich),. bv. n.: met geene woorden uit te drukken, onuitsprekelijk; -aus'forschbar (-aus’-forschlich), bv. n.: 1) niet uit te vorschen, 2) niet te doorgronden; -aus'gebaut, bv. n,: (bwk.) onvoltooid; -aus'gebildet, bv.n.: 1) niet volkomen ontwikkeld, 2) onbeschaafd; -aus’geführt, bv.n.: onuitgevoerd; -aüs’gefüllt, bv. n.: oningevuld; -aus'ge-macht, bv. n.: onbeslist; -aus'gesetzt, bv. n.: onafgebroken, onverpoosd; -aus’rott-bar, bv. n.: onuitroeibaar; -aus'söhnlich, bv. n.: 1) niet weder goed te maken, onherstelbaar, 2) onverzoenlijk; -aus'-sprechlich, bv. n.: niet uit te spreken,, (hg.) onuitsprekelijk; -aus'stehlich, bv. n. onuitstaanbaar; -aus’stehlichkeit, vr.: on-uitstaanbaarheid; -austilgbar, bv. n.: onuitroeibaar; -aus’weichlich, bv. n.: onver-

beren); -wühlen, w. b.: om woelen, omwroeten (das -wühlen, z. n. o.: de o m-wroeting).

um’lzalilen, w. b.: 1) weerover tellen, 2) rondtellen; -zapfen. w. b.: 1) overtappen (uit het eene ding in het andere), 2) aftappen; -zau’nen, w b.: omheinen, omtuinen, met eene heining of met eene haag omringen; -zau'nung, vr.: 1) om-h e i ning, om t u i ning, 2) heining, haag, heg; -zeichnen, w. b.: weerover merken, anders merken (-zeich’nen, w. b.: rondom met teekens merken); -ziehen, w. o. onr. s.:

1)    verhuizen (d. i. elders gaan wonen, ook: eene andere woning betrekken, ook: uit den eenen dienst in den anderen overgaan),

2)    rondtrekken, eenen omgang (eene processie) houden (w. b.: o m trekken, omver trekken, ten onderste boven trekken; 2. die Schuhe und die Kleider -ziehen: andere schoenen en andere kleeren aantrekken;

I -zieh’en, w. b. onr.: om trekken, om .,. heen trekken; die Grenzen -ziehen: 1. de grenzen bezetten, 2. de grenzen inspec-teeren; I sich -'ziehen, w, w. onr.: zich verkleeden; sich -zieh’en, w. w. onr.: betrekken, b. v.: der Hlmmel umzieht’ sich: de lucht betrekt); -zing’eln, w. b.: omsingelen, (fig.) omringen; -’zirk, m. (-es): om trek; -zir’keln, w. b.: om ri n gen, -’zug, m. (-es, -s; mrv. -’züge): 1) omgang, processie, 2) rondgang, 3) om hang sel, omkleedsel, omwindsel.

Zie de noot op blz. 862.

un.... in Sam. I on.... (²)

mi"lab’biisslicli, bv.n.: niet te boeten, niet weder goed te maken; -ab’lassig, bv.

n.: aanhoudend, onafgebroken, zonder ophouden; -ab'lassigkeit, vr.: aanhoudendheid; -ab’lasslich, bv. n.: niet te staken, niet na te laten; -ab'messlich, bv. n.: onmetelijk; -ab’trennbar, bv. n.: onscheidbaar, onafscheidelijk; -ab’weislich, bv. n.: niet af te wijzen, niet te weigeren; -acht, vr.: onachtzaamheid, onoplettendheid; -acht, bv. n.: onecht; -ahn’lich, bv.n.: verschillend; -ahn'lichkeit, vr.: verschil, onderscheid; -an baubar, bv. n.: ongeschikt voor ontginning; -an'gebaut, bv. n.: (akk.) onbebouwd; -an’gestellt, bv.n.: ongeplaatst, buiten betrekking; -an'gezogen, dv. n.: ongekleed: -an’tastbar, bv. n.: onaantastbaar, (fig.) onberispelijk; -art, vr.: onbehoorlijkheid., (van kinderen:) ongezeglijkheid, stoutheid (als z. n. m.: ondeugd, stoute bengel); -ar'tig, bv. n.: onbehoorlijk, (van kinderen:) ongezeglijk, stout, niet zoet; -ar’tigkeit, vr.: Zie vr.: -art; -arti-kulirt' L-liert’j, bv. n.: onverstaanbaar.

U'nau, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) aï, luiaard.

un'lauf’bringlich, bv. n.: (fig.) buitensporig; -auf’gefordert, bv. n.: 1) ongevergd, ongevraagd, (fig.) vrijwillig,

mijdelijk.

uitband. m.: 1) lastige snaak, 2) ondeugende bengel; -ban’dig, bv. n,: 1) onhandelbaar, 2) ongezeglijk, ondeugend,.

3) buitensporig; -ban’digkeit, vr.: 1) onhandelbaarheid, 2) ongezeglijkheid, ondeugendheid, 3) buitensporigheid; -barbiert’, bv.n.: ongeschoren; -bar'tig, bv.n.: baardeloos;-bar’tigkeit, vr.: baardeloosheid;-be-am’tet, bv.n.: ambteloos;-beant’wortet, bv.

n.: onbeantwoord; -beant'wortlich, bv. n.: niet te beantwoorden; -beant’wortlichkeit, vr.: (het) niet te beantwoorden zijn; -be-denk lich, bw.: zonder aarzelen, zonder zich een oogenblik te bedenken ; -bedeu’tend, bv.n.: onbeduidend; -bedeu'tendheit, vr.: onbeduidendheid; -bedeut'sam, bv.n.: onbeduidend; -bedeut'samkeit, vr.: onbeduidendheid; -beding'lich (-bedingt’), bv. n,: onvoorwaardelijk; -bedingtheit, vr.: (’t> onvoorwaardelijke; -bedung’en, bv. n.: niet bedongen; -bedürftig, bv. n.: 1) niet behoeftig, 2) geene behoefte hebbende \ -been’digt, bv.n.: onvoltooid; -beerbt’, bv.

n.: zonder wettige erfgenamen; -beer'digt; bv. n.: onbegraven; -befah’igt, bv. n.: onbevoegd, ongerechtigd, (tot alle rechtsgeldige handelingen) onbekwaam; -befah’-ren, bv. n.: (wegen:) ongebaand, nooit bereden, (wateren:) nog nooit bevaren, (matrozen:) onbevaren; -befang’en, bv.n.: onbevangen; -befang’enheit, vr.: onbevangenheid; -befes’tigt, bv. n.: niet versterkt, -befleckt’, bv.n.: onbevlekt; -befleckt'heit; vr.: onbevlektheid; -befolg'bar, bv. n.: niet op te volgen; -befreun'det, bv. n.: zonder vrienden; -befried’igend, bv. n.:

UNBEFRIEDIGT.

onbevredigend: -bcfried’igt, bv. n : onbe-    stallt', zonder aanstelling; -bestand, m.:

vredigd, onvoldaan; -befugt', bv. n.: on-    onbestendigheid; -bestattet, bv. n.: onbe-

bevoegd; -begleit’et, bv. n.: onverzeld,    graven; -bestimmt', bv. n.: 1) onzeker,

zonder geleide; -begriffen, bv. n.: onbe-    twijfelachtig, 2) weifelend, besluiteloos,

grepen, niet begrepen ; -begrün'det, bv.    3) onbestemd, onduidelijk, 4) onbepaald

n. : ongegrond; -begü'tert, bv. n.: zonder    (die -bestimmte Art: tik.: de onbepaalde

fortuin, niet met aardsche goederen be-    wijs);-bestoch’en, bv. n.: niet omgekocht;

deeld; -behaart', bv. n.: kaal; -beha’gen,    -bestraft’, bv. n.:' ongestraft; -bestrit’ten,

o. : misnoegen, ongenoegen, ontevreden-    by. n.: onbetwist;-besucht’, bv.n.: 1) niet

heid; -behau’en, bv, n.: onbehouwen (ook    druk bezocht, 2) nog nooit bezocht; -beti’-

fig.); -behaupt’bar, bv. n.: onhoudbaar;    telt, bv. n.: zonder titel; -betont’, bv. n.:

-behau set, bv. n.: zonder huisdak; -be-    1) zonder klemtoon, 2) zonder toonteeken;

helf’lich, bv.n.: Zie -Ibeliülflicli; -be-    -betrieb’sam, bv. n.: zonder bedrijvigheid;

herzt’, bv. n.: lafhartig: -beherzt heit, vr.:    -betrüg’lich, bv.n.: 1) niet te bedriegen,

lafhartigheid; -behol’fen, bv. n.: 1) lomp,    2) onbedrieglijk; -beur'laubt, bv.n.: zonder

onhandig, 2) log; -benol fenheit, vr.:    verlof; -bewaftnet, bv. n.: ongewapend;

1)    lompheid, onhandigheid, 2) logheid;    -beweg’lich, bv. n.: onbeweeglijk, (fig.)

-behülflich, bv. n.: 1) weinig yoork o mend,    onwrikbaar (-bewegliche Güter: onroe-

2)    -beliolfen; -behülflichkeit, vr.:    rende goederen; ein -beweglicher Stern:

1)    weinige voorkomendheid, 2) Zie-be-    eene vaste ster; -bewegliche Feste: kkl.:

liolfenlieit; -bekleid’et, by. n,: onge-    vaste feestdagen; in -beweglichen Schrif-

kleed; -beküm’merniss [nisj, bv. n.: Zie    ten gedruckt: typ.: gestereotypeerd);

-bekümmertlieit; -beküm’mert, bv.    -beweg’lichkeit, vr.: onbeweeglijkheid,

n.: onbekommerd, onbezorgd, niet onge-    (fig.) onwrikbaarheid; -bewehrt’, bv. n.:

rust; -beküm’mertheit, vr.: onbekommerd-    weerloos; -beweibt’, bv. n.: zonder vrouw,

heid, onbezorgdheid, gerustheid;-bela’den,    ongetrouwd; -bewies’en, bv n.: onbewe-

bv. n.: ongeladen, zonder lading, ledig;    zen; -bewolkt’, bv. n.: onbewolkt; -be-

-belas'tet, bv. n.: onbelast; -belaubt’, bv.    • wusst’, bv. n.: [3] es ist mir -bewusst: het

n.: bladerloos, kaal; -belebt’, bv. n.: on-    is mij onbewust (d. i. onbekend), |2] ich

bezield; -belieb’en, o.: misnoegen, onge-    bin dessen -bewusst: ik ben daarvan

noegen, ontevredenheid; -bemerkt, bv. n.:    onbewust; -bezahl’bar, bv. n.: onbetaal-

onopgemerkt; -benommen, bv. n.: onver-    baar; -bezahm'bar, bv. n.: ontembaar;

kort (es bleibt Ihnen -benommen: het    -bezaunt’, bv. n.: zonder omheining; -beklijft u volkomen vrijstaan; das Recht    zeugt’, bv. n.: onbetuigd; -bezo’gen, bv.

bleibt Ihnen -benommen; gij behoudt ten    n.: (huis:) onbetrokken, onbewoond,

Tolle het recht); -benutzt’ (-benützt’), bv.    (muziek-instrument:) onbesnaard; -be-

n.: ongebruikt; -bera'then [t], bv. n.: on-    zweif’elbar, bv. n.: niet te betwijfelen,

beraden;-bereit'schaft, vr.: (net) onvoor-    ontwijfelbaar; -bezwung’en, bv.n.: 1) niet

bereid zijn; -berich’tigt, bv. n.: 1) niet in    tot onderwerping gebracht. 2) onbeteu-

orde gebracht, 2) onverbeterd, 3) onver-    geld;-bild, o.: wanstaltige figuur, monster;

effend, onbetaald; -berit’ten, bv.n.: (paar-    -bil’de (-bill), vr.: onrecht, verongelijking;

den:) nog nooit bereden, ongedresseerd,    -blu’tig, bv. n.: 1) niet bloedig, 2) zonder

(krijgslieden:) onbereden; -beru’fen, bv.    bloedvergieten; -bot, o.: Zie Missgebott;

n. en bw.: ongeroepen, uit eigen beweging;    -christ, m.: niet-Christen, ongeloovige;

-berührt’, bv. n.: onaangeroerd; -bescha - -christ'lich, b . n.: onchristelijk; -civilisirt’ det, bw.: 13] behoudens, [4] onverminderd; [siert], bv. n.: onbeschaafd.

-bescha’digt, bv. n.: 1) onbeschadigd,    und, vgw.: en.

2)    ongedeerd; -beschaftigt, bv. n.: 1) on-    un’ldatirt’ Itiert], bv. n.: ongedag-

bezet (d. i. met niets of met niemand    teekend, zonder datum; -denk’lich, bv. n.:

bezig), 2) zonder bezigheid, zonder werk;    1) ondenkbaar, 2) onheuglijk (von -denk-

-beschei’nigt, bv, n.: niet door eene schrif-    licher Zeit her: sedert onheuglijken tijd);

telijke verklaring gestaafd; -beschnit’ten,    -ding, o.: onding; -disciplinirt’ [niert], bv.

bv.n.: (kkl.) onbesneden,(tnb.) ongesnoeid,    n.: ongedisciplineerd.

(geld:) ongesnoeid,(papier:) onafgesneden; Unclulation’, vr.: golving, -beschol’ten, bv. n.: onbesproken, onge- un "kluid'sam. bv.n.: onverdraagzaam; rept, ongekreukt; -beschreib'lich, bv. n.:    -durch'schaubar (-durch'schaulich), bv. n.:

onbeschrijfelijk; -beschreib’lichkeit, vr.:    niet te doorzien, (fig.) niet te doorgronden;

onbeschrïjfelijkheid; -beschrieb'en, bv-n.:    -durchstoch’en, by. n.: niet doorgestoken;

1) onbeschreven, 2) ongeschreven; -be-    -durchsucht’, bv. n.: niet doorzocht;

schrieen (-beschri’en\ bv.n.: 1) niet in    -durchstrich’en, bv. n.: niet doorgeschrapt,

opspraak gebracht, 2) niet behekst; -be- un le ben, bv. n.: oneffen, ongelijk schuht’, bv. n.: zonder schoeisel, (van    (das ist nicht -eben: fig. fam.: dat is zoo

paarden:) onbeslagen; -besetzt’, bv.n.:    kwaad niet, dat is vrij goed); -e’bene,

onbezet, vacant, ledig, (mil,) zonder be*    vr. (-e’benheit, vr.): oneffenheid; -echt, bv.

zetting, zonder garnizoen, (kim.) zonder    n.: onecht; -eh'e,vr.: onechtelijke samengarneersel, (vijvers:) zonder visch; -be-    woning, (het) als man en vrouw met

siegt’, bv. n.: niet overwonnen; -besohlt’,    elkander leven zonder gehuwd te zijn;

bv.n.-.zonder zolen; -beson’nen, bv, n.: onbe-    -eig’en, bv. n.: 1) niet (mijn, uw, zijn, ons,

zonnen; -beson’nenheit,yr.: onbezonnenheid;    haar, hun) eigen, 2) oneigenlijk, onjuist;

-besorgt’, bv. n.: 1) niet ongerust, 2)-be-    -eig ennutz, m.: onbaatzuchtigheid, be-

„w.-gt’ lassen: nalaten, niet volbr en gen;    langloosheid; -ei’gentlich, bv. n.: 1) on-

-bes'serlich, bv. n.: onverbeterlijk; -bes’-    eigenlijk, 2) figuurlijk, overdrachtelijk;

serlichkeit, vr.: onverbeterlijkneid; -be-    -ein’athembar [tl, bv. n.: niet in te ade-

men;-ein'balsamirt [miert], bv. n.: onge-    niet ver af, dichtbij (als vz. [2]: in de*'

balsemd; -ein’begriffen, bv. n.: niet daarin    nabijheid van; -fern der Brücke und des>

(niet daaronder) begrepen;-ein’gedungen,    Ufers: dichtbij de brug en den oever);

bv.n.: niet bedongen; -ein’geladen, bv. n.:    -filtrirt’ [triert], bv. n.: ongefiltreerd'r

ongenoodigd;-ein'genommen, bv.n.: l)niet    -fiath [t], m.: vuil, (inz.) drek (seinen

ingenomen, 2) niet ontvangen, niet geïnd,    -fiath auslassen: zijn drek loozen); -fla'ther,

3) onbevooroordeeld, onpartijdig; -ein'ge-    [t], m. (-s; mrv. -): vuilik; -flatherei’ [tl,

schrieben (-ein'getragen), bv. n.: niet    vr.: vuiligheid, (fig.) liederlijkheid;

geboekt; -eins, bw,: oneens, niet eens    -fla'therin [tj, vr. (mrv. -nen): vuilpoes,

(mit sich selbst -eins sein: het met zich    vuile taddik; -fla'thig [tl, bv. n.: vuil,

zelven niet eens zijn); -ein'treiblich, bv.    (fig.) liederlijk; -fla'thigkeit [t], vr.: Zie

n.: oninbaar; -elas'tisch, bv. n.: niet    -fiatlierei; -fleiss, m.: luiheid; -fleis’sig,,

elastiek; -empfun’den, bv. n.: niet onder-    bv. n.: lui; -form, vr.: wanstaltigheid, misvonden; -entbehr’lich, by. n.: onmisbaar;    maaktheid; -för'mig (-förm’lich), bv. n.:

-entbehr’lichkeit, vr.: onmisbaarheid: -ent-    vormeloos, wanstaltig, mismaakt;-frankirt’

geld'lich (-entgelt’lich), bv. n. en bw.:    [kiert], bv. n.: ongefrankeerd;-frei'bürger-

1) gratis, kosteloos, 2) onbezoldigd, (fig.)    lich, bv. n.: anti-republikeinsch; -frei'~

zonder belooning; -entschied'en, bv. n.;    gebig, bv. n.: 1) niet liberaal, 2) niet mild,

1) onbeslist, 2) besluiteloos;-entschied'en-    (fam.) niet scheutig; -frei'gebigkeit, vr.:

heit,vr.: 1) onbeslistheid, 2) besluiteloosheid;    (fig. fam.) vasthoudendheid, karigheid;

-entschlos’sen, bv. n.: besluiteloos; -ent-    -frei'willig, bv. n.: 1) niet vrijwillig, niet

schlos'senheit, vr.: besluiteloosheid; -ent-    uit eigen beweging, 2) onwillekeurig;

schlüs’sig, bv. n.: besluiteloos;-entschlüs'-    -frei'willigkeit, vr.:    1) gedwongenheid,

sigkeit, vr.: besluiteloosheid; -entwick’elt,    2) onwillekeurigheid; -freund, m.: onvriend,

bv. n.: onontwikkeld; -entwirr'bar, bv. n.:    (fig.) vijand; -freund’lich, bv.n.: onvriende-

niet te ontwarren; -erach'tet, vz, [2] en    lijk, (van het weer:) onaangenaam, (ook:>

vgw.: Zie -geaclitet; -erbe’ten, bv. n.:    ongezond; -freund'lichkeit, onvriendelijk-

ongevraagd;-erbitt'lich, bv. n.; onverbid- * heid, (van het weer:) guurheid, ruwheid, on-delijk, niet te vermurwen; -erbitt'lichkeit,    aangenaamheid; -freund’schaft, vr.: vijan-

vr.: onverbiddelijkheid; -erbroch’en, bv,    digheid; -fried'e, m. (-ns): tweedracht;

n.: niet opengebroken; -erdacht’, bv.n.:    -fried'en, m. (-s): tweedracht; -fried’fertig

onuitgedacht, niet verzonnen; -erdenk-    (-fried'lich, -fried'sam), bv. n.: niet vrede-

lich, bv. n.: niet te bedenken, niet uit    lievend:-fried'lichkeit, vr.: weinige vrede-

te denken; -erfind’lich, bv. n.: niet uit    lievendheid; -fug, m. (-es, -s): 1) wange-

te vinden; -erfüllt’, bv. n.: onvervuld;    drag, 2) onbetamelijkheid (-fug treiben:-

-erfun’den, bv. n.: onuitgevonden; -er-    fam.: kattekwaad uitvoeren),

gründ’bar (-ergründ'lich), bv. n.:    niet    un’ganz,    bv.    n.:    niet heel, niet gaaf.

te peilen, (fig.) ondoorgrondelijk; -erhört’,    lUngar,    m.    (-s;    mrv. -n): Hongaar;

bv. n.: onverhoord, (fig.) ongehoord,    Un'garin, vr. (mrv. -nen): Hongaarsche;

nooit gehoord, verregaand; -erhört'heit;    un'garisch, bv. n.: Hongaarsch; Un'garn,

vr.: (fig) ongehoordheid, (het) ongehoorde,    o. (-s): (adk.) Hongarije; Un'garwein, m.:

-erin'nerlich, bv. n.: niet te herinneren    Hongaarsche wijn.

(das ist ihm -erinnerlich: dat kan hij    zich    lun'gar,    bv. n.:    (kkk.) ongaar, niet

niet herinneren); -erkannt', bv. n.: niet gaar; un"garantirt’ [tiert], bv. n.: onge-herkend, (fig.) onbekend (-erkannt' reisen: garandeerd.

incognito reizen); -ermüd'lich, bv.    n.:    un'Igeacht'et,    bv. n.: niet geacht,,

onvermoeid, door niets te vermoeien;    weinig geacht (als vz. [21: niettegenstaande,

-erschaffen, bv. n.: ongeschapen; -er-    ondanks, in weerwil van, ongeacht; dessen •

schöpf'bar, bv. n.: onuitputtelijk; -er-    -geachtet; desniettegenstaande, in weer-

schöpf'lichkeit, vr.: onuitputtelijkheid;    wil daarvan; I als vgw.: hoewel, alhoewel,

-erschrock'en bv. n.: onverschrokken;    ofschoon); -geack'ert, bv. n.: (akk.) braak

-erschrock'enheit, vr.: onverschrokkenheid;    liggend; -geahn'det, bv. n.: straffeloos;

-erschüt'terlich, bv. n.: onwrikbaar;    -geahnt’, bv. n.: onvermoed, nooit gedacht;

-erschüt'terlichkeit, vr.: onwrikbaarheid;    -gear’beitet, bv. n.: onbewerkt, ruw; -ge-

-erschüt'tert, hv. n.: ongeschokt, (fig.) on-    bahnt', bv. n.: ongebaand; -gebaut', bv.n.:

verzwakt ; -erspriess'lichkeit, vr.: onvoor-    (bwk.) ongebouwd, (akk.) braak liggend;

deeligheid; -erstreck’lich, bv. n.: uiterst,    -geber'de, vr.: scheef gezicht; -gpber'dig,

voor geene verlenging vatbaar;-ersueht',    bv. n.: gezichten trekkend, een scheef

bv. n.: ongevraagd, vrijwillig, uit eigen    gezicht zettend (sich -geberdig stellen:

beweging; -ertrag'lich, bv. n.: onverdraag-    1, gezichten trekken, een scheef gezicht

lijk, onuitstaanbaar; -erwahnt', bv. n.:    zetten, 2. ondeugend zijn, stout zijn, naar

onvermeld (-erwahnt lassen: met stil-    geen verbieden luisteren); -gebe'ten, bv.

zwijgen voorbijgaan);-erwerb'lich, bv. n.:    n. en bw.: 1) ongevraagd, onverzocht,

niet te verwerven; -erwied’ert, bv. n.:    2) zonder zich te laten bidden (ein

onbeantwoord; -erwies'en, bv. n.: onbe-    -gebetener Gast: een ongenoode gast);

wezen; -erwo'gen, bv. n.: onoverwogen;    -gebleicht', bv. n.: ongebleekt; -gebo'ren:

-erzahlt, bv. n.: onverteld; -erzo’gen, bv.n.:    bv. n.: ongeboren (-geborene Frucht,

(fig.) zonder opvoeding, (fig. fam.) ongelikt.    vlk.: ongeborene vrucht, foetus) ;-gebrauchV

IJn”lfall, m. (-es, -s; mrv. -falie): on-    m.: onbruik (in -gebrauch gekommen: in

geval, (fig.) ongeluk; -far'big, bv. n,:    onbruik geraakt); -gebühr', vr.: onbehoor-

miskleurig, kleurloos; -fein, bv. n.: niet    lijkheid, onbetamelijkheid (bis zur -gebühr:

fijn, (fig.) niet hupsch; -fein'heit, vr.:    1. in het onbehoorlijke, in het onbetame-

onfijnheid, (fig.) onhupschheid; -fern, bw.:    lijke, 2. verregaande); -gebühr'niss [nis],

on-

vr.:

ene

vr.:

-gre-

yr.: Zie -g ebülir; -gebun’denheit, vr. gebondenheid (ook fig.); -geburt',

1) ongeborene vrucht, 2) onvoldrag vrucht, misgeboorte; -gedeih'en, o. (-s): mislukking; -gedruckt', bv. n.: (typ.) ongedrukt; -gedrückt', bv. n.: ongedrukt, niet neergedrukt; -gefahr’, bv, n.: toevallig (als bw.: 1. ongeveer; vor -gefahr einem Monate: ongeveer eene maand geleden; 2. toevalligerwijze, toevallig, bij toeval; von -gefahr: toevalligerwijze, toevallig, bij toeval; I als z. n. o. [-s]: toevalligheid, toeval); -gefahr’det, bv. n.: ongedeerd; -gefalscht', bv.n.: onvervalscht; -gefüt'tert, bv. n.: (dieren:) ongevoederd, (kleedcren, enz.:) ongevoerd; -gegerbt', bv. n.: ongelooid; -geges’sen, bv. n.: ongegeten, niet opgegeten (als bw.: zonder eten; fig.: nuchter); -gegrün’det, bv. n.: ongegrond; -gehal’ten, bv. n.: 1) niet gehouden (b.v. beloften), niet nagekomen, 2) ongehouden, onverplicht, 3) boos (über etwas: over iets; auf Einen: op iemand; -gehalten werden: boos worden, zich boos maken); -geheis'sen, bv.n.: ongeheeten, niet geboden, niet gekom-mandeerd (-geheissen Yornehmen hat kein gut Aufnehmen: spr. aangebodene diensten zijn zelden aangenaam); -ge-heu’er, o. (-s; mrv. -): monster (als bv. n. en bw.: ontzaglijk); -geho’belt, bv. n.: ongeschaafd, (fig.) ruw, ongepolijst (ein -gehobelter Mensch: een lompe vlegel); -gehofft', bv. n.: onverhoopt; -gehopft’, bv.: (bier:) ongehopt; -gehu’delt, bv. n.: ongemoeid, niet lastig gevallen (lassen Sie mich -gehudelt: fam.: laat mij ongeschoren, laat mij met rust); -geist, m. (-es):

1)    kwalijk-gezindheid, 2) boosaardigheid; -geist’lich, bv.n.: 1) wereldlijk, 2) wereldsch; -geist’lichkeit, vr.: 1) wereldlijkheid,

2)    (het) wereldsche; -gekün’stelt, bv. n.: ongekunsteld.

im’lgela'den, bv. n.: 1) ongeladen, 2) ongenood, ongenoodigd, ongevraagd; -geld, o.: (kpv.) kaplaken (-gel’der, o. mrv.: ongelden, onkosten);-geleekt’, bv.n.: ongelikt (ein -geleckter Bar: iron.: een ongelikte beer); -gele’gen, bv. n.: ongelegen (zur -gelegenen Zeit: op een ongelegen tijd); -gele'genheit, vr.: ongelegenheid, last, moeite (Einem -gelegenheit machen: iemand moeite veroorzaken, het iemand lastig maken); -gelegt', bv. n.: nog niet gelegd (sich um -gelegte Eier bekümmern: spr.: ellende vóór den tijd maken, schreeuwen eer men geslagen wordt); -gelenk’, bv. n.: 1) niet lenig, niet buigzaam (vor Kalte -: verstijfd van koude), 2) log, zwaar, niet te hanteeren, 3) onhandelbaar- -gelockt', bv. n.: (dk.) ongelokt, zonder krullende lokken; -gelöscht’, bv.n.: (kalk:) ongebluscht, (dorst:) ongelescht; -gelö’thet [t], bv, n.: ongesoldeerd; -gelüftet, bv. n.: niet gelucht; -gemach’,

o.: ongemak; -gemass', bv. n.: ongeëven-redigd (bw.: niet overeenkomstig); -ge-mass'heit, vr.: ongeëvenredigdheid; -ge-mein’, bv. n. en bw.: ongemeen, buitengewoon; -gemünzt', bv. n.: ongemunt; -genannt', bv.n.: ongenoemd, (let.) anoniem; -genannt'heit, vr.: anonimiteit; -genos'sen, bv. n.; ongenoten, (fig.) ongegeten

(es soll ihm nicht -genossen hingehen: pop : dat zal hij niet voor niet gedaan nebben; der Hund ist -genossen: jag.: de hond is nog niet fel op de jacht); -genö'thigt [t], bv. n.: niet genoodzaakt, niet gedwongen, vrijwillig, uit eigen bewer ging; -genü'gend, bv. n.: onvoldoende, ontoereikend; -genützt', bv. n.: ongebruikt; -geohrt', bv. n.: zonder oor, zonder ooren; -geord'net, bv. n.: ongeregeld; -gepflas'tert, bv. n.: ongeplaveid, onbestraat; -gepflegt’, bv. n.: niet behoorlijk opgepast; -gepragt’, bv.n.: ongemunt; -geprüft', bv. n.:    1) onbeproefd, niet

onderzocht, 2) niet op de proef gesteld; -geputzt’, bv, n.: onopgeschikt; -geracht', bv. n.: ongewroken; -gera'de, bv. n.: 1) niet recht, 2) oneven (gerade oder -gerade spielen : even of oneven raden); -geran'delt, bv, n.: (mtw.) ongerand; -gera'then [t]? bv. n.: 1) in den groei belemmerd, niet tot vollen wasdom gekomen, 2) (van kinderen:) (door eene verkeerde opvoeding) bedorven, slecht-opgevoed; -gerech’net, bv. n. bw.: ongerekend; -gereimt’, bv n.: ongerijmd; -gereimt’heit, vr.: ongerijmdheid; -gereizt', bv. n.: ongetergd, ongesard, (gnk.) ongeprikkeld; -gerieb’en, bv. n.: (verf:) niet afgewreven; -gerit'ten, bv. n.: nog onbereden; -gern, bw.: ongaarne, niet gaarne; -geroch’en, bv, n.: 1) niet geroken, 2) ongewroken ; -gerügt’, , bv. n.: onberispt, ongelaakt; -gerüs'tet, bv. n.: niet gereedgemaakt; -gesal’zen, bv. n.: ongezouten, (fig.) laf; -gesal'zenheit, vr,: (fig.) lafheid; -gesam'melt, bv. n.: verstrooid, verspreid, niet bijeengebracht; -gesat'telt, bv. n.: ongezadeld; -gesau'ert, bv. n.: ongezuurd; -gesaumt', bv. n.: (kim.) ongezoomd, (fig.) onverwijld, dadelijk;-gescheh'en, bv.n,: ongedaan; -gescheidt’, bv. n.: onverstandig, dwaas, (fam.) onbekookt; -ge-scheidt’heit, vr.:    onverstandigheid,

dwaasheid, (fam.) onbekooktheid; -ge-scheut’, bv. n.: 1) onvervaard, onbevreesd, 2) onbeschaamd; -geschick', o. (-es,    -s): 1) ongeschiktheid, onhandig

heid, 2) tegenspoed, onspoed; -ge-schlacht’, bv. n.: onbehouwen, ruw; -geschlacht'heit, vr.: onbehouwenheid, ruwheid; -geschla’gen, bv. n. en bw,: zonder slaag, heelhuids; -geschlif fen, bv. n.: ongeslepen, niet scherp, (fig.) ongepolijst, ruw; -geschlif'fenheit,

(fig.) ongepolijstheid, ruwheid; schmack’, m.: 1) wansmaak, gebrek aan smaak, 2) onsmakelijkheid, smakeloosheid ; -geschma’lert, bv. n.: onverkort, ongekreukt; -geschmelzt’, bv. n.: 1) ongesmolten, 2) zonder boter, droog; -geschminkt', bv. n.: ongeblanket, (fig.) onopgesmukt; -geschmol’zen, bv. n.: ongesmolten : -geschmückt', bv. n.: onopgesmukt ; -geschnit'ten, bv. n.: ongesneden, (fig. van veeren schrijfpennen:) onversneden, onvermaakt; -geschnürt', bv. n.: niet vastgesnoerd, (fig.) ongeregen; -geschont', bv. n.: niet gespaard, niet ontzien; -ge-seho’ren, bY. n.: ongeschoren (ook fig., b.v.: Einen -geschoren lassen: iemand ongeschoren laten); -geschützt', bv. n.: 1) onbeschut, 2) onverdedigd ; -geschwacht',

bv. n.: 1) onverzwakt, 2) niet verkracht;

fahrte, m.: Zie -bruder; -genoss, m.: Zie -bruder; -geschichte, vr.: ongelukkige geschiedenis; -jahr, o.: ongeluks-jaar; -kind, o.: ongelukskind; -marchen, o.: ongeluks-verhaal, ongeluks-vertelling; -ort, m.: ongelukkige plaats, plaats des ongeluks; -prophet, m.: ongeluks-profeet; -sohn, m.: ongelukskind; -stern, m,: ongelukkig gesternte Lunter einem -sterne geboren: onder eene ongelukkige planeet geboren]; -stifter, m.: aanrichter van ongeluk, kwaadbrouwer; -stunde, vr.: noodlottig uur, fig.: noodlottig oogenblik ; -tag, m.: ongeluksdag; -vogel, m.: vog. en fig.:    ongeluksvogel); I -gótterei', vr.:

ongodisterij; -göt'tisch, bv. n. ongodis-

-geschwo'ren, bv. n.: onbeëedigd; -ge-siebt’, bv. n.: ongezift; -gesit'tetheit, vr.:

1) onbeschaafdheid, 2) onfatsoenlijkheid;

-gespeis'et, bv. n.: ongespijzigd; -gestalt'

(-gestal'tet), bv. n.: wanstaltig, misvormd; -gestalt'heit, vr.: wanstaltigheid, misvormdheid; -gestan'dig, bv. n. [31: ontkennend, niet bekennend (-gestandig sein: ontkennen, niet bekennen); -gestat’tet, bv. n.: ongeoorloofd, niet vergund, niet toegestaan; -gestort’, bv. n.: ongestoord;

-gestört'heit,vr./.ongestoordheid; -gestraft', bv. n.: ongestraft, straffeloos;-gestüm’, m. en o. (-es,-s): onstuimigheid (als bv. n.: onstuimig); -gestüm’heit, vr.: onstuimigheid; -gesühnt', bv. n,: niet door een    tisch.

zoenoffer uitgewischt, waarvoor niet ge- ungrisch, bv. n. Hongaarsch. boet is; -gethüm [t], o. (-es,-s; mrv.-e):    Un'lgrund, m. (-es, -s): 1) schijn-

1) monster, afzichtelijk gedrocht, 2) schrik-    grond, (fig.) ongegrondheid (mit -grund:

gestalte, spook; -getrübt', bv. n.: 1) onge-    zonder grond, ten onrechte), 2) Zie

stoord, 2) onbewolkt, helder; -gewaffnet,    Ahgrund; -gründ'lich, bv. n.: opper-

bv. n.: ongewapend;-gewahr'bar, bv. n.:    vlakkig; -gründ'lichkeit, vr.: oppervlak-

niet toe te staan, niet in te willigen; -ge-    kigheid; -gunst, vr.: 1) ongenegenheid,

wiss', bv. n.: 1) onwis, onzeker, 2) weife-    misnoegen, ongenoegen, 2) ongenade;

lend, besluiteloos (aufs -gewisse hin: in    -gut, bv. n.: niet goea (für -gut pieh-

het honderd, op goed geluk); -gewis'sen-    men: kwalijk nemen; nichts für -gut:

haft, bv. n.: gewetenloos; -gewis’senhaf-    neem mij niet kwalijk, met uw welne-

tigkeit, vr.: gewetenloosheid; -gewiss'heit,    men); -gü’te, vr.: 1) slechte hoedanigheid,

vr': 1) onwisheid, onzekerheid, 2) wei-    2) weinige goedheid (in -güte vermerken:

feling, besluiteloosheid; -gewit'ter, o.:    kwalijk nemen, in het kwade opnemen,

onweder, onweer (-gewittervogel, m.:    ten kwade duiden); -heil, o. (-s): onheil;

onweersvogel, stormvogel; -gewitter-    -heü'bar, bv. n.: ongeneeslijk; -heil'barkeit,

wolke, vr.: onweerswolk); -gewit'zigt, bv,    vr.: ongeneeslijkheid; -heilig, bv. n. :

n.: onnoozel; -gewohn’heit, vr.: onge-    1) ongewijd, 2)goddeloos; -heil'igkeit, vr.:

woonte; -gewöhniich, bv. n.: 1) onge-    1) onge wijdheid, 3) goddeloosheid; -heim'-

woon, buitengewoon, zeldzaam, 2) zon-    isch, bv. n.: uitheemsch, vreemd; -heim'lich,

derling, vreemd; -gewöhnlichkeit, vr.:    bv. n.: 1) openbaar, niet heimelijk, 2) som-

1) ongewoonheid, buitengewoonheid, zeld-    ber. doodsch. akelig, onheilspellend (ein

zaamheid, 2) zonderlingheid, vreemdheid;    -heimliches Haus: een huis waar men

-gewohnf, bv. n. [2]: ongewoon |aanl,    akelig wordt van de doodschheid, een

ongewend [aan], (ook:) buitengewoon,    huis waar het spookt; es wird mir hier

vreemd;-gezahmt’, bv. n.: ongetemd, (fig.)    ganz -heimlich: ik voel mij hier alles

breidelloos, ongebreideld; -gezeich'net    behalve ©p mijn gemak; es ward mir

bv. n.: niet gemerkt, van geen merkteeken    -heimlich zu Muthe [t]: het werd mij

voorzien; -gezeugt', bv. n.: ongeteeld;    akelig te moede); -heim'lichkeit, vr.:

-gezief'er, o. (-s): ongedierte;-gezo’gen,    1) openbaarheid, 2) somberheid, doodsch -

bv. n.: 1) (van loterij-nommers :) niet uit-    heid, akeligheid, (het) onheilspellende ;

gekomen, niet uitgeloot, 2) (van gewe-    -heiz'bar, bv. n.: waar niet gestookt kan

ren:) met niet-getrokken loop, 3) (van    worden; -herstellbar, bv. n.: (schk.) niet

kinderen:) ondeugend, ongezeglijk, 4) (fig.)    tot den vroegeren staat terug te brengen;

ongemanierd, zonder opvoeding; -gezo’-    -hö'fisch, bv. n.: niet overeenkomstig de

gcnheit, vr.: ongemanierdheid, gebrek    hof-etiquette; -hold, bv. n. [3]: 1) onge-

aan opvoeding, (van kinderen:) ondeu-    negen, niet genegen, niet goedgezind,

gendheid, ongezeglijkheid; -gezü’gelt,    2) onvriendelijk, niet minzaam, niet lief

bv. n.: Zie -gezahmt no. 2; -ge-    (als z. n. m. [-es, -s; mrv.-el: 1. booze

zweif'elt, bv. n.: ongetwijfeld, ontwijfel-    geest, duivel, 2. monster, gedrocht, wan-

baar.    schepsel, 3. toovenaar); -holden, in Sam.

im 'lglasirt' [siert], bv n.: niet ver-    (-kerze, vr.: pik.: koningskaars; -hol'din,

glaasd, zonder verglaassel; -glau'be, m.:    vr. (mrv. -nen): 1) duivelin, 2) heks,

ongeloof; -glück, o.: ongeluk (zum-glück:    3) leelijk spook; -huid, vr.: ongenade,

ongelukkigerwijze, tot overmaat van    Uniform’, vr.: uniform (als bv. n.:

smart; kein -glück so gross, es hat ein    eenvormig, gelijkvormig); uniformi'ren

Glück im Schooss : spr.: er is geen onge-    [miel, w. b.: (soldaten:) kleeden, in da

luk zoo groot of er komt altoos een geluk    uniform steken; Unifprmitat', vr.: een-

bij); -glück, in Sam. (-bringend, bv. n.:    vormigheid, gelijkvormigheid,

noodlottig, ongeluk aanbrengend;-schwan-    Union', vr.: (hist.) Unie; I I Unions ,

ger, bv. n: Zie -bringend; -seher, m.:    in Sam. (-akte, vr.: wet waarbij Engeland

ongeluks-profeet; -selig, bv. n.: rampza-    en Schotland vereenigd werden;-flagge,

ligr); -glücks, in Sam. (-bote, m.: fig.:    vr.: vlag der Unie, vlag van het Yereemgd

jobsbode; -botschaft, vr.: jobs-tijding;    koninkrijk).

-bruder, m.: deelgenoot in het ongeluk;    Unita’rier, m. (-s; mrv. -): (kkl.-

-ei, o.: windei; -fall, m.: ongeluk; -ge- hist.) Unitariër.

universal', bv. n.: universeel; zenei’, vr.: middel dat dienstig is

kwalen; -erbe, m.: universeele erfgenaam; -geschichte, vr.: algemeene geschiedenis; -kopf, m.: man die in alles even knap is; -mittel o.: Zie -arzenei; -monarchie, vr.: wereld-monarchie; -re-

alles;

zept, o.: recept dat goed -sprache, vr,: algemeene wereldtaal.

Universitat’, vr.: universiteit, aka-demie; I Universitats’, in Sam. (-freund, m.: akademie-vriend; -jahr, o.: studiejaar; -kirche, vr.: universiteitskerk; -leben, o.: studentenleven).

Univer sum, o. (-s): heelal; univok', gelijke beteekenis. un’ lkauf manniseli, bv. n,: onkoop-mansachtig.

Un ke, vr.: 1) (drk.) kleine huisslang;

2)    monsterpadde, monsterkikvorsch;

3)    (pop.) kwelgeest, plaaggeest, (ook:) kluizenaar; wie eine - leben : (fam.) als een kluizenaar leven, leven als eene mossel in hare schelp; I IJn"kenteich', m.: poel vol monsterpadden.

ITn'lkeimt'niss, [nisl, vr.: onkunde; -kitt'bar, bv. n.: niet te kitten (Zie dat woord); -klar, bv. n.: niet helder, (fig.) iiidelijk, (zeew., van rouwen:) onklaar; r, bv. n.: onverstandig;-klug'heit, vr.: rstandigheid; -konfirmirf [miert], bv. n.: (Protestant:)    "    ¹ ”¹    '

bevestigd, (Katholiek

“kontrOiüi w«n    j, ^. ua. mw n^ vuu-

troleeren; -kontrollirf [liert], bv. n.:

is voor

bv.

n.:

van

woo

onduidelijk, (zeew., -klug onve

11 jLLlll V    l IlUVl

nog niet als lidmaat gd, (Katholiek:) nog niet gevormd; dlir'bar [lier], bv. n.: niet te con-

mrv.

I -ar-tegen

alle

ongecontroleerd, zonder controle.

IJn kos ten, vr. mrv.: onkosten, (buitengewone) kosten; die - tragen: de kosten dragen; es gent auf ihre -: het gaat op hunne kosten; Einem - machen (Einen in - setzen): iemand op onkosten jagen; I -buch, o.: (kph.) onkostenboek; -konto, o. (-rechnung, vr.): (kph.) onkos-tenrekening.

un'Ikraf'tig, bv. n.: zwak, (fig.) onwerkzaam, (rcht.) ongeldig; -kraftig-keit, vr.: zwakheid, (fig.) onwerkzaamheid, (rcht.) ongeldigheid; -kraut, o.: onkruid (-kraut gaten: onkruid wieden; •kraut verdirbt nicht, -kraut vergeht nicht, -kraut verliert sich nicht: spr.: onkruid vergaat niet); -krieg’erisch,bv.n.: 1) onkrijgshaftig, 2) niet oorlogzuchtig; -kun'de, vr.: onkunde.

unlangst, bw,: onlangs.

un llaug'bar, bv. n.: onloochenbaar; -laug'barkeit, vr.: onloochenbaarheid; -lau’ne, vr.: kwade luim, (fam.) kwade bui; -leid’lich, bv. n.: onuitstaanbaar; -leid'lichkeit, vr.: onuitstaanbaarheid; -lieb, bv. n.: 1) niet lief, 2) onaangenaam (das ist mir -lieb: dat spijt mij, dat doet mij leed; es ist mir nicht -lieb, zu horen...: het is mij niet onaangenaam te hooren...; deshalb ist es mir nicht -lieber: daarom is het mij niet minder lief); -lust, vr.: 1) lusteloosheid, 2) afkeerigheid. tegenzin (-lust zum Essen: geen trek in eten); -lus'tig, bv. n.: lusteloos (-lustig zu etwas sein: geen lust [geen trekl in iets hebben).

Un’lmaal, o.: Zie Maal; -mahl: Zie -maal; -mann, m.: gesnedene, ont-

mande; -mann'haft, bv. n.: Zie -müiiii-licli; -mann'haftigkeit, vr.: Zie -mann-lichkeit; -mann lich, bv, n.: onmannelijk, (fig.) verwijfd; -mann'lichkeit, vr.: onmannelijkheid, (fig.) verwijfdheid; -mass (met lange a), o. (-es): overmatigheid, overmaat; -mass'geblich, bv. n.: bescheiden (bw.: naar mijne bescheidene meening, onder verbetering); -mas'sig, bv, n.: onmatig, (fig.) buitensporig; -mas’sigkeit, vr.: onmatigheid, (fig.) buitensporigheid ; -mensch, m. (-en;

-en): onmensch; -mifleidig, bv. n.: mee-doogenloos; -mit'telbar, bv. n.: onmiddellijk, rechtstreeksch, (fig.) dadelijk, (stk.) souve-rein; -mit’telbarkeit, vr.: onmiddellijkheid, rechtstreekschheid, (fig.) dadelijkheid, (stk.) souvereiniteit; -mo'disch, bv. n.: 1) niet naar de mode, niet in de mode, 2) ouder-wetsch; -müs'sig, bv. n.: niet ledigzittend, niet stilzittend, niet werkeloos; -muth |tl,

m. :    1) mismoedigheid, moedeloosheid,

2) kwade luim, (fam.) kwade bui, (fig.) wrevel; -mu'thig [t] (-muthsvoU’ [tj), bv.

n. : 1) mismoedig, moedeloos, 2) verkeerd geluimd, (fam.) slecht gemutst, (fig.) wrevelig; -mufter, vr.: ontaarde moeder; -müt’terlich, bv. n.: onmoederiijk; -müf-terlichkeit, vr.: 1) onmoederlijk gedrag,

2)    gebrek aan moederlijk gevoel, lui’lnaclialimbar, bv. n. (-nach-

ahmlich, bv. n.): 1) onnavolgbaar, 2) niet na te doen, -nach'barlich, bv. n.: onbuurschappelijk; -nach'lassig, bv. n.: ingespannen, ijverig; -nach'lasslich, bv.

n.: rusteloos, onverpoosd, onverdroten; -nach’sichtlicn, bw.: strengelijk, ten strengste; -nach'theilig [t], bv. n.: onschadelijk, geene afbreuk doende laan]; -nach'theiligkeit [t], vr.: onschadelijkheid, (het) geene afbreuk doen laan); -nah'bar, bv. n.: ongenaakbaar, (fig.) ontoegankelijk; -na'me, m.: bijnaam, scheldnaam; -natur’, vr.: onnatuurlijkheid (i. a. b.); -nenn'bar, bv. n.: 1) onnoembaar, 2) onnoemelijk,

3)    onuitsprekelijk;; -nenn’barkeit, vr.:

1)    onnoembaarheid, 2) onnoemelijkheid,

3) onuitsprekelijkheid; -noth 11J, vr.: noodeloosheid (es ware eine grosse -noth, zu ...: het zou totaal noodeloos zijn, te ...); -nö’thig [t], bv. n.: onnoodig, noodeloos; -nö'thigkeit, vr.: onnoodigheid, noodeloosheid; -nütz (-nütz'lich), bv. n.: onnut, nutteloos, (fig.) doelloos;-nütz'lich-keit, vr.: onnutheid, nutteloosheid, (fig.) doelloosheid.

Un "lordnung;, vr.: 1) wanorde, verwarring, 2) onordelijkheid, ongeregeldheid (in -ordnung bringcn: in de war brengen); -orga’nisch, bv. n.: onbewerktuigd; -organisirf [ie], bv. n.: niet georganiseerd; -orthogra'phisch, bv. n.: tegen de regelen der spelling zondigend.

un 'lpaar, bv. n.: oneven (Zie bv. n.: paar); -pass, bv. n.: onpasselijk, ongesteld; -pass'lich, bv. n.: 1) ongepast,

2)    ongescnikt; -pass'lich, bv. n.: Zie-pass;

-pass’lichkeit, vr.:    1) ongepastheid,

2) ongeschiktheid; -pass'lichkeit, vr.: onpasselijkheid, ongesteldheid; -pflicht, vr.: (hist.) buitengewone heerendienst; -pflich’tig, bv. n.: niet verplicht [tot], vrijgesteld [vanl; -polirt' [liert], bv. n.:

mat, (fig.) ongepolijst; -popular', bv. n.:    3) (theo. en fig.) onrein, 4) (van waschgoed,)

(Fr.) impopulair ; -popularitat', vr.:    vuil, (fig.) morsig, smerig, (ook:) onzinde-

¹

Alle met „um” aanvangende werkwoorden, die men niet op hunne alphabe-tische plaats vindt, vangen in het Hollandsch aan met „om”, waarachter dan de beteekenis komt, die het Duitsche woord heeft zonder „um”.

²

Alle met „un” ... aanvangende woorden, die hier niet vermeld zijn, zoeke men op de letter, welke onmiddellijk op dat „un” ... volgt, en vóór de beteekenis, die men daar opgegeven vindt, zette men het Hollandsche „on” ... of het ontkennende bijwoord „niet”; zoodoende heeft men dadelijk de beteekenis van het met „un” ... aanvangende Duitsche woord. Is hef woord, dat men zoekt, een als bv. n. gebezigd v. dw., dan zoeke men het werkwoord op.

impopulariteit;-pracis', bv. n.: onbepaald,    lijk; -rein’heit, yr.: 1) onzuiverheid,

onnauwkeurig; -produktiv', bv. n.: on-    2) onreinheid, 3) vuilheid, morsigheid,

vruchtbaar; -produktivitat', vr.: onvrucht-    smerigheid,, onzindelijkheid; -rein’igkeit,

baarheid; -proportionirt' Iniert], bv. n.:    vr.: 1) vuiligheid, 2) Zie Uiireinheit;

ongeëvenredigd: -pünkt’lich, bv. n.: niet    -rein’lich, bv. n.: Zie unrein no. 4;

stipt, onnauwkeurig; -pünkt’lichkeit, vr.:    -rein'lichkeit,vr.: onzindelijkheid, vuilheid;

onnauwkeurigheid.    -republika’nisch, bv. n.: antirepublikeinsch;

un' lraffinirt' [niert], bv. n.: (suiker,    -rett'bar, bv. n.: reddeloos; -rich’tig, bv.

en fig,:) ongeraffineerd; -rasirt' [siert], bv.    n. en bw.: onjuist, verkeerd, (fig.) onge-

n.: ongeschoren; -rast, vr,: rusteloosheid,    regeld (es geht -richtig dabei [damit] zu:

woeligheid (fig. m. en vr.: onrust, woel-    fam.: het gaat daarmede niet in den

water); -rath [t], m. (-es, -s): 1)vuiligheid,    haak; es ist ihr -richtig gegangen: fam.:

vuilnis, vuil, 2) drek, stront, (ook:) snot,    zij heeft eene miskraam gehad); -rich’tig-

3) overtolligheid, (fig.) overdaad, kwistig-    keit, vr,: onjuistheid, verkeerdheid, (fig.)

heid, 4) onraad (-rath merken: onraad    ongeregeldheid; -run'e, vr.: 1) onrust,

merken); -rath’lich [t], bv. n.: 1) onraad-    onrustigheid, 2) ongerustheid,bezorgdheid,

zaam, ongeraden, 2) kwistig (-rathlich    verlegenheid, 3) (van de zee:) woeligheid,

umgehen mit: kwistig zijn met); -rath’-    onstuimigheid, (van een uurwerk:) onrust,

lichkeit [t]₂ vr.:    1) onraadzaamheid,    slinger, 5) -run'en, vr. mrv.: (stk,) woelin-

2) kwistigheid.    gen, beroeringen, onlusten (-ruh'estifter,

lim'recht, bv. n. en bw.: 1) verkeerd,    m.: onruststoker); -ruh'ig, bv. n.: 1) onniet goed; die -e Seite: de verkeerde    rustig, 2) ongerust, 3) woelig (-ruh'ige

kant; der -e Schlüssel: de verkeerde    Köpfe: warhoofden, woelgeesten);-ruhm,

sleutel; in -e Hande fallen: in verkeerde    m.: oneer; -rühmlich, bv. n.: onloffelijk;

handen vallen; am -en Orte befindlich    -rühm'lichkeit, vr.: onloffelijkheid.

sein: op eene verkeerde plaats liggen    uns, vnw. 3e en 4e    nmv.: 1) ons;

of staan of zitten; eine Sache am -en 2) elkander.

Orte angreifen: iets verkeerd aanpakken;    un”|sag'lich, bv n.:    onuitsprekelijk,

in die -e Kehle kommen: in het verkeerde    onvertelbaar; -sag lichkeit, vr,: onuitspre-

keelgat komen; zur -en Zeit: ten onpas,    kelijkheid, onvertelbaarheid; -sau’ber, bv.

op een verkeerd oogenblik; zur -en    n.: onrein; -sau’berkeit, vr.: onreinheid;

Stunde: op een ongelegen uur; das geht    -sohad’haft, bv. n.: onbeschadigd, onge-

mit -en Dingen zu: dat gaat niet richtig    schonden, gaaf; -schad'lich, bv. n.: on-

toe; - ankommen: verkeerd te pal komen;    schadelijk; -schad’lichkeit, vr.: onschade-

- daran sein: er niet best aan toe zijn; -    lijkheid; -schat'tig, bv. n.: onschaduwig,

gehen: verkeerd loopen; - urtheilen [tj:    schaduwloos (die -schattigen Erdbewoh-

verkeerd oordeélen; - verstehen: verkeerd    ner: de schaduwloozen, de bewoners van

verstaan; 2) onrechtvaardig; - Gut gedeiht    de keerkringlanden onder den Evenaar);

nicht: (spr.) onrechtvaardig goed gedijt    -schattirt' [tiert|, bv. n.: ongeschaduwd;

niet.    -schatz’bar, bv. n.: onschatbaar, onwaar-

lUn’recht, o. (-es, -s): 1) onrecht,    deerbaar; -schatz’barkeit, vr.: onschat-

verongelijking; Einem - thun: iemand    baarheid, onwaardeerbaarheid;-schein’bar,

onrecht aandoen, iémand verongelijken;    bv. n.: Zie unscheinlicli; -schein'bar-

nicht -es thun: niets doen dat niet goed    keit, vr.: Zie Unscheinliclikeit;

is; es geschieht mir -: er wordt mij on-    -schein'lich, bv. n.: 1) glansloos, 2) onoog-

recht aangedaan, ik word verongelijkt;    lijk, 3) klein, nietig; -schein'lichkeit, vr.:

mit Recht oder -: te recht of ten onrechte;    1) glansloosheid, 2) onooglijkheid,3) klein-

2) ongelijk; - haben: ongelijk hebben;    heid, nietigheid; -schlach’tig, bv. n.: onbe-

Einem - geben:, (aan) iemand ongelijk    houwen, ruw; -schlach’tigkeit, vr.: onbegeven; bei dieser Gelegenheit bekamen    houwenheid, ruwheid.

Sie -: bij die gelegenheid kreegt    Un'sclilitt, o. (-es,    -s): talk, vet;

gij ongelijk (werdt gij in het ongelijk    I -licht, o.: vetkaars.

gesteld).    un ’lschlüs’sigr, bv. n.: besluiteloos;

lun'reelit, in Sam. I -massig, bv. n.:    -schlüs'sigkeit, vr.: besluiteloosheid;-schön,

onrechtmatig; -massigkeit, vr.: onrecht-    bv, n.: niet mooi; -schuld, vr.: onschuld

matigheid^; -schaffen, bv. n.: Zie    (in aller -schuld: in alle onschuld);

-imredlich.    Un"schulds, in Sam. (-mien’e, vr.: fam.:

un’lred'lich, bv. n.: 1) onredelijk,    onnoozel gezicht; -pro'be, vr.: hist.:

onbillijk, 2) oneerlijk, onrechtschapen;    ordalie, godsgericht; -voll, bv. n.: 1, de

-red’lichkeit, vr.: 1) onredelijkheid, on-    onschuld zelve, 2.doodonschuldig);-se'gen,

billijkheid, 2) oneerlijkheid, onrecht-    m.: 1) vloek, 2) ongeluk, tegenspoed (der

schapenheid; registrirt’ [triert], bv. n.:    -segen ruht auf diesem Hause: er ligt een

ongeregistreerd; -reg’sam, bv. n.: traag;    vloek op dit huis; er hat nichts als-segen:

-reg’samkeit, vr.: traagheid; -regulirt’    het ongeluk vervolgt hem, alles loopt hem

[liert], bv. n.: niet behoorlijk geregeld,    tegen); -se'lig, bv. n.: rampzalig; -se'lig-

niet in orde gebracht ; -reif, bv. n.: onrijp,    keit, vr : rampzaligheid; -sel’ten, bv. n.:

(van edelsteenen:) waaraan iets mankeert;    niet zeldzaam (bw. niet zelden).

-reif'e, vr. (-reifheit, vr.): onrijpheid, (aan unser, verbogen vnw.: 1) van ons; edelsteenen:) gebrek; -reim’isch, bv. n.:    - Einer: een van ons, een onzer; das Haus

gek, ongerijmd; -rein, bv. n.: 1) ónzuiver,    ist nicht Euer, es ist -: het huis is niet

ongezuiverd, (muz.) valsch, niet zuiver,    van u, het is van ons (het huis is het uwe

von

niet, het is het onze); es sind - drei: wij zijn met ons drieën; 2) over ons; Gott erbarme sich -: dat God zich over ons ontferme!

un’sererseits', bw.: onzerzijds, van onzen kant.

un’serige (der, die, das), vnw.: de onze, het onze; thun wir das -: laat ons doen alles wat wij kunnen!; I die -n: de onzen.

un’sert, in Sam. I -halben, bw.: onzent-halve; -wegen, bw.: onzentwege; um -willen, om onzentwil.

Un’sinn, m.:    1)    onzin, nonsens,

2) onzinnigheid, dwaasheid, 3) waanzin; -sin’nig, bv. n.:    1)    onzinnig, dwaas,

2) waanzinnig; -sin’nigkeit, vr.: 1) onzinnigheid, dwaasheid, 2) waanzinnigheid; -sit’te, vr.: 1) slechte gewoonte, 2) gebrek aan opvoeding, 3) onzedigheid; -sit’tig, bv. n.: 1) zonder opvoeding, 2) onzedig; -sor’ge, vr.: zorgeloosheid; -sorg'faltig (-sorg'lich, -sorg'sam), bv. n.: zorgeloos, achteloos; -sorg'faltigkeit (-sorglichkeit, -sorgsamkeit), vr.: zorgeloosheid, achteloosheid; -sortirt’ [tiert'], bv. n.: ongesorteerd.

uns’rige, vnw.: Zie unserige.

mi stiit, bv. n.:    1) ongestadig,

2) zonder vaste woonplaats (-stat’kraut,

o.: pik.: wilde rabarber); -sta'tig, bv. n.: Zie unstat; ‘-sta'tigkeit, vr.: 1) ongestadigheid, 2) rondtrekkende levenswijze; -stat’te, vr.: plaats waar het spookt; -stern, m,: 1) ongelukkig gesternte, noodlot, 2) ongeluk, ramp; -steu’er, vr.: drukkende belasting; -steu'erbar, bv, n.:

1)    onbelastbaar, 2) (schepen:) niet te sturen, niet naar het roer luisterend; -still’-bar, bv. n.: niet te sussen, (honger:) niet te stillenj onverzadelijk, (dorst:) onlesch-baar; -still’barkeit, vr.: 1) onsusbaarheid,

2)    onverzadelijkheid, 3) onleschbaarheid; -stör’bar, bv. n.: onverstoorbaar, (rcht.) onvervreemdbaar; -stör’barkeit, vr.: onverstoorbaarheid, (rcht.) onvervreemdbaarheid; -streit'bar, bv. n.: onbetwistbaar; -streit’barkeit, vr.: onbetwistbaarheid; -streit’ig, bv. n.: onbetwistbaar; -streit’ig-keit, vr.: onbetwistbaarheid;-studen’tisch, bv. n.: onstudentachtig, niet studentikoos; -studirt’ [diertl, bv. n.: (persoon:) ongestudeerd, (vak:) niet bestudeerd, onbeoefend, (fig.) niet vooraf gewikt en gewogen, (ook:) ongekunsteld.

un'lta’delbar, bv. n.: onberispelijk; -ta’delhaft, bv. n.: onberispelijk; -ta’del-haftigkeit, vr.: onberispelijkheid.

Zie de noot op blz. 868.

linten, bw.: onder, beneden; hier -: hier onder; dort -; daar beneden; oben bis - : van boven tot beneden; von - an: van onderen af; von - auf: van onderen op (von - auf dem Fasse: onder uit het vat.

lun'ter, vz. [4; 3, 2J: 1) onder, beneden; etwas -die Leute bringen: iets onder de menschen brengen; Einen - die Arme neh-men: iemand onder zijne (hare)armen nemen;

-die Soldaten gehen: (pop.) onder dienst gaan;■ dem Monde befindlich: onder-maansch; - Einem sein: onder iemand zijn (in rang, in stand, in jaren, enz.); -Einem wonnen: onder iemand wonen (welke iemand eene verdieping hooger woont); - s e i n e m Stande heirathen [tl: onder (beneden) zijnen stand trouwen; das ist - mir: dat is beneden mij: -einander: onder elkander, ondereen, (fig.) door elkander; - der Hand: onder de hand, ondershands; 2) onder, gedurende; - der Regierung Ludwigs: onder de regeering van Lodewijk; - der Zeit: onderwijl; -der Mahlzeit: onder den maaltijd; - der Arbeit: onder het werk.

lun'ter, bv. n.: 1) onder-, beneden-; 2) lager, minder; 3) laagste; die -n Klassen: de lagere klassen, de mindere standen; die -n Schulen: de lagere scholen; die -e Stufe: de laagste trap, (tik.) de stellende trap.

lun'ter, in Sam.: onder- (¹) I -ab’art, vr.: onder-verscheidenheid; -ab'geordnete, m.: plaatsvervangend afgevaardigde; -ab’ordnen, w. b.: afvaardigen als plaatsvervanger; -ab'theilen | tl, w. b.: in onderafdelingen splitsen, 2) in onderdeden splitsen; -acht, vr.: (hist.) kleine ban; -ack’ern, w. b.: (akk.) o n der ploegen ; -amt, o.: ondergeschikt kantoor, hulpkantoor, bijkantoor; -ar’beiten, w. b.: ondermijnen; -ar’beiter, onderknecht; -arm, m.: (ontl.) voorarm; -art, vr.: ondersoort; -arzt, m.: tweede geneesheer; -au'genlied,

o.: onderste ooglid; -aus’schuss, m.: subcommissie.

un’terlbalken, m.: (bwl^.) onderbalk, (van eene drukpers:) kalf; -band, m:: (hik.) onderbinding (als z. n. o.: onderste zwachtel); -bank, vr.: onderste bank, (fig.) laagste bank; -bass, m.: (muz.) tweede bas; -bau, m.: onderbouw, fundeering, (fig.) onder-stel; -bauch, m.: (ontl.) onderbuik (-bauchgegend, vr.: onderbuiks-streek); -bauen, w. b.: 1) onderbouwen, 2) bouwen onder, 3) (mil.) ondermijnen; -beamte, m.: ondergeschikt ambtenaar; -bediente, m.: onderknecht; -behörde, vr.: (rcht.) lagere rechtbank; -beinkleid, o.: onderbroek; -bereiter, m.: (rs.) onder-pi-keur; -bestand, m.: onderpacht; -bett, o.: onderbed, (fig.) matras, (tech.) onderlaag; -binden, w. b. onr.: van onderen binden (-bin'den, w. b. onr.: hik.: onder b i n den, fig,: o p binden); -blatt, o.: onderste blad, (fig.) onder legsel, onderlaag, (tech.) verfoeliesel; -bleib'en, w. o, onr. s.: achterwege blijven (etwas -bleiben lassen: iets achterwege laten, iets ongedaan laten); -boden, m.: onderlaag van een planken vloer, (in horloges:) onderplaat; -brech’en, w. b. onr.: 1) afbreken, staken, 2) in de rede vallen (sich -brech’en, w. w. onr.: stilhouden); -brech’ung, vr.: 1) afbreking, staking, 2) in de rede valling (ohne -brechung: 1. onafgebroken, 2. zonder in de rede te vallen); -breiten, w. b.: onder .... spreiden; -bringen, w. b. onr.: 1) onder dak brengen, (fig.) een onder

komen bezorgen, in eene zelfstandige of •ondergeschikte betrekking geplaatst krijgen, (fig. fam., huwbare dochters en koopwaren :) aan den man brengen, 2) (geldt) uui», ,*.•    gvuuviu i«u lumucicu

gewicht; n-£Üed, o.: (red.) tweede lid, m.: (fam.) ondergod

tweede stelling; -gott, m.:

(-götter, m. mrv.: mindere góden); -gott-heit, vr.: (fam.) godheid van minderen rang; -gra'ben, w. b. onr.: omspitten, (fis:.) onder mijnen: -srra’ber. m. (-s: mrv.

plaatsen, uitzetten, op interest zetten,    rang; -gra'ben, w. b. onr.: omspitten,

3) (wissels:) verdisconteeren, 4) (fig.) ten    (fig.) onder mijnen; -gra’ber, m. (-s; mrv.

onder brengen; -deck, o.: (op schepen:)    -): ondermijner, mijngraver, (mil.) mineur;

onderdek; -decke, vr.: (op bedden:)    -gra'bung, vr.: omspitting, (fig.) ondermij-

onder-deken, onderste deken; -dess' (-des*-    ning; -grad, m.: mindere graad, lagere

sen), bw.: ondertusschen, onderwijl, in-    rang, (tik.) stellende trap; -gras, o.:

tusschen (-dessen da: 1. terwijl, 2. totdat);    nagras, etgroen; -gurt, m. (-gurtel, m.):

-drück’en, w. b.: onderdrukken.    buikriem, singel, (onder een ledikant:)

im’tere (der, die, das), vnw.: (de, het)    ezel (d. i. een besingeld raam waarop het

onderste; der -: (in ’t kaartspel:) de boer;    bed rust); -gür'ten, w. b.: besingelen.

die -n: m. mrv.: de ondergeschikten; das unterlhaben, w, b.: onder hebben, - Stockwerk: de gelijkvloers-verdieping;    ten onder hebben (seinen Gegner -haben:

die -n Götter: (fab.) de mindere góden,    zijne tegenpartij onder den voet hebben);

de góden van lageren rangr; die -n Klas-    -habend, bv. n.: (rcht.) onderhavig, onderben: de lagere klassen, de mindere standen.    werpelijk (die -habende Sache : de onder-

un'terleintlieilen [t], w, b.: in on-    havige zaak); -halb, bw.: beneden (vz. [21:

derdeelen splitsen; -eintheilung [t], vr.:    beneden (- des Flusses: beneden de ri-

«plitsing in onderdeden; -erdgeschoss, o.:    vier); -hals, m.: beneden gedeelte van den

ondergronds-yerdieping, (Fr.) souterrain;    hals, (het) dik van den hals ; -halt, m. (-es,

-fahren, w, b.: (mnw.) uitgraven tot onder    -s): onderhoud; -halten, w. b. onr.: onder-

•de mijn (-fah’ren, w. b.: bwk.: Zie    houden (-hal’ten, w. b. onr.: onder h ou den

-mauern); -fang’en, w. b. onr. Zie    Tl. yan net noodige onderhoud voorzien,

-rnauern (sich -fang'en, w. w. onr.: zich    2. aangenaam bezighouden, 3. gaande

en:

onderwinden, zich vermeten, zich ver-    houden]: einen Briefwechsel -halt

stouten, durven besteken, zich er aan    briefwisseling houden; sich -hal’ten, w.

wagen; I als z. n. o : das -fang'en: 1. de    w. onr.: zich onderhouden; sich mit

waag, het waagstuk, 2) de waaghalze-    etwas -halten: zich met iets aangenaam

rij; -fer’tigen, w. b.: onder te ekenen ; bezighouden; sich mit Einem von etwas -fer’tigte, m. en vr.: ondergeteekende;    -hal’ten: zich met iemand over iets on-

-flache, vr.: grondvlak: -flech'ten, w. b.    der h o u den);-hal'tend (-halt’lich), bv. n.:

onr.: door vl e chten; -fres’sen, w. b.    onderhoudend; -halt’lich, bv. n.: ge-

onr.: van onderen . wegvreten; -fuss, m.:    makkelijk te onder h o u den; -haltskosten,

ondervoet, zool van den voet; -futter, o.:    vr. mrv.: kosten van onderhoud;-hal’tung,

voering; -fut'tern, w. b.: voeren, met    vr.: 1) onderhoud, instandhouding, 2) on-

voering bekléeden.    derhoud, mondgesprek, gedachtenwisse-

Un'terlgang, m. (-es, -s): (str. en fig.)    ljng, 3) onderhoudende tijdkorting;

ondergang, (van schepen: het) vergaan,    -hal’tungs, in Sam. (-gabe, vr.: gaaf om

<fig. en dk.: het) Westen, (rcht.) schouw,    anderen aangenaam bezig te houden;

in eogenschouw neming; -gattung, vr.:    -stück, o.: onderhoudend stukje;-ton,

mindere (geringere) soort; -gebaude, o.:    m.: conversatie-toon); -han’deln, w. o. h.:

onderbouw; [31 -ge’ben, w. b. onr.: onder    onderhandelen, (mil,) onderhandelen, par-

het toezicht of onder de bevelen stellen    lementeeren, capituleeren; -hand’ler, m.

[van] (-ge’ben, bv. n.: 1. ondergeschikt,    (-s; mrv.-): 1) onderhandelaar, 2) tusschen-

•2. onder toezicht gesteld; Einem -ge’ben    persoon; -hand’lerin, vr. (mrv. *nen):

sein: 1. onder iemands bevelen staan,    1) onderhandelaarster, onderhandelares,

onder iemands toezicht staan);-ge’bene,    2) tusschenpersoon; -hand’lung,vr.:onderin.: 1) ondergeschikte, 2) leerling; -ge'-    handelingen-hand’lungen treten: in onder-

benheit, vr.: ondergeschiktheid; -gebinde,    handeling treden; -hand’lungen pflegen:

o.: (eene) bos strengen (b. v. sajet); -ge-    onderhandelingen voeren, onderhandelen;

biss, o.: onderste rij tanden; -gebünde, o.:    sich in -hand’lungen einlassen: in onderzie -gebinde; -ge’bung, vr.: onder het    handeling komen); -hand’lungs, in Sam.

gezag stelling, plaatsing onder het toe-    (-bote, m.: mil.: parlementair; -kunst,

zicht [3: van]; -gehen, w. o. onr. s.: (str.)    vr.: kunst om onderhandelingen te voe-

o n d e r gaan, (fig.) ten onder gaan, (ook:)    ren, diplomatie; -schiff, o.: mar.: schip

in verval geraken (als w. b.: schouwen,in    met de parlementaire vlag); -harz (met

oogenschouw nemen);-gehölz, o.: hakhout,    lange a)» m. (-): (adk.) Beneden Harts;

kreupelbosch; -gehorig, bv. n.: onderhoo-    -hascher, m : onderkoster, kerkeknecht;

rig; -gehörigkeit, vr.: onderhoorigheid;    -haube, vr.: ondermuts; -hauen, w. b.:

-gehülfe, m,: onderknecht, (fam.) bijlap,    (mnw.) het erts van onderen uitgraven;

■duivels-toejager; -gemach, o.: beneden-    -hauptmann, m.: (mil.) kapitein a la

vertrek, benedenkamer; -geordnet. bv. n.:    suite; -haus, o.: benedenhuis, onderste

ondergeschikt; -gericht, o.: lagere recht-    gedeelte van een huis, (stk., in Engeland:)

bank, (inz.) rechtbank van eersten aanleg;    Lagerhuis, Huis der Gemeenten: -haut,

-gerinne, o.; riool; -gerüst, o.: stellage,    vr.: (ontl.) onderhuid; -helfen, w. b. onr.

(bwk.) boogwulfsei; -gescnoben, bv. n.:    [3]: (iemand) aan een onderkomen helpen,

ondergeschoven; -geschoss, o.: gelijk-    (iemand) behulpzaam zijn om (in een of

vloers-verdieping; -gestell, o.: onderstel;    ander) geplaatst te worden: -hemd, o.:

-gewand, o.: onderkleeding; -gewehr, o.:    onderhemd, nachthemd; -himmlisch, bv.n.:

zijdgeweer, sabel; -gewicht, o.: te min    (fig.) ondermaansch, aardsch, wereldsch;

mim ff IStf BII IKlFip* «Ui - Iflil'H! I Rflftén lp IrsITtn «?.4 ïf=pir| * £SJi tl    fö! ü sip PI BjH B ïKfsPiil s !•:=!! IRV i BBmf

WiBiilii «MSBMS

^iBliiHB siiliiliiiPïlft:

HK iï iüi; 1 uit ipitff siiiiï !;;rii kim

s-1ï&ml^I'rumUhd^F??M IHmlirnkif!! ëi^rii

§-s.g.

üm8*g£lf

i    atpup

• II* af g-S cg.ll.11 § y >1 S Sfj.fflrf: " ?i fe |§ ⁸    I

ffiüisiiifciï!!!!!! rf-1 is? uit tiiiiit!    siii^i m&m

11 iiialieiliiilfii III! ii =jB ?Jj® Us ïdïrfïËH slslIii!lK!BUllf 5 lil is 11

(eener

(onder

onderteekenen, 2, contrasigneeren; etwas -schreib'en : fig.: iets onder s c h r ij ven, met iets instemmen); -schreiber, m.: tweede klerk (-schreib’er, m.: onderteekenaar); -schreib'ung, vr.: onderteekening, (het) onderteekenen; -schrift, vr.: onderteekening, handteekening, naamteekening; -schub, m.: onderschuiving; -schule, yr.: lagere school; -schüren, w. b.: van deren oppoken; -schuss, m.: valsche plooi; -schüsselchen, o.: Zie -schalchen; -schwelle, vr.: onderdorpel, drempel; -see'isch, bv. n.: onderzeesch; -segel, o.: onderzeil; -senken, w. b.: laten zinken; -setzen, w. b.: er onder zetten; -setzer, m.: 1) waterbakje onder een bloempot, 2) schoteltje onder een drinkkopje; -setzt’, bv. n.: gezet, kort en dik; -setzt’heit, vr.: gezetheid; -sie'geln, w. b.: het zegel zetten onder; -sieg'elung, vr.: plaatsing van het zegel er onder; -sinken, w. o. s. onr.: zinken, naar den bodem zinken; -sipp-schaft, vr.: familie in de neergaande linie; -sitz, m.: laagste zitplaats; -spick'en, w. b.: (kkk.) lardeeren, (fig.) doorspekken; -spü'len, w. b.: van onderen wegspoelen; -stadt, vr.: benedenstad; -stam'men, w. b.: Zie -stemmen.

(der, die, das), vnw.: onderste; rst kehren: ten onderste bo

(Einen -rich'ten in: iem. onder richten in; Einen -rich'ten von: aan iem. kennis geven van Lberichtgeven van, melding maken van, mededeeling doen van]; Einen eines Bessern -rich'ten: iemand uit den droom helpen, aan iemand de oogen openen); -richter, m.: 1) lagere rechter, 2) kantonrechter (-rich'ter, m. (-s; mrv. -]: onder r i c h ter); -richtsbrief, m.: (kph.) adviesbrief, (fig.) leerles ter beoefening zonder meester; -rinde, vr.: onderkorst; -rock, m.: onderrok (-röckchen, o.: onderrokje).

im’ters, samentrekking van de woorden unter das.

unterlsa’en, w. b.: er onder (er tus-schen) zaaien; -sa’gen, w. b.: verbieden, ontzeggen; -sa'gung, vr.: verbod, ontzegging (-sa'gungsbefehl, m.: verbod).

Un'terlsass, m. (-en; mrv. -en): on-derzaat, onderdaan, onderhoorige, (hist.) achterleenman; -satz, m.: onder-stel, onder-stuk, voetstuk, (red.) tweede term luitrede); -schalchen, o.: schoteltje een drinkkopje); -schale, vr.: binnenbast (van een boom), binnenschors; -scheidbar, bv. n.: te onderscheiden; -scheid’en, w. b. onr.: 1) onderscheiden,

2)    afscheiden (sich -scheid en, w. w. onr.: zich onder schei den); -scheid'ung, vr.: 1) onderscheiding, 2) afscheiding; -scheid'ungs, in Sam. (-begriff, m.: red.: onderscheid, verschil; -jahre, o. mrv.: jaren des onderscheids; -kraft, vr.: vermogen om te onderscheiden; -lehre, vr.: (gnk.) leer om de kenteekenen te onderscheiden, diagnose; -merkmaal, o.: onderscheidend kenmerk; -vermogen, o.: Zie -kraft; -zeichen, o.: 1. onderscheidings-teeken, 2. onderscheidend kenmerk, 3. tik.: lees-teeken; -zug, m.: kenmerkende trek); -schenk, m.: onder-schenker; -schenkel, m.: onderschenkel, (fig.) been; -schieben, w. b. onr.: onder schuiven (ook fig.), (fig.) voor echt doen doorgaan (Worten einen Sinn -schieben: aan woorden eene beteekenis geven); -schiebung, vr.: Zie -schub; -schied, m. (-es, -s; mrv. -e): onderscheid, verschil, 2) onderscheiding, onderscheid-making, 3) afscheiding (ohne -schied: zonder onderscheid; mit -schied: met onderscheid; zum -schiede von: ter onderscheiding van, in tegenstelling van); -schied'en, bv. n.: 1) verschillend, onderscheiden, 2) verscheiden; -schied'enheit. vr.: 1) onderscheid, verschil, 2) verscheidenheid; schied’lich, bv. n.: 1) verschillend, onderscheiden, 2) verscheiden; -schiff,

o.: onderschip; -schiffer, m.: 1) stuurman, 1) stuurmansmaat; -schild, o.: schild dat den buik bedekt; -schlachtig, bv. n.: door stroomend water in beweging gebracht; -schlag, m. (-es, -s; mrv. -schlage): 1) onder schep ping, 2) verduistering,

) verdonkeremaning, 3) beschot, tusschenschot, afschutsel; -schla'gen, w. b. onr.: 1) verduisteren, (fam.) verdonkeremanen, 2) onderscheppen,

3)    Einem ein Bein -schlagen: iemand den voet lichten, iemand het beentje lichten, 4) ein Kleid -: eene japon van belegstukken voorzien; -schlagig, bv. n.: Zie -schlachtig; -schlauf, m.: (pop.) nachtverblijf; -schleif, m.: 1) nachtverblijf, 2) verduistering:, verdonkeremaning, ontrouw in ambt of geldbeheer,

3) smokkelarij, sluikhandel (Einem -schleif geben: aan iemand nachtverblijf geven; -schleif machen |-schleif treiben]: 1. geld verduisteren?2. sluikhandel drijven, smokkelen); -schneid'en, w. b. onr.: van onderen besnoeien; -schreib'en, w. b. onr.: onder t e e kenen (mit -schrei’ben: 1. mede-

on

un'terste

das - zu oberst ven keeren.

un'terlstechen, w. b.: steken onder, (fig.) inlijven; -stehen, w. o. h. onr.: beschut staan, (fig.) schuilen (sich -steh'en, w. w. onr.: zich onder win den, zich vermeten, zich verstouten); -steiger, m. (-s; mrv. -): (mnw.) ploegbaas, onderbaas; -stelle, vr.: ondergeschikte plaats, (van den disch: het) lage einde, beneden-einde; -stellen, w. b.: onder plaatsen (Einem ein Bein -stellen: iem. een beentje zetten, iemand den voet lichten; sich -stellen, w. w.: schuilen); -stem'men, w. b.: stutten, onderschoren (die Arme -stemmen: de handen in de zijden zetten); -streich'en, w. b. onr.: onder s t r e pen, onder schrap pen ; -streuen, w. b.: strooien onder (den Pferden Stroh -streuen: stal-stroo onder de paarden strooien; ... mit -streuen: fig.: er in laten vloeien, er ongemerkt inlasschen); -strich, m.: 1) streepje (onder een woord), 2) komma; -strumpf, m.: onderkous, sok; -stube, vr.: benedenvertrek, benedenkamer; -stufe, vr.: lage trap, (tik.) stellende trap; -stütze, vr.: stut, schoor; -stüt’zen, w. b.: stutten, schoren, (fig.) schragen, ondersteunen, behulpzaam zijn; -stüt'zung, vr.: ondersteuning (-stüt"zungsan'stalt, vr.: liefdadige instelling; -stüt’zungskasse, vr.: armenkas; -stüt'zungspunkt, m.: steunpunt); -suchen, w. b.: onderzoeken, (rekeningen:) opnemen, nazien, (rcht.)

een

-zeic

gedragen te _een geschikte sn,' boomen, plan--trag'lich, bv. n.: ondraaglijk, onuitstaanbaar; -trenn’bar, bv. n.: onscheidbaar, onafscheidelijk; -trenn'barkeit, vr.:    onscheidbaarheid,

onafscheidelijkheid; -trenn’lich, bv.n.: Zie

ontrouw -treu'e,

-trüglich; -tröst’bar, bv. n.: ontroostbaar; -tröst'barkeit,vr.: ontroostbaarheid; -tröstlich, bv.n.: troosteloos (1. ontrooste-lijk, geen troost biedend, 2. ontroostbaar, niet te troosten); -tröst'lichkeit, vr.:

zwaar om

instrueeren; -su'cher, m. (-s; mrv. -): 1) onderzoeker, 2) opnemer, naziener,

3) rechter van instructie; -su’chung, vr.: onderzoek (in -su’chung stehen: in onderzoek zijn; in -su’chung ziehen: tot punt van onderzoek maken); -su chungs, in Sam. (-ausschuss, m,: commissie van onderzoek; -richter, m.: rechter van instructie).

Un’terltasse, vr.: schoteltje (onder een drinkkopje); -tauchen, w, b.: onderdompelen, indompelen (w o. s.: duiken, onderduiken); -tauchung, vr.: 1) onderduiking, 2) indompeling (die Taufe durch -tauchung: kkl.: de doop door indompeling); -than, m. (-en; mrv. -en): onderdaan (als bv. n.: onderdanig); -thanig, bv. n.: onderdanig (Ihr -thanigster Diener: u‘w onderdanigste dienaar); -thanigkeit, vr.: onderdanigheid; -theil [t|, o.: 1) onderdeel, onderste gedeelte; -theilen [t], w. b.: in onderdeden splitsen; -thor, o.: poort van de benedenstad; -treten, w. o. s. onr.: onder ... gaan staan, (fig.) schuilen (w. b. onr.: neertrappen, fig.: vertrappen, verdrukken, ook: met voeten treden, ook: den voet lichten, verdringen); -treter, m.: (fig.) verdrukker, (ook:) verdringer; -tuch, o.: onderlaken; -tunken, w. b.: Zie -tauchen.

Un'terlverdeelt, o.: (zeew.) onderdek;

-vormund, m.: (rcht.) toeziende voogd;

-vorsteher, m.: plaatsvervangend hoofd;

-wach'sen, bv. n.: (spek en vleesch:) doorregen, met .... er ondergegroeid (mit wildem Fleische -wach'sen: hik.: met wild vleesch er in); -wagen, m.: onderstel van een wagen; -wald, m.: 1) laag gedeelte van het bosch, 2) kreupelbosch, kreupelhout, hakbosch; -walden, o. (-s):

(adk., het Zwitsersche kanton) Unterwal-den; -waldner, m. (-s; mrv. -): Unterwal-denaar; -wall, m.: (vest.) walgang, bedekte weg; -warts, bw.: benedenwaarts, naar beneden (als vz. [2]: onder aan, bv.:

-warts des Berges: onder aan den berg, aan den voet van den berg); -we’ben, w. b. onr.: doorweven; -weg, m.: beneden-weg; -we'ges (-wegs’), bw.: onderweg (wer -wegs’ ist, muss fort: spr.: wie A gezegd heeft, moet ook B zeggen; -wegs' lassen: fam.: achterwege laten; I -wegs'passagier, m.: passagier die onderweg opgenomen wordt); -weil'en, bw.: somwijlen, bij tijden, nu en dan; -weis'er,m. (-s; mrv,-): onderwijzer; -weis’ung, vr.: 1) onderwijs, onder richt, 2) onder r i c h ting;

-welt, vr.: Onderwereld, (fig.) benedenrond,

(het) ondermaansche; -weltlich, bv. n.: uit de Onderwereld, (fig.) ondermaansch, aardsch; -wer'fen, w. b. onr.: onder w er-pen [aanl; -wer'fung,vr.: onderwerping,

(fi$.) berusting; -weste, vr.: borstrok;

-wind, m.: wind in de benedenlucht;

-win'den (sich), w. w. onr.: Zie -stehen (sich); -wir'ken, w. b.: doorweven;

-wöl'ben, w. b.: (vest.) kazematten; -wor-fen, bv. n.: onderworpen; -wuchs, m.: kreupelbosch, kreupelhout; -wüh'len, w. b.: van onderen omwroeten, (fig.) ondermijnen (sich un’terwühlen, w. w.: zich on d er woelen); -wundarzt, m.: tweede heelmeester; -wurf, m. (-es, -s): onder-

kaak; -würfig, bv. n,: 1) onder wo r pen, 2) onder d a nigr, gedwee (sich -würfig machen: zich onderwerpen, gedwee zijn); -würfigkeit, vr.: 1) onderworpenheid, 2) onder danigheid, gedweeheid; -zahn, ' -s; mrv. -zahne): ondertand; n, w. o. h. en w. b.: 1) ondertee-kenen, 2) inteekenen (- auf: op); -zeich’-ner, m.: 1) onderteekenaar, 2) inteekenaar; -zeich’nete, m. en vr.: ondergeteekende; -zeich’nung, vr.:    1) onderteekening,

2) inteekening; -zieh'en, w. b. onr.: (bwk.: een drempelstuk) leggen onder, (fig.) stutten, schoren, (mtsl.) bepleisteren, (paarden:) onder dak brengen (sich -zieh’en, w. w. onr. [81: zich belasten [metl, op zich nemen, ondernemen; -zug, m.: (het) leggen onder, (bwk.) drempelstuk, stut, onder s c h o ring, (fig.) onder n e-mmg.

uuiteutsch, bv. n.: Zie -deutsch; -that, vr.: wandaad, euveldaad, slechte daad; -that'chen, o,: vlek, smet, (fam.) gebrek, mikmak; -tha'tig, bv. n.: werkeloos; -tha’tigkeit, vr.: werkeloosheid; -theil’bar [t], bv. n.: ondeelbaar; -theil'barkeit [t], vr.: ondeelbaarheid; -theil’haft [tl, bv. n. [2]: niet deelachtig, 2) ondeelbaar; -theil-haftig [tl, bv. n.: Zie -theilhaft; -the.il -haftigkeit [tl, vr.: 1) niet deelachtigheid, 2) ondeelbaarheid; -thier jt], o.: ondier, monster, gedrocht; -thun’lich, bv. n.: qn-doenlijk; -thun’lichkeit, vr.: ondoenlijkheid; -tief, bv. n.: ondiep; -tief'e, vr.: ondiepte (eine sandige -tiefe: eene zandplaat); -tilg’bar, bv. n.: (staatsschuld:) onaflosbaar, (fig.) onuitwischbaar; -tilg’-barkeit, vr.: 1) onaflosbaarheid, 2) onuit-wischbaarheid; -tödt'lich [-töd’lichl, bv. n,: niet doodelijk; -trag’bar, bv. n.: 1) ondraagbaar, te

worden, 2) niet te dragen, g< kleederdracht, 8) (dieren, b ten:) onvruchtbaar;

-trennbar; -treu, bv. n.: (-treukraut, o. pik.: glaskruid); vr.: ontrouw; -trieg'lich, bv.

troosteloosheid; -trüg'lich, bv. n.: ontwijfelbaar, stellig, zeker; -trüg'lichkeit, vr.: ontwijfelbaarheid, stelligheid, zekerheid; -tüch’tig, bv. n.: 1) ondegelijk, 2) ongeschikt, niet deugend; -tüch’tigkeit, vr.: 1) ondegelijkheid, 2) ongeschiktheid; -tu’gend, vr.: ondeugd, gebrek; -tu'gend-haft, bv. n.:    1) niet deugdzaam, 2) niet

deugend.

un'lüherleit'end, bv. n.: (tik.) niet-overgankelijk, onzijdig; -überrag'bar, bv.

n.: niet aan een ander over te dragen; -übertrof'fen, bv. niet overtroffen; -über-wind’lich, bv. n.: onoverwinnelijk, (vestingen:) onneembaar; -überwind’lichkeit, vr.: onoverwinnelijkheid, (van vestingen:) onneembaarheid; -überwun’den, bv. n.:

-um-

aar; -ver-

ver-

-ver-

vermogen onve

Uil

-verzie de noot op blz. 868.

onverwonnen; -umganglich, bv. n.: 1) onvermijdelijk, 2) ongezellig; -umgang’lich-keit, vr.: 1) onvermijdelijkheid, 2) ongezelligheid; -umgeh'bar, onvermijdelijk; -umschrankt’, bv. n.: onbeperkt; -um-schrankt’heit, vr.: onbeperktheid; -urn-stöss'lich, bv. n.: onomstootelijk; -umstöss-lichkeit, vr.: onomstootelijkheid; wölkt’, bv. n.: onbewolkt, helder; -um-wun’den, bv. n. en bw.: onomwmiden, onverbloemd, (fam.) zonder er doekjes om te winden; -umzaunt', bv. n.: onomheind, niet omheind; -unterbroch'en, bv. n.: onafgebroken; -unterjocht’, bv. n.: onverwonnen, niet onder het juk gebracht; -unterrich'tet, bv. n.: niet onderricht, (fig,) onwetend, onkundig; -untersagt', bv. n.: niet verboden, vrij gelaten, geoorloofd; -unterscheid'bar, bv. n.: niet te onderscheiden; -unterstützt’, bv. n.: niet gerugsteund; -untersuch'bar, bv.n.: niet te onderzoeken; -untersucht', bv, n,: niet onderzocht; -unterwor'fen, bv. n.: niet onderworpen; -unterwür’fig, bv. n.: niet onderdanig, niet gedwee; -unterwür’fig-keit, vr.: weinige onderdanigheid, weinige gedweeheid; -unterzeich'net, bv. n.: onge-teekend, niet onderteekend.

un’va’terlicli, bv. n.: onvaderlijk; -veral’tert, bv. n.: niet verouderd; -ver-al'tet, bv. n.: niet verouderd; -verarbeitet, bv. n.: onbewerkt; -veraus'serlich, onvervreemdbaar; -veraus'serlichkeit, vr.: onvervreemdbaarheid; -verbind’lich, bv. n. 1) niet verbindend, 2) niet vriendelijk; -verbind'lichkeit, vr.: 1) (het) niet verbindende, 2) onvriendelijkheid; -verbrüch'-lich, bv.n.: 1) onverbrekelijk, 2) onschendbaar; -verbrüch'lichkeit, vr.: 1) onverbrekelijkheid, 2) onschendbaarheid; -verbürgt', bv. n.: 1) niet gewaarborgd, 2) bevestiging vereischende; -verdach'tig, bv. n.: niet verdacht; -verdach'tigkeit, vr.: onverdachtheid; -verdamm'lich, bv. n.: niet te yeroordeelen; -verdau'lich, bv. n.: onverteerbaar, met te verduwen; -ver-dau'lichkeit, vr.:    onverteerbaarheid

(-yerdau’licnkeiten, vr. mrv,: dingen die niet te verduwen zijn); -verdau'ung, vr.: slechte spijsvertering; -verdros'sen, bv. n.: onverdroten; -verdros'senheit, vr.: onver-drotenheid.

un'lverek'eliclit, bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -vereid’et, bv.n.: onbeëedigd; -yererb’lich, bv. n.: niet erfelijk;-verfang'-lich, bv. n.: (fig.) rond, onomwonden, niet slinksch; -verfas'sungsmassig, bv.n.: (stk.) ongrondwettig, inconstitutioneel; -verfaul'-bar, bv. n : aan geen bederf onderhevig; -verfault', bv. n.: niet door bederf aangetast ; -verflüch'tigt, bv. n.: (schk.) niet vervlogen; -verfüg'lich, bv. n.: waarover niet beschikt kan worden.

un"lvergang'lich, bv. n.: onvergankelijk; -vergang'lichkeit, vr.: onvergankelijkheid; -verge'ben, bv. n.: 1) onvergeven (b. v. een ambt), 2) niet vergeven (waarvoor geene vergiffenis geschonken is); -vergeb'lich, bv. n.: onvergefelijk; -vergess’lich, bv. n.:    onvergetelijk;

-vergess’lichkeit, vr.; onvergetelijkheid; -vergleich'bar (-vergleich'lich), bv. n.: niet te vergelijken, (fig.) weergaloos;

gleieh'barkeit (-vergleich'lichkeit), vr.: onvatbaarheid voor vergelijking, (fig.) weergaloosheid; -vergnü'gen, o.: misnoegen, ongenoegen; -vergnüg'lich (-vergnüg-sam), bv. n.: 1) niet te voldoen, niet te bevredigen, 2) onvoldaan, onbevredigd; -vergokten, bv. n.: onvergolden.

un "Iverhaf'tet, bv. n.: niet gearresteerd, op vrijë voeten; -verhakten, bv.n.: onverzwegen, niet verzwegen (Einem etwas -verhakten lassen: iem. van iets in kennis stellen); -verhalt'nissmassig [nis],, bv. n.: onevenredig, ongeëvenredigd; -verhei'rathet [t], bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -verhin'dert, bv n.: ongehinderd; -verhofft', bv. n.; onverhoopt; -verhoh'len, bv. n.: onvernolen; -verhort', bv. n.: (rcht.) onverhoord, zonder in verhoor genomen te zijn; -verjahrt', bv. n.: (rcht.) niet verjaard; -verkenn'bar, bv. n.: onmiskenbaar; -verklagt', bv. n.: niet gerechtelijk vervolgd (Einen -verklagt lassen: rcht.: iemand buiten vervolging laten); -verklein’erlich, bv. n.: niet te verkleinen, (rek.) onverkleinb küm'mert, bv. n.: (rcht.) waarop geen beslag gelegd is; -verkürzt', bv. n. en bw.: onverkort; -verlangt', bv. n.: ongevergd, ongevraagd; -verle'gen, bv. n.: onbedremmeld, zonder verlegenheid, (van koopwaar:) gereeden aftrek vindend, courant; -ver-letz'bar (-verletz'lich), bv.n.: onkwetsbaar, (fig.) onschendbaar, (ook:) onkreukbaar; -verletz'barkeit (-verletz'lichkeit), vr.: onkwetsbaarheid, (fig.) onschendbaarheid, (ook:) onkreukbaarheid; -verletzt', bv. n.: ongedeerd, (fig.) ongeschonden, (ook:) ongekreukt; -verliebt', bv. n.: niet verliefd; -verlier'bar, bv. n.: onverliesbaar; -verlier'barkeit, vr.: onverliesbaarheid; -verlo'ren, bv. n.: niet verloren.

un"Ivermacli’bar, bv. n.: (rcht.) niet te legateeren; -vermahlt', bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -vermehr’bar, bv. n.: voor geene vermeerdering vatbaar; -ver-meid'lich, bv. n.: onvermijdelijk; -vermeid'-lichkeit, vr.: onvermijdelijkheid; -vermerkt’, bv. n. en bw.: ongemerkt; -vermieth'bar |tj, bv. n.: onverhuurbaar, niet te huren; -vermieth’et [t], bv. n.: onverhuurd; -vermischbar, bv. n.: niet te vermengen, onvermengbaar; -vermischt', bv. n.: onvermengd; -vermö'gen, o.: onvermogen, onmacht, (gnk.) onvermogen;-vermo gend,

bv.    n.: onvermogend, onmachtig; mö'genheit, vr.: onvermogen, onmacht; -vermög'lich, bv. n.: onvermogend, geen

bezittend; -vermu'thet [t], bv.n.: rmoed, onverwacht, onvoorzien.

____k’lvernelimbar (-vernehm’lich), bv.

n.: onhoorbaar, (fig.) onverstaanbaar; -vernehm’barkeit (-vernehmlichkeit), vr.: onhoorbaarheid, (fig.) onverstaanbaarheid; -vernunft’, vr.: 1) onverstand, 2) redeloosheid; -vernünf'tig, bv. n.: 1) onverstandig, 2) redeloos; -verrich'tet, bv. n.: onverricht (-verrichteter Sache abziehen : onverrich-terzake heengaan); -verrückt', bv. n. en

bw. : onbeweeglijk, (van den blik:) onafgewend (mit -yerrückten Augen hinsehen auf: met de oogen onafgewend staren op, fam.: strak kijken naar); -versaum’bar, bv. n.: niet te verzuimen, niet te veron-

bv. n.:

Zie de noot op blz. 868.

achtzamen (-versaumbare Frist: rcht.: uiterste termijn); -verschamt', bv. n,: onbeschaamd, schaamtelos; -verschamt’-heit, vr.: onbeschaamdheid, schaamteloosheid; -verschieb'lich, bv. n.: niet uit te stellen, geen uitstel duldend; -verschlos-sen, bv. n,: ongesloten; -verschrie'ben, bv.n.: (kph.) niet besteld;-verschul'det,bv.n.: 1) onverschuldigd, onverplicht, 2) onschuldig, onverdiend, 3) onbezwaard, met geene schulden bezwaard; -verschwieg'en, bv. n.: onbescheiden, niet kunnende zwijgen; -verschwieg'enheit, vr.: onbescheidenheid, (fam.) uitkramerij; -verseh’en, bv. n.: 1) onvoorzien, aiet van voorraad of van het noodige voorzien, 2) onvoorzien, onverwacht (-verseh'ener Weise: Zie -ver-sehens) ; -verseh'ens, bw.: onvoorziens, onverwachts, onverhoeds; -versehr'bar (-versehr'lich), bv. n, : Zie -verletzfoar; -versehrbarkeit (-versehr'lichkeit), vr.: Zie -verletzbarkeit; -versehrt' bv. n.: Zie -verletzt; -versieg'bar, bv. n.:

1)    aanhoudend, 2) onuitputtelijk; -versieg'-barkeit, vr.: 1) aanhoudendheid, 2) onuitputtelijkheid; -versieg’lich, bv.n.: Zie -versiegbar; -versöhn’lich, bv. n.: onverzoenlijk ; -versöhn’lichkeit, vr.: onverzoenlijkheid; -versproch'en, bv. n.: niet beloofd, (van jonge meisjes:) zonder ver-keering; -verstand’, m.: onverstand; -verstandig, bv. n.: onverstandig; -ver-stan'digkeit, vr.: onverstandigheid; -ver-stand’lich, bv. n.: onverstaanbaar, (fig.) onduidelijk, duister; -verstand’lichkeit, vr.: onverstaanbaarheid, (fig.) onduidelijkheid, duisterheid; -verstellt¹, bv. n.: ongeveinsd; -versucht', bv. n.: onbeproefd (nichts -versucht lassen: niets onbeproefd laten); -vertrag'lich, bv. n.: onverdraagzaam; -vertrag’lichkeit, vr.: onverdraagzaamheid; -verwahrlich, bv. n.: niet te bewaren; -verwandt’, bv. n.: (van den blik:) onafgewend, strak; -verwehrt’, bv. n.: niet verboden; -verwei’gerlich, bv. n.: niet te weigeren; -verweig’ert. bv. n.: ongeweigerd; -verweilt’, bv. n.: onverwijld, dadelijk; -verwelk’lich, bv. n.: onverwelkelijk, (fig.) onvergankelijk; -verwelk'lichkeit, vr.: onverwelkelijkheid, (fig.) onvergankelijkheid; -verwen'det, bv. n.: 1) ongebruikt,

2)    Zie -verwandt; -verwe'set, bv. n,: niet verrot, (fig.) niet vergaan; -verwes-lich, bv. n.: niet aan bederf onderhevig, (fig.) onvergankelijk; -verwes'lichkeit, vr.: (het) niet onderhevig zijn aan bederf, (fig.) onvergankelijkheid; -verwund bar,

onkwetsbaar; -verwüst’lich, bv. n.: onvernielbaar; -verzagt', bv. n.: onversaagd; -verzeich'net, bv. n.: onopgetee-kend; -verzieh’en, bv. n.: onvergeven, van vergiffenis verstoken; -verzins'bar (-ver-zins'lich), bv. n.: renteloos, geen interest gevende; -verzoll’bar, bv. n.: onbelastbaar, onbelast, vrij van acoijns; -verzollt’, bv.n.:

1)    niet aangegeven, niet gedeclareerd,

2)    zonder inkomende rechten; -verzüglich, bv. n.: onverwijld, dadelijk; -vet'terlich, bv, n.: weinig neefachtig, weinig familieachtig; -visirt’ L-visiert’], bv. n.: 1) ongeijkt, 2) ongepeild; -vor greiflich, bv. n. en bw.:

1)    bescheiden,nederig, zonder aanmatiging,

2)    onpartijdig, onbevooroordeeld, 3) onder

verbetering; -vor’satzlich, bv. n.: onopzettelijk, niet met yoordacht; -vor'schreiblich, bw.: onder verbetering; -vor'sicht, vr.:

1)    gebrek aan doorzicht, 2) onvoorzichtigheid; -vor’sichtig, bv. n.: 1) onvoorzichtig,

2)    ondoordacht, (fam.) onbekookt.

un’lwagbar, bv. n.: onweegbaar;

-wahl'bar (-wahl’lahig), bv. n.: onkiesbaar, de vereischten om gekozen te kunnen worden missende; -weg, m.: 1) verkeerde weg, 2) ongebaande weg, (fig.) onbegaanbare weg; -we'gig (-weg'sam), bv. n.: 1) onbegaanbaar, 2) ongebaand; -wehr-haft, bv. n,: weerloos; -weib’lich, bv. n.: onvrouwelijk; -weig'erlich, bv. n. en bw.:

1)    niet te weigeren, 2) zonder tegenspor-relen; -weit, bw.: niet ver-af (vz. [2]: niet ver van); -werth LtJ, bv. n.: 1) waardeloos, 2) onwaardig (als z. n. vr.: 1. onwaarde, fig.: waardeloosheid,2. nietswaardigheid); -we'sen, o.: 1) verwarring, opschudding, (fam.) gedoente, lawaai,

2)    kwaad, onheil; -we’sentlich, bv. n.:

1)    ondegelijk, (fig.) onbeduidend, 2) denkbeeldig, hersenschimmig; -wetter, o.: slecht weer (weer), (fig.) onweder; -wichtig, bv. n : 1) niet het vereischte gewicht houdende, 2) onzwaar, niet zwaar, (fig,) onbeduidend, weinig beteekenend, onbelangrijk; -wi’dersetzlich, bv. n.: 1) niet weerspannig, geen weerstand biedend,

2)    onweerstaanbaar; -wi'dersprechlich, bv. n.: onweersprekelijk;-wi'derststehlich, bv. n.: onweerstaanbaar; -wied’erbringlich, bv. n.: onherstelbaar; -wil'le, m, (-ns): Zie -willen; -willen, m. (-s): 1) gemelijkheid, gebelgdheid, 2) weerzin, onge-neigdheid; -willig, bv. n.: 1) gemelijk, gebelgd, boos, misnoegd, 2) ongeneigd, afkeerig (bw.: met tegenzin, tegen wil en dank); -wirth'bar [tj, bv. n.: onherbergzaam; -wirthlich [tj, bv. n.: 1) onherbergzaam, 2) ongastvrij, 3) onzuinig, roekeloos; -wirth'schaftlich |t], bv. n.: onhuishoudelijk, onzuinig, roekeloos; -wis’send, bv. n.: onwetend (mir -wissend: buiten mijn weten; das ist mir -wissend: dat is meer dan ik weet; sich -wissend stellen: zich van den domme houden); -wis'senheit, vr.: onwetendheid, onkunde (-wis’senheitsfehler, m.: vergrijp of abuis uit onwetendheid begaan); -wis'-sentlich, bw.: 1) uit onwetendheid, 2) zonder het te weten; -wit'zig. bv. n.: (fig.) zouteloos, laf; -wohl, bv. n-: ongesteld, onpasselijk (bw.: niet goed, verkeerd); -wohrsein, o.: ongesteldheid, onpasselijkheid; -wohn’bar, bv. n.: onbewoonbaar.

un’lzag’liaft, bv. n.: onbeschroomd; -zahl, vr.: ontelbare menigte, talloos tal; -zahl'bar, bv. n.: onbetaalbaar; -zahlbar (-zah'lig), bv. n.: ontelbaar; -zahm'bar, bv. n.: ontembaar; -zart, bv.n.: 1) onzacht, ruw, 2) niet lief, onhartelijk; -zartlich, bv. n.: Zie -zart no. 2.

linze, vr.: (gew.) ons; (drk.) kleine panter. Zie linzen.

Ün Izeit, vr.: ontijd, ongeschikte tijd (zur -zeit: ten ontijde); -zeit'ig, bv. n.: 1) ontijdig, misplaatst; -zeitling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vlk. en vea.) ontijdig geboren vrucht, (fig.) miskraam.

linzen, in Sam. I -perlen, vr. mrv.:

56

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

n.: on-

o.:

ringmuis.

Ur all, o. (-s): heelal.

nr'alt, bv. n.: overoud; von -en Zeiten her: sedert onheuglijke tijden.

Ur’ al’ter, o. (-s): begin der tijden, (de) vroegste eeuwen.

Uraltermutter, vr.: oud-overgroot-moeder.

Ur’ altern, m. mrv.: voorouders, (fig.) overgrootouders.

urual'ters, bw.: in overoude tijden.; - her: sedert onheuglijke tijden.

Ur 'al'terthum [t], o. (-s): hooge oudheid,

Ur'altervater, m.: oud-overgroot-vader.

Ur an’fang, m. (-es, -s): eerste begin; (nat.) element, grondstof; -an'fanglich, bv. n.: allereerst (bw.: in den eersten aan-

ele-

iii.: primi-

m.:

m.:

kleine parelen die by het ons verkocht worden; -weise, bw.: bij het ons.

un "Izerhrech'lich, bv. n.: onbreekbaar, (fig.) onverbrekelijk; -zerleg'lich (-zersetz’bar), bv. n.: niet te ontleden; -zeug, o.: ontuig, (fig.) onzin.

Unzial'bucli'stahe, m. (-n; mrv.-n): unciaalletter, hoofdletter.

Un' Izief er, o. (-s; mrv.-): ongedierte; -ziem’lich), bv. n.: onbetamelijk; -zier, vr. (-zier'de, vr.): 1) ontsiering, 2) onsierlijkheid (zur -zierde gereichen: ontsieren); -zier'lich, bv. n.: onsierlijk; -zins'bar, bv.

n. : oncijnsplichtig, onschatplichtig; -zoll’-bar, bv. n.: onbelast, vrij van inkomende rechten; -zucht, vr.: ontucht (-zuchthaus,

o. : huis van ontucht; -zuehtseuche, vr.: slechte ziekte); -züch’ter, m. (-s; mrv. -): najager van ontucht; -züch'tig, bv. n.: ontuchtig; -zuentsehuldigend, bv. n,: on* verschoonbaar, niet te verontschuldigen; -zu’gangbar (-zu'gangig, -zu’ganglich), bv.

n.: ontoegankelijk, ongenaakbaar; -zu-langlichjbv.n.: ontoereikend, onvoldoende; -zu’lassig (zu'lasslich), bv. n.: onaannemelijk; -zünftig, bv. n.: niet tot een gilde behoorende; -zu'reichend, bv. n.: ontoereikend, onvoldoende; -zusam’menhang,

m. : onsamenhangendheid, gebrek aan samenhang; -zusam'menhangend, bv. n.: onsamenhangend; -zu'standig, bv. bevoegd;-zu’traglich, bv. n.: onvoordee-lig; -zu'verlassig, bv. n.: 1) niet te vertrouwen, (fig.) niet geloofwaardig, 2) onzeker; -zu’verlassigkeit, vr.: l)niet-geloof-waardigheid, 2) onzekerheid; -zweck’mas-sig, bv. n.: ondoelmatig; -zwei'deutig, bv.

n, : ondubbelzinnig; -zweifelhaft, bv. n.: ontwijfelbaar; -zweifelhaftigkeit, vr.: on-twijfeïbaarheid.

üp pig, bv. n.: weelderig, (pik.) welig; I -keit, vr.: weelderigheid, (pik.) weligheid.

Up "sa la, o.: (adk.) Upsal.

IUr: Zie de Sam. op hare alphabetische plaats.

IUr, m. (-es, -s; mrv. o): Zie het woord

Aurochs.

Ur'alm, m. (-en; mrv. -en): voorzaat, voorvader; (fig.) overgrootvader; I -frau, vr.: overgrootmoeder.

ur’ahn’lich, bv. n.: voorvaderlijk. XJ'ral, m. (-s): (adk.) Oeral; I -gebirge, Oeral-gebergte; -maus, vr.: (drk.)

von

vang); -an’fangs, bw.: in den eersten aanvang; -an’lage, vr.: aangeboren aanleg. U’ranus, m. (-): (fab. en str.) Uranus. lUr’ban, m.(-s): (mansnaam:) Urbanus, Urbaan.

lurban’, bv. n.: steedsch, stads-; (fig.) wellevend; Urbanitat', vr.: wellevendheid.

lUrbar , o (-s): Zie Urbarium;

I -steuer, m,: verponding, grondbelasting.

lur’bar, bv. n.; (akk.) bouw-, geschikt ter bebouwing; I -machen, o. (-machung, vr.): ontginning,

Urbarium, o. (-s): kadastrale legger. Ur’bau, m. (-s): 1) oud gebouw, (fam.) dood-ouderwetsch gebouw, 2) bouwtrant uit de kindsheid der bouwkunst.

Ur'be de, vr.: verponding, grondbelasting.

Urbedeutimg, vr.: oorspronkelijke beteekenis; -beginn, m.: eerste begin; -begriff, m.: eerste begrip, oorspronkelijk begrip; -bestandtheil [t], m.: allereerst bestanddeel, grondbestanddeel, (fig.) ment; -bewohner, m. mrv.: allereerste bewoners; -bild, o.: 1) ideaal, 2) type, toonbeeld; -bildlich, bv. n.: 1) ideaal,

2)    zinnebeeldig; -born, m.: bronwel, bron: -brief, m.: oorkonde; -buch, o.: Boek der boeken (d. i. de Bijbel); -deutsch, bv. n.: oud Duitsch; -eigen, bv. n.: 1) oorspronkelijk, 2) zonderling: -eigenheit, vr.: 1) oorspronkelijkheid, 2) zonderlingheid; -eigentnümlich [tl, btv.’n.: allerzonderlingst; -eigenthümlichkeit [t], vr.: allerzonderlingste eigenaardigheid; -einwohner, m. mrv.: allereerste bewoners; -enkel, m. achterkleinzoon; -enkelin, vr.: achterkleindochter; -erbe, m.: oorspronkelijke erfgenaam; -erbin, vr.: oorspronkelijke erfgename; -erzeugniss [nisl, o.: allereerste voortbrengsel; -etrig, bv. n,: te sterk gevoederd, overvoera; -fall, m.: (tik.) nominatief, eerste naamval; -farbe, vr.: 1) oorspronkelijke kleur, 2) onsamengestelde verf; -fahr, vr,; overvaartplaats, veer; -fehde, vr.: (hist.) plechtige eed geene wraak te zullen nemen; -feind, m.: (theo.) aartsvijand; -felsen, tieve rots-formatie; -form, vr.: oorspronkelijke vorm, allereerste vorm; -gebirge,

o.: oorspronkelijk gebergte; -geist, (theo.) Albezieler, God, (fig.) oorspronkelijk vernuft; -gemenge, o.: (-gemisch, o.): chaos.

Urgenz’, vr.: urgentie.

Urlgeprage, o.: oorspronkelijk kenmerk; -geschichte, vr.: geschiedenis der vroegste tijden; -gestalt, vr.: oorspronkelijke gedaante, allereerste gedaante; -gicht, vr.: (hist.) bekentenis op de pijnbank; -glanz, m.: oorspronkelijke luister; -gleichheit, vr.: oorspronkelijke gelijkheid; -grau, bv. n.: overoud; -grossaltern, m. mrv.: overgrootouders; -grossmutter, vr.: overgrootmoeder; -grossmütterlich, bv. n.: overgrootmoederachtig; -grossvater, overgrootvader; -grossvaterlich, bv. n.: overgrootvaderachtig; -grand, m.: 1) allereerste grondslag, 2) primitieve oorzaak, aanleidende oorzaak; -nahn, m.: Zie Auer-halm; -heber, m. (-s; mrv. -): 1) ontwerper, aanlegger, 2) bewerker, aanrichter,

3)    (fig.) hoofdpersoon, ziel; -heberin, vr.

-rin

els

het

n, vr., mrv.

oor-

m.:

dier,

zen,

<mrv. -nen): 1) ontwerpster, 2) bewerkster,

3) (fig.) hoofdpersoon, ziel; *heit, yr.: Zie

-eigenlieit.

U'rian, m. (-s): 1) duivel, booze geest; 2) slokkerd, slampamper, 3) Herr mijnheer Dinges, mijnheer Hoe is zijn naam ook weer.

Urias, m.: (bijb,) Urias; I -brief, m.: TJrias-brief (kwansuis vereerende opdracht, louter met het doel om dengene, aan wien die gegeven wordt, in het verderf te ■storten).

Urin’, m. (-s); urine, (gem,) pis; -lassen: wateren, (gem.) pissen; I -blasé,

vt. : pisblaas; -doktor, m.: piskijker;-geist, m,: geest van urine; -glas, o. (-halter, m.): pisglas, manflesch; -röhrchen, o.: katheter; -schau, vr.: piskijkerij; -treibend, bv. n.: pisdrijvend; -wölkchen, o.: wolkje inde urine.

Ur’lkampe, m. (-n; mrv. -n): (jag.) everzwijn, wild varken; -keim, m.: eerste kiem; -kirche, vr.: oorspronkelijke kerk, allereerste kerk; -kopf, m.: 1) oorspronkelijk vernuft, 2) zonderling; -kraft, vr.: oorspronkelijke kracht; -kraftig, bv. n.: allerkrachtigst.

Urkimde, vr.: 1) oorkonde, 2) akte; zu -kund dessen: ten oorkonde waarvan, ten blijke waarvan.

lurkunden, w. b.: 1) eene akte (eene oorkonde) opmaken van, 2) getuigen, verklaren, bevestigen.

Illr kunden, in Sam. I -bewahrer, m.: arehiefbewaarder; -buch, o.: oorkonden-boek; -gewölbe, o. (-kammer, vr., -saai. m., -haus, o.): archief (d. i. bewaarplaats van het archief); -sammlung. vr.: verzameling archief-stukken; - verf als cher, m. • vervalscher van akten.

urkundlich, bv. n.: authentiek, rechtsgeldig; - dessen: ten oorkonde (ten blijke, waarvan.

Urland, o.: oorspronkelijk land, eerste land; -laub, m. (-es, -s): verlof (Einen auf -laub entlassen: iemand met verlof laten gaan; Einem -laub geben: aan iemand verlof geven; -laub hinter der Thür nehmen: met de noorderzon vertrekken); -laut. m.: (tik.) klinker, klinkletter, vocaal, (fig,) oorspronkelijke klank.

Ur'le, vr.: vr.: 1) ahornboom; .2) olmboom.

Ur’lliclit, o.: oorspronkelijk licht; -mann, m.: landman, landbouwer; -mass, onoorspronkelijke maat; -mensch, m.: 1) eerste mensch, 2) zonderling; -muster,

o.: toonbeeld; -mutter, vr.: eerste moeder, stamvrouw; -nacht, vr.: chaotische duisternis ; -name, m.: eerste naam, oorspronkelijke naam; -natur, vr.: aangeboren aard.

Ur ne, vr.: urn, lijkbus.

Ur'lochs, m.: Zie Auerochs; -pflanze, vr.: 1) plant uit de voorwereld, 2) moederplant; -plötzlich, bv. n,: plotseling (bw.: eensklaps); -quell, m.: 1) eerste bron, hoofdbron, 2) (fig.) oorsprong;

d, o. (vog.) roerdomp; -sache, vr.: 1) oorzaak, 2) reden [ohne -sache: zonder reden; -sache geben zu: reden geven om te ; aus dieser -sache, om die reden, uit dien hoofde; dieser -sache wegen: om die reden, uit dien hoofde; -sache an

etwas sein: oorzaak van iets zijn; -sache an Einem suchen: het op iem. gemunt hebben; keine -sache: geene reden, antwoord op eene dankbetuiging:) vereischt geen dank]; -sacher m. (-s; mrv. -): Zie -liefeer; -sachlich, bv. n.: (tik.) redengevend, causaal; -sachlich-keit, vr.: causaliteit; -sage, vr.: oude overlevering; -satz, m.: stelregel, axioma; -schichten, vr. mrv.: primitieve aardlagen; -schönheit, vr.: 1) oorspronkelijke schoonheid, 2) ideale schoonheid; -schrift, vr.:

1)    oorspronkelijk stuk, authentiek stuk,

2)    oorspronkelijke tekst; -schriftlich, bv.

n.: authentiek; -selbst, o.: oorspronkelijkheid; -sinn, m.: oorspronkelijke beteeke-nis; -sitz, m.: eerste woonplaats, oorspronkelijke woonplaats, (fig.) eerste zetel, aanvankelijke zetel; -sprache, vr.: 1) oorspronkelijke taal, 2) moedertaal; -sprung, m.: oorsprong; -sprünglich, bv. n.: oorspronkelijk; -sprünglichkeit, vr.: oorspronkelijkheid; -stamm, m.: oorspronkelijke stam; -stand, m.: oorspronkelijke staat of toestand; -stier, m.: Zie Aueroclis; -stoff, m.: oorspronkelijke stof; -stracks, bw.: eensklaps. ;plotseling; -stück, o.: 1) oorspronkelijk stuk, 2) zeer oud stuk, zeer oud document,

Ur'sela (Ursula), vr.: Ursula; Ui‘-suli’nernonne, vr (Ursuli'neri -nen): Ursuliner non.

Urtext, m,: oorspronkelijke tekst.

Ur'theil [tI, o. (-s: mrv. -e): 1) deel, 2) (rcht.) vonnis ; meinem -e nach: naar mijn oordeel, naar mijn gevoelen; sich dem -e der Leute aussetzen: zich blootstellen aan het oordeel der men-schen; ein - abgeben über: zijn oordeel zeggen over; I -sprechen, o.: (het) vonnissen. Zie Urtheils,

ur'tlieilen |t], w. b.: oordeelen; w. o. h.: oordeelen (- von: over; - über: over).

Ur theils [t], in Sam. I -eröffnung, yr.: openbaarmaking van het vonnis; -fahig, bv. n.: in staat (bekwaam, bevoegd) om te oordeelen; -kraft, vr.: oordeel (het vermogen om te oordeelen); -spruch, vonnis; -vermogen, o.: Zie -kraft.

Ur’thier [tj, o.: voorwereldlijk dier uit de voorwereld.

Urtikation’, vr.: (hik.: het) slaan met brandnetels.

Ur'iir’laltern, m, mrv.: oud-over-grootouders; -enkel, m.: kinds-achter-kleinzoon; -grossmutter, vr.: oud-over-grootmoeder; -grossvater, m.: oud-over-grootvader.

Ur'lvater, m.: eerste vader, stamvader (-vater, m. mrv.: voorvaderen, voorzaten); -vermogen, o.: oorspronkelijk vermogen; -vernunft, vr.: aangeboren verstand; -versammlung, vr.: allereerste vergadering; -volk, o.: allereerste volk; -vorfahren, m. mrv.: eerste voorouders, oudste voorzaten; -wahl, vr.: (stk.) algemeen stemrecht; -wald, m.: eeuwen-oud bosch; -weisheit, vr.: oorspronkelijke wijsheid; -welt, vr.: voorwereld, wereld vóór den Zondvloed; -weltlich, bv. n.: uit de voorwereld ; -wesen, o.: 1) eerste we-eerste schepsel, (fig.) beginsel, grond

URWORT.

884

VATERHULD.

bestanddeel, 2) oorspronkelijkheid; -wort, w. b.: usurpeeren, wederrechtelijk m bezit

o.: (tik.) wortelwoord, stamwoord, grond- nemen.

woord; -zeit, vr.: voortijd, tijdvoorden    Utensi’lien,    vr. mrv.: gereedschap

Zondvloed, begin der tijden, (fig.) over-    (enk.); Uto’pien,    o. (-s): hersenschimmige

oude tijd; -zustand, m.: Zie -stand;    gelukstaat; Uto’pia, Luilekkerland; Uto’-

-zweck, m.: 1) eerste doel, aanvanke- pier, m. (-s; mrv. -): droomer van een lijk doel, 2) voornaamste doel, hoofd- hersenschimmigen gelukstaat; uto’pisch, doel.    bv n.: uto’pisch, hersenschimmig; Utra-

risanz’, vr.: usantie, gebruik, ge-    quist’, m. (-en; mrv. -en). utraquist (bij-

woonte; TJ'so, m. (-s): (kph.) uso (-wech- naam der Hussieten, omdat zij het Nacht-sel, m.: uso-wissel); Usufruktua’rius, m.    maal des Heeren    onder twee gedaanten—

(-): vruchtgebruiker; Usurpation', vr.:    brood en wijn —    gebruikten),

usurpatie; Usurpa tor, m. (-s; mrv. -patp’- nt’zen, w. b.: (fam.) dollen met, voor ren): usurpator, wederrechtelijk bezit- den gek houden; (ook:) beetnemen, be-nemer, overweldiger; usurpiren [pie],    dotten.

V.

Vaccination', vr.: inenting, vacci- Vancla’le, m. (-n; mrv. -n): (hist.> natie; vaccini’ren [nie], w. b.: inenten, Wandaal; (fig.) vernieler, vaccineeren.    Vandalen, in Sam. I -rohheit, vr^

vaci'ren [ciel, w. o. h.: vaceeren, (-sinn, m.): wandalismus, vernielzucht, vacant zijn.    vandaliscli, bv. n.: Wandaalsch;

Vademe’cum, o. (-s): vademecum, (fig.) vernielend; I Yandalis’mus, m. (-): handboek.    wandalismus, vernielzucht,

vag, bv. n.: vaag, onbestemd.    Vanille ^spreek uit: wa-nielj’), vr.:

Vagabimd', m. (-en; mrv.-en): vage- (pik.) vanielje; I Yanillen, in Sam* bond, landlooper; vagabundi’ren lie], w. o.: (-schokolate, vr.:    vanielje-chocolade;.

als vagebond rondzwerven.    -schoten, m.: vanielje-bast).

Vagant', m. (-en; mrv. -en): Zie Variante, vr.: (let.) variant, andere Vagabimd.    lezing; Yariation', vr,: (muz.) variatie;

vakant’, bv. n.: vacant, ledigstaande, Varietat', vr.: verscheidenheid; varii'ren onbezet; Yakanz’, vr.: 1) onbezetheid, [riier'en], w. o. h.: 1) verschillen, 2) afwis-(het) vacant-zijn, 2) vacantie, rusttijd, selen.

vrij-af.    Va’rinas, m. (-): Yarinas; I -tabak,.

Vakat', o. (-s): (typ.) ledige (witte, m.: Varinas-tabak. onbedrukte) pagina.    Vasall', m. (-en; mrv. -en): (hist.y

valedici'ren [cie], w. b.: vasrwel vazal, leenman; (fig.) onderhoorige, zeggen aan, afscheid nemen van.    Vasallen, in Sam. I -eid, m. (-hul-

Valent', in Sam. I -distel, vr.: (pik.) digung, m., -pflicht, vr.): huldigingseed, braakdistel.    eed van trouw; -schaft, vr. (-stand, m.):

Va'lentin, m. (-s): (mansnaam:) Ya- leenmanschap, lentijn.    Va’se, vr.: vaas.

Valentins, in Sam. I -krankheit, vr.:    IVa'ter, m. (-s; mrv. Ya’ter): vader;

(gnk.) vallende ziekte; -tag, m.: (kkl.) zu seinen Yatern gehen: (fam.) ad patres Sint-Yalentinus.    gaan, het hoekje omgaan, sterven; zu

Valer', m. (-s): (mansnaam:) Yalerius.    seinen Yatern versammelt werdep: bij

Valerian', m. (-s): (mansnaam:)    zijne vaderen verzameld worden; wie der

Yalerianus, Yaleriaan.    -, so der Sohn: (spr.) de appel valt niet

IValet', o. (-s): vaarwel, afscheid;    ver van den stam, (of:) zooals de ouden

- sagen: vaarwel zeggen, afscheid nemen;    zongen, zoo piepen de jongen; er ist auf

Einem - geben: iem. wegzenden; I -rede,    des -s Hochzeit gewesen; (spr.) hij heeft

vr.: afscheidsrede, ikkl.) afscheids-preek;    de wijsheid in pacht.

-schmaus. m.: afscneids-maal.    IVa'ter, in Sam. I -auge, o.: vaderlijk

IValet’, m. (-es, -s; mrv. -e): knecht;    oog; -arm, m.: (fig.) vaderlijke hoede;

(in ’t kaartspel:) boer; (aan vanzelf toe-    -bliek, m.: vaderlijke blik; -bruder, m.:

slaande deuren, enz.:) gewicht.    Zie Vaters; -erbe, o.: erfdeel uit vaders

validi'ren [die], w. o. h.: (kph.) vali- nalatenschap, (fam.) vaders versterf, va-deeren, gelden.    ders bewijs; -erbgut, o.: vaderlijk erfgoed,

Valtt’ta, vr. (mrv. Yalu’ten): (kph.) bezitting (landgoed, kasteel, woonhuis, enz.) waarde: (mtw.) muntvoet.    door den zoon van den vader geërfd;

Valvation’, vr.: raming, begrooting; -freude, vr.: vadervreugde; -gut, o.: Zie valviren [ie], w. b,: ramen, begrooten.    -erbgut; -haus, o.: ’s vaders huis,vader-

Vam’p^r, m. (-s; mrv. -e): (fab, en lijk huis, (theo.) vaderhuis; -herz, o.: va-,drk.) vampier; (fig.) bloedzuiger.    derhart; -huid, vr.: vaderlijke goedheid;

J Is-I I sfi £%-tt JV„ J    g§    ££ s 1 iisgzi fe g-srê-i-^è g-g’feg' ? ws-èr s a-

pg g ^ § " § ³ 2 5    N-* ^ tfoo^S ^:S:o ” g*©    . 1    g §ij:. ® B g

*,-&S--gS^Sicrgg;gl»l-&§2|5SlB    iï‘B:5'S,s"<l-a-^"|»,-:-»»-!g-g<J^c5:7sog:.è*§:-r; ^”3; B

;ïilR!CK-tpj?R f ÜPii:! »Pi|*sitlÜrliHilaïlRlïllsllW!^?fci? fe®Rïs% 5 ll: !pif tÏSfl;pf|l!l??ïïÖS!|IËIIfiia#il

?lsi|^Kt:li I iS -»i|%4‘ ^iiprflPfirfUJiRfiEsIIPSII^ff^.! l^iïlKPIlw-t 1P1 Ii#l üiiïlwiiKöiniiïHÜ!!!

«? i ik m-, mmui tm    14*344*® rmmasiuM

liftMiSaiMPriS»:!

mm ;lla5liSt ft* Rli! * ;l PS'ï k|;

ïïJ|lïl?;lfi    SÏ»B lïllIlM? * 7 '• "?ïïUii!i3 «*ï 1

IIII Wfrll 11 il! P f! 11111 ff!

- is skiën iki^i 1 in oi ii:Qêz$ § & % «i *m «. >il

-jmm

YERABSCHIEDUNG.

886

VERBILDUNG,

sern, w.

w. b.: afdanken, wegzenden, ontslaan, (wetten, enz.:)uitvaardigen(sich -schieden: afscheid nemen); -schiedung, yr.: afdanking, wegzending, ontslag, afzetting (ontzetting van een ambt), (van wetten, enz.:) uitvaardiging (zur -schiedung kommen: uitgevaardigd worden).

verlacci'sen, w. b.: veraccijnzen; -ach'ten, w. b.: verachten ; -ach’ter, m. (-s; mrv. -): verachter; -ach'terin, vr. mrv. -nen): verachtster; -acht'lich, bv. n.:

1)    verachtelijk, 2) verachtend, minachtend;

-acht’lichkeit, vr.:    1)    verachtelijkheid,

2)    verachting, minachting; -acht’sam, bv.

n.: Zie -achtlicli; -ach'tung, vr.: verachting, minachting; -ach’tungs, in Sam. (-voll, bv, n.: verachtend, minachtend; -werth Itl, bv. n.: verachtelijk; -würdig, bv. n.: verachtelijk; -würdigkeit, vr.: verachtelijkheid); -ach'zen, w. b.: (fam.) verknerpen verkniezen; -ann’lichen, w. b.: vereenzelvigen; -akkordi'ren [die], w. b.: veraccordeeren, bedingen ; -allge-mein’en (-allgemein'ern), w. b.: algemeen maken; -allgemein’erung, vr.: algemeen-making; -al ten, w. o. s.: 1) oud worden, 2) verouderen; -an’derlich, bv. n.: veranderlijk; -an’derlichkeit, vr.: veranderlijkheid; -an’dern, w. b.: veranderen, anders maken (seine Wohnung -an’dern: verhuizen, eene andere woning betrekken; die Religion -an’dern: van gedsdienst veranderen; sich* -an’dern, w. w.: veranderen, anders worden, fig, fam.: trouwen, in den echt treden); -an'derung, vr.: verandering (sich eine -anderung machen: zich eenig verzet verschaffen); -an'kern, w. b.: (bwk.) ankers metselen in; -an'lassen, w. b.: (iets) teweegbrengen, bewerken, veroorzaken, aanleiding geven tot, (iemand:) nopen, doen besluiten; -an'lassung, vr.: aanleiding, (fig.) gelegenheid (bei jener-an'lassung: bij die gelegenheid); -an’schaulichen, w, b.: aanschouwelijk maken; -an'schlagen, w. b.: schatten, taxeeren, aanslaan; -an'stalten, w. b.: beschikken, bestellen, (fam.) bedrillen; -an’staltung, vr.: in orde brenging (-an’staltungen treffen: toebereidselen maken).

verlant'worten, w. b.: verantwoorden (sich -antworten: w. w.: zich verantwoorden); -ant’wortlich, bv. n.: 1) te verantwoorden, 2) verantwoordelijk; -ant’wort-lichkeit, vr.: verantwoordelijkheid; -ant’-wortung, vr.: verantwoording (Einen zur -ant'wortung ziehen: iemand ter verantwoording roepen); -ar’beiten, w. b.: 1) verwerken, 2) bewerken; -ar’gen, w. b.: ten kwade duiden; -ar'men, w. o. s.: verarmen (1. arm worden, 2. armer worden); -arrendi’ren [ie], w. b.: verpachten; -arre-sti'ren [ie], w. b.: arrest (gerechtelijk beslag) leggen op; -ar’ten, w. o. s.: ontaarden; -ar'zen (-arzenei’en), w, b.: verme-dicineeren, verdokteren; -asch’en, w. o. s.: tot asch vergaan; -asch’ern.w. b.: totasch verbranden; -assekuri'ren [ie], w. b.: verzekeren; -asten, w. b.: in vertakkingen splitsen (w. o. h. en sich -as’ten, w. w.: zich vertakken); -auktioni'ren [ie], w. b.: in veiling brengen, openbaar verkoopen; -auktioni’rung [ie], vr.: veiling, openbare verkooping; -aus’gaben, w. b.: uitgeven; -aus'serlich, bv. n.: vervreemdbaar;-aus'-b.: vervreemden.

verbal’, bv. n.: 1) mondeling; 2) woordelijk; 3) (tik.) afgeleid; I verbaliseren [ie], w. b.: woordelijk in geschrifte brengen; w, o. h.: praatjes maken.

verlbal’ken, w. b.: met balken verbinden; -ballas'ten, w. b.: 1) ballasten 2) te zwaar ballasten; -ballen, w. b.: in balen pakken; -ballen, w. o. s.: Zie--bollen; -ball’hornen, w. b.: (fam.) erger in plaats van beter maken; -band’, m. (-es,    -s; mrv. -ban’de): (fig. en hik.)

verband (-bandlappchen, o.: hik.: com-pres); -ban’nen, w. b.: 1) verbannen, Bannen, 2) naar eene stafkolonie overbrengen, deporteeren; -bann’te, m. (-n; mrv. -n): 1) balling, 2) gedeporteerde; -ban’nung, vr.: 1) verbanning, 2) overbrenging naar eene strafkolonie, deportatie, 3) ballingschap; -ban’sen, 1) aan stapels (hoopen, mijten) zetten, 2) onder dak brengen; -ba'set, bv. n.: vermaagschapt (sie ist mit mir -ba'set: zij is eene nicht van mij, zij is familie van mij); -bau’en, w. b.: 1) verbouwen (tot bouwwerk gebruiken, ook: aan bouwwerk besteden),. 2) door bouwen bederven, slecht bouwen [Einem das Licht (Einem die Aussicht) -bau’en: (fig.) iemands licht betimmeren; sich -bau’en, w. w.: te veel bouwen j;. -bau’ern, w. o. s.: slechte manieren aan-nemen, ruw en boersch worden (w. b.r. verboeten, met het bedrijf van landbouwer verspelen); -be'ben, w. o.s.: (van klanken:) trillend wegsterven; -bein’en (-bein'ern), w. o. s.: in been veranderen;-beis'sen,-w. b. onr.: 1) kapot bijten, aan stukken bijten, 2) (woorden:) inslikken, niet duidelijk uitspreken, (wrevel, toorn, enz.:) verbijten, bedwingen, niet laten blijken w, o. h. onr.: jag.: ophouden te paren; sich -beis'sen, w. w. onr.: 1. zich verbijten, moeite hebben om zich in te houden, 2. met zóóveel kracht bijten, dat de tanden op elkaar geklemd blijven); -beiz’en, w.. b.: (jag.) afvreten, afknabbelen; -bellen, w. o. h.: (van jachthonden:) aanslaan, blaffen (w. b.: door geblaf te kennen geven); -beng'eln, w. o. s.: een lompe vlegel worden; -ber’gen, w. b. onr.: verbergen (vor Einem: voor iemand; sich -ber’gen, w. w. onr.: zich verbergen);, -bes’serer, m. (-s; mrv. -): verbeteraar; -bes’serlich, bv. n.: voor verbetering vatbaar; -bes'sern, w. b.: verbeteren (sich -bes'sern, w. w.: 1. beter worden, in goede hoedanigheden winnen, 2. zich beteren); -bes'serung, vr.: verbetering (1. beter-making, 2. beterwording); -bes’serungs, in Sam. (-blatt, o.: typ.: verbeterblad; -bogen, m.: typ.: verbeterblad; -kosten, vr. mrv.: kosten van verbetering; -mittel,

o.: middel ter verbetering); -be’ten, w. b.: 1) verbidden (tijd), met bidden doorbrengen, 2) verbidden (iemand), door bidden en smeeken vermurwen; -beu’gen (sich), w. w.: buigen, eene buiging maken, (van vrouwen:) nijgen, eene dienaresse maken;, -beu’gung, vr.: buiging, (van vrouwen:) dienaresse; -bieden, w. b. onr.: verbuigen, krombuigen; -biet’en, w. b. onr.: verbieden; -bil'den, w. b.: een verkeerden vorm geven aan, (fig.) bederven; -bil’dern, w. b.: afbeelden, afgebeeld voorstellen; -bild'lichen, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; -bildung, vr.: verkeerde vorm*.

¹

Yan de niet hier vermelde woorden zoeke men op de letter, die op „unter” volgt en vóór de beteekenis, die men daar vindt, pjaatse men het Hollandsche „onder”.

rwmmmmr

VJLMimAk

zui-

w. o. s.: w. w.:

B6

(fig.) verkeerde opvoeding; -bindbar, bv, n.: te verbinden; -bin’den, w. b. onr.: verbinden (ehelich -binden: in den echt verbinden; sich ehelich -binden: zich in den echt verbinden; sich -bin'den: zich verbinden^ de verplichting op zich nemen; sich -bin'den mit: zich verbinden met, eene verbintenis aangaan met; eine Wunde -bin'den: eene wond verbinden; Verwundete -binden: gekwetsten verbinden; Einem die Augen-bind’en: iemand blinddoeken; ein Fass -binden: de hoepels om een vat leggen; Bücher -bin'den: boeken verkeerd inbinden; viel Bindfaden -bin'den: veel bindgaren of bindtouw gebruiken); -bindlich, bv. n. : 1) Zie -bindbar, 2) verbindend, 3) verplichtend (Einem etwas -bindliches sagen: iemand iets vleiends zeggen; sich zu etwas -bindlich machen: zich tot iets verbinden; sich Einem -bindlich machen : iemand aan zich verplichten); -bind'lichkeit, vr.: 1) verbindende kracht, 2) verplichting,

3)    zucht om .... aan zich te verplichten (sich einer -bindlichkeit entledigen: zich van eene verplichting kwijten; Einem viele -bindlichkeiten schuldig sein: veel verplichting aan iemand hebben); -bin’-dung, vr.: 1) verbinding, (fig.) verband, (ook:) betrekking (in -bindung stehen mit: 1. in verband staan met, 2. in betrekking staan met; in -bindung treten mit: in betrekking treden met; die eheliche -bindung: de echtstaat, het huwelijk); -bin’dungs, in Sam. L-bahn, vr.: zijtak van een spoorweg; -begriff, m.: verbandsbe-grip; -gang, m.: gemeenschap, middel van gemeenschap; -linie, vr.: linie van gemeenschap; -mittel, o.: middel van gemeenschap; -strich, m.: (tik.) koppelteeken; -thür, vr.: deur van gemeenschap; -treppe, vr.: trap van gemeenschap; -wort, o.: (tik.) verbindend voegwoord ; -zeichen, o.: (tik.) koppelteeken]; -bit’ten (sich), w. w. onr. [4]: verzoeken om verschoond te blijven [van] (das -bit’te ich mir: ik verzoek daarvan verschoond te blijven); -bit’tern, w, b.: verbitteren, (fig.) vergallen; -blaffen, w. o. h.: Zie -bleffen; -bla’sen, w. b. onr.: 1) wegblazen, (fig.) wegvagen, 2) doen verdampen, (fig.) veren, louteren, 3) met blazen bederven,

4)    met blazen doorbrengen, b.v. tijd,

5)    (schl., de kleuren:) verzachten (w. o. h. onr.: fam.: uitblazen, adem scheppen, rusten); -bla’senheit, vr.: zachtheid (van kleuren); -bla’ser, m. (-s; mrv. -): glasblazer; -blas'sen, w. o. s.: verbleeken, (van kleuren:) verschieten, (fig.) sterven; -bla'sung, vr.: (schl.) verzachting (van de kleuren); -blaften, w. b.: van overtollige bladeren ontdoen; -blaftern, w. b.: met het doorbladeren over het hoofd zien of niet kunnen vinden; -blau'en, w. o. s.: blauw worden; -blech’en, w. b.: met blik bekleeden; -bleffen, w. o. h.: 1) schrikken, bang worden, 2) verbluft staan, 3) een abuis begaan, (fam.) een bok schieten (w. b.: 1. doen schrikken, bang maken; 2. uit het veld slaan); -bletff, bv. n.: Zie -blüft; -bleib'en, w. o. onr. s.: verblijven, blijven; -bleich’en, w o. onr. s.; Zie -blassen; -bleien, w. b.: verlooden, plombeeren; -blen'den, w. b.: (fig.) verblinden, (mtsl.) berapen; -blich’: Zie

-bleiclien; -blich'en, bv. n.: verbleekt, (van kleuren:) verschoten, (fig.) overleden (der -blich'ene: de overledene); -blieken, w. o. h.: glinsteren; -blin’den, w. o. s.: blind worden (w. b.: blind maken, blinden); -blin’ken, w. o. h.: ophouden te blinken; -blifzen, w. o. h.: ophouden te weerlichten; -blüffen, w. o. h.: verbluft staan (w. b.: verbluft doen staan); -blüh'en, w. o. s.: uitbloeien, ophouden te bloeien, (fig.) verwelken, (pop.) verleppen (-blühf sein: fig.: zijnen tijd gehad hebben);-blü'-meln, w. b.: met bloempjes versieren; -blü’men, w. b.: met bloemen tooien, (fig.) verbloemen; -blu’ten, w. o. s.: verbloeden, te veef bloed verliezen (sein Leben -blu’ten: doodbloeden; sich -blü-ten, w. w.: 1. Zie het w. o., 2. doodbloeden, 3. fig.: al wat men bezit verliezen of verspelen of er do orlappen); -bod'men w. b.: (kpv.) bodemerij nemen op ; -boh’len, w. b.: beplanken, met planken beschieten; -boh'ren, w. b.: vastpinnen, met pinnen of draadnagels vastmaken (sich -boh'ren, w. w.: verkeerd boren); -böl'len, opzwellen, oploopen (sich -bollen, fam.: het vel van zijne voeten afloopen); -boll’werken, w. b.: met bolwerken omringen, (fig.) barrikadeeren; -bol’zen, w. b.: klinkbouten; -borg', m. (-es, -s): 1) uit-leening, 2) krediet-geving; -bor gen, w. b.: 1) leen en, te leen geven, uitleenen,

2)    borgen, op krediet geven (als v. dw. van -bergen en als bv. n.: verborgen; im -bor’genen leben: stil leven, onopgemerkt leven); -bor'genheit, vr.: verborgenheid, (fig.) geheim (in der -bor'genheit: fig, fam.: in het geniep; in -bor’genheit

"en: stil leven, onopgemerkt leven); -bor'gung, vr.: 1) uitleening, te leen verstrekking, 2) kredietgeving, (het) op den borg geven; -bor’ten, w. b.: galonneeren; -bö'sen (-bö'sern), w. b.: erger maken (sich -, w. w.: erger worden); -bos’sen, w. b.: (pop.) boosmaken; -bof, o. (-es, -s; mrv. -e): verbod, (kkl.) interdict; -bo'ten, bv. n.: verboden; -bramen, w. b.: zoomen, omzoomen, (fig.) een rand leggen om (kim. en fig.) garneeren; -bra'mung, vr.: 1) zoo-ming, (fig.) zoom, 2) omranding, (fig.) rand,

3)    garneering, (fig.) garneersel; -brand', m. (-s): brandstof, brand; -brannf, bv. n.: verbrand; -bra'ten, w. o. s.: verbraden (w. b.: laten verbraden); -brauch, m. (-es, -s): verbruik; -brauch'en, w. b.: verbruiken; -brauch'er, m. (-s; mrv. -): verbruiker; -brauchs’, in Sam. (-sache, vr.: verbruiks-artikel; -steuer, vr.: verbruiks-belasting); -brau’en, w. b.: verbrouwen; -brau’nen, w. o. s: bruin worden;-brau’nen, w. b.: bruinmakefi, (dk.) bruinen; -brau'sen, w. o. s.: 1) ophouden te razen, (fig.) uitrazen; -brech’en, w. b. onr.: 1) breken, aan stukken breken, 2) misdoen, misdrijven,

3) das Leben -brech'en: zijn leven verbeuren, 4) die Fahrte -brech'en: jag.: het spoor met takken en bladeren bedekken (sich -brech’en, w. w. onr.: zijn ruggegraat verzwikken; (Yerbrech'en, z. n. o. l-s; mrv. -]: 1. misdaad, 2. misdrijf, 3. vergrijp) ; -brech'er, m. (-s; mrv. -): 1) misdadiger, 2) schuldige (brech'erkolonie, yr.: strafkolonie); -brech'erin, vr. (mrv. -nen): 1) misdadigster, 2) schuldige; -brech’erisch, bv. n.: misdadig, (fig.) straf-

mrv.:

vr

baar; -breit'en, w. b.: 1) verbreiden, 2) verspreiden, 3) uitstrooien (sich -breit'en, w. w.: zich uitbreiden); -breit’er, m. (-s; mrv. -): 1) verspreider, 2) uitstrooier; -breit’sam, bv. n.: voor verspreiding vatbaar ; -breit'ung, vr.: 1) verspreiding, 2) uit-strooiing; -brenn'bar, bv.n.: verbrandbaar; -bren'nen, w. o. onr. s.: verbranden [w. b. onr.: verbranden, (fig.) branden; sich -bren'nen, w. w. onr. (sich die Finger -bren’nen): (fig.) zijne handen branden; er hat sich den Mund -brannt: hij heeft zijnen mond gebrand; er hat sich das Maul -brannt: (pop.) zijne tong is te lang geweest]; -bren'nens, in Sam. ('-werth [t] of -würdig, bv. n.: waard om verbrand te worden); -brenn'lich, bv. n: verbrandbaar; -briefen, w. b.: schriftelijke verzekering geven voor, (fig.) verhypothekeeren (sich -briefen, w, w.: zich schriftelijk verbinden); -bring’en, w. b. onr.: 1) doorbrengen, 2) vol b r e n gen ; -bröck'eln (-brock’en), w. b.: verbrokkelen; -bro’deln, w. o. s.: vervliegen, verdampen; -bro’den, w. o. s. en w. b.: in brood veranderen; -bro’dung vr.: (theo.) overgang in brood; -brö’seln, w. b.: 1) verbrokkelen, 2) verkwisten; -brück’en, w. b.: over b r u g gen; -brü'dern (sich), w. w.: zich verbroederen; -brü'de-rung, vr.: 1) verbroedering, 2) (de) broederschap; -brüh’en, w. b.: verschroeien, verzengen (sich -brüh'en, w. w.: zich branden); -brunften, w. o. h.: (jag.) ophouden ritsig te zijn; -bu'ben (-bü'beln), w. b,: in liederlijkheid verkwisten; -bü‘-geln, w. b.: 1) van ooren of handvatsels voorzien, 2) met het strijk-ijzer bederven; -bü'gen (sich), w. w.: zich verrekken; -buh'len, w. b,: verhoereeren; -buhlt', bv. n.: wellustig, wulpsch (ein -buhl’tes Weib: 1. eene lichtekooi, 2. eene coquet-te); -buhlfheit, vr.:    1) wellustigheid,

wulpschheid, 2) coquetterie.

Ver bum, o. (-s; mrv. Yer’ben ofYer’ba): (tik.) werkwoord.

verlbim den, bv. n.: verbonden, (fig.) verplicht (-bun'den zu etwas: verplicht tot iets; Einem -bun'den sein für etwas: aan iemand verplicht zijn voor iets);-bün'den, w. b.: saamverbinden (sich-bün'den, w. w.: een verbond aangaan, een bondgenootschap aangaan); -bün'det, bv. n.: verbonden (-bün'deten, m.mrv.: bondgenooten); -bünd'niss [nis], o.: verbond, bondgenootschap; -bün'dung, vr.: 1) verbond-sluiting, 2) verbond, bondgenootschap; -bürg'bar, bv. n.: waarvoor ingestaan kan worden; -bür'gen, w. b.: instaan voor (etwas -bür'gen: voor iets instaan; sich für etwas -bür’gen: voor iets instaan; Einer für Alle und Alle für Einen sich -bürgen: zich solidair verbinden, zich allen gezamenlijk en elk afzonderlijk aansprakelijk stellen voor het geheel); -bür'ger, m. (-s; mrv. -): borg; -bürgern, w. b.: het burgerschap verlee-nen aan (an einem Orte -bür'gert sein: het burgerrecht op eene plaats bezitten); -bür’gung, vr.: waarborging, (fig.) waarborg (-bür’gungsmittel, o.: hypotheek); -bür'sten, w. b.: (tijd:) verborstelen, (klee-deren, enz.:) kaalborstelen, kaalschuieren; -büs’sen, w. b,: boeten voor; -buften, w. o. h.: mislukt opgroeien, zich niet behoorlijk ontwikkelen; -but’tet, bv. n.:

in zijuen groei gefnuikt; -bufterri, w. b.: boter karnen van.

verldachen, w. b.: een dak maken over; -dacht’, m. (-es, -s): verdenking, argwaan (in -dacht kommen: in verdenking komen; Einen wegen einer Sache in -dacht haben: iem, van iets verdenken); -dach'tig, bv. n.: verdacht; -dach’tigen, w. b.: verdacht maken; -dach’tigkeit, vr.: verdachtheid; -dam'men, w. b.: (rcht. en fig.) veroordeelen, (theo.) verdoemen;-dam'men, w. b.: afdammen, (art.) de prop op de lading stampen; -dam’menswertn [t], bv.n.: Zie -ciammlicli; -dam’mern, w. b.: in schemering hullen (w. o. s.: in schemering gehuld worden;) -damm'lich, bv.n.: doemwaardig, (fig.) afkeurenswaardig; -damm’-lichkeit, vr.: doemwaardigheid, (fig.) afkeurenswaardigheid; -damm’niss [nis], vr.: (theo.) verdoemenis (sich die-damm’niss znziehen: zich een oordeel op den hals halen): -dammt’, bv. n.: (theo.) verdoemd, (fig. fam.) vervloekt (als tsw.: verduiveld!; die -damm'ten, m. theo.: de verdoemden); -dam'mung, vr,: (theo.) verdoemenis, (rcht.) veroordee-ling, (fig.) . verwensching; -dam’mung, vr.: afdamming; -dam’mungs, in Sam. (-urtheil [t], o.: veroordeelend vonnis, fig.: vèroordeeling; -werth [t], bv. n.: Zie -dammlich; -würdig, bv. n.: Zie -dammlicb; -wür'digkeit, vr.: Zie -dammlichkeit); -damp ten, w. o. s.: verdampen (w. b.: verrooken); -dampfen, w. b.: laten verdampen, (kkk.) laten slinken; -dan'ken, w. b.: danken (Einem etwas zu -danken haben: iets aan iemand te danken hebben; seinem Rathe [t] verdankt man es: aan zijnen raad heeft men het te danken); -darb‘: Zie verderhen; -dar ren, w. b.: eesten, op den eest drogen; -dau’en, w. b.: verduwen (ook fig.); -dau -lich, bv. n.: gemakkelijk te verduwen, licht verteerbaar: -dau’lichkeit, vr.: licht-verteerbaarheid; -dau'ung, vr.: spijsvertering;-dau'ungs, in Sam. (-geschaft, o.: spijsvertering; -kraft, vr.: vermogen der spijsverterings-organen; -mittel, o.: middel om de spijsvertering te bevorderen; -saft, m.: maagsap; -schwache, vr.: slechte spijsvertering; -stunde, vr.: uur na den maaltijd; -werk, o.: spijsvertering; -werkzeug, o.: orgaan der spijsvertering).

Verldeck', o.: dek, verdek, scheepsdek (halbes -deck: halfdek); -deck’en, w. b.: bedekken; -deckf, bv. n.: bedekt (bw.: bedektelijk); -deck'ung, vr.: bedekking, (str.) verduistering; -den’nen, w. b.: 1) uitrekken, 2) te veel uit-rekken; -den ken, w. b. onr.: euvel duiden (Einem etwas -denken; aan iemand iets ten kwade duiden); -derb', m. (-es, -s): 1) bederf, (fig,) derf, ondergang, 2) (tijd-)verlies, 3) (fig.) ongeluk (das ist eben der -derb: dat is juist het ongeluk).

IVerder'ben, o. (*s): Zie -derb no. 1, 2 en 3; Einem in’s - stürzen: iemand in het verderf storten, iemand in hejt ongeluk storten; das ist sein -; dat is zijn ondergang.

Iverder'ben, w. o. onr. s. (verdirbst’, verdirbf; verdarb'; verdor’ben): bederven; (fig.) te niet gaan, ten onder gaan, (ook:) vergaan, omkomen; vorHungerund Kum-mer -: van honger en ellende omkomen;

onaangenaam gestemd worden; Einen -driess'lich machen: iemand onaangenaam gestemd maken); -driess'lichkeit, vr.: onaangenaamheid; -dros’sen, bv. n.: Dontevreden, knorrig, misnoegd, 1) traag, lui (bw.: met tegenzin); -dros'senheit, vr.: 1) ontevredenheid, knorrigheid, misnoegdheid, traagheid, luiheid, 3) weerzin, tegenzin; -druck'en, w. b.: 1) verdrukken, voor drukwerk gebruiken, 2) misdruk maken van, verkeerd drukken; -drück'en, w. b.: platdrukken, (fig.) verdrukken, onderdrukken; -druss', m. (-es): 1) verdriet, leedwezen, (fig.) tegenzin, weerzin, (ook:) verdrietelijkheid, onaangenaamheid,(ook:) twist (einen -druss' haben: pop: een bult hebben, gebocheld zijn; Einem -druss' machen: iemand verdrieten; etwas mit -druss' thun: iets met tegenzin doen; etwas mit -druss' sehen: iets met leedwezen zien; -druss’ bekommen mit: twist krijgen met; Einem zum -drus'se: tot iemands ergernis); -drüss’lich, bv. n.: Zie -driesslich; -du’deln, w. b.: verbeuzelen; -duf'ten, w. o. s.: vervliegen; -düf'ten, w. b.: van zich geven; -dum’men, w. o. s. en w. b.: verstompen; -dun'kein, w. b.:

w. o. s. en

ich bin dazu -dorben: (fam.) ik deug: daar niet voor, ik ben daar niet geschikt voor; an ihm ist eip Soldat -dorben: (fam.) hij had soldaat moeten worden, het is jammer dat hij geen soldaat geworden is; I w. b. reg. en onr,: 1) bederven; (lig.) verkerven; mit mir (bei. mir) hat er es -dorben: bij mij heeft hij het verkorven; ich mag es ihm nicht -: ik wil het bij hem niet verkerven; 2) te gronde richten, in het verderf storten, verderven; 3) (theo.) verdoemen; I sich -, w. w. reg. en onr.: zich in het verderf storten.

Verlder'ber, m. (-s; mrv. -): 1) bederver, 2) verderver, in het verderf stor-ter; -der'berin, vr. (mrv. -nen): 1) bederf-ster, 2) in het. verderf stortster; -derb’lich, bv. n.: 1) bederfelijk, aan bederf onderhevig, 2) verderfelijk; -derb'lichkeit, vr.: bederfelijkheid, 2) verderfelijkheid; -derb'-niss [nis], vr. en o. 1) bederf, 2) verderf,

3) verdorvenheid; -derbt', bv. n.: 1) bedorven toestand, 2) verdorvenheid; -der'-bung, vr.: 1) bederving, 2) verderving, in het verderf storting, 3) verdorvenheid; -deut'en, w. b.: Zie missdeuten; -deut'-schen, w. b.: in het Duitsch overzetten, (fig.) verduidelijken, (fam.) Duitsch maken, germaniseeren; -dicht'bar, bv. n.: voor samenpersmg vatbaar; -dichten, w. b,: samenpersen; -dick'en, w. b.: dik of dikker maken (sich -dick'en, w. w.: dik of dikker worden); -diel'en, w. b.: met planken bekleeden; -dien'en, w. b.: verdienen (das hat er nicht um Sie verdient: dat heeft hij niet aan u verdiend); -dienst’, m. (-es; mrv. -e): verdienste (nach -dienst: naar verdienste; -dienst’los, bv. n,: zonder verdienste; -dienst'voll, bv. n.: hoogstver-dienstelijk); -dienst'lich, bv.n.: verdienstelijk; -dienst’lichkeit,vr.: verdienstelijkheid;

-dient’, bv. n.: verdiend (sich um.....

-dient machen: zich jegens .... verdienstelijk maken); -ding', o. en m. (-es,-s; mrv. -e): overeenkomst (etwas auf -ding übernehmen: iets op zich nemen tegen eenen vooraf bedongen prijs, een aanbesteed werk aannemen); -ding’en, w. b. onr.: (werk, leverantiën, enz.:) aanbesteden, (personen en dieren:) besteden, in den kost doen; Einen in die Lehre -ding’en: iemand in de leer besteden, iemand in de leer doen (sich -ding’en, w. w. onr.: zich verhuren, b, v. in dienstbare betrekking ; sich bei Einem in die Kost -ding’en: bij iemand in den kost gaan); -ding’ung, vr.: 1) aanbesteding, 2) verhuring; -dirb’ (-dirbst', -dirbt'): Zie -derben; -dol’-metschen, w. b.: vertolken; -dol'metscher, m.: vertolker, tolk; -don’nert, bv. n.: 1) (gem.) bedonderd, als van den donder getroffen, 2) (gem.) dondersch, verduiveld; -dop’peln, w. b.: verdubbelen; Yerdop'-pelung, vr.: verdubbeling, (van een schip:) dubbeling, (op een zeil:) stootlap; Yer-dopp'ler, m. (-s; mrv. -): verdub oelaar; -dor'ben, bv. n.: 1) bedorven, 2) verdorven, door en door slecht (ein -dor’bener Kauf-mann: een geruïneerd koopman); -dor'-benheit, vr.: 1) bedorven staat, 2) verdorvenheid; -dor’ren, w. o. s.: verdorren, verdrogen; -dör’ren, w. b.: uitdrogen, doen verdorren; -drang’en, w. b.: verdringen; -drang’lich, bv. n.: te verdringen; -dreh'en, w. b.: verdraaien (ook fig.), (van ledematen:)

verwringen, verzwikken, ontwrichten ; -dreht’, bv. n.: verdraaid, (van ledematen:) verwrongen, verzwikt, ontwricht (ini Kopfe -dreht’ sein: niet wel bij het hoofd zijn; ein -dreh’ter Kopf: een hoofd waarin het niet richtig is); -drei'fachen, w. b.: verdrievoudigen; -dries’sen, w. o. onr. h. en w. onpers. h. (verdross’; verdros'sen): verdrieten (es verdriesst' mich: het verdriet mij; es verdross ihn: het verdroot hem; sich etwas -dries'sen lassen: aanstoot aan iets nemen; sich weder Mühe noch Kosten -dries'sen lassen: 1. geene moeite of kosten sparen, 2. tegen geene moeite of kosten opzien); -driess'lich, bv.

n.: onaangenaam (-driesslich werden:

1) verdonkeren, (fig.). benevelen, 2) (str.) verduisteren, (fig.) in * de schaduw stellen; -dün'nen (verdün'nern), w. b.: verdunnen, dunner maken; -dünst'bar, bv. n.: (schk,) vervliegbaar; -dünst'barkeit,vr.: vervlieg-baarheid; -dun'sten, w. b.: verdampen, vervliegen; -dün’sten, w. b.: doen verdampen, doen vervliegen; -dup'fen, w. b.: leemten aanvullen in (b. v. in bladgoud); -dur'sten, w. o. s.: van dorst versmachten, van dorst vergaan; -düs’tern, w. b.: verdonkeren, verduisteren; -dut’zen, w. b.: (fig. fam.) uit het veld slaan; -dutzt’, bv. n.: verbluft,

verlech'en, w. o. h.: (van herten:) een nieuw gewei krijgen; -ed’eln, Y: veredelen (sich -ed’eln, w. w.: zich veredelen; mnw.: rijker aan edel metaal worden); -e’delung (-ed’lung), vr.: veredeling, (mnw.) rijker-wording aan edel metaal ; -eh’elichen (-eh’lichen), w. b.: laten trouwen, uithuwelijken, ten huwelijk geven (sich -eh’elichen, w. w.: trouwen, in den echt treden); -eh’elichung (-eh’lichung), vr.: echtvereeniging, huwelijk; -eh’ren, w. b.: vereeren, (kph., b. v. een wissel:) honoreeren (Einem etwas -ehren: iets aan iemand vereeren, aan iemand iets ten geschenke geven); -eh'renswerth [tl, bv. n.: Zie -elirungs; -eh’rer, m. (-s; mrv. -): vereerder; -eh’rerin, vr.mrv. -nen): vereerster ; -ehr’lich, bv.n,: vereerenswaardig; -eh’rung,

w. o. s.:

vr.: vereering, (kph.) honoreering, (fig,) geschenk; -eh’rungs, in Sam. (-werth |t], bv. n.: vereerenswaardig; -würdig, bv. n.: vereerenswaardig); -ei’den, w. b.: beëedi-gen; -eid’et, bv. n.: beëedigd; -ei’gen, w. b.: vervreemden, in eigendom overdragen; -ein', m. ( s; mrv, -e): vereeniging, (stk.) statenbond; -ein'bar, bv. n.: vereenigbaar; -ein’baren, w. b.: vereenigen;-ein’barkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein’barlich, bv. n.: vereenigbaar; -ein’barlichkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein’barung, vr.: 1) vereeniging, 2) vereenigbaarheid; -ein’eu, w. b.: vereenigen; -ein’erleien, w. b.: vereenzelvigen; -ein'fachen, w. b.: vereenvoudigen; -ein'igen, w. b.: vereenigen (sich mit Einem über etwas -ein’igen: het met iem. eens worden over iets); -ein'iger, m. (-; mrv. -): vereeniger; -ein’igung, vr.: vereeniging: -ein’lich, bv. n.: vereenigbaar; -eins’, in Sam. (-gebiet, o.: grondgebied van den statenbond; -münze, vr.: geld dat gangbaar is in al de landen die tot den statenbond behooren; -landisch.bv.n.: staten-bonds-; -recht, o.: recht van vereeniging; -staaten, m mrv.: tot den statenbond be-hoorende landen); -ein’samen, w. o. s.: een eenzaam leven leiden, geheel alleen staan, eenzaam zijn (haar) leven slijten (als w. b : isoleeren); -eint', bv. n.: ver-eenigd, vereend; -ein’zeln, w. b.: verbrokkelen, (kph.) in het klein verkoopen, (fig.) isoleeren; -ein'zelung, vr.: 1) verbrokkeling, 2) verkoop in het klein, 3) isoleering,

4) scheiding (-ein’zelungszeichen, o.: tik.: schei-teeken, trema); -eis'en, w. o. s.: in ijs veranderen, ijs worden, bevriezen (als w. b.: met ijzer beslaan); -ei’teln, w. b.: verijdelen; -eit’ern, w. o. s. (sich -eit’ern, w. w.): veretteren; -ek’eln, w. b.: doen walgen van (Einem etwas-ek’eln: iem. van iets doen walgen; I w. o. s.: an etwas -ekeln: walgen van iets); -en’den, w. b.: beëindigen, ten einde brengen (w. o. s.: jag.: sterven; fam.: zijn eindje vinden);-eng’en, w. b.: enger (nauwer) maken, vernauwen (sich -eng’en w. w.: enger of nauwer worden,krimpen); -eng’er, m. (-s; mrv.-): vernauwer, (ontl.) sluit-spier; -eng’ern, w. b.: Zie -engen; -eng erung (-eng'ung)* vr.: vernauwing (ook hik.); -er’ben, w. b.: bij erflating vermaken (Einem etwas: iets aan iemand; etwas auf Einen -er’ben: iets aan iemand vermaken Jbij erflating; | sich -er’ben auf, w. w.: erfelijk overgaan op); -erb'lichen, w. b.: erfelijk maken; -er’bung, vr.: 1) vermaking bij erflating (- auf: aan), 2) erfelijke over-gang (- auf: op); -er’den, w. b.: (schk.) doen overgaan in aarde; -er'zen, w. o. s. en w. b.: (en: sich -er’zen. w. w.): in erts veranderen; -e'wigen, w. b.: vereeuwigen (sich -e'wigen: zich vereeuwigen);-e’wi-ger, m. (-s; mrv. -): vereeuwiger; -e’wigt, bv. n.: overleden (der, die -’wigte: de overledene); -e’wigung, vr.: vereeuwi-

verlfach’eln, w. b.: wegwaaieren; -fach’en, w. b.: wegwaaieren, 2) in vakken afdeelen, 3) met paneelwerk be-kleeden (sich -fach’en, w. w.: tot eene schikking komen); -fack’eln,

(van kaarsen:) snel opbranden (w. b.: heen en weer zwaaiend snel doen opbranden); -fahr’bar, bv. n.: vervoerbaar;

-fah’ren, w. b. onr.: 1) per as vervoeren (goederen), 2) die Wege -fah’ren: (door veel rijden of door het vervoeren van zware vrachten) de wegen onbruikbaar maken, 3) den Weg -fah’ren (of w. w. onr.: sich -fah’ren): een verkeerden weg rijden, 4) die Gange -fah’ren: (mnw.) de erts-ader kwijtraken, 5) seine Schicht -fahren: zijn werk doen, 6) den Zoll -fah’ren: de inkomende rechten ontduiken, smokkelen [w. o. onr. h.: re werk gaan; strenge -fahren mit Einem: streng te werk gaan met iemand; gerichtlich -fah’ren wider Einen : iemand gerechtelijk vervolgen ; des Todes -fah’ren: overlijden, sterven ; sich -fah’ren, w. w. onr.: 1) (van rijtuigen:) elkander in de wielen rijden, 2) Zie 12 reg. hooger; I z. n. o. (-s): gedrag, handelwijze; das gerichtliche -fahren: de gerechtelijke vervolging]; -fah’rung, vr.: vervoer per as; -fah rungs, in Sam. (-art, vr.: 1. wijze van vervoer, 2. manier van handelen; -lehre, vr.: leer om stelselmatig te werk te gaan; -weise, vr.: Zie -art) ; -fal’ben, w. o. s.; vaal worden; -fall', nu (-es, -s): 1) verval (in-fall’ gerathen |tj, in het verval komen, vervallen), 2) (van gebouwen:) bouwvalligheid, 3) (van wissels:) betaalbaar-wording, (het) vervallen,

4) (van een recht:) tenietgang, (’t) vervallen (-fallgut, o.: smokkelwaar; -fall’tag m.: vervaldag, betaaldag: -fall’zeit, vr.; vervaltijd, betaaltijd); -fal’len, w. o. onr. s.: 1) vervallen (d. i. er slecht of minder goed beginnen uit te zien, ook: in ongunstige omstandigheden komen te verkeeren, in verval komen, (van gebouwen:) bouwvallig worden, 2) (van wissels:) vervallen, betaalbaar worden, 3) (van rechten, wetten, enz.:) te niet gaan, ophouden geldig of van kraeht te zijn, 4) -fal’len [3]: vervallen aan (dem Könige -fal’len: aan den koning vervallen), 5) -fal’len auf: vallen op, toevallig denken om, 6) -fal'len in: vervallen in (in Laster -fal’len: in ondeugd vervallen; in Strafe -fal’len: in boete vervallen, boete beloopen;

7) (van schepen:) afdrijven, 8) -fal’len lassen: laten vervallen (sich -fal’len, w. w. onr.: zich door eenen val bezeeren; sich das Gesieht -fal’len: zich door eenen val aan het aangezicht bezeeren); -fal’-len, w b.: (rcht.) erfelijk doen overgaan (das an ihm verfall’te Gut: de erfelijk aan hem vervallene bezitting; in eine Strafe -fal’len: in de boete slaan, beboeten; ein Madchen -fal’len: een meisje ten val brengen, een meisje verleiden) -fal’lig, bv. n.: 1) verbeurd te verklaren, 2) bij overlijden erfelijk te vervallen aan of over te gaan op, 3) bouwvallig; -fal’schen, w. b.: vervalschen, (kim.) uitleggen; -falseher, m. (-s; mrv. -): verval-scher, (rcht.) falsaris ; -fal’schung, vr.: ver-valsching, (rcht.) falsiteit; -tan’gen, w. b. onr.: 1) bezit nemen van, in bezit nemen, 2) verwarren, in de war brengen, 3) een verslag (een proces-verbaal) opmaken van, 4) (een kabel:) met stoppers strak spannen (w. o. onr. h.: werking doen, uitwerking doen; nicht -fang’en bei: tevergeefs zijn bij, vergeefsche moeite zijn bij; im Streit -fang’en sein: betwist worden: I sich -fang’en, w. w. onr.: 1. zich verbinden, de verplichting op zich nemen;

—Twrmmrnrmr

Twmzmr

trouw aan de voorstander van geeringsvorm; -los, bv. n.: zonder grondwet; -massig, bv. n.: overeenkomstig de grondwet, constitutioneel; -massigkeit, vr.: grondwettigheid; -urkunde, vr.: grondwet, (in Engeland:) Magna Charta; -wi-drig, bv. n.: met de grondwet strijdig, ongrondwettig, inconstitutioneel; -widrig-keit, vr.: ongrondwettigheid!; -faul'bar, bv. n.: aan verrotting (aan bederf) onderhevig; -faul’barkeit, vr.: onderhevigheid aan verrotting of aan bederf; -fau’len, w. o. s.: rotten, verrotten, wegrotten; -faul'-lenzen, w. b.: verluieren; -fault, bv. n.: rot.

w. b,: 1) verdonkereu, verduisteren, 2) versomberen, 3) benevelen (ook fig.); -fin'ste-rungs, in Sam. (-geist, m.: dompergeest; -sucht, vr.: zucht om de menschen dom te houden; -versuch, m.: poging om den menschelijken geest te verstompen); -fir-sten, w. b.: (bwk.) de vorsten brengen op; -fit’zen, w. b.: Zie -filzen; -flach'en, w. b.: plat of vlak maken (sich -flach’enT w. b.: plat of vlak worden); -flack'ern, w. o. s.: flikkerend opbranden; -flam'men, w. o. [s.: ophouden te vlammen; -flat'tern, w. b.: (tijd:) verbeuzelen, (gebladerte :) afwaaien, in den wind verstrooien (als w.

sein; een

2. zich buiten adem loopen; 3. eene verkoudheid oploopen, [van paarden:! bevangen wordes; 4. zich vastpraten, zich met praten vergaloppeeren ; 5, der Wind -fangt sich: de wind breekt, de wind vindt geen uitweg; der Rauch -fangt sich: de rook slaat neer, de schoorsteen kan den rook niet verzwelgen; 6. der Hund hat sich -fan’gen: de hond heeft zijne kaken ontwricht, de tanden van den hond zitten vast op elkander geklemd); -fang’enschaft, vr.: (rcht.) terugkeering; -fang’lich, bv, n.: 1) sluw, geslepen, behendig, 2) misleidend (eine -fang'liche Frage: eene strikvraag); -fang’lichkeit, vr.: 1) sluwheid, geslepenheid, behendigheid, 2) bedrieglijkheid; -far’ben, w. b.: 1) eene andere kleur geven aan, 2) met verven bederven (sich -far’ben, w. w.: van kleuren: verschieten); -fa’sern, w. b.: uitrafelen; -fas'sen, w. b.: sam en stellen, vervaardigen, maken (ein Buch fas’sen: een boek schrijven); -fas’-ser, m. (-s; mrv. -): schrijver; -fas'serin, vr. (mrv. -nen): schrijfster; -fas’sung, vr.: 1) samenstelling, opstelling, (het) schrijven, 2) gesteldheid, toestand, staat, (fig.) stand, stelling, houding, (ook:) gemoedsstemming, 3) (stk.) staatsregeling, consti-tutie; (fig.) statuten (mrv.), reglement (sich in eine gute -fas’sung setzen: behoorlijk zijne maatregelen nemen; ausser aller -fas’sung sein: geheel onvoorbereid zijn); -fas'sungs, in Sam. [-brüchig, bv. n.: grondwetschennend; -eid, m.: eed van grondwet; -freund, m.: den constitutioneelen re-

verlfech’ten, w. b.: verdedigen; -fech’ter? m. (-s; mrv. -): verdediger; -fech’tenn, vr. (mrv. -nen): verdedigster, voorstanderes; -fech’tung, vr.: verdediging; -fe’dern, w. o. s.: ruien, nieuwe veeren krijgen; -feh’len, w. o. h.: man-keeren, nalaten, in gebreke blijven (w.b.: misloopen, missen; seinen Zweck -feh’len: zijn doel missen; den Weg [des Weges] -feh’len: verdwalen, verkeerd loopen); -feh’men, w. b.: vogelvrij verklaren; -fei’-len, w. b.: 1) wegvijlen, 2) met vijlen bederven; -fein’den, w. b.: tot vijand maken (sich -fein’den, w. w.: vijanden worden); -fein'en, w. b.: fijner maken (sich -fein'en, w. w.: fijner worden); -fein’ern, w. b.: Zie -feinen; -fein'ert, bv. n.: verfijnd; -fer'tigen, w. b.: vervaardigen, maken; -fer’tiger, m. (-s; mrv. -): vervaardiger, maker; -fes’ten, w. b.: in eene vesting opsluiten; -feuern, w. b.: (brandstof:) opbranden, (kruit:) vervuren, verschieten ; -filzen, w. b.: met vilt bekleeden (die Haare -filzen: het haar in de war maken (sich -fil’zen, w. w.: in de wrar gaan); -finstern,

o. s.: wegfladderen); -flechten, w. b. onr.: ineenvlechten, dooreenvlechten (-flech’ten in: verwikkelen in); -fleisch’en, w. o. s. (sich -fleisch’en, w. w.): vleescn worden, in vleesch veranderen; -flick’en, w. b.: 1) lappen, oplappen, 2) aan lapwerk besteden, voor lapwerk gebruiken; -flieh'en, w. o. onr. s.: 1) wegvliegen, 2) vervliegen, 3) (tijd:) omvliegen, snel omgaan, 4) (fig.) voorbijgaan, overwaaien, bedaren (sich -flieg’en, w. w. onr.: 1. verkeerd vliegen, 2. wegvliegen, 3. fig.: te hoog vliegen, te hoogdravend zijn); -flies’sen, w. o. onr. s. :■ 1) wegvloeien, wegloopen, 2) verloopen, afloopen, ten einde loopen; -flim’mern. w. o. s.: ophouden te flikkeren; -flos’sen,

v.    dw.: verloopen, afgeloopen (das -flos'-sene Jahr: het afgeloopen jaar); -flös'sen,

w.    b.: (hout:) vlotten, als houtvlot vervoeren, (kleuren:) mengen, vermengen (sich -flös'sen, w, w.: ineenvloeien, ineenloo-pen); -flös'sung, vr.: (het) houtvlotten; -flu'chen, w. b.: 1) vervloeken, verwen-schen, 2) een vloek doen op; -flu'chens-werth [t] (-flu’chenswürdig, bv. n.: vloekwaardig; -flu’cher, m. (-s; mrv. -): vervloe-ker, verwenscher; -flucht’. bv. n.: vervloekt; -flüch’tigen, w. b.: vervliegbaar maken (sich -flüch’tigen, w. w.: 1. vervliegbaar worden, 2. vervliegen); -flüch'tigung, vr.:

1)    vervliegbaarmaking of -wording, 2) (het) vervliegen; -flu’chung, vr.: 1) vervloeking, verwensching, 2) vloek; -fluss', m.: verloop (nach -fluss’ von fünf Jahren: na verloop van vijf jaren); -flu’then [t], w. o. s.: wegvloeien.

Verlfolg, m. (-es, -s; mrv. -e): vervolg, voortzetting (im -folge der Erzah-lung: in den loop van het verhaal; in -folg Befehls: ingevolge bevel); -fol’-gen, w. b.: vervolgen (i, a. b.); -fol’ger, m. (-s; mrv. -): vervolger; -fol’gerin, vr. (mrv. -nen): vervolgster; -folg’lich, bv. n.: te vervolgen; -fol’gung, vr.: vervolging; -fol’gungs, in Sam. (-eifer, m,: ijver in het vervolgen; -geist, m.: geest om te vervolgen ; -sucht, vr.: vervolgzucht; -süch-tig, bv. n.: vervolgzuchtig; -wuth [tl, vr.: vervolgingswoede); -for’men, w. b.: 1) vervormen, een anderen vorm geven aan,

2)    misvormen, misvormd maken; -frach’ten, w. b.: (een schip :) vervrachten, verhuren, (goederen:) als vrachtgoed verzenden, (fig.) de vracht betalen voor; -frach’ter, m. (-s; mrv. -): vervrachter; -frach’tungskontrakt, m.: (kpv.) vrachtbrief, chertepartij; -fres’sen, w. b. onr.: (gem.) vervreten (-fre vraat zijn); -fres’senheit, vr.: vraatzucht; -freun’den, w. b.: bevriend maken (mit einander: met elkander); -fried’en, w. b.:

YERFRIEDEN.

8⁽J2

omheinen (eine Stadt-fried'en: eene stad tot vrijplaats maken); -frier'en, w. o. onr. s.: 1) doodvriezen, 2) van de kou lijden; -fröh'nen [-frö’nenl, w. b.: (hist.) tot vroondiensten verplichten (-fröhnt’ L-frönt'J sein: vroondiensten verrichten); -fro'ren, bv. n.: (fam.) bevroren, half bevroren ; -früh'en, w. b.: vervroegen, verhaasten, bespoedigen; -fuchs’schwanzen, w. b.: (pop. / door flikflooierij zwartmaken of den voet lichten; -fuch’teln, w.b.: (pop.)Einem die Mucken -fuch’teln: iemand zijne kuren afleeren; -fü’gen, w. b.: (tim.) voegen, met voegen verbinden; -fü’gen, w. o. h.: beschikken (durch ein Testament -fü’gen über: bij testament beschikken over; I sich -fü’gen, w. w.: zich begeven; sich an einen Ort -fü'gen: zich naar eene plaats begeven3 sich nach Hause -fü’gen: zich naar huis begeven); -fü'ger, m. (-s; mrv. -): beschikker; -füg’lich, bv. n.-.beschikbaar; -fü'gung, vr.: beschikking (letztwil-lige -fügung: uiterste wilsbeschikking; -fü'gungen treffen: beschikkingen maken, maatregelen nemen; die -fü’gung an einen Ort: het zich begeven naar eene plaats); -führ’bar, bv. n.: (goederen:) vervoerbaar, te vervoeren, (menschen:) te verleiden, <ook:) om te koopen; -füh'ren, w. b.: {goederen:) vervoeren, (menschen:) verleiden, overhalen, bepraten, (ook :) omkoo-pen (einen fürchterlichen Larm -füh’ren :

een geweldig spektakel maken, een groot lawaai schoppen); -füh'rer, m. (-s; mrv.-): verleider, (tig.) omkooper; -füh'rerin, vr. (mrv. -nen): verleidster, (fig.) omkoopster; -füh’rerisch, bv, n.: verleidelijk; -führ'lich, bv. n.: Zie -fülirl>ar ; -füh’rung, vr.: 1) vervoer, 2) verleiding; -fül'len, w. b.: 1) over tappen, 2) aftappen; -fut’tern, w. b.: voor voering gebruiken; -füt'tern, w. b.: 1) tot veevoeder gebruiken, 2) aan veevoeder besteden, 3) (vee:) over v o eren, te sterk voederen.

verlga'ben, w. b.: weggeven; -gaf'fen (sich), w. w.: (fam.) zich vergapen (-aan), verzot worden (- in: op); -gahnen, w, b.: (tijd:) met geeuwen en gapen doorbrengen, (fig.) verluieren; -gah'ren, w. o. onr. s.: ophouden te gisten (-goh’ren haben: uitgegist hebben; sich -gah'ren: te sterk gisten); -gal'len (-gal’len), w. b,: (kkk. en fig.) vergallen; sich -galoppi'ren [ie], w. w.: zich vergaloppeeren; -gang', m. (-es, -s): verloop van tijd (der -gang’ der Jugend: de jonge tijd, de dagen der jeugd); -gang'en, v. dw. en bv. n.: verloo-pen, afgeloopen, verstreken [die -gang'ene Woche: de afgeloopene (de vorige, de verledene) week; die -gang’ene Zeit: tik.: de verledene tijd]; -gang'enheit, vr.: (het) verledene; -gang'lich, bv.n.: vergankelijk, (fig.) kortstondig; -gang’lichkeit, vr.: vergankelijkheid, (fig.) kortstondigheid; -gan'-ten, w. b.: in openbare veiling brengen, (inz.) op rechterlijk gezag in het openbaar verkoopen (Einen -gan'ten, fam.: iemands goed onder den hamer brengen); -gan'-tete, m. (-n; mrv. -n): iemand wiens goed publiek verkocht is voor schuld, falliet-verklaarde; -gan’tung, vr.: openbare verkooping (inz. op rechterlijk gezag); -gar'nen, w. b.: 1) in het net vangen, *2) strikken spannen aan; -gass’: Zie -gas'ten, w. o. n.: laag water

-gessen;

in :

iftifaifiiïir iiiitïiüiti    iiiiïiiap nu i n-tui fint    mii

i! SI    IP & ! KfclXlSif I?

tl W l ^ WW m=: ttiiïpiWpiiPiyfy "‘ïSlIiiif i-fci gM

lïi&i iislij Illifsltsili    l    iilnlïl i

rtnniR mm mi \n iiss-iïfini rsn mi ? m um ibi? mi m m r

vr. mrv.: ; verge-

(fig.) bekoelen, van lieverlede bedaren.

verlgnii’gen, w. b.: 1) genoegen doen aan, genoegen verschaffen aan, 2) bevrediging schenken aan, bevredigen, tevreden stellen, 3) voldoen, betalen (sich -gnügen, w. w.: zich verlustigen; sich -gnügen an: behagen vinden in, vermaak scheppen in; sich -gnü'gen mit: zich vermaken met); Verlgnü'gen, o. (-s): 1) genoegen, (fam.) pleizier, 2) vermaak, pret (-gnü'gen an etwas finden oder haben: behagen in iets vinden of hebben, vermaak in iets scheppen; machen Sie mir das -gnü’gen : doe mij het genoegen, doe mij het pleizier; sich ein -gnü'gen daraus machen: er zich een genoegen van maken; eine Reise zum -gnügen: eene reis voor pleizier, een pleizierreisje); -gnüg'lich, bv. n.: 1) gemakkelijk te bevredigen, licht tevreden te stellen, (fig.) vergenoegd, tevreden,

2)    genoegzaam, voldoende, toereikend,

3)    genoeglijk, aangenaam, 4) vermakelijk;

-gnüg’lichkeit, vr.:    1) vergenoegdheid,

tevredenheid, 2) genoegzaamheid, 3) genoeglijkheid, 4) vermakelijkheid; -gnüg'-sam, bv. n.: Zie -gnnglicli no. 1; -gnüg -samkeit, vr.: vergenoegdheid,tevredenheid; -gnügf, bv. n.: 1) vergenoegd, tevreden, 2) opgeruimd, vroolijk, pleizierig, 3) prettig, aangenaam; -gnü’gung, vr.: 1) Zie z. n. -gnügen, 2) uitspanning;-gnü’gungs, in Sam. ( ort, m.: plaats van uitspanning; -reise, vr.: pleizierreisje; -sucht, vr.: zucht naar vermaak; -süch’tig, bv. n.: naar vermaak begeerig); -gol'den, w. b.: ver-

vergelding-, theo.: oordeelsdag); -geself-schaften, w. b.: vergezellen, verzeilen (sich mit Einem -geseU’schaften: met iemand samengaan, zich met iemand vereenigen); -gess'bar, bv. n.: te vergeten; -ges’sen, w. b. onr. (-gis'sest,-gisst’;-gass'; -giss’; -ges'sen): vergeten (sich -ges'sen: zich vergeten, zich te buiten gaan); -ges'-senheit, vr.: 1) vergeet, veronachtzaming, 2) vergetelheid; -ges’ser, m. (-s ; mrv. -): vergeter; -ges'serin, vr. (mrv. -nen: ver-geetster; -gess'lich, bv. n.: 1) te vergeten, 2) vergeetachtig, vergetend; -gess’lichkeit, vr.: Zie -gessenlieit; -ges'sung, vr.: vergeet, (het) vergeten; -geu'den, w. b.: 1) verkwisten, door brengen, 2) verspillen; -geu’der, m. (-s; mrv. -)'• verkwister; -geu'derin, vr. (mrv. -nen); verkwistster; -geu’derisch, bv. n.: verkwistend; -geu’-dung, vr.: 1) verkwisting, 2) verspilling; -gewal’tigen, w. b.: dwingen, noodzaken; -gewer'ken, w. b.; in aandeelen splitsen; -gewis'sern, w. b.: 1) vergewissen, 2) bekrachtigen (sich -gewis'sern, w. w.: zich vergewissen); -gewis'serung, vr.: 1) ver-gewissing, 2) bekrachtiging; -gies’sen, w. b. onr.: (bloed:) vergieten, (tranen:) storten, (fig.) 1) storten, morsen, 2) uitgieten, 3) over gieten (uit het een in het ander), 4) (bloemen, enz.:) te veel begieten, verdrinken, 5) (metaal:) weerover gieten, hergieten, 6) -gies’sen mit: volgieten met (sich -gies’sen, w. w. onr.: verkeerd gieten, zich vergieten); -giften, w. b.: vergeven, vergiftigen, (fig.) verpesten, (ook:) verbitteren; -gifter, m. (mrv. -): gifmenger, (fig.) vergiftiger; -gifterin, vr. (mrv. -nen): gifmengster, (fig.) vergiftigster; -giftung, vr.: vergiftiging, (fig.) verpesting, (ook:) verbittering; -gil’ben, w. o. s.: geel worden; -gir’ren, w. b.: (tijd:) doorbrengen met kirren, doorbrengen met minnekoozen; -gi’schen, w. o. s.: verkoken (w. o. h.: 1. ophouden te koken, 2. ophouden te schuimen); -giss’en, -gis-sest: Zie -gessen; -gis'sen (sich), w. w.: zich vergissen; -giss'meinnicht, o. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) vergeetmenietje; -git’tern, w. b.: traliën, met traliewerk afsluiten; -giftert, bv. n.: getralied; -gifterung, vr.:

1)    traliewerk, 2) afsluiting met traliewerk; -glas’bar. bv. n.: in glas te veranderen ; -glas’barkeit, vr.: mogelijkheid om in glas te veranderen; -gla’sen, w. o. s.: in glas veranderen (w. b.: 1. in glas veranderen, 2. verglazen); -glasi’ren lieJ (-glasu’ren), w. b.: verglazen; -gla'sung, vr.: 1) verandering in glas, 2) verglazing; I -gleich', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) vergelijking (im -: in vergelijking; über allen -: boven elke vergelijking, weergaloos; ohne -: zonder wedergade; einen - anstellen: eene vergelijking maken; zwischen ihm undseinem Bruder ist kein -: tusschen hem en zijnen broeder is geene vergelijking te maken),

2)    schikking, vergelijk (einen - treffen: eene schikking maken, tot eene schikking komen, tot een vergelijk komen; die Sache kommt zum -: de zaak komt tot eene schikking; ein gütlicher -: eene minnelijke schikking; eine Stadt auf-einnemen: eene stad innemen bij capitulatie; I -gleich'bar, bv. n.: 1) te vergelijken, 2) voor minnelijke schikking vatbaar; -gleichbarkeit, vr.: 1) vatbaar

heid voor vergelijking, 2) vatbaarheid voor minnelijke schikking; -gleich’en, w. b. onr.: 1) gelijk maken, (kim.) pasmaken, 2) tot een vergelijk brengen, tot eene schikking brengen, vereffenen' 3) vergelijken (Niemand ist ihm zu -gleich'en: niemand kan met hem vergeleken worden; Einen mit einem andern -gleich'en : iem. met een ander vergelijken (sich -gleich'en, w. w. onr.: 1. de zaak eens worden, 2. zich vergelijken; sich gütlich mit cinander -gleich’en: eene minnelijke schikking met elkander treffen); -gleich'er, m. (-s; mrv, -): 1) vergelijker, 2) schikker, schikking-maker; -gleich'erin, vr. (mrv. -nen): 1) vergelijkster, 2) schikking-maakster -gleich'gemass:    Zie -gleiciimassig;

-gleich’lich, bv. n.: Zie -gleicliüar; -gleich'massig, bv. n. en bw.: volgens de gemaakte schikking, volgens overeenkomst; -gleichs, in Sam. (-handlung, vr.: schikking, overeenkomst; -mittel, o.: middel tot schikking; -punkt, m.: punt van de overeenkomst; -weise, bw.: vergelijkenderwijze); -gleich’ung, vr.: vergelijking (eine -gleich -g anstellen zwischen: eene vergelijking maken tusschen); -gleich’ungs, in Sam. (-artikel, m. mrv.: punten van de overeenkomst; -grad, m.: tik.: trap van vergelijking; -punkte, m. mrv.: Zie -artikel; -stufe, vr.: Zie -grad; -tafeln, , herleidings-tabellen; -weise, bw : lijkenderwijze); -glied'ern, w. b.: bewerk-tuigen; -glied’erung, vr.: bewerktuiging, (ontl.) aaneen- of ineengroeiing; -glimmen, w. o. s.: (van vuur:) verflauwen, van lieverlede uitgaan, (fig.) bekoelen, van lieverlede bedaren; -glüh'en, w. o. s.: van lieverlede in gloed verminderen,

rer

uw

zijn); -haf’tung, vr.: 1) inhechtenisneming, arrestatie, 2) kusting, hypotheek; -ha’geln, w. b.: door hagelslag vernielen (w. o. s.: door hagelslag vernield worden); -ha'g w. b.: omheinen, omtuinen; -ha’keln, v

yy • kj..    omiiuiii^n 3

vasthaken; -half’tern (sich)

gulden; -gol’der, m. (-s; mrv. -): vergulder; -gofdung, vr.: 1) vergulding, (net) vergulden, 2) verguldsel;-gön’nen, w. b.: vergunnen, veroorloven, toestaan ; -göf-tern, w. b.: vergoden, (fig.) verafgoden; -götf lichen, w. b.: Zie -göttern; -göt’zen, w, b.: verafgoden.

verlgra'ben, w. b. onr.: 1) begraven, 2) eene sloot graven in of om, (vest.) met eene gracht omringen, (mil.) verschansen (sich -gra’ben, w. w. onr.: zich onder den grond verbergen, mil.: zich verschansen; sich in die Einsamkeit -gra’ben, fig.: zich in de eenzaamheid begraven, d. i. zich aan het gewoel der wereld onttrekken); -gra'ber, m. (-s; mrv. -): begraver; -gra’bung, vr.: begraving, verberging onder den grond, (mil.) verschansing; -gra’meln, w. b.: (iem.) knorrig maken, gemelijk maken, (zijn leven:) verkniezen, verknerpen;-gra'men, w. b.: (zijn leven:) in hartzeer doorbrengen (sich -gra’men, w. w.: zich doodknie-zen, van hartzeer verkwijnen); -gram’-lichen, w. b.: Zie -grameln; -gra’sen, w. b.: (te veld staand graan:) aftoppen (w. o. s.: met gras bedekt worden; -gra'-set sein: met gras begroeid zijn);-greif’en, w. b. our.: weggrijpen" Zie het v. dw. -griffen (sich -greif’en, w. w. onr.: 1) verkeerd grijpen; 2) Zie het y. dw.: -griffen; sich die Hand -greif’en: grijpende zijne hand verzwikken; sich -greif’en an: fig.: zich vergrijpen aan); -greifung, vr.: Zie -grift’; -griff, m. (-es, -s; mrv. -e): vergrijp; -griffen, v. dw.:

1)    verkocht, 2) uitverkocht (diese Waare ist -griffen: dit artikel is verkocht; diese Waare hat sich schon -griffen: dit artikel is reeds uitverkocht); -grös’sern, w. b.: vergrooten (ook fig.), (fig.) overdrijven, (misdaden, enz.:) verzwaren; -grös’serer, m. (-s; mrv. -): vergrooter (ook fig.);-grös-serlich, bv. n.: voor vergrooting vatbaar; -grös’serungs, in Sam. (-glas, o.: vergrootglas; -laterne, vr.: tooverlantaarn; -messer, m.: werktuig om de kracht der brillen te meten; -sucht, vr.: 1) zucht om te vergrooten, 2) zucht naar vergrooting); -grü’beln, w. b.: (den tijd:) doorbrengen (fig.: dooden) met spitsvondigheden: -grün’den, w. b.: (mtw.) wasschen;-grü’neni w. o, s.: zijn frissche groen verliezen, (fig.) zijne frischheid verliezen, verwelken, (tech.) groen worden (w. b.: met groen versieren, groen maken); -guck’en (sich), w. w.: 1) zich verkijken, zich vergissen, miskijken, 2) Zie -gatten (sich); -gün’stigen, w. b.: vergunnen, veroorloven, toestaan, (rcht.) toelaten; -gün’stigung, vr.: vergunning, (rcht.) toelating (mit Ih -gün’stigung: met uw verlof, met _ welnemen); -gur’geln, w. b.: (pop.) door het keelgat jagen; -gü'ten (-gü’tigen), w. b.: 1) beter maken, in goede hoedanigheid doen winnen, 2) vergoeden; -gü’ti-gung (-gü'tung), vr.: 1) betermaking,

2)    vergoeding, verlhaaren, w. o. h.: verharen;

-hack’, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) verhak-king; -hack'en, w. b.: 1) kleinhakken, fijnhakken, 2) aan stukken hakken,

3)    (vest.) eene verhakking maken ter versperring van, 4) (paarden en honden:) kortstaarten; -ha'dern, w. b.: verproce-deeren; -haft’, m. (*es, -s): 1) hechtenis, 2) lijfsdwang¹ (in -haft nehmen: in hechtenis nemen; den -haft aufheben: het arrest opheffen; I -haft’befehl, m.: rechterlijk bevelschrift tot inhechtenisneming; -haffbrief, m.: 1. hist.: geheim bevel tot inhechtenisneming, 2. Zie -haftbefehl; -haft’nehmung, vr.; inhechtenisneming, arrestatie); -haften, w. b.: 1) in hechtenis nemen, 2) verpanden (Einem mit etwas -haf'tet sein: jegens iem. iets schuldig of tot iets verbonden zijn; mit Pfandschaf-ten -haf’tet sein: met hypotheek bezwaard

eln, web.;

vasthaken; -nalf'tern fsicn), w. w.: in het halstertouw verward geraken; -hallen, w. o. s.: (van tonen en klanken:) van lieverlede wegsterven, zwakker en zwakker worden, (fig.) van lieverlede afnemen; -haften, w. b. onr : (pis:) ophouden, (adem, het lachen, drift, enz.:) inhouden, (toevertrouwd goed:) wederrechtelijk in bezit houden, (iemands mond:) dichthouden met de hand, (iets aan iemand:) onthouden, (iets voor iemand:) verbergen, verhelen, (rs., de teugels:) vieren, los laten hangen lals bv. n.: mit -hal’tenem Zügel: met losse teugels; -hal’tene Winde: opgehoudene winden; I als z. n. o. (-s): 1) gedrag; 2) das -haften des Urins pder der Winde: het ophouden van de pis of van de winden; I sich -haften, w. w. onr.:

1)    zich gedragen; sich ruhig -haften: zich rustig houden, zich rustig gedragen;

2)    zich ophouden; sich irgendwo -haften: zich ergens ophouden; 3) gesteld zijn; die Sache -halt sich so: de zaak is zoo gesteld; wenn die Sache sich so -halt: als het zóó met de zaak gesteld is; es -halt sich mit dem Yergnügen wie mit ...: het is met het vermaak gesteld als met .. .;

4) sich -haften zu: staan tot (d. i. in dezelfde evenredigheid staan tot); zwei verhalt sich zu fünf wie vier zu zehn: 2 staat tot 5 gelijk 4 tot 10; die Hohe verhalt sich zur Breite wie zwei zu eins: de hoogte staat tot de breedte gelijk 2 tot 1 (NB. „verhoudt zich” is geen Hollandsch)]; -halfniss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -sel): 1) betrekking (in keinem -halfniss mit Einem stehen: in geene betrekking met iemand staan; ein strafliches -halfniss unterhaften mit: eene ongeoorloofde betrekking onder hou den met), 2) evenredigheid (nach -halfniss: naar evenredigheid, nach -halfniss [21: naar erelang [van|;

3)    -halfnisse o. mrv.: omstandigheden -halfniss, in Sam. (-antheil [t], m.: geeven-redigd aandeel; -anzeiger, m.: rek.; machts-aanwijzer, exponent; -los, bv. n.: onevenredig, bw.: zonder evenredigheid; -massig, bv. n.: evenredig, geëyenredigd, bw.; naar evenredigheid; -massigkeit, vr. : evenredigheid, geëvenredigdheid; -regel, vr.: rek.: regel van drieën; -stufe, vr.: graad van evenredigheid; -theil [t], m.: Zie -antheil; -widrig, bv. n.: Zie -los; -wort, o.: tik: 1. voorzetsel, 2. bijwoord; -zahl, vr.: rek.: logarithme; -zirkel, m.: sector); -haftung, vr.; 1) Zie z. n. o. -halten; 2) Zie -haltniss (NB. „ver-

of er overheen te hangen, 2) niet goed hangen, verkeerd hangen, 3) dem Pferde den Zügel -hang’en: aan een paard den vrijën teugel geven (mit -hang’tem Zügel: met lossen teugel, spoorslags, in galop),

houding¹’ is geen Hollandsch); -hal'tungs, in Sam. (-art, vr.; gedragslijn; -befehl, m.: voorschrift waarnaar zich te gedragen; -regel, m.: leefregel).

verlhan’delbar, bv. n.; verhandelbaar; -handeln, w. b.: 1) verhandelen, verkoopen, omzetten, 2) onderhandelen over, (fig.) spreken over, bespreken; -hand’ler, m. (-s; mrv. -): 1) onderhandelaar, 2) (van wissels:) endossant; -hand’-lung, vr.: 1) onderhandeling (-en anknüp-fen:    onderhandelingen aanknoopen),

2) verhandeling (proces-verbaal, d. i. schriftelijk verslag van het verhandelde in eene vergadering), 8) verhandeling, verkoop, omzet; -hang'en, w. b.: 1) behangen (d. i. bedekken door iets er voor

huren; -hau’sen, w. b.: (pop.) verspillen, vermorsen, doornrengen; -hau’ten (-hau-ten), w. b.: (een schip:) koperen, met eene koperhuid bekleeden (sich -hau’ten, w. w.: vervellen); -hau’ung, vr.: (mil.) verhakking.

verlhe’ben, w. b. onr.: verkeerd optillen, (in het kaartspel:) verkeerd afnemen, (bij boekbinders:) de bladen verkeerd leggen (sich -he'ben, w. w. onr.: zich vertillen); -hee'ren, w. b.: verwoesten (mit Feuer und Schwert -hee’ren: te vuur en te zwaard verwoesten); -hee’rer, m. (*s;mrv.-): verwoester; -hee'rung, vr.: verwoesting (-hee’rungskrieg, m.: vernie-lings-oorlog, verdelgings-oorlog); -heften, w. b.: (boeken:) innaaien, (ook:) verkeerd innaaien, (garen, enz.:) bij het innaaien gebruiken ; -he’gen, w. b.: Zie -haffen ; -heh'len, w. b.: (de waarheid:) verhelen, (gestolen goed:) helen; -heh’ler, m. (-s; mrv. -): 1) verheler, 2) heler (van gestolen goed); -hei'len, w. o. s. en w. b.: heelen;

: heelen;

-heim’lichen, w. b.: verbergen (Zie ook -hehlen); -hei’rathen [t], w. b.: uithuwelijken, laten trouwen (-hei’rathet [tl sein: gehuwd zijn, getrouwd zijn; I sich

4) beschikken, beslissen, verordenen (das Schicksal hat es so -hangt: het Noodlot heeft het zoo beschikt; die Todesstrafe über Einen -hang'en: rcht.: iemand ter

dood veroordeelen); -hang’niss [nis], o.:    sein: genuwa zijn, getrouwd zijn; i sicu

1)    lot, 2) noodlot, 3) in Sam. (-glaube, m.: -hei’rathen [tl, w. w.: trouwen; sich wieder

geloof aan een onvermijdelijk noodlot;    -hei’rathen [t]: hertrouwen; sich unter

-glaubige, m.: geloofhechter aan een    einander -hei’rathen [t]: in de familie

•onvermijdelijk noodlot, fatalist; -lehre,    trouwen);-hei’rathung [t], vr.: (het) trou-

vr.: leer van een onvermijdelijk noodlot, wen, (fig,) huwelijk; -heis’sen, w. b. onr.: fatalismus; -voll, bv. n.: noodlottig,    beloven, toezeggen (-heis’sen macht

-fataal); -har’men, w. b.: in hartzeer    Schuld: spr.: belofte maakt schuld);

doorbrengen, verkniezen: -harmt’, bv. n.:    -heis’ser, m. (-s; mrv.-): belover; -heis’-

treurig, droefgeestig; -har‘ren, w, b.:    sung, vr.: belofte, toezegging; -heiz’en,

blijven afwachten (w. o. s. en h.: vol-    w. b.: 1) verstoken, aan brandstof verharden ; ich habe die Ehre zu -har'ren:    bruiken of besteden, 2) niet goed verwar-

brf.: ik heb de eer te verblijven, d. i. te    men: -hel’fen, w. b,onr. [3]: helpen (Einem

zijn; -har’ren, als z. n. o.: volharding);    -heffen zu: iemand helpen aan, iemand

-harr’lich, bv. n.: Zie beliarrlicli;    behulpzaam zijn om te); -hel’fung, vr.:

-har’schen, w. o. s.: verharden, op-    hulp, (fig.) bezorging, verschaffing; -hen’-

stijven, (van wonden:) dichtgaan, eene    kert, bv.n.: (fam.) verduiveld; -herr’lichen,

korst krijgen; -har’ten, w. b.: verharden,    w. b.: verheerlijken; -herr’licher, m. (-s;

(gnk.) hardlijvig maken (w. o. s. en sich    mrv. -): verheerlijker; -het’zen, w. b.:

-har’ten, w. w.: verharden, hard worden;    opjagen, achterna zetten, (fig.) aandrijven,

-har’zen, w, b.: met hars bestrijken, met    aansporen (Einen gegen Einen -het’zen:

hars opvullen; -has’peln, w. b.: 1) (fam.)    iemand tegen iemand opzetten of opliit-

verhaspelen, 2) Zie -liaspen (sich -has -    sen); -het'zer, m.: opjager, (fig.) aanhitser;

peln, w. w.: fam.: in de war geraken, zich    -heu’ern, w. b. (enz.): Zie -liauern (enz.);

vastpraten, de kluts kwijtraken);-has’pen,    -heu'tigen, w. b.: moderniseeren, heden-

w. b.: vasthaken, (deuren:) van de heng-    daagsch maken; -hex'en, w. b.: beheksen,

seis voorzien; -hass’lichen, w. b.: leelijk    betooveren; -hin’derer, m. (-s: mrv. -):

maken, piisvormen; -hasst’, bv. n.: gehaat    verhinderaar, beletter; -hin'derlich, bv.n.:

(sich bei Einem -hasst machen: zich bij    te verhinderen, te beletten; -hin’dern, w.

iemand gehaat maken; auf eine -hasste    b.: (iets:) verhinderen, beletten (Einen an

Art: op eene hatelijke manier);-hasst’heit,    etwas -hin’dern: iem. in iets verhinderen,

vr.: hatelijkheid; -hat'scheln, w. b.: ver-    iets aan iemand beletten); -hin’derniss

troetelen; -hau’, m. (-es, -s; mrv. -e):    [nis], o.: Zie Hindernis»; -hin'derung,

(mil.) verhakking; -hau’ben, w. b.: (aan    vr.: verhindering (-hin’derung haben:

eenen valk:) de kap opzetten, (bwk.)    verhinderd zijn); -hit’zen, w. b.: verhitten

onder de kap brengen; -hau'chen, w. b.;    (sich -hit’zen, w. w.: zich verhitten);

uitademen (das Leben -hau'chen: den    -ho'beln, w. b.: 1) verschaven, 2) met de

geest geven, den laatsten adem uitblazen);    * schaaf bederven; -hoch'deutschen, w. b.:

-hau’en, w. o.: 1)klein-hakken,fijnhakken,    1) Hoogduitsch maken, 2) in het Hoog-

2)    aan stukken hakken, 3) af houwen, af-    duitsch vertalen; -hof’fen, w. o. h.: hopen,

kappen, korter maken, ftnb.) snoeien,    verwachten, (jag., van het wild:) schuw

aftoppen, 4) (tim.) behouwen, behakken,    zijn (w. b.: met hopen doorbrengen; I z.

5) (mil.) eene verhakking maken op, (fig.)    n. o.: hoop, verwachting; wider alles

den weg versperren (sich -hau’en, w. w.:    -hof’fen: tegen alle verwachting); -hof-

verkeerd hakken, srm.: een verkeerden    fentlich, bw.: zooals te hopen is;-hoh'len,

stoot doen, ook: met de sabel misslaan,    bv. n.: verholen, bedekt, heimelijk; -höh’-

fig, fam.: een bok schieten);-hau’erer,    nen, w. b.: 1) hoonen, beleedigen, 2) voor

m. (-s; mrv.-): (kpv ) verhuurder (van een    den gek houden, uitlachen, den draak

schip); -hau’ern, w. b.: (een schip:) ver-    steken met; -höh'nung, vr.: 1) beleediging,

2) bespotting, voor den gek houding; -hö'ken (-hökern), w. b.: (fam.) in het klein verkoopen, (inz.) uitventen; -holen, w. b.:

ew.) sleepen, (ook:) op sleeptouw nemen; -hol’zen, w. o. s.; (boomgewas:) in het hout schieten, vele takken krijgen, (fig.) houtachtig worden; -hör', o. (-es, -s ; mrv. -e): verhoor (ins -hör nehmen: in het verhoor nemen; ein -hör mit Einem an-stellen: iemand in het verhoor nemen; I -hör'richter, m.: rechter van instructie; -hörs’protokoll, o.: proces-verbaal van het verhoor); -hor'chen, w. b.: verkeerd hoo-ren -hö'ren, w. b.: 1) ondervragen, in het verhoor nemen (-hort werden', ondervraagd worden, een verhoor ondergaan), 2) (jag.) luisteren naar het geschreeuw (van het veldhoen, d. i. van den patrijs), 3) verkeerd hooren, niet goed hooren (sich -hö’ren, w. w.: verkeerd hooren, niet goed hooren); -hö'rer, m. (-s; mrv. -): in het verhoor nemer; -hö’rung, vr.: Zie -hör; -hu'deln, w. b.; (fam.) ophakken, slordig maken, afroffelen, ophameren; -hülf’lich, bv. n.: behulpzaam; -hüll’bar, bv. n.: (fam.) in te ffelen, (fig.) te omhullen; -hül'len, w. (fam.) inmoffelen, (fig.) omhullen; -hun’dertfachen (-hun'dertfaltigen), w. b.:

-hun

auss

zum -kauf’e st

vr.:

(ze

:n<> b.: verhonderdvoudigen; -bung’ern, w. o. s.:

1)    verhongeren, honger lijden, 2) van honger omkomen (-hun'gern lassen: 1. honger laten lijden, 2. van honger laten omkomen);

[g’ert, bv. n.: uitgehongerd (-hung'ert ehen : er uitgehongerd uitzien); -hun’-zen, w. b.: 1) mis ma ken, misvormen,

2)    Zie -lmdelii; -hü'ten, w. b.: 1) verhoeden (Gott -hü'te es: God verhoede het!), 2) niet goed passen op (het grazende vee), achteloos hoeden; -hü’tung, vr.: verhoeding, voorkoming, afwending; -hü'tungs, in Sam. (-massregeln, vr. mrv.: maatregelen van voorzorg; -mittel, o.: voorbehoedmiddel).

verlin’nigen, w. b.: ten nauwste ver-eenigen; -in'seln, w. b.: isoleeren; -in'se-lung, vr.: 1) isoleering, 2) isolement; -in-teressi'ren [sie I, w. b.: interest betalen voor, den interest betalen van (sich -in-teressi’ren: interest geven, rente afwerpen); -ir’ren, w. o. s. (en: sich -ir'ren, w. w.): verdoold loopen, verdwalen, van den rechten weg afdwalen, (fig.) ronddolen, rondzwerven, (jag.) zich van het spoor laten afbrengen, zich laten verschalken; -ir’rung, vr.: verdwaling, (fig.) afdwaling, (ook:) ronddoling; -ja'gen, w. b.: wegjagen; -jahr’bar, bv. n.: (rcht.) verjaarbaar; -jahrbarkeit, v.: (rcht.) verjaarbaarheid; -jah’ren, w. o, s.: verouderen, overjarig worden, uit de mode geraken, (rcht.) verjaren; -jahrt’, bv. n.: verouderd, overjarig, uit de mode geraakt, (rcht.) verjaard; -jahr'lich, bv, n.: Zie -jalirbar; -jah’rung, vr.: veroudering, overjarigheid, (rcht.) verjaring (die -jah’rung geltend machen oder vorschützen oder einwenden: zich op de verjaring beroepen); -jah'rungs, in Sam. (-gesetz, o.: wet op de verjaring; -recht, o.: verjaringsrecht); -jam’mern, w. b.: met jammeren en weeklagen doorbrengen; -jauch’zen (-ju’beln), w. b.: midden in de pret doorbrengen, (gem.) ver-zwijnen; -jüng’en, w. b.: jonger maken, verjongen, (bwk.) geleidelijk dunner maken, (wsk.) herleiden op kleinere schaal.

verlka'beln, w. b.: in kavelingen splitsen, verkavelen; -kal’ben, w. b.: ontijdig kalven, het kalf afzetten vóór den tijd; -kal’bern, w. b.: verdartelen, met hekkenspringen doorbrengen; -kalk’, ln Sam. (-kalk'bar, bv. n.: verkalkbaar; -kalk'tiegel, m.: calcineer-oven); -kal ken, w. b.: verkalken, calcineeren (sich -kal ken, w. w.: verkalken); -kal’ten, w. o. s,: koud worden, bekoelen; -kal’ten, w. b.: laten bekoelen (sich -kal’ten, w. w.: eene koude vatten); -kal'tung, vr.: (het) vatten van koude; -kamp'fen, w. b.: vervechten (sich -kamp'fen, w. w.: te veel vechten); -kannt', bv. n.: miskend; -kap’pen, w. b.: 1 en 2) Zie -haiiben, 3) (fig.) inmoffelen, vermommen (sich -kap’pen, w. w.: zich vermommen; ein -kapp’ter Schriftsteller: een schrijver onder een gefingeerden naam); -kap'pung, vr.: (fig.) vermomming, (ook:) mom, masker; -kar’ren, w. b.: in eene kar vervoeren; -kar’ten, w. b.: (geld:) met kaartspelen verliezen, (tijd:) met kaartspelen doorbrengen; -kat'ten w. o. h.: (zeew.) de kat uitwerpen (den Anker -kat'ten, w. b.: het anker versterken); -kat’zeln, w. o. h.: (van katten:) ontijdig jongen; -kat’zen, w. o. h. en w. b.: Zie -katten; -kauf, m. (-es?-s; mrv.-kau’fe): 1) verkoop, 2) verkooping (gerichtlicher -kauf: verkooping op rechterlijk gezag;

ehen: te koop staan ; I -kauf-lager, o.: goederen-voorraad in magazijn of winkel. Zie ook -kaufs) ; -kau'fen, w. h.: verkoopen (sich -kau'fen, w. w.:

l.    zich verkoopen, 2. een kwaden koop doen; sich an Einen -kau'fen: zich aan iemand verkoopen; an guter Waare -kauft man sich nicht: spr.: wie goed betaalt, krijgt ook goede waar voor zijn geld, aan goede waar is men nooit bekocht); -kau'fer, m. (-s; mrv.-): verkooper; -kau'ferin, vr. (mrv. -nen): verkoopster; -kauf'lich, bv. n.: verkoopbaar, (kph.) courant, (fig., van mensehen:) veil, voor geld verkrijgbaar (als bw.: voor geld; Einem etwas -kauf’lich überlassen: iets aan iemand verkoopen); -kauf’lichkeit, vr.: verkoopbaarheid, (van posten:) verkrijgbaarheid voor geld, (van mensehen:) veilheid; -kaufs', in Samenstell. [-beding-ungen, vr. mrv.: verkoopsvoorwaarden; -buch, o.: verkoopboek, kladboek; -bude,

kraam, tent, (inz.) kermiskraam; -preis, m.: verkoopprijs, winkelprijs ; -rech’nung, vr : verkooprekening; -stand,

m. : plaats op markt of kermis, (fig.) kraam, (ook) uitstalling; -ziel, o.: betaaltermijn waarop verkocht wordt of is; -zimmer,

o.: verkoop-lokaal]; -kau'fung, vr.: verkooping; -kau’peln, w. b.: verkwanselen.

verlke’geln, w. b.: verkegelen; -keh’len, w. b.: een rand (eene lijst) maken om; -kehr’, m. (-s): verkeer, (fig.) omgang, ook:) betrekking (-kehr' mit Einem haben: met iemand in betrekking staan ; -kehr’ von Gedanken: gedachtenwisseling; I -brett, o.: spl.: verkeerbord, triktrakbord; -spiel, o.: verkeer-spel, bak-spel, [hetl triktrakken; -voll, bv. n.: met een druk verkeer, bedrijvig; Zie ook -Itelirs); -keh'ren, w. o. h.: 1) (spl.) triktrakken, 2) verkeer hebben, in betrekking staan, 3) verkeeren (bij iemand aan huis), omgang hebben [w. b.: 1) omkeeren,

ver-

o. onr.

b.v. het achterste voor, het binnenste buiten, ten onderste boven; 2) verdraaien, b.v. het recht, de hand, de oogen, enz.; tig.: slecht maken, b.v. iemands hart, karakter, enz.; 3) wegvegen met een bezem, schoonvegen, (tijd:) met vegen doorbrengen; 4) -kehren in: verkeeren in, veranderen in; Freude in Leid -keh’-ren: vreugde in droefheid verkeeren I sich -keh'ren, w. w.: veranderen; sich -keh'ren in: veranderen in]; -kehrs', in Sam. (-frei-heit, vr.: handelsvrijheid; -mittel, o. mrv.: middelen van verkeer); -kehrt', bv. n. en bw.: verkeerd, omgekeerd (het achterste voor of het binnenste buiten of ten onderste boven), (fig.) verkeerd, slecht (die -kehr'te Welt: de verkeerde wereld; die -kehr’te Seite: de keerzijde, ook: de verkeerde kant; ein Schlag mit der -kehr'ten Hand: een slag met den rug van de hand; alles -kehrt verstehen, erzahlen, machen, anfangen, anziehen: alles verkeerd staan, vertellen, doen, aanvangen, aantrekken); -kehrt'heit, vr.: verkeerdheid: (fig.) slechtheid (-kehrt'schnabel, m.: vog., kromsnavel); -keh'rung, vr.; omkeering (i. a. b.), (fig.) omver-werping, (tik.) omzetting, letter-verplaatsing; -keil’en, w.b.: vast-wiggen, (bij letterzetters:) opkooien, (hik.) insluiten, (fig.) verkoopen; -kei'men, w. o. s.: in de kiem verstikken; -kenn’bar, bv. n.: 1) te miskennen, 2) onkenbaar; -ken’nen, w. b.: onr.: 1) miskennen, 2) verkeerd uitleggen; -ker'ben, w. b.: op den kerfstok aanteekenen, (pop.) opkalken, (fig.) verkerven; -ket'teln, w. b.: met kettinkjes verbinden; -ket'ten, w. b.: aaneenschakelen; -ket'tung, vr.: aaneenschakeling, (fig.) schakel; -ket’zerer, m. (-s; mrv. -): verketteraar: -ket’zern, w. b.: verketteren ; -kiel’en, w. o. s. (en : sich -kiel'en, w. w.): slagpennen krijgen; -kin’den, w.

o. s.: kindsch worden (w. b.: kindsch maken); -kit'ten, w. b.: aanstrijken of opvullen met kleefdeeg of met stopverf of met cement; -kla'gen, w. b.: 1) aanklagen, 2) in rechten aanspreken; -kla’ger, m.:

1)    aanklager, 2) eischer; -klag'te, m. en vr.: 1) beschuldigde, 2) (m.) verweerder, (vr.) verweerderes; -kla’gung, 1) aanklacht, 2) gerechtelijke vervolging;-klam-men, w. o. s.: verkleumen (-klammt' sein: verkleumd zijn van de koude); -klam'-mern, w. b.: vastklampen, met klampen vastmaken, (tim.) zwaluwstaarten; -klaren, w. b.: 1) ophelderen, opklaren, 2) (theo.) verheerlijken, 3) (kpv.) eene verklaring opmaken van de averij; -kla'rung, vr.: (theo.) verheerlijking; -klat'schen, w.b.: (iets:) verklappen, (iemand:) belasteren, bekladden, beschenden; -klau’seln (klau-seli’ren [lie], w. b.: bedingen, rechtsgeldig maken; -kle’ben, w. b.: 1) plakken, vastplakken, beplakken, dichtplakken (mit Papier -kle’ben: met papier beplakken),

2)    (klei-muren:) bepleisteren; -kleck'en (-kleck’sen), w. b.: vermorsen; -kleib'en, w. b.: Zie -kletoen; -kleid'en, w. b.: (iets:) bekleeden, (iemand:) verkleeden, vermommen (sich -kleid’en, w. w.: zich verkleeden); -kleid’ung, vr.: 1) bekleeding, 2) verkleeding. vermomming; -klein’en, w. b.: verkleinen (ook fig.); -klein’erer, m. (-s; mrv. -): verkleiner (ook fig.); -klein’-erlich, by. n.: (fig.) verkleinend; -klein’ern,

w. b.: verkleinen (ook fig.); -klein'erung, vr.: verkleining (ook fig.); -klein'erungs, in Sam. (-glas, o.: verkleinglas; -silbe vr.: verkleinende lettergreep; -wort‘ o,: verkleinwoord); -Meistern, w. b.: 1) beplakken, 2) (stijfsel, enz.:) verplakken,

3) Einem die Augen -kleis'tern: (spr.) iemand een rad voor de oogen draaien; -klem’men, w. b.: beklemmen; -klet'tern (sich), w. w,: zich over klim men (d. i. te lang of te hoog of te ver of te vermoeiend klimmen); -klick'er, m.: (zeew.) verklikker, windwijzertje ; -klim’men (sich), w. w. onr.: Zie -klettern; -kling'en, w. o. s. onr.: (van klank:) ophouden gehoord te worden, zwijgen, (fig. fam.) in het vergeetboek geraken; -klin’ken, w. b.: (tech.) klinken; -klir’ren, w. o. s.: ophouden te kletteren; -klop’fen, w. b.: 1) aan stukken slaan, b.v. steenen, 2) (iemand:) afranselen, afrossen, 3) (onder studenten:) verjolen; -klüf’ten, w. b.: (jag.) in zijn hol drijven, b.v. den vos (sich -klüf’ten, w. w,: zich in zijn hol verschuilen).

verlknal'len, w. o. s.: ontploffen -kne'beln, w. b.: 1) knevelen, binden, 2) eenen bal in den mond stoppen aan; -knech’ten, w. b.: in slavernij brengen; -kneip’en, w. b.: 1) knijpen, 2) (onder studenten:) in de kroeg doorbrengen; -kne'ten, w. b.: kneden; -knick'en, w. o. s. (en: sich -knick'en, w. w.): knakken, een knak krijgen; -knie’en, w. b.: (tijd:) met knielen doorbrengen, (kleederen:) door knielen, kapot knielen; -knis'tern, w. o. s.: (schk.) verknetteren, verknappe-ren; -knit'tern, w. b.: verfrommelen, verkreukelen ; -knoch’en, w. o. s. (en: sich -knoch'en, w. w.): in been veranderen; -knöch'ern, w. o. s. en w. w.: Zie -kno-clien; -knöp’fen, w. b.: 1) toeknoopen, dichtknoopen, vastknoopeu (met knoop en knoopsgat), 2) verkeerd knoopen; -kno -ten (-kno’tigen), w. b.: 1) vastknoopen, toeknoopen, 2) (tnb.) kappen, afsnijden; -knül'len, w. b.: Zie -knittern; -knüp’-fen, w. b.: 1) vastknoopen (ook fig.), 2) verbinden, 3) te stevig knoopen (sich -knüp'fen, w. w.: van wolven, enz.: paren); -knüpft’, bv. n.: (gnk.) aan de En-gelsche ziekte lijdend (-knüpft sein mit: verbonden zijn met, gepaard gaan met), -knüp’fung, vr.: knooping, vastknooping, (fig.) verbinding, (gnk.) Engelsche ziekte; -knüp’fungswort, o.: (tik.) koppelwoord.

verlkock en, w. o. s.: verkoken; (van hartstochten:) .uitrazen, (ook:) bedaren (w. b.: laten verkoken); -koh’len, w. o. s.: verkolen (w. b.: laten verkolen; sich -koh’len, w. w.: verkolen); -kom'men, w.

s.: 1) omkomen (vor Gram -kom men: van verdriet omkomen), 2) voortko-komen, vooruitkomen, 3) tegenkomen, ontmoeten, (fig.) te gemoet komen, 4) mit Einem -kom'men: zich met iemand verstaan, met iemand overeenkomen; -komm -niss [nis], o.: overeenkomst; -kop’peln, w. b.: samenkoppelen; -kor’ben, w. b.: (honden:) muilkorven; -kor'ken, w. b.: kurken; -kor’nen (sich), w. w.: (pik.) in het zaad schieten; -kör’pern, w. b.: ver-lichamelijken, (fig.) verpersoonlijken; -ko’sen, w. b.: (fam.) verkeuvelen; -kos’ten, w. b.: opproeven; -kös'tigen, w. b.: den kost geven aan; -köthen [tl,

57

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

vtëekeachex:

VërlAssex,

w. b.: (hik.) weder in het lid zetten.    w. w.: korter worden); -kür'zungszeichen,

verlkraeli’en, w. o. s.: (van den    o.: (tik.) afkappingsteeken, apostrofe.

donder, enz.:) ophouden zich te doen hoo- verlla’clien, w. b.: (iemand:) uitren; -kral’len (sich), w. w*: met zijne    lachen, den draak steken met, (tijd,

klauwen in de klem geraken; -krat’zen,    enz.:) verlachen, met lachen doorbren-

w. b*: (fam.) kapot krabben, (een woord:)    gen; -la’chung, vr.: uitlacherij, voor den

uitkrabben, uitschrappen; -kreid’en, w. b.:    gek houderij; -laek’en, w. b.: verlakken;

witten; -kriech’en, w. o. onr. s. (sich    -la’den, w. b. onr.: 1) (kpv.) verschepen,

-kriech’en, w. w. onr.); 1) wegkruipen,    2) laden, 3) verkeerd laden; -la’dung, vr.:

2) zich weghouden, zich schuil houden;    1) verscheping, 2) lading (-ladungskos-

sich vor Einem -kriech’en: fam.: voor    ten, vr. mrv.: verschepingskosten, kosten

iemand in zijne schulp kruipen, voor iem.    van vervoer; -la’dungsschein, m.: vracht-

bakzeil halen; -krieg’en, w. b.: (geld:)    brief, connossement),

veroorlogen, aan oorlogskosten besteden, Verlag;’, m. (-es, -s): 1) boeken-uit-(tijd:) met oorlogvoeren doorbrengen;    geverij, uitgave (van een boekwerk) ; ein

-krit'zeln, w. b.: (fam.) vermorsen, ver-    Buch in - nehmen (den - eines Buches

knoeien; -kröpft’, bv. n.: kort en dik;    übernehmen): de uitgave (het in ’t licht

-kröp’fung. vr.: randversiering, lijstwerk;    geven) van een boek op zich nemen; -

-krü'meln (-kru’men), w. b.: verkruimelen,    von: uitgegeven door; dieses Buch kommt

verbrokkelen (sich -krü'meln, w. w.: fam.:    in seinem -e heraus: dit boek komt uit

stil uitknijpen, stil wegsluipen); -kruin’-    bij hem; er verkauft nur seinen -: hij

men, w. o. s.: krom worden; -krüm’men,    verkoopt enkel de werken waarvan hij

w. b.: 1) krom buigen, 2) uit zijn verband    zelf uitgever is; 2) fonds (d. i. al de boek-

buigen (sich -krüm’men, w. w.: krom wor-    werken, waarvan de uitgever het eigenden); -krüm’mern, w. b.: krommer maken;    domsrecht heeft).

-krüm'peln, w. b.: verfrommelen; -krüp'- Verlags’, in Sam. I -artikel, m.: fonds-peln, w. o. s.: kromgroeien, misvormd artikel; -buch, o.: fonds-artikel; -buch-opgroeien (w. b.: krom doen groeien, in handel, m.: uitgeverij; -buchhandler. m.: zijnen groei belemmeren, fig.: verminken,    boekhandelaar-uitgever; -buchhandlung,

ook: eene verkeerde richting geven, b.v. vr.: uitgevers-firma; -kosten, vr. mrv.: aan den geest).    kosten van uitgaaf; -recht, o.: kopij-recht,

verlkiili'len, w. o. s,: verkoelen (sich kopie-recht.

-küh’len, w. w.: zich verkoelen);-küm‘-    verllah’men, w. o. s.: verlammen,lam

mme-

meln, w, b.: 1) (geld:) aan nesterijën uit- worden; -lah'men, w. b.: verlammen (ook geven, 2) (goed;) verkwanselen; -küm’- fig.)’» -lam’men, w. o. h.: ontijdig la merer, m. (-s; mrv. -): bederver;-küm'-    ren; -lan'den, w, o. s.: in land veranderen

mern, w. o. s.: kwijnen, verkwijnen, weg-    (w. b.: droogleggen, droogmaken); -lang’-

kwijnen (w. b.: 1. rcht.: beslag leggen op,    bar, bv.n.: te verlangen; -lang’en, w. o. h.

2. bederven, vergallen, b.v. pret); -küm’-    en w. b.: verlangen; -lang’en nach: ver-

merung, vr.: 1)beslag-legging,gerechtelijk    langen naar (w. onpers.: verlangend zijn;

beslag, 2) bederving, vergalling^b. v. van    es -langt mich zu wissen: ik ben verlan-

pret; -kün’den, w. b.: 1) verkondigen,    gend om te weten; I -, z. n. o. [-sl:

verkonden, bekend maken (das Evangelium    verlangen, begeerte (-lang’enswerth [tl,

-kün’den: het Evangelie verkondigen),    bv. n.: wenschenswaardig, wenschelijk;

2) aankondigen, voor zeg gen, voor spel-    -lang’enswürdig, bv. n.: wenschenswaardig,

len, 3) afkondigen, b.v. eene wet; -kün-    wenschelijk); -lang’en (-lang’ern), w. b.:

der, m. (-s; mrv. -): 1) verkondiger,    verlengen (ook fig.), (wissels:) prolongee-

2) voorspeller, 3) afkondiger; -kün’digen,    ren, (processen:) rekken, op de lange baan

w. b.: Zie -kimden; -kün’diger, m. (-s;    schuiven (sich -lang’ern, w. w.: langer

mrv. -): Zie -künder; -kün’digung, vr.:    worden); -lang'erung, vr,: verlenging (ook

1) verkondiging, 2) voorspelling, 3) afkon-    fig.), (van wissels:) prolongatie (-lange-

diging (-kün’digung Maria: kkl.: Maria    rungsstück, o.: verlengstuk; -lang’erungs-

Boodschap); -kund’schaften, w. b.: Zie    zettel, m.: kph.: geprolongeerde wissel;

auskimdsdiaften; -künst’eln, w. b.:    -lang’samen, w. b.: vertragen; -lap'pen,

(fam.) verknutselen, verhanselen, al te    w. b.: verlappen; -lap’pern, w. b.:l) morsen,

mooi willen maken en daardoor bederven    storten, (fig.) verspillen, 2) opslobberen,

of verknoeien (Wein -künst’eln: wijn ver-    opslurpen (sich -lap'pern, w. w.: verspild

valschen): -künst’elung, vr.: 1) (fam.) ver-    worden); -lar’men, w. b.: met razen en

knutseling,verhanseling, 2) (van wijn, enz.:)    tieren (met rumoer maken, met lawaai

vervalsching; -kup’fern, w. b.: (een schip:)    schoppen) doorbrengen; -lar’ven, w. o. s.:

koperen, (fig.) koperkleurig maken (eine    (ins.) in eene pop veranderen [w. b.:

-kup'ferte Nase: iron.: een roodenwijns-    maskeren, een masker voordoen, (fig.)

neus, een jeneverneus); -kup’peln, w. b.:    vermommen; sich -lar’ven, w. w.: zich

(gem.) koppelen; -kup’pelung, vr.: koppe-    maskeren, een masker voordoen, fig.: zich

larij; -kur'zen, w. o. s.: korter worden;    vermommen];-lar’vung, vr.: 1) maskering,

-kür’zen, w. b.: 1) verkorten (sein Leben    (fig.) vermomming, 2) masker, (fig.) mom;

-kür’zen: zijn leven verkorten), 2) korten    -lass’, m. (-es; mrv. -e): 1) nalatenschap,

(Einem den Lohn -kür’zen: iemand op    2) aistand van goederen, boedel-afstand,

zijn loon korten, aan iem. een gedeelte    3) overeenkomst, schikking; -las’sen, w. b.

van zijn loon onthouden), 3) korten    onr.: verlaten, (rcht.) nalaten (bij overlij-

(sich die Zeit -kür’zen: den tijd korten;    den), (ook:) afstand doen van, overgeven,

Einem die Zeit -kür’zen: iemand den tijd    (fig.) achterlaten, b.v. eene boodschap,

helpen korten), 4) (tik.) samentrekken.    kennisgeving, enz., (ook:) aan zijn lot

b.v. twee lettergrepen tot één, (ook:)    overlaten, (ook:) nalaten (d. i. niet doen,

afkappen, apostrofeeren (sich -kür’zen,    ongedaan laten), (dk.) begeven (seine

(voor

aan

war

Kraft verlasst ihn: zijne kracht begeeft hem; i sich -las’sen auf, w. w. onr.: zich verlaten op, vertrouwen op, bouwen op, rekenen op); -las’sen, bv. n.: verlaten, (rcht.) onbeheerd; -las'senheit, vr.: verlatenheid, (rcht.) onbeheerde toestand, (theo.) afvalligheid; -las’senschaft, vr.: nalatenschap; -las’sensein, o.: Zie -las-senheit; -las’ser, m. (-s; mrv. -): ver-later; -las’sig (-lass'licn), bv. n.: stellig, zeker; -lassigen, w. b.: 1) verzekeren, 2) overtuigen; -lass'thum ft], o. (-s): nalatenschap ; -las'sung, vr.: i) verlating,

2)    onbeheerd lating, 3) nalating, 4) af

standdoening; -las’tern, w. b.: belasteren, beschenden; -latein'en, w. b.: in het Latijn overzetten, 2) Latijnsch maken, latiniseeren; -latinisi’ren [ie], w. b.: Zie -lateinen; -lat’schen, w. b.: (schoenen of pantoffels:) neerhakken, het bovenleer van .... van achteren platloopen; -lat’ten, w. b.: belatten, van latten voorzien; -laub’, m.: verlof, vergunning (mit -laub: met verlof, met permissie); -lau'ben, w. b.:    1) vergunnen, veroorloven, 2) met

loof bedekken, met een bladerdos bedekken ; -lauf’, m. (-es, -s): 1) weglooping, b.v. van water, (het) vallen, 2) verloop, verstrijking, (het) ten einde loopen (nach -lauf einiger Tage: na verloop van eenige dagen), 3) verloop, toedracht (den ganzen -lauf einer Sache erzahlen: het gansche verloop, d. i. de geheele toedracht, eener zaak vertellen); -lau'fen, w. o. onr. s.: (van tijd:) verloopen, verstrijken, ten oinde loopen, (van water:) wegloopen, vallen, (van een biljartbal:) verloopen [w. b. onr.: Einem den Weg-laufen: 1) iemand den weg versperren, 2) iem. voorbij snellen,

3)    (fig.) iemand vóór zijn, iemand voor-komen; I sich -lau’fen, w. w. onr.: (van water:) wegloopen, vallen, ebben, (van troepen:) verloopen, niet onder het vaandel blijven, niet langer willen dienen, (van iemand:) verdwalen, verdoold loopen (ich werde mich nicht weit -laufen: ik zal niet verder afdwalen, ik zal mij niet ver verwijderen), (fig.) zich verloopen, een verkeerden weg opgaan, (van kleuren:) in elkander loopen, (van een biljartbal:) verloopen; -lau'fen, bv. n.: 1) verloopen (ein -lau'fener Kerl: een verloopen kerel; ein -laufener Mensch: eene gemeeneslet), 2) weggeloopen, (rcht.) onbeheerd (ein -lau'-fenes Stück Yieh: een onbeheerd stuk vee)]; -lau’fer, m. (-s; mrv. -): (in ’t biljartspel:)

1)    verlooper (speler, wiens bal verloopt),

2)    verloopbal; -laug'nen, w, b.: Zie -leugnen ; -laum’den, w. b.: Zie -leuinden ; -lau’sen, w. o. s.: (gem.)in de luizen vergaan; -lau'set, bv. n.: (gem.) luizig, door de luizen opgevreten, vol ongedierte; -laut', m.: gerucht (dem -laute nach: volgens het gerucht, zooals het praatje gaat); -laut’baren, w. b.: ruchtbaar maken, wereldkundig maken (w. o.: ruchtbaar worden, wereldkundig worden); -lau'ten, w. o. h.: uitlekken, ruchtbaar worden, bekend worden (w. onpers. h.: es -lau’tet: er wordt # verteld, men vertelt, men zegt, het praatje gaat; sich -lau’ten lassen: zich laten verluiden, zich laten ontvallen, ruchtbaar maken, bekend maken; nichts von .... -lau'ten lassen: niets van .... laten uitlekken; sich nichts-lau’ten lassen:

niets loslaten, zich geen woord laten ontvallen); -lau'ten, w. b.: (een onweder:) afwenden door het luiden van de klokken.

verlle'ben, w. b.: doorleven, (zijn leven:) slijten, door brengen (w. o. s.: 1. afgeleefd worden, 2. sterven, den geest geven); -leben’digen, w. b.: verlevendigen (sich etwas -leben’digen, w. w.: zich iets levendig voorstellen, zich iets verbeelden); -lebt’, bv. n.: 1) afgeleefd, 2) overleden, gestorven, dood; -lech’zen, w. o. s.: werpen:) van droogte lek worden, (personen:) van dorst versmachten (im Elende -lech’zen: in ellende verkwijnen); -leck’ern, w. b.: (geld:) aan lekkernijen verspillen, (fam.) versnoepen, (kinderen :) verlekkeren, met lekkernijën bederven, (fam.) snoep-ziek maken; -leck’ert, bv. n.: verlekkerd, (fam.) snoepziek; -le'dern, w.b.: met leder bekleeden; -lefzen, w. b.: (orgelpijpen:) van lippen voorzien; -leg'bar, bv. n.: 1) te verleggen, 2) (boekwerken:) geschikt om in het licht gegeven te worden; -le’gen, w. b.: 1) yerleggen, verplaatsen, (fig.) verleggen, op eene verkeerde plaats leggen, zoo leggen dat het niet te vinden is, (ook:) niet goed leggen, (feestdagen:) verleggen (- auf: op), laten verspringen, 2) verschuiven, uitstellen, 3) (boekwerken:) uitgeven, in het licht geven, 4) Geld -le’gen: geld schieten, geld voorschieten; Einen -le’gen mit: iemand voorzien van,

5) den Weg -le’gen: den weg onveilig maken; Einem den Weg -le’gen: iemand den weg versperren [-le’gen, bv. n.: verlegen (1. in verlegenheid, 2. door te lang liggen beschadigd of bedorven); mit seiner Person -le’gen sein: met zijnen persoon verlegen zijn, zich niet als beschaafd mensch weten te gedragen; ich bin darum nicht -le’gen: ik ben er niet over in verlegenheid, ik maak er mij niet ongerust over]; -le’genheit, vr.: verlegenheid (die ■ausserste -le’genheit: de grootste verlegenheid; in -le’genheit setzen: in verlegenheid brengen); -le’ger, m. (-s; mrv. uitgever (in het licht gever van boeken); -leh’nen, w. b.: te leen geven, uitleenen, (fig.) verleenen, (hist.) beleenen met, in leen geven aan.

verlleib dingen, w. b.: eene lijfrente geven aan; -leid'en, w. b.: tegenmaken (Einem etwas -leid'en: maken dat iets iemand tegenstaat; das Landleben ihm -leid’et: het buitenleven stond hem tegen, hij had genoeg van het buitenleven); -lei'ern, w. b.: (fam.) verbeuzelen; -leih’, in Sam. (-leih’recht, o.: recht van benoeming, kkl.: recht van collatie); -leih'en, w. b. onr.: verleenen, (fig.) vergunnen (es ist mir nicht ver-lieh’en: het is mij niet vergund; Einem ein gutes Wort -leih’en bei Einem: bij iemand een goed woord voor iemand doen); -leih’er, m. (-s; mrv. -): 1) verlee-ner, 2) leener (te leen gever); -lei'meh, w. b,: lijmen; -leis'ten, w. b.: van eene randlijst voorzien; -leit'en, w. b,: verleiden, (fig.) omkoopen; -leit'er, m. (-s; mrv. -): verleider, (fig.) omkooper; -leit’erin, vr. (mrv. -nen): verleidster, (fig.) omkoop-ster; -leit'lich, bv. n.: voor verleiding (fig.: voor omkooping) vatbaar; -len’ken, w.b.: 1) verkeerd sturen, eene verkeerde rich-

ting geven aan, 2) ontwijken; -ler'nen, w. ondertrouw); -löb’niss, o. (-es; mrv. -e> b.: verleeren, afleeren, (fig.) vergeten; 1) verloving, 2) aanteekening ten onderdes', m.: (mil.) appèl, aflezing van de trouw);-lob’te, m. (-n; mrv. -n): 1) ver-naamrol; -le’sen, w. b. onr.: oplezen, loofde, 2) bruidegom (als z. n. vr.: 1. ver-hardop lezen, (een wets-ontwerp:) lezen loofde, 2. bruid); -lo’bung, vr.: Zie -löb-(d. i. in behandeling nemen), (mil.) aflezen    niss; -loch'en, w. b.: 1) een gat (of:

(de naamrol), (fig.) uitzoeken, sorteeren    gaten) maken in, 2) in een gat' stoppen;

(sich -le’sen, w. w. onr.: verkeerd lezen, -loch’steinen, w. b.: de grenssteenen mislezen); -le’ser, m. (-s; mrv. -): 1) voor- plaatsen op; -lock’en, w. b.: verlokken, lezer, hardop-lezer, 2) oplezer; 3) aflezer, verleiden; -lock’er, m. (-s; mrv. -) verlok-

4) uitzoeker, sorteerder;-le'serm, vr. (mrv. ker, verleider; -lock'erin, vr. mrv.-nen): -nen): voorlezeres, (fig.) uitzoekster, sor- verlokster, verleidster; -lock’ern, w. b.: teerster; -letz’bar, bv. n.: kwetsbaar (ook (akk.) los woelen, omwoelen, (fig. fam.) fig.); -letz’barkeit, vr.: kwetsbaarheid (ook    verkruimelen, verknikkeren, verspillen;

fig.); -let’zen, w. b,: kwetsen (ook fig.),    -lo’dern, w. o. s.: 1) verbranden, door de

krenken, (wetten, enz.:) sehenden; -let'zer,    vlam(men) verteerd worden, 2) uitbranden,

m. (-s ; mrv.-): 1) kwetser (ook fig.), kren-    ophouden te vlammen; -lo’gen, bv. n.:

ker, 2) schender; -letz’lich, bv. n.: Zie    leugenachtig;-lo’genheit,vr.: leugenachtig-

-letzl>ar; -leug’nen, w. b.: verloochenen,    heid; -loh’nen, loonen [es -lohnt die Mühe

(spl.) verzaken (sich selbst -leug'nen, w.    nicht (fam.: es -lohnt sich nicht der Mühe):

w.: zich zelven verloochenen; sich -leug’- het loont de moeite niet, het is de moeite nen lassen: laten zeggen dat men niet niet waard]; -loo'sen [-lo'sen], w. b.: tehuis is; -leum'den, w. b.: belasteren, 1) verloten, 2) in kavelingen splitsen; beschenden; -leum'der, m. (-s; mrv.-): -lo’ren, v. dw.: verloren (mit -lorenen lasteraar, lastertong, schendtong; -leum'-    Stichen anschlagen: kim.: met losse steken

derin, vr. (mrv. -nen): lasteraarster, laster-    ineenrijgen; -lo'ren zeichnen: ten ruwste

tong, schendtong; -leum’derisch, bv. n.: teekenen; -lor'ne Eier: kkk.: gekookte 1) lasterlijk, 2) belasterend, beschendend; eieren; -lor’ne Schildwache : mil.: verloren -leum’dung, vr.: laster (giftige -leum’- post); -lo’renheit, vr.: verloren toestand, dungen, mrv.: vuige laster, enk.); -lici- hopelooze toestand: -lösch’bar, bv. n.: ti’ren [tie], w. b.: veilen, bij opbod 1) uit te dooven, te blusschen, 2) uit te verkoopen; -lieb’, bw.: (pop.) Zie für- wisschen, onleesbaar te maken; -loseh’en, lieb;-lieb’eln, w. b.: met minnekoozen w. b.: 1) uitdooven, uitblusschen, 2) uitwis-(met vrijen) doorbrengen; -lieb'en (sich), schen, onleesbaar maken (w. o. s. onr.: w. w.: verliefd worden, verheven (- in: 1. uitdooven, uitgebluscht worden, 2. uit-op); -liebt’, bv. n.: verliefd (narrisch -liebt gewischt worden, onleesbaar worden, in: verzot op; sterblich-liebt in: smoorlijk 3. fig.: uitsterven); -loseh’en, bv. n.: verliefd op); ein -lieb’ter, m.: een ver- 1) uitgedoofd, uitgebluscht (-losch'ene liefde; -liebt’heit, vr.: verliefdheid; -lied’- Kohlen : doove kolen), 2) (van opschriften:) erlichen, w. b.: in liederlijkheid, door- onleesbaar geworden, 3) (fig.) uitgestorven; brengen, (pop.) verzwijnen; -lieg'en, w. b. -lösch'lich, bv. n.: Zie -löscbbar; -lo'sen, onr.: ongebruikt voorbij laten gaan, b. v. w. b.: Zie -loosen; -lö’then [t], w. b.: den goeden wind, de gunstige gelegenheid, soldeeren; -lö’thung [t], vr.: soldeersel; enz. (w. o. onr. s., en: sich -lieg'en, w. w. -ludern, w. b.: Zie -liederliclien; onr.: verlegen worden, door te lang lig- -lumpt’, bv. n.: haveloos; -lup'pen, w. b.: gen bederven of onbruikbaar worden, fig. vergeven (vergiftigen); -lust’, m. (-es, -s; fam.: lui en vadzig worden; -lier’, in Sam. mrv. -e): verlies (bei -lust [21: op ver-(-lier’sjnel, o.: spel of koop of zaak beurte [van]; I -lust’rechnung, vr.: verlies-waarbij verloren wordt); -lier’bar, bv. n.: rekening): -lüs'tern, w. b.: begeerig ma-verliesbaar; -lier’barkeit, vr.: verliesbaar- ken, belust maken; -lus'tig, bv. n. en bw. heid ; -lier'en, w. b. onr. (-lor';-lo’ren):    [2]: vervallen van, verstoken van (einer

verliezen (den Kopf -lier’en, fig.: zijn ver- Sache -lus'tig gehen: iets komen te verstand verliezen, zijn hoofd voelen omloo- liezen; sich einer Saehe -lus’tig machen: pen; sich -lier'en, w. w, onr.: 1. verloren iets komen te verbeuren; sich des Adels gaan, te loor gaan, 2. verdwalen, verdoold -lus’tig machen: zijnen adeldom verbeu-loopen, 3. van kleuren; verschieten, ver- ren; Einen einer Sache -lus'tig erkla’ren: bleeken, 4. van levende wezens: verdwij- iemand van iets vervallen verklaren); nen, 5. sich allmalig-lier'en: van pijnen: -luti’ren [tie), w. b.: met kleefdeeg be-langzamerhand o vergaan, 6. sich aus strijken.

dem Gedachtnisse -lier’en: uit het geheu- verimacli’en, w. b.: dichtmaken, toe-gen gaan; sich aus dem Gesichte -lier’en: maken, 2) Einem etwas in seinem Testa-zich aan het gezicht | van anderen] ont- mente -mach’en: in zijn testament iets aan trekken; sich aus der Gesellschaft -lier’en: iemand vermaken, iets aan iemand lega-zich stilletjes uit het gezelschap verwijde- teeren; -mach’er, m. (-s; mrv.-): testateur; ren, 7. sich -lier’en in: van lieverlede -macht'niss, o. m. (-es; mrv.-e [nis; -ses; over gaan in, 8. sich im Nachdenken mrv. -sej): 1) testament, uiterste wil, -lier'en: zich in gepeins verdiepen); 2) legaat (-macht’nissnahme, vr.: aanvaar--lier’er, m. (-s; mrv. -): verliezer; -lies', ding van een legaat; -macht'nissnehmer,

o. (-es; mrv.-e): kerkerhol, (fig.) kerker; m.: legataris); -mahl’bar, bv. n.: huwbaar; -liess’: Zie verlassen (als z. n. o.: Zie -mah’len, w. b.: (graan :) vermalen;-mah'--lies); -lisch' en -lischt’: Zie -löschen. len, w. b.: 1) trouwen, in den echt verbin-verllo'toen, w. b.: 1) verloveu, 2) in 2) laten trouwen, uithuwelijken (sich ondertrouw opnemen (sich -lo’ben, w. w.: -mah'len, w- w.: trouwen, in den echt 1) zich verloven, verkeering aangaan om treden); -mah’lung, vr.: huwelijk (die later te trouwen, 2) aanteekenen ten -mah’lung vollziehen: het huwelijk vol-

trekken); -mah'lungs, in Sam. (-feier, vr.: huwelijksplechtigheid; -fest, o.: bruiloft; -tag, m.: trouwdag); -man’ner, m. (-s; mrv. -): vermaner; -mah'nung, vr.: vermaning; -ma’keln, w. b.: vlekken; -ma’keln, w. b.: als makelaar verkoopen, als tus-schenpersoon verhandelen; -maledei'en, w. b.: (pop.) verwenschen, vervloeken; -ma'len, w. b.: (verf, tijd, enz.:) verschilderen, (een schilderstuk:) verknoeien; -man’nigfaltigen, w.b.: 1) verveelvoudigen, 2) verscheidenheid (afwisseling) brengen in; -man'teln, w. b.: bemantelen; -marken, w. b.: de grenzen afbakenen van; -mar’kung, vr.: afbakening van de grenzen; -mas'ken, w. b,: maskeren, vermommen; -mas'ten, w. b.: vetmesten; -mau’ern, w. b.: 1) vermetselen (voor metselwerk verbruiken; aan metselwerk besteden), 2) dichtmetselen, toemetselen; -mauth’bar |t], bv. n.: accijnsplichtig, belastbaar; -mauth’en [t], w. b.: den accijns betalen van.

verlmehr'bar, bv. n.: voor vermeerdering vatbaar; -mehr'barkeit, vr.: vatbaarheid voor vermeerdering; -meh'ren, w. b.: vermeerderen (sich -meh'ren, w. b.: 1. vermeerderen, toenemen, 2. zich vermenigvuldigen) ; -meh’rer m. (-s; mrv. -): vermeerderaar (-meh’rer des Reichs: ver-grooter van het rijk); -meh'rung, vr.:

1)    vermeerdering, 2) vermenigvuldiging

(-meh’rungstrieb, m.:    geslachtsdrift;

-meh’rungszahl, vr.: rek.: factor, factoor); -meid’bar, bv. n.: te vermijden; -meid’en, w. b. onr.: mijden, vermijden; -meidlich, bv. n.: Zie bv. n. -meidbar; -meid’ung, vr.: vermijding (bei -meid’ung von: op straffe van); -mei’ern, w. b.: verpachten, in pacht geven; -mein’en, w. o. h.: ver-meenen; -meint' (-meint’lich), bv. n.: vermeend; -meis’seln, w. b,: (bhk.) verknoeien; -mel’den, w. b.: melden, berichten, mede-deelen, kennis geven van (-mel’den Sie ihr meinen Gruss: doe haar de groetenis van mij, maak haar mijn compliment); -meng’en, w. b.: vermengen (in eine Sache mit -mengt’ sein: mede in eene zaak betrokken zijn); -meng’lich, bv. n.: te vermengen; -mengt’, bv. n.: gemengd; -mengt’heit, vr.: gemengdheid; -men’schen, w. o. s.: mensch worden (w. b.: mensch maken); -mensch’lichen, w. b.:    1) als

mensch voorstellen, 2) mensch maken; -mensch’ung, vr.: (theo.) menschwording; -merk’, m. (-es,-s; mrv.-n): opmerking; -mer’ken, w. b.: 1) merken, bespeuren,

2)    opmerken, 3) opteekenen, opschrijven,

4) opnemen, uitleggen (etwas übel -mer’ken: iets verkeerd opnemen, iets kwalijk nemen; etwas im Besten -mer’ken: iets goed opnemen); -mess’, in Sam,(-mess’bar, bv. n.: meetbaar; -mess’buch, o.: register der gedane opmetingen); -mes’sen, w. b. onr.: meten, opmeten, uitmeten (sich -mes’sen, w. w. onr.: 1. verkeerd meten, abuis meten, 2. fig.: zich vermeten, zich aanmatigen, 3. sich -mes’sen und -schwö-ren: fam.: hoog en duur zweren, zijne ziel en zaligheid vervloeken); -mes’sen, bv.n.: vermetel; -mes’senheit, vr.: vermetelheid; -mes'sentlich, bw.: vermetel; -mes’ser, m. (-s; mrv. -): meter, uitmeter, opmeter, <inz.) landmeter; -met’zen, w. b.: het maalloon betalen van.

verlmieth’en [tl, w. b.: verhuren (dies Haus ist zu -mieth’en: dit huis is te huur: sich -mieth’en, w. w.: zich verhuren); -mieth’er [t], m. (-s; mrv. -); verhuurder; -mieth'erin [tl, vr. (mrv. nen): verhuurster; -min’derer, (-s; mrv. -): verminderaar; -min’dern, w. b.: verminderen, (rek.) aftrekken (sich -min’dern, w. w.: minderen, verminderen, afnemen, minder worden); -min’derung^vr.: vermindering, (rek.) aftrekking (-min’derungswort, o.: tik.: verkleinwoord); -misch’en, w. b.: vermengen (sich -misch’en, w. w.: zich vermengen; sich fleischlich -misch’en: in vleeschelijke gemeenschap zijn; van dieren: paren); -mischt', bv. n.: gemengd (-misch’te Schriften: let.: mengelingen; -misch’te Gedichte: mengeldichten); -misch’ung, vr.: vermenging (fleischliche-misch’ung: vleeschelijke gemeenschap; van dieren: paring; -misch’-ungsre’gel, vr,: rek.: kettingregel); -missen, w. b.: missen, het gemis van . . . . voelen; -mit'teln, w. b.: 1) bemiddelen, bewerken, tot stand brengen, 2) middelen, tot eene schikking brengen (sich -mit’teln, w, w.: als bemiddelaar optreden); -mit’-telst, vz. [21 i door middel van, door tus-schenkomst van, door; -mit’telung, vr.: 1) bemiddeling, tussehenkomst, 2) schikking (-miftelungsversuch’, m.: poging tot schikking, poging om eene schikking tot stand te brengen); -mitt’ler, m. -s; mrv. -): bemiddelaar, (theo.) Middelaar; -mitf-lerin, vr. (mrv. -nen): bemiddelaarster, bemiddelares.

verlmö beln, w. b.: (pop.) verkwanselen; -mo'deln, w, b.: verknoeien; -mo’dern, w. o. s.: 1) vermolmen, 2) verrotten; -mö’ge, vz. [2]: krachtens; -mö’-gen, w. b. onr. s.: vermogen (w. b. onr.: vermogen; Einen zu etwas -mö’gen: iem. tot iets brengen; I als z. n. o. [-s; mrv.-l*. vermo gen; ! -mögenlos, bv.n.: zonder vermogen, zonder fortuin); -mö’gend, bv.n.: vermogend (1. welgesteld, gegoed, 2. machtig); -mög’lich, bv. n.: Zie -mogend; -mög’-lichkeit, vr.: 1) welgesteldheid gegoedheid, 2) macht, vermogen; -mö’gens, in Sam. [-bestand, m. (-betrag, m.): bedrag van (iemands) vermogen; -ein’ziehung. vr.: verbeurdverklaring van (iemands) vermogen; -stand, m.: staat van (iemands) vermogen; -steuer, m. (-taxe, vr.): in-komsten-belasting; -umstande, m. mrv. (-verhaltnisse, o. mrv.): geldelijke omstandigheden; -verwalter, m.: beheerder van (iemands) vermogen, (rcht.) curator ; -verwaltung, vr.: beheer over (iemands) vermogen); -moo’sen, w. o. s.: met mos overdekt worden; -mor’schen, w. o. s.: 1) rot worden, wegrotten, 2) vermolmen; -mör’teln, w. b.: (mtsl.) aanstrijken; -mum’meln (-mum'men), w. b.: vermommen (sich -mum'men, w. w.: zich vermommen); -mumm’te, m. en vr.: vermomde; -mün’zen, w. b.: vermunten; -mu’then [tl, w. b.: vermoeden (sich etwas -mu’then, w. w.: iets vermoeden; das hatte ich mir nie -mu’thet: dat zou ik nooit gedacht hebben; I als z. n. o.: vermoeden; meinem -mu’then nach: naar ik vermoed); -muth’lich [t], bv. u.: vermoedelijk; -mu’thung, vr.: vermoeden (aller -mu'thung nach: naar alle gedachten; I -mu’thungs-grund, m.: grond tot vermoeden).

vr.:

over

Vero’nika, vr. (-s): (een vrouwennaam:) Veronica; (pik.) veronica, eere-prijs.

nem

voor

verlnacli’lassigen, w. b.: verwaar-loozen, veronachtzamen; -na’geln, w. b,: dichtspijkeren, toespijkeren, (geschut:) vernagelen, (een paard:) vernagelen (d. i.

spijker te diep in den hoef slaan), (een schip:) met de buitenhuid bekleeden (im Kopfe -nagelt sein; fam.: een stommerik zijn); -nah'en, w. b.: dichtnaaien, toenaaien, (garen:) vernaaien, (kleeren:) verstellen, oplappen; -nam'lichen, w. b.: vereenzelvigen; -nar’ben, w. o, s.: met een litteeken genezen (w. b.: 1. vol litteekens maken, 2. een litteeken achterlaten op; sich -nar’ben, w. w.: met een litteeken of met litteekens genezen); -nar’ren, w. b.: (geld:) aan gekke dingen verspillen, (tijd:) gek verbeuzelen, (iemand:) gek maken, verzot maken (w. o. s.; gek worden, verzot worden ; -narrt sein in: verzot zijn op; sich -nar’ren in, w. w.: verzot worden op); -narrfheit, vr.: verzotheid; -na'schen, w. b.: versnoepen; -naschf, bv. n,: (van geld:) versnoept, (van iemand:) verlekkerd; -nehm’bar, bv, n.: Zie -nelimlicli; -neh’men, w. b. onr.: vernemen, hooren, (rcht.) ondervragen, hooren (sich -nehmen lassen: zich laten hooren; I als w. w. onr.: sich mit Einem -neh’men: zich met iemand verstaan; I als z. n. o.: 1. gerucht, [het] zeggen; dem -neh’men nach: naar het zeggen is, volgens het gerucht, 2. verstandhouding) ; -nehm’lich, bv. n.: 1) hoorbaar, 2) duidelijk; -nehm’lichkeit, vr.: 1) hoorbaarheid, 2) duidelijkheid; -neh’-mung, vr.: gerechtelijk verhoor (-neh'mungs-bericht, m.: proces-verbaal van het verhoor); -neig’en (sich), w. w.: buigen, eene buiging maken, (van vrouwen:) nijgen, eene dienaresse maken; -nei'gung, vr.: 1) buiging, 2) dienaresse (-neig'ung mit dem Kopie: hoofdknikje); -nein'en,w. b.: ontkennen; -nein’lich, bv.n,: te ontkennen; -nein’ung, vr.: ontkenning (-nein'ungssatz, m.: ontkennende volzin; -nein’ungswort,

o.: woord van ontkenning, ontkennend bijwoord); -nen’nen, w, b. onr.: verkeerd noemen (sich -nen’nen, w. w. onr.: het eene woord in plaats van het andere gebruiken); -neu’en (-neu’ern), w. b.: vernieuwen; -nicht’bar, bv. n.: te vernietigen; -nich'ten, w. b.: vernietigen, (wetten:) afschaffen; -nicht'lieh, bv, n.: te vernietigen; -nied'lichen, w. b.: (fam.) mooimaken; -niet'en, w. b.: (tech.) klinken, omklinken; -nunft', vr.: rede, verstand [die gesunde -nunft: ’t gezond verstand; bei guter -nunft sein: goed bij zijn verstand zijn; die Jahre der -nunft erreichen: tot de jaren van onderscheid komen; Einen zur -nunft bringen: iemand tot rede brengen; das geht über die -nunft: dat gaat het verstand te boven; I vernunft', in Sam.: -ahnlich, bv. n.: met de rede overeenkomstig; -ahnlichkeit, vr.: overeenkomst met de rede; -begabt, bv. n.: met rede begaafd; -beweis, m.: op de rede gegrond bewijs; -forscher, m.: wijsgeer; -gebot, o.: op de rede gegrond bevel; -gemass, bv.n.: met de rede overeenkomstig; -gesetz, o.: wet der rede; -glaube, m.: geloof der rede, rationalismus; -glaubige, m,: rationalist; -grund, m.: aan de rede ontleend betoogmiddel; -grundsatz, m.: op de rede gegrond beginsel; -kraft, vr.: vermogen der rede; -künstler, m.: redekundige,

leeraar der redekunde; -lehre,

l.    redekunde, logica, 2. verhandeling de redekunde, 3. op de rede gegronde leer; -lehrer, m.: Zie -künstler; -losy bv. n.: redeloos, (fig.) onverstandig; -losig-keit, vr.: redeloosheid, (fig.) onverstand; -massig, bv. n.: Zie -gemass; -massig-keit, vr.: overeenkomst met de rede; -predigt, vr.: preek waaraan de rede en niet de openbaring ten grondslag ligt ; -recht, o.: op de rede gegrond recht; -religion, vr.: godsdienst der rede; -schluss, m.: sluitrede; -sittenlehre, vr.: zedelijke wijsbegeerte; -staat, m.: ideale staat; -thier [t], o.: met rede begaafd dier; -wahrheit, vr.: op de rede gegronde waarheid; -weise, m.: wijsgeer; -weisheit, vr.: wijsbegeerte; -wesen, o.: 1. met rede begaafd wezen, 2. wezen der rede; -widrig, bv. n.: tegen de rede aandruischend; -wissenschaft, vr.: wijsbegeerte]; -nünftelei V vr.: spitsvondige redeneering, spitsvondigheid; -nünf'teln, w. o. h.: spitsvondig redeneeren; -nimftig, bv.n.: 1) verstandig, 2) redelijk, met rede begaafd; -nünf'tig-keit. vr.: gezond verstand; -nünft’ler,

m,    (-s; mrv. -): drogredenaar, spitsvondig redeneerder; -nüfzen, w. b.: opgebruiken.

verlö’den, w. b.: ontvolken, aan eene woestenij gelijk maken (w. o. s.: ontvolkt worden, aan eene woestenij gelijk worden); -ö'dung, vr.: 1) ontvolking, gelijkmaking of gelijkwording aan eene woestenij, 2) woestenij; -offenba’ren, w. b.: openbaren; -öftern, w. b.: dikwijls herhalen; -öfterungswort, o.: (tik.) werkwoord van herhaling, frequentatief; -ö’len, w. b.: oliën.

verlord’nen, w. b. 1) verordenen, voorschrijven, 2) benoemen, aanstellen; -ord’nung, vr.: 1) verordening, voorschrift,

2)    benoeming, aanstelling; -pach’ten w. b.: verpachten; -pach’ter, m.: verpachter; -pack’en, w. b.: 1) pakken, inpakken, 2) bij het inpakken verbruiken; -pack’er, m. (-s; mrv. -) : pakker, inpakker; -pack'ung, vr,:

1)    pakking, (het) inpakken, 2) om pakking (pakpapier, paklinnen, enz., alles wat tot inpakken dient); -palissaderen [die], w. b.: palissadeeren; -pan'zern, w.b.: pantseren; -pa’schen, w, b.: verdobbelen; -pas’sen, w. b.: 1) verliezen, 2) laten glippen, ongebruikt voorbij laten gaan,

3)    missen, 4) ein Spiel -pas’sen: (spl.) passen; -pech’en, w. b.: Zie -piclien; -peil’en, w. b.: peilen; -perso’nen (-per-sön’lichen), w. b.: verpersoonlijken, per-sonifiëeren; -pes’ten, w. b.: verpesten; -pet’schaften (-petschier’en), w. b.: verzegelen, cacheteeren, dichtlakken; -pfah’len, w. b.: palissadeeren, met paalwerk afsluiten; -pfah’lung, vr.: 1) palissa-deering, 2) paalwerk; -pfan’den, w. b.: verpanden; -pfan’dung, vr.: 1) verpanding,

2)    pand, onderpand; -pfef'fern, w. b.: (kkk.) te sterk peperen, te gepeperd maken, (fig.) al te duur maken, den koopprijs van ... al te hoog stellen (Ei die Lust -pfef’fern: fam.: de pret’ iemand vergallen); -pfeifen, w. b. onr.: verfluiten; -pflan’zen, w. b.: verplanten, verpoten; -pflas’tern, w. b.: 1) verpleiste-

Zie

,e"i

een

ren ; -pup'pung, vr.: verandering in eene pop, (fig.) gedaante-verwisseling; -pusten, w. o. h. (sich -pus’ten, w. w.): uitblazen, adem scheppen; -put'zen, w. b.: aan opschik verkwisten.

verlquack’salfoern, w. b.: verkwak-zalven, (fig. fam.) verdokteren; -qual'men, w. o. s.: 1) in dikke rookwolken vervlie-

ren, 2) verplaveien; -pfleg'amt, o.: -pflegungs; -pfle’gen, w. b.: verpleg -pfle’ger, m. (-s; mrv. -): verpleger; -pfle'gerin, vr. (mrv. -nen): verpleegster; -pfle'gungs, in Sam. [-amt, o.: kantoor der bedeeling, kantoor van de armenverzorging; -anstalt, vr. (-haus, o.): 1. gasthuis, ziekenhuis, 2. oudemannen- of oudevrou-wenhuis, 3. weeshuis; -kosten, vr. mrv.: kosten vau verpleging; -wesen, o.: inrichting der verpleging); -pflich'ten, w. b.:

1)    verplichten, de verplichting opleggen aan, 2) eenen eed laten zweren, 3 verplichten, dienst of voorkomendheid bewijzen aan (sicli -pflich’ten, w. w.: zich verbinden, de verplichting op zich nemen); -pflich'tung, vr.: verplichting (eine -pflich’-tung eingehen: eene verplichting aangaan); -pflöck’en, w. b.: pinnen, vastpinnen; -pflü'gen, w. b.: 1) omploegen, 2) niet goed ploegen: -pfrop’fen, w. b.: 1) kurken, dichtkurken, 2) (tnb.) niet goed enten,

3) bij het enten verbruiken; -pfrün’den, w. b.: 1) eene prebende geven aan, 2) in een armhuis plaatsen; -pfu’schen, w. b.: (fam.) verknoeien; -pi’chen, w. b.: 1) pekken, met pek bestrijken, 2) teren, met teer bestrijken; -picht’, bv, n.: 1) gepekt,

2)    geteerd (-picht' auf: pop.: gebrand op); -pin’seln, w. b.: 1) met verf beklodderen, de verfkwast halen over, 2) met het penseel of met de verfkwast verbruiken; w. o.

uilskuiken worden); -plack'ern, w. b.: (kruit:) verschieten; -plam’pern, w. b.: (water :) morsen, storten, (geld;) verspillen, (pop.) vermorsen (sich -plam'pern, w. w.: pop.: zich in het nauw brengen; sich -plam’pern mit: eene gekke verbintenis aangaan met; sich mit einem Madchen -plam'pern: aan een meisje blijven hangen); -plap'pern, w. b.: verpraten, (pop.) verkletsen; -plat’schern, w. b.: (water :) morsen; -plat’zen, w. b.: (kruit:) verschieten; -plau’dern, w. b.; (tijd:) verpraten, (iets:) uitkramen (sich -plau’dern, w. w.: 1. zich verpraten, pop.: uitflappen wat men tusschen zijne tanden moest houden, 2. zijnen tijd verpraten); -pö’beln (sich), w. w.: zijn fatsoen te grabbel gooien ; -poch'en, w. o.: ophouden te kloppen; -pö'keln, w. b.: te sterk pekelen: -pol’stern, w. b.: opvullen met paardenhaar, enz., met zachte kussens bekleeden; -ponen, w. b.: onder strafbedreiging verbieden; -pra'gen, w. b.:

1)    vermunten, 2) niet goed munten; -pras’seln, w. o. s.: wegknapperen, wegknetteren (-pras’seln lassen: laten ver-knetteren); -pras'sen, w. b.: verbrassen; -pras’ser, m. (-s; mrv. -): verbrasser, doorbrenger; -pres’sen, w. b.: te hard (te sterk) persen;-provianti’ren Ltie], w. b.: provian-deeren, van leeftocht voorzien;-prozes’sen (-prozessi’ren [sie]), w. b.: (fam.) verproce-deeren; -prü'geln, w. b.: met slaag verdrijven; -pu’dern, w. b.: 1) poeieren,

2)    aan poeder verbruiken; -puffen, w.

o. h.: ontploffen (w. b.: 1. doen ontploffen, 2. door achteloosheid verliezen, 3. kruit: doelloos verschieten; I sich -puffen, w. w.: fam.: een bok schieten, een flater begaan); -puf'fung, vr.: ontploffing ; -pül'yern, w. b.: fijnmaken, vergruizen; -pup’pen, w. o. s. (sich -pup'pen, w. w.): in eene pop verande-

gen, 2) uitwasemen (w. b.: uitwasemen); -queck’en, w. o. s.: volgroeien met kweek-gras; -queck’silbern, w. b.: (schk.) kwikzilver bereiden uit; -quel'len, w. o. onr. s,:

1)    door vochtigheid zwellen, 2) uitdrogen (-quellen lassen: laten dichttrekken, b.v. vaatwerk, door het met water te vullen); -quet'schen, w. b.: kneuzen; -quick’en, w. b.: amalgameeren (metaal met kwikzilver verbinden); -quick'ung, vr*: amal-gameering.

verlrah’men, w. b.: omlijsten; -rain'en, w. b.: met een rand van graszoden of opgehoogde aarde afperken; -ram'meln, w. b.: 1) versperren, barrica-deeren, 2) omver werpen; -ram'men. w.b.: versperren, barricadeeren; -ran'ken (sich). w. w.: in ranken opschieten; -ran'zen, w. b.: omver werpen; -ra’sen, w. o. s.: volgroeien met gras, (dk.) zich met een grastapijt tooien (w. o. h.: uitrazen; w. b.: uitrazen; seine Wuth |tj -ra'set haben: uitgeraasd hebben); -rath [t], m. (-es, -s): verraad; -ra’then, [t], w. b. onr.: verraden; -ra'ther [t], m. (-s; mrv. -): verrader; -ra-therei’ [tl, vr.: verraderij; -ra'therin [tf, vr. (mrv. -nen): verraderes; -ra’therisch [tl, bv. n.: verraderlijk; -rau’chen, w. o. s.: verdampen, (van kokend heete spijzen of vloeistoffen:) bekoelen, beslaan, (fig.) in rook vervliegen, (van drift, enz.:) bedaren, tot bedaren komen (w. b.: verrooken; sich -rau’chen, w. w.: opgerookt worden, b.v. tabak, verschalen, b.v. wijn); -rau’-chern, w. b,: ter rooking of berooking verbruiken (w. o. s.: berookt worden); -rau'chert (-rauchf), bv. n.: berookt;-rau’-fen, w. b.: 1) rukken en plukken, 2) uittrekken; -rau'men, w. b.: 1) wegruimen,

2)    verleggen, in het ongereede doen geraken; -rau’schen, w. o. s.: yoorbij snellen (w. o. h.: ophouden zich te doen hooren).

verlrecli’en, w. b.: wegharken, wegrijven; -rech'nen, w. b.: verrekenen (sich -rech’nen, w. w.: zich verrekenen, fig.: zich vergissen); -rech'nend, bv. n.: (van ambtenaren:) rekenplichtig; -rech’ner, m. (-s: mrv. -): rekenplichjige; -rech’nung, vr.: 1) verrekening, 2) rekenplichtigheid,

3)    reken-abuis; -rech’ten, w. b.: (fam.) verprocedeeren; -reck’en, w. o. s.: (gem.) verrekken, de moord steken; -re’den, w. b.: verzeggen (sich -re’den, w. w.: 1. zich verpraten, 2. zich verspreken); -reg’nen, w. b.: (van den regen:) bederven (w. o. s.: door den regen bedorven worden ; w.o, h. en w. onpers. h,: uitregenen); -reib’en, w. b. onr.: 1) fijnwrijven, 2) wegwrijven,

3) kapot wrijven; -reich'en, w, b.: (pop.) toedienen (Eins -reich’en: een opstopper geven); -reis'en, w. b.: verreizen (w. o. s.: vertrekken); -reis'ern, w. b.: (jag.) met takken versperren; -reis'sen, w. b. onr.: 1) uit zijn verband trekken, 2) kapot trekken. 3) (kleederen:) afslonzen; -reit’en, w. b. onr.: 1) verrijden, aan paardrijden uitgeven, 2) afrijden, 3) plat-

onr.: een ver

w. w.:

iem.

ma-

Sam. en doen

ver]

wei-

van

rijden (sich -rei’ten, w. w. keerden weg- rijden); -reiz'en, w. b,: verlokken, verleiden; -ren'ken, w. b.: ont-’chten, verrekken, verstuiken (sich den Fuss -ren’ken: zijnen voet verzwikken); -ren’nen, w. b, onr.: Einem den Weg -rennen: 1) iemand in den weg loopen, 2) iemand den pas afsnijden (sich -rennen, w. w. onr.: 1. een verkeerden weg loopen, 2. fam.: zich vergaloppeeren); -rich’ten; w. b.: 1) verrichten (sein Amt -rich’ten: de plichten van zijn ambt vervullen), 2) (jag.) uitzetten (den Zeug-rich’ten : de netten uitzetten), 3) verkeerd richten (eine Uhr -rich’ten: een uurwerk niet goed reguleeren); -rich’tung, vr.: verrichting, (fig.) bezigheid (Einem gute -rich’-tung wünschen: fam: iemand veel geluk op zijne schaatsen wenschen); -riech'en, w. o. onr. s. (-en: sich -riech’en, w. w. onr.): zijnen reuk verliezen; -rieg’eln, w. b.: 1) dichtgrendelen, toegrendelen, 2) achter siot en grendel sluiten; -ries’eln, w. o. s.: voortkabbelen; -rin'den, w. o. s.: schors of bast worden; -ring’ern, w.b.: verminderen, verkleinen (sich -ring’ern, verminderen); -rin’nen, w. o. onr. s.: wegloopen, wegvloeien, (van den tijd:) verloopen; -röch'eln, w. o, s.: het gereutel der stervenden in de keel hebben (w. b.: met keelgereutel den laatsten snik geven); -rol'len, w. o. s.: wegrollen, (van den donder:) in een dof gerommel wegsterven; -ros'ten, w. o. s.: roesten, verroesten; -rot’ten, w. o. s.: rotten, verrotten; -rucht’, bv. n.: 1) berucht, 2) schandelijk, dooetrapt-slecht, laag gezonken; -rucht’heit, vr.: 1) beruchtheid, 2) schandelijkheid, doortraptheid, slechtheid, laaggezonkenheid; -rück’en, w. b,:. van zijne plaats of uit zijn verband rukken, verdraaien, verwringen, (fig.) van streek brengen, in de war maken [Einem den Plan -rück'en: iemands plan verijdelen; Einem den Kopf (den Yerstand, das Glehirn) -rück’en: iemands hoofd van streek brengen, ' gek maken); -rückt', gek, van Lotje getikt, rijp voor het gekkenhuis, krankzinnig (ein -rück'ter: een gek, een krankzinnige); -rückt’heit, vr.: gekheid, krankzinnigheid (-rückt’heiten, vr. mrv.: gekke dingen); -ruf’, m.; beruchtheid, slechte naam, (fam.) slechte reuk, (mtw.) waardevermindering (in -ruf thun: berucht ken, in miskrediet brengen, mtw.: de waarde verminderen van); -ru’fen, w. b. onr.: in miskrediet brengen, (mtw.) in waarde verminderen (als bv. n.: 1. berucht, 2. in miskrediet gebracht, mtw.: in waarde verminderd); -ru’fung, vr.: Zie -ruf; -rüh’ren, w, b.: omroeren, (eieren :) klutsen; -run’zeln, w. o. s.: rimpels krijgen, rimpelig worden; -rup’fen, w. b,: sorteeren, "(salade:) afhalen (het blad van zijn middelschot ontdoen).

Vers, m. (-es; mrv. -e): vers (1. gedicht, fig.: couplet, ook: vers-regel, 2. ge-nommerde volzin van een kapittel in den Bijbel); -e machen: verzen maken; in -e bringen: berijmen; I -art, vr.: soort van verzen; -bau, m.: versbouw; -kunst, vr.: kunst om verzen te maken, dichtkunst; -künstler (-macher), m.: verzenmaker; -mass, o.: vers-maat, metrum; -satz, m.: couplet; -weise, bw.: in verzen.

Ver se, in Sam. I Zie Vers, in verlsack'en, w. b.: in zakke (sich -sack'en, w. w.: doorbuigen, verzakken); -sa’en, w. b.: 1) zaaien, 2) bezaaien, volzaaien (sich -sa’en, w. w.:

zaaien); -sa’gen, w. b.: 1) verzeggen, toezeggen, beloven (-sagt’ sein: verzeid zijn, toegezegd zijn; sich zu etwas -sa’gen: zich tot iets verbinden), 2) geren, ontzeggen (Einem etwas -sa’gen: aan iem. iets weigeren; sich etwas -sa’gen: zich iets ontzeggen), 3) als w. o. h.: (van vuurwapenen:) weigeren, ketsen, (van schepen:) niet genoeg wind vangen, (met 3en nmv.) falen (die Stimme -sagt’ mir: mijne stem begeeft mij, mijne stem blijft in mijne keel steken); -sa’gen, w. b.: 1) aan stukken zagen, 2) met de zaag bederven; -sa’gung, vr.: 1) verzegging, toezegging, 2) weigering, ontzegging.

Versal', in Sam. I -buchstabe, m. (-n; mrv. -n): hoofdletter, kapitale letter, strikletter, (fam.) groote letter.

verlsal’zen, w. b.: te zout maken, (fig. fam.) vergallen, bederven; -sam'-meln, w. b.: 1) verzamelen, 2) bijeenroepen (zu seinen Yatern -sam’melt werden: bij zijne vaderen verzameld worden, fam.: ad patres gaan, d. i. sterven; I sich -sam'-meln, w. w.: vergaderen, bijeenkomen); -samm’ler, m. (-s; mrv. -): verzamelaar; -samm’lung, vr.: 1) verzameling, (fig.) bij-eenroeping, 2) vergadering; -sammlungs, in Sam. (-haus, o.: huis waar de vergaderingen gehouden worden; -ort, m.: of -platz, m.: 1. verzamelplaats. 2. plaats bijeenkomst; -saai, m.: vergaderzaal; -tag, m.: zittingdag der vergadering; -zeit, vr.: tijd van vergaderen); -san’den, w. o. s. en w. b. (en sich -san’den, w. w.): verzanden; -satz’, m. (-es): 1) verzetting, verpanding, 2) pand, onderpand (in -satz geben: in pand geven), 3) (bij tinnegieters:) bijmengsel, allooi, 4) (bij looiers:) tweede looiing, 5) (tim.) verbinding door latten, 6) (aan een slot:) trekker van de veer, 7) (gnk., van zog:) bezinksel [-satz‘amt, o., of -satz’haus, o.: beleenhuis, bank van leening]; -sau’bern, w. b.: opwrijven, politoeren; -sau’en, w. b.: bezoedelen (sich -sau’en, w. w.: zich verzwijnen); -sau’ern, w. b.: te zuur maken, (fig,, het gemoed:) verbitteren; -sau’ern, w. o. s.: verzuren, zuur worden, (fig.) bits of vinnig worden; -sau'fen, w. o. s. en w. b.: (pop.) verzuipen (i. a. b.); -sau’fen, w. b.: Zie ersaufen; -sau’gen, w. b.: afzuigen; -sau’men, w. b.: verzuimen, (fig.) verliezen ; -saum'niss [nis], o. en vr.: verzuim, (fig.) verlies; -sau’seln, w. o. s.: (fig.) zacht suizend wegsterven; -sau’sen, w. o. s.: met gedruisch voorbijgaan, (van storm:) bedaren.

verlschacli'erii, w. b.: verschache-ren; -schaffen, w. b.: verschaffen; -scha’-kern, w. b,: verdartelen; -scha’len, w. o. s.: verschalen (w. b.: van een heft voorzien, b.v, een mes); -schallen, w. o. s.:

1)    Zie -hallen, 2) verdwijnen; -schamt’, bv. n.: beschaamd, (fig.) verlegen; -schamf-heit, vr.: beschaamdheid, (fig.) verlegenheid; -schan’den, w. b.: 1) misvormen,

2)    schenden; -schan'zen, w. b.: verschansen (sich -schan’zen, w. w.: zich verschansen); -schar’fen, w, b.: (strafbepalingen:)

w. o. onr. s.: ver-z. n.

kleine b.: met

ver-

zuiveren w. w.:

slakken vormen, tot slakken .); -schla'fen, w. b. onr.: verslapen 'fen: zich verslapen; die Müdigkeit

eeft

w. o. s.: slap worden (w. b.’:

Ver-

schla’ge): afschutting van planken, houten beschot; (vóór eene deur:) portaal; (kph.) pakkist; I -harnmer, m.: plethamer; -schatz, m.: muntloon.

verscherpen, (den geest:) scherpen, (kleuren:) scheller maken (sich -scnar'fen, w. w.: van den geest: gescherpt worden); -schar'ren, w. b.: 1) om wroeten, b.v. den grond, 2) in den grond begraven (sich -schar'ren, w. w.: een hol in den grond wroeten en zich daarin verbergen); -schaften, w. b.: overschaduwen, belommerd maken, (schl.) schaduwen; -schaf-zen, w. b.: 1) verkeerd taxeeren, 2) te zwaar belasten (sich -schaf zen, w. ,w.: zich in de taxatie vergissen); -scnau'men, w. o. h.: uitschuimen, ophouden te schuimen (w. o. s.: wegschuimen, schuimend te loor gaan).

verlscliei'den,

scheiden, overlijden, sterven (als

o.:    verscheiden, overlijden dood);

-schein'en, w. o. onr. s.: ophouden te schijnen, (fig.) verdwijnen; -schen'ken, w. b.: 1) weggeven, 2) tappen, bij de maat yerkoopen; -scher’ben, w. t inkepingen lasschen; -sche'ren, w. b. onr.:    1) afknippen, afsnijden

2) verknippen, versnijden; -scher'zen, w. b.: (tijd:) schertsend doorbrengen, (fig.) verbeuzelen, (iets anders dan tijd:) door onachtzaamheid verliezen, veronachtzamen, (fam.) verknikkeren; -scheu -chen, w. b.: bangmaken, wegjagen, verdrijven, (fig., b.v. zorgen:) bannen.

verlscliick'en, w. b.: verzenden (Einen -schick'en: iem. ergens naartoe sturen); -schieb’en, w. b. onr.: 1) verschuiven, van zijne plaats afschuiven, 2) verschuiven, uitstellen [sich -schie’ben, w. w. onr.: verschuiven, (van kledingstukken:) slijten, kaal worden; -schieb’-lich, bv. n.: te verschuiven, uit te stellen; -schied’en, bv. n.: 1) verschillend, 2) overleden l-schied'enartig, bv. n.: verschillend; -schied’enartigkeit, vr.: 1) verschil, onderscheid, 2) verscheidenheid; -schied’enes,

o.: verschillende dingen (mrv,);-schied'en-farbig, bv. n.: veelkleurig, bont; -schied'en-heit, vr.: 1) verschil, onderscheid, 2) scheidenheid]; -schied’entlich, bw.: l) op verschillende wijze, 2) herhaalde malen, herhaaldelijk; -schied'lich, bv. n.: ver-. schillend; -schien'en, w. b.: (een wagen-Tad:) velgen, (een spoorweg:) de spoorstaven leggen op (als bv. n. fam.: verschenen, afgeloopen, b.v.: -schien'ene Woche: yerledene week); -schiess’, m.: (schl.) schakeering, tempering; -scnies'-sen, w. o. onr. s.: (van kleuren en gekleurde stoffen:) verschieten [w. b. onr.: (kruit en lood:) verschieten; (schl., de kleuren:) temperen; (typ., het zetsel:) laten verloopen; i sich -schies’sen, w. w. -onr.: 1) mis-schieten, verkeerd mikken, 2) al zijn kruit verschieten, 3) zich vergissen, een abuis begaan, (fig. fam.) zich vergaloppeeren, 4) sich in ein Madchen -schies'sen: smoorlijk verliefd worden op een meisje]; -schif'fen, w. b.: verschepen, te water vervoeren; -schif'fung, vr.: verscheping, vervoer te water (-schif’-fungszeit, vr.: seizoen van de scheepvaart); -schil’fen, w. o. s.: volgroeien met riet (w. b.: met riet overdekken); -schim’meln, w.

o. s.: beschimmelen; -schim’mern. w. o. s.: verbleeken, in gloed afnemen; -scnimp'fen, w. b.: 1) beschimpen, 2) bederven, misvormen; -schimpfie'ren, w. b.: bederven,

misvormen; -schin’deln, w. b.: (tim.) betingelen; -schiss’, m. (-es): (studententaal :) miskrediet, kwade reuk, kwade naam.

verlsclilacli'ten, w. b.: slachten; -schlack’en, w. b.: (metaal:) van slakken (w. o. s. en: sich -schlack’en,

overgaan

(es -schla'fen: zich verslapen; die Müdig -schla’fen: als men zich vermoeid h goed uitslapen; I -schla’fen, bv. n.: slaperig; -schla'fenheit, vr.: slaperigheid); -scnlaf'fen, slap maken).

Verschlag', m. (-es, -s; mrv. schla’ge): afschutting van planken, h

Iverschla’gen, bv. n.: 1) verdwaald, het spoor bijster; 2) loos, leep, geslepen, slim, uitgeslapen; 3) (van kokend heet geweest zijnde vloeistoffen:) beslagen, bekoeld; I -heit, vr.: 1) verdwaaldheid, 2) loosheid, leepheid, slimheid, geslepenheid, uitgeslapenheid, 3) beslagenheid, bekoeldheid.

Iversclila'gen, w. o. onr. s.: 1) beslaan, bekoelen, zijne grootste hitte verliezen; kochendes Wasser - lassen: kokend water laten beslaan; 2) (van paarden:) aanslaan; dieses Pferd verschlagt: dat paard* slaat aan. I -, w. onpers. h. onr.: (fam.) schelen, verschillen; das verschlagt viel: dat scheelt veel; es verschlagt mir nichts: het kan mij niemendal schelen; was kann ihm das -: wat kan hem dat schelen; I -, w. b. onr.: 1) alle Nagel-: alle spijkers verslaan (d. i. opgebruiken); 2) mit Nageln -: dichtspijkeren; mitBrettern -: met planken beschieten (afschieten, afschutten); ein Zimmer -: eene kamer met houtwerk beschieten, de lambrizeering in eene kamer maken ; 3) ein Pferd -: een paard vernagelen (d. i. een hoefnagel te diep in den hoef slaan); einen Hund -: een hond met slaan bangmaken; 4) sein Glück -: (fig. fam.) zijn geluk veronachtzamen; etwas in einem Buche -: iets bij het doorbladeren van een boek over het hoofd zien; 5) der Sturm hat die Öchiffe -: de storm heeft de schepen verstrooid; an die Küste - werden: op de kust geworpen worden. I - (sich), w. w. onr.: door nalatigheid of door eigen toedoen verliezen; (van jachthonden:) het spoor bijster worden; (spl., van een bal:) missen, niet raak zijn; sich die Kunden -: de klandizie laten verloopen, zelf oorzaak zijn dat men zijne klanten verliest.

Versclila’ger, m. (-s; mrv. -): zout-peiler.

verlschlam’men, w. o. s.: ondiep worden, verstopt worden door ophooping van aangeslibden modder; -schlam’men, w. b.: 1) verstopt maken door ophooping van aangeslibden modder, 2) Zie -sclilem-men (sich -schlam’men, w, w.: Zie -sc h lam men w. o.); -schlampamp’en, w. b.: (fam.) Zie -sclilemmen.

verlsclilecli'tern, w. b.: 1) slechter maken, 2) verslimmeren, verergeren (w. o. s. en: sich -schlech'tern, w. w.: 1. slechter worden, 2. verslimmeren, verergeren);

brengen, verkwisten, (tijd:) doodeng nutteloos doorbrengen.

ver

maken).

verlsclmap’pen, w. o. h.: losspringen, openspringen (sich -schnap’pen, w. w.: misgrijpen, een misgreep doen, [fig.: niet op zijne tong passen, zich verpraten, zich vergaloppeeren, zich onbedachtzaam iets laten ontvallen); -schnap’sen, w. b.: aan slokjes (aan sterkendrank) er doorlappen; -schnarch'en, w. b.: versnorken; -schnau’ben (-schnau’fen), w. o. h. (en: sich -, w. w.): verademing nemen (die Pferde - lassen: de paarden laten uitblazen); -schneiden, w. b. onr.: 1) uitsnijden, b.v. geslacht vleesch, ook: ellewaren,

2)    versnijden, verknippen, (wijn:) versnijden, d. i. vermenging doen ondergaan,

3)    snoeien, afsnijden, afknippen, aftoppen, (vleugels:) kortwieken, 4) (dieren:) snijden, lubben, (mensehen:) ontmannen, castree-ren; -schnei’en, w. b.: met sneeuw bedekken, besneeuwen; -schnieb’en: Zie -sclinaulben; -schnip’feln (-schnip’peln, -schnip’pern), w. b.: versnipperen; -schnit’-ten, bv. n.: versneden, verknipt, enz. Zie -sclmeicien (ein -schnittener, m.: een gesnedene, een castraat; ein -schnittener Pferd: een ruin); -schnit’zen, w. b.: ver-

-schleck'en, w. b.: versnoepen; -sehleich’en, w. o. s. onr. (en: sich -sehleich’en, w. w. onr.): 1) afdruipen, wegsluipen, 2) (van den tijd:) voortkruipen, langzaam voortgaan, 8) Putter -sehleich’en lassen: (kkk.) boter laten slinken; -schlei'ern, w. b.: sluieren, met een sluier bedekken, (fig.) bewimpelen, bemantelen, verbloemen; -schleif’en, w. b. onr.: 1) niet goed slijpen, met slijpen bederven, 2) over den grond laten slepen, b.v. eene japon (w. b. reg.:

l.    sleden, op eene slede vervoeren, 2. van zijne plaats brengen, 3) wegstoppen, verbergen, 4) op de lange baan schuiven, b.v. een proces); -schleim'en, w. b.: 1) met slijm opvullen, verstopt maken (van slijm of van snot), 2) (de tong:) met eene huid van slijm bedekken, 3) (het bloed:) doen stollen [w, o. s. en: sich -schleim'en, w. w.: vol slijm worden, verstopt worden (van slijm of van snot)J; -schleiss’, m. (-es): 1) verkoop, debiet, omzet, 2) verbruik, verslijting; -schleis’sen, w. b. onr.: 1) verslijten, afslijten, opslijten, 2) verkoo-pen, omzetten, slijten (w. o. onr. en: sich -schleis’sen, w. w. onr.: slijten); -schlem’-men, w. b.: verbrassen;-schlen’dern, w. b.: (tam.) verlanterfanten, b.v. den tijd, (fig.: den tijd) dooden; -schlen’kern, w. b.: wegslingeren, wegsmijten; -schiep’pen, w. b.: 1) aan stukken sleepen, doen slijten door over den grond te sleepen, 2) Zie -scltlèifen no. 2 en no. 3; -schleu’derer,

m.    (-s; mrv. -): verkwister, doorbrenger;

-schleu'dern, w. b.:    1) wegslingeren,

wegsmijten, (koopwaar:) onder de waarde

rkoopen, (fam.) verschacheren

verlsclilichen, bv. n. opgevuld met (verstopt door) slijk en modder;-schliess’,

m.    (-es): Zie -schleiss (-schliess'bar, bv.

n. : te sluiten, af te sluiten; -schliess'* muskei, m.: ontl.: sluitspier); -schlies’sen, w. b. onr.: 1) sluiten, afsluiten, opsluiten, wegsluiten (Einem sein Herz -schlies’sen: zijn hart vooriem. sluiten; seinen Schmerz in sich -schlies’sen: zijn leed verkroppen of opkroppen), 2) verstopt maken, opstoppen. 3) (koopwaren:) verkoopen,omzetten Isich -schlies’sen, w. w. onr.: zich opsluiten, (fig., van het hart:) zich sluiten, ontoegankelijk worden; sich in sich selbst -schlies’sen: in zich zelven gekeerd zijn, zijne gewaarwordingen verbergen, niets van hetgeen men gevoelt laten blijken]; -schlies'ser, m. (-s; mrv, -): verkooper; -schlies’sung, vr.: sluiting, (fig.) slot; -schlim’mern, w. o. s. en w. b. (en: sich -schlim’mern, w. w.): Zie -schleclitern; ^schling’en, w. b. onr.: 1) ineenslingeren, meenkronkelen, 2) verslinden (ook fig., b.v. mit den Augen -schling’en: met de oogen verslinden), 3) inslikken (fig., b.v. em Wort -schling’en: een woord inslikken); -schling’er, m. (-s; mrv. -): verslin-der; -schling'ung, vr.: 1) verslinding, opslokking, 2) ineenslingering, ineenkron-keling (die -schlingungen eines Namens-zuges: de krullen van een dooreengestrikt naamcijfer).

verlsclilos’sen, bv. n. en bw.: gesloten, dicht, (van het lichaam:) verstoppingen lijdend, (van mensehen:) zwijgend, weinig-mededeelzaam, achter-

houdend (-schlos’sen leben: in de afzondering leven); -schlos’senheit, vr.: (het) zwijgen, achterhoudendheid, weinige spraakzaamheid; -schlosst’, bv. n.: door hagelslag vernield of bedorven; -schluck'en w. b.: 1) opslokken, verslinden, 2) inslikken, verzwelgen, (fig.) opslurpen (eine Silbe -schluck'en: eene lettergreep inslikken; seinen Aerger in sich -schluck'en: fig. fam.: zijne ergernis verkroppen; I sich -, w. w.: zich verslikken); -scnlum'mern, w. b.: verslapen; -schlüp’fen (sich), w. w.: wegslippen; -schluss’, m. (*es): 1) sluiting,, (fig.) slot, 2) omzet, debiet, verkoop (im -schlus'se: achter slot).

verlsclimacli’ten, w. o. s.: versmachten, wegkwijnen, (fig. fam.) vergaan (-schmach'ten vor JDurst: versmachten van dorst; -schmach’ten vor Hitze: van hitte vergaan; I sein Leben -schmach’ten, w. b.: een kwijnend leven leiden, wegkwijnen); -schmah’en, w.b.: versmaden; -schma'lern, w. b.: verkleinen, verminderen, versmallen, vernauwen; -schmauch’en, w. b.: 1) ver-rooken, 2) uitrooken; -scnmau’sen, w. b.: 1) versmullen, 2) verbrassen; -schmeis'sen,. w. b. onr.: wegsmijten; -schmel’zen, w. b. reg.: 1) smelten, 2) versmelten, 3) (fig.) ineen doen smelten [w. o. onr. s.: 1) wegsmelten, versmelten, smelten, 2) ineen* smelten; sich -schmel’zen, w. w. onr^: ineensmelten]; -schmer’zen, w. b.: 1) zich heenzetten over, zich schikken in, zich .... getroosten, 2) verkroppen, verduwen, (fig.) slikken, in den zak steken; -schmied’en, w. b.: 1) smeden, 2) versmeden, 3) aaneensmeden; -schmier’en, w. b.: 1) versmeren, b.v. vet, enz., 2) vermorsen, b.v. inkt, papier, verf, enz., 3) besmeren, (fig.) insmeren, (schrijfpapier, schilderdoek, enz.:) bekladden, beklodderen, 4) aan omkooperij uitgeven; -schmitzt’, bv. n.: sluw, geslepen, doortrapt, (fig.) oolijk,, slim, schalksch; -schmitzt'neit, vr.: sluwheid, geslepenheid, doortraptheid, (fig.) oolijkheid, slimheid, schalks chheid; -schmo'-ren, w. o. s. en w. b.: smoren; -schmut’zen, w. o. s.: vuil worden, vervuilen (w.b,:vuil snipperen; -schnup’fen, w. b.: versnuiven, aan snuif besteden (w. onpers. h,: h,: ergeren); -schnü’ren, w. b.: 1) dichtbinden, toebinden (Einem den Hals -schnü’ren: iemand de keel toebinden), vastbinden, binden, 2) met het koord meten.

verlscho'ben, bv, n.: verschoven, vertrokken, (fig.) scheef; -schock’en, w. b.: de belasting betalen van; -schoHen, bv. n.: nergens te vinden, (rcht.) tegen wie(n) rechtsvermoeden van overlijden bestaat; -scho’nen, w, b.; verschoonen (-scho’nen mit: verschoonen van, verschoond laten blijven van); -schö'nerer, m. (-s; mrv. -): verfraaier, (fam.) mooi-maker; -schö’nern, w. b.: verfraaien, (fam.) mooimaken (sich -schönern, w. w.: mooier worden; -schos’sen, w. b.: Zie -steuern (als v. dw.: Zie -schiessen).

verlseliran’ken, w. b.: afsluiten; -schrau’ben, w. b.:    1)    dichtschroeven,

2) (eene schroef:) verdraaien, kapot-draaien (w. b. onr.: van streek brengen: Einem den Kopf -schrau’ben: iemands hoofd van streek brengen); -schraubt’, bv. n.: dubbelzinnig, raadselachtig; -schreck’en, w. b.: Zie -scheuchen; -schreib’en, w. b. onr.: 1) verschrijven (d. i. aan schrijfbehoeften verbruiken; ook: met schrijven doorbrengen; ook: door fout te schrijven onbruikbaar maken), 2) voorschrijven, verordenen, 3) (koopwaren:) bestellen, ontbieden, 4) schriftelijk waarborgen, (een huis:) verhypothekeeren (sich -schreib’en, w. w. onr.: 1. zich verschrijven, fout schrijven, 2. zich schriftelijk verbinden); -schreib’ung, vr.: 1) verschrijving (d. i. verbruik van schrijfbehoeften, ook: foutschrijving), 2) voorschrift, verordening, (gnk.) recept, 3) bestelling, ontbieding (b. v. van koopwaren), 4) schuldbekentenis, (ook:) hypotheek; -schrei’en, w. b. onr.: 1) uitkrijten, in miskrediet brengen, 2) betooveren, beheksenj 3) einen Entleibten -schrei’en: wraak inroepen oyer (den onbekenden moordenaar van) penen vermoorde ; -schrei’er, m.; uitkrijter, in miskrediet brenger; -schri'enheit, vr.: kwade naam, kwade reuk (flg.); -schro’ben, bv. n.: 1) verdraaid, (fig.) verwrongen, (ook:) duister, verward, 2) van streek gebracht, (fig.) zot, gek, uitzinnig, (ook:) wonderlijk; -schro’benheit, vr.: verdraaid-heid, enz. Zie -schroben; -schrum’peln (-schrump’fen), w. o. s.: opkrimpen.

Ver|scliub’, m. (-es, -s): uitstel, opschorting, verschuiving tot later; -schüch'-tern, w. b.: bangmaken (w. o. s.: bang worden); -schul’den, w. b.: 1) met schulden bezwaren (-schul’det sein: met schulden bezwaard zijn), 2) etwas -schul’den: zich schuldig maken aan iets (was habe ich ^-schul’det: wat heb ik misdaan?, wat heb ik misdreven?), 3) verdienen (das hat er an ihm -schul’det: dat heeft hij aan hem verdiend, dat is zijn verdiende loon voor hetgeen hij jegens hem misdaan heeft),

4) vergelden, betaald zetten (sich -schul den, w. w.: zich schuldig maken; sich an oder wider Einen -schul’den: iemand niet goed behandelen); -schul’den, z. n. o. (-s): schuld, toedoen (ohne sein -schulden: buiten zijne schuld); -schul’digen (sich), w. w.: zich schuldig maken (Zie 6 reg. hooger); -schür’zen, w. b.: in den knoop

maken, (fig.) ingewikkeld maken; -schür’-zung, vr.: (tnl.) knoop, intrige; -schüt’ten, w. b.: 1) storten, morsen, 2) volstorten, dempen (die Leioesfrucht -schüt’ten: ontijdig bevallen;-den Brei bei Einem -schüt’ten: pop.: het bij iem. verkerven; das Kind mit dem Bade -schüt’ten: spr.: het goede met het kwade overboord werpen); -schüt’tung, vr.: 1) (het) storten, (het) morsen, 2) volstorting, demping, 3) miskraam.

verlschwa gern, w. b.: vermaagschappen (sich -schwa’gern, w. w.: door huwelijk familie worden van); -schwa’gert, bv. n.: aangetrouwd; -schwa’ren, w. o. onr. s.: verzweren; -schwar’men, w. b.: verzwieren, verzwijnen (w. o. s., en: sich -schwar’men, w. w.: zwermende verdwalen); -schwar’zen, w. b.: zwartmaken (ook fig.), (lijflinnen:) vuil maken (w. o. s.: zwart worden); -schwat'zen, w. b.: 1) ver-babbelen (b. v. tijd), verpraten, 2) overbabbelen, ruchtbaar maken, wereldkundig maken, (fam.) aan de klok en den klepel hangen, 3) Einen -schwat'zen: iemand bebabbelen, iemand in opspraak brengen (sich -schwat’zen: zich verpraten); -schwatzen, w, b.: Zie -schwatzen no. 2.

verlsdiwelben, w. o. s.: wegzweven, langzaam verdwijnen, (van de zon:) wegduiken; -schweig’en, w. b. onr.: (iets:) zwijgen, geheim houden (Einem etwas -schweig’en: iets voor iem. verzwijgen); -schwel'gen, w. b.: met zwelgen en brassen doorbrengen; -schwel’len, w. o. onr, s.: opzwellen (w. b. onr.: doen opzwellen;

I w. b. reg.: een drempelstuk leggen onder); -schwem'men, w. b.: 1) wegspoelen, in den stroom meesleepen, 2) met slib en modder opvullen, verstopt maken, b. v. eene haven, 3) (schl.) ineen doen loopen (de kleuren); -schwen’den, w. b.: 1) verkwisten, doorbrengen, 2) (tijd:) verspillen,

3) (weldaden:) verspillen, wegwerpen; -schwen’der, vr, (mrv. -nen): verkwister, doorbrenger; -schwen'derin, vr. (mrv. -nen): verkwistster, doorbrengster; -schwen'de-risch, bv. n.: verkwistend, (fig.) kwistig; -schwen’dung, vr.: verkwisting, (fig.) kwistigheid; -schwes'tern: Zie -schwistern: -schwieg’en, bv. n.: 1) verzwegen, geheim gehouden, 2) geheimhoudend, achterhoudend, als een pot zoo dicht, potdicht, niets uitlatend, (ook:) woordkarig, onspraakzaam; -schwieg’enheit, vr.: 1) achterhoudendheid, 2) geheimhouding; -schwiel'en, w. o. s.: vereelten, verharden; -schwim'-men, w. o. onr. s.: 1) wegdrijven, (fig¹.) allengs verdwijnen, langzaam weg-neve-len, 2) ineenvloeien; -schwin’den, w. o, onr.: verdwijnen; -schwis'tern, w. b.: als broeder en zuster vereenigen, (fig.) ten nauwste vereenigen (sich -schwis'tern, w. w.: 1. broeders en zusters worden, 2. sich -schwis'tern mit: door een huwelijk familie worden van, fig.: sympathiseeren met): -schwis’tert, bv. n.: vermaagschapt, (fig.)' verwant (-schwis'terte Tugenden: verwante deugden); -schwit’zen, w. b.: 1) uitzweeten, 2) doorzweeten, doorzweet maken, 3) (fig.) vergeten [w. o. s.: als (of met) het zweet uitkomen]; -schwö’-ren, w. b. onr.: verzeggen, (fig.) afzweren (sich -schwö’ren, w. w. onr.: 1. vloeken,, met vloeken zijne ziel bezondigen, 2. eeden

ter verzending naar buitenslands; -ge-bühr, vr.: vervoerloon, vracht; -geschaft, o.: expeditie-zaak; -kosten, vr. mrv. : kosten van verzending); -seng’en, w. o. s. en w. b.: verschroeien, verzengen; — — w> ^ . laten zinken, (eene i in den grafkuil neerlaten; eenen    '

(figr.) verzetten (der Glaube -setzt Berge: spr.: het geloof verzet bergen), 2) verzetten, verpanden, 3) bezetten (mit Diamanten: met diamanten), 4) brengen (in die Nothwendigkeit [t] in de noodzakelijkheid brengen; in andere Umstan de -:fig.: in gezegende omstandigheden brengen; in’s Elend in ellende brengen; in Eurcht -: bangmaken, 5) toebrengen, (Einem Eins -: aan iemand eenen

koken

zingen

doen, eenen eed doen, 3. samenzweren) ; -schwor'ne, m. (-n; mrv. -n): saamgezwo-rene; -schwö'rung, vr.: samenzwering.

Ver se, in Sam. ] Zie Vers.

verlsechs’faclien, w. b.: verzesvoudigen; -se’geln, w. o. s.: 1) verzeilen, 21 wegzeilen, 3) van den koers afzeilen,

4)    uit het gezicht zeilen.

Iverseh'en, w. b. onr.: 1) over het

hoofd zien, (fig.) miszien, verkeerd zien; 2) veronachtzamen, verwaarloozen, (fig.) vergeten; 3) verkerven, verbruien; es bei Einem -: het bij iemand verkerven; I sich -, w. w. onr.: 1) zich verkijken, miskijken; 2) sich - an : schrikken van; die Mutter des Eindes hat sich an einem Affen -: de moeder van het kind is van eenen aap geschrikt.

Iverseh’en, w. b. onr.: 1) voorzien (-mit: van); Einen mit etwas -: iem. van iets voorzien; ein Haus mit Möbeln-:een huis van meubelen voorzien; einen Kran-ken -: eenen zieke van de genademiddelen der Kerk voorzien, (pop.) eenen zieke ten volle bedienen; 2) vervullen, waarnemen; ein Amt eenen post (een ambt) waarnemen; 3) te zorgen hebben voor, belast zijn met de zorg voor; das Haus (den Keiler, den Stall) -: belast zijn met de zorg voor het huis (den kelder, den stal); 4) voorschrijven, verordenen;

5)    (theo.) voorbeschikken (- zu: tot), pre-destineeren; I sich -, w. w. onr.: 1) zich voorzien (- mit: van); 2) sich einer Sache -: op iets verdacht of voorbereid zijn, iets verwachten; das hatte ich mir von ihm nicht -: dat zou ik van hem niet gedacht (verwacht) hebben; ehe er es sich versah (ehe er sich dessen versah): eer hij er op verdacht was.

IVerseh’en, z. n. o. (-s; mrv. -) vergissing, abuis; aus -: bij vergissing.

verlselir’har, bv. n.: kwetsbaar; -sehr’barkeit, vr.: kwetsbaarheid;-seh'ren' w. b.: kwetsen, beschadigen; -sehr’lich, bv. n.: Zie -sehrbar; -seh'ung, vr.: waarneming (van een ambt), vervulling (-seh’ung mit: fhet] voorzien van, verschaffing van); -seif'en, w. b.: 1) inzeepen, met zeep besmeren, 2) aan zeep verbruiken; -selb’stigen, w. b.: vereenzelvigen.

Verselei’, vr.: 1) verzenmakerij, rijmelarij, 2) prulvers; Yer’seler, m. (-s; mrv. -): rijmelaar, pruldichter; ver’seln, w. o. h.: rijmelen, prulverzen maken.

verlsen’den, w. b. onr. en reg.: verzenden, afzenden; -sen’der, m. (-s; mrv. -): verzender, afzender; -sen'dungs, in Sam. (-art, vr.: wijze van verzenden; -artikel, m.: artikel van uitvoer, artikel ter verzending naar buitenslands; -ge

-sen’ken,

doodkist:) ... ~—    ,

(den kop van eenen spijker:) kapot slaan, (een brilleglas:) holrond slijpen <sich -sen'ken, w. w,: 1. zich storten, 2. zich verdiepen; -senkt' in: verzonken in, verdiept in); -ses’sen, bv. n.: verzot--setz’bar, bv. n.: verplaatsbaar; -setz barkeit, vr.: verplaatsbaarheid, verset’zen, w b.: 1) verplaatsen,

geven

slag of een klap geven, 6) (ook w. o, h.) antwoorden, hernemen, ten bescheid geven,

7) (verf:) mengen, (metalen:) allooieeren, vermengen, 8) (hik.) ontwrichten, verstuiken, verzwikken, verrekken, 9) (jag.) de vrucht afzetten, ontijdig jongen werpen, 10) versperren, b.v. eenen weg, eene deur, enz. I sich verset zen, w. w.: zich verplaatsen, ook van zog; (typ.:) verkeerd zetten, zetfouten maken; (van dieren:) in den grond kruipen, (fig.) zich verschuilen.

verseufzen, w. b.: 1) verzuchten, met zuchten doorbrengen, 2) zuchtend lucht geven aan.

Versich’erer, m. (-s; mrv. -): verzekeraar; (kph.) assuradeur.

versich ern, w. b.: verzekeren; (kph.) assureeren (sich -, w. w.: zich verzekeren; sich der Mobilien eines Schuldners -: beslag leggen op de roerende goederen van eenen schuldenaar).

Versicli'erte, m. (-n; mrv. -n) en vr.: verzekerde, geassureerde.

Versicherung, vr.: verzekering; (kph.) assurantie.

Versich'erungs, in Sam. I -agent, m.: agent eener assurantie-maatschappij; -anstalt, vr.: assurantie-kantoor; -gesell-schaft, vr.: assurantie-maatschappij; -pramie, vr.: assurantie-premie; -schein, m.: assurantie-polis; -schrift, vr.: schriftelijke verklaring, certificaat.

verlsicht'baren, w. b.: zichtbaar maken; -sick'ern, w. o. s.: 1) weglekken, 2) ophouden te lekken; -sieb'en, w. b.: ziften; -sieb'enfachen, w. b.: verzeven-voudigen; -siech’en, w. o. s.: kwijnen, wegkwijnen; -sied’en, w. o. s. onr.: ver-(w. b. onr.: 1. te hard of te lang laten koken, 2) laten verkoken); -sieg'bar, bv. n.: aan opdroging of uitdroging onderhevig; -sieg'eln, w. b.: 1) verzegelen, (een brief:) dichtlakken, 2) met het zegel bekrachtigen; -sieg'en, w. o. s.: opdrogen, uitdrogen, (van koeien:) ophouden melk te geven, (fig.) vervallen, afnemen, minder worden; -sil'bern, w. b.: verzilveren, (fig.) tegen zilver verwisselen, te gelde maken (die Pille -sil’bern: fig.: de pil vergulden; Einem die Hande -sil'bern: fig. fam.: iemand stoppen, iemands handen stoppen, iem. met geld overhalen); -sing'en, w. b. onr.: (tijd:) verzingen, (zorg, vrees, enz.:) met zingen verdrijven (sich -sing’en, w. w. onr.: 1. verkeerd i, 2) valsch zingen); -sin'ken, w. o. s. onr.: 1) verzinkeu, 2) wegzinken, 3) (van schepen, enz.:) zinken; -sinn'bilden, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; -sinn’lichen, w. b.: 1) verzinnelijken, (fig.) aanschouwelijk maken, 2) zinnelijk maken; -sin’tern, w. o. s.: 1) Zie -sickern, 2) Zie übersinteln; -sitt’lichen, w. b.: beschaven, tot beschaving brengen; -sitzen, w. b. onr.: (tijd:) verzitten, zittende (fig,: stilzittende) doorbrengen, (schuld:) gevangen zitten voor, (een of ander voorwerp:) platzitten, door er op te zitten bederven of beschadigen (sich -sit’zen, w. w. onr.: te veel zitten).

ver I sof" fen, bv. n.: (gem.) verzopen, aan den drank verslaafd; -soh'len. w. b.: (schoeisel:) verzolen; -söhn'bar, bv. n.: Zie -sölmlicli no. 1; -söh’nen, w. b.: verzoenen (-sohn’opfer, o,: zoen-otfer); -söh'ner, m.: verzoener, (theo.) Middelaar; -söhn’lich, bv. n.: 1) weder goed te maken, door boetedoening uit te wisschen, (ook:) tot verzoening geneigd, 2) vergevensgezind, (theo.) lankmoedig; -söhn’lichkeit, vr.: 1) geschiktheid om door boetedoening uitgewischt te worden, (ook :) geneigdheid tot verzoening, 2) vergevensgezindheid, (theo.) lankmoedigheid; -söh'nung, vr.: verzoening; -söh’nungs, in Sam. [-bock, m.: zondenbok;-bund, m.: genade-verbond; -fest, o.: feest der verzoening, (theo.) Zie -tag; -tag, m.: (bij de Joden:) Groote verzoendag; -tod, m.: (theo.) zoendood (van Christus); -werk, o.: (theo,) Verlossing]; -sor’gen, w. b.: 1) zorgen voor (iets), verzorgen, van het noodige voorzien, onderhouden (iemand); seine Kinder -sor’gen, (tig.) in eene eigene zaak zetten (jongens), uithuwelijken (meisjes), 2) -sor-gen mit: voorzien van; -sorgung, vr.: 1) zorgdraging [2: voor], 2) verzorging, (fig.) vestiging; -sor'gungs, in Sam. (-anstalt, vr.: 1. gesticht van liefdadigheid, 2. levens-verzekering-maatschappij); -sor'ten (-sor-ti’ren [tie]), w. b.: ruim gesorteerd maken.

verlspal’ten, w. b.: spouwen, splijten, klooven; -spannen, w. b.: te strak spannen, (fig.) te veel inspannen, (paarden:) niet goed inspannen; -spa’ren, w. b.:

1)    sparen, uitsparen, opsparen, 2) uitstellen, tot later verschuiven; -spas’sen (met lange a), w. b.: verschertsen, verdartelen; -spa’ten, w. b.: verlaten (d. i. tot later verschuiven), vertragen, uitstellen (sich -spa’ten, w. w.: zich te lang ophouden, fam.: in den late zijn); -spa’tet, bv. n.: achterlijk (-spa’tete Früchte: late vruchten); -spa’tung, vr.: 1) vertraging, uitstel, verschuiving tot later, 2) laatheid; -spei’en, w. b,: 1) uitspuwen (pop.: uitspuigen), verfoeien, spuwen op, 2) uitspuwen, uitbraken; -speis’en, w. b.: verorberen, nuttigen, opeten ; -spen’den, w. b.: uitdeden; -sper’ren, w. b.: versperren; -spiek'ern, w. b.: (zeew.) spijkeren; -spiel’en, w. b.: verspelen (ook fig.; er hat es bei ihm -spielt: hij heeft het bij hem verkorven); -spilden, w. b.: verspillen; -spin’nen, w. b. onr.: (grondstoffen:) opspinnen, verspinnen, (fig.) bewimpelen, bemantelen; -spleis’sen, w. b. onr,: 1) spouwen, splijten, klooven, (fig.) splitsen, 2) (kleederen:) slijten, af dragen; -split'tern, w. b.: afsplinteren, (fig.) verkruimelen, verbrokkelen; -spo’ren, w. o. s.: ijzersmet-vlekken krijgen; -spot’ten, w. b.: bespotten, ten spot maken, belachelijk maken, den gek steken met; -spot’ter, m, (-s; mrv. -): spotter; -spot’tung, vr.: 1) bespotting,

2)    spotternij, spot; -s^rech’en, w. b. onr.: beloven, toezeggen (sich viel -sprech’en von: zich veel beloven van, veel verwachting hebben van; I sich -sprech’en, w. w. onr.: 1. zich verspreken, 2. zijn woord geven aan; ich habe mich anderswo

-sproch’en: ik heb mijn woord reeds elders gegeven; sich mit einer Person -sprech’en: trouwbeloften met iemand wisselen, zich met iemand verloven); -sprech’en, z. n. o. (-sprech’ung, vr.): belofte, toezegging; -spreit’en, w. b.: uitspreiden; -spreit’zen, w. b.: stutten, schoren; -spreng’en, w. b.: 1) doen springen, aan stukken doen springen, uiteen doen springen, (een biljartbal:) over den band doen springen, (mil.) overhoop werpen, (fig.) uiteendrijven, verstrooien, 2) versprenkelen, sprenkelend (sproeiend, gietend) verbruiken; -sprieg’eln, w. b.: (wagens, karren, enz.:) met eene kap (met eene huif) overdekken, (mnw., scheuren, bersten:) dichtstoppen; -spring en. w. b- onr.: 1) (tijd:) verspringen, 2) (den voet:) verstuiken (verzwikken, ontwrichten) met springen (sich -spring’en, w. w. onr.:

1,    springende van den weg af dwalen,.

2.    sich den Fuss -spring’en: Zie het w. b.

no. 2); -sprit’zen, w. b.: wegspuiten (sein Blut -sprit’zen: fig.: zijn bloed verspillen); -spruch’, m.:    1) belofte, toezegging,

2) verloving; -spru’deln, w. o. s.: 1) wegborrelen, 2) opborrelen; -spün'den, w. b.: (een vat:) met eene spon dichtmaken, (tim.) beschieten, lambrizeeren; -spü’ren,. w. b.: bespeuren, ontwaren, merken,, (fig.) voelen, (ook:) ondervinden.

verlsta’ben, w. b.: (bwk.) een ring (krans) van lofwerk maken onder aan het kapiteel van (eene kolom); -sta’bung, vr.: (bwk.) kolomkrans, pilaarkrans, (art.) astragaal; -stah’len, w. b.: verstalen; -stamp’fen, w. b.: fijnstampen, tot gruis stampen, (fig.) vertrappen, met voeten treden; -stand.’, m. (-es, -s): 1) verstand, oordeel, begrip (vom -stan’de kommen: zijn of haar verstand verliezen; das geht über meinen -stand’: dat gaat mijn verstand te boven), 2) beteekenis, zin (es ist kein -stand’ in diesen Worten: dat zijn woorden zonder zin) [-stand', in Sam.: -kraut, o.: (pik.) guichheil; -los. bv. n.: verstandeloos, onverstandig; -reien (-voll), bv. n.: zeer verstandig]; -stan’des (-stands’), in Sam. (-begriff, m,: abstract begrip; -kasten, m. iron.: breinkas, hersenkas; -krafte, vr. mrv.: verstandelijke vermogens; -mensen, m.: verstandig mensch; -scharfe, vr.: helder doorzicht, scherpzinnigheid; -schwache, vr.: zwakheid van geestvermogens; -verwirrung, vr.: verstandsverbijstering; -welt, vr.: intellectueele wereld, -wesen, o.: met rede begaafd wezen); -stan’dig, bv. n.: verstandig (das -standige Alter: de jaren des onderscheids); -stan’-digkeit, vr.: verstandigheid, (fig.) verstand; -stan'digen, w. b.: 1) kenbaar maken (Einem etwas; iets aan iemand), 2) inlichten (Einem über ...: iemand aangaande ...), op de hoogte brengen (sich mit Einem -stan'digen über, w. w.: 1. zich met iemand verstaan over, het met iemand eens worden over, 2. met iemand tot eene opheldering komen aangaande); -stand'lich, bv.n.; verstaanbaar, (fig.) duidelijk, begrijpelijk; -stand'lichkeit, vr.: verstaanbaarheid,, (fig.) duidelijkheid, begrijpelijkheid; -stand'lichen, w. b.: uitleggen, duidelijk maken; -stand'niss, o. (-es Lnis; -ses]): 1) juist begrip, recht verstand, 2) verstandhouding (ein heimliches -standniss

staan

w. o. s.:

eln, w. b,: strepen maken op of in; -strick’en, w. b.: 1) (tijd:) verbreien, met breien doorbrengen, (katoen, wol, gs

haben mit: in heimelijke verstandhouding staan met; in einem guten -standniss leben mit: in goede verstandhouding leven met).

verlstar'ken, w. b.: versterken, (schk.) concentreeren; -star'ren, w. o. s.: 1) verstijven, 2) Zie erstarren; -stat’ten, w. b-: vergunnen, veroorloven, toestaan; -stau’ben, w. o. s.: verstuiven; -stau’ben, w. b.: doen verstuiven (sich -stau’ben, w. w.: verstuiven); -stau'bern, w. b.: Zie -stöbern; -stauch'en, w, b.: 1) kneuzen, 2) verstuiken, verrekken; -stech’en, w. b. onr.: dichtnaaien, toehalen met naald en draad, (spl.) uitspelen (b. v. de troeven), (goederen:) ruilen, (ook:) verkwanselen, (de rijpe druiventrossen:) afsnijden (sich -stech’en, w. w. onr.: spl.: zijne troeven uitspelen);-steek', o. en m. (-es, -s ; mrv. -e): 1) verschuiling; wegkruiping, 2) schuilplaats, schuilhoek, (mil.) hinderlaag (-steek’ spielen: wegkruipertje spelen; einen -steek’ machen: in hinderlaag liggen); -steek’, in Sam. {-lehne, vr., of -liene, vr.: art.: pin die de affuit aan het voorstel vasthoudt; -spiel, o.: wegkruipertje; -winkel, m.: schuilhoek, schuilplaats); -steek’en, w. b.: (spelden :) gebruiken, (boonen:) steken, poten, (eenen weg:) versperren (fig.) verbergen (sich -steck'en, w. w.. 1. zich verbergen, zich verschuilen, 2. boven zijne middelen gaan, 3. borg worden, borg staan, 4. verstopt worden, versperd worden, 5. sich mit Waaren -steck’en, kph.: te veel goederen inslaan; -steekt’, bv. n.: 1) weggestopt, verborgen, 2) heimelijk, (fig.) zijdelingsch; -steckt’heit, vr.: 1 ^verborgenheid, 2) heimelijkheid,(fig., het) .zijdelingsche; -steh’bar, bv. n.: verstaanbaar; I -steh’en, w. b. onr.: 1) verstaan begrijpen (Scherz -steh’en: scherts of gekheid kunnen verdragen; mit darunter -standen: daaronder begrepen; zu-steh’en geben; te verstaan geven); 2) verstaan, met staan doorbrengen of verliezen; w. o. onr. s.: 1) te lang staan, 2) door lang bederven; ein -stan’denes Pfand: een pand dat verstaan is, namelijk in de lombard; sich -steh’en, w. w. onr.: elkander verstaan; das -steht sich: (fam.) dat spreekt; das -steht sich von selbst: dat spreekt vanzelf; sich im Spiele -steh’en: elkander in de hand werken; sich mit Einem -steh’en: zich met iem. verstaan, het met iemand eens zijn; sich auf etwas -steh’en: knap zijn in iets; sich zu etwas -steh’en: zich tot iets genegen of bereid toonen, zich tot iets laten vinden; I -steif'en, w. o. s.: stijf worden (w. b.: stijfmaken); -steig’en (sich), w. w. onr.: 1) te hoog klimmen, (fig.) eene te hooge vlucht nemen, 2) klimmende van den weg afraken; -steig’erer, m. (-s; mrv, -): 1) auctionaris, vendu-meester, 2) opveiler; -steig'ern, w. b.: opveilen, bij opbod verkoopen (gerichtlicn -steig’ern: in het openbaar verkoopen op rechterlijk gezag); steig'e-rung, vr.: openbare veiling, verkooping bij opbod; -stein’en, w. o. s.: versteenen (w. b.: 1. doen versteenen, in steen doen veranderen, 2. grenssteenen plaatsen op); -stein’ern, w. o. s. en w. b.: Zie -steinen, w. o. s. en w. b. no. 1; -stel'-len, w. b.: 1) verplaatsen, verzetten,

2) verkeerd plaatsen, misplaatsen, 3) mis-staan, ontsieren, misvormen, 4) vermommen, veranderen (sich -stel len, w. w.: fig.: veinzen); -stel'lung. vr.: 1) verplaatsing, 2) ontsiering, mis m aking, 3) veinzerij, geveinsdheid (-stel’lungskunst, vr.: veinskunst); -ster’ben, w. o. onr. s.; sterven, overlijden; -steu’ern, w.b,: aangeven voor de belasting (w. o. s,, en: sich steu’ern, w. w.: in eene verkeerde richting sturen); -stick'en, w. b.: voor borduurwerk verbruiken; -stieb’en, w. o. onr. s.: verstuiven (w. b. onr.: doen verstuiven); -stiel’en, w. b.: een steel maken aan; -stiften, w. b.: stiftjes slaan in;-stim-men, w. b.: (muz. en fig.) ontstemd maken (sich -stim'men, w. w.: ontstemd worden); -stim’mung, vr.: 1) ontstemdmaking, 2) ontstemdheid; -stin'ken, w. o. onr. s.: verstinken; -stö’bern, w. b.: volsneeuwen, met sneeuw overdekken, (kippen:) opjagen met het fret; -stock’en, w. o.: verstokt (verhard, ongevoelig) maken (w. o. s.: muffig worden, vermuffen); -stookt', bv.n.: verstokt, verhard, ongevoelig; -stockt’-heit, vr. (-stock’ung, vr.): verstoktheid, verhardheid, ongevoeligheid; -stoh’len, bv.

n.: 1) ongemerkt, heimelijk, 2) diefachtig (bw.: tersluiks); -stöh'nen, w. b.: steunend en klagend doorbrengen; -stop’fen, w. b.: verstopt maken (sich -stop’fen, w. w.: verstopt worden; -stopft’, bv. n.: verstopt (-stopft im Leibe: hardlijvig); -stop’fung, vr.: 1) verstopping, 2) hardlijvigheid; -stöp’seln, w, b.: kurken, dicht-kurken; -stor’ben, bv. n,: overleden, wijlen, zaliger (mein -stor’bener Bruder: mijn overleden broeder, wijlen mijn broeder, mijn broeder zaliger); -stor’bene, m. (-n; mrv. -n): overledene; -stö’ren, w. b.: 1) doen ontstellen, 2) in eenen staat van opgewondenheid of van verwarring brengen; -stö'rung, vr.: 1) ontsteltenis, 2) opgewondenheid, verwarring; -stoss’, m.: 1) vergrijp, 2) fout, abuis, misslag, vergissing; -stos’sen, w. b.: onr.: 1) kapot (aan stukken) stooten, tot gruis stooten, fijn-stooten, 2) verstooten, wegjagen, niets meer willen weten van, (een kind:) onterven, 3) voor een ei en een appel verkoopen (uit behoefte), 4) (fig.) verwerpen,

5) dieser Aermel ist ganz -stos’sen: deze mouw is geheel kaalgesleten [w. o. onr. s.: 1) (fig.) zondigen (- wider, - gegen: tegen), aanstoot geven (aan), 2) (van bier:) uitgisten, ophouden te gisten; I sich -stos’sen, w. w. onr.: 1) een verkeerden stoot doen, 2) eene fout (eene vergissing, een abuis) begaan; sich im Rechnen -stos’sen: abuis rekenen]; -stran’den, stranden; -streck’en, w. o. h.: (van herten:) een nieuw gewei krijgen; -streich’en, w. b. onr,: 1) uitstrijken, uitsmeren, 2) volstrijken (- mit: met), aanstrijken, bijstrijken, (mtsl.) voegen (w. o. s.: verstrijken, verloopen, voorbijgaan; der Termin ist -strichen:    de termijn is verstreken);

-streit’en, w. h. onr.: verprocedeeren, (fig.) betwisten, (ook:) opstrijden (sich-streit’en, w. w. onr.: twist voeren, twisten);-streu’en, w. b.: 1) verstrooien, 2) strooien; -strich’-

garen,

enz.:) opbreien, voor breiwérk verbrui-

ver

eenen anderen dag verschuiven, verdagen; -tan'deln, w. b.: verspillen, verdartelen, (fig. fam.) wegwerpen (sich -tan'deln: pop.: zich vergooien, een onbekookt huwelijk aangaan); -tau’meln, w. b.: (tijd:)in een maalstroom van vermaken doorbrengen; -tausch’bar, bv. n.: ruilbaar; -tau'schen, w. b.: ruilen, verruilen, (fig.) verwisselen; -tau’sendfa-chen (-tau'sendfaltigen), w. b.: verdui-zendvoudigen; -teu’en, w. b.: (zeew.) vertuien; -teu'felt, bv. n.: verduiveld; -teu’nen, w. b.: (zeew.) vertuinen; -teut'-schen, w. b.: Zie -tleutscheu; -thee’ren dt], w. b.: teren; -theid'igen [t], w. b.:

ken, 2) (fi§r.) verstrikken, verwarren, verwikkelen (in Liebe -strickt sein : in de strikken der liefde verward zijn. verliefd zijn), 3) Einen -strick’en: (fam.) iemand vatten, iemand arresteeren (sich -strick’en, w. w.: 1. zich vergissen in het breien, verkeerd breien, 2. in de strikken verward geraken, fig.: zich verwikkelen); -strick'-ung. vr.: 1) yerstrikking, 2) valstrik; -stro'men, w. o. s.: wegstroomen, (fig., van den tijd:) voort-rollen (w. b.: in stroomen vergieten); -studi’ren [die], w. b.: verstudeeren; -stu'fen, w. b.: (mnw.) merken; -stüm'meln, w. b.: 1) verminken, 2) ontmannen, van teelkracht berooven; -stum’men, w. o. s.: verstommen (-stum-men machen: doen verstommen); -stummt’, bv. n.: sprakeloos, verstomd; -stüm'peln (-stüm'pern), w. b.: verknoeien; -stump'-fen, w. b.: stomp maken; -stun'den. w. b.: uitstellen, tot later verschuiven;-stür men, w. b.: (eene vloot op zee:) verstrooien, links en rechts verwaaien (w. o. s.: van eenen storm: uitrazen); -stür'zen, w. b.: volstorten, (fig.) uit het veld slaan; -stut’-zen, w. b.: afkappen, korter maken, (inz.) kortstaarten, kort-ooren, kortwieken.

Verlsucli’, m. (-es,    -s; mrv. -e):

1) proef, proeve, (fig.) proefschrift, 2) poging (einen -such macnen: 1. eene proef nemen, 2. eene poging doen; -such'frage, vr.: strikvraag; -suchs’weise, bw.: bij wijze van proef); -such'en, w. b.: beproeven, (fig.) trachten, pogen, zijn best doen, (fam.) probeeren, 2) op de proef stellen, (fig.) toetsen, 3) (inz. theo.) in verzoeking brengen (sich -such'en, w. w.: zijne krachten beproeven; er hat sich etwas in der Welt versucht: hij heeft veel ondervinding opgedaan); -such'er, m. (-s; mrv. -): in zoeking brenger, (mtw.) essaai-meester, essaaieur; -such'erin, vr. (mrv. -nen): in verzoeking brengster; -sucht’, bv. n.: beproefd (ein -such’ter Mann: een man van ondervinding); -such'ung, vr.: in verzoeking brenging (Einen in -such'ung führen: iemand in verzoeking brengen, theo. bij Protestanten: iemand in verzoeking leiden, bij Katholieken: iemand in bekoring leiden); -su’deln, w. b.: 1) bemorsen, 2) vermorsen, 3) verknoeien, bederven ; -süh’nen: Zie -soluien; -sump'-fen, w. o. s.: moerassig (drassig) worden; -sün’digen (sich), w. w.: zich bezondigen; -sun’ken, v. dw: verzonken; -sun’kenneit, vr.: diepgezonkenheid; -süs’seln. w. b.: «enigszins zoet maken; -süs'sen, w. b.: 1) zoet maken, (fig.) verzoeten, 2) te zoet maken.

verlta'feln, w. b.: Zie tafeln; -taffen, w. b.: tot

iiisiiswsifliil ui

mmmmm iswib

fiiiiiSBiaÉiiiaiifiiiMiiiï

§    ob •• gg« g §.• §«,    isi

“?||»*i*!    H

I® Itliill nf *"'“*”*

vr.:

ten

verdierlijken; -viel’faltigen, menigvuldigen; -vier’fachen, ... „.. viervoudigen; -vier'teln, w.b.: vierendeelen; -voU'kommlich, bv. n.: voor volmaking (fig.: voor verbetering) vatbaar; -voll'-kommlichkeit, vr.: vatbaarheid voor volmaking, (fig.) vatbaarheid om verbeterd te worden; -voU’kommnen, w. b.:.

(fig.) verbeteren (sich -voll'-

leeren; sich -tra'gen, w. w. onr.: zich verstaan, tot overeenstemming komen, fig.: samengaan); -trag'lioh, bv. n.: handelbaar, verdraagzaam (-trag’lich mit: bestaanbaar met); -trag’lichkeit, vr,: handelbaarheid, verdraagzaamheid (-trag‘-lichkeit mit: bestaanbaarheid met); -trags', in Sam. (-artikel, m.: artikel van de overeenkomst; -massig, bv. n.: bij de overeenkomst bedongen, contractueel; -massigkeit, overeenstemming met de geslotene overeenkomst; -widrig, bv n.: in strijd met de overeenkomst; -widrigkeit, vr.: strijdigheid met de overeenkomst) ;-trakt', Zie -trackt; -tral'lern, w. b.: (tijd:) verneuriën, (verveling:) door neuriën verdrijven; -trap’peln (-trap’pen), w. b.: vertrappelen, vertrappen, met voeten treden; -trau'en, w- b.: toevertrouwen (w. o. h. L3j: vertrouwen; -trau'en auf: vertrouwen op); -trau'en, z. n. o. (-s): vertrouwen (sein -trau’en setzen auf: vertrouwen op, zijn vertrouwen stellen in; im -trauen gesagt: onder ons gezegd); -trau’ens, in Sam. (-amt, o.: post van vertrouwen; -voll, bv. n.: vol vertrouwen; -votum, o.: stk.: votum van vertrouwen); -trau’ern, w. b.: 1) vertreuren, 2) rouwen over; -trau’feln, w. b.: laten uitdruppelen; -trau’fen, w. o. s.: uitdruipen; -trau’lich, bv. n.: 1) vertrouwelijk, 2) gemeenzaam ; -trau’lichkeit, vr.: 1) vertrouwelijkheid, 2) gemeenzaamheid; -trau’men, w. b.: verdroomen; -traut’, bv. n.: 1) vertrouwd,

2)    vertrouwelijk, 3) gemeenzaam; -traut'-heit, vr.: 2) gemeenzaamheid, vertrouwelijkheid.

Verltreck’, o. (-es, -s): (zeew.) kajuit; -treib’en, w. b. onr.: verdrijven, (kph.) omzetten, van de hand doen, verkoopen, (schl.) behoorlijk schakeeren; -trei'ber, m. (-s; mrv. -): verdrijver; -tre’ten, w. b. onr.:

1)    vertrappen, onder den voet treden (die Kinderschuhe -tre’ten haben: fam.: de kinderschoenen uitgetrokken hebben), 2) in den weg treden, in den weg staan,

3)    vertegenwoordigen, vervangen (das Volk -tre’ten: het volk vertegenwoordigen),

4)    verzwikken, verstuiken (sich den Fuss -tre’ten: zijnen voet verzwikken); -tre'ter, m. (-s; mrv. -): vertegenwoordiger; -tre'-tung, vr,: 1) vertrapping, 2) vertegenwoordiging, 3) verzwikking, verstuiking;-trieb’, m. (-es, -s): (kph.) vertier, debiet, omzet; -trieb’ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: verdrevene, gebannene, balling; -trief’en, w. o. s.: Zie -traufen; -tril'lern, w. b.: Zie -trallern; -trin'ken, w. b.: onr.: verdrinken, met drinken doorbrengen of opmaken (seine Sorgen -trinken: zijn verdriet of zijne zorgen met drinken verzetten).

verltrocknen, w. o. s.: verdrogen, opdrogen, uitdrogen, (fig ) verdorren (w. b.: doen verdrogen, fig.: doen verdorren); -trö’deln, w. b.: 1) aan uitdragers verkoopen, 2) verspillen, verbeuzelen; -trom’-meln, w. b.: 1) door getrommel wegjagen,

2)    (tijd:) verfrommelen; -tröp’feln, w. o, s.: uitdruppelen; -trop’fen, m. o. s.: uitdruipen; -trös’ten, w. b.: paaien (sich -trös'ten, w. w.: zich met de hoop vleien); -tröst'lich, bv. n.: te paaien; -trump’fen, w. b.: (troefkaarten:) uitspelen (sich -trump’fen, w. w.: al zijne troeven uit

spelen); -tu’schen, w. b.: (eene teekening:) verknoeien, (fig.) verhelen, bewimpelen, verbergen.

verlü'beln, w. b.: kwalijk nemen, kwade duiden; -ü’ben, w. b.: bedrijven; -ü’ber, m. (-s; mrv. -): bedrijver; -ü’bung, vr.: bedrijving; -um'standlichen, w, b.: omstandig (in al de bijzonderheden) uiteenzetten ; -un’edeln, w. b,: verlagen (sich -un’edeln, w. w.: zich verlagen; mnw.: verminderen); -un’ehren, w. b.: onteeren; -un'einigen, w. b.: oneenig maken (sich -un’einigen, w. w.: oneenig worden); -un'flatigen, w. b.: bemorsen, (fig.) bezoedelen; -un’glimpfen, w. b.: belasteren, beschenden, zwartmaken; -un'glücken, w.

o. s.: verongelukken, (fig.) mislukken; -un’gnaden, w. o. s.: in ongenade vallen (w. b.: alle genegenheid onttrekken aan); -un’gültigen, w. b.: ongeldig maken; -un'heiligen, w. b.: ontheiligen; -un'krautet, bv. n.: vol onkruid; -un’reinigen, w. b.: ontreinigen, (fig.) ontheiligen; -un’saubern, w. b.: vuilmaken, (fig.) bezoedelen; -un’sichern, w. b.: 1) onzeker maken, 2) onveilig maken; -un'sichtbaren, w. b.: onzichtbaar maken; -un'stalten, w. b.: 1) misvormen, wanstaltig maken, 2) ontsieren; -un’sterblichen, w. b,: onsterfelijk maken, (fig.) vereeuwigen; -un'tiefen, w. b,: ondiep maken; -un'treuen, w. b.: (gelden:) verduisteren, verdonkeremanen; -un'zieren, w. b.: Zie -unstalten; -ur'sachen, w. b.: veroorzaken;-ur'theilen [t], w. b.: veroordeelen; -ur’theilung, vr.: veroordeeling.

verlvf eli en, w. o. s. en w. b.:

, w. b.: ver-w. b.: ver

volmaken, i. kommnen, w. w.: volmaakter worden, in volmaaktheid toenemen); -voll'kommnung, vr. volmaking, (fig.) verbetering; -voll'standigen (-voll'zahligen), w. b.: voltallig maken, (fig.) aanvullen; -vor'-theilen [t], w. b.: (fam.) Zie übervor-theilen.

verlwach’en, w. b.: (den nacht:) wakende doorbrengen, (zijne gezondheid:) met waken ondermijnen; -wach’sen, w. b. onr.: seine Kleider -wach’sen: uit zijne kleeren groeien; eine Narbe -wach’sen: een litteeken laten vergroeien (w. o. onr. s.: 1. vergroeion, 2. dichtgroeien, 3, kromgroeien, 4. ineengroeien; sich-wach’sen, w. w. onr.: Zie het w. o.); -wa'gen, w. b. onr. en reg.: wegen, afwegen (sich-wa’gen, w. w. onr.: abuis wegen); -wahr’, m. (-s): 1) bewaring (in -wahr’ nehmen: iets in bewaring nemen, iemand: in arrest nemen; in -wahr’ liegen: gedeponeerd liggen), 2) (rcht.) verzet, (ook:) voorbehoud (ein -wahr’ einlegen: in verzet komen),. 3) in Sam.: -wahr'arzenei’, vr.: voorbehoedmiddel; -wahr'geld, o.: gedeponeerd geld; -wahr’gut, o. gedeponeerd goed; -wahr'mittel,; o.: voorbehoedmiddel; -wahr-ort, m.: bewaarplaats); -wah'ren, w. b.: 1) bewaren, 2) beveiligen, beschutten,.

herschapen te worden of te veranderen; -wan'delbarkeit, vr.: vatbaarheid om in iets anders herschapen te worden of te veranderen; -wan’deln, w. b. (en: sich -wan’deln, w. w.): veranderen (in G-eld -wan’deln: kph.: realiseeren, te gelde maken); -wand’lung, vr.: verandering,

(theo.) transsubstantiatie, (fab.) gedaanteverwisseling; -wandt’, bv. n.: 1) verwant (er ist mit mir -wandt’: hij is familie van mij; wir sind nahe -wandt’: wij zijn familie en zeer na ook; wir sind weitlaufig -wandt’: wij zijn nog familie, maar zeer ver), 2) omgekeerd (mit -wand’ter Hand: met de omgekeerde hand, met den rug van de hand); -wand’te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: bloedverwant, familie-betrekking; -wandt’schaft, vr.: bloedverwantschap,

(fig.) verwantschap; -wandt’schaftlich, bv. n.: bloedverwantschappelijk, familie-, (fig.) verwant; -warnen, w. b.: waarschuwen;

-wa’schen, w. b. onr.: 1) wasschen, 2) af-wasschen, (ook:) wegwasschen, wegspoelen, 3) kapot wasschen, 4) (zeep, kokend water, enz.:) opwasschen, wasschende verbruiken, 5) (pop.) uitkramen, uitflappen,

(ook:) verkletsen, verbabbelen, b.v. tijd (als bv. n.: babbelziek, praatziek); -was'-sern, w. b.: verwateren (ook fig.), met te veel water vermengen.

verlwe’ben, w. b. onr. en reg.: 1) ver-w e ven (b.v. tijd, ook: grondstoffen),

2) dooreenweven; -wech’selbar, bv. n.: te verwisselen; -wech’seln, w. b.: verwisselen, (fig.) (met elkander) verwarren; -we'gen, bv. n.: vermetel, roekeloos; -we’genheit, vr.: vermetelheid, roekeloosheid; -weh’en, w. o. s.: overwaaien (ook fig.), (fig. fam.) het in en het andere uit gaan (w. b.: wegwaaien; -weh’en mit: volwaaien met; Zie ook -welit) ; -weh’ren. w. b.: 1) beletten,

2) verbieden; -wehr'lich, bv. n.: 1) te beletten, 2) te verbieden; -weht’, v. dw.: verwaaid, (van schepen:) door den wind verstrooid, (van verwachtingen, hoop, enz.:)' vervlogen, verijdeld; -weib’en (-weib’lichen), w. b.: verwijfd maken (w.

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

mrv.

3) zich voorbehouden (sich -wah’ren, w. w.: zich waarborgen, zich in acht nemen, zich hoeden, de noodige voorzorgen nemen; -wah’rer, m. (-s; mrv. -): bewaarder; -wah'rerin, vr. (mrv. -nen): bewaarster; -wahr'lich, bw.: in bewaring (-wahr'lich niederlegen bei: deponeeren bij); -wahr-losen, w. b.: 1) verwaarloozen, veronachtzamen, 2) achteloos omgaan met (das Feuer -wahrlo'sen: brand veroorzaken door onvoorzichtigheid) ; -wah’rung, vr.: Zie -walir; -wai'sen, w. o. s.: wees worden, ouderloos worden, (fig.) verlaten worden (ein -wai’setes Kind: een ouderloos kind; ein -wai'setes Haus: een verlaten huis); -wal'ten, w. b.: beheeren (ein Amt -wal'ten: eenen post bekleeden, een ambt vervullen), admmistreeren; -wal'tend, bv.

n.: administratief; -wal'ter, m. (-s; mr. -): 1) beheerder, 2) administrateur, rentmeester; -warterin, vr. (mrv. -nen): 1) beheer-voerster, 2) rentmeestersvrouw; -wal’tung. vr.: beheer, administratie; -wal’tungs, in Sam. (-fach, o.: tak van administratie; -rath [t], m.: raad van administratie; -zweig, m.: tak van administratie); -wan’-delbar, bv, n.: vatbaar om in iets anders

eene oor

o. s.: verwijfd worden); -weich’en, w. o. s.; te lang weeken, te week (fig.: te slap) worden (w. b.: te lang laten weeken, te week maken, fig.: te slap maken); -weich’lichen, w. b.: Zie -weiben (sich -weich'lichen, w. w.: verwijfd worden); -weig'erlich, bv.n.: te weigeren; -weig’ern, w. b.: weigeren, ontzeggen; -weig’erung, vr.: weigering, ontzegging (im -weig-erungsfalle, ingeval van weigering); -weil'en, w. o. h. (en: sich -weil’en, w. w.): verwijlen, vertoeven, zich ophouden, (fig.) stilstaan (w. b.: ophouden, vertragen, uitstellen); -wein’en, w. b.: (tijd:) weenende doorbrengen, in tranen doorbrengen, (gezonde kleur, enz.:) door tranen te storten verliezen, (de oogen-') rood krijten, (de wangen en fig.:) met tranen door wee ken, (verdriet, enz.:) zich in tranen ontlasten (sich -wein’en, w. w.: fig.: in tranen wegsmelten); -weint’, bv. n.: (de oogen:) roodgekreten; -weis’, m. (-es; mrv. -e): terechtwijzing, berisping, bestraffing; -weis’en, w. b. onr.: 1) verwijzen (den Leser auf etwas -weis’en: den lezer naar iets verwijzen; von Einem zum andern -wies'en werden: van den een naar den ander verwezen worden, fam.: van Herodes naar Pilatus gezonden worden), 2) bannen, verbannen (des Landes -wies'en werden: uit het land gebannen worden; Einen auf eine Insel -weis’en: iem. naar een eiland verbannen), 3) Einem etwas -wei’sen: aan iemand eene terechtwijzing geven over iets, iemand over iets berispen of bestraffen) ; -weis'sen, w. b.: 1) verwitten, wittende verbruiken, 2) witten (met witkalk); -wel'ken, w. o. s.: verwelken, (fig.) uitdrogen, (pop.) verleppen; -welklich, bv. n.: verwelkelijk, (fig.) vergankelijk; -welt-lichen, w. b.: (iemand:) wereldschgezind (wereldsch) maken, (kerkegoederen:) se-culariseeren (sich -welt’licht haben: wereldsch geworden zijn); -wen’den, w. b. reg. en onr.: 1) afwenden, ter zijde wenden (kein Auge -wen’den von: de oogen niet afwenden van; den Rücken -wen’den: fam.: zijnen rug keeren, zich omdraaien)

2)    -wen’den auf (-wen’den zu): besteden aan, ten koste leggen aan, 3) gebruiken, bezigen (für: voor), 4) bestemmen (zu: tot, voor) 5) sich -wen’den, w. w. reg. en onr.: zijn best doen (sich bei Einem für Einen -wen’den: bij iemand een goed woord voor iemand doen, bij iemand iemands voorspraak zijn); -wen’dung, vr.: 1) afwending, 2) gebruikmaking,

3)    voorspraak, tusschenkomst; -wer’fen, w. b. onr.: 1) verwerpen, 2) (in het kaartspel :) wegwerpen, uitschieten, 3) verkeerd werpen, 4) links en rechts werpen, (ook:) door elkander smijten, 5) volwerpen, (mtsl.) berapen, 6) sich den Arm -werlen: met het werpen zijnen arm ontwrichten of verrekken (w. o. onr.: van dieren;) ontijdig jongen werpen, ontijdig jongen; sich -wer’fen, w. w. onr.: 1, verkeerd werpen, in het kaartspel: verkeerd wegwerpen, 2. mis werpen, niets raken, 3. van hout: kromtrekken); -wer’fer, m. (-s;

-): verwerper; -werflich, bv. n.: verwerpelijk; -werf’lichkeit, vr.: verwerpelijkheid; -wer'then [t], w. b.: te gelde maken, realiseeren; -we’sen, w. b.: beheeren (w.

o. s.: 1. rotten, verrotten, 2. vergaan);

58

en

ver

uw

-wes’er, m. (-s; mrv. -):    1) beheerder,

2) plaatsvervanger; -wes'lich, bv. n.: aan rotten (aan bederf) onderhevig, (fig.) vergankelijkheid; -we’sung, vr.: 1) rotting, verrotting, (fig.) rotheid, 2) (het) beheeren; -wet’ten, w. b.: 1) verwedden, met weddenschap verliezen, 2) wedden, er onder verwedden (ich -wet'te [meinen Kopf: ik verwed er mijn hoofd onder); -wet'tern, w. b.: verpletteren; -wet’tert, bv.n.: (pop.) hagelsch, verduiveld.

verl wich’en, bv. n.: verleden, afge-loopen, (fig.) vervlogen, vroeger (-wich'e-nes Jahr: verleden jaar; in -wich'enen Zeiten: in vroeger tijden); -wich'sen, w. b.: 1) verpoetsen, 2) poetsen, 3) (pop.) in ongebondenheid doorbrengen, 4) (pop.) afranselen, (aan iemand) op zijne huid geven; -wick’eln, w. b.: 1) op een kluwen winden, 2) verwarren, (fig.) verwikkelen, (9ok:) betrekken (sich -wick'eln, w. w.: zich verwarren, verward geraken);-wiek’-elt, bv. n.: 1) verward, 2) ingewikkeld; -wick'elung, vr-: verwikkeling,(van romans en tooneelstukken:) intrige, knoop; -wieg’en, w. b. onr.: 1) wegen, 2) uitwegen, bij het gewicht verkoopen (sich -wieg’en, w. w. onr.: abuis wegen); -wies'ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: gebannene, verban-nene, balling; -wil'dern, w. o. s.: wild worden, (fig.) verwilderen (w. b.: doen ontaarden); -willigen, w. b.: bewilligen, inwilligen, toestaan, vergunnen; -wil’li-gung, vr.: inwilliging, vergunning; -wim> mern, w. b.: met weeklagen doorbrengen, (P9P.) verjanken (w. o, s.: krom groeien); ^win’den, w. b. onr.: 1) ineenwinden, ineenvlechten, 2) (pop.) te boven komen, zich herstellen van; -win’seln, w. o. s. w. b.: Zie -wimmern; -wir ken, w. b.: 1) verwerken, 2) verbeuren (das Leben -wir’ken: zijn leven verbeuren), 3) misdoen, mis d r ij ven (was habe ich -wirkt: wat heb ik misdaan), 4) eine Strafe -wir’-ken: eene straf beloopen, zich eene straf op den hals halen; -wirklichen, w. b.: verwezenlijken (sich -wirklichen, w. w.: zich verwezenlijken); -wir’ren, w. b. reg. en onr.: in de war maken, (fig.) verwarren (Einen-wir’ren; iem. uit het veld slaan: Einem den Kopf -wir’ren: iemands hoofd op hol brengen; I sich -wir’ren, w. w.: zich verwarren, verward geraken);-wirrt’, bv. n.: verward (-wirrt im Kopfe: niet wel bij het hoofd); -wir’rung, vr.: verwarring; -wirth'schaften [t], w. b.: (pop.) verdoen, door brengen; -wisch’bar, bv.n.: uit te wissehen; -wisch'en, w. b.: uitwisschen; -wit'tern, w. o. s.: verweeren, (schk.) tot ontbinding oyergaan; -wit’tert, bv. n.: verweerd, (fig.) afgetobd; -witt’wet (fam.: -wit’tibt), bv. n.: weduwe geworden (die -witt’wete Herzogin: de hertogin-weduwe).

verlwo’gen, w. o. s.: weggolven, (van klanken:) trillend wegsterven (als bv. n.: roekeloos); -wöh’nen, w. b*: verwennen (sich -wöhnen, w. w. verwend worden): -wöhnt’heit, vr.: verwendheid; -wöl’fen, w. o. h.: (van dieren:) ontijdig jongen werpen; -wor'fen, bv. n.: verworpen (ook fig.), (fig.) verdorven; -wor’fenheit, vr.: verworpenheid (ook fig.), (fig.) verdorvenheid; -wor'ren, bv. n.: verward; -wor’ren-heit, vr.: verwardheid, verwarring, verlwund’bar, bv. n.: kwetsbaar;

-wund’barkeit, vr.: kwetsbaarheid; -wun’-den, w. b.: kwetsen; -wun'dern, w. b. en w. onpers.: verwonderen (sich -wundern, w. w.: zich verwonderen); -wun’dersam, bv. n.: bevreemdend; -wun'derung, vr.: verwondering (in -wunderung setzen: verwonderen, verbazen, bevreemden); -wun'derungs, in Sam. (-voll, bv. n.: verbaasd, ten hoogste verwonderd; -zeichen,

o.: tik.: uitroepings-teeken); -wund’lich, bv. n.: Zie -wundbar; -wun'dung, vr.:

1)    verwonding, (fig.) kwetsing, 2) wond, kwetsuur; -wün'schen, w. b.: 1) verwen-schen, vervloeken, 2) betooveren; -wür’-feln, w. b.: verdobbelen; -wür'ken, w. b.: Zie -wirken; -wür'zen, w. b.: te sterk gekruid maken; -wüs’ten, w. b.: verwoesten, vernielen; -wüs'ter, m. (-s; mrv. -): verwoester, vernieler; -wüs'terin, vr. (mrv. -nen): vernielster; -wüs’tungskrieg, m.: vernielings-oorlog.

verlzag’en, w. o. s.: versagen, den moed opgeven (-za’gen an: wanhopen aan); -zagt’, bv. n.: ontmoedigd, (fig.) kleinmoedig, lafhartig; -zagt’heit, vr. (-za'gung, vr.): kleinmoedigheid, lafhartigheid; -zah’len, w. b.: abuis tellen, abuis rekenen (sich -zahlen, w. w.: zich verrekenen); -zah’nen, w. b.: getand maken, (fig.) uittanden, (tim.) zwaluwstaarten; -zan'ken, w. b.: verkibbelen; -zap'fen, w. b.: tappen, bij de kleine maat verkoopen, (tim.) inlasschen; -zap'peln (sich), w. w.: spartelen, zich aftobben, (fig.) vergaan van ongeduld; -zar’teln, w. b.: vertroetelen, verwennen; -zau'bern, w. b,: betoo-yeren (-zau'bern in: door tooverwerk veranderen in): -zau'nen, w. b.: 1) omheinen, 2) met eene heining afsluiten, afschutten; -zau’nung, vr.: 1) omheining,

2)    heining, schutting, verlzecli’en, w. b.: (pop.) verzuipen;

-zehn'fachen (-zehn'faltigen), w. b. (en met „sich”, w. w.): vertienvoudigen, ver-tiendubbelen; -zehnt’bar, bv. n.: tiend-plichtig; -zehn'ten, w. b.: vertienden (1. tiend heffen van; 2. tiend betalen van), (mil.) decimeeren; -zeh'ren, w. b.: 1) verteren, 2) verbruiken; -zeh'rer, m. (-s; mrv. -): 1) verteerder, 2) verbruiker; -zeh’rung vr.: 1) vertering, 2) verbruik (-zeh'rungs-steuer, verbruiksbelasting); -zeich'nen, w. b.: 1) opteekenen, opschrijven, 2) inven-tariseeren, eene lijst maken van, specifi-ceeren, 3) verkeerd teekenen (sich -zeich-nen, w. w.: verkeerd teekenen); -zeich-niss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv.-se]): 1) lijst, opgaaf, opsomming, (van boeken:) catalogus (-zeich’niss des Inhalts: inhoudsregister; -zeichniss der Druckfehler: lijst der drukfouten, errata; -zeichniss der Waarenpreise: pnjs-courant), 2) inventaris, 3) (mil. en mar.) monsterrol, naamrol; -zeich'nung, vr,: l) opsomming, 2) abuis in de teekening; -zeih'bar, bv. n.: Zie -zeililich.; -zein’en, w. b. onr.; vergeven (Einem etwas -zeih'en: iets aan iemand geven; -zeih’en Sie: neem mij niet kwalijk, houd mij ten goede,, met welnemen; -zeih mir’s Gott: God vergeve het mij; I sich -zeih'en, w. w. onr. [2|: opgeven, laten varen, afzien van); -zeih’er, m. (-s; mrv.-): vergiffenis-schenker; -zeih’-lich, bv. n.: vergefelijk; -zeih’lichkeit, vr.: vergefelijkheid; -zeih’ung, vr.: vergiffenis

wanhopig, in takken

splitsen (sich -zweig’en, w. w.: zich vertakken); -zwer'gen, w. o. s.: niet tot behoorlijken wasdom komen, klein blijven, kwijnend opgroeien; -zwick’en, w. b.:

1)    af knijpen, (tnb.) aftoppen, afsnoeien,

2)    (spijkers:) omklinken; -zwickt', bv. n.: 1) gek, zot, vreemd, wonderlijk, 2) verduiveld; -zwief’achen, w. b.: verdubbelen.

Ve’sen, m. (s): spelt (eene graan

m.:

<um -zeih'ung: neem mij niet kwalijk, houd mij ten goede, met uw welnemen); -zer'ren, w. b.: vertrekken, verwringen, verdraaien; -zet'teln, w. b.: 11 storten, morsen, 2) vermorsen, verspillen, verkwisten.

Verlziclit’, m. (-es): afstanddoening [-zicht leisten auf (-zicht thun auf): afstand doen van; I -zicht’brief, m.: akte van afstand; -zicht'leistung, vr.: afstanddoening); -zich’ten, w. o. h.: afstand doen (- auf: van); -zieh'en, w. b. onr.: 1) vertrekken, uit zijne gewyone plooi trekken, b.v. den mond, het gezicht, enz., 2) verkeerd trekken, (schaak- en damspel:) verkeerd zetten, 3) Buchstaben -zieh’en: trekletters (krulletters) ineen-slingeren (ein -zo’gener Name: een naamcijfer van ineengeslingerde letters),

4) ein Kind -zieh'en: een kind bederven door het te veel toe te geven, een kind verwennen, 5) uitstellen, verschuiven <w. o. s.: blijven; noch ein wenig-zieh'en: nog een beetje blijven; I sich -zieh’en, w. w. onr.: 1. wegtrekken, optrekken, fig.: verdwijnen, van zweren en builen: slinken, 2. van hout: kromtrekken, 3. uitgesteld of verschoven worden, op de lange baan geschoven worden, lang duren); -ziel’en (sich), w. w.: niet goed mikken, (fig.) het doel missen; -zier'en, w. b.: versieren ; -zier'er, m. (-s ; mrv. -): versierder; -zier’ung, vr.: versiering, (aan japonnen;) garneersel (-zier'ungsmaler, m.: decoratieschilder); -ziffern, w. b.: met cijfers merken; -zim’raern, w. b.: 1) vertimmeren, voor timmerwerk verbruiken, 2. betimmeren, met houtwerk of met planken be-kleeden, 3) (schepen:) kalefaten; -zin’nen, w. b.: vertinnen; -zin’ner, m. (-s; mrv. -): vertinner; -zin'sen, w. b.: den interest betalen van (sich -zin'sen, w. w.: 1. verinteresten, 2. interest geven, rente geven); -zins'lich, bv, n.: rentegevend (-zins’lich austhun: te leen geven op interest); -zin’sung, vr.: 1) interestbetaling, 2) interest,

3) verïnteresting.

verlzo'geii, bv. n.: 1) vertrokken, verdraaid, 2) (kinderen:) vertroeteld, verwend, bedorven, 3) Zie -zieken no. 3; -zö’gerer, m. (-s; mrv. -): uitsteller, ver-schuiver tot later; -zö’gerlich, bv. n.: 1) uitstellend, 2) op de lange baan schuivend; -zö’gern, w. b.: 1) uitstellen, tot later verschuiven, 2) op de lange baan schuiven; -zoll’bar, bv. n.: belastbaar; -zol'len, w. b.: de.inkomende rechten betalen van; -zol’lung, vr.: betaling yan de inkomende rechten van; -zofteln, w. b,: Zie -zetteln.

verlzuck’en, w. b.: krampachtig vertrekken; -zück'en, w. b.: verrukken, in verrukking brengen; -zückt’, bv. n.: verrukt; -zuck'ern, w. b.: 1) suikeren, met suiker bestrooien, 2) te veel suikeren; -zückt’heit, vr.: verrukking; -zuck'ung, vr,: stuiptrekking; -zück’ung, vr.: verrukking; -zug’, m. (-es, -s): uitstel, vertraging (ohne -zug, zonder uitstel, onverwijld, op staande voet; -züg'lich, bv. n.: Zie -zögerlicli; -zup'fen, w. b.: pluksel maken van.

verlzwackt', bv. n.: verduiveld; -zweif'eln, w. o. n.: wanhopen (- an: aan);

1 es ist zum -zweifeln: het is om wanhopig

te worden); -zweifelt, bv. n.: wanhopig; -zweif'lung, vr.: wanhoop [Einen in (Einen zur) -zwemung bringen: iemand tot wanhoop brengen, iem. wanhopig maken; in -zweiflung fallen: wanhopig worden; I -zweiflungsvoll, by. n,: 1.

2, radeloos]; -zweig'en, w. b.

soort).

Vesikato’rium, o. (-s; mrv.-to'rien): (hik.) trekpleister.

Vespasian', m.: (hist.) Yespasianus; vespasia'nisch, bv. n.: Yespasiaansch.

Vesper, vr.: 1) namiddag, (fig.) avond; - essen: (fam.) zijn vijfuurtje gebruiken (d. i. een boterham eten, als maaltijd tusschen middagmaal en avond-eten); 2) (kkl.) vesper, namiddag-dienst, (het) lof; die sicilianische -: (hist.) de Siciliaan-sche Yesper; I -brod, o.: schemeravond-maaltijd, (fam.) vijfuurtje (Zie 6 reg. hooger); -glocke, vr.: klok voor de vesper; -predigt, vr.: namiddag-preek; -zeit, vr.: tijd van de vesper.

ves'pern, w. o. h.: zijn vijf-uurtje gebruiken (Zie 11 reg. hooger).

Vesta’lin, vr. (mrv. -nen): Vestaalsche maagd; (fig.) kuisene maagd.

Vesuv’, m. (-es, -s): (adk.) Yesuvius.

Veteran', m. (-s; mrv. -en): veteraan.

veterinar', bv. n.: veeartsenij- [als z. n. m. (-s; mrv. -e): veearts]; I -schule, vr.: veeartsenij-school.

Vet'tel, vr.: (pop.) slet; (ook:) totebel; eine alte -: eene oude totebel.

Vetter, m. (-s; mrv. -n): 1) neef, volle neef (zoon van oom of tante), 2) (fig.) bloedverwant, 3) (iron.) neefje; Yet’tergunst, vr.: nepotismus, begunstiging van neefjes en vriendjes; vet'terlich, bv. n.: neefachtig (bw.: als neef); vet'tern, w. b.: neef noemen (sich -, w. w.: elkander neef noemen); Yet'terschaft, vr.: 1) (het) neef-schap, (fig.) bloedverwantschap, 2) familie (d. i. al de bloedverwanten).

Vexir’ [ie], in Sam.- I -becher, kwelbeker; -börse, vr.: kwelbeurs; -dose, vr.: kweldoos; -ei, o.: nagemaakt ei;-glas,

o.: springglaasje; -ring, m.: tooverring; -schloss, o.: geheim slot; -spiegel, m.: tooverspiegel.

vexiren [ie], w. b.: (fam.) plagen, (fig.) ergeren; Yexirerei’, vr.: (fam.) plagerij, (fig.) ergering.

Vezir' lYezier'], m. (-s; mrv.-e): (in Turkijë) vizier; Yezirat' [zie], o. (-es, -s): viziersenap, waardigheid van vizier.

Viadukt', m. (-es, -s;-e): (op spoorwegen:) viaduct.

Via’tikum, m. (-s): 1) viaticum, reispenning; 2) sacrament der stervenden.

Vi’ce, (in Sam.): vice-, onder-.

Vidimation', vr.: rechtsgeldig-making; Yidima'tum, o. (-s): authentiek afschrift; vidimi’ren [mie], w. b.: rechtsgeldig maken (b. v. legaliseeren, homologeeren, enz.).

Viek, o. (-es, -s): vee; - halten: vee

so -

YIEHARZENEI.

916

VTELSAMIGL

houden; ein Stück -: een stuk vee, (fig.) een onbeschofte vlégel; zum -e machen: verdierlijken; zum -e werden: verdierlij ken; sich zum -e machen: zich verdierlijken ; I -arzenei’ (-arznei’), vr.: geneesmiddel voor het vee;-arzeneikunde(-arzeneikunst) vr.: veeartsenijkunde; -arzneilich, bv. n.: veeartsenijkundig; -arzeneischule, vr.: veeartsenijschool; -arzt, m.: veearts; -bremse, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -dieb, m.: veedief; -diebstahl, m.: diefstal van vee; -dumm, bv. n.: olie-dom; -dummheit, vr.: olie-domheid; -fall, m.: sterfte onder het vee; -fliege, vr.: Zie -bremse; -futter, o. ^veevoeder; -glocke,

vr.:    ........

een beest; -gras, o.: gras voor het vee; -haft. bv. n.: dierlijk, beestelijk; -handel, m.: handel in vee:-bandier, m.: veekoo-per; -heit, vr.: dierlijkheid, beestelijkheid; -hirt, m.: veehoeder; -hof, m.: veehouders-erf, (fig.) veefokkerij; -hut, vr.: (het) veehoeden; -hutung, vr.: weide; -krank-heit, vr.: veeziekte; -kraut, o.: (pik.) eereprijs, veronica; -magd, vr.: dienstmeid voor de melkerij; -markt, m.: veemarkt; -massig, bv. n.: veeachtig, beestachtig; -mast, vr.: 1) mestvoeder voor vee, 2) (het) vetweien; -master, m.: vetweier; -mastung, vr.: (het) vetweien; -meister, m.: opzichter over het vee; -pacht, vr.: driftscneperij; -pachter, m.: driftscheper; -pachtung, vr.: driftscheperij; -pest, vr.: veepest; -race, vr.: ras van vee; -raub, m.: diefstal van vee, (het) vee-ste-len; -reich, bv. n.: rijk aan vee; -schaden, m.: 1) door vee aangerichte schade, 2) verlies van vee; -schatz, m.: belasting op het houden van vee; -schau, vr.: tentoonstelling van vee; -schelle, vr.: Zie -glocfce; -schwemme, vr.: w^ed; -seuche, vr.: veepest, veeziekte; -sinn, m.: dierlijkheid; -stall, m.: stal voor het vee, koeienstal; -stamm, m.: stam (ras) van vee; -stand, m.: vee-stapel; -sterben, o.: sterfte onder het vee; -steuer, vr.: Zie -schatz; -stock, m.: vee-stapel; -trank,m.: (vea.) drank voor ziek vee; -tranke, vr.: wed; -treiber, m.: veedrijver; -trieb, m. (-trift, vr.): 1) driftrecht, 2) te beweiden weg; -weg, m.: te beweiden weg; -weide, vr.: weide-grond (waar ieder zijn vee mag laten grazen); -wurzel, vr.: Zie -kraut; -zehnte, m.: vee-tiend; -zoll, m.: Zie -schatz; -zucht, vr.: veeteelt, veefokkerij; -züchter, m.: veefokker.

vieh'isch, bv. n.: Zie viehhaft.

Iviel, bv. n. en bw.: veel;- anders: (fam.) beel anders; gleich -: evenveel (es ist mir - viel: het is mij onverschillig, bet is mij hetzelfde); wie -: hoeveel (wie - sind wir: met ons hoe velen zijn wij?; wie - Uhr ist es: hoe laat is het?; den wievielsten des Monats haben wir: den hoeveelsten hebben wij vandaag ?); so -: zooveel (- viel Ihr seid: met zoo velen als gij zijt; ich bin - viel als Du: ik ben evenveel als gij, ik ben evengoed als gij zijt; um so - mehr: des te meer, zooveel te meer; um so - weniger: des te minder, zooveel te minder; um so - besser: des te beter, zooveel te beter; so - ich ihn kenne : voor zoover ik hem ken; ich weiss: voor zoover ik weet; zu -: te veel (lieber zu - als zu wenig: liever te

veel dan te weinig, te veel hindert niet; allzu - ist ungesund [ook: was zu - ist, ist zu -]: spr.: te veel is niet goed; so -Köpfe, so - Sinne: spr.: veel hoofden,veel zinnen).

Iviel, in Sam. I -arm, m.: poliep; -ar-‘g, bv. n.: met vele armen; -artig, bv.n.: veelsoortig; -astig, bv. n.: veeltakkig; -augig, bv. n.: met vele oogen;-begabt’ bv, n.: rijkbegaafd; -besagt, bv. n.: 1) veel besproken, 2) meergemeld; -blatterig (-blattig), bv. n.: veelbladerig; -blumig, bv. n.: met vele bloemen; -deutig, bv. n.: voor verschillende uitleggingen vatbaar, (fig.) dubbelzinnig; -deutigkeit, vr.: vatbaarheid voor verschillende uitleggingen, (fig.) dubbelzinnigheid; -eek, m,: veelhoek; -eckig, bv. n.: veelhoekig; -ehe; vr.: veelwijverij; -endig, bv. n.: (gewei van herten:) veeltakkig; -erfahren, bv. n.: aan ondervinding rijk; -fach, bv. n.: veelvuldig, veelvoudig; -fachheit, vr.: veelvuldigheid, veelvoudigheid, (fig.) verscheidenheid; -faltig, bv. n.: Zie -fach, (fig.) overvloedig; -faltigkeit, vr.: Zie -fachheit, (fig.) overvloedigheid; -farbig, bv. n.: veelkleurig, (fig.) bont; -farbigkeit, vr.: veelkleurigheid, (fig.) bontheid; -feldig, bv. n.: (wpk.) met meer dan vier kwartieren; -flach, o.: (wsk.) veelzijdige figuur; -flachig, bv. n.: veelzijdig; -flosser, m.: visch met vele vinnen; -flügelig, bv. n.: met vele vleugels; -förmig, bv. n.: veelvormig; -förmigkeit, vr.: veelvormigheid; -frass, m.: (drk. en fig.) veelvraat, (vog.) pelikaan, kropgans; -frassig, bv. n.: vraatziek; -frassigkeit, vr.: vraatzucht; -fuss, m.: veelvoet, poliep; -füssig, bv. n.: 1) met vele voeten, 2) met vele pooten; -gebahrend, bv. n.: vele jongen te gelijk werpende; -geliebt', bv. n.: veelbemind; -gestaltig, bv. n,: vele vormen hebbende; -gliederig, bv. n.: veelgeleed, (rek.) uit vele ledea bestaande; -göt-terei*, vr.: veelgoderij; -götterer, m.: belijder (aanhanger, voorstander) van de veelgoderij; -gültig, bv. n.: 1) veelvermogend, 2) zeer geldig, 3) van hooge waarde; -gültigkeit, vr.: 1) veelvermo-gendheid, 2) bijzondere geldigheid,

3) hooge waarde; -gut, o.: (pik.) wilde pieterselie; -handig, bv. n.: met vele handen; -nautig, bv. n.: met meer dan één huid; -heit, vr.: veelheid, menigte; -herrschaft, vr.: veelhoofdige regeering; -hufer, m.: (drk.) dikhuid; -hülsig, bv. n.: Zie -schotig; -jahrig, bv. n.: veeljarig; -kantig, bv. n,: veelhoekig; -kopt', m.: dier met verscheidene koppen, (fig. iron.: het) groote publiek; -köpfig,

bv.    n.: veelhoofdig; -leicht’, bw.: wellicht, misschien (sollte er -leicht' kommen: indien hij mocht komen); -mal,

bw. : dikwijls (wie -mal: hoe dikwijls; ich danke Ihnen -mal: iron.: ik dank u hartelijk); -malig, bv. n.: herhaald; -mals, bw.: Zie -mal; -mehr? bw.; veelmeer (vgw.: veeleer); -namig, bv. n.: met vele namen; -raderig, bv. n.: met vele raderen; -redend, bv. n.: rederijk; -ruderig, bv. n.: met verscheidene roeibanken; -sagend, bv. n.: veelzeggend, veelbeteekenend; -saitig, bv. n.: veel-snarig; -samig, bv. n.: vele zaadkorrels

in ver-

Augen:

S.

m.:

YIELSaüLIG.

917

YIERZACKIG

bevattende; -saulig, bv. n.: met verscheidene zuilen of pilaren of kolommen; -schalig, bv. n.: (schelp:) veelschalig ; -schotig, bv. n.: (pik.) met verscheidene hulzen: -schreiber, m.: veelschrijver; -schreiberei'j vr.: veelschrijverij; -seitig, bv. n.: veelzijdig (ook fig.); -seitigkeit,vr.: veelzijdigheid (ook fig.); -sichtig, bv.n.: met vele facetten geslepen, de voorwerpen verscheidene malen weerkaatsend; -silber, m. (-s; mrv. -): (tik.) woord dat uit verscheidene lettergrepen bestaat; -silbig, bv. n.: (tik,) veellettergrepig, uit verscheidene lettergrepen bestaande; -sinnig, bv. n.: Zie -deutig;; -spaltig, bv. n.: veelspouwig; -sprachig, bv. n.: in verscheidene talen, polyglot; -sten-gelig (-stielig), bv. n.: (pik.) veelstenge-lig; -stimmig, bv. n.: meerstemmig (1. voor verscheidene stemmen, 2. door verscheidene stemmen); -thatig, bv. n.: zeer bedrijvig; -theilig [t]. bv. n.: veel-deelig, uit verscheidene deelen bestaande; -thuerei', vr.: bemoeizucht; -tönig, bv. n.: Zie -stimmig; -vermogend, bv. n.: veelvermogend; -weiber, m.: voorstander (aanhanger) van de veelwijverij; -weibe-rei’, vr.: veelwijverij; -winkelig, bv. n.: veelhoekig [z. n. o.: (net) veelweten, veelweterij; -wisser, m. (-s; mrv. -): veelweter]; -wisserei', vr.: veelweterij; -zahl,vr.: (tik.) meervoudig getal, meervoud; -zün-gig, bv. n.: met vele tongen, (fig.) verscheidene talen sprekende, (ook:) ' scheidene talen vervat; -züngler, m.: (vog.) spotvogel; -zweigig, bv, n.: veeltakkig.

vielerlei', bv. n.: velerlei, velerhande.

Ivier, tw.: vier; unter (spr.) onder vier oogen; auf allen -en kriechen: op handen en voeten kruipen; alle -e von sich strecken: 1) zich uitrekken zoo lang als men is, 2) met de beenen omhoog gaan liggen (d. i. sterven); mit -en fahren : met vier paarden rijden.

Ivier, in Sam. I -aren (-arten), w. b.: voor de vierde maal omploegen; -augig, bv. n.: met vier oogen; -bannig, bv. n.: (kim.) vier baan breed of wijd; -beinig, bv. n.: met of op vier pooten; -blatt, o.: (pik.) vierblad; -blatterig (-blattig), bv.n.: (pik.) vierbladerig, (kim.) met vier stroo-ken; -bund, m. (-bundniss [nis], o.): viervoudig verbond; -ding, o.: vierde-gedeelte; -draht, m.: halfwol (zekere stof); -drahtig (-drahtig), bv. n.: vierdraadsch; -eek, o.: vierhoek, (visch:) bot; -ecken, w. b.: vierkant maken, vierkanten; -eckig, bv. n.: vierhoekig, vierkant; -eiche, vr.: winter-eik; -fach, bv. n.: viervoudig (-fach legen: in vieren vouwen); -faltig, bv. n.: viervoudig; -faltigen, w. b.: verviervoudigen; -fingerig, bv. n.: met vier vingers; -flü-gelig, bv. n.: (ins.) met vier vleugels; -fürst, m.: (hist.) viervorst; -fürsten-thum [t], o.: viervorstendom; -füsser, m.: viervoetig dier, (fam.) viervoeter; -füssig, bv. n.: viervoetig dier, (fam.) viervoeter; -füssig, bv. n.: viervoetig; -füssler, m, (-s; mrv. -): Zie -füsser; -gesang, o.: (muz.) quartet; -gespann, o.: vierspan; -gestrichen, bv. n.: met vier dwarsstreep-jes aan den staart (-gestrichene Note: muz.: tweeëndertigste noot); -getheilt [t],

bv. n.: uit vier deelen bestaande; -kliederig, bv. n.: vierledig (-gliederige Grosse: vierledige grootheid); -groschenstück, o.: (mtw.) stukje van vier grosjen.

Ivier'lliandig;, bv. n.: met vier handen, (muz.) voor vier handea (-handiges Thier [Tl: vierhandig dier); -herr, m.: 1) lid van het viermanschap, 2) (hist.) viervorst; -herrschaft, vr.: 1) viermanschap, 2) waardigheid van viervorst; -hörnig, bv. n.: met vier horens; -hun-dert. tw.: vierhonderd; -hundertel, o. (-s): vierhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: vierhonderdste; -jahr, o.: tijdvak van vier jaren, (hist.) olympiade; -jahrig, vierjarig; -jahrlich, bv. n.: vierjaarlijkscn (bw.: vierjaarlijks, om de vier jaren); -kant, o.: vierkant; -kantig, bv. n.: vierkant; -kapselig, bv. n.: met vier zaadhuisjes ; -klappig, bv. n.: met vier klapvliezen; -klauig, bv. n.: met vier klauwen; -köpfig, bv. n.: vierhoofdig; -laufer,

m. : (zeew.) dubbele talie; -mal, bw.: viermaal; -malig, bv. n.: tot viermaal herhaald; -mann, m.: Zie -herr; -mona-tig, bv. n.: van vier maanden; -monatlich, bv. n.: viermaandelijksch (bw.: viermaandelijks, om de vier maanden); -nachtig, bv. n.: van vier nachten; -namig, bv. n.: met vier namen, (rek.) vierledig; -ortig, bv. n.: Zie -eckig; -pfennigstück, o.: (mtw.) vierpenningstukje; -pfünder, m.: (art.) vierponder; -pfündig, bv. n.: vier-ponds, van * vier pond (eine -pfündige Kanone: art.: een (Svierponder); -raderig, bv. n.: op vier wielen; -rauberessig, m.: pest-azijn; -ruderig, met vier roeibanken.

Ivier'lsaitig, bv. n.: (muziek-instru-ent:) vier-snarig; -samig, bv. n.: met zaadkorrels; -saulig, bv. n.: (bwk.)

et vier pilaren; schaufler, m.: tweejarig schaap; -schrotig, bv. n.: vierkant, (boom:) dik, (mensch:) forsch gebouwd, (fig.) lomp en onbehouwen; -seitig, bv.n.: vierzijdig; -seitigkeit, vr.: vierzijdigheid ; -silber, m.: (tik.) vierlettergrepig woord; -silbig, bv. n.: vierlettergrepig; -sitzig, bv.

n. : met vier zitplaatsen, voor vier personen; -spaltig, bv. n.: vierspouwig, (typ.) in vier Kolommen; -spanner, m. (-s; mrv. -): met vier paarden bespannen rijtuig; -spannig, bv. n.: met vier paarden bespannen (-spannig fahren: met een vierspan rijden); -spanig, bv. n.: vier span breed of lang; spiel, o.: (muz.) quartet, (spl.) quadrille; spitzig, bv. n.: met vier punten; -stimmig, bv. n.: (muz.) vierstemmig; -stockig (-stöckig), bv. n.: vier verdiepingen hoog; -stündig, bv. n.: van vier uren; -stündlicn, bw,: om de vier uren; -tagig, bv. n.: vierdaagsch; -taglich, bw.: om de vier dagen; -tausend, tw.: vier duizend; -tausendste, bv. n.: vierduizend-ste; -theil [tl o.: Zie Viertel; -theilen [t], w. b.: vierendeeien; -theilig [tl, bv.n.: uit vier deelen bestaande, (rek.) vierledig, (wpk.) met vier kwartieren; -theilung [tl, vr,: vierendeeling; -undzwanziger, m.: vierentwintiger (1. van 24 jaar, 2. van het jaar 1824), (mtw.) stuk van 24 kruitsers; -verein, m.: viervoudig verbond; -vers,

(dk.) vierregelig vers; -vierteltakt, m.: (muz.) vierkwarts-maat; -weg, m.: viersprong, kruisweg; -winkelig, bv. n.: vierhoekig; -zackig, bv. n.: met vier punten;

vr.:

vierzig, tw.: veertig; I -jahrig, bv. n.: veertigjarig; -stündig, bv. n.: van veertig uren; -tagig, bv. n.: veertigdaagsch, van rtig dagen (die -tagige Fasten: kkl.: de veertigdaagsche Vasten; die -tagige Probezeit: zeew.: de quarantaine); Vier'-— ' mrv. -): 1) veertigtal, cijfer-uium    uj lid van den Raad der

veertig (inz.: lid der Fransche Académie),

3)    veertiger (d. i. man van veertig jaren),

4)    veertiger (d. i. wijn van het jaar 1840); Vier’zigerin, vr. (mrv. -nen): veertiger (d. i. vrouw van veertig jaar) ; vier’zigste, bv. n.: veertigste; Vier'zigstel, o, (-s; mrv. 7): veertigste gedeelte; vier'zigstens, bw.:

vóór Ver-

V(M*

t, m. (-s; mrv. merk veertig, 2)

zige

bv. n.: Zie veilchen-

Violin’, in Sam. I -bogen, m.: strijkstok; -kasten, m.: vioolkas; -noten, vr. mrv.: noten voor de viool; -quartett, o.: viool-quartet; -saite, vr.: viool-snaar;. -schlüssel, m.: viool-sleutel; -solo? o.: solo op (solo voor) de viool; -spieler, m.: viool-speler, violist; -steg, m.: kam der viool; -stimme, vr.: vioolpartij; -virtuose, m. (-virtuosin, vr.): viool-virtuoos.

Violi’ne, vr.: (muz.) viool; Violinist’, m. (-en; mrv. -en): vioolspeler, violist; Violoncellist', m. (-en; mrv. -en): violoncellist.

Vi’per, vr.: (drk.) adder; I -biss, m.: adderbeet; -gras, o.: (pik.) adderkruid;

dorstslang; -wurz, vr.: (pik.)

-zahl, vr.: viertal; -zahnig, bv, n.: met vier tanden; -zehig, bv. n.: met vier tee-nen, (fig.) met vier klauwen; -zehn, enz.: Zie vierzehn, enz.; -zeilig, bv. n.: vierregelig (-zeilige G-erste: vroege gerst); -zeiten, vr. mrv.: (kkl.) quatertemper (driedaagsche vasten bij den aanvang van elk kwartaal); -zöllig, bv. n.: vierduims-.

vieren, w. b.: vierkant maken, (wpk) in vier kwartieren afdeelen, (zeew.) vieren, laten schieten; Vier’er, m. (-s; mrv. -): 1) vier (het cijfermerk), viertje, 2) (mtw.) vierpenning-stukje; viererlei', bv, n.: vierderlei, vierderhande; Vierling, m. (-es, -s: mrv. -e) : vierde-gedeelte, (gew.) vierel, vierendeel van een pond, (mtw.) vierpenning-stukje, (vlk.) viertal kinderen uit één bevalling; viert, in Sam. (-halb, bv. n.: vierdhalf; -sehein, m.: str.: aspect van negentig graden); vier'te, bv.

n.: vierde (zum -n: ten vierde, in de vierde plaats; -halb, bv. n.: vierdhalf).

Vier'tel, o. (-s; mrv. -): 1) vierde-gedeelte; 2) (gew.) vierel, vierendeel van een pond; 3) (muz.) kwartnoot; 4) (van een jaar:) kwartaal, vierendeeljaars;

5) (van een uur:) kwartier [ein - auf sie-ben: (een kwartier op rekening van het zevende uur, d. i.:) kwartier over zessen; drei - auf sieben: (drie kwartier op rekening van het zevende uur, d. i,:) kwartier voor zevenen]; 6) (van een wapenschild:) kwartier; 7) (van eene stad:) kwartier, wijk, stadswijk; I -anker, m.: kwart-anker (d. i. elf en eene kwart flesch); -bogen, m.: kwart-vel (papier); -form, vr.(-grosse, vr.): (typ.) quarto-formaat; -jahr, o.: kwartaal, trimester, vierendeeljaars; -jahrig, dv. n.: van drie maanden; -jahr-heh, bv. n.: driemaandelijksch (bw.: driemaandelijks); -karthaune [t], vr.: (art.) twaalfponder; -kreis, m.: 1) kwartcirkel, 2) quadrant, hoogte-meter; -meile, vr.: kwart-mijl; -nössel, o.: kwart-pint; -notc, vr.: (muz.) kwart-noot; -pause, (muz.) kwart-rust; -pfund, o.: vierel, kwart-pond; -pfündig, bv. n.: van een kwart-pond; -pinte, vr.: kwart pint; -schlag, m.: (muz.) kwart-noot; -scnlag-werk, o.: uurwerk dat de kwartieren slaat ; -stab, m.: (bwk.) ring of krans van lofwerk onder het kapiteel; -stunde, vr.: kwartier-uurs, kwartier; -stündig, bv. n.: van een kwartier, een kwartier durende; -stündlich, bw.: om het kwartier (bv. n.: om het kwartier herhaald): -takt, m. (-ton, m.): (muz.) kwart noot. Zie Viertels.

vier'teln, w. b.: vierendeelen; w. o. h.: (van uurwerken:) de kwartieren slaan.

Vier’tels, in Sam. I -knecht, m.: bode van de wijk; -meister, m. wijkmeester; -strich, m.: (zeew.) wart-kompas-streek.

viertens, bw.: ten vierde, in de vierde plaats.

vierzehn, tw.: veertien; - Tage: veertien dagen (-fach, bv. n.: veertien-voudig; -faltig, bv. n.: veertienvoudig; -mal, bw.: veertienmaal; -tagig, bv. n,: veejrtiendaagsch); vier'zehnte, bv. n.: veertiende; Vier'zehntel, o. (-s; mrv.-): veertiende gedeelte; vier’zehntens, bw.: ten veertiende, in de veertiende plaats.

in de veertigste plaats.

Vigilie, vr.: (kkl.) dag of avond een heiligendag; I Vigi'lien für die storbenen: (kkl.) zielmissen.

vigili’ren [lie], w. o. h.: (fam.) vigileeren, goed op zijn tellen passen.

Vignet'te, vr.: (typ.) vignet.

Vikar’, m. (-s; mrv. -e): vicaris; Vikariat’, o. (-es, -s; mrv. -e): vicariaat.

Villa, vr. (mrv. -s of Vilden): villa, buitenplaats, zomerhuis.

Vin'eenz, m. (-ens): Vineentius.

vindici’ren [cie], w. b.: vindiceeren (1. eischen, vorderen; 2. opeischen^ terugvorderen); Vindikation', vr.: 1) eisch, vordering, 2) opeisching, terugvordering.

Vint, m. (-es; mrv. -e): (visch:) elft.

Vio’le, vr.: (muz.) groote viool; (pik.) viooltje.

violett', blaii.

-natter, m.: adderwortel.

Virgil', m. (-s): (hist.) Virgilius; virgi-lia'niscn bv. n.: Virgiliaaasch.

Virgi'nie, vr. (-ns): (vrouwennaam:) Virginia; Virgi'nien, o. (-s): (adk.) Virginië; Virgi’nier, m. (-s; mrv. -): Virginiër; Virgi’nierin, vr. (mrv. -nen): Virginische; virgi'nisch, bv. n,: Virgi-nisch.

Virtuos', m. (-en; mrv. -en): virtuoos; Virtuo'se, m. (-n; mrv. -n): virtuoos; Virtuosin, vr. (mrv, -nen): virtuoos; Virtuositat', vr.: virtuositeit, visceral', bv. n.: ingewands-. Vision', vr.: vizioen, droomgezicht; Visionar', m. (-s; mrv. -e): geestenziener, vizioenen-hebber.

Visir' [Visier'], o.. (-es, -s; mrv. -e): 1) vizier, helmmasker, helmklep; 2)vizier,.

en,

mik-ijzer, mik, richt-ijzer; I -eisen, o.: (art.) visiteer-ijzer ; -gebühr, vr. (-geld, o.): 1) ijk-loon, 2) peilloon; -kette, vr.: meet-ketting; -korn, o.: vizierknop; -kunst, vr.:

1)    kunst om vloeistoffen te peilen, 2) kunst om vaste lichamen te meten, stereometrie; -linie, vr.: (art.) mik-lijn; -mass, o.: ijkmaat; -ruthe [t], vr. (-ring, m.): peilstok; -schuss, m.: (art.) waterpas-schot; -stab, m.: peil-stok.

visi’ren [sie], w.b.: (geschut:) richten; (maten, enz.:) ijken; (vloeistoffen:) peilen, roeien; (documenten:) viseeren, voor gezien teekenen; I Yisi’rer [sie], m. (-s; mrv. -): 1) ijker, 2) peiler, roeier, 3) viseerder.

Visitation’, vr.: visitatie (Yisitations'-recht, o.: recht van visitatie, recht van huiszoeking).

Visite, vr.: visite, bezoek; eine -machen: eene visite maken, een bezoek afleggen.

Visi'ten, in Sam. I -karte, vr.: visitekaartje; -stube, vr.: kamer waar men bezoeken ontvangt.

Visitir' [tier], in Sam. I -eisen, o.: (art.) visiteer-ijzer, (hik.) tent-ijzer, son-deernaald.

visitiren [tie], w. b.: visiteeren, nazien; (hik.) peilen, onderzoeken.

Vi’sum, o. (-s; mrv. Yi'sa): voor gezien teekening; - repertum: verslag van het ingestelde onderzoek, (inz.) lijkschouwing.

Vitriol', m. (-es, -s): vitriooj; I -artig, bv. n.: vitrioolachtig; -blumen, vr. mrv.: vitrioolbloemen; -erde, vr.: vitrioolaarde ; -erz, o.: vitriool-erts; -geist, m.: geest van vitriool; -haltig, bv. n.: vitri-oolhoudend; -hütte, vr.: vitriool-fabriek, vitriool-kokerij; -lauge, vr.: vitrioolloog; -61, o.: vitriool-olie; -pulver, o.: Engelsch rood; -salz, o.: vitrioolzout; -saure, vr.: vitrioolzuur; -sieder, m.: vitrioolkoker; -siederei', vr.: Zie -liiitte; -stein, m.: vitrioolsteen; -wasser, o.: vitrioolwater; -werk, o.: Zie -liütte.

vitrio'liff, bv. n.: vitrioolhoudend; vitrio'lisch, dv. n.: vitrioolachtig; vitrio-lishren [siej, w. b.: in vitriool veranderen.

Vitruv', m. (-s): (hist.) Yitruvius. Vitz'dom (Viz'clom), m. (-es; -s; mrv. -e): 1) leenman van den bisschop,

2)    vice-regent; I Yitzdomei', vr,: 1) bisschoppelijk leen, 2) vice-regentschap.

Vivipa ren, o. mrv.: zoogdier levende jongen werpende dieren.

Vizir’, m.: Zie Vezir.

Vliess, o. (-es; mrv. -e): Zie Fliess.

- I Vogel, m. (-s; mrv. Yö’gel): 1) vogel (ook fig.); 2) (ins.) vlinder ; 3) trede (in een ei); ein durchtriebener -: (fig. fam.) een slimme vogel, een leepe gast; Yögel schiessen: met schietgeweer jacht maken op vogels; nach dem - schiessen: naar den papegaai schieten, schijfschieten naar een houten vogel; friss Yögel, oder stirb: (spr.) gij moet kiezen of deelen; mit welchen Yögeln man fliegt, mit denen wird man gefangen: (spr.) met wien men verkeert, wordt men geëerd; jeder -singt wie ihm der Schnabel gewachsen ist: (spr.) ieder vogeltje zingt zooais het gebekt is.

IVo'gel, in Sam. I -amber, m.: witte amber; -art, vr.: vogelsoort; -auge, o.: (pik.) sleutelbloempje; -bauer, o.: vogelkooi; -beerbaum, m.: vogelbesseboom, sorbeboom; -beere, vr.: 1) vogelbes, sorbe-appel, 2) vogelbesseboom, sorbeboom; -beize, vr.: 1) vogelvangst, 2) valkenjacht; -deuter, m.: vogelwichelaar; -deuterei’, vr.: vogelwichelarij, waarzeggerij uit de vlucht (uit het eten, enz.) der vogels; -dunst, m.: (jag.) fijne hagel, musschenhagel; -erbse, vr.: (pik.) wilde wikke; -falk, m.: (vog.) sperwer; -fang, m.: 1) vogelvangst, 2) vinkenbaan: -fanger, m.: vogelaar, vogelvanger; -flinte, vr.: jachtroer, vogelroer; -flöte, vr.: vogelaarsfluitje, lokfluitje; -flug, m.: vogelvlucht; -frei, bv. n.: vogelvrij (für -frei erklaren: vogelvrij verklaren); -fuss, m.: vogelpoot; -futter, o.: vogelvoeder, vogelvoer; -garn,

o.: vogelaarsnet, vogelnet; -gattung, vr.: vogelsoort; -geier, m.: (vog.) kamgier; -gesang, m.: zang der vogels ; -geschlecht,

o.: 1) geslacht der vogelen, (het) vogelenheer, 2) vogelsoort;-geschrei, o.: geschreeuw van vogels; -gras, o.: (pik.) knoopgras; -handel, m.: handel in vogels; -handler, m.: vogelkoopman; -haube, vr.: kap (voor den valk); -haus, o.: vogelkooi, (inz.) vlucht (d. i. eene groote vogelkooi); -hecke, vr.:    1) broeitijd der vogels,

2) broeikooi; -herd, m.: vinkenbaan;-heu, o.: (pik.) wilde wikke; -hütte, vr.: 1) vogelaars-huisje, 2) broeikooi; -jagd, vr.: vogeljacht; -kafig, m.: vogelkooi; -kenner, m.: vogelkenner; -kien, m.: dennenhars; -kirschbaum, m.: vogelkerse-boom, wilde kriekeboom; -kirsche, vr.: vogelkers, wilde kriek; -klaue, vr.: vogel-klauw; -kloben, m. (-kluppe, vr.): lijm-roedje, (vogelaars-)lijmhoutje; -knoterich, m.: (pik.) knoopgras; -kralle, vr.: Zie -klaue; -krankheit, vr.: vogelziekte; -kraut, o.: (pik.) hoenderbeet, (ook:) vogelmelk, morgenster, (ook:) pimpernel; -kunde, vr,: vogelkunde; -kundige, m.: vogelkenner; -laus, vr.: vogelluis; -leim, m.: vogellijm; -markt, m.: vogelmarkt; -milch, vr.: (pik.) vogelmelk, morgenster; -mist, m. vogelstront; -napfchen, o.: zaadbakje (in eene vogelkooi); -nest, o.: vogelnest (essbares -nest: eetbaar vogelnestje); -netz, o.: vogelnet; -orgel, vr. (-örgelchen, o.): vogel-orgeltje (draaiorgeltje om vogels een of ander wijsje te leeren fluiten), kanarie-orgel; -perspektive, vr.: vogelperspectief; -pfeife, vr.: voge-laars-fluitje, lokfluitje; -rohr, o.: 1) vogelroer, 2) proppenschieter; -sang, m.: zang der vogels; -schau, vr.: Zie -deuterei; -schauer, m.: Zie -deuter ; -schelle, vr.: belletje (schelletje) van den valk; -scheu (-scheuche), vr.:    vogelverschrikker;

-schiessen, o.: (het) schieten naar den (houten) vogel (ein-schiessen halten: naar den vogelschieten); -schlag, m.: vogelknip; -schlecht, bv. n.: waterpas, horizontaal; -schlinge, vr.: vogelstrik; -schnell, bv. n.: zoo snel als een vogel vliegen kan; -schrot, m.: Zie -dunst; -seide, vr.: (pik.) ylas-kruid; -speise, vr.: Zie -futter; -spiess, m.: vogel-speetje; -spinne, vr.: (ins.) vliegende spin; -spotter, m.: (vog.) spotvogel, (ook:) gouden lijster; -stange, vr.: 1) roest (in vogelkooien), 2) (vogelaars-)

lijmhoutje; -stellen, o.: vogelvangst; -steller, m.: vogelaar, vogelvanger; -stimme, vr.: vogelstem, stem van (of: als van) een vogel; -strich, m.: verhuistijd (het komen, het heengaan) der trekvogels;-tod, m.: (pik.) dolle kervel; -trögchen, o.: Zie -napfchen; -wahrsager,m.: Zie -deuter; -wahrsagerei', vr.: Zie -deuterei; -wand, gespannen vogelnet, slagnet; -werk, rk (boek, geschrift) over vogels;

-zunge, v] laadlepel.

(-s; mrv. -): vogelaar, vogelvanger; I -hütte, vr.: vogelaarshuisje;-pfeife, vr.: vogelaarsfluitje, fluitje; -zeug, o.: vogelaarsgereedscnap.

Vogt, m. (-es; mrv. Vög'te); 1) voogd, (ook:) curator, (ook:) beheerder, administrateur, (ook:) rentmeester; 2) landvoogd, gouverneur, (ook:) baljuw, (ook:) schout, (ook:) kommandant, bevelhebber; | -ding, o. (-gericht, o.): schoutsgerecht; -schütze, koddebeier, veldwachter.

vo^tbar, bv. n.: mondig; I-keit, vr.: mondigheid.

Vogtei', vr.: 1) voogdij, (ook:) cura-teele, (ook:) beheer, administratie, (ook:) rentmeesterschap; 2) landvoogdij, (ook:) baljuwschap, (ook:) schoutschap, (ook:) bevelhebberschap; I -schreiber, m.: griffier.

iii.:

rza-

-wanrsagerei vr.: uit^

o.: werk (boek, geschrift)

-wicke, vr.: (pik.) wilde wikke; -wild, o. (-wildbret, o.): klein gevogelte; -zucht, vr.: vogelfokkerij; -zug, m.: Zie -strich; vr.: 1) tong van een vogel, 2) (art.) ,adiepei.

Vö'gel, m. mrv.: vogelen, vogels; -beschreibung, vr.: beschrijving van (de) vogels; -kunde, vr.: vogelkunde;-kundige, m.: vogelkenner.

Vogelchen, o. (-s; mrv.-): vogeltje ; ein - singen horen von: (spr.) iets hooren mompelen van.

Vo’geler, m.: Zie Vogler. Voge’sen, vr. mrv.: (adk.) Vogezen; das voge’sische Gebirge: het Yogezisch gebergte, de Yogez Vogler, m. (-i vogelvanger; I

lok-

vogtei'lich, bv, n.: baljuwschaps-.

IVokal’, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) klinkletter, vocaal.

Ivokal', bv. n.: vocaal (1. voor de stem; 2. door de stem); I -konzert, o.: vocaal concert, zang-concert; -musik, vr.: vocaal-muziek, zang.

Vokation', vr.: roeping.

Vokativ', m. (-s; mrv. -e): (tik.) vijfde naamval, vocatief.

Vo'le, m.: (spl.: de) vole (d. i. het>p-halen van al de slagen).

Volk, o. (-es, -s; mrv. Yöl'ker): volk (i. a. b.); (fig.) troep; ein - Rebhühner: een troep patrijzen; das gemeine -: de gemeene man, de groote hoop; sich durch das - durchdrangen: door het volk (door de menigte) heendringen (Zie ook Völ-ker); I -arm, bv. n.: schraal bevolkt; -beherrscher, m.: monarch, souverein, vorst; -bewimmelt, bv. n.: 1) volkrijk, 2) van menschen wemelend; -bezwinger, m.: veroveraar; -gefallig, bv. n.: bij het volk gewild; -gefalligkeit, gewildheid bij het volk; -leer, bv, n.: 1) schraal bevolkt 2) (fig.) weinig bezocht; -massig, bv. n.: 1) voor het volk geschikt, 2) in den volkstoon vervat; -massigkeit, vr.: geschiktheid voor het volk, (fig.) volkstoon; -reich, bv. n:: volkrijk. Zie Volk er en Volks.

Völk'chen, o' (-s; mrv. -): volkje (ook fig,); mein (fig.) mijne kleinen.

Völ’ker, o. mrv.: 1) volken, natiën; 2) volkeren, volksstammen; 3) (fig.) lieden, (inz.) troepen; - aufbringen: troepen op de been brengen; I -beschreibung, vr.: beschrijving van (de verschillende) volken; -führer, m.:    1) aanvoerder (hoofd)

der troepen, 2) Zie -fürst; -fürst, m.: monarch, souverein, vorst; -geschichte, vr.: geschiedenis der (verschillende) volken ; -kunde, vr,: volkenkunde; -markt, m.: markt der natiën; -recht, o.: volkenrecht ; -rechtlich, bv. n.: met het volkenrecht overeenkomstig; -reich, bv. n.: volkrijk, sterk bevolkt; -schaft, vr.: 1) volksstam, 2) uit verschillende stammen bestaande bevolking; -schaftlich, bv. n.: nationaal; -wanderung, vr. (-zug, m.): volksverhuizing.

Volks, in Sam. I -aberglaube, m.: volksbijgeloof, (fig.) volksvooroordeel; -abgeordnete, m. (-n; mrv. -): volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -anführer,

m. : volks-menner: -angelegenheit, vr.: volkszaak; -aufrufir, m.: volks-oproer; -aufstand, m.: volks-opstand; -ausgabe, vr.: (typ.) goedkoope druk, volks-uitgave, volks editie; -beliebt, bv. n,: bij het volk gewild, (Fr.) populair; beliebtheit, vr.: gewildheid bij het volk, (Fr.) populariteit; -beschwerde, vr.: volksgrief, algemeene grief; -bewegung, vr.: 1) volks-oploop, volksbeweging, 2) nationale beweging; -blatt, o,: volksblad; -brauch,m.: volksge-bauik; -buch, o.; volksboek; -chronik, vr.: nationale kroniek; -dichter, m.: volksdichter; dichtung, vr.: 1) gedicht voor het volk, 2) nationaal dichtstuk; -feind,

vijand van het volk; -feindlich, bv.

n. : tegen het volk gekant; -fest, o.: volksfeest; -freiheit, vr.: volksvrijheid;-freund. m.: volksvriend; -freundlich, bv. n.: het volk genegen; -fuhrer, m.: volks-menner: -gebrauch, m.: volksgebruik; -gedicht, o.: Zie -dichtung;; -gedrange, o.: volksgedrang; -geist, m : volksgeest; -gesang, m,: 1) volksgezang, 2) volkslied; -gesell-schaft, vr.: 1) volksvergadering, 2) ve meling volks, verzamelde volksmenigte; -glaube, m.: volksgeloof; -glück, o.: volksgeluk, algemeen welzijn; -gunst, vr.: volksgunst, (Fr.) populariteit; -hass, m.:

1)    haat des vo)ks, 2) nationale haat; -haufe, m.: volkshoop, volksmenigte; -herrisch, bv. n.: democratisch: -herr-schaft, vr.: democratie, volksregeering; -herrschaftlich, bv. n.: democratisch; -herrscher, m.: monarch, söuverein, vorst; -irrthum |t], m.: volksdwaling, (fig.) volkswaan; -jammer, m.: volksramp; -klasse, vr.: volksklasse; -krankheit, vr,: algemeen heerschende ziekte; -lehrer, m.: onderrichter (voorlichter) van de lagere standen; -liebe, vr.: 1) liefde des volks,

2)    liefde voor het volk; -lied,o.: volkslied; -liedler, m.: liedjeszanger; -marchen, o.: volks-sprookje; -massig, bv. n.: met den volksgeest strookend, (Fr.) populair; -meinung, vr.: openbare meening, (fig.) volks-waan; -menge, vr.: volksmenigte, (fig.) bevolking; -name, m.: volks-naam; -rath [t], m.: volksraad, nationale vergadering, parlement; -recht, o.: volksrecht; -rede, vr.: redevoering voor het volk;

uit

vr.:

-genuss, m.: bv. n.: koo

t, procuratie; -griff, m.: (muz.) vol accoord; -gültig, bv. n.: 1) ten volle geldig, 2) de volle waarde hebbende; -gül-tigkeit,    11    11,1 ‘¹

waarde; -haarig, bv. n.: ruig, (fig.) lang van haar; -haltig, bv. n.: van het volle gehalte; -handig, bv. n.: (van het weder:) onstuimig, stormachtig; -harig, bv. n.: Zie -liaarig; -haring, m.: volle haring; -heit, vr.: volheid (i, a. b.), (fig.) dronkenschap; -herzig, bv. n.: 1) innig, hartelijk, 2) edelmoedig; -huf, m.; smalheid hiel, volvoetigheid; -hufig, bv.n.: smal hiel, volvoetig; -hufner₂ m.: boer die ig morgen lands bezit; -jahrig, bv. n.: rderjarig; -jahrigkeit, vr.: meerderja-

ma

vr.:

-redner. m.: volksredenaar; -regierung, vr.: volksregeering, democratie ; -religion, vr.: (algemeen) heerschende godsdienst; -reprasentant, m.: volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -reprasentation', vr.: volksvertegenwoordiging; -sache, vr.: volkszaak; -sage, vr.: volkslegende, volksoverlevering, volks-sprookje; -schlag, m.: slag (soort) van volk; -schluss, m.: volks-besluit. plebiscit; -schrift, vr.: volksboek (-schriftenverein, m.: vereeniging voor de schoolboeken); -schule, vr.; volksschool, openbare lagere school (-schullehrer, m.: onderwijzer eener openbare lagere school; -schulwesen, o.:    volks-onderwijs);

-schwarm, m.: menschenzwerm; -sinn, m.: stemming des volks, openbare geest; -sitte, vr.: volksgebruik; -spiel, o.: volksspel; -sprache, vr.: volks-taal; -stimme, vr.: volks-stem, stem des volks (-stimme, Gottesstimme: spr.: de stem des volks is de stem van God, Lat.: vox populi, vox Dei); -stimmung, vr.: Zie -sinn; -stück-chen, o.: volks-stukje, straatdeuntje; -thum lt|, o.: 1) volkskarakter, nationaliteit, 2) populariteit; -thümlich [tl, bv. n.:

1)    nationaal, 2) populair; -thümlichkeit, vr.: Zie -thum; -tracht, vr.: 1) volksdracht, 2) nationale kleederdracht;-tribun, m.: volkstribuun, volksredenaar; -unruhen, vr. mrv.: binnenlandsche onlusten; -ver sammlung, vr.: 1) volksvergadering,

2)    nationale vergadering; -vertreter, m.: volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -vertretung, vr.: volksvertegenwoordiging; -wahn, m.: volks-waan; -wille, m.: volkswil; -wind, m.: veranderlijkheid van de volksgunst; -wuth [tl, vr.: volkswoede ; -zeitung, vr.: volksblad, courant voor het volk.

Ivoll, bv. n. en bw.: vol (i. a. b.); ein -es Glas: een vol glas; ein -es Jahr: een vol jaar, een rond jaar; ein -er Tag: een volle dag, een geheele dag; die -e Summe: de volle som, het geheele bedrag; die Summe - machen: de som vol maken, er eene ronde som van maken; man nimmt dieses Geld nicht für -: dit geld wordt niet voor de volle waarde aangenomen; der Mond ist -: de maan is vol, het is volle maan; ein -es Gesicht: een vol gezicht; eine -e Stimme: eene volle stem; -e Arme: dikke (goed gevulde) armen; ein Arm -: een arm vol; eine Hand -: eene hand vol; im -en Rathe [tl: in den vollen raad; in -em Trabe: in vollen draf; mit -en Segeln: met volle zeilen; eine -e Rüstung: eene volle wapenrusting; - sein: vol zijn, (fig.) dronken en vol zijn, (ook:) vuil en bemorst zijn; sich - machen: zich vuil maken; sich - pfropfen: zich vol proppen; -er Schlaf sein: (fam.) dood van den slaap zijn; ein Mann -er Verstand: een man vol verstand; ein Buch -er Fehler: een boek vol fouten; eine Arbeit -er Schwierigkeiten: een werk vol moeie-lijkheden; zum -en bezahlen: ten volle betalen; -er Mund redet aus Herzens-grund: (spr.) dronken lieden (en kleine kinderen) zeggen de waarheid. Zie ook spr. Hals en Herz,

Ivoll, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (graan:) met volle aren; -auf, bw.: volop; -aus, bw.: voluit; -backig, bv. n.: met dikke wangen, met bolle koonen; -blutpferd, o.:

volbloed paard; -blütig, bv. n.: volbloedig; -blütigkeit, vr.: volbloedigheid; -bring'en, w. b. onr.: volbrengen; -bring'er, m. (-s; mrv. -): volbrenger; -brüstig, bv, n.: 1) breed van borst, 2) zwaar van borsten; -bürtig, bv. n.:    '

dezelfde ouders gesproten; -bürtigkeit, (het) gesproten zijn uit dezelfde ouders; -busig, bv.n.: zwaar van boezem; -dampf, m.: volle stoom; -en’den, w. b.: vol einden, vol e i n digen; -en'der, m. (-s; mrv. -): voleinder, voleindiger; -en'det, bv. n.: voleindigd, (fig.) door en door; -ends, bw.: 1) geheel en al, 2) bovendien,buitendien; -ente, vr.: (vog.) gekuifde eend; -farbig, bv. n.: donker van kleur;-frass, m.: veelvraat; -füh'ren, w, b.: vol v o e-ren; -gebaut, bv. n.: (zeew.) breed van kiel; -gehalt, m.: (het) volle traktement;

(het) volle genot; -gepfropft,

n.: volgepropt; -gesang, m.: koorzang, )r; -gewalt, vr.: 1) volle macht, 2) vol-cht, procuratie; -griff, m.: (muz.) vol 1) volle geldigheid, 2) volle

van

van

dert meerderjarig; -jahrigkeit, vr.: meerderjarigheid; -kantig, bv. n.: (tim.) vierkant behouwen; -klarig, m.: (muz.) vol accoord; -kommen, bv.n.: volkomen, volmaakt, (fig.) volledig; -kommenheit, vr.: volkomenheid, volmaaktheid; (fig.) volledigheid; -koinm-lich, bw.: volkomen, geheel en al; -körnig, bv. n.: vol zaadkorrels; -kraft, volle kracht, (fig.) zielskracht, geestkracht; -kraftig, bv. n.: krachtig; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -licht, o.: (het) volle licht, (fig.) volle maan; -macht, vr.: volmacht, (rcht.) procuratie (-machtgeber, m.: vol-machtgever; -machthaber, m.: gemachtigde, procuratie-houder); -machts, in Sam. (-blatt, o.: onbeperkte volmacht; -brief, m,: volmacht, procuratie); -maulig, bv.n.: vol van stem, zwaar van stem; -meier, m.: Zie -hüfner; -mond, m.: volle maan (-mondsgesicht, o.: vollemaansgezicht); -mündig, bv. n.: 1) Zie -jahrig, 2) Zie -maulig; -pfündig, bv. n.: 1) een pond zwaar, 2) volwichtig; -saftig, bv. n.: saprijk, (gnk.) over-gezond; -saftigkeit, vr.: saprijkheid, (gnk.) over-gezondheid ; -schein, m.: volle maan; -spanner, m.: Zie -liüfner; -standig, bv. n.: volledig; -standigkeit, vr,: volledigheid; -stimmig, bv. n.: (muz.) klankrijk, welluidend (-stim-miges Tonstück: symphonie); -stimmig-keit, vr.: welluidendheid, klankrijkheid; -streck'bar, bv.n.: uitvoerbaar; -streck’bar-keit, vr.: uitvoerbaarheid, ten uitvoer gelegd kunnende worden; -streck’en, w. b.: ten uitvoer leggen, voltrekken; -streck’er, m. (-; mrv. -): voltrekker; streck'ung, vr.: tenuitvoerlegging, vol trek king;

sitzen: voor de deur zitten; sich - die Thüre setzen: voor de deur gaan zitten ;

-    der Zeit bezahlen: vóór den tijd (eer het ti;jd is) betalen; - Allem (- allen Dingen): vóór alles, vooral, bovenal: - dem Winde segeln: voor den wind zeilen; warnen -: waarschuwen voor; sich hüten zich wachten voor; seinen Hut abnehmen -: zijnen hoed afnemen voor; - diesem (- dem): voordezen, voorheen; - der Hand: voorshands; Tag - Tag: dag voor dag; 2) van; Ruhe haben rust hebben van;

-    Hunger (Durst, Alter, Kummer, u. s. w.) sterben: van honger (dorst, ouderdom, verdriet, enz.) sterven; - Freude weinen: van blijdschap weenen; - langer Weile: van verveling; - Kalte zittern: van koude rillen; 3) geleden; - einiger Zeit: eenigen tijd geleden; - drei Wochen: drie weken geleden; - einigen Jahren: eenige jaren geleden; 4) op; etwas - Einem voraushaben: iets op iemand vooruithebben; 5) - Alters: oudtijds; - sich gehen: plaats grijpen, plaats hebben, gebeuren.

Ivor, bw.: 1) voorheen, eertijds, vroeger; 2) te voren, vooraf, eerst; - wie nach:

; - gethan: (spr.) Zie nachbe-

vr.: vo

-tönig (-tónend), bv. n.: volklinkend, klankrijk; -wangig, bv. n.: Zie -bacltig ; -wichtig, bv. n.: 1) volwichtig, het volle gewicht hebbende,2) gewichtig, belangrijk, 3) geldig; -wichtigkeit, vr.: 1) volwichtig-heid, (het) juiste gewicht, 2) gewicht, belangrijkheid, 3) geldigheid; -worten, w. o. h.: toestemmen, bewilligen; -wuchs, m.: volle groei, volle wasdom; -zahlig, bv. n.: voltallig; -zahligkeit, vr.: voltalligheid; -zahnig, bv. n.: al zijne (hare) tanden hebbende; -zapf, m.: nathals, likkebroer, zuiplap; -zeitig, bv.n.: goed rijp, volkomen rijp; -zeitigkeit, vr.: volle rijpheid; -zieh'en, w. b. onr.: Zie -strecken; -zieh'er, m. (-s; mrv. -): voltrekker, tenuitvoerleg-ger (-zieh’er eines Testaments: uitvoerder van eenen uitersten wil, Fr.: exécuteur testamentaire): -zieh'erin, vr. (mrv. -nen): uitvoerster;-zieh'ung, vr.: Zie -streckung; (-zieh'ungsbefehl, uitvoerbaar-verklaring; -zieh’ungsgewalt, vr.: uitvoerende macht); -zug, in.: Zie -zielmng.

Völlerei’, vr.: onmatigheid, (het) brassen en zwelgen.

völlig;, bv. n.: vol, yolledig, volkomen (bw.: ten volle; etwas - abschlagen: iets vierkant weigeren, iets rondweg weigeren); -er Ablass: (kkl.) volle aflaat; -e Gleich-heit: volkomene gelijkheid; ein -er Narr: door en door een gek, een gek in folio; dieses Kleid ist zu -: dit kleedingstuk is te wijd (te groot, te lang); I -keit, vr.: volheid, volledigheid, (fig. fam.) zwaarlijvigheid.

Volontar', m. (-s; mrv. -e): (mil.) vrijwilliger; (fig.) onbezoldigde klerk.

voltaiscli, bv.n.: galvanisch, Yoltaïsch, van Yolta; -e Saule: Yoltaïsche kolom, kolom van Yolta,

Volte, vr.: (rs.) zwenking; (spl.) handbehendigheid met de kaart om valsch te kunnen spelen (die - schlagen: valsch spelen).

Voltigir’ [gier], in Sam. I -kunst, vr.: voltigeerkunst; -pferd, o.: houten paard.

voltigi'ren [gie], w. o. h.: voltigeeren; Yoltigi'rer [gie], m. (-s; mrv. -): voltigeur.

vom,    vz. (= von dem); die Frau -Hause: de vrouw des huizes; - Morgen bis Abend: van den ochtend tot den avond.

vomiren [mie], w. o. h.: vomeeren, overgeven, braken; Yomitiv', o. (-es, -s; mrv. -e): braakmiddel.

von,    vz, [3]: 1) van; - Jugend auf: van jongs afaan; - meiner Jugend an: van mijne jeugd af; - Neuem: opnieuw; 2) door; ein - Hegel geschriebenes Buch: een door Hegel geschreven boek, een werk van Hegel; - Gottes Gnaden: door Gods genade, bij de gratie Gods; I -ein-an'der, bw.: van elkander, vaneen; -noth' [t], bw.: noodig, van noode; -nö then [t], bw.: Zie -noth.

von'eln, w. b.: in den adelstand verheffen, (aan iemand) het recht geven om „von” voor zijnen naam te zetten; (iron.) (iem.) hooger tituleeren dan hem toekomt, (pop.) (aan iemand) een krul meer geven dan een varkensstaart; I Yonling, m. (-es, -s; mrv. -e): man van stand, edelman.

Ivor, vz. [3 en 4]: 1) voor; - der Thüre

voor en na;

dacht.

IVor, in Sam. I -ab, bw.: vooraf (vgw.: bovenal, voornamelijk); -abend, m.: vooravond; -ackern, w. b.: 1) voorploegen, voordoen hoe er geploegd moet worden, 2) vooraf ploegen, 3) harder (vlugger) ploegen dan; -ahnen, m. mrv.: voorvaderen, voorzaten, voorouders (-ahnen, w. b.: een voorgevoel hebben van); -ahnung, vr.: voorgevoel; -alpen, vr. mrv,: (adk.) kleine Alpen; -alpisch, bv. n.: 1) van de kleine Alpen, 2) Cisalpijnsch; -alterlich, bv. n.: voorvaderlijk; -altern, m. mrv.: voorouders; -an', bw.: 1) vooraan, aan het hooïd, 2) vooruit, voorwaarts; -an’gehen, w. o. onr. s. [3]: 1) voorgaan, vooruitgaan, 2) voortgaan, voortschrijden; -an’machen, w. o. h.: haast maken, spoed maken (sich -an’machen, w. w,: zich op den voorgrond plaatsen); -’anstalten, vr. mrv.: toebereidselen; -’anzeige, vr.: voorloopige kennisgeving; -arbeit, vr.: voorloopig werk; -'arm, m.: (ontl.) voorarm; -'armel, m.: losse mouw ; -auf', bw.: voorop.

voraus’, bw.: vooruit (im - bezahlen: vooruit betalen; sich im - freuen: zich bij voorbaat verheugen); (Yoraus’, z. n.o.: voorschot; sich ein - nehmen: een zeker bedrag vooruit opnemen); I -bedingen, w, b. onr.: vooruit bedingen (sich -bedingen, w. w. onr.: het beding maken, als voorwaarde stellen, zich voorbehouden); -bliek, m.: blik vooruit; -blieken, w. b.; voorzien, vooruit zien; -empfinden, w. b. onr.: een voorgevoel hebben van; -geben, w. b. onr.: yooruitgeven, (spl.) voorgeven; -nehmen, w. b. onr.: vooruitnemen; -sage,, vr.: voorzegging, voorspelling; -sagen, w. b.; voor zeg gen, voor spel len; -sehen, w. b. onr.: voorzien, vooruit zien; -setzen, w. b.: 1) voorop stellen, op den voorgrond stellen, 2) vooronderstellen (-gesetzt: 1. op den voorgrond gesteld, 2. voorondersteld,, gesteld); -sicht, vr.: 1) vooruitzicht, 2) voorzichtigheid, voorzorg, 3) doorzicht; -zahlen, w. b.: vooruit betalen; -zahlung, oruitbetaling.

vorltmlmen, w. o. s. [3]: den weg

banen [voor]; -bank, vr.: voorbank, voorste bank; -bau, m.: 1) voorgevel, voorpui, 2) stopwas, maagdenwas; -bauen. w. b.: 1) aan de voorzijde uitbouwen, 2) bouwen aan de voorzijde van (w. o. [3]: voorkomen, verhoeden); -bauung, vr.: voorkoming (-bauungsmittel, o.: voorbehoedmiddel).

Vor’lbedaclit, m. (-es, -s): voordacht; -bedachtig (-bedachtlich), bv. n. en bw.: voorbedachtelijk, opzettelijk; -bedenken, w. b. onr.: vooraf bedenken; -bedeuten, w. b.: voors pellen; -bedeutung, vr.: 1) voorspelling, 2) voorteeken, voorbode; -beding, o. (-bedingung, vr.): vooraf gemaakt beding; -bedingen, w. b. onr.: vooruit bedingen; -begriff, m.: vooraf opgevat begrip; -behalt, m.: voorbehoud (stiller -behalt: stilzwijgend voorbehoud, heimelijk voorbehoud; mit dem -behalte: onder voorbehoud); -behalten, w. b. onr.: achterwege houden (sich -behalten, w. w. onr.: zich voorbehouden); -behaltlich, bw.: onder voorbehoud.

vorbei', bw.:

(fam.) het

voorbij; is ged{

mit dem ist es aan

vr.:

n aan

eene

o.:

van

met hem;

I -gehende, m. (-n; mrv. -n): voorbijganger.

vor Ibekommen, w. b. onr.: 1) tot taak krijgen; 2) (spl.) voor krijgen; -bemeldet (-benannt), bv. n.: voornoemd, bovengenoemd; -berathen [t] (sich). w. w. onr.: vooraf overleggen; -beregt, bv. n.: Zie -bemeldet; -bereiten, w. b.: voorbereiden (sich -bereiten, w. w.: 1. zich voorbereiden, 2. van een onweder: zich samenpakken, komen opzetten): -berg, m.: uitlooper (van een gebergte); -bericht, m.: (let.) voorrede; -berührt (-besagt), bv. n.: Zie -bemeldet; -bescheid, m.: 1) dagvaarding, 2) interlocutoir vonnis; -bescheiden, w. b. onr.: (rcht.) dagvaarden; -beschied, m.: Zie -bescheid; -beschluss, m.: yoorloopig besluit; -besitz, m.: vroeger bezit; -besitzer, m.: vroeger bezitter; -bestimmen, w. b.: vooraf bepalen, (theo.) voorbeschikken; -bestimmung, vr.: vooraf-bepaling, (theo.) voorbeschikking, predestinatie; -bestimmungs, in Sam. (-glaube, m.: geloof aan de predestinatie;-glaubige, m.: aanhanger van de predestinatie-leer; -lehre, vr.: predestinatie-leer, leer der voorbeschikking) ; -betagen, w. b.: eene vroegere dagteekening geven aan;-beten, w. o. h. en w. b.: v o o r bidden, (fig. fam.) voorkauwen; -beter, m. (-s; mrv. -): voorbidder; -beugen, w. o. h, [3]: voorkomen, verhoeden (w. b.: naar voren buigen; sich -beugen, w. w.: voorover buigen); -beuger, m. (-s; mry. -): (ontl.) buigspier; -beugung, vr.: 1) naar voren buiging, voorover buiging, 2) voorkoming (-beugungsmittel, o.: voorbehoedmiddel) ; -bewusst, m.: voorkennis, voorweten (ohne meinen -bewusst: zonder mijne voorkennis, buiten mijn voorweten).

vor lhie^en, w. b. onr.: naar voren buigen; -bieten, w. b. onr.: ontbieden, (rcht.) dagvaarden; -bild, o.: voorbeeld, model, (fig.) symbool, zinnebeeld; -bilden, w. b.: voor maken, (fig.) zinnebeeldig voorstellen; -bilder, m. (-s; mrv. -): voor maker; -bildung, vr.: 1) v o or-making, 2) zinnebeeldige voorstelling,

3) symbool, zinnebeeld; -binden, w. b. onr.: voor binden (eine Schürze -bin-

den: een schort [een sloofje, een boezelaar, een voorschoot] voordoen); -bitte, vr.: voorspraak; -bitten, w. o. onr.: tot voorspraak zijn; -blasen, w. o. h. onr. en w. b. onr.: 1) een blaas-instrument bespelen voor, 2) voorblazen, op een blaas-instrument voorspelen (Einem etwas: iets aaa iemand); -bliek, m.: blik vooruit;-blieken, w. o. h.: vooruit zien; -bohren, w. b.: aanboren, beginnen te boren in (w. o. h.: voorboren, wijzen hoe er geboord moet worden); -bote, m. (-n; mrv. -n): 1) voorbode, voorlooper, 2) (fig.) voorbode, voorteeken ; -both [tj, o. (-es, -s): dagvaarding; -bram (zeew.) in Sam, (-raa, vr.: voor-bramra; -segel, o.: voorbramzeil; -stenge, voorbramsteng); -bringen, w. b. onr.: voor den dag brengen, te voorschijn brengen, (fig.) op het tapijt brengen, (art.) in batterij brengen (er konnte kein Wort -bringen: hij kon geen woord uitbrengen* hij kon geen geluid geven; Beweise -bringen: 1. bewijzen bijbrengen, bewijzen aanvoeren; 2. schriftelijke bewijzen overleggen; eine Anklage -bringen: 1. eene aanklacht indienen, 2. een rechtsgeding aanhangig maken, eene vervolging instellen) ; -bruch, m,: (het) met kracht te voorschijn komen, (het) met geweld zich eenen weg banen; -buchstabirem [bie], w. b,: v o o rspellen; -bühne, vr.: voorgrond van het tooneel; -burg, vr.: 1) citadel, 2) voor-fort.

Vor'lrtacli, o.: afdak, (aan een rijtuig:) kap boven de koetsiers-bank; -damm, m.: 1) voorste dam, 2) buitendijk; -datiren [tie], w. b.: vroeger dagteekenen, vroegere dagteekening geve -decke, vr.: voorhangsel, gordijn;-decken, w. b.: een gordijn hangen voor; -deich, m.: Zie -damm: -dem, bw.: voordezen, voorheen, vroeger, eertijds; -denken, w.o. h. onr.: vooraf denken.

vor der, bv. n.: 1) voor-, 2) voorste;

I -arm, m.: (ontl.) voorarm; -asien, o.: (adk.) Yoor-Azië; -bühne, vr,: voorgrond van het tooneel; -deck, o.: (zeew.) voordek, voorplecht; -finger, m.: voorste vinger; -fleck, m.: (bij schoenmakers:) teenstuk; -gebaude, o.: voorfront (van een gebouw); -gebirge, o.: begin van een gebergte; -gefecht, o.: gevecht (schermutseling) tusschen de voorhoeden van twee legers; -geschirr, o.: borstharnas (van een paard); -gestell, o.: voor-stel (van een wagen); -glied, o.: voorste lid* (mil.) voorste gelid; -grund, m.: voorgrond; -hand, vr.: (ontl.) voorhand;, -haupt, o.: voorhoofd; -haus, o.: voorste gedeelte van een huis: -heer, o,: (mil.) voorhoede; -indien, o.: (adk.) Yoor-Indië ;, -kammer, vr.: voorkamer; -kastell, o.: (zeew.) voorkasteel; -lauf,m.: (jag.) voorpoot; -leder, o.: voorleder (voorleer); -mann, m.: voorman, (kph.) vroegere endossant, (fig.) voorganger; -mast, m.: (zeew.) fokkemast; -mauer, vr.: voormuur; -pferd, o.: voorste paard; -pfote, vr.: voorpoot; -rad, o.: voorwiel; -reihe, vr,: voorste rij; -rhein. m,: (adk.) dezerzijdsch gedeelte van den Rijn; -rheinisch, bv. n.: Cisrhenaansch; -satz, m.: eerste yolzins-lid, (red.) eerste stelling; -schiff,

1) voórste schip, 2) voorste gedeelte een schip, voorsteven; -seite, vr.: voor-

oen

o,:

zijde, (bwk.) voorgevel, (mtw.) beeldenaar; -sitz, m.: (in een rijtuig:) voorbank, voorste bank (Kutsche ohne -sitz: koepee, Fr.: ooupé); -spann, m.: (zeew.) voorspant; -stab, m.: (art.) ring om den mond yan kanon; -stelle, vr.: voorplaats; -steven, m.: (zeew.) voor-steven; -stube, vr.: voorkamer; -theil [t], o.: voorste gedeelte; -thüre, vr.: voordeur, straatdeur, buitendeur, huisdeur; -treffen, o.• (mil.) voorste gelid; -wage, vr.: evenaar (eener balans); -wagen, m.: Zie -gestell; -zahn, m,: voortand; -zimmer, o.: voorkamer, vor'derste, bv. n.: voorste, vor’dessen, bw.: Zie vordem. vor'ldeuten, w. b.: voor spellen; -deutend, bv. n,: aankondigend, voor-«pellend; -deutung, vr.: voorteeken, voorbode; -ding, o. (-es,-s): gerechtshof, rechtbank; -drangen, w. b.: voorwaarts drijven, vooruit drijven (sich -drangen, w. w.: voorwaarts dringen, vooruit dringen, fig.: zich op den voorgrond plaatsen); -drescher, m.: eerste dorscher, baas der dorschers; -dringen, w. o. s. onr.: voorwaarts dringen, vooruit dringen; -dringend (-dringlich), bv. n,: (fig.) doordri n-gend, scherpzinnig; -druck, m.: 1) eerste persing, (fig.) wijn van de eerste persing, 2) (typ.) proefdruk; -drucken, w. b.: 1) er voor drukken (b.v. als titel), 2) het eerst drukken, 3) voordrukken, wijzen hoe er gedrukt moet worden; -drücken, w. b.: vooruit duwen, voorwaarts duwen (ein Siegel -drücken: een zegel er op drukken); -dürfen, w. o. h, onr.: 1) vooruit mogen, 2) toegelaten worden.

Vor'lebbe, vr.: opkomende vloed; -eid, m.: eed vóór het afleggen van eene verklaring; -eignen, w. b.: voorbehouden ; -eile, vr.: 1) overhaasting, overijling, 2) voorbarigheid; -eilen, w. o. s. [31: vooruit loopen; -eilig, bv. n.: 1) overhaast, 2) voorbarig; -eiligkeit, vr.: Zie -eile; -eingenommen, bv. n.: vooringenomen, bevooroordeeld, partijdig; -ein-genommenheit, vr.: vooringenomenheid, vooroordeel, partijdigheid; -einnehmen, w. b. onr.: met vooringenomenheid vervullen; -eltern, m. mrv.: Zie-altern; -empfang, m.: ontvangst vooruit; -em-pfangen, w. b.: vooruit ontvangen; em-pfinden, w. b. onr.: een voorgevoel hebben van; -empfindung, vr.: voorgevoel; -ende, o.: (akk.) voorste gedeelte van eenen akker; -enthalten, w. b. onr.: onthouden (Einem etwas -enthalten: aan iemand iets onthouden); -enthaltung, vr.: (onrechtmatige) onthouding; -entwerfen, w. b. onr.: eene voorloopige schets maken van; -entwurf, m.: voorloopige schets; -erbe, o.: legaat of erfdeel dat uitgekeerd moet worden vóór de eigenlijke verdee-ling van de nalatenschap (-erbe, z. n. m.: erfgenaam die iets uit de nalatenschap vooruit ontvangt); -erben, w. b.: hiit de nalatenschap vooruit ontvangen; -erinnern, w. b.: vooraf doen opmerken, vooraf in herinnering brengen; -erinnert, bv. n.: hier voren gezegd, hierboven vermeld; -erinnerung, vr.: voorafgaande opmerking, voorafgaande herinnering, (fig.) voorrede; -erklarung, vr.: voorloopige verklaring; -ernte, vr.: vervroegde oogst, inzameling eer de oogst begint; -ersehen, w. b. onr.:

(theo.) voorbeschikken (als bv. n.: voorbeschikt, gepredestineerd); -erst', bw.:

1)    vooreerst, voorshands, voorloopig,

2)    vooral, bovenal, inde allereerste plaats ; -erwahlen, w. b.: vooraf uitkiezen, (theo.) Zie -ersehen; -erwahlt, bv. n.: (theo.) uitverkoren; -erwahnt, bv. n.: Zie -erinnert ; -eselshaupt, o,: (zeew.) ezelshoofd; -essen, z. n. o.: (bij maaltijden:) voorschotel, eerste gerecht (-essen, w. b. onr.: vooraf eten, fig.: opeten, d. i. verteren, eer men het verdiend heeft, Zie -geges-sen; I w. o. h. onr. [3]: voor-eten, wijzen hoe gegeten moet worden, ook: vroeger eten dan).

vor'lfaheln, w. b.: (fam.) opdisschen, wijsmaken; -fahr, m. (-en; mrv. -en):

1)    voorzaat, 2) voorganger; -fahren, m. mrv.: voorzaten, voorouders (-fahren, w. o. s. onr.: met rijtuig voorkomen, d. i. voor de deur; lass -fahren: laat het rijtuig voorkomen; Einem -fahren: iemand die met zijn rijtuig vooruit was voorbijrijden en achter zich laten); -fall, m. (-es, -s: mrv. -falie): voorval, gebeurtenis, (hik.) uitzakking; -fallen, w. o. onr. s.: 1) voorvallen, plaats grijpen,

2)    neervallen voor de voeten van, 3) voorover vallen; -fallend, bv. n.: plaatsgrijpend (bei -fallender Gelegenheit: bij voor komende gelegenheid, zoodra de gelegenheid zich opdoet); -fallenheit, vr.: voorval, gebeurtenis; -fassen, w. b. onr.: vooraf opvatten (-gefasste Meinung: vooraf opgevatte meening); -fasten, vr. mrv.: (kkl.) dagen eer de Vasten begint; -fech-ten, w. o. h. onr.: 1) les in het schermen geven, 2) Einem -fechten: iemand leeren schermen, (ook:) iemand in het schermen de baas zijn, 3) voorvechten; -fechter, m. (-s; mrv. -): 1) voorvechter, 2) schermmeester; -feier, vr.: voorloopige feestviering; -feile, vr.: grove vijl; -fenster,

buitenraam (van een dubbel raam); -fest, o.: vooravond (van een feestdag); -fiedeln, w. b.: (fam.) voorfiedelen, voorkrassen op de viool; -finden, w. b. onr.: vinden, aantreffen (sich -finden, w. w. onr.: zich bevinden, aanwezig zijn); -finger,m.: voorste vinger; -fleck, m.: lap op het voorgedeelte: -fliegen, w. o. onr. s. [3]: 1) vooruit vliegen, 2) voor .... uit vliegen; -flösse, vr.: recht om het eerst hout te vlotten; -flüstern, voorfluisteren, influisteren, toefluisteren; -fodern, w. b.:Zie-for-dern; -folter, vr.: voorloopige pijniging; -fordern, w. b.: ontbieden, laten komen, (rcht.) dagvaarden; -forderung, vr.: ontbieding, (rcht.) dagvaarding; -frage, vr.: voorafgaande vraag; -freude, vr.: voorpret ; -friede, m.: voorloopige vrede; -fröhner [-fröner], m.: 1) voornaamste schuldeischer, 2) bevoorrechte schuldei-scher; -früh, bv. n.: ontijdig; -frühling, m.: voorlente; -fühlen, w. b.: vooruit gevoelen, een voorgevoel hebben van; -führen, w. b.: 1) voorbrengen (sich ein Pferd -führen lassen: een paard vóór zich laten bréngen), 2) o v e r leggen, te voorschijn brengen; -fund, m.: inventaris.

Vor'lgabe, vr.: 1) opgaaf, (het) zeggen, (het) voorgeven, 2) (spl.) getal voor-gegevene punten; -gang:, m.: 1) voorrang (sich um den -gang streiten: elkander den

WW* CTWSira «ft *! wil f HPifPai m fiiipigiisi in fSi!fi Slï 1PÖKKRP.1 i£f§»IMSi

iïf»1 fefUp,i#I's i<|fl H P7l! ?|!f||ï

nm ï ffvjti i:m -h: Nnü t    ï- i    ii ii*ii s iifi i bi

=1 f m m h ?.m ?it§ ? nm    n n 11lil mfU ?3Uillh fhH tlL-f

oog

m.: voorhof (van eenem

etwas mit Einem -haben: iets met iem, voorhebben), 3) (fam.) voor het mes hebben (d. i. te doen of te leeren hebben),.

4) Einen -haben: (fam.) iemand onderhanden nemen, iemand doorhalen, iemand kapittelen, iemand op zijn voorman zettenl; -halle, vr.: voorportaal, (van een tempel:) voorhof; -halt, m.: 1) (muz.) noot die aangehouden moet worden, 2) stut, steunsel, 3) terechtwijzing (Einem einen -halt machen über: aan iemand eene terechtwijzing toedienen over); -halten, w. o, onr. h.: duren, standhouden, het uithouden [w. b. onr.: 1) voorspiegelen, uitzicht geven op; 2) onder net brengen; 3) verstoken houden van, onthouden ; 4) dreigen met, b.v.: Einem eine Pistole -halten: iemand een pistool op de borst zetten]; -haltung, vr.: Zie -lialt no. 3; -hand, vr.: 1) (spl.) voorhand (die -hand haben: aan de voorhand zitten, het eerst moeten opspelen), 2) hooge hand, rechterzijde (Einem die -hand lassen: aan iemand de hooge hand laten); -han'den,. bv, n.: voorhanden, aanwezig; -hang, m.: voorhangsel, gordijn (-hangring, m.: gordijnring; -hangstab, m.: gordijnroede; hangstange, vr.: gordijnroede); -hange,„ in Sam. (-schloss, o,: hangslot); -hangen, w. b.: er vóór hangen; -hangen, w. o. onr. h.: hangen vóór, er vóór hangen; -hauen, w. o. h. onr. en w. b. onr.: 1) beginnen te hakken, 2) vlugger (beter) hakken dan,

3) Einem -hauen: iemand wijzen hoe er gehakt moet worden; -haupt, o.: voorhoofd, (fig.) kopgedeelte; -haus, o.: 1) voorhuis, voorgang, voorportaal, 2) voorste gedeelte van een huis; -haut, vr.: voorhuid; -heben, w. b. onr.: optillen (oplichten) er vóór, (fig.) doen uitkomen, op den voorgrond brengen; -helfen, w. o. onr, h. L3J: voorthelpen; -hemdchen. o.: (voor vrouwen:) hempje, (voor mannen:) halfhempje.

vorher’, bw.: vroeger, vooraf, vooruit,, van te voren; I -bedenken, w. b.: vooruit bedenken; -bestimmen, w. b.: vooruit bepalen, (theo.) voorbeschikken; -bestim-mung, vr.: bepaling vooruit, (theo.) voorbeschikking, predestinatie; -gehen, w. o. s: onr.: 1) voorgaan, vooruit gaan; 2) vooraf gaan; -gehend, bv. n.: voorafgaand; -merken, w. b.: vooruit merken, (fig.) een voorgevoel hebben van; -sagen, w. b.: voor zeg gen, voor spel len -sehen, w. b. onr.: voor zien, vooruit zien; -verkündigen, w. b.: voorsp ellen; -wissen, w. b.: vooruit weten (als z. n, o.: voorweten, voorkennis).

Vor'lherbst, m.: 1) vroeg najaar, vroege herfst, 2) begin van den herfst; -he’rig, bv. n,: vroeger, voorgaand; -he'ro, bw.:    voorheen, voordezen, vroeger;

-’herrschen, w. o. h.: de overhand hebben; -’herrschend, bv. n.: de overhand hebbende, heerschend; -’heucheln, w. b.: (Einem etwas: iets tegen iem.) huichelen.

Vor’lhieb, m.: (het) slaan van een gat, (het) maken van eene opening; -himmel, m.: yoorhemel, voorhof der hemelen, (kkl.) vagevuur, (fig.) hemel op aarde, voorsmaak des hemels; -hin', bw.:

1) voorheen, vroeger, 2) zoo even, daareven, pas; -hi'nig, bv. n.: overleden, wijlen.

Vor'ihof,

tempel), (fam.) voorhuis, voorportaal, (ontl.) buitenste oorholte; -höhle, vr.: ingang (van eene spelonk); -höker, m.: opkooper; -holle, vr.: (kkl.) voorhel, vagevuur; -holz, o.: voorhout (houtgewas vóór den eigenlijken ingang van een bosch); -hut, vr.: recht om zijn vee het eerst te laten grazen, (mil. en mar.) voorhoede.

een na

w. o. h.: 1) het kalf

aat

voor komende gelegenheid); -kommenheit, vr.: vooryal, voo rkomend geval; -können, w. o. onr. s.: voortkunnen; -kopf, m,: voorhoofd; -kost, vr.: Zie -essen; -kosten, w. b.: 1) voorproeven, 2) de voorproef hebben van; -koster, m. (-s; mrv. -): voorproever; -kreis, m.: front-cirkel; -kriegen, w. b.: (pop.) voorkr" (ook:) vangen, vatten, snappe vr.: Zie -Kenntniss; -kundig, bv. n.: 1) vooruit wetend, 2) een voorgevoel hebbende van; -künsteln, w. b.: veinzen, voorwenden, vor'lladen, w. b-

stk.:

vorig, bv. n.: vorig.

Vor'ljagd, vr.: 1) recht om het eerst te jagen, 2) voorloopige jacht; -jagen, w. b.: voortjagen, voortdrijven (w. o. h.: Einem -jagen: het eerst jagen, jagen voordat een ander jagen mag; w. o, s.: Einem -jagen: iemand voorbij jagen, voorbij draven, voorbij rennen, voorbij snellen, iemand achter zich laten); -jahr, voorjaar, lente; -jahrig, bv. n.: van het vorige jaar; -jetzt’, bw.: voor het oogen-blik; -’jüngst, bv. n.: op jongste.

vorlkalben, afzetten, ontijdig kalven, 2) vroeger kalven dan; -kammer, vr.: voorkamer, (ontl.) hartkamer, hart-oor, hartboezem; -kampf, m.: voorafgaand gevecht, (fig.) voorafgaande strijd; -kampten, w. o. h.: 1) het gevecht openen, 2) in het voorste gelid vechten; -kampfer, m.: voorvechter, (tig.) kampioen; -kauen, w. b.: voorkauwen (ook tig.); -kauf, m.: 1) (het) opkoopen,

2)    recht van naasting; -kaufen, w. b.: opkoopen; -kaufer, m.: opkooper;-kaufe-rei\ vr.: opkooperij; -kauferin, vr.: op-koopster; -kehr, vr. voorzorg (-kehr treffen: voorzorgen nemen); -kehren, w. b.: 1) wegvegen, met den bezem opruimen, '2) het binnenste buiten keeren, 3) maatregelen beramen, (ook:) maatregelen nemen (ter afwending van een gevaar), (fig.)voor k o men, afwenden, 4) voorwenden CNothwendigkeit [t] -kehren: noodzakelijkheid voorwenden); -kehrung, vr.: maatregel van voorzorg (-kehrungen treffen: maatregelen van voorzorg nemen; -kehrungsmittel, o.: voorbehoedmiddel, voorzorg; -kehrungsweise, bw.: bij wijze van voorzorg); -keimen, w. o. s.: (pik.) opkomen, uit den grond komen, (van boomen:) uitloopen; -kenntniss [nis], vr.: voorkennis, (het) voorweten (-kenntnisse, vr. mrv.: voorbereidende kundigheden); -kind, o.: voorkind; -kippen, w. o. s.: voorover wippen (w. b.: voorover laten wippen); -kirche, vr,: tempel-voorhof.

Vor Iklage, vr.: klacht bij voorb (nut der -klage kommen: reeds bij voorbaat klagen); -kleben, w. b.: er vóór plakken, op de voorzijde plakken; -klim-pern, w. b.: (fam.) opdreunen; -klingen, w. o. onr. h.: boven alles uitklinken; -klug, by. n.: neuswijs, waanwijs (eine -kluge Person: een wijsneus); -kommen, w. o. onr. s- [3]: 1) voor komen, gebeuren, weder v a ren, (ook :) onder de oogen komen, (van wissels, enz.:) gepresenteerd worden, 2) voor komen, toeschijnen

3)    voor k o men, verhoeden, verhinderen beletten, 4) vooruit komen, voorbij streven (tig.) de loef afsteken, 5) voor komen b.v. voor den rechter, (ook:) toegelaten worden, b.v. ten gehoore; -komend, bv. n. yoo r komend, plaatsgrijpend (-kommensen Falls: als het geval zich opdoet, bij

onr.: van voren laden, (rcht.) dagvaarden; -ladung, vr.: (het) laden van voren, (fig.) prop, (rcht.) dagvaarding (-ladungsbefehl, m.: dagvaarding); -lage, vr.: 1) voorlegsel, voor-legstuk, (fig.) verlengstuk, (ook:) tegen-houder, stuitstuk, 2) (schk.) recipiënt ontvanger, 3) (stk.) wets-ontwerp, 4) wisselplaats, pleisterplaats waar versche paarden voor den wagen gespannen worden; -lager, o.: (de) voorposten (mrv.) van eene legerplaats (van een kamp)--lallen, w. b.: uitstamelen, uitstottefen (Einem etwas -lallen: iets tegen iemand stotteren); -lammen, w. o. h.: 1) het lam afzetten, ontijdig lammeren, 2) vroeger lammeren dan; -land, o.: voorland, grensland (die österreichischen -lande; de Oostenrijksche grenslanden); -langen w. b.: aanreiken, toereiken, o v e r reiken’(w!

o. s.: reiken, zich uitstrekken); -langst’*, bw.: sedert lang; -lass, m. (-es): (schk.) voorloop; -lassen, w. b. onr.: 1) gehoor (audiëntie) verleénen aan, bij zich toelaten, binnen laten komen, 2) er uit laten komen, voor den dag laten komen

3) vooruit laten komen, voor zich uit laten gaan; -lassung, vr.: gehoor-verleening, audiëntie; -lastig, bv. n.: (kpv.) voorlastig, te veel voorlast hebbende; -laube, vr.: ingang van een priëel, (bwk.) veranda, piazza, overdekt balkon; -lauf, m. (-sV. ('schk.) voorloop; -laufen, w. o. onr. s.:

1)    voortloopen, wegloopen,2) vooruitloopen, vooruitsnellen, (fig.) loopende inhalen; -laufer, m. (-s; mrv. -): voorlooper, voorganger, wegbaner, (fig.) voorbode, voor-teeken, (jag.) lokvogel; -lauferin, vr. (mrv. -nen): voorloopster; -laufig, bv. n.: voor-loopig (die -laufige Frage stellen: de quaestie van vertrouwen stellen); -laut, bv, n.: 1) luidruchtig, 2) onbedachtzaam, (pop.) te lang van tong, 3) (van jachthonden:) -laut sein: te gauw blaffen, te gauw aanslaan.

vorllegbar, bv. n.: voor te leggen, (bewijsstukken:) over te leggen, (fig.) voor te stellen; -lege, in Sam. (-fasschen, o.: lekbakje; -kelle, vr.: opscheplepel;-löffel, m.: 1. eetlepel, soeplepel, 2. sauslepel; -messer, o.: voorsnij-mes, vleeschmes; -netz, o.: fuiknet; -schloss, o.: hangslot); -legen, w. b.: 1) leggen (zetten, hangen) voor (ein -legeschloss vor eine Thür legen : een hangslot op eene deur hangen),

2)    Einem etwas -legen: (fig.) aan ieman'd iets voorleggen, (ook:) aan iemand iets voorstellen; eine Frage -legen: eene vraag voorleggen (opwerpen, doen), 3) Urkun-den -legen: bewijsstukken o v e rleggen; seine Yollmacht -legen: zijne volmacht vertoonen of o v e r leggen, 4) seine Grimde

om

op-

vr.:

<‘iii

n aa m

-legen: zijne gronden blootleggen of uiteenzetten, 5) frische Pferde -legen: versche paarden voorspannen, 6) dem Yieh Stroh -legen: stalstroo onder het vee spreiden,

7) einem Messer Stahl -legen: een mes verstalen, 8) bei Tische -legen: aan tafel voorsnijden; Einem bei Tische -legen: iemand aan tafel bedienen; Einem bei Tische etwas -legen: aan tafel iets aan iemand voordienen; -leger, m.: tafelbediende ; -leiern, w. b.: Einem etwas -leiern: iets voor iemand op de lier spelen, (fig. fam.) altijd hetzelfde liedje tegen iem. zingen, (ook:) iets aan iem. opdreunen; -leik, o.: (zeew.) voorlijk; -leimen, w. b.: er vóór lijmen; -lenz, m.: voorlente; -lesbar, bv. n.: voor te lezen; -lese, vr.: 1) begin van den wijnoogst, begin der inzameling van de wijndruiven, 2) recht de eerste wijndruiven in te zamelen; -lesen, w. b. onr.: 1) de eerste wijndruiven inzamelen, 2) Einem etwas -lesen: aan iemand iets voorlezen; -leser, m.: voorlezer; -leserin, vr.: voorlezeres; -lesung, vr.: voorlezing;-letzt, bv. n.: laatstvoor-gaand, op een na laatst, (tik.) voorlaatst; -leuchten, w. o. h.: 1) met licht voorgaan (Einem -leuchten: iemand lichten, iemand met licht voorgaan), 2) een voorbeeld geven aan, ten voorbeeld strekken voor

3) uitblinken boven; -leuchter, m.: voorlichter, (fig.) voorbeeld, toonbeeld; -Heb', bw.: Zie flirlieb; -liebe, vr.: voorliefde; -liegen, w. o. onr. h.: 1) liggen voor, gelegen zijn voor, 2) vooraan liggen, (fig.) voor de hand liggen, aanwezig zijn (es liegt nichts gegen ihn vor: rcht.: er is geen enkel bewijs van schuld tegen hem); -liegend, bv. n.: (fig.) aanwezig, voor de hand liggend, onderwerpelijk (im -liegenden Falie: in het onderwerpelijke geval, in het geval in quaestie); -ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) voorgaande lettergreep; -lippe, vr.: buitenlip; -loss, o. (-es): lokaas; -lügen, w. b.: voorliegen (Einem etwas -lügen : aan iemdnd iets wijsmaken, aan iemand iets opi de mouw spelden).

Vor’lmaclien, w. b.: 1) voordoen, voorhangen, voorbinden, (fig., ter navolging) voordoen (Einem etwas -machen: 1. iemand iets voordoen, 2. aan iemand iets wijsmaken, aan iem. een rad voor de oogen draaien, iem. zand in de oogen werpen; Einem allerlei Possen -machen: allerlei kluchten voor iem. uithalen); -magen, m.: (van vogels:) krop; -mahder (-maher). m. (-s; mrv. -): voorste maaier; -malen, w. b.: 1) voorschilderen, wijzen hoe er geschilderd moet worden, 2) schilderen, afschilderen; -malig, bv. n.; voormalig, gewezen; -mals, bw.: eertijds, voorheen, vroeger; -mann, m.: voorman, (kph.) vroegere endossant, (fig.) voorzaat; -markten, w. b.: opkoopen; -mars, (zeew.) voormars (-marssegel, o.: voormarszeil); -mauer, vr.: voormuur, (vest.) bastion, (fig.) bolwerk; -mauern, w. b.; een muur optrekken vóór; -meister, m.: meesterknecht; -merken, w. b.: 1) aan de voorzijde merken, 2) vooruit gewaarworden, een voorgevoel hebben van, 3) teekenen, opschrijven, nota nemen van; -merkung, vr.: 1) voorgevoel, 2) nöthige [t] -merkung nehmen: behoorlijk nota nemen; -merkung machen: overeenkom

stig boeken; -messen, w. b. onr.: voormeten (Einem etwas: iets aan iemand); -mittag, m.: voormiddag; -mittagig (-mit-taglich), bv. n.: voormiddags-, ochtend-.

vor'mittags, bw.: des voormiddags, des ochtends, in den voormiddag; - ein Narr und nachmittags nicht gescheidt: (spr.) altijd even gek; I -predigt, vr.: 1) voormiddag-preek, 2) vroegpreek: -stunde, vr.: 1) voormiddag-uur, 2) voor-middag-les, ochtendles; -wache, vr.: (zeew.) voormiddags-wacht (van ’s morgens acht tot ’s middags twaalf uren); -zeit, voormiddag.

Vor'mitternaclit, vr.: voornacht (de twee laatste uren vóór middernacht); -mitternachtig (-mitternachtlich), bv. n.: in (of: van) den voornacht; -mund, m. (-es, -s; mrv. -münder): voogd (Ein einen -mund setzen: eenen voogd over iemand aanstellen); -münder, m. (-s; mrv. -): Zie -mund; -münderin, vr. (mrv, -nen): voogdes; -mundlich, bv. n.: van eenen voogd, van eene voogdes (bw.: als voogd, als voogdes); -mundschaft, vr.: voogdij; -mundschaftlich, bv. n. en bw.: Zie -mundlich.; -mundschafts, in Sam. (-gelder, o. mrv.: gelden van minderjarigen; -angelegenheit, vr.: zaak van de voogdij; -rechnung, vr.: rekening en verantwoording van voogd of voogdes; -sache, vr.: zaak van de voogdij; -stube, vr.: momboirkamer; -wesen, o.: voogdij); -mutter, vr.: vrouwelijke voorzaat.

vorn, bw.: voor, aan de voorzijde, van voren; - fix, hinten nix: (gem. spr.) van boven bont, van onderen stront; von -: 1) van voren, 2) van voren afaan; -heraus: aan de voorzijde, aan de straatzijde (-heraus wohnen: voor aan de straat wonen, d. i. niet in een achterhuis); nach - zu: naar voren, naar de voorzijde; er ist hinten und -: (fam.) hij is overal waar men hem liever niet heeft; jetzt nennen sie sich „fraulein” - und hinten: (fam.) tegenwoordig laat alles zich „mevrouw” noemen.

Vor¹1 nachricht, vr.: voorafgaande tijding, bericht van te voren; -nachtig, bv. n.: 1) van den vorigen nacht, 2) uit den voornacht; -nageln, w b.: van voren spijkeren;-name, m.: voornaam, doopnaam; -nehm’, bv. n.: voornaam, aanzienlijk (er will etwas -neh’mes vorstellen : hij wil zich eene soort van deftigheid geven; -nehm’ thun: fam.: den grooten heer of de groote dame uithangen, de kaas snijden, zich wonder wat verbeelden; das -nehm' thun, z. n. o.: de bluf, de kaassnijderij); - nehmen, w. b. onr. : 1) voornemen (b.v. een sloofje), voor-doen, 2) ondernemen, beginnen, aanvangen, bij de hand vatten (etwas zuerst -nehmen: aan iets beginnen; wieder -nehmen: hervatten), 3) Einen -nehmen: iemand onderhanden nemen (sich -nehmen, w. w. onr.: zich vo o r nemen, het voornemen opvatten; I -'nehmen, z. n. o.: 1. voornemen, plan, oogmerk, fig.: be sluit, 2. onder n e ming, fig.: poging); -nehm'heit, vr.: 1) voornaamheid, deftigheid, aanzienlijkheid, 2) (fam.) kaassnijderij, bluf; -neh'migkeit, vr.: Zie -nelimlieit; -nehmlich, bv. n.: voor-(bw.: voornamelijk, hoofdzakelijk);

nommer.

gedeelte van deur, kachel-

' oven w. b.: voor-orgelen, op een

oven

vor

-rath

, mrv. in Sam.

b.:

voor-

[tl,

-neigung, vr.: voorliefde; -nennwort, o.: (tik.) voornaamwoord; -nörgeln, w. b.: (pop.: Einem etwas: iemand met iets) plagen; -nummer, vr.: voorafgaand nom-mer, vroeger Vor’lofen, m.: voorste of kachel, (fig.) deur; -orgeln, draai-orgeltje voorspelen.

vor’lpappen, w. b.: er vóór plakken; -passen, w. b.: voorpassen; -^>fahl, m.: paal aan de voorzijde; -pfeiien, w. b. onr.: voorfluiten; -pflicht, vr.: (zeew.) voorplecht; -pflügen, w. b.: Zie -ackern; -plappern, w. b.: voorpraten, (pop.) kletsen tegén; -platz, m.: voorplein, (kpv.) landingsplaats, losplaats; -plaudern, w. b.: Zie -plappern; -pommern, o. (-s): (adk.) Yoor-Pommeren; -possekel, m.: (tech.) voorhamer; -posten, m.: (mil.) voorpost; -predigen, w. b.: 1) voorpreeken, 2) (fig,) kapittelen; -prüfung, vr.: voor-loopig examen; -punkt, m.: voorloopig punt.

vor'lragen, w. o. h.: Zie hervor-ragen ; -rang, m.: voorrang (den -rang „Einem haben: vóór iemand gaan); [t], m. (-es, -s; mrv. -rathe [tl): voorraad; -rathig |t], bv. n.: in voorraad zijnde, voorhanden (N.B. „voorradig” is geen Hollandsch); -rechnen, w. b.; voorrekenen; -recht, o.: 1) voorrecht, 2) voorkeur; -rede, vr,i voorrede; -reden, w. b.: voorpraten, 2) wijsmaken, op de mouw spelden; -reder (-redner), m. (-s; mrv. -): schrijver van eene voorrede, (in staatkundige vergaderingen:) mein(geehrter) -redner: de (geachte) vorige spreker; -reiber, m. (-s; mrv. -): (aan ramen en deuren:) weryel; -reienen, w. b.: aanreiken, toereiken, over reiken (w. o. h.: uitspringen, uitsteken); -reif, bv.n.: vroegrijp; -reihe, vr.: eerste (voorste) rij: -reihen, m.: opening van het bal (den -reihen haben: het bal openen, den dans openen); -reis-sen, w. b. onr.: 1) vooruit-trekken, naar voren trekken, 2) eene voorloopige schets , maken van, 3) voorteekenen, 4) (tim.) afteekenen, ritsen; -reisser, m. (-s;

-): (tim.) rits-ijzer, rits; -reit,

(-reitknie, o.: zeew.: knie; -reitsattel, m.: postiljons-zadel); -reiten, w. o. onr. s.: vooruit rijden (w. b. onr.: voorrijden, wijzen hoe er gereden moet worden, leeren rijden; Einem ein Pferd -reiten: een paard voor iemands oogen berijden, een paard afrijden om iemand over het dier te laten oordeelen); -reiter, m. (-s; mrv. -): 1) voorrijder, pikeur, 2) postiljon; -rennen, w. o. s. reg. en onr.: vooruit (voorwaarts, naar voren) rennen ; Einem -rennen: iemand in het hardloopen de loef afsteken); -rheinisch, bv. n.: Zie vorderrheiniscli; '-richten, w. ¹

1)    klaarmaken, gereed maken, (fig.) bereiden, toebereidselen maken voor,

2)    vooruit beoordeelen, (fig.) voorbarig oordeelen over, 3) eine Uhr -richten; een horloge voorzetten; -richtung, vr.: 1) ge-reedmaking, (fig.) voorbereiding (-rich-tungen, vr. mrv.: toebereidselen), 2) toestel, mecanismus, werktuigkundig samenstel, (schk.) kogelflesch; -riege, vr.: dorschvloer; -riegeln, w. b.: Zie riegeln; -riss, m.: ruwe schets; -ritt, m.: 1) (het)

voorrijden, 2) proefrit van een paard,

3) (hist.) recht om te paard vóór iemand uit te rijden; -rücken, w. o. s.: 1) voortrukken, voorwaarts rukken, oprukken 2) vooruitgaan, vorderen, vorderingen maken (w. b.: vooruit trekken, naar voren trekken; Einem etwas -rücken: aan iemand iets onder het oog brengen); -rückung, vr.: 1) voortschrijding, vooruitgang, 2) onder het oog brenging, vermaning, terechtwijzing; -rufen, w. b. onr.: 1) roepen, 2) (bij wijze van huldebetoon ten tooneele) terugroepen; -ru-fung, vr.: (tnl.) terugroeping; -rünmen, w. b.: ophemelen; -rüsten, w. b.: Zie rüsten.

Vorlsaal, m.: wachtkamer; -sabbath m.: voor-avond van den Sabbat; -sagen, w. b.:    1) voorzeggen, (tnl.)

souffleeren, toefluisteren, (fig. fam,) inblazen, 2) voorzeggen, voor spellen,

3) wijsmaken, op de mouw spelden, op-disschen; -sager, m. (-s; mrv. -): (tnl.) souffleur; -sanger, m. (-s; mrv. -): voorzanger; -satz, m.: 1) voornemen, oogmerk (mit -satz : opzettelijk), 2) (tik.) voorvoegsel, 3) (red.) voorste term (eerste stelling) eener sluitrede; -satzlich, bv. n.: opzettelijk; -satzlichkeit, vr.: opzettelijkheid; -saum, m.: buitenzoom.

Vor’lscltanze, vr.: (vest.) brilschans,. lunet, (ook:) redoute; -schanzen, w. b,: voorgeven, voorwenden (w. o. h, [31: afwenden, ook: ontwijken, voor k o men); -schein, m.: lichtschemering (zum -schein kommen: te voorschijn komen, voor den. dag komen; zum -schein bringen: te voorschijn brengen, voor den dag brengen); -scheinen, w. o. h. onr.: 1) schijnen, lichtschijnsel van zich geven, 2) uitblinken; -schicht, vr.: (mnw.) vorige (vroegere) laag; -schicken, w. b.: vooruit zenden, vooruit sturen; -schieben, w. b. onr.:

1)    vooruit schuiven, voorwaarts schuiven,

2)    toeschuiven, dichtschuiven, (een grendel) schuiven op (eene deur), 3) (fig.) voorwenden; -sehieber, m. (-s; mrv. -): schuif, (bwk.) muur-anker, (vea.) een der vier tanden van een paard tusschen den hoektand en den voorsten tand; -schies-sen, w. b. onr.: 1) bij worpen toetellen,

2)    voorschieten (d. i, te leen geven of bij wijze van voorschot verstrekken), (fam.) verschieten (w. o. s. onr.: 1. voor den dag komen schieten, eensklaps te voorschijn komen, 2. vooruit springen, vooruit steken; w. o. h. onr.: 1. het eerst schieten, 2. wijzen hoe er geschoten moet worden, 3. beter schieten dan); -schlag, m.: 1) voorslag, voorstel (Einem einen -schlag machen: aan iemand een voorstel doen; etwas in -schlag bringen: iets voorstellen; im -schlage sein: voorgesteld zijn; nach meinem -schlage: naar mijn gevoelen), 2) (van een slaand uurwerk:) voorslag, klik (b. v. het is klik voor vijven, d i. het voorslag van vijf uren speelt),

3)    (muz.) eerste aanslag, 4) (mtsl.) eerste laag kalk, 5) (art.) prop, 6) ovendeur, kacheldeur, 7) in Sam. (-schlageisen, o.: gatenpriem; -hammer, m.: sm.: voorhamer; -schlagzieher, m,: art.: krasser) ;-schlagen, w. b. onr.: 1) voorslaan, voorstellen,

3) voortslaan, voortstuwen (b.v. een kogel), 3) voorslaan, het eerst slaan, (muz.)

de maat slaan, (muz., eene noot:) aanslaan, 4) vastslaan, vastspijkeren, (art.) vaststampen (de lading), 5) (kph.) over-vragen [w. o. h. onr.: 1) (jag.) te vroeg •aanslaan, te vroeg blaffen, 2) (mnw.) het sein geven, 3) (van eene weegschaal:) o vergaan, overslaan, den doorslag krijgen of hebbent; -schlager, m. (-s; mrv. -): voorsteller, (tech.) voorhamer; -schlaglich, bv. u.: voor te stellen, voor te slaan (bw.: bij wijze van voorstel); -schleifen (-schleppen), w. b.: voortslee-pen, voorwaarts sleepen; -schmack, m.:

1)    voorsmaak, (fam.) voorproefje, 2) naamste smaak, (fig.) bijzondere s -schmecken, w. b.: 1) voorproeven, 2) voorsmaak (fam.: een voorproefje) hebben of nemen van (w. o. h.: boven alles uit geproefd worden, meer dan iets andars geproefd worden; woran das Salz - scnmeckt: veel te zout gemaakt); -schmied,

m. :    smidsknecht; -schneide, in Sam.

(-eisen, o.: kloofmes; -messer, o.: voorsnijmes, vleeschmes); -schneiden, w. b. onr.:

(aan tafel) voorsnijden, uitsnijden, knippen (b.v. een patroon); Gesichter -schneiden: gezichten trekken [w. o. onr. h.:

Einem -schneiden: 1) iem, voorgaan met snijden, akk.: iemand voorgaan met maaien, 2) (iets) aan iemand voorsnijden of voorknippen, aan iem. wijzen hoe er gesneden of geknipt moet worden]; -schneider, m. (-s; mrv. -): 1) voorsnijder (aan tafel), 2) eerste maaier (-schnei-deramt, o.: post van voorsnijder);

-schnell, bv. n.: 1) overhaast, al te haastig, 2) voorbarig; -schnitt, m.: recht om het eerst te maaien; -schnitter, m. (-s; mrv. -): eerste maaier; -schnur, vr.: zweeptouw, (fig.) zweep; -schoppen, m,

(-s; mrv. -): afdak, loods; -schoss, m.

(-es): verponding, grondbelasting ; -scnrei-ben, w. b. onr.: 1) voorschrijven (i. a. b.),

2)    er vóór (d. i. niet er achter) schrijven of zetten; -schreien, w. b. onr. [31: 1) toeschreeuwen, 2) over s c h r e e u wen; -schrei-ten, w. o. onr. s.: 1) voorwaarts treden,

(fam.) voor het front komen, 2) voortschrijden, voorwaarts rukken, (fig.) vorderingen maken, vorderen, vooruitgaan,

3)    Einem -schreiten: iemand vooruit loo-pen, (ook:) voor iemand uit loopen;

-schrift, vr.: schrijf-voorbeeld (ter naschrij-ving), (fig.) voorschrift (-schriftmassig, bv.

n.    en bw.: overeenkomstig het voorschrift; -schriftenbuch, o.: boek met schrijfvoorbeelden); -schriftlich, bv. n. en bw.: overeenkomstig het voorschrift; -schritt, m.: schrede voorwaarts, schrede, (fig.) vordering, vooruitgang (-schritte thun: vordering maken, vooruitgaan); -schub, m.: 1) voortschuiving, voorwaarts schui-ving, vooruit-schuiving, 2) (spl.) eerste worp (in de kegelbaan), (op het biljart:) eerste stoot (den -schub haben: uitspelen, het eerst spelen), 3) hulp, bijstand, onderste uning (Einem -schub leisten:aan iem. hulp verleenen, iem. behulpzaam zijn; zum Bösen -schub thun: behulpzaam zijn in het kwaad); -schuh, m.: 1) bovenleder (bovenleer), 2) voorschoen {-schuhleder, o.:

Zie no. 1 -schuil; -schuhen, w. b.: (laarzen:) voorschoenen; -schule, vr.: voorbereidende school; -schürze, vr.: voorschoot, schortje, sloofje, boezelaar;

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

voor-

geur;

een

M-

voorwen-

iem.

-schürzen, w.b.: 1) een boezelaar voordoen, 2) voordoen bij wijze van boezelaar; -schuss, m. (-es ; mrv. -schüsse): 1) eerste schot, (biljart:) eerste stoot, 2) voorschot, geld vooruit (im -schusse stehen: in voorschot zijn), 3) (schk.) voorloop (-schuss-weise, bw,: als voorschot, bij wijze van voorschot); -schutt, m.: wintervoeder; -schütten, w. b.: voorwerpen (voeder aan dieren), geven; -schützen, w. b.: 1) afschutten, afdammen, 2) beschutten, beveiligen, 3) voorwenden, voorgeven (Unwis-nheit -schützen: onwetendheid den; sein Alter -schützen: zich verontschuldigen op grond van zijnen hoogen leftijd); -schützung, vr.: 1) beschutting, beveiliging, 2) voorwendsel, uitvlucht; -schwarm, m.: eerste zwerm; -schwat-zen, w. b.: voorpraten, (pop.) kletsen tegen; -schweben, w. o. h.: 1) heen en weer zweven voor, 2) (fig.) voor oogen zweven, voor den geest zweven (das schwebt mir dunkei vor: dat zweeft mij onbestemd voor den geest); -schwimmen, w. o. onr. s. [31: 1) voor ... uit zwemmen, 2) vooruitzwemmen, in het zwemmen overtreffen; -schwin-deln, w. b.: Einem etwas -schwindeln: aan iets wijs trachten te maken; -schwö-ren, w. b. onr. [3]: 1) voorzweren, laten hooren hoe er gezworen moet worden, den eed voor zeggen, 2) zweren ten overstaan van.

Vor'lsegel, z. n. o. enk.: (zeew.) voorzeil (z. n. o, mrv.: voornaamste zeilen); -segeln, w. o. s. [3]: D voor .... uitzeilen, 2) vooruitzeilen, sneller zeilen dan; -sehbar, bv. n.: te voorzien; sehen, w. b. onr.: voorzien, vooruitzien (einer Sache -sehen: zorgen voor iets; I sich -sehen, w. w. onr.: zich in acht nemen, op zijne hoede zijn, oppassen; zich mit .... -sehen: zich van .... voorzien); -sehung, vr.: voorziening, voorzorg, (theo.) vo orzienigheid; -seite, vr.: voorzijde; -setz, in Sam. [-setzbar, bv. n.: er vóór te zetten; -setzblech, o,: schuif^laat; -setzdeckel, m.: schuifdeksel (vóór eene opening); -setzfenster, o.: buitenraam (van een dubbel raam); -setzpapier, o.: schutblad; -setzsilbe, vr.: (tik.) voorsilbe, voorvoegsel, voor-par-tikel; -setzwand, vr.: kraamschot, kamer-schot; -setzwort, o.: (tik.) voorzetsell; -setzen, w. b.: 1) zetten (plaatsen) vóór (seinen Namen einem Buche -setzen: zijnen naam vóór een boek zetten; eine Silbe einem Worte -setzen: eene lettergreep vóór een woord zetten), 2) voorzetten (Einem Wein und zu essen -setzen: iemand wijn en eten voorzetten), 3) voorzetten, vooruitzetten, 4) (met 3en nmv.) voor-trekken boven, de voorkeur geven aan ..., boven, verkiezen boven, 5) (met 3en nmv.) aanstellen over (Einen einem Lande -setzen: iem. over een land aanstellen), aan het hoofd plaatsen van (sich -setzen, w. w.: zich voornemen; I -setzen, w. o. h.: spl.: aftroeven); -setzlich, bv. n.: Zie -satzlich; -sicht, vr.: 1) voorzichtigheid, 2) voorzorg, 3) (theo.) Voorzienigheid (die göttliche -sicht: de goddelijke Voorzienigheid; -sicht lasst nicht zu Schanden werden: spr.: de voorzichtigheid is de moeder der wijsheid, fam.: de voorzichtigheid is de moeder van de

59

gen,

gen moet (w. o onr. s. [3]: 1. voor . . . uit springen, 2. vooruitspringen, vooruithuppelen, 3. uitspringen, vooruitsteken, 4. ontspringen, te voorschijn komen); -springend, bv. n.: vooruitspringend, een uitsprong vormend: -spruch, m.: 1) voorspraak, 2) kort bezoek; -sprung, m.: 1) voorwaartsche sprong, 2) (bwk. en fig.) uitsprong, vooruitstekend gedeelte, 3) voordeel vooruit (er hat einen -sprung von so und so viel Tagen vor uns: hij heeft zoo en zoo vele dagen op ons vooruit; den -sprung gewinnen: alle

-s; mrv. in persoon

men

porseleinkast; Zie ook -siclits); -sichtig,

bv.    n.: voorzichtig, behoedzaam ; -sichtig-keit, vr.: voorzichtigheid, behoedzaamheid; -sichts, in Sam. (-massregel, vr.: maatregel van voorzorg; -regel, vr.: regel van voorzichtigheid); -silbe, vr.: (tik.) voorste lettergreep, (ook:) voorvoegsel, voor-partikel; -silben, w. b.: voor spellen; -singen, w. o. h. onr.: voorzingen, b. v. in de kerk (w. b. onr.: voorzingen, b.v. iets aan iemand); -singer, m. (-s; mrv. -): voorzanger; -sitz, m.: 1) voorplaats, plaats vóór anderen, 2) voorzitterschap [den -sitz führen (den -sitz haben): het voorzitterschap bekleeden, voorzitter zijn]; -sitzen, w. o. onr. h.: voorzitten, presideeren (der -sitzende: de voorzitter; der -sitzende Rath [t]: de voorzitter van den raad; der -sitzende Richter: de president van de rechtbank); -sitzer, m. (-s; mrv. -): voorzitter, president [-sitzeramt, o.(-sitzerstelle, vr,): voorzitterschap; -sitzerwürde, vr.: waardigheid van voorzitter].

Yor Isommer, m.: voorzomer, (fig.) lente; -sorge, vr.: 1) voorzorg, 2) zorg (-sorge tragen für: zorg dragen voor; -sorge ist besser als Nachsorge: spr.: Zie Xachsorge); -sorgen, w. o. h.: zorg dragen voor, zorgen voor; -sorglich,

bw. : 1) bij wijze van voorzorg, 2) voor-loopig.

Vor’lspann, m. (-es, -s): 1) voorspan (d. i. paarden of andere trekdieren vóór het gewone span gespannen), 2) versch span (d. i. een span versche paarden),

3) (zeew.) voorspant (-spanndienst, m.: hist.: spandienst;-spannpferd, o.: 1. voor-span-paard, 2. versch paard;-spannwesen, o.: paardenposterij); -spannen, w. b.: 1) (doek, enz.:) uitspannen voor, 2) (paarden, enz.:) spannen voor (w. o. h.: versche postpaarden leveren); -sparen, w. b.: sparen, opsparen; -speise, vr.: Zie-esseu; -spiegeln, w. b.: voorspiegelen; -spiel, o.: voor-spel; -spielen, w. o. s.: 1) een voorspel (een preludium) spelen, 2) het orkest dirigeeren, 3) de eerste viool spelen (w. b.: spl.: voorspelen, het eerst spelen; Einem etwas -spielen: muz.: aan iemand iets voorspelen); -spieler, m, (-s; mrv. -): 1) orkestmeester, 2) (spl.) eerst-speler; -sprache, vr.: voorspraak; -sprechen, w. o. onr. h:: 1) te luid spreken, (muz.) te hard klinken, 2) bei Einem -sprechen: bij iemand aanloopen, aan iemand terloops een bezoek brengen (w. b. onr.: 1. voorzeggen, d. i. om iemand ite leeren hoe het na te zeggen, 2. fig.: op de mouw spelden, wijsmaken); -sprecher, m. (-s; mrv. -): voorspreker, voorspraak; -springen, w. o. onr. h. [3]: voorsprin-[aan iemand] wijzen hoe hij sprin-

anderen, of eenen mededinger, vooruitstreven en achter zich laten; -spuk, o.: voorteeken, voorbode; -spuken, w. b.: voorsp ellen.

Vor'lstadt, vr.: voorstad, buitenwijk (-stadte, vr. mrv.: voorsteden, buitenwijken); -stadter, m. (-s; mrv. -): bewoner van eene voorstad of buitenwijk; -stagsegel, o.: (zeew.) voorstagzeil; -stammeln, w. b.: uitstamelen, uitstotteren, stamelend (stotterend) uiten: -stand, m. (-es,

-stande): 1) (het) verschijnen (d. i. zelf, niet bij gemachtigde), 2) borgtocht, borg, 3) bestuurder, directeur, 4) bestuur, directie; -stander, m. (-s; mrv. -): niet-meegevelde boom, boom dien nog heeft laten staan; -stech, in Sam. (-stecheisen, o.: spie, ijzeren pin;-stechort, o.: schoenmakers-bros); -stechen, w. b. onr.: (met els of bros) eerst een gaatje of gaatjes steken in [w. o. h. onr.: 1) (bwk.) uitspringen, vooruitsteken, 2) (spl.) troef spelen, 3) (fig.) in het oog vallen, in het oog springen, in het oog loopen, 4) uitblinken, (van kleuren:) opzichtig zijn]; -stecher, m. (-s; mrv.): (schoenmakers-)bros, (ook:) els, (fig.) priem, gaatjes-steker; -stechung, vr.: (bwk.) uitsprong, uitstek, vooruitstekend gedeelte; -steek, in Sam. r-armel, m.: losse mouw, mors-mouw; -latz, m.: slabbe-tje, voorspeld-lap, morslap (voor de borst); -latzchen, o.: schortje, sloofje; -nadel, vr.: borstspeld]; -stecken, w. b.: 1) vóór .... vaststeken, vóór... vastspelden, 2) uitsteken, voorwaarts steken, vooruitsteken, 3) afbakenen (ook fig.); -stecker, m. (-s; mrv. -): 1) voorspelder, 2) pin, spie; -steh, in Sam. (-stehhund, m.: jag.:    1. staande hond, 2. speurhond);

-stehen, w. o. h. onr.: 1) vóór .... staan, (fig.) uitspringen, vooruitsteken, 2) (rcht.) voor de rechtbank verschijnen, 3) (met 3en nmv.) besturen, beheeren, waarnemen, aan het hoofd staan van (dem Hauswesen -stehen: de huishouding besturen; einem Amte -stehen: eenen post bekleeden),

4) voorafgaan [w. onpers. h. onr.: voor den geest staan; es steht mir vor: het komt mij voor, ik heb het idee]; -steher, m.: (-s; mrv. -): 1) bestuurder, directeur, hoofd, (van een klooster:) superieur, (van de munt;) muntmeester, 2) (ontl.) voor-staander, 3) (jag.) staande hond, (ook:) speurhond, 4) -steher, in Sam, (-amt, o.: directeurschap, beheervoerderschap; -drü-sen, vr.mrv.: ontl.: voorstaanders; -schaft, vr.: Zie -amt); -steherin, vr. (mrv. -nen): directrice, bestuurderes; -stellbar, bv. n.: voor te stellen; -stellen, w. b.: 1) voorstellen (i. a. b.), (personen voor eene ambtsbediening :) voordragen, 2) (uurwerken:) voorzetten, vooruitzetten, 3) zetten (plaatsen) .... vóór (sich-stellen, w. w.: zich voorstellen, zich verbeelden, zich een denkbeeld vormen van); -steller, m. (-s; mrv. -): 1) voorsteller (i. a. b.), 2) tooneel-speler, acteur; -stellig, bv. n.: aanschouwelijk (Einem etwas -stellig machen: aan iemand iets voorstellen); -stellung, vr.: 1) plaatsing voor, 2) voorstelling (i. a. b.) (sich eine -stellung machen von: zich een denkbeeld vormen van); -stellungs, in Sam. [-art, vr.: wijze waarop men zich iets voorstelt; -kraft, vr,: verbeeldingskracht; -recht, o.: recht van voordracht,

wk. en

vr.:

»v. n.: van vóór den Zondvloed,

vol vooroordeelen); -vater, m.: voorzaat (-vater, m. mrv.: voorvaderen>*y-vermacht-niss [nis], o.: (rcht.) legaat dat uit den boedel moet komen vóór de deeling; -vernünfteln, w. o. h.: met drogredeneerin-gen wijsmaken; -verwandten, m- mrv.: bloedverwanten in de opgaande linie (vader, moeder, grootvader, grootmoeder, enz.); -verwandtschaft, vr.: 1) bloedverwantschap in de opgaande linie, 2) Zie -verwandten; -vordern, m. mrv.: voorouders, voorvaderen; -vorig (-vorletzt), bv. n.; op twee na laatste.

<kkl,) recht van collatie; -vermogen, o.: verbeeldingskracht; -weise, vr.: Zie -artl; -stemmen, w. b.: van voren stutten; -stenge, vr.: (zeew.) voor-steng (-stengenstag, m.: voor-stengestag; -stengenstagse-#el, o.: voor-stengestagzeil); -steven, m.: (zeew.) voorsteven; -stich, m.: 1) eerste boring (van een stuk geschut), 2) (kim.) draad langs een knoopsgat, 3) (b fig.) uitsprong, vooruitstekend gedeelte; -stopfen, w. b.: dichtstoppen (toestoppen) met; -stoss, m.: 1) stoot naar voren, voorwaartsche stoot, (fig.) eerste stoot,

3) Zie no. 3 -stich., 4) (kim.) zoom, rand, boordsel, 5) (van bijën:) stop was; -stossen, w. b. onr.: 1) vooruitstooten, voorwaarts stooten, (fig,) vooruitduwen, vooruitschoppen, enz., 2) (kim.) zoomen, boorden (w. o. onr. s.: bwk.: uitspringen, vooruitsteken); -stottern, w. b.: Zie -stammeln; -strecken, w. b.: 1) uitstrekken, uitsteken, vooruitsteken, 2) Geld -strecken: geld schieten, geld voorschieten; -streichen, w. b. onr.: 1) naar voren strijken, 2) met een (of meer dan een) streepje merken,

3) (fam., op de viool:) voorstrijken, voorspelen (om het zoo na te doen); -streiter, m. (-s; mrv. -): Zie -fechter; -streuen, w. b.: strooien voor de voeten van; -strich, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) streepje voor, 2) sleutelbaard; -stricheln, w. b.: van voren met een streepje merken; -stricken, w. b.: 1) voorbreien, leeren breien, 2) (kousen:) aanbreien; stube, vr.: voorkamer, voorvertrek; -stück, o.: (mar.) kanon op de voorplecht; -stufe,

1)    eerste trede (eener trap of van een bordes), 2) (fig.) grondbeginselen (mrv.,

eene wetenschap), 3) (fig.) eerste graad; -stürmen, w. o. s.: 1) voorwaarts snellen, 2) met drift te voorschijn komen; -stürzen, w. o. s. (en: sich -stürzen, w. w.): met onstuimige vaart voorwaarts of te voorschijn komen; -suche, vr.: (jag.) opsporing ; -suchen, w. b.: zoeken naar, opzoeken, (jag.) opsporen; -sud, m.: eerste koking; -sumpf,m.:(mnw.) afvoerplas; -sündfiuthlich [tl, bv. n.: van vóór den Zondvloed, antediluviaansch; -sylbe, vr:: Zie -silbe.

Vor’ltanz, m.: eerste dans, opening van den dans; -tanzen, w. o. h.: 1) den dans openen, het bal openen, 2) Einem -tanzen: iemand voordansen, aan iem. wijzen hoe er gedanst moet worden, (ook:) iemand vooruit of voorbij dansen, (ook:) iemand in het dansen de loet afsteken; -tanzer, m.: eerste danser; -tanzerin, vr.: eerste danseres; -theil [tl, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) voorste gedeelte,

2)    voordeel (-theil ziehen aus: voordeel

trekken uit; den -theil des Windes haben: zeew.: een goeden wind hebben, den wind in zijn voordeel hebben; sich zu seinem -theile auszeichnen: zich voordeelig of gunstig onderscheiden, 3) (fam.) slag kneep (er weiss die -theile nicht: hij kent de knepen niet, hij heeft er den slag niet van; er hat seine eigenen -theile: hij heeft een bijzonderen sla    ¹ “ ¹

Allem. ein -theil: spr.: alles is maar een slag); -theilen [t], w. o. h.: 1) voordeelig zijn, 2) op eigen voordeel uit zijn, 3) voordeel trekken; -theilhaft [t], bv. n.: 1) voordeelig, 2) gunstig; -theilisch [tl, bv. n.: eigen voordeel zoekend, baatzuchtig, zelfzuchtig; -thier [t], o.: (jag.) voorste hond van den koppel; -thun, w. b. onr.: 1) voordoen (b.v. een sloofje, een masker, enz.), 2) Einem etwas -thun: aan iemand iets voordoen, aan iem, wijzen hoe hij doen moet, 3) es Einem -thun: (fam.: iem. een punt er aan laten zuigen, iem. de loef afsteken; wsich -thun, w. w. onr.: zich onderscheiden); -thüre, vr.: voordeur, straatdeur, huisdeur; -trab, m. (-es, -s): (mil.) voorhoede; -traben, w. o. s. [31: 1) vóór .... uit draven, 2) .... vooruitdraven ; -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): 1) voordracht, redevoering, 2) voordracht, manier van voordragen, 3) voorstel (in -trag bringen: voorstellen); -trage, in Sam. (-kunst, vr.: kunst der mondelinge voordracht); -tragen, w. b. onr.: 1) voordragen (b. v. een dichtstuk, een muziekstuk, enz.), ten gehoore brengen, 2) voordragen, uiteenzetten, blootleggen, ontwikkelen,

3) voorstellen, ter tafel brengen, 4) vóór .... uit dragen, 5) voor het aangezicht (onder de oogen) brengen van, 6) (aan iemand) voordoen hoe hij dragen moet; -traglich; bv. n.: bevorderlijk, gunstig; -trags, in Sam. (-art, vr.: manier van voordragen; -kunst, vr.: kunst der mondelinge voordracht; -weise, vr.: manier van voordragen); -trallern, w. b.: Zie -trillern; -trefflich, bv. n.: voortreffelijk; -treff'lichkeit, vr.: voortreffelijkheid; -treiben, w. b. onr.: voortdrijven; -treppe, vr.: 1) voortrap, staatsie-trap, 2) bordes, hooge stoep; -treten, w. o. onr. s.:

1)    voorwaarts treden, 2) Einem -treten: vóór iemand uit gaan, 3) (bwk.) uitspringen. vooruitsteken; -treter, m. (-s; mrv. -): (fig.) stafdrager; -trieb, m. (-trift, vr.): recht om zijn vee het eerst te laten grazen; -trillern, w. b.: voorneuriën; -trinken, w. o. h. onr,: het eerst drinken (Einem -trinken: iem. toedrinken,iemand bescheid doen); -trinker, m.: bescheid-doener; -tritt, m.: 1) eerste schrede, eerste stap,

2)    voorrang (Einem den -tritt lassen: iemand laten voorgaan); -trunk, m.: 1) eerste dronk, 2) eerste wijn aan tafel; -trupp, m.: vooruit zijnde troep, (mil. en fig.) voorhoede; -tuch, o.: voorschoot, schort, boezelaar, (voor kinderen:) slabbe-tje, (bij barbiers:) scheerdoek; -tüchlein, o.: slabbe-tje; -turnen, w. o. h.: (gymnas-tieke oefeningen:) voordoen; -turner, m. (-s; -) gymnastiek-onderwijzer.

vor’lnben, w. b.: voorbereidend onderricht geven aan, voorbereidend oefenen; -ü'ber, bw.: voorbij; -iibung, vr.: voorbereidende oefening; -urtheil [t], o.: vooroordeel; -urtheils [tl, in Sam. (-frei, bv. n.: vrij van vooroordeelen;-los, bv. n.: onbevooroordeeld; -voll, bv. n.:

Vor'lwaelie, vr.: fmil.) voorpost; -voll, bv. n.: 1. zeer berispelijk, 2. vol -wachs, o.: stopwas; -wachsen, w. o. onr. zelfverwijt).

s.: 1) vóór .... groeien, 2) harder groeien vor’lzahlen, w. b.: voortellen; -zahn, dan; -wagen, w. b. onr.: voorwegen (Einem m.: voortand; -zaubern, w. b.: te voor-etwas -wagen: aan iem. iets voorwegen);    schijn tooveren; -zeichen, o.: voorteeken;

-wall, m.: buitenwal; -walten, w. o. h.: de    -zeichnen, w. b.: voorteekenen (iets aan

overhand hebben; -wand, m. (-es, -s; mrv.    iemand), (den weg:) afbakenen, (kv.) in

-wande): 1) voorwendsel, 2) uitvlucht    schets brengen, eene schetsteekening

Lunter dem -wande: onder voorwendsel;    maken van, (tim.) afritsen, (muz.) den

I -wand, vr. mrv. -wande): 1. voormuur,    sleutel zetten vóór; -zeichner, m.(-s; mrv.

2. zoom of buitenrand van eenboschl;    -): voorteekenaar; -zeichnung, vr.: l)(het)

-warten, w. o, h. L3|: (rcht.) in hinderlaag    voorteekenen, (fig.) teekenvoorbeeld,

liggen wachten op; -warts, bw.: voorwaarts,    model-teekening, 2) schets-teekening, ruwe

naar voren; -waschen, w. o. onr. [3]:    schets, 3) afbakening, 4) (muz.) sleutel

1)    vóór .... wasschen, 2) (fam.) doorslaan    (van een toonstuk); -zeigbar, bv. n.: te

als eene blinde vink tegen; -weg, bw.:    vertoonen; -zeige, vr.: vertoon; -zeigen,

vooruit, vooraf, van te voren;-wehr, vr.:    w. b.: toonen, vertoonen, laten zien,

bolwerk; -wehren, w. o, h.: beschutten    (wissels:) presenteeren; -zeiger, m, (-s;

(verdedigen) tegen; -weinen,w.b.: lamen-    mrv. -): vertooner, (van wissels:) houder;

teeren (Einem: tegen iem.); -weis, m. (-es;    -zeigung, vr.: vertoon; -zeit, vr.: voortijd,

mrv. -e): paspoort, reispas, verlofpas;    vroeger tijd;-zeiten, bw.: eertijds, oudtijds;

-weisen, w. b. onr.: 1) vertoonen, over-    -zeitig, bv. n.: 1) vóór den tijd rijp, (fig.)

leggen, 2) Einen -weisen: iemand verder    vroeg rijp, 2) voorbarig;-zeitigkeit, vr.:

zenden; -weislich, bv. n.: 1) te vertoonen,    1) vroege (inz. ontijdig vroege) rijpheid*.

2)    over te leggen;-weisung, vr.: 1) vertoon,    2) voorbarigheid; -ziehbar, bv. n.: te

2) o ver legging ; -welt, vr.: voorwereld,    verkiezen (boven); -ziehen, w, o. s. onr.:

(de) wereld in den voorhistorischen tijd;    1) voortrukken, voorwaarts rukken, voor-

-weltlich, bv, n.: uit den voorhistorischen    waarts trekken, 2) naar eene voorwoning

tijd; -wenden, w. b. reg. en onr.: 1) naar    yerhuizen, het voorste gedeelte van een

voren draaien, naar voren wenden,    huis betrekken [w. b. onr.: 1. voorttrekken,

2) voorwenden, voorgeven; -werfen, w. b.    2. vóór .... trekken (den Yorhang-ziehen:

onr.: 1) vooruitwerpen, voortwerpen,    het gordijn toetrekken), 3. voortrekken,

2) toewerpen, b.v. gerst aan kippen, een    de voorkeur geven aan (dies ist jenem

stukje vleesch aan een hond, enz., 3) Einem    -zuziehen: dit is te verkiezen boven dat];

etwas -werfen: aan iem. iets verwijten,    -zimmer, o.: voorkamer, voorvertrek;

(ook:* aan iemand iets ten laste leggen    -zucht, vr.: (van bijën:) stamzwerm, fok-

(sie haben sich einander Nichts vorzuwer-    zwerm; -zug, m.: 1) voorkeur (den -zug

fen: zij hebben elkander niets te verwij-    haben vor: te verkiezen zijn boven, de

ten); -werk, o.: 1) kleine boerderij, kleine    voorkeur verdienen boven), 2)meerderheid

hofstede, 2) (vest.) buitenwerk;-wesenheit,    (die -züge der Geburt: de voordeelen

vr.: vroeger-bestaan ; -wiegen, w. o. h.    eener aanzienlijke afkomst; die-züge des

onr.: zwaarder wegen, (fig.) de overhand    Geistes: de gaven des geestes; grosse

hebben; -wimmern, w. b.: Zie -weinen;    -züge voraushaben vor: zeer veel voor-

-wind, m.: (zeew.) wind van achteren    hebben op), 3) voorhoede; vor'züglich

(-wind segeln: voor den wind zeilen);    (vorzüg'licn), bv. n.: voortreffelijk, uit-

-winseln, w. b.: Zie -weinen; -winter,    stekend, voornaam (bw.: voornamelijk»

m.: voorwinter; -wissen, w. b. onr.: vooruit    hoofdzakelijk, inzonderheid); -zugsweise,

weten (als z. n. o.: voorweten, voorken-    bw.: bij voorkeur,

nis; ohne unser -wissen: buiten ons we- voti'ren ftie], w. o. h.: stemmen, stem ten); -wissenschaft, vr.: 1) voorbereidende (voor of tegen) uitbrengen, kennis, 2) Zie z. n. o.: -wissen; -witz, Votiv’bild, o.: offerande overeen-m. (-es): ongepaste nieuwsgierigheid,    komstig eene gelofte,

onbescheidenheid, indringendheid (was Voti'Vengerder, o. mrv.: emolu-deines Amtes nicht ist, da lass deinen menten.

-witz: spr.: steek uwen neus niet in din- Votivist’, m. (-en ; mrv. -en): wereld-gen, die u niet aangaan); -witzerchen, o.:    lijk geestelijke, die leven moet van het-

(plk.) sneeuwklokje ;-witzig, bv. n.: onge-    geen de zielmissen, die men hem laat

past-nieuwsgierig, onbescheiden, indrin-    lezen, hem opbrengen,

gend; -witzigkeit, vr.: Zie -witz; -wort, Vo tum, o. (-s; mrv. Yo’ta of Yo'ten): o. (-es, -s; mrv. -wörter): 1) eerste woord,    1) stem (bij stemmingen uitgebracht of

Vulga ta, vr.: vulgata.

IVulkan', m. (-s): (fab.) Yulcanus (de god van het vuur).

IVulkan’, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) vulkaan, vuurspuwende berg. vulka'nisck, bv. n.: vulcanisch. Vulpiuit’, m. (-es, -s): kiezelgips.

2) (in boeken:) voorrede, 3) (tik.) voorzet-    uit te brengen); 2) gelofte,

sel, (ook wel:) voornaamwoord; -wurf, m.

(-es, -s; mrv. -würfe): 1) voorwerping, toewerping, 2) (het) toegeworpene, (fig.) lok-aas, 3) onderwerp, te behandelen thema, 4) verwijt; -wurfs, in Sam. (-frei, bv. n.: onberispelijk; -los, bv. n.: onberispelijk; -losigkeit, vr.: onberispelijkheid;

W.

von

Waare, vr.: waar, koopwaar; grüne ~: groenten (mrv.); wir führen diese -nicht: dat artikel verkoopen wij niet; jeder Kramer lobt seine -: (spr.) ieder ant zijn uil een valk te zijn; gute -lobt sich selbst: (spr.) goede wijn behoeft geen krans.

Waar en, vr. mrv.: waren, koopwaren; I -adresszettel, m.: naambriefje (opschrift, Fr. étiquette) van eene koopwaar; -anschlag, m.: taxatie van koopwaar; -auktion, vr.: goederen-veiling; -ausfuhr, vr,: uitvoer van koopwaren; -ballen, m.: baal koopwaar; -brett, o.: winkelplank; -einfuhr, vr.: invoer van koopwaar; -falscher, m.: vervalscher van koopwaar; -geschaft, o,: goederenhandel; -gewölbe, o.: 1) winkel, (fig.) magazijn, 2) pakhuis; -haus, o.: pakhuis; -kenner, m.: warenkenner; -kenntniss [s], vr.: warenkennis; -kiste, vr.: 1) kist met koopwaar, 2) pakkist; -kunde, vr.: warenkennis; -lager, o.: 1) pakhuis, 2) goederen-voorraad; -makler, in.: goederen-makelaar; -niederlage, vr.: 1) pakhuis, 21 entrepot, 3) stapelplaats (-niederlagsrecht, o.: stapelrecht); -preis, m.: marktprijs; -probe, vr.: monster; -rechnung, vr.: goederenrekening;-schau, vr.: bezichtiging van (de) koopwaar; -sendung, vr.: goederenzending; -sensal, m.: goederen-makelaar; -steuer, vr.: (van de koopwaar geheven wordende) inkomende rechten (mrv.); -tausch, m.: ruilhandel; -verkehr, m.: goederen-omzet; -versender, m.: expediteur; -versendung, vr.: expeditie; -verzeichniss Is], o.:

1)    (kpv.) lijst der goederen, vrachtbrief,

2)    factuur, 3) prijslijst, tarief; -vorrathlt], m.: goederenvoorraad; -zoll, m.: Zie -steuer; -zug, m.: 1) doorvoer koopwaar, transito, 2) (op spoorwegen:) goederen-trein.

wabbelig, bv. n.:    1) waggelend,

wankelend, (Hg.) strompelend, 2) misselijk; wab'beln, w. o. h.: 1) waggelen, wankelen, (fig.) strompelen, 2) misselijk zijn, koren.

Wabe, vr.: honig-raat.

Iwach, bv. n.: 1) wakker, ontwaakt, 2) waakzaam; - sein: wakker zijn (d. i. niet slapen); - werden: wakker worden, ontwaken, I -, vr.: Zie Wache.

IWach, in Sam. I -aufzug, m.: (het) optrekken van de wacht; -bar, bv. n,: waakzaam; -bett, o.: 1) rustbed, voor hem of haar die bij eene(n) zieke waakt, 2) (mil.) veldbed, brits, krib; -brett, o.: (zeew.) logtafel; -engel, m.: beschermengel, schuts-engel; -feuer, o.: 1) wachtvuur, bivakvuur, 2) vuurbaak, vuurtoren, kustlicht; -frau, vr.: waakster (bij zieken), oppasseres; -frei. bv. n.: van het wacht-doen vrijgesteld (-freiheit, vr.: vrijgesteld-heid van het doen van wacht); -geld, o.: 1) waakloon, 2) belasting voor het bezoldigen van de nachtwacht, (voorheen:) klapgeld (d. i. belasting yoor hetgeen de

klapperlieden kosten); -glas. o.: (zeew.) zandlooper, uurglas; -grosenen, m.: Zie no. 2 -ffeld; -habend, by. n.: wachthebbend (-Eabender Officier: officier van de wacht); -haus o.: (mil.) hoofdwacht, kortegaard, (voor stads-kommiezen:) wachthuisje, wachtje, (zeew.) kompashuisje; -hauschen, o.: (mil.) schilderhuisje (ord.) wachthuisje; -holder, m.: Zie 40 regels lager; -hund, m.: waakhond, kettinghond; -loch, o.: kortegaard; -lohn, o.: Zie -geld; -mannschaft, vr.: (de) manschap van de wacht, (de) wacht; -meister, m.: wachtmeester (onderofficier der cavalerie); -ordnung, vr.: Zie -rolle; -parade, vr.: Zie -aufzug; -platz, m.: (mil.) loopplaats; -posten, m. : post (plaats waar een, of meer dan een, persoon de wacht moet houden); -pritsche, vr.: Zie no. 2 -bett; -rolle, vr.: wachtrol; -schau, vr.: (mil.) ronde; -schiff, o.: (mar.) wachtschip; -stube, vr.: wachtkamer; -sucht, vr.: (gnk.) slapeloosheid; -süchtig, bv. n.: slapeloos; -tafel, vr.: (zeew.) logtafel; -thurm [tl, m.: 1) wachttoren (van een kasteel), 2) kerkertoren, 3) (zeew.) vuurtoren, vuurbaak; -zeit, vr.: 1) waak-tijd, 2) wake, wacht (d. i. urental gedurende hetwelk men op wacht moet staan).

Wacli'e, vr.: 1) (het) waken (die -halten bei Kranken: bij zieken waken); 2) wacht (i. a. b.: het op wacht staan; schildwacht; hoofdwacht, kortegaard; de op wacht trekkende of staande manschap; wachthuis; tijd van duur eener wacht); auf der - sein (die - haben): op wacht zijn, de wacht hebben; auf die - ziehen: op wacht trekken, de wacht betrekken; der - abziehen: afgelost worden.

wach'eln, w. o. h.: waggelen; w. b.: waaieren.

wach en, w. o. h.: waken (1. de wacht houden; 2. wakker zijn, niet slapen); -über: waken over.

wacli end, bv. n.: wakend; -e Boje: (zeew.) bakenton,

Wacli'er, m. (-s; mrv. -): waker; (zeew.) lantaarn op de voorplecht, (ook:) kompashuisje.

Wadi'liolder, m. (-s): (pik.) jeneverboom, jeneverstruik; I -baum, m.: jeneverboom; -beere, vr.: jeneverbes; -brannt-wein, m.: jenever, -busch. m.: jeneverstruik; -drossel, m.: (vog.) kramsvogel; -gummi, o. (-harz, o.): witte hars, sandrak; -holz, o.: hout van den jeneverboom; -latwerge, vr.: verdikt sap van jeneverbessen; -öl, o.: jeneverbessen-olie;-rauch, m.: jeneverbessen-geur; -saft, m.: sap van jeneverbessen; -staude, vr. (-strauch, m.): jeneverstruik, jeneverboom; -wein, m,: bessenwijn.

Waclis, o. (-s): 1) was; 2) groei;

I -abdruck, m.: af druk in was; -ahnlich (-artig), bv. n.: wasachtig; -band, o.: was aan repen; -bar, bv. n.: (als plantgewas)

WACHSBAUM.

934

AVACKELN.

groeiend; -baum, m.: (pik.) wasboom; -bild, o.: wassen beeld; -bildner,m.: boetseerder in was; -bildnerei', vr.: (het) boetseeren in was; -blatt, o.: (in bijenkorven:) ledige honig-raat; -bleiche, vr.: wasbleekerij (plaats om was te bleeken); -bleichen, z. n. o.: wasbleekerij (het bleeken van was); -bleicher, m.: wasbleeker; -bleicherei’, vr.: wasbleekerij (de plaats en het werk);-blume, vr.; (pik.) wasbloem, (fig.) kunstbloem van was; -boden, m,: waskoek; -bossirer [sie]₂ m.: boetseerder in was; -draht, m.: (bij schoenmakers :) spinaaldraad, gewaste draad; -drüse, vr.: (ontl.) liesklier; -fabrik, vr.: wasfabriek; -fackel, vr.: was-toorts; -farbe, vr.: was-kleur; -farbig. bv. n.: waskleurig; -figur, vr.: wassen beeldje (-figurenkabinet, o.:

l.    galerij van wassen beelden, 2. wassenbeeldenspel); -former, m.: boetseerder inwas;-gelb, bv. n.: zoo geel als was; -gemalde, o.: schildering op was; -ge-sicht, o.: teringachtig gezicht; -giesser,

waskaarsenmaker; -handel, m.: handel in was; -handler, m.: waskooper; -hut, m-: gewaste hoed; -kerze, vr.: waskaars; -kerzler, m.: 1) waskaarsenmaker, 2) winkelier in waskaarsen; -klumpen,

m. : klomp (stuk, brok) was; -kirsche, vr.: (tnb.) witte kers; -körnchen, o.: waskorreltje; -kuchen, m.: waskoek; -kügelchen, o.: wasballetje; -künstler. m.: boetseerder in was; -lappen, m.: wrijflap, boenlap; -larve, vr.: wassen masker; -leinwand, vr.; wasdoek, gewast linnen; -licht, o.: waskaars [-lichtgiesser (-lichtzieher), m.: waskaarsenmaker]; -malerei', vr.: (het) schilderen op was; -maske, vr.: wassen masker; -mehl, o.: (pik.) stuifmeel; -modell, o.: model in was; -modellirer [lie], m.: boetseerder in was; -nase, vr.: wassen neus; -öl, o.: uit was getrokkene olie; -papier, o.: gewast papier; -perle, vr.: van was nagemaakte parel; -pilaster, o.: waspleister; -pomade, vr.: waszalf; -presse, vr.: waspers; -puppe, vr.: wassen pop* -röhrchen, o.: (hik.) katheter van was; -röschen, o.: Zie -blume; -salbe, vr.: waszalf; -scheibe, vr.: ledige honig-raat; -schere, vr.: waskaars-houder, waskaarsblaker ; -schlager, m.: wasperser; -schmelze, vr.: was-smelterij, smelthuis voor was; -seife, vr.: met was vermengde zeep; -seihe, vr. (-sieb, o.): doorslag (filtreer-toestel) voor gesmoltene was; -span, m.: (eene) reep was; -stock, m.: 1) waskaars, 2) (iron.) stoffel, uilskuiken (-stockbüchse, vr.: waskaarsenbak; -stock-leuchter, m.: waskaars-kandelaar; -stock-schachtel, vr.: waskaarsenbak; -stock-schere, vr.: Zie Wachsschere; -stock-zug, m.: trek-ijzer); -tafel, vr.: 1) schijfje was, 2) ledige honig-raat; -taffet, m.: gewaste taf, wasdoek; -thum [t], m. en o. (-s): wasdom, groei, (van de maan den waterstand: (het) wassen, (fig.) toeneming, aangroeiing; -thümlich Ltl, bv. n.: (als plantgewas) groeiend; -thumsvermö-gen Lt], o.: groeikracht; -traber, m. mrv.: kanen van uitgesmolten was; -tuch, o.: wasdoek, gewast linnen, gewaste taf; -unrath [t], m.: Zie -traber; -vermogen, o.: groeikracht; -zelle, vr.: cel eener honig-raat; -ziener, m.: waskaarsenmaker; -zins, m.: in was op te brengen belasting.

ra.:

wach'sam, bv. n.: waakzaam; I -keitr waakzaamheid, wachsen, w. o. onr. s.: groeien: (van de maan en van den waterstand:) wassen; (van salpeter:) kristallen vormen; das Gras - hóren: (spr.) de wijsheid in pacht hebben; Einem über den Kopf -: (fig.) iemand over het hoofd groeien; Einem oder einer Sache gewachsen sein: tegen iemand of tegen iets opgewassen zijn; sie ist ihm ans Herz gewachsen: (fig.) hij is innig aan haar gehecht; das Geld ist ihm nicht an das Herz gewachsen: (fig.) hij maakt van geld niet zijn afgod wachs’ern, bv. n.: wassen, van was; eine -e Nase: een wassen neus; Einem eine -e Nase drehen: (spr.) aan iemand eene knol in zijne muts draaien, iemand beetnemen, aan iemand iets wijsmaken, waehs’icht, bv. n.: wasachtig. Wacht, vr.: Zie Wache. I in Sam.: Zie Wach.

Wach'tel, vr.: (vog.) kwartel, wachtel; die - schlagt: de kwartel slaat; I m.: (vog.) steenvalk, kwartelvalk; -fang, m.: kwartelvangst; -fanger, m.: kwaftel-vanger; -garn, o.: kwartelnet; -habicht, m.: Zie -falk; -hund, m.: (jag.) staande hond; -kafig, m.: kwartelkooi; -könig, m.: (vog.) wachtelkoning, kwartelkoning; -lerche, vr.: (vog.) Italiaansche leeuwerik; -pfeife, vr.: kwartelfluitje; -ruf, m. (-schlag, m.): kwartelslag; -streichen, o,: kwartelvangst; -strich, m.: 4) (het) trekken (d. i. het komen of heengaan) der kwartels» 2) kwartelvangst (auf den -strich gehen: op de kwartelvangst uitgaan); m.: (pik.) wilde tarwe; -zug, m.:

-strich.

vr.:

falk»

-weizen, Zie no. 1

en van

wachtein, w. b.: (pop.) afranselen; (ook:) het jak uitvegen (d. i. schelden).

Wachter, m. (-s; -): 1) waker; 2) wachter, wacht, (zeew.) man op den uitkijk; 3) nachtwacht; I -geld, o.: waak-loon; -hauschen, o.: Zie Wacliliaus’-cUen; -horn, o.: hoorn (of: trompet) de nachtwacht; -ruf, m.: (het) roepen de nachtwacht.

Wach’terin, vr. (mrv, -nen): waak-

Wack’e, vr.: wak (zwakke of opena plek in het ijs). Zie Wake, wack’el, in Sam. I -haft, bv.n.: 1) wankelend, 2) heen en weer schuddend; -haftigkeit, vr.: onstevigheid; -kopf, m.: 1) hoofd dat heen en weer schudt, (fig.) zwak hoofd, 2) grijzaard wiens hoofd heen en weer scnudt van ouderdom; -köpfig. bv. n.: met een heen en weer schuddend hoofd, (fig.) zwak van hoofd; -sterz, m.: (vog.) kwikstaart.

wack’elig, bv. n.: Zie wackelhaft;

ein -es Hufeisen: een hoefijzer dat los zit; ein -er Stuhl: een stoel met een gebroken of wrakken poot; die Sache steht auf -en Füssen: de zaak staat wrak;

I -keit, vr.: onstevigheid.

wack’eln, w. o. h.: 1) wankelen, waggelen, wiegelen; 2) heen en weer schudden; 3) loszitten, waggelend staan; dieses Hufeisen wackelt: dit hoefijzer zit los; mit dem Kopfe -: met het hoofd heen en weer schudden, (fig.) knikkebollen; auf einem Stuhle hin und her -: op eenen stoel heen en weer wiegelen; an etwas -'

van

van

iets doen waggelen. I w. b.: (pop.)    -tanz, m.: oorlogsdans, dans van gewaslaan, ranselen, afranselen.    pende personen, fig.) oorlog; -that, vr.:

wacker, bv. n. en bw.: 1) wakker,    wapenfeit; -tragen, o.: het) dragen van

dapper; 2) wakker, waakzaam, (fig.) knap;    wapenen; -tragend, bv. n.: gewapend;

sicn - halten: zich goedhouden, zich    -trager, m.: wapendrager, schildknaap;

dapper weren; -arbeiten: hardwerken,    -übung, vr.: oefening in den wapenhan-

goed werken; - trinken: (fig. fam.) dapper    del, exercitie; -wache, vr.: bewaking van

drinken, stevig drinken; Einen - ausprü-    de wapenen.

gein: iemand duchtig    afranselen:-darauf    Waff'ling, m. (-es,    -s; mrv. -e':

gehen lassen: veel geld verteren.    (fam.) opstopper, muilpeer, oorveeg,

wack ig, bv. n.: vol ijle plekken,    waff nen, w. b.: wapenen; mit ge-

Wad, m. (-es, -s): (min.) geoxydeerde    waffneter Hand: gewapenderhand (sich

bruinsteen.    _    -, w. w.: zich wapenen).

Wad’dicke, vr.: (pop.) zoetwei.    Wag, in Sam. I -amt, o.: (openbare)

Wade, vr, :.(ontl.) kuit (d. i. dik van    waag, (inz.) stadswaag. Yoor verdere

het been). Zie Waden.    Sam. Zie Wage.

Wa’del, m. (-s;    mrv. -): staart;    wag, in Sam. | -bar, bv. n.: weeg-

I -birne, vr.: vroege peer.    baar; -barkeit, vr.: weegbaarheid.

Waden, in Sam. I -ader,vr.: kuitader; Wa’ge, in Sam. I -geld, o.: weegloon; -bein, o.: kuitbeen; -blutader, vr.: kuit-    -kunst, vr. (-lehre, vr.): evenwichtsleer;

ader; -muskei, m.: kuit-spier; -nerv, m.:    -stein, m.: Zie Wagestein,

kuit-zenuw.    IWa'ge, vr.: 1) evenwicht (in der

Wa'derI, m.: (pop.) waaier.    - halten: in evenwicht houden; die -

Waffe, vr.: wapen. Zie Waifen.    halten [3]: opwegen [tegen], gelijkstaan

Waffel, vr.: (gebakkene) wafel;    [met]; einander die - halten; tegen el-

I -backer, m.: wafelbakker;-backerin, vr.:    kander opwegen); 2) weegschaal (seine

wafelbakster; -bude, vr.: wafelkraam;    Worte auf die - legen: spr.: zijne woor-

-eisen, o.: wafel-ijzer; -kuchen, m.: ge-    den op een goudschaaltje leggen);

bakkene wafel; -teig, m.: wafelbeslag.    3) evenaar eener balans (die - steht

Waffen, vr. mrv.: wapenen ; von ver-    gleich: de evenaar staat in het huisje;

schiedenen van verschillende wapenen;    die - schnappt über: de evenaar krijgt

zu den -: te wapen!; zu den - rufen:    den doorslag}; 4) waag, kantoor van we-

onder de wapenen roepen; die -ergrei-    ging; 5) (str.) Weegschaal; (aan uurwer-

fen; de wapenen opvatten; in den -    ken:) slinger; (bij landmeters:) waterpas;

üben: in den wapenhandel oefenen;    6) waagstuk, waag, risico.

I-bruder, m.: wapenbroeder, krijgsmakker; IWa’ge, in Sam. I -balken, m.: ba--bruderschaft, vr.: wapenbroederschap;    lans, boom der weegschaal; -brett, o.:

-fabrik, vr.: wapenfabriek; -fahig, bv. n,:    weegvlak (waarop men de goed

in staat om wapenen te dragen, (fig.)    plaatst, die men wegen wil); -fisch,

weerbaar; -freund, m.: Zie -bruder;    namervisch; gebühren, vr. mrv.: weeg-

-gattung, vr.: soort van wapenen; -ge-    loon (enk.); -geld, o.: weegloon;-hals,

fahrte, m.: Zie -bruder; -geklirr, o.:    m.: waaghals; -halsig, bv. n.: roekeloos;

wapengekletter; -genoss, m.: Zie -bru-    -halter, m.: standerd van de weegschaal;

der; -genossenschaft, vr.: wapenbroeder-    -haus, o.: Zie no. 4 Wage; -herr, m.:

schap; -gerausch, o.: wapengekletter,    waagmeester; -knecht, m.: weger, knecht

krijgsgewoel; -genist, o. (-gestell, o.):    aan de waag;-kunst, vr.: 1) evenwichts-

wapenrek; -getöse, o. Zie -gerausch;    leer, 2) kunst om weegschalen te maken;

-glück, o.: geluk der wapenen, krijgsgeluk;    -macher, m.: weegschalen-maker, balansen-

-halle, vr, (-haus, o.): tuighuis, arsenaal;    maker; -muth [t], m.: roekeloosheid, waag-

-hemd, o.: maliënkolder; -herold, m.:    halzerij ;-meister, m.: waagmeester;-ord-

heraut van wapenen; -kammer, vr.: 1) wa-    nung, vr.: reglement van de stadswaag;

penkamer, wapenzaal, 2) tuighuis, arse-    -recht, bv. n.: waterpas, horizontaal;

naai; -klang, m.: Zie -gefclirr; -kleid,    -satz, m.: stelling, vooronderstelling,

o.: 1) krijgsmans-kleeding, 2) Zie-hemd;    -schale, vr.: weegschaal: -schein, m.:

-knecht, m.: krijgsknecht, soldaat; -kunst,    waagbriefje, bewijs van den waagmees-

vr.: 1) wapenhandel, kunst fom wapenen    ter; -scheit, vr.: (mtsl.) richtlat; -schrei-

te hanteeren, 2) kunst van oorlogen;-los,    ber, m.: klerk van den waagmeester;

bv. n.: ongewapend, (fig.) weerloos;    -spiel, o.: waagspel, kansspel; -stange,

-lust, vr.: behagen in net krijgsmans-    vr.: standerd van de weegschaal; -stein,

leven; -ort, m. (-platz, m.): 1) wapen-    m.: als gewicht dienende steen, steen

plaats, loopplaats, 2) exercitie-plein,    waarmede gewogen wordt; -stück, o.:

3) vesting; -probe, vr.: eerste wapen-    waagstuk; -zung, vr.: evenaar eener

feit; -putzer, m.: zwaardveger, wapen-    balans,

smid; -recht, o.: oorlogsrecht; -rock, m.:    Wa’gelchen, o. (-s; mry. -): wagentje.

Zie -kleid; ruf,    m.: wapenkreet;    Wa’geler, m. f-s; mrv. -): besluite-

-ruhe, vr.: wapenschorsing, stilstand van    looze, weifelaar; -wa'geln, w. o. h.: weife-

-scüau

wa^penen; -rüstung, vr.: wapenrusting;    len, besluiteloos zijn, zelf niet weten wat

i, vr.: wapenschouwing; -schmied,    men wil.

m.:    1) wapensmid, zwaardveger, (fig.) wa gen, w, b. onr. (wog; gewo’gen):

grofsmid, 2) inspecteur van het tuighuis; 1) wegen; 2) waterpassen; 3) (fig.) wikken -schmiede, vr.: wapenfabriek, wapensme- en wegen.

derij; -scnmuck, m.: versiersel van eene Iwa’gen, w. o. h. en w. b.: wagen; wapenrusting; -schrank, m.: kast voor    wer Nichts wagt, gewinnt nichts (of:

wapentuig; -spiel, o.: 1) wapenhandel,    - gewinnt, - verliert): (spr.) die niet

2) oorlogsspel; -stillstand, m.: Zie-ruhe;    waagt, niet wint; frisch gewagt ist halb

Wagniss, o. (-es; mrv. -e | nis; -ses; mrv. -se]); waagstuk, waag, gewaagde

niss.

in.:

eur*

waar

gewonnen: (spr.) frisch gewaagd is half gewonnen (sicn w. w.: zich wagen, zich blootstellen).

IWa gen, m. (-s; mrv. - en Wa'gen): wagen; rijtuig; (str.) Beer; der grosse -: (str.) de Groote Beer; der Hintersitz «ines -s: het bakje achter een rijtuig; das fiinfte Rad am (fig.) het vijfde wiel aan den wagen; die Pferde hinter den - spannen: (spr.) de paarden achter den wagen spannen.

IWa’gen, in Sam. I -achse, vr.: wa-gen-as; -bau, m.: (het) wagenmaken, (het) rijtuigmaken (-bau-Werkstatte, vr.: wa-genmakerij, wagenmakers-werkplaats, rij-tuigfabriek); -bauer, m.: wagenmaker, rijtuigmaker; -baum, m.: (van een twee-span-rijtuig:) boom, (van een boerenwagen:) disselboom; -burg, vr.: (mil.) verschansing (barricade) van wagens; -decke, vr,: (van rijtuigen:) kap, (van vrachtwagens en karren:) huif; -deichsel, vr.: dissel; -fabrikant, m.: rijtuigfabrikant; -fenster, o.: portier-raampje; -flechte, vr.: Zie -korb; -fracht, vr.: wagenvracht; -frohne [-frone], vr.: (hist.) heerendienst met wagen en paarden; -führer, m.: wagenmenner, voerman; -geleise, o.: wagenspoor; -gerassel, o.: geraas van rijtuigwielen; -geschirr, o.: tuig voor trekpaarden; -gestell, o.: onderstel van een wagen; -gestirn, o.: (str.) Beer; -halter, m,: (aan een vorstelijk hof:) opperstalmeester; -haus, o.: koetshuis; -kasten, m.: bak van een rijtuig; -kelle, vr.: krat van een wagen; -kette, vr.: remketting; -knecht, m.: 1) karreman, 2) voermansknecht, 3) (art.) artillerist; -korb, m.: geraamte voor rijtuigkap of wagenhuif; -ladung, vr.: wagenvracht; -leise, o.: wagenspoor; -leiter, vr.: wagenkrat (-leiter, vr. mrv.: zijladders van een wagen); -lenkei , wagenmenner, voerman; -macher, m.: wagenmaker; -pferd, o.: trekpaard; -rad, o.: rijtuigwiel; -remise, vr,: koetshuis; -rennen, o.: wedren met wagens; -salbe, vr.: wagensmeer; -schauer, m.: wagen-loods; -schlag, m,: (het) portier; -schmiere, vr.: wagensmeer; -schoppen, m.: wagen-loods; -schoss, m.: (tim.) wagenschot; -schrot, o.: ten ruwste gevierkant hout; -sitz, m.: koetsiersplaats (inz.: bok van een rijtuig); -sperre, vr.: remschoen,remketting, rem; -spur, vr.: wagenspoor; -sterne, m. mrv.: (str.) sterrenbeeld (enk.) van den Grooten Beer; -strange, m. mrv.: strengen van een rijtuig; -tritt, m.: trede van het rijtuig; -tuch, o.: Zie -decke: -wettrennen, o.: Zie -rennen; -winde, vr.: dommekracht; -zug, m.: 1) stoet van rijtuigen, 2) spoortrein.

Wa’ger, m. (-s; mrv. -): weger.

wag’lich, bv. n.: 1) te wagen, waag-baar, te besteken; 2) gewaagd, (fig.) gevaarlijk; 3) waaghalzig, roekeloos; I -keit, vr.: 1) waagbaarheid, 2) gewaagdheid,

3) waaghalzigheid, roekeloosheid,

Wagner, m. (-s; mrv. -): wagenmaker; I -arbeit, vr.: wagenmakerswerk; -handwerk, o.: wagenmakers-ambacht; -zunft, vr.: wagenmakersgilde.

Wagnerei', vr.: wagenmakerij, wagenmakers-ambacht.

onderneming; I wag’sam, bv. n.: gewaagd, gevaarlijk; I Wag'schaft, vr.: Zie Wag-

IWalil, vr.: (drk.) zeug, varken. I -, o. (-es; mrv. -e): tachtigtal, (van zeevisch:} vier snees.

I Wahl, vr.: 1) keus; Einem die -lassen: het aan iemand in zijne keus geven; Sie haben die -: gij hebt het in uwe keus; hatte er die - : als hij kiezen kon; eine gute - treffen: eene goede keus doen; 2) (stk.) verkiezing, (het) kiezen; - durch Kugelgreifen: ballotage;

I -abt, m.: gekozen abt; -akt, m.: verkiezing, stem uitbrenging; -altern, m.: mrv.: aangenomene ouders; -amt, o.: kiesbureau, stembureau; -ausschreiben. o.: uitschrijving van eene (de) verkiezing ; -beding, o. (-bedingung, vr.): voorwaarde waarop men verkozen is of zal worden; -befehl,

m. : Zie -aussehreiben;-berechtigt, bv.

n. : kiesbevoegd, stemgerechtigd; -bericht, proces-verbaal van de stem-opneming

(d. i. van den uitslag der verkiezing); -bestechung, vr.; omkooping van de kiezers; -bewerber, m.: candidaat bij eene (de) verkiezing; -bewerbung: vr.: (het) zich candidaat stellen; -bischof, m,: gekozen bisschop; -bühne, vr.: kiesverga-dering, vergadering van kiezers; -bürger, m.: kiesbevoegd (stemgerechtigd) burger; -census, m.: census voor de kiesbevoegdheid; -erbe, m.: gekozen erfgenaam ; -fahig, bv. n.: 1) verkiesbaar, 2) kiesbevoegd, stemgerechtigd; -fahigkeit, vr.:

1)    verkiesbaarheid, 2) kiesbevoegdheid, stemgerechtigdheid; -fall, m.: verkiezing; -feld, o.: 1) veld waar de verkiezingen plaats hadden, 2) slagveld; -folge, vr.: opvolging krachtens de verkiezing der kiesbevoegden; -fürst, m.: 1) (hist.) k vorst, 2) gekozen vorst; -geschaft, o.: verkiezing; -gesetz, o.: kieswet, wet op de yerkiezingen; -handlung, vr.: verkiezing; -herr, m.: (hist.) keurvorst; -kaiser, m.: gekozen keizer; -kaiserthum ft], o.: keizerrijk waar de keizer gekozen wordt; -kandidat', m,: Zie -bewerber; -kapitu-tion’, vr.: Zie -beding; -kind, o.: aangenomen kind; -kollegium, o.: 1) kiesveree-niging, 2) (hist.) college (lichaam) der gezamenlijke keurvorsten; -kommissar, m.: 1) commissaris voor de verkiezing,

2)    voorzitter van het stembureau; -könig, m.: gekozen koning; -königreich, o.: koninkrijk waar de koning gekozen wordt; -körperschaft, vr.: kiesvereeniging; -kugel, vr.: stemballe-tje; -liste, vr.: lijst der kiezers; -mann, m.: kiezer; -ort, m.: plaats waar de verkiezing gehouden wordt, (fig.) stembus; -platz, m.: 1) Zie -ort, 2) slagveld, (fig.) plaats voor het duel of tweegevecht; -protokoll, o.: Zie -bericht; -rath [t], m.: kiesvergadering; -recht, o.: stemrecht (Einem des -rechtes berauben, aan iem. het stemrecht ontnemen; das allgemeine -recht: het algemeene stemrecht); -reich, o.: rijk (koninkrijk, keizerrijk) waar de vorst gekozen wordt; -sohn, m.: aangenomen zoon; -spruch, vr.: leus; -stadt, vr.: 1) stemgerechtigde stad, 2) stad

de verkiezing plaats heeft; -statt, vr. (-statte, vr.): Zie -platz no. 2; -stimme, vr,: (bij verkiezingen uitgebrachte of uit te brengen) stem; -tag,

m.: dag van de verkiezing; -umtriebe, IWahr, in Sam. ! -arzenei', vr.: voorin. mrv.: kiesmanoeuvres (sich mit -um-    behoedmiddel; -baum, in.: slagboom;

trieben abgeben: voor de verkiezing in    -haft, bv. n. (-haftig, bv. n.): 1) waar, (fig.)

de weer zijn); -unfahig, bv. n.: 1) niet    echt, 2) waarachtig, 3) waarheidminnend;

verkiesbaar, 2) onbevoegd om te stem-    -haftigkeit, vr.: 1) waarachtigheid, waar-

men; -unfahigkeit, vr.: 11 niet-verkies-    heid, 2) waarheidsliefde; -heit, vr.:

baarheid, 2) onbevoegdheid om te srem-    waarheid [in -heit: in waarheid; Einem

men; -vater, m.: aangenomen vader;    die -heit sagen: aan iem. de waarheid

-versammlung, vr.:    kiesvergadering;    zeggen (ook fig. voor: aan iemand iets

-zettel, m.: stembiljet; -zeuge, m.: stem-    onder den neus wrijven of in de maag

opnemer, lid van het stem-bureau;    stoppen); der -heit zu nahe treten: aan

-zimmer, o.: kamer waar de verkiezing    de waarheid te kort doen; hinter die-heit

gehouden wordt, (fig.) stembus, (kkl.)    kommen: achter de waarheid komen;

conclave.    -heit ist der Kinder und Karren: (spr.)

walil, in Sam. I -bar, bv. n.: verkies-    kinderen en gekken zeggen de waarheid];

baar, te kiezen; -barkeit, vr.: verkies-    -heits, in Sam. (-freund, m.: minnaar van

baarheid; -blatt. o.: (spl.) troefblad, als    de waarheid; -liebe, vr.: waarheidsliefde;

troef gekeerde kaart.    -liebend, bv. n.: waarheidminnend:-scheu,

Walile, m. (-n; mrv. -n): 1) Waal,    vr.: vrees voor de waarheid; -wiarig, bv.

Luikerwaal, (pop.) vreemde snoeshaan;    n.: met de waarheid in strijd, onwaar);

2) (het) zoeken naar verborgene schat-    -nehmbar, bv. n.: merkbaar, te bespeuren;

ten.

-nehmbarkeit, vr.: merkbaarheid; -nehmen, Wali'len, in Sam. I -distel, yr.: (pik.) w. b. onr.: 1) waarnemen, gebruik maken walendistel.    yan, 2) waarnemen, opmerken, gadeslaan,

wali'len, w, b.: 1) kiezen; durchs Loos    3) merken; -sage, in Sam. (-geist, m.:

-: de keus beslissen door het lot; durch    voorzeggende geest; -kunst, vr.: kunst

Kugelgreifen -: ballotteeren; 2) Trumpf    om de toekomst te voorspellen, waar-

-: (spl.) troef maken, eene kaart keeren    zeggerij); -sagen, w. b.: voor spellen,

als troefblad (b.v.: Herz -: harten troef    voorzeggen (w. o. h,: waarzeggen;

maken).    Einem - sagen : aan iemand waarzeggen;

Wahler, m. (-s; mrv. -): kiezer,    sich - sagen lassen: zich laten waarzeggen);

kiesbevoegde, stemgerechtigde; (hist.)    -sager, m. (-s; mrv. -): waarzegger

keurvorst.    (-sagerstab, m.: wichelroede, tooverstaf;

Wahlerei’, vr,: 1) verkiezing; 2)kies- Zie ook -sage;; -sagerei', vr.: waarzeg-manoeuvres, knoeierijen bij het verkie- gerij; -sagerin, vr. (mrv. -nen): waarzeg-zingswerk.    ster; -sagerisch, bv. n.: waarzeggend;

walilerisch (wah’lig), bv. n.: kies- -schauen, w. b.: voor spellen, voor zeg-keurig, moeielijk te bevredigen.    gen; -schauer, m. (-s; mrv.-): waarzegger,

IWalin, m. (-es, -s): waan; in dem-e    voorzeggende geest; -schauung, vr.:

stehen: in den waan verkeeren; Einem waarzeggerij, voorspelling; -scheinlich, seinen - benehmen: (fam.) iemand uit bv. n.: 1) waarschijnlijk, 2) vermoedelijk; den droom helpen, I -, bv. n.: 1) ledig, -scheinlicnkeit, vr.: 1) waarschijnlijkheid, 2) (van (dranken:) verschaald, smakeloos, 2) vermoedelijkheid (-scheinlichkeitsrech-slap.    nung, vr.: kansrekening); -spruch, m.:

IWalin, in Sam. I -begriff, m.: wanbe- uitspraak van den jury. yerdict der ge-grip; -bett, o.: (jag.) verlaten leger (van ; zworenen; -tonne, vr.: (zeew.) bakenton, een hert); -bild, o.: droombeeld, hersen- boei; -zeichen, o.: 1)voorteeken,2)teeken, schim; -bürtig, bv. n.: onecht;-ecke, vr.: kenteeken.

(tim.) wankant; -fracht, vr.: (kpv.) ballast- Walir, in Sam. I -geld, o.: (hist.) vracht; -gebilde, o.: Zie -bild; -glaube,    bloedboete, boete-geld aan de erfgenamen

m.: wangeloof, dwaalgeloof;-haft, 1) her-    van den verslagene te betalen door

senschimmig, 2) valsch, verkeerd; -hotf-    dengene die hem gedood had; -haft,

nung, vr.: (fig.) zoete hoop;-kante, vr.:    bv. n.: duurzaam; -mann, m.: borg:

(tim.) wankant; -kantig, bv. n.:wankantig;    -schaft, vr.: waarborg, borgtocht; -wolf,

-klugheit, vr.: waanwijsheid, ingebeelde m.: weerwolf, wijsheid; -korn, o.: ledig koorn (ledige    Wah’re, vr.: 1) dijk, dam; 2) hoede,

ewaar

koorn-aren); -macht, vr.: onmacht; -mass, (het) op zijne hoede zijn. o,: slechte maat; -schaffen, bv. n.: wan-    wali’ren, w. b.: ontwaren, g(

staltig, misvormd; -schluss, m.: drogrede;    worden; 2) zorg dragen voor, beschermen,

-sinn, in.: waanzin; -sinnig, bv. n.: waan-    verdedigen, handhaven; 3) waarborgen,

w. w.: op zijne acht nemen, zich

zinnig; -sonne, vr.: (str.) bijzon; -stolz, instaan voor (sich -, bv. n.: aanmatigend, vol verbeelding, vol hoede zijn, zich in eigenwaan; -sucht, vr.: waanzin; -süchtig, wachten), bv. n.: waanzinnig; -tugend, vr.: schijn- wali’ren, w. o. h.: 1) duren,voortduren, deugd; -weise, m.:    1) drogredenaar,    aanhouden;    2) van duur zijn, stand

2) waanwijze gek; -weisheit, vr.: 1) drog- houden.

vgw.: euwig-

redenaars-wijsheid, 2) waanwijsheid;-witz, wah rend, vz. [2]: gedurende, tijdens, m.: waanzin; -witzig, bv. n.: waanzinnig. bij, onder; - seines Lebens: bij (tijdens) wah nen, w. o. h.: wanen, in den waan zijn leven; - seiner Prasidentschaft: onder verkeeren.    (tijdens) zijn presidentschap. I -,

Iwalir, bv. n.: waar; (fig;.) echt; da ist terwijl. I -, bv. n.: durend; ewige kein -es Wort daran: er is geen woord durend, waar van; es ist nicht gut, Alles zu sagen, walir'licli, bw.: waarlijk, inder-was - ist: (spr.) de waarheid wil niet altijd daad,

gezeid wezen.    Wali’rung, vr.: 1) ontwaring, (het)

m.): (vog.) goudlijster; -amt. o.: houtvesterij; -amtmann, m.: houtvester; -anemone, vr,: wilde anemoon; -apfel,m.: wilde appel; -axt, m.: 1) houthakkers-bijl, 2) merkhamer (voor de boomen die gerooid zullen worden); -axten, w. b.: (boomen:) merken ten teeken dat ze gerooid moeten worden; -bach, m.: woudstroom, door het boseb stroomende beek; -bau, m.: boschteelt; -baum, m.: boom in (uit) het bosch, woudboom; -bedeckt, bv. n.: met bosch bedekt; -beere, vr.: boschbezie, blauwe bes; -beute, vr.: holle boom met wilde bijen er in; -bewachsen, bv. n,: Zie -bedecht; -bewohner, m.: boschbewoner; -biene,

feTr/rmi^^eVd^dilfn'

3) waarborging.

Wah’rung, vr.: 1) duur, voortduring; (fig.) standhouding; 2) (mtw.) muntvoet, standaard, (fig.) geld; in hollandischer in Hollandsch geld; nach nieder-landiseher -: naar den Nederlandschen muntvoet.

Waib’el, m.: Zie Webel. Waiblinger, m. mrv.: (hist.) Gibellij-nen; weib'lingisch, bv. n.: Gibellijnsch.

Waid, m. (-es, -s): weede, pastel;

I -asche, vr.: weedasch; -farber, m.: blauwverver; -kuchen, m.: weede-koek; -küpe, vr.: blauwververs-kuip; -mühle, weede-molen.

Waid'e, enz.: Zie Weide, enz.

IWais’e, m, (-n; mrv. -n) en vr.: 1) wees, ouderloos kind; 2) weeskind, in weeshuis opgenomen kind.

IWai’se, vr.: (visch:) grondel; (min.) opaal.

Wals en, in Sam. I-amt, o.: weeskamer; -geld, o.: aan weezen (of: aan een weeskind) toebehoorend geld; -gericht, o.: weeskamer; -gut, o,: aan weezen (of: aan een weeskind) toebehoorend goed; -haus, o.: weeshuis; -herr, m.: regent van een weeshuis; -kind, o.: weeskind; -knabe,m.: weesjongen; -madchen, o.: weesmeisje; -mutter, vr.: weesmoeder, weeshuismoeder; -rath [tl, m. (-richter, m.): Zie -herr; -stand, m.: ouderloosheid; -vater, m.: weesvader, weeshuisvader.

Waiz en, m. Zie Weizen.

Wa ke, vr.: 1) wak, ijle of opene plek in het ijs; 2) (vv.) bijt (voor nen-gelaars, om op het ijs te visschen); (ook:) kruisnet; 3) schapevacht; 4) rots-

vr.:

een

zwy (uit) het

(ins.) wilde bij (-bienenrecht, o.: recht om wilden honig te zamelen; -birne, vr.: wilde peer; -blume, vr.: boschbloem, in het wild groeiende bloem; -bock, m.: (drk.) wilde bok, (ook:) woud-antilope (-bocks-horn, o.: pik.: in het wild groeiend zoethout); -boden, m.: boschgrond; -brand, m.: boschbrand; -bruder, m.: in het bosch verblijf houden de kluizenaar; -buche, vr.: (pik.) roode beuk; -bürger, m.: boschbewoner; -ehor, m.: (dk.) gevederd koor in het bosch; -distel, vr.: (pik.) wouddistel, (ook:) hulst; -dorf,o.: door bosch omringd, dorp; -dost (-dosten), m.: (pik.) wilde munt, basterd-marjolein; -drossel,m.: (vog.) boschlijster; -dunkei, o.: donkerheid (somberheid) in een bosch; -eber, m.: wild ’n, everzwijn; -eiche, vr.: eikeboom in bosch; -eigenthümer [tl, m.: eigenaar van een (het) bosch; -ein, bw.: het bosch in; -einsiedler, m.: Zie-bruder; -eisen, o.: -axt; -eppich, m.: (pik.) klimop ; -erdbeere, vr.: wilde aardbezie; -esche, vr.: gemeene plataanboom; -esel, m.: steen,    woud-ezel, gestreepte ezel, zebra; -eule,

Wal, o. (-es; mrv. -e): 1) veldslag,    vr,: (vog.) bosch-uil; -ewig, o.: (pik.)

gevecht; 2) slagveld, kampplaats; 3) lijk,    klim-op; -farn, m. (-farnkraut, o,): (pik.)

verslagene; 4) walvisch (Zie Walliisch);    boschvaren; -feier, vr.: schofttijd der

I -halla, vr.: slagveld, kampplaats, (in de mijnwerkers; -fenchel, m.: wilde venkel; Noordsche fabelleer:) Walhalla, helden- •-fink, m.: (vog.) boschvink; -flachs, m.: hemel, (als z. n. o. [-s]: Walhalla (helden-    vlaskruid; - flechte, vr,: boommos; -flöte,

tempel te Regensburg); -nuss, vr.: Zie    vr.: herdersfluit; -frevel, m.: overtreder

Wall..*.; -platz: Zie Wahl....; -rat,    van de wet op de houtvesterij;-gebirge,

m.:

Zie Wallrath; -ross, o.: Zie    o.: boschrijk gebergte; -gedinge, o.:

Wall....; -statt: Zie Wahl....;    vergadering van de ambtenaren der

-trappe, vr.: schabrak, paardedek.    houtvesterij om te bepalen welke boomen

IWalach, m. (-en; mrv. -en): Wala-    er verkocht moeten worden; -geflügel, o.:

chijër, Walak; Wa'lache, m. (-n; mrv. -n):    boschgevogelte; -gegend. vr.: boschstreek,

Walachijër, Walak; Walachei', vr.: (adk.)    boschrijke streek; -gehage, o.: park

Walachijë; Wa'lachin, vr. (mrv. -nen):    (wandelpark) met hoog geboomte;-geier,

Walachische, Walakkin; wa'lachisch, bv.    m.: (vog.) buizerd, muizenvalk; -geiss,

n.: Walachisch, Walachijsch.    vr.: wilde geit; -geist, m.: (fab.) boschgod,

IW^alach, m. (-s; mrv. -e): gesneden    sater, faun, (drk.) meerkat, (ook:) slinger-

hengst, ruin.    aap; -geraume, o.: opene plaats (plek

wa'lachen, w. b.: ruinen.    zonder boomen) in een bosch; -gerecht,

IWald, m. (-es, -s; mrv. Wal’der):    bv. n.: in het boschwezen ervaren; -ge-

bosch, woud; (fig.) houtgewas, takken-    sang, m.: gezang (gekweel) der vogels in

kruin; einen - von Haaren haben: (fig.    het bosch; -geschrei, o.: jachtrumoer,

fam.) een fermen krullebol hebben; den    geschreeuw der jagers ; -gesell, m.: (fig.)

- vor lauter Baumen nicht sehen: (spr.)    jachthond; -gesetz, o.: wet op de hout-

geen bosch kunnen zien door al de    vesterij; -gewachs, o.: 1) boschgewas,

boomen; wie man in den - schreit, so    2) in bosschen groeiende plant; -glöck-

schallt es wieder heraus: (spr.) op gekke    chen, o. (-glockenblume, vr.): (pik.) akelei,

vragen heeft men gekke antwoorden te    klokbloem, pantoffeltje; -gott, m.; Zie

verwachten.    -geist; -gottheit, vr.: (fab.) boschgod,

IWald, in Sam. | -acker, m.: akker in    (ook:) boschnimf; -göttin, vr.: (fab.) bosch-

het bosch; -affe, m.: 1) kleine aap,    nimf (-göttinkraut, o.: pik.: reinvaren,

2) boschmensch; -ameise, vr.: (ins.)    wormkruid); -graf, m.: opperhoutvester;

groote mier; -ammer, vr. (-ammerling,    -gras, o.: boschgras; -grasmücke, vr.:

: vee-in het

Vn.oV    hOHlist, m.'.

waldhoornblazer ; -hügel, m.: met bosch-groei bedekte heuvel; -huhn, o.: (vog.) korhoen; -hummel, m.: (ins.) wilde hommelbij; -hüter, m.: boschwachter; -hutte, vr.: hut in een (het) bosch; -imme, vr.: (ins.) wilde bij; -kafer, m.: (ins.) vliegend hert; -katze, vr.: wilde kat; -kauz, m.: (vog.) bosch-uil; -kirsche, vr.: wilde kers (-kirschbaum, m.: wilde kerseboom); -klafter, o.: (een) vaam brandhout gemeten in het bosch; -knecht, m.: boschknecht; -kümmel. m.: wilde tijm; -land, o.: bosch-land; -leben, o.: boschleven, (het) leven in de bosschen; -lehen. o.: (hist.) boschleen. als leengoed

-nessel, vr.:

m.:

voor bosch-opmetingen; -sache, vr.: bosch-zaak; -salat* m.: wilde latuw; -sanger, m.: (dk.) zangvogel in het wild; -schabe, schalebijter; -schaden, m.:

nwacnter; -warts* v₀, naar het bosch;-wasser, o.: boschwater, water (beek, meer, enz.) in het bosch; -weg* m.: weg door het bosch, boschweg; -weide* vr,: boschvoeder* den dieren tot voeder dienend boschge-was ; -weiderich, m.: (pik.) gele pimpernel; -weizen, m.: wilde tarwe; -wiese, vr.: grasvlakte (weideveld) omringd door bosch; -wiesel, o.: (drk.) fret; -winde, vr.: kamperfoelie; -wirthschaft [t], vr.: ¹____¹

(vog.) basterd-nachtegaal; -grille, vr.: veldkrekel; -grün, o.: boschgroen;-hahn, m.: (vog.) korhaan; -hammer, m.: Zie -axt; -hase, m.: in bosschen levende haas; -haus, o.: huis in het bosch; -heinze, vr.: (ins.) wilde bij; -henne, vr.: (vog.) korhoen; -herd, m.: vinkenbaan ineen bosch; -herr, m.: 1) eigenaar van een (het) bosch, 2) intendant over de bosschen rondom eene stad, 3) (vog.) steenvalk; -hirse, vr.: wilde gierst; -hirte, m. hoeder (schaapherder) die zijn vee i bosch laat grazen; -höhe, vr.: met bosch-groei bedekte hoogte; -holder (-holunder), m.: wilde vlier: -honig, m.: wilde honig; -hopfen, m.: wilde hop; -horn. o.: (muz.) waldhoorn, (ins.) hoornslak; -h

____________; -lehen, o.: (hist.) boschleen,

als leengoed bezeten bosch; -leite, vr.: (jag.) zoom van het bosch; -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik; -leute, m. mrv.:

1)    boschbewoners, 2) werklieden in het bosch, 3) houthakkers; -lilie, vr.: (pik.) kamperfoelie; -malve, vr.: (pik.) wilde maluwe; -mangold, m.: (pik.) klein wintergroen; -mann, m.: 1) boschbewoner,

2)    wilde, 3 (drk.) boschmensch, orang-oetang, 4) (fab.) boschgod, sater, faun,

5) (jag.) speurhond; -mannchen, o.: (fab.) boschduiveltje, aardmannetje, (pik.) ster-leverkruid; -mark, vr.: grenspaal van een (het) bosch; -mast, vr.: boschvoeder, (inz.) eikelvoeder; -maus, vr.: veld-rat; -meier, m.: (pik.) gele pimpernel; -meister, m.: 1) Zie no. 2 -lierr, 2) en 3) Zie -manneken; -melde, vr.: (pik.) wilde melde; -mensch, m.: Zie no. 1 en 3 -mann; -messer, m.: landmeter voor de bosschen; -milbe, vr.: (ins.) houtluis; -mist, m.: bladermest; -mitte, vr.: (het) midden (fig.: het hart) van het bosch; -moos, o.: boom-mos; -morgen, m.: (een) morgen bosch-grond; -musik, vr.: (fig.) Zie -gesang; -nachtschatten, m.: (pik.) belladonna;

(pik.) stinkende netel; -nut-zung, vr.: vruchtgebruik van een bosch; -nymphe, vr.: (fab.) boschnimf; -ochs, wilde stier, buffel; -ordnung, vr.: wet op de houtvesterij; -pech, o.: boomhars; -pferd, o.: wild paard; -pflanze, vr.: bosch-plant; -rabe, m.: (vog.) boschraaf; -ratte, vr. (-ratze, vr.): boschrat; -rauch, m.: Thuringer gomhars; -rebe, vr.: (pik.) winde; -recht, o.: 1) rechten en privilegiën van den eigenaar of vruchtgebruiker van een bosch, 2) houtvesterij, 3) Zie -ordnung; -rechten, w. b.: (tim.) ten ruwste behakken; -reien, bv. n.: rijk aan bosch-groei, boschrijk; -reiter, m.: boschwachter te paard; -revier, o.: boschgebied; -riegel, m.: (plk.1 zilverblad; -rübe, vr.: (pik.) varkensbrood; -ruthe [t], vr.: meetroede

1) boschbeschadiging, 2) vergrijp tegen de wet op de houtvesterij ;-schau, vr.: bosch-pectie, bosch-opneming; -schlange, vr.: (drk.) boschslang; schnecke, vr.: (ins.) tuinslak; -schnepfe, vr.: (vog.) snip, snep; -schreiber, m.: Klerk bij de houtvesterij; -schritt, m.: schrede (bij de bosch-opmetingen) ; -schütze, m.: boschwachter* koddebeier ; -schwein, o.: wild varken; -see, m.: meer te midden van bosch; -spargel, m.: wilde asperge; -sperling, m.: boscbmusch; -stadt, vr.: woudstad, stad in een boschrijk oord (waldstadter See, m.: adk.: Wald-stadter Meer, Meer van Lucern); -stein, m.: grenssteen in (van) een bosch; -strafe, vr.: geldboete wegens boschbeschadiging of andere overtreding van de wet op de houtvesterij ; -streu, vr.: strooileger van droge boombladeren; -stroh, o.: (pik.) walstroo, boschwalstroo; -strom, m.: woudstroom; -taube, vr.: boschduif; -teich, m.: door bosch omringde vijver;-tenne, vr.: Zie -herd; -teufel, m.: (drk.) bosch-duivel, (fab.) boschgod, sater, faun; -thal,

o. (-thalchen, o.): laagte in een bosch* boschvallei; -thier [t], o.: 1) in de bosschen levend dier, 2) gems; -veilchen, o.: wilde ranonkel; -verbrechen, o. (-vergenen*

o.): Zie -frevel; -vogel, m.: 1) bosch-vogel, in bosschen levende vogel, 2) ca-suaris; -vogt, m.: boschwachter; -warts bw.: boschwaarts, b’osch-teelt; -ziege, vr.: Zie -geiss.

Wald’cken, o. (-s; mrv. -): boschje.

Walden'ser, m. mrv.: (hist.) Walden-zen (bv. n.: Waldenzisch).

waldickt, bv. n.: boschachtig (z. n. o.: kreupelbosch, kreupelhout); wal'dig, bv. n. boschrijk; Wald'ine, vr.: (jag.) wijfjes-speurhond; Wald’ner (Wald'ner), m. (-s; mrv. -): boschbewoner; Wakdung, vr.: 1) boschland, 2) bosch.

walen, w. o. h.: (zeew.) gieren.³

Wal’ger, in Sam. I -holz, o.: rolhout, rol.

wal gern (wakgern, wal’lern), w. b.: uitrollen, b.v. deeg.

Walk, in Sam. I -erde, vr.: vollers-aarde; -rass, o.: volkuip; -gebaude, o.: volmolen; -holz, o.: (hoedenmakers-) vilt-hout; -kessel, m.: viltketel; -mühle, vr.: volmolen ; -müller, m.: voller; -rippe, vr.: valsche plooi, valsche vouw; -tafel, vr.: (hoedenmakers-)vilttafel; -trog, m.: volkuip ; -werk, o.: volmolen.

Wal'ke, vr.: 1) (het; vollen; (bij hoedenmakers:) (het) vilten; 2) volmolen;

3) (fig. fam.) afranseling, ferm pak slaag.

walken, w, b.: (laken, enz.:) vollen; (bij hoedenmakers:) vilten; (fig.) afranselen, een pak slaag geven aan.

bedevaart

vr.:

m.:

Wallung, vr.: koking; (fig) opbrui-sing; (ook:) opgewondenheid.

God

Walker, m„ (-s; mrv. -): voller; 1 -distel, vr.: vollersdistel; -erde, vr.: vollers-aarde; -lohn, m.: vollersloon; -roche, m.: (visch:) stekelrog; -thon, m.: vollers-aarde.

IWall, m. (-es, -s): (kkk) opbruising, <het) komen opzetten, nooge graad van kookhitte. I -, m. (-es, -s; mrv. Wal'le): 1) (vest.) wal; 2) dam (ook fig.), dijk (einen - afführen: een dam opwerpen); 3) (zeew.) land, kust, oever; 4) tachtigtal, (van zeevisen:) vier snees.

IWall, in Sam. I -absatz, m.: (vest.) herm; -anker, o.: (zeew.) land-anker; -arbeit, vr.: schanswerk, werk aan de wallen (aan de vestingwerken); -arbeiter, m.: schanswerker; -bekleidung, vr.: wal-bekleeding; -bruch, m.: bres; -bruder, m.: bedevaartganger, pelgrim; -fahrt, vr.:

(-fahrtsort, m.: bedevaartplaats); -fahrten, w. o. h.: eene bedevaart doen; -fahrter, m.: Zie -Ibruder; -fisch, m.: Zie 29 reg. lager; -gang, m.: (yest.) walgang; -graber, m.: schansgraver; -kammer, vr.: kazemat; -katze, vr.: (vest.) stormkat; -keiler, m.: kazemat; -kugel, vr.: puntkogel; -nuss, vr.: walnoot (d. i. groote okkernoot); -nussbaum, m.: wal-noteboom; -öffnung, vr.: Zie -bruch.; -rath [Walrat], m,: walschot, spermaceti (-rathlicht, o.: spermaceti-kaars); -ross, o.: (drk.) walrus (-rosszahn, m.: walrus-tand); -scheit, o.: richtlijn voor het talud; -schild, o.: (vest.) ravelijn, buitenwerk, halve maan; -setzer, m.: schansgraver; -stroh, o.: (pik.) Onzerlievevrouwe-bed-stroo; -wind, m.: (zeew.) landwind; -wurz, (pik ) waalwortel, wilde vlier.

Wal lach, m.: Zie tweemaal Walach,

wal lachen, w. b. : Zie walachen.

wallen, w. b.: (kkk.) gaar laten meuken.

wal len, w. o. h.: 1) onstuimig golven, (fig.) woelig zijn; 2) omhoog bruisen, (fig.) koken, zieden; 3) ter bedevaart gaan, (ook:) ronddolen, omzwerven; wal’lend, bv. n.: 1) golvend (ihr -er Busen: haar golvende boezem), 2) kokend, bruisend (das -e Meer: de woelige zee, de kokende zee); Wal’ler, m. (-s; mrv. -): bedevaartganger, pelgrim.

Wall’fisch, m.: walvisch; I-ahnlich (-ar-tig). bv.n.: walvischachtig; -assel,vr.: (visch:) krabbe; -barte, vr. mrv.: walvisch-baar-den; -bein, o.: walvischbeen, balein; -fahrer, m.: walvischvaarder; -fang, m.: walvisch-vangst; -fanger, m.: walvischvanger; -fett, o,: walvischspek; -finne, vr.: walvischvin; -grieben; vr. mrv.: kanen van walvisch-traan; -jager, m.: walvischvanger; -laich, kuit van den walvisch; -lien, vr.: harpoen der walvischvaarders; -speek, o.: walvischspek; -thran, m.: walvischtraan; -tödter [-töter], m.: zwaardvisch, noord-kaper.

Wallis, o.: (adk.) Wallis (l.naamvan een graafschap in Engeland; 2. naam van een der Zwitsersche kantons); Wal’liser, m.: (-s; mrv. -): Walliser (als bv. n.: Walliser); Wal'liserin, vr. (-nen): Wal-liserin.

Wallon’, m. (-en; mrv. -en): Waal; Wallo'ne, m. (-n; mrv. -n): Waal; Wallo’-nin, vr. (mrv. -nen): Waalsche; Wallo'-nisch, bv. n.: Waalsch.

Walm, m. (-es; -s; mrv. -e): walm, dwalm; (bwk.) glooiing, helling; I -dach, o.: glooiend (hellend) dak, afdak.

walmen, w. o. h.: glooien, hellen, schuin loopen.

Walpur’gis, vr : (eigennaam:) Wal-purgis; | -abend, m.; laatste April-avond; -kraut, o.: (pik.) maankruid; -mai, m.: (pik.) kerse-struik; -nacht, vr.: Walpurgis-nacht, heksennacht (tusschen 30 April en 1 Mei); -tag, m.: Sinte Walpurgis (1 Mei).

Wals, vr,: Zie Wels.

walsch, bv. n.: vreemd, uitheemsch (inz. Italiaansch; ook: Fransch); (pop.) vreemd, zonderling, wonderlijk; die -e Schweiz: Fransch Zwitserland; die -e Praktik: (kph.) het Italiaansch boekhouden; -e Bohne: snijboon; -e Nuss: groote okkernoot; ein -er Hahn: een kalkoen-sche haan; ein -es Huhn: eene kalkoen;

I -kohl, m.: savooie-kool; -korn, o.: Turk-sche tarwe, maïs; -land, o.: Italië; -neu-burg, o.: Neufchatel (in Zwitserland).

wal’schen, w. o h.: (pop.) koeterwalen.

Walt'bote, m. (-n; mrv. -n): 1) gouverneur; 2) gezant, gemachtigde; 3) deurwaarder.

wal'ten, w. o, h.: bestieren, regeeren; über etwas schalten und -: geheel naar eigen goedvinden beschikken over iets of leven met iets; lasst ihn nur -: laat hem zijnen gang maar gaan; walte es Gott (Gott walt’ ’s): God geve het!, geve !

Wal’ter, m. (-s; mrv. -): beschikker, bestierder.

Wal’ther, m.: (eigennaam:) Wouter.

Waltung, vr.: bestier, beheer.

Walz, m. (-es; mrv.-e): wild varken;

I -distel, vr.: (pik) hulst; -eisen, o.: plaat-ijzer, geplet ijzer; -holz, o.: rol, houton rol; -rad, o.: rolletje; -werk, o.: pletmolen.

Wal’ze, vr.: rol, cylinder.

IWalzen, o. (-s): 1) pletting, (het) plat-rollen, (van deeg: het) uit-rollen; 2) ronddraaiing; (fig.) dans, wals; I -för-mig, bv. n.: rolvormig, cylindervormig; -linie, vr.: slakkelijn, schroeflijn; -rad, o.: cylinder-rad; -schnecke, vr.: kinkhoorn; -spiegel, m.: cylinder-spiegel; -stein, m.: steenen rol, rol van steen; -tute, vr.: kinkhoorn.

Iwal'zen, w. b.: 1) pletten, plat-rollen; (deeg, enz.) uitrollen; 2) cylindervormig maken. ¹ -, w. o. h.: 1) in het rond draaien; 2) walsen, dansen.

wal’zen, w. b.: rollen; (fig.) wentelen ; etwas von sich -: (fig.) iets van zich afschuiven; I sich -, w. w.: 1) ronddraaien, 2) wentelen; sich im Kothe [t] -: in het slijk wentelen.

Wal zer, m. (-s; mrv. -): 1) roller; 2) walser, danser; 3) wals.

Walzer, m.: 1) rol; 2) log gevaarte, zwaar voorwerp (dat gerold of gewenteld moet worden om het te verplaatsen), (fig,) zwaar oud boek, (pop.) bakbeest van een boek.

Wamme, vr.: (van een rund:) hals-kwabbe, kossem; (fig,) pens, ingewand van

o. (-es,    -s; mrv. e): Zie

mi.:

vr.:

rondreizend, Schau-

yan -mann, m.:

rer.

Wan’derschaft, vr.: reis; (van een ambachtsmans-knecht:) zwerftocht om zich in zijn vak te bekwamen; auf die - gehen: zijne reis (zijn tijdvak van reizen) aan-- sein: op reis zijn, (van

geslacht vee; (fig. fam.) pens, buik.

Wam'mer, vr.: kwast (in hout).

Wamms, m. en o. (-es, -es, -s; mrv. -e en Wamm’ser): wambuis (pop.: wammes), buisje, baatje.

Wamms’chen, o.: buisje, wambuisje, wamm’sen, w. b.: (pop.) afranselen, (aan iemand) op zijn wammes geven.

Wampe, vr.: Zie Wam me en

Wanst.

Wants (Wamschen, wamsen). Zie de vroegere spelling met mm.

Wan, in Sam. I -holz, o.: wankantig hout; -zeit, vr.: tij en tegentij.

Iwancl: Zie winden.

I Wand,

Gewand.

IWand, vr. (mrv. Wan’de): wand, (binnen-)muur, beschot; (fig.) zijde; eine -tühren: een muur (een beschot) zetten; spanische -: kraamschot, kamerschot (Zie ook Wande); I -bank, vr.: bank tegen den muur; -bekleidung, vr.: 1) lambrizeering, 2) behangsel; -besen, ragebol; -bude, vr.: 1) kraampje, stalletje, 2) pothuis; -decke, vr.: behangsel; -fest, bv. n.: spijkervast; -flechte,

(op muren groeiend) mos; -kalender, m.: 1) plak-almanak, 2) scheurkalender; -kamin, o.: in den muur gemetselde schoorsteen; -kraut, o.: (pik.) muur; -laus, vr.: (ins.) wandluis, weegluis; -leuchter, m.: armblaker, luster; -moos, o.: Zie -flechte; -pfeiler, m.: pilaster; -rahmen, m,: droograam; -ruthen [t|, vr. mrv.: (mnw,) schoorpalen, stutten; -saule, vr.: kolom (pilaar) die half uit den muur uitspringt; -schmied, m.: (ins.) tikkertje; -schrank, m.: kast in (of: tegen) den muur ; -schraube, vr.: kapstok-schroef; -spiegel, m.: penantspiegel; -tau, o.: (zeew.) hulptouw, zwichtlijn; -uhr, vr.:

1)    huisklok, staande klok, 2) klokje.

Iwan’de: Zie winden.

'Wande, vr. mrv.: wanden; (zeew.)

hoofdtouwen, (het) want.

Wan del, m. (-s): 1) wisseling, verandering; ohne -: onveranderlijk; 2) blaam, smet, vlek; ohne -; onberispelijk; 3) le-» vensgedrag, manier van zijn en doen; in Handel und -: in handel en wandel;

I -bahn, vr.: wandeling, wandeldreef, wandelplaats ; -bar, bv. n.: 1) veranderlijk, (fig.) voorbijgaande, 2) gebreken krijgend, (fig.) vergankelijk (-bar werden: gebreken krijgen -, -barkeit, vr.: 1) veranderlijkheid,

2)    vergankelijkheid; -geist, m.: veranderlijkheid; -glück, o.: veranderlijk (onbestendig, wisselvallig) geluk; -los, bv. n.: onveranderlijk ; -monat, m.: veranderlijke maand (d. i. April); -platz, m.: wandelplaats; -stein, m.: grenssteen, grenspaal, landpaal; -stern, vr.: (str.) planeet, dwaalster; -thurm [t], m.: (hist. -mil.) muurbreker; -wetter, o.: veranderlijk (ongestadig) weder; -weise, vr,: (tik.) wijs (ver-voegingsvorm der werkwoorden); -zeit, vr.: veranderlijke tijd, tijd van wisselingen, (tik.) werkwoords-)tijd.

Avan'deln, w. o. h. en s.: 1) wandelen, loopen, gaan; (fig.) zich gedragen; handelen; unstraflich -: onberispelijk handelen; handeln und -: zich gedragen, zich in handel en wandel toonen.l -, w. b: 1) veranderen, verwisselen; 2) wisselen.

wan’delnd, bv. n.: loopend; -es Blatty o.: (ins.) wandelend blad.

Wan'delung, vr.: verandering; (fig.) gedaante-verwisseling; (theo.) transsubstantiatie.

Wander, in Sam. I -biene, vr.: (ins.) rondzwervende bij; buch, o.: dienst-boekje van een ambachtsmans-knecht, die van de eene plaats naar de andere trekt om ondervinding in zijn vak op te doen (zooveel als „reispas” van een ambachtsmans-knecht); -bündel, m.: reiszak; -bursche, m.: ambachtsmans-knecht met een -buch; -drossel, vr.: (vog.) trek-lijster; -gerath [t], o.: reisgoed, bagage; -gesell, m.: Zie -bursche; -jahr, o.: trekjaar van een -bursche (er hat seine -jahre gemacht: hij heeft den vereischten tijd op verschillende plaatsen als knecht gewerkt); -leben, o.: zwervend (rondzwalkend) leven; -maus, vr. (-ratte, vr., -ratze, vr.): (drk.) lemmen, Noordsche trekmuis; -raupe, vr.: (ins.) trek-rups; -stab, m.: pelgrimsstaf (den -stab ergreifen: fig.: op reis gaan, den tocht aanvaarden; den -stab weiter setzen: fig.:*; zijne reis vervolgen) ; -taube, vr.: (vog.) Amerikaansche wilde duif; -sammlung, vr.: (kkl.) zendings-feest; -volk, o.: nomaden-volk, volk zonder vaste woonplaatsen, rondzwervend volk; -zeit, vr.: 1) Zie -jahr; 2) tijd .om te reizen, tijd om rond te trekken (rond te zwerven, rond te zwalken), (fig.) tijd van vreemdelingschap, (str.) omloops-tijd.

Wan derer, m. (-s; mrv- -): 1) voetganger, reiziger te voet, (fam.) voeteerder; 2) pelgrim, (fig.) wandelaar.

Wan’deringen, vr. mrv.: (zeew.) gangboorden.

wan’dern, w. o. s. en h. en w. b. : 1) loopen, gaan; (fig.) wandelen, (pop.) kuieren; 2) reizen, (rond-)trekken, omzwerven, (fam.) rondzwalken; eine Strasse -: eenen weg loopen; in der Welt herum -: in de wereld rondzwalken: dieser Gesell hat gewandert: die knecht heeft zijne rondreis-jaren volbracht (Zie Wan-derjahr); aus der Stadt -: de stad verlaten; in die Frerade -: naar buitenslands gaan; seine Uhr ist aufs Leihhaus gewandert: zijn horloge is naar de lombard gekuierd.

wan’dernd, bv. n.: rondtrekkend, omzwervend; -e spieler: rondreizende komedianten.

Wan’ders, in Sam. I -leute, m.mrv.

Zie no. 1 Wande-zijne reis (zijn

vaarden; auf der - ocm. vivio een ambachtsmans-knecht:) reizende zijn om zich in zijn vak te bekwamen.

Wanderung, vr.: reis (inz.: voetreis), tocht; rondreis, omzwerving; pelgrimstocht; - der Völker: volksverhui

zing.    , ,

Wandlung, vr.: Zie Wandelung. wand’te, le en 3e p, enk. ony. verl. tijd van wenden.

Wandung, vr.: afschutsel, schutting, beschot.    . .

Wang’e, vr.: (ontl.) wang; (tech.)

veran-

om

van wapens; -spiegel, m.: (zeew.) spiegel (wapenbord) van het schip; -stecher, m.: graveur van wapens; -stück, o.: gedeelte van een wapen; -trager, m.: Zie -halter; -verstandige, m.: wapenkundige; -zierde, versiering van het wapenschild, wapp'nen: Zie waffnen. war: Zie sein.

War, in Sam. I -wolf, m.: weerwolf, warb: Zie werben. ward: Zie werden.

Wardein', m. (-s; mrv. -e): muntmeester, essaaieur aan de Munt; (fig.) en dk.) beoordeelaar; I wardi'ren [die], w. b.: (goud en zilver:) keuren, warf: Zie werf en.

vr.:

ma-

pan;

me

zij-stuk; einen Mast mit -n versehen: eenen mast wangen.

Wangen, in Sam. I -bein, o.: (ontl.) jukbeen; -fortsatz, m.: uitgroeiing van het jukbeen ; -grübchen, o.: kuiltje in de wang; -muskeln, m. mrv.: wangspieren ; -nerv, m.: wangzenuw; -schnürchen, o.mrv.: (hik.) ingevallene kaken.

wan kel, bv. n.: wankelend, onstevig, <fig.) weifelend, (ook:) ongestadig, derlijk; I -haft, bv. n.: Zie wankel; -mutn [t], m.: wankelmoedigheid, weifelachtigheid ; -müthig [t], bv. n.: 1) wankelmoedig, weifelend, 2) veranderlijk;-müthig-keit [tl, vr.: 1) Zie -muth, 2) veranderlijkheid; -sinn, m.: Zie -muth.

wan’ken, w. o. h.: wankelen (ook hg.); (fig.) weifelen, besluiteloos zijn, aarzelen; (zeew.) stampen, stamprijden op het anker; weder weichen noch -: (spr.) niet verwikken of verwegen.

wann, bw.: wanneer; dann und -: nu en dan.

Wann'chen, o. (-s; mrv. -): kuipje.

Wanne, vr.: 1) wan, koornwan; 2) kuip; waschkuip; badkuip.

Iwan nen, w. b.: (koorn :) wannen.

Iwannen, bw.: waar vandaan, van waar; von -: waar vandaan, van waar;

I -her (-hero), bw.: Zie bw. wannen; -weher, m. (-weihe, vr,: -weiher, m.): (vog.) torenvalk.

Wanst, m, (-es: mrv. Wan'ste): buik, (pop.) pens, bast, (van een hert:) borst; 1 wan’stig, bv. n.: dik van pens, dik van buik, met een hangbuik.

Want, vr.: (zeew.) want.

Wan'ze, vr.: wandluis, weegluis.

Wan’zen, in Sam. I -biss, m.: weeg-luizenbeet; -brut, vr.: broedsel weegluizen; -kraut, o.: (pik.) weegluizenkruid, mannetjes-varen, stinkende iris; -mittel, o.: middel tegen weegluizen; -nest, o,: weegluizennest, (fig. fam.) huis dat krioelt van weegluizen; -tod, m.: middel om weegluizen weg te maken; -wurz, vr.: Zie -krant.

wan’ziclit, bv. n.: weegluisachtig; wan’zig, bv. n.: vol weegluizen.

Wap’pen, o. (-s; mrv. -): wapen, geslachtswapen, wapenschild; sein - stechen lassen: zijn familie-wapen laten gravee-ren; I -ausleger, m.: wapenkundige; -aus-legung, vr.: verklaring van wapens; -balken, m.: balkstreep in een (het) wapen; -bild. o.: figuur in een (het) wapen; -binde, vr.: wapenband; -brief, m.: open brief waarbij het recht wordt toegeJkend een geslachtswapen te voeren; -buch, o.: wapenboek, armoriaal; -decke, vr.:

1)    mantel van een (het) wapenschild,

2)    hemel (verhemelte) boven den wapenmantel; -feld, o.: kwartier (veld) van een (het) wapen; -genoss, m,: mede-gerech-tigde tot het voeren van hetzelfde wapen; -halter, m.: vasthouder van een (het) wapenschild; -helm, m.: helm boven een (het) wapen; -herold, m.: heraut van wapenen, wapenheraut; -kenner, m.:wapenkundige; -könig, m.: Zie -lierold; -kunde, vr.: wapenkunde, heraldiek; -kundige, m.: wapenkundige; -kunst, vr.: Zie -kunde ; -maler, m.: wapenschilder; -mantel, m.: Zie no. 1 -decke; -schild, o.: wapenschild; -schneider, m.: graveur

warm, bv. n. (war’mer , warmst): warm (ook fig.); -es Wasser: warm water ; mir ist -: ik heb het warm; da ging es - zu: het ging daar warm toe; Einem den Kopf - machen: iemand het hoofd warm maken, iem. driftig (boos) maken; Einem - machen: het iemand warm ken, het iemand lastig of moeielijk maken; weder - noch kalt: niet warm of niet koud; I -bad, o.: warm bad; -blütig, bv.

n. : warm van bloed; -brunnen, m.: warme bron; -halter, m.: borden-warmer.

Warm, in Sam, I -becken, o.: bedde-7— -flasche, vr.: beddeflesch; -kastchen,

o. - (-kasten, m.): stoof (om de voeten te warmen); -korb, m.: vuurmand; -lampe, vr.: verwarmings-lamp; -ofen, m.: fornuiskachel; -pfanne, vr.: beddepan (en ieder panvormig voorwerp dat ter verwarming dient); -stein, m.: warme steen; -teller, m.: komfoor, (inz.) tafelkomfoor; -tuch, o.: heete doek; -zimmer, o.: stookvertrek ter verwarming van andere kamers.

War’me, vr.: warmte (ook fig.); mit -: (fig.) met warmte ; I -grad, m.: warmtegraad; -leiter, m.: warmte leider ;-mass, o.: warmte-graad; -messer, m.: warmte-ter, thermometer; -stoff, m.: warmtestof; -zeiger, m. thermoscoop.

warmen, w. b.: warmen; (hik. en gnk.) pappen; (kkk.) opwarmen (ge-warmte Speise: opgewarmd eten); das Eisen -: net ijzer gloeiend maken; an der Sonne -: in de zon warm laten w orden; I sich -, w. w.: zich warmen.

War mer, m. (-s; mrv. : 1) warmer; verwarmer; opwarmer; gloeier van ijzer; 2) beddepan, stoof voor de voeten (en ieder ander yoorwerp, dat tot verwarming dient).    \

Warmung, vr.: verwarming; (kkk.) opwarming; (sm.) gloeiing (van het ijzer); (fig.) blootstelling aan de zonnewarmte; (hik. en gnk.) papping.

Warn, in Sam. I -tafel, vr.: (aangeplakte) waarschuwing (van de politie, enz.); -zeichen, o.: (zeew.) waarschuwend teeken.

war’nen, w. b.: waarschuwen; Einen - vor [3]: iemand waarschuwen voor; vorher gewarnt, vorher gewaffnet: (spr.) is men gewaarschuwd, dan is men gewa-Pend.

War'nung, vr.: waarschuwing; (fig.) waarschuwende les.

warst: Zie sein.

Wart, in Sam. I -thurm [t], m.: Zie

Warte.

War’te, vr.: 1) toren waar men op

WARTEFRAU.

943

WaSCHLEINE.

den uitkijk is, wachttoren, 2) sterrentoren, sterrenwacht, observatorium, 3) wachthuisje; I -frau, vr.: oppasster, oppasseres; -geld, o.: 1) loon voor het oppassen, 2) (kpv.) geld voor overligdagen, 3) (mil., mar. en adm.) wachtgeld, nonactiviteits-traktement; -magd, vr.: Zie -frau; -saai, m. (-zimmer, o.): wachtkamer.

War tel, m. (-s; mrv. -): oppasser.

war’ten, w. o. h. [4 en 21 en w. b.: 1} wachten; - auf: wachten op, wachten naar; Einem auf den Dienst -: (pop.) iemand den voet trachten te lichten, zijn best doen om iemand van de baan te knikkeren; - mit: wachten met, uitstellen; da können Sie lange -: (fam.) dan kunt gij lang wachten, daar zult gij de groetenis van hebben; 2) Eines -: op (naar) iemand wachten, (ook:) iemand bedienen, (ook :) iemand oppassen; eines Dinges (einer Sache) -: op iets wachten, naar iets wachten, (ook:) voor iets zorgen, zorg dragen voor iets; seiner Arbeit -: zijn werk doen, zijn werk verrichten; seines Amtes -: zijn ambt zijne betrekking vervullen; 3) (w. b.) einen Kranken -: eenen zieke oppassen; die Kinder -: voor de kinderen zorgen, op de kinderen passen; ein Pferd -: een paard schoonhouden, voor een paard zorgen; eine Herde -: eene kudde hoeden, op eene kudde passen.

War'ter, m. (-s; mrv. -): 1) oppasser, bediende; 2) gevangenbewaarder, cipiers-knecht; 3) portier; I -wohnung, vr.: por-tiershuisje.

War'terin, vr. (mrv. -nen): 1) oppasster, oppasseres; 2) verpleegster; 3) Kindermeid.

War tung, vr.: oppassing, verzorging, verpleging; gute - haben: eene goede oppassing nebben.

warum , bw.: waarom; - nicht gar?: (fam,) wel zeker, als ge ’t maar gelooven wilt.

Warz'chen, o.: (-s; mrv. -): 1) wratje; 2) tepeltje, tietje; 3) knobbeltje.

War’ze, vr.: wrat; (aan de borst): tepel, (van dieren:) speen; (fig.) knobbel.

warzen, in Sam. | -artig, bv. n.: wratachtig; -förmig, bv. n.: wratvormig; -kraut, o.: (pik.) wrattenkruid; -kreis, m. (-ring, m.): (ontl.) tepelkring, kring om den tepel; -stein, m.: (min.) wratsteen; -tragend, bv. n.: Zie -warzig; -zirkel, m.: (ontl.) Zie -kreis.

waarnemen,

war zig, bv. n.: 1) wrattig, vol wratten; 2) met tepels, (van dieren:) met spenen; 3) (fig,) knobbelig, vol knobbels,

Iwas, tsw.: wat.

Iwas, vnw.: 1) wat; - auch immer (- auch nur): wat ook; - er nur rennen konnte: al wat hij loopen kon; - ist das: wat is dat?; - ist zu thun: wat te doen?; ich möchte lieber ich weiss nicht - thun: ik deed liever ik weet niet wat; - sagst du: wat zegt gij?; - Sie sagen!: wat zegt ge!, och kom!; 2) - für ein: wat voor een?, welke soort van?; - für: wat voor?, welk?; - für ein Mann: wat voor een man ?, welke soort van man ?; - für eine Gestalt!: wat een figuur!; - für Leute: wat voor lieden?, welke soort van lieden?; - für Geld: wat voor geld?,

welk geld?; 3) iets; (fam.)

Sie - Neues: weet gij iets nieuws?, (fam.) weet gij wat nieuws?; das ist - Anderes: dat is iets anders, (fam.) dat is wat anders ; 4) (pop.) dat; das Geld - ich diene: net geld dat ik verdien.

Wascli, in Sam. I -amber, m.: gele amber; -anstalt, vr.: wasscherij, wasch-huis; -bank, vr.: schoonmaak-bank; -bar, m.:    (drk.) waschbeer; -becken, o.;

waschkom, (inz.) handenwaschkom, lampetkom; -blasé, vr.: waschketel; -blauel, m.: houten stamper in de waschkuip; -bock, m.: schraag om waschgoed op te boenen; -brett, o.: plank om het papier voor de drukkerij te netten (d. i. te bevochtigen), netbord; -bühne, vr.: bak (tobbe, kuip) om het erts te wasschen; -bütte, vr.: waschtobbe, waschkuip ; -eisen, o.: uit erts gewasschen ijzer; -erde, vr.: vollers-aarde; -erz, o.: 1) te wasschen erts, 2) gewasschen erts; -fass, o.: waschkuip; -frau, vr.: waschvrouw; -geld, o.:

chgeld; -gelte, vr.: waschkuip, waschtobbe; -gerath [t], o.: 1) waschgereedschap, 2) waschgoed; -gold, o.: uit lavuur- of uit rivierzand gewasschen goud; -haft, bv. n.: babbelachtig, praatziek; -haftig-keit, vr.: babbelachtigheid, praatzucht; -handschuhe, m. mrv.: zeemlederen handschoenen; -haus, o.: waschhuis, wasscherij; -herd, m.: plaats om erts te wasschen; -kanne, vr.: lampetkan, wasch-water-kan; -kessel, m.: waschketel; -klammer, vr.: knijpertje om waschgoed aan de drooglijn vast te houden; -korb, m.: waschmand: -kraut, o.: (pik.) zeep-kruid, zeepwortel; -kübel, m. (-kufe, vr.): waschkuip, waschtobbe; -lappen, m.: vaatdoek; -lauge, vr.: loog; -leder, o.: zeemleder; -lohn, m.: waschloon, wasch-geld; -magd, vr.: waschmeid; -manier, vr. : manier van wasschen (in de teeken-kunst); -markt, vr.: (pop.) oudewijven-beurs, wauwelmarkt, vergaarplaats voor kletsende buurvrouwen; -maschine, vr.: waschmachine; -maul, o.: (m.) praatvaar, kletser, (vr.) babbelkous, babbeltoot, klets; -meister, m.: 1) opzichter in eene wasscherij, 2) bleeker; -pinsel, m.: (teeke-naars-)waschpenseel; -platz, m.: wasch-plaats (1. voor linnengoed, 2. voor goudzand); -scheidebank, vr.: bank om erts te wasschen; -schürze, vr.: schort (boezelaar) om aan de waschtobbe te staan; -schwamm, m.: spons (om zich te wasschen); -seife, vr.: zeep (om zich te wasschen), (inz.) toiletzeep; -stein, gootsteen; -thon, m.: vollers-aarde; -tisch, m.: wasch-tafel(tje); -trog, m. (-wanne, vr.): waschtobbe, waschkuip; -wasser, o.: waschwa-ter; -weib, o.: 1) waschvrouw, 2) (fig.) Zie -maul; -werk, o,:    1) erts wasscherij,

2) gewasschen erts; -wolle, vr.: ge-wasschene (gezuiverde) wol; -zeug, o.: Zie -gerath; -zinn, o.: uit rivierzand gewasschen tin; -zuber, m.: waschkuip, waschtobbe.

Wasch, in Sam. I -buch, o.: opschrijfboek voor het waschgoed, (fig.) waschlijst; -geld, o.: waschgeld, waschloon; -kammer, 1) linnenkamer, 2) waschvertrek voor het vuile goed; -kasten, m.: linnenkast; -korb, m.: wascnmand, linnenmand; -leine, vr.: drooglijn voor het waschgoed;

wat; wissen

ver

was

vr.:

nm

vr.:

-klammer, vr.: Zie Waschklammer; -mange, vr.: mangel; -rolle, vr.: 1) mangel, 2) mangelrol, 3) rol mangelgoëd;-schrank, m.: linnenkast; -seil, o.: Zie -leine; -verzeichniss [nis], o. (-zettel, m.): wasch-lijst(je).

Wasch’e, vr.: babbelkous, babbeltoot, klets.

Wasch’e, vr.: 1) wasch, (het) was-schen; seine Hemden u. s, w. in die -geben: zijne hemden, enz., in de wasch doen; die kleine -: de kleine wasch, het wasschen van kleine stukken; die feine -: de fijne wasch (het wasschen van fijn linnengoed, ook: het fijne waschgoed, het fijne goed); 2) waschgoed, (de) wasch, linnengoed; die schwarze - (die schmut-zige -): het vuile goed; er halt viel auf schone -: hij houdt veel van mooi linnengoed; 3) waschhuis, wasscherij, bleekerij;

4) waschplaats voor erts, ertswas-scherij.

lAvascli'en, w. o. h. onr. en w. b. onr. (wusch; gewasch’en): 1) wasschen (ook fig.); 2) (fam.) babbelen, kletsen; mit Seife -: met zeep wasschen; Einem den Kopf-: (fig.) iemand de ooren wasschen; seine Hande in Onschuld -: (fig.) zijne handen in onschuld wasschen; seine Hande in unschuldigem Blute -: (fig.) zijne handen m onschuldig bloed wasschen (d. i. het bloed van onschuldigen vergieten); das hat sich gewaschen: (fam.) dat is uitmuntend; das Erz -: het erts wasschen (zuiveren); eine Zeichnung -: (tech.) eene teeke-g wasschen.

I Wasch'en, z. n. o.: 1) (het) wasschen; 2) wassching.

Wasch’er (Wasch’er), m. ( s; mrv. -): 1) wasscher; 2) babbelaar, kletser;

I -lohn, m.: waschloon.

Wascherei' (Wascherei),

1)    wasscherij, waschhuis, waschplaats;

2)    gewasch en geplas, (iron.) geplas en geploeter; 3) babbelarij, kletspraat.

Wasch erin (Wasch erin), vr, (mrv. -nen):    1) waschvrouw; 2) Zie

Wase.

Wa’se, vr.: babbelkous, babbeltoot, Klets.

Wasen, m. (-s; mrv. -): 1) graszode; 2) mesthoop; 3) takkenbos, bos rijshout;

I -bank, vr.: bank van graszoden; -holz, o.: rijshout; -meister, m.: viller, vilder, paardenviller; -meisterei', vr.: vilderij; -stück, o.: grasveld, (dk.) grastapijt.

Wa’ser, vnw.: (pop.) wat; I -lei, vnw,: (pop.) wat ook.

Wasgau, o. (-es, -s): (adk:) (de) Vogezen. I was’gauer bv. n.: Voge-zisch.

wa'sig, bv. n.: met gras begroeid, grasrijk.

IWas’ser, o. (-s; mrv. -): water; flies-sendes -: stroomend water; stehendes -: stilstaand water; zu - und zu Lande: te water en te land; zu - reisen: varen; -m s Meer (- in den Rhein, - in die Donau) tragen, (spr.) water in de zee dragen, vruchteloos werk doen; stille - grunden tief: (spr.) stille waters hebben diepe gronden; das ist - auf seine Mühle: (spr.) dat is koorn op zijn molen ; zu - werden: in water veranderen, (fig.) in het water vallen, op niets uitloopen; zu - machen:

(fig.) op niets doen uitloopen; Einem zu - machen : (fig.) iemands verwachtingen te leur stellen, iemands hoop verijdelen; er reicht ihm das - nicht: (fig. fam.) hij haalt niet bij hem, hij kan in zijne schaduw niet staan; das - (sein -) abschlagen: wateren, (pop.) pissen; die Augen stehen ihm voll zijne oogen staan vol tranen, de tranen staan hem in zijne oogen; - halten: (stoffen:) waterproef zijn; ein schönes -haben: (stoffen:) mooi gewaterd zijn; vom reinsten (diamanten:) van het zuiverste water; wohlriechendes -: reukwater; gebranntes -: sterke drank

IWas’ser, in Sam. I -ablass, m. (-ableitung, vr.): afwatering, afvoer van water, waterloozing; -abschlag, m.: ontlasting van het water; -ader, vr,: waterstraal, (ontl.) bloedwater-ader; -ampfer, m.: (pik.) patiëntie, patik, bitterblad; -amsel, vr.: (vog.) pluvier; -amt, o.: (adm.) Waterstaat; -arm, bv. n.: arm aan water; -armuth [t], vr.: gebrek aan water, schaarschte van water; -ast, m.: (tnb,) waterloot; -auge, o.: (hik.) hydrophthal-mie; -bach, m.: beek, stroomende beek; -back, o.: (op schepen:) pisbak; -bad, o.: waterbad (bad, enkel van water), (kkl.) doop door indompeling; -band, o.: gewaterd lint; -bau, m.: 1) waterbouwkunde, 2) (mrv. -bauten): metselwerk in of boven het water (-bauamt, o,: adm.: Waterstaat; -baukunst, vr.: waterbouwkunde; -bau-meister, m.: waterbouwkundige); -becken, o.: 1) havenkom, 2) drijvend dok, 3) waterbak, 4) waschkom; -behalter, m.: waterbak, vergaarbak voor water; -berg, m.: (dk.) berg van water, hemelhoog opgezweepte golf; -beschreiber, m.: hydrograaf; -be-schreibung, vr.: hydrographie; -bett, o.: 1) stroombed, rivierbed, 2) molenwater, molenbeek; -bewohner, m,: in het water levend dier; -biene, vr.: (ins.) hommelbij; -birke, vr.: kleine berkeboom, kleine berk; -birne, vr.: bergamotpeer; -blaschen, o.: waterblaasje, (hik.) waterige blaar; -blasé, vr.: waterblaas, (ontl.) pisblaas; -blaser, m.: walvisch; -blatt, o.: waterblad; -blat-ter, vr.: 1) pisblaas, 2) waterpok; -blau, bv. n.: waterachtig blauw; -blei, o.: 1) waterlood, 2) lood-erts; -blume, vr.: 1) bloeiende waterplant, 2) waterlelie; -blut, o. (-blüte, vr.): (pik.) waterpeper, bittertong; -bogen, m.: boogvormige waterstraal; -bohne, vr.: Egyptische boon; -bord, o.: (zeew.) zetboord; -braut, vr.: waterhoos; -brei, m.: 1) meelbrij, (pop.) bokkendebrij (d. i. boekweitmeel in water stijfgekookt), 2) meelpap; -brenner, m.: brander, distillateur; -bruch, m.: (hik.) waterbreuk, (zeew.) golfbreker; -brunnen, m.: 1) bron, waterbron, (fig.) openbare pomp, 2) put, waterput, welput; -buche, vr.: wilde vijgeboom; -butte, vr.: waterton, waterkuip, watertobbe; -damm, m.: waterkeering (dijk, dam, kade, enz.); -dampf, m.: waterdamp; -dicht, bv. n.: waterdicht, waterproel; -dichte, vr.: waterdichtheid; -docke, vr.: drijvend dok; -doktor, m.: waterdokter, hydropaath; -dost, m.: (pik.) waterboelkenskruid; -drache, m.: waterhoos; -dreiblatt, o.: (pik.) waterdrieblad; -drossel, m.: (vog.) waterlijster; -druck, m.: drukking van het

>r (-drueklehre, vr.: waterweegkunde);

5st, m.:    waterdamp;    -ebene,

• t lakte,    watervlak;    -eimer,

n wateremmer, 2) brand-emmer; -< ung, vr.: watervorming; -fahrt, vr.: ï)    overvaart,    2) spelevaart; -fall,    m.:

1)    waterval, 2) verval (van het water);

-fang, m.: waterbak, (inz.) regenbak;

-farbe, vr.: kleur yan het water, (schl.) waterverf; -farben (-farbig), bv. n.: waterig van kleur; -farn, m.: (pik.) watervaren; -fass, o.: waterton (-fasser,

O;: mrv.: watervaten); -feld, o.: Zie -ebene; -fest. bv. n.: Zie -dicht;

-feuer, o.: 1) Griekschvuur, 2) vuurwerk op    het water    (-feuerrad,    o.: zonnetje;

-feuerwerk, o.: vuurwerk op het water);

-flache, vr.: 1) watervlakte, watervlak,

2)    waterspiegel, oppervlakte des waters;

-flasche, vr.: waterflesch; -flecken, m.: watervlek; -flieder, m.: (pik.) watervlier;

-fliege, vr. (ins.) watervlieg; -floh, m.: watervloo; -fluth [t], m.: watervloed, overstrooming; -fracht, vr.: 1) vervoer te water, 2) loon (vracht) voor het vervoer te water, 3) lading (vracht) water; -frau, vr. (-fraulein, o.): (fab.) waternimf, riviernimf; -funre, vr.: (eene)vracht water (b.T. een waterwagen vol water); -führer, m.: vervoerder van water; -furche, vr.:

(akk.) greppel, (zeew.) zog, kielwater;

-furt, vr.: wad, waadbare plaats; -galle, vr.4 1) (akk.) regengeul, watergeul, (aan de lucht:) donderkop, onweerswolk, (hik.) strontje aan het oog; -gallig, bv.n.: (adk.) vol geulen, (fig.) drassig, (van de lucht:) vol donderkoppen; -gang, m.: waterleiding,

(van het oog:) traanbuis, (zeew.) zetboord;

-garbe, vr.: pijlbundelvormige waterstraal;

-gefahr, vr.: gevaar van water; -gefass, o.: ton (vat, pot, enz.) voor water of met water (-gefasse, o. mrv.: ontl.: watervaten (in tegenstelling van bloedvaten); -geflü-gel, o.: watervogels (mrv.); -geist, m.:

(fab.) watergeest; -gelte, vr.: water-emmer,

(ook:) waterton, waterkuip, (ook:) wasch-tobbe; -gerade, bv. n.: waterpas, horizontaal; -gerinne, o.: 1) goot, 2) waterloop; -geschwulst, vr.: (hik.) waterig gezwel;

-gevögel, o.: watervogels (mrv.);-gewachs, o.: waterplant; -gewand, o.: (schl.) doorschijnende draperie; -gewürm, o.: water-wormen (mrv.); -glas, o.: waterglas, glas voor water; -gleich, by. n.: Zie -gerade;

-gleiche, vr.: horizontale oppervlakte;

-göpel, m.: (mnw.) door water m beweging gebracht hijschtuig; -gott, m.: (fab.) god der zee (Neptunus); -gottheit, vr.: water-godhëid; -göttin, vr.: (fab.) godin der (Thetis); -graben, m.: 1) gracht, 2) sloot,

3) greppel; -gras, o.: (pik.) rietgras, biesgras; -grube, vr.: 1) waterbak, vergaarbak voor water, (fig.) waterput,

2) (akk.) watergeul, (fig.) waterplas, waterpoel; -guss, m.: 1) stortbui, plasregen, 2) (in keukens:) gootsteen; -hafen, m.: waterpot; -halter, m.: Zie -behalter;

-hart, bv. n.: 1) waterdicht, voor water ondoordringbaar, 2) winddroog, in zijn hart droog, (bij pottenbakkers:) halfdroog;

-haut, o.: (vlk.) baarvlies; -heil, o.: (pik.) waterkers; -heilanstalt, vr.: hydropathi-sche inrichting, inrichting ter genezing door de waterkuur; -heilkunde, vr.: watergeneeskunde, hydropathie; -heil-

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

vr.:

m.:

erzeu-

künstler, m.: waterdokter, hydropaath; -heil, bv. n.: als water zoo helder, (fig.) kristalhelder; -helle, vr.: helderheid van water; -henne, vr,: (vog.) waterhoen; -herr, m.: eigenaar van een (het) water; -holder, m.: (pik.) watervlier; -holer, m.: 1) stoomgemaal, 2) brandspuitslang; -holz, o.: (pik.) waterloot; -hose, vr.: waterhoos; -huhn, o.: (vog.) waterhoen, meerkoet; -hühnchen, o.: (vog.) watersnip: -hund, m.: poedelhond, poedel: -jagd, vr.: 1) jacht op het water of langs den oever, 2) jacht op watervogels; -jungfer, vr.: (ins.) schoenlapper, gekleurde vlinder; -kafer, m.: (ins.) watertor; -kanne, vr.: waterkan, (inz.) lampetkan; -karte, vr.: hydrographische kaart; -kastanje, vr.: waternoot; -kasten, m.: waterbak, vergaarbak voor water, (inz.) regenbak; -kegel, m.: 1) waterzuil, 2) (art,) vuur uit de hoogte, vuurregen; -kessel, m.: waterketel; -klee, m.: waterklaver ; -knecht, m.: waternaler; -kopf, m.: (gnk.) waterhoofd; -kraft, vr.: kracht (inz.: beweegkracht) van het water; -kropf, m.: (vea.) waterachtig gezwel; -krug, m.: waterkruik; -krystall, m.: rots-kristal; -kübel, m.: tobbe, waterkuip; -kugel, vr.: met water gevulde bol, (als vuurwerk:) zwermpot; -kuh, vr.: (drk.) zee-koe; -kunde, vr.: waterkunde, hydrologie; -kunst, vr.: 1) waterleidingskunst, 2) springfontein (die -künste springen lassen: de springfonteinen laten werken); -kur, vr.: (gnk.) waterkuur; -land, o.: 1) waterland, land met veel water, 2) waterachtig land; -leer, bv. n.: zonder water, arm aan water; -lefzen, vr. mrv.: (ontl.) lippen derscheede; -lehre, vr.: Zie -kunde; -leitung, vr.: waterleiding (-leitungskunst, vr.: waterleidingskunst; -leitungsröhre, vr.: water-leidings-pijp); -lilie, vr.: waterlelie; -linie, vr.: 1) waterlijn, 2) hoogwaterpeil; -linse, vr.: eendenkroos; -lippen, vr. mrv.: Zie -lefzen; -loch, o.: 1) met water gevulde kuil, met water gevuld gat, 2) zinkput: -los, bv. n.: Zie -leer; -löse, vr. (-losung, vr.): waterloozing; -lücke, vr.: (bij oude schapen:) ledige tandholte, -madchen, o.: (fab.) waternimf, riviernimf; -malerei', vr.: (het) schilderen met waterverf, (het) aquarel-schilderen; -mangel, m.: gebrek aan water; -mann, m.: 1) waterdrager, (str.) Waterman, 2) (fab.) watergeest, waternikker, 3) (ins.) schoenlapper, gekleurde vlinder; -mannehen, o.: Zie no. 1 en 3 -mann; -marke, vr.: Zie -linie; -maschine, vr.: stoomgemaal; -mass, o.: waterpeil; -mauer, vr.: in het water gemetselde muur, (inz.) kademuur; -maus, vr.: (drk.) waterrot, waterrat; -melone, vr.: watermeloen; -merk, o.: 1) Zie -linie, 2) (pik.) water-eppe; -messer, m.: 1) watermeter, 2) peilschaal; -messkunst, vr. (-messung, vr.): watermeetkunst, hydro-metrie; -mönch, m.: (aan vijvers:) tap: -moos, o.: kroos, eendenkroos; .'-mühle, vr.: watermolen; -müller. m.: watermolenaar; -mus, o.: Zie -brei; -nix, m,: Zie no. 2. -mann; -nixe, vr.: (fab.) waternimf, riviernimf; -noth ft], vr.: 1) waters-nood, overstrooming, dijkbreuk, 2) gebrek aan water; -nöthig [t], bv. n.: (mnw.) te veel onder water staande; -nuss, vr.: (pik.) waternoot, waterkastanje; -nymphe, vr.:

60

vr.:

m.:

ruim voor

waar

vr.:

WASSEROCHS.

946

W ASSER WAGE

1) (fab.) waternimf, riviernimf, 2) (ins.) Zie no. 3 -mann; -ochs, m. (drk.) rivier-paard, hippopotamus, (vog.) butoor, roerdomp; -orcfnung, vr.: reglement op de waterkeeringen;-partie, vr.: 1) waterpartij id. i. landschap of schilderij waarvan water de schoonheid verhoogt), 2) uitstapje te water, spelevaart; -pass, m.:

1)    nauwe doorvaart, 2) paslood, schietlood,

3) waterpas-liggend vlak, (fig.) waterspiegel (als bv, n.: waterpas); -perle, vr.: valsche parel; -peterselie, vr. (-peterlein, o.): water-eppe; -pfahl, m.: paal in het water; -pfeffer, m.: (pik.) waterpeper; -pferd, o.: 1) (visch:) walrus, 2) (drk.) rivierpaard, hippopotamus; -pflanze, vr.: waterplant; -pfuhl, m. (-pfütze, vr.): waterpoel; -platz, vr.: (zeew.) plaats waar men zich van versch drinkwater.voorziet; -pocken, vr. mrv.: waterpokken; -probe, vr.: 1) proefneming met behulp van water,

2)    (hist.) waterproef (een der godsgerichten); -prophet, m.: 1) waarzegger uit water, 2) piskijker, pisdokter; -prophezei-ung, vr.: 1) waarzeggerij uit water, 2) piskijkerij; -proviant, m.: (zeew.) versch-water-voorraad; -pumpe, vr.: waterpomp; -puppe, vr.: (inz.) Zie no, 3. -manu; -quelle, vr.: waterbron, wel; -rabe,

(vog.) zee-raaf; -rackete, vr.: (van vuurwerk:) vuurpijl; -rad, o.: scheprad; -ralle, vr.: (vog.) riethoen, ralvogel; -rand, m.: waterkant; -ranke, vr.: (tnb.) waterloot; -ratte (-ratze), vr.: (drk.) waterrot, waterrat (fig.) waterrot, pekbroek, zeeman; -raum,

(op schepen:) waterruim, de watervaten; -rebe, vr.: stek van eene waterloot; -recht, bv. n. en bw.: waterpas (als z. n. o.: recht van afwatering, ook: servituut van waterloozing of uitwatering of afwatering); -reich, bv. n.: rijk aan water (als z. n. o.: dk.: rijk der wateren, Ihet] water); -reif, m.: rijp, bevrozen dauw; -reis, o.: waterloot; -reise, vr.: reis over water; -rinne, vr.: 1) goot, 2) regen-geul, 3) greppel; -riss, m.: 1) smalle doorvaart, 2) ravijn; -ritze, vr.: lek; -röhre, vr.: waterpijp, waterbuis; -rosé, vr.: waterlelie; -ross, o.: Zie -pferd; -sabler, m.: (vog.) kluit, kromsnavel, strandruiter; -sack, m.: 1) ruimte tusschen de schepborden van een scheprad, 2)(mnw.) vergaarpoel, 3) (aan Duitsche tabakspijpen:) kwijlzak, 4) (hik.) met water gevuld gezwel; -sammlung, vr.: hoeveelheid water; -sand, m.: rivierzand; -saule, vr.: 1) waterzuil, 2) waterhoos; -schacht, m.: (mnw.) afvoerput voor het water; -schaden, m.: 1) door het water aangerichte schade, 2) beschadiging door water; -schadhaft, bv. n.: door het water beschadigd; -schatz, m.; 1) rijkdom aan water, 2) watervoorraad; -schaufel, vr.: 1) hoosvat, 2) schepbord (van een scheprad); -schaut, m.: waterschout; -scheide (-schei-dung), vr.: 1) waterscheiding, 2) punt de rivier zich in twee of meer armen verdeelt; -scheu, vr. (gnk. en fig.) wator-vrees (als bv. n.: bang voor water); -schierling, m.: (pik.) waterscheerling; -schiff, o.: waterschuit; -schlacht, vr.: 1) zee-slag, (ook:) zeegevecht, 2) water-keering, dijk, dam; -scnlange, vr.: (drk.) waterslang, (fab. en str.) Hydra, (zeew.) brandspuitslang; -schlauch, m.: lederen

waterzak, (pik.) blaaskruid; -schloss,

1) in het water staand (door wateiwdeh ringd) kasteel, 2) gebouw waarin im} ö watermachine werkt, stoomgemaal .. -schlucht, vr.: ravijn; -schlund, m.: k( Ik: -schnecke, vr.: Archim dische schroef; -schnepfe, vr.: (vog.) snep. snip: -schopte, vr.: 1) schepemmer, puts, 2) hoosvat, -schöpfer, m.: ff-, water-».ropper, water-putter, 2) Zie -^cliöpl : -,eho>:s. m.v waterloot; -schraube, yr.: (wkt.) Arohime-dische schroef; -schreier, m.: (vog.) kropgans; -schuss, m.: waterloot; -schwalbe, vr.; 1) oeverzwaluw, 2) zeezwaluw; -schwarmer, m.: (van vuurwerk:) zwermer (voetzoeker) die over het water glijdt en dan uiteenspat; -schwein, o.: (drk.) tapir, watervarken; -schwere, vr.: zwaarte van het water; -schwertel, m. (-schwertlilie, vr.): (pik.) gele zwaardlelie; -schwimmer, m. mrv.: kleine stiftjes, kleine spijkertjes; -segel, o.: (zeew.) waterzeil; -seige, vr.: vergiettest; -seite, vr.: waterkaut, waterzijde; -sichel, vr.: water-aloë; -speier, m.: dakgoot; -spiegel, m.: waterspiegel, watervlak; -spinne, vr,: (ins.) water-spin; -spritze, vr.: spuit; -stand, m.; ztand van het water, water-stand; -stander, m.: waterton; -stein, m.: gootsteen; -stelze, vr.: (vog.) kwikstaart; -stiefel, m. mrv.: waterlaarzen, waterdichte laarzen (b. v. baggerlaarzen, visscherslaarzen, enz.); -stoft', m.: (schk.) waterstof; -strafe, vr.: bezoeking met overstrooming of aanhoudende regens; -strahl, m.: waterstraal; -streif, m. (-strieme, vr.): (in brood:) ongare streep, niet goed doorbakkene plek; -streifig (-striemig), bv. n.: (van brood:) klef, niet goed gaar; -strom, m.: waterstroom; -strudel, m.: draaikolk, maalstroom; -stube, vr.: bak (ketel, enz.) waaruit eene machine met water gevoed wordt; -stück, o.: Zie no. 1 -partie; -sturz, m.: neerstorting van het water, (fig.) waterval; -sucht, vr.: (gnk.) waterzucht, (fam., het) water (-suchtmittel, o.: middel tegen het water, middel tegen waterzucht); -süchtig, bv.n.: waterzuchtig; -suppe, vr.: 1) waterpap, (inz.) water-en-meelpap, 2) (pop,) sloerienat; -taufe, vr.: (kkl.) waterdoop; -teufel, m.: (fab.) waterduivel, (vog.) koet, meerkoet; -thier [t], o.: in het water levend dier; -thor, o.: vloeddeur, sluis-deur; -thurm [t], m.: Zie -schloss; -tiefe, vr.: 1) diepte van het water, 2) (van schepen:) diepgang; -tölpel, m.: (vog.) rotgans; -tonne, vr.: 1) waterton, 2) bakenton, boei; -topf, m.: pot voor water; -tracht, vr.: (eene) vracht water, (van schepen:) diepgang; -trager, m.: waterdrager; -transport, m.: vervoer te water; -treibend. bv. n.: (gnk.) pis-afdrijvend; -trense, vr.: trens, toom zonder bit; -treten, o.: (het) watertrappen, (’t) overeind staande zwemmen; -treter, m.: watertrapper, (vog.) riethoen; -trichter, m.: watertrechter; -trinker, m.: waterdrinker; -trog, m.: waterbak; -trompete, waterhoos; -tropfen, m.: waterdroppel, (een) droppel water; -uhr, vr,: wateruurwerk, door water in gang gehouden uurwerk; -urtheil ft],o.: Zieno.2-prohe; -vogel, m.: watervogel; -vorrath ft], m.: watervoorraad; -wage, vr.: 1) hydrostatische balans, 2) schietlood, paslood;

reis-

weer

lebt

ver-

-wagekunst, vr.: hydrostatica, leer van liet evenwicht der vloeistoffen; -wahrsager, m.: waarzegger uit water; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit water; -wegerich, m.: (pik.) waterweegbree; -wehr, o.: waterkeering; -weib, o.: 1) waterdraagster, (ook:) /waterverkoopster, 2) (fab.) waternimf, riviernimf; -weide, vr.: (pik.) water-wilg; -weiderich, m.: (pik.) waterweegbree; -welle, vr.: golf (hoeveelheid golvend water); -welt, vr.: waterwereld, (het) water; -werk, o.: springfontein* 2) waterkeering, 3) (van schepen:) diepgang; -wirbel, m.: 1) maalstroom, draaikolk, 2) waterhoos; -woge, vr.: Zie -welle; -wolf, m.: (vog.) pluvier, (visch:) snoek; -wurm, m.: waterworm; -wurzel, vr.: (van boomen:) blootliggende wortel; -zauberer, m.: waarzegger uit water; -zauberei’, vr.; waarzeggerij uit water; -zaum, m.: schakelbit; -zeichen, o.: (in papier:) watermerk; -zoll, m.: 1) tolgeld (op kanalen of rivieren), tol, 2) (een) duim water; -zuber, m.: waterkuip; -zug, m.: stroo-ming van het water, (van schepen:) diepgang.

WassercUen, o. (-s; mrv. -): watertje, beekje; was’sericht, bv. n.: 1) waterachtig, 2) waterig; was’serig, bv. n.: waterig (Einem den Mund - machen: spr.: iemand doen watertanden); Was’serigkeit, vr.: waterigheid; Was'serling, m. (-es,-s; mrv. -e): bergamotpeer; | was’sern, w. o. h.:

1)    waterig worden (der Mund wassert ihm: spr.: hij watertandt); 2) (jag.) wateren, pissen; w. b.: 1) besproeien,2) aanlengen met water, 3) (tech.) wateren,

4) in de week zetten, laten weeken, (van houtwerk:) door water laten dichttrekken. r Was'sers, in Sam. I -noth [tj, vr.: Zie Wassernotli.

IWat, vr.: Zie Wate.

Iwat, in Sam. I -artig, bv. n.: wat-•achtig; -sack, m.: knapzak, (fig.) zak.

Wate, vr.: 1) wad, waadbare plaats;

2)    vogelnet, (ook:) vischnet: 3) Zie

Watte.

wa’ten, w. o, s.: waden.

Watsche, vr.: 1) oorveeg, muilpeer, 2) waggelende eend; wat’schelig, bv. n.: waggelend; wat'scheln, w. o. s.: waggelen.

Wat’te, vr.: wat; mit -n unterlegen: watteeren.

watti’ren [ie], w. b.: watteeren.

IWau, m. (-es): wouw; I -küpe, vr.: wouwkuip.

Iwau, bv. n.: (zeew.) stil, bedaard; der Wind ist -: de wind is gaan liggen.

Wau'wau, m. (-s; mrv. -e): (pop.) boeman. I -, tsw.: poehoe!

Web, in Sam. I -gesteck, o.: weefgetouw; -kante, vr.: gewevene kant; -scheren, w. o. h. ’ (zeew.) zeegangen op de inhouten spijkeren; -stuhl, m.: weefstoel.

We’be, vr.: 1) (een) stuk linnen (van 60 a 70 ellen); (fig.) weefsel; (ook:) web; 2) (het) weven; | -leinen (-lien, -lingen), vr. mrv.: (zeew.) weeflijnen.

We'bel, m. :*(-s; mrv. -): (mil.) sergeant; (rcht.) deurwaarder.

. we ben, w, o. h.: 1) (fam.) in de zijn, zich bewegen; Alles an ihm

und webt: (fam.) hij is al leven wat er aan is, hij is één leven en al; 2) (zeew.) de weeflijnen aan de hoofdtouwen vastmaken; I -, w. b. reg. en onr. (web’te vob; gewebt', gewo’ben): weven (tech. en fig.).

Weber, m. (-s; mrv. -): wever; I -arbeit, vr.: 1) weverswerk, 2) geweven goed; -aufzug, m.; weef-ketting; -baum, m.: wevers-boom; -blatt, o.: wevers-kam; -distel, vr.: kaardendistel: -einschlag, w. (-eintrag, m., -gereiss. o.): inslag; -gesell, m.: weversknecht; -handwerk, o.: wevers-ambacht; -kamm, m.: weverskam; -kleister, m.: Zie -schlichte; -knecht, m.: weversknecht, (ins.) hooiwagen, glazenmaker; -knoten, m.: we-vers-knoop; -kunst, vr.: wevers-vak; -lade, vr.: 1) wevers-raam, 2) kas van het weversgilde; -meister, m.: weversbaas; -messer, o,: wevers-mes; -nest,'o.: gaal, galle, glee (d. i. ijle plek in een weefsel); -schemel, m.: trede van het weefgetouw; -schere, vr.: wevers-schaar; -schiffchen, o.: wevers-klos; -schlichte, vr.: pap (stijfsel) der wevers; -schütze, vr. wevers-klos; -spule, vr.: weversspoel: -stube, vr.: wevers-werkplaats, weverij; -stuhl, m.: weefstoel; -tritt, m.: Zie -schemel; -zet-tel, m.: (weef-)ketting.

Weberei’, vr.: 1) (het) weven, weversambacht; 2) weverij, wevers-werkplaats:

3) weverswerk; 4) geweven goed, (fig.) weefsel.

Wech'sel, m. (-s; mrv. -): 1) wisseling, verandering, afwisseling; 2) wisseling, verruiling, ruil; 3) (in uurwerken:) rad dat een der wijzers doet loo-pen; 4) (kph.) wisselbrief, wissel; ein offener -: een kredietbrief; I -accept, m.: accept (van den betrokkene) op een wissel; -agent, m.: wissel-makelaar; -amt, o.: 1) rechtbank van koophandel, 2) ambt dat door twee of meer personen wordt waargenomen die elkander, geregeld afwisselen;-arbitrage, vr.: wissel-arbitrage; -balg, m.: 1) (fam.) ondergeschoven kind, selkind,2) (pop.) dreumes, kleinduimpje, (ook:) klein gedrocht; -bank, m.: 1) ban-kiers-kantoor, wisselkantoor, 2) toonbank om geld te tellen; -bar, bv. n.: 1) te wisselen, 2) veranderlijk; -beziehung, vr. (-bezug, m.): onderlinge (wederzijdsche) betrekking; -brief, m.: Zie no. 4 Wech-sel; -buch, o.: wisselboek; -bund, m.: wederzijdsch verbond; -bürge, m.: aval-gever, borg voor de betaling van eenen wissel; -bürgschaft, vr.: aval (d. i. borgtocht voor de betaling van een wissel); -chor, m.: afgewisselde koorzang;-c....: Zie -k...; -fahig, bv. n.: bevoegd (gerechtigd) om wissels uit te geven; -fall, m.: 1) geval uit het wisselrecht, 2) geval dat geene andere keus laat, dilemma,

3) afwisselende val, 4) andere uitkomst dan verwacht werd, (tnl.) verrassende ontknooping; -farbe, vr.: 1) kleur met een weerschijn, 2) verschietende kleur; -farbig, bv. n.: 1) met een weerschijn, 2) verschietend; -farbigkeit, vr.: Zie -farbe; -feld, o,: (akk.) akker (land) waarop bij afwisseling verschillende gewassen geteeld worden, zonder een tijdlang braak te blijven liggen; -fieber, o.:    (gnk.) tusschenpoozende koorts;

m.:

n;.

eene

aanspo-

uim.

-forderung, vr.: wisselschuld; -frist, m.: betaaltermijn (van wissels), uso; -furche, (akk.) schei-vore; -geber, m.: afgever van een (den) wissel; -gebrauch, m.: wisselgebruik, usantie; -geld, o.: 1) bankgeld, 2) wissel-agio; -gelenk, o.: (ontl.) oksel; -gericht, o.: rechtbank van koophandel; -gesang, m.: beurtzang; -geschaft, o.: 1) bankierskantoor, wisselkantoor, 2) wisselzaak, bankzaak (-geschafte treiben: in effecten en wissels doen); -gesprach, o.: samenspraak, onderlinge bespreking; -gestalt, vr.: zich telkens anders vertoonende gedaante, (fig.) ge-daante-verwisseling; -glaubiger, m,: Zie -inliaber; -glück, o.: 1) afwisselend geluk, 2) onbestendigheid der fortuin; -gruss, m.: wederzijdsche groet; -handel, m.: 1) wissel- en effectenhandel, 2) Zie no. 1 -geschaft; -handler, m.: 1) makelaar in effecten en wissels, 2) bankier; -handlung, vr, (-haus, o.): Zie no. 1 -geschaft ; -herr, m.: bankier; -herrschaft, vr,: 1) bewind dat door twee of meer personen gevoerd wordt die elkander geregeld afwisselen, 2) telkens afwisselend bewind; -inhaber, m.: houder van een (den) wissel; -jahr, o.: trapjaar, moordjaar (elk zevende levensjaar);-kind, o.: wisselkind, ondergeschoven kind; -konto, o.: wisselrekening; -kours, m.:Zie -kurs; -kourtage, vr.: wissel-courtage; -kunde, vr.: kennis van het bankiersvak; -kundig, bv. n.: in het bankiersvak ervaren; -kurs, m.: wisselkoers; -lauf, m.: afwisselende loop, (fig.) onbestendigheid, wisselvalligheid; -liebe, vr.: wederzijdsche liefde; -los, bv. n.: onveranderlijk; -losigkeit vr.: onveranderlijkheid; -makelei', vr.: wisselmakelaardij; *makler,m.: wisselmakelaar; -nehmer, m.: geëndosseerde;-opera-tion’, vr.: beurs-operatie, bankzaak; -ord-nung, vr.: wisselrecht; -pa'ri, o.: wissel-pari; -pferde, o. mrv.: wisselpaarden, versche paarden; -pflicht, vr.: wederzijdsche plicht; -pistolen, vr. mrv.: een paar pistolen; -platz, m.:wisselplaats;-prozess, m.: (rcht.) wisselproces, proces over een wissel of over wissels; -rad, o.: Zie no. 3 Wechsel; -rechnung, vr.: wissel-reke-ning; -recht, o.: wisselrecht; -rede, 1) samenspraak, onderlinge bespreking, 2) antwoord, bescheid; -reich, bv. n.: rijk aan wisselingen; -reim, m.: (dk.) afwisselend rijm, slepend en staand rijm om den anderen ; -reiter, m.: (kph.) wisselruiter ; -reiterei’, vr.: (kph.) wisselruiterij (-reiterei treiben: zich door wisselruiterij op de been houden); -richter, m.: 1) rechtbank van koophandel, 2) lid der rechtbank van koophandel; -sache, vr.: Zie -geschaft; -satz, m.: (red.) tweeledige stelling; -schenkung, vr.: 1) wederzijdsche schenking, 2) wederzijdsch geschenk; -schluss, m.: (red.) tweeledige sluitrede, dilemma; -schrift, vr.: 1) schriftelijke beantwoording, 2) tegenschrift, 3) (rcht.) dupliek; -schuld, vr.: wisselschuld; -seitig, bv. n.: 1) wederzijdsch (bw.: wederzijds, van weerszijden), wederkeerig, 2) afwisselend; -seitigkeit, vr.: 1) wederkeerigheid, 2) afwisseling ; -sendung, vr.: toezending van wissels, remise; -sensal, m.: wisselmakelaar; -skontro, o.: wisselboek: -spesen, vr. mrv.: kosten; -tag, m.: (gnk.) dag

waarop de crisis intreedt; -tafel, vr.: Zie no. 2 -bank: -tanz, m.: dans waarin de, dansenden elkander afwisselen; -thaler, m.: wisseldaalder; -thier, [t], o.: tweeslachtig dier; -tisch, m.: Zie -tafel; -usanz, vr.: usantie in het wisselvak; -verhaltniss [nis] o.: onderlinge (wederzijdsche) betrekking; -verkehr, m. :wissel-verkeer. (het) in omloop brengen van wissels; -vers, o.: Zie -reim ; -vertrag,

m. : wederzijdsche overeenkomst; -weise,

bw.:    1) wederzijds, van weerszijden,

wederkeerig, 2) afwisselend, beurtelings, beurt om beurt; -weizen, m.: tarwe die evengoed des winters als des zomers gezaaid kan worden ; -werk, o.: (in uurwerken :) raderwerk dat de wijzers gaande houdt; -werth [tl, m.: wisselkoers; -wind, m.: 1) veranderlijke wind, ongesta-. dige' wind, 2) passaatwind; -winkel, m. mrv.: (wsk.) wisselhoeken; -wirkung, vr.: wederkeerige werking, wederkeerige invloed ; -wirthschaft [tj, vr. : (akk.) bebouwing van land dat men op gezette tijden een jaar braak laat liggen; -wort, o.: (tik.) deelwoord; -wucher, m.: agio-winst; -wucherer, m.: agio-schacheraar; -zahlung, vr.: betaling in bankgeld;-zahn, m.: (ontl.) wisseltand; -zange, vr.: draadtrekkers-tang; -zeit, vr.: Zie -frist; -zustand, wederkeerigheid.

wechseln, w. b.: 1) wisselen (i. a, b.); ein Stück Geld -: een stuk geld wisselen; Briefe mit Einem -: briefwisseling met iemand houden; Worte -: woorden wisselen; 2) verwisselen; die Kleider -: andere kleeren aantrekke die Pferde -: versche paarden krijgen ;

3)    afwisselen.

wech’selsweise, bw. Zie het bw. wechselweise.

Wechsler, m. (-s; mrv. -): geldwisselaar; bankier; | -tisch, m. Zie no. 2

W echselbank.

Weck, m. (*es; mrv. -e): 1) (tech.) wig, keg; 2) (halfstuiyers-)broodje, kadetje; 3) ein - Butter: eene weg(d. i. eene kluit) boter; I -glocke, vr.:l) wekker (aan klok), 2) brandklok, brandschel, alarmbel; -hahn, m.: vroeg kraaiende haan; -uhr, vr,: wekklok, wekker; -werk, o.: wekker (aan eene klok).

Weck’e, vr.: Zie Weck.

Iwecken, w. b.: wekken (wakker maken, oproepen, opbellen, opkloppen, porren, enz.); (fig.) opwekken, ren.

IW^eck'en, m.: Zie Weck; I -mehl, o.: fijn meel, (fig.) wittebroods-kr

Weck'er, m. (-s; mrv. -): 1) wekker (opklopper, porder, enz.); 2) wekker (aan eene klok); 3) klikspaan, molenklepper;

4)    vogelaarsfluitje, lokfluitje.

We'del, m. (-s; mrv. -): 1) staart, (inz.)

punt van den staart; 2) waaier; 3) vlie-genklap; 4) sprenkelkwast; I -förmig, bv.

n. : waaiervormig; -schwanz, m.: (vog.) kwikstaart.

we dein, w. b.: met de vliegenklap wegjagen; w. o. h.: mit dem Schwanze kwispelstaarten; mit einem Facher -: waaieren, wind maken met een waaier.    *

weder, vgw.: noch; - warm noch kalt: noch warm noch koud, evenmin

o. h,: een honig-raat

weiser-

on,

-mutter, vr.:

warm als koud, niet warm en ook niet koud.

We'fel, m. (-s; mrv. -): 1) honig-raat; 2) (wev.) inslag.

we'feln, w. maken,

IWeg, m. (-es, -s; mrv. -e): weg; (fig.) pad (b. v.: der - der Tugend: het pad der deugd; krumme -e: kronkelpaden); gerades -es: regelrecht; keines -es: geenszins, volstrekt niet, in geen geval; auf halbem -e: halverwege; auf gütlichem -e: (fig.) in der minne; auf dem -e Rechtens; langs den weg van rechten; auf dem -e sein: onderweg zijn; auf gutem -e sein: goed op weg zijn, goed vorderen; es hat damit gute -e: (fam.) dat heeft geen haast, dat presseert niet, (ook:) dat zal wel schikken; Einem Glück auf den -wünschen: iemand goede reis wenschen; sich auf den - machen: zich op weg begeven; seinen - machen: (fig.) voortkomen, in de wereld vooruitkomen; Einem im -e stehen: iem. in den weg staan; aus dem -e gehen: uit den weg gaan, plaats maken; Einem aus dem -e gehen: (figj iemand mijden, iemand ontwijken; aus dem -e raumen: uit den weg ruimen; Mittel und -e finden: (fig.) middelen en wegen vinden.

Iweg, bw.: weg; gerade-: rondweg, zonder omwegen; schlecht-: kort en bondig. I -, tsw.: weg!; - mit diesen Ge-danken: weg met die gedachten!; - mit der Hand: weg met die hand!, neem die hand weg!; Kopf berg uw hoofd!

Iweg, in Sam. I -arbeiten, w. b.: wegwerken (¹); -aufseher, m.: weg-opzichter ; -enge, yr.: enge pas: -fahrt, vr.: afreis, vertrek; -gang, m.: heengang, vertrek; -geld, o.: weggeld; -guss, m.: weggieting; -halfte, vr.: helft van den weg; -inspektor, m.: weg-opzichter; -laufer, m.: weglooper, (mil. en fig.) deserteur; -nahme, vr.: wegneming, (rcht.) inbeslagneming, (mar,) kapering, buitmaking; -reise, vr.: afreis, vertrek; -sam, bv. n.: begaanbaar; -schaffung, vr.: 1) wegmaking, 2) wegzending; -schnitt, m.: wegsnijding; -staub, m.: stof van den weg; -walze, vr.: (tnb.) aard-rol (om de voetpaden vaster te maken); -warte, vr.: (pik.) suikerij, cichorei; -weiser, m.: wegwijzer, (fig.) gids (-lohn, m.: gids-loon); -wurf, m.: 1) weg-werping, 2) uitschot; -zehrung, vr.:

1)    reisgeld, reispenning, 2) (het) opgebruiken van den leeftocht; -zeiger, m.: Zie -weiser; -zug, m.: 1) wegtrekking,

2)    heengang.

We'ge, in Sam. I -amt, o.: kantoor

van het beheer over de openbare wegen, bureau van den Waterstaat; -bau, m.: aanleg (en onderhoud) van de openbare wegen; -bauamt, o,: Zie -amt; -bereiter, m.: weg-opzichter; -besserung, vr.: onderhoud van de openbare wegen; -blatt, o. (-breit, o.): (pik.) weegbree; -distel, vr.: (pik.) Maria-distel; -dorn, m.: (pik.) wegedoorn, Christusdoorn, steekdoorn; -geld, o.: 1) weggeld, 2) tolgeld, tol;-gras,

o.: (pik.) varkensgras; -haspel, o.: tolboom voor de voetgangers (een op eene spil ronddraaiend kruis); -haus, o.: tolhuis, tolgaarders-woning; -lagerer, m.: struik-roover; -lagern, w. o. h.: den openbaren weg onveilig maken; -lagerung, vr.: struikrooverij; -lauf, m.: (pik,) varkensgras ; -lunge, vr.: (pik.) cichorei, suikerij; -messer, m.: wegmeter, schredenteller (een werktuig), (zeew.) log; -narr, m.: salamander; -recht, bv. n.: met den weg bekend, met de wegen bekend, (jag,) dooi en door ervaren; -saule, vr.: mijlsteen, mijlpaal; -scheide, vr.: scheiweg (1. punt waar de weg zich in twee armen splitst; 2. driesprong; 3. kruisweg, viersprong); -scheu, bv. n.: (van paarden:) bang een dwarsweg over te steken; -schlinge, met zijne takken gedeeltelijk den weg versperrende boom; -schnecke, vr.: (ins.) naakte slak, tuinslak; -senf, m.: (pik.) wilde mosterd, herik, krodde; -stein, m.: steen aan den kant van den weg; -sterz, m.: (vog.) kwikstaart; -steuer, vr.: weggeld; -tritt, m.: Zie -gras; -warte, vr.: (pik.) suikerij, cichorei; -wolle, vr.: (pik.) sterrendistel; -zeichen, o.: wegwijzend teeken; -zoll, o.: tolgeld, tol; -zöllner, m.: tolgaarder.

wegen, vz. [2]: wegens, uithoofde van, om, voor; Schulden - sitzen: voor schuld gegijzeld zijn; von Rechts -: rechtens.

Weger, m. (-s; mrv. -): (zeew.) weger (ter binnen-bekleeding dienende plank),

We gericli, m. (-s): (pik.) weegbree.

Wegeringen, vr. mrv,: (zeew.) we-geringen (flanken ter binnen-bekleeding van het schip).

wegern, w. b.: 1) van binnen bekleeden (een schip); 2) (pop.) weigeren.

Iweh, tsw.: o wee!, och he!, o jee!, ach!; - dir: wee u!

Iweh, bv. n. en bw.: zeer; Einem -thun: iemand zeer doen (ook fig.); sich - thun: zich bezeeren, (fig.) zich overspannen; der Kopf thut mir -: mijn hoofd doet mij zeer; die Ohren thun Einem davon -: iemands ooren tuiten er van; es thut ihm kein Zahn mehr -: (pop.) hij zal geen kiespijn meer. krijgen, hij ligt onder het groene zoodje, hij is dood en begraven; seinem Munde - thun: (pop.) het uit zijnen mond sparen; es ist ihm - darnach: hij snakt er naar; es kann Einem - werden: men wordt er haast misselijk van.

IWeh, o. (-es): 1) wee; Wohl und -: wel en wee, lief en leed; - ausrufen über: weeklagen over; 2) (de) weeën (mrv.), barens-nood.

IWeh. in Sam. I -ausruf, m.: weeklacht, jammerklacht; -frau, vr.: (vik,) vroedvrouw; -gefühl, o.: smartgevoel; -geschrei, o.: gejammer; -klage, vr.: weeklacht, jammerklacht; -klagen, w. o. h.: weeklagen, jammeren; -klager, m.: aanheffer van jammerklachten; -leidig, bv, n.: pijnlijk, smartelijk; -muth [tj, vr,: weemoed (-muthsvoll [t], bv. n.: van weemoed vervuld); -müthig [t], bv. n.: weemoedig; -müthigkeit [t], vr.: weemoedigheid;

(vlk.) vroedvrouw; -tage, m.

WEHE.

mrv.: dagen van droefheid, smartvolle dagen.

Weh’e, o. (-s; mrv. -n): Zie z. n. o. Weh; -n haben: (vlk.) in den arbeid zijn. I tsw.: Zie weh. I -, bv. n. en bw.: Zie weh.    n

weh’en, w. o. h.: waaien; (fig.) wap

peren.    .    _    .

IWehr, vr.: 1) verwering, verdediging; sich zur - setzen (sich zur - stellen): zich te weer stellen, weerstand bieden; in -stehen: onder de wapenen staan, gewapend zijn; 2) (vest.) verschansing, bolwerk; 3) (van dieren:) slagtanden (mrv.); 4)land-bouw-gereedschap. I -, o. (-es, -s; mrv.-e):

1)    waterkeering (dijk, dam, keerdam, kade, steenen beer, enz.); 2) (vv.) visch-weer; 3) heg, haag; (ook:) heining, schutting ; 4) (mnw.) veertien vaam.

IWehr, in Sam. I -anstalt, vr.: verdedi-gings-maatregel; -baum, m.: 1) slagboom,

2)    beschoeiingsbalk; -damm, m.: buitendijk, dam vóór een anderen; -gatter, o.: rasterwerk van eene (de) waterkeering, of van eene (de) vischweer; -gehange (-gehenk), o.: sabelkoppel; -geld, o.: (hist.) Zie Wahrgeld; -gerath [t], o.: verdedigmgs-wapentuig; -gerüst, o.: wapenrek; -geschmeide, o.: yoor pronk (als sieraad) gedragen wapentuig; -gestell, o.: wapenrek; -haft, bv. n.: weerbaar; -haftigkeit, vr.: weerbaarheid; -krieg, m.: verdedigingsoorlog; -lehne, vr.: (vest.) glacis; -linie, vr.: (vest.) verdedigings-linie; -los, bv. n,: weerloos, (fig.) onschadelijk; -losigkeit, vr.: weerloosheid, (fig.) onschadelijkheid; -mann, m.: soldaat van de landweer (in Frankrijk: nationale garde; in Nederland: schutter), (fig.) krijgsman; -mittel, o.: middel van verdediging; -salbe, vr.: vet om de wapenen in te smeren; -schanze, vr.: verschansing; -schnur, vr.: militair cordon; -schrift, vr.: verweerschrift; -stand, m.: krijgsmansstand, militaire stand; -waffe, vr.: verdedigings-wapen; -wasser, o.: water eener (der) vischweer; -wolf, m.: weerwolf; -zahne, m. mrv.: slagtanden; -zins, m.: interest op interest.

Weh're, vr. Zie vr. Wehr.

weh’ren, w. o. h. en w. b. [3]: weren, niet toelaten, verhinderen, beletten; sich -, w. w.: zich verweren, zich te weer stellen, weerstand bieden, zich verdedigen.

Weib, o. (-es, -s; mrv. -er): vrouw; Mann und -: man en vrouw; ein - neh-men: eene vrouw nemen, trouwen; ein böses -: eene helleveeg, eene feeks, Xantippe; ein altes -: eene oude vrouw, (iron,) een oud wijf (d. i. een vervelende vent): I -bar, bv. n.: huwbaar ; -heit, vr.: aard (hoedanigheid, karakter) der vrouw; -los, bv. n.: zonder vrouw, (fig.) ongehuwd, ongetrouwd; -mann, m.:    1) manwijf,

hermaphrodiet, 2) verwijfde vent. Zie Weiber.

Weih'chen, o. (-s; mrv. -): wijfje.

Wei’bel, m. (-s; mrv. -): Zie Webel.

weih’en, w. o. h.: eene vrouw nemen, trouwen.

Weih’er, o. mrv.: vrouwen; I -adel, m.: adel van moeders-zijde; -anmuth [tj, vr.: vrouwelijke lieftalligheid; -arbeit, vr.: vrouwenwerk; -art, vr.: 1) vrouwenaard, 2) slag (soort, ras) van vrouwen; -feind, m.:    vrouwenhater; -feindschaft, vr.:

eene

1) vrouwenhaterij, 2) vrouwenhaat, vijandschap eener vrouw; -freund, m.: beminnaar van de vrouwen, (iron.) vrouwengek; -freundschaft, vr.: 1) genegenheid voor (verzotheid op) de vrouwen, 2) vriendschap eener vrouw; -geklatsch, o.: (fam.) kletspraat van vrouwen; -gelüst, o.: belustheid eener zwangere vrouw; -geschrei, o.: geschreeuw van vrouwen of eene vrouw; -geschwatz, o.: Zie -geklatsch; -gesicht, o.: vrouwengezicht; -gezank, o.: vrouwengekakel, gekijf van vrouwen; -gierig, bv. n.: verzot (gek) op de vrouwen; -glück, o.: 1) echt-geluk, huwelijksgeluk, 2) geluk bij de vrouwen; -gunst, vr,: vrouwengunst; -haar, o.: vrouwenhaar; -haft, bv. n.: verwijfd; -hand; vr.: vrouwenhand (ook fig. voor: schrift eener vrouw); -hass, m.:    1) vrouwenhaterij, 2) haat eener

vrouw, 3) haat van vrouwen; -hasser,, m.: vrouwenhater; -haube, vr.: vrouwenmuts; -haus, o.: (bij de Turken:) harem, serail, (hist.) vrouwenwoning; -hemd, o.: vrouwenhemd; -herrschaft, vr.: vrouwenregeering, (iron.) pantoffelregee-ring; -herz, o.: vrouwenhart; -hof, m.:

1)    hof waar de vrouwen regeeren,

2)    harem; -huid, vr.: vrouwengunst; -hut, m.: vrouwenhoed, dameshoed; -jacke, vr.: lijfje; -jupe, vr.: vrouwenrok; -kappe, kaper; -kenntniss [nisj, vr.: kennis van vrouwelijk hart, 2) kunde eener vrouw; -kleid, o.: japon; -knecht, m.: 1) slaaf van de vrouwen, 2) saletjonker; -kram, snuisterij; -krankheit, vr.: vrouwenziekte, ziekte der vrouw; -kraut, o.: (pik.) bijvoet; -krieg, m.: vrouwenoorlog (1. oorlog tusschen vrouwen, 2. oorlog van vrouwen, 3. oorlog tegen vrouwen); -kunst, vr.: 1) vrouwelijke kunst, 2) vrouwelijke behendigheid; -laune, vr.: vrou-wengril; -leben, o.: (hist.) spilleleen; -liebe, vr.: 1) vrouwenliefde, liefde der vrouw, 2) liefde voor de vrouwen; -listr vr.: vrouwenlist; -los, bv. n.: Zie weiblos; -macht, vr.: macht der vrouw; -mahrchen, o.: oudewijven-sprookje;-mangel, m.: gebrek aan vrouwen; -mann, m.:

1)    man die onder den pantoffel staat,

2)    vrouwengek ; -mantel, m.: vrouwenmantel; -marchen, Zie -malie, -milch, vr.: zog, moederzog ; -mütze, vr.: vrouwenmuts; -name, m.: vrouwennaam; -narr, m.: vrouwengek; -nessel, vr.: (pik.) witte doove-netel; -orden, m.: 1) vrouwen-orde, orde voor vrouwen, 2) staat der gehuwde vrouw, gehuwde staat (in den>ordentreten: fam.: in den echt treden, trouwen); -putz, m.: tooi (opschik) voor vrouwen; -rache, vr.: wraak eener vrouw; -raub, m.: ontvoering, schaking, (hist.) Sabijnsche maagdenroof; -recht, o.: recht der vrouw; -regierung, vr. (-regiment, o.): Zie -herrschaft; -rock, m.: 1) vrouwenrok, 2) japon; -rolle,

(tnl.) vrouwenrol; -sache, vr.: vrouwenzaak; -sattel, m.: vrouwenzadel; -scham, vr.: vrouwelijke schaamdeelen (mrv.); -scheu, bv. n.: vrouwenschuw (als z. n. vr.: bangheid voor vrouwen); -schinder, vr,: vrouwenbeul; -schmuck, m.: Zie -putz; -schneider, m.: dameskleederma-ker: -schönheit, vr.: vrouwelijke schoonheid; -schrift, vr.: vrouwenschrift; -schuh, m.: vrouwenschoen; -schule, vr.: school

van

vr.:

het

m.:

vr.:

voor vrouwen

o.: vrouwen-

zwaar,

-süchti

halfzacht; -haarig, bv. n.: zacht van haar, met zacht haar; -hautig, bv. n.: zacht (teer) van vel; -heit, vr.: zachtheid, (fig.) weekheid; -herzig, bv. n.: weekhartig; -herzigkeit, vr.: weekhartigheid; -hufig, bv. n.: met weeke hoeven; -korn, o.: haver; -kübel, m.: tobbe om in te weeken; -kufe, vr.: weekkuip; -küpe, (ververs-) blauwkuip; -leibig, bv. n.: (gnk.) loslijvig; -leibigkeit, vr.: (gnk.) loslijvigheid ; -maulig, bv. n.: (rs.) zacht in den bek; -müthig [tl, bv. n.: weekhartig; -müthig-keit [t], vr.: weekhartigheid; -pflaster, o.: (hik.) verzachtende pleister, weekmakende pleister; -schalig, bv. n.: 1) met eene weeke schaal, 2) met weeke schubben, 3) met eene zachte schil; -zuber, m.: Zie -bottich.

Weiclt'e, vr.: 1) zachtheid; (fig.) weekheid, (van vleesch:) malschheid;

2)    weeking, week (in der - liegen: in de week liggen, te weeken liggen);

3)    (ontl.) lies, (van dieren:) flank, weeke zijde van den buik; 4) (hik. pop.) pluksel; 5) (op spoorwegen:) wisselspoor, uitwijkspoor.

IWeich'en, in Sam. I -band, m. :(ontl.) lies-spier; -bruch, m.: (hik.) liesbreuk; -drüse, vr.: liesklier; -steller, m. (-warter, m.): (op spoorwegen:) wissel wachter.

Iweich'en, w. o. s. reg.: 1) zacht worden; 2) week worden; 3) weeken; I w. b. reg.: 1) zacht maken; 2) week maken;

; -schuster, m.: schoenmaker voor vrouwen; -sinn, m.: vrouwenaard; -sklave, m.: slaaf der vrouwen; -staat, m.:

1)    Zie -putz, 2) vrouwenrijk (land zonder mannen); -stamm, m.: vrouwelijke linie; -stand, m.: vrouwelijke staat, maatschappelijke staat der vrouw; -stimme^ vr.: vrouwenstem; -sucht, vr.: verzotheid op de vrouwen; -süchtig, bv. n.: verzot (gek) op de vrouwen; -tand, m.: snuisterijtjes (mrv.) van (voor) vrouwen, kwikjes en strikjes (mrv.); -tracht, vr.: vrouwendracht; -trug, m.: geveinsdheid eener vrouw; -volk, o.: (pop.) vrouwvolk, (de) vrouwen (mrv.); -werk, o.: vrouwenwerk; -witz, m.: geestigheid (scherpzinnigheid, vernuft, gevatheid) der vrouwen (of: eener vrouw); -wohnung, vr.: Zie -haus; -zeit, vr.: tijd der regels; -zimmer, o.: 1) vrouwenzaal,

2)    harem; -zwinger, m.: gevangenis voor vrouwen, (fig.) harem.

weib'ern, w. o. h,: behoefte hebben aan eene vrouw.

Weib'es, in Sam. I -schönheit, vr.: vrouwelijke schoonheid, (dk.) vrouwelijk schoon; -sohn, m.: (dk.) uit eene vrouw geborene, menschenkind.

weibisch, bv. n.: (iron.) verwijfd; bw.: als eene vrouw.

weib’Iieh, bv. n.: vrouwelijk; das -e Greschlecht: het vrouwelijk geslacht, (fig.) het schoone geslacht, de teedere kunne, (tik.) het vrouwelijk geslacht; der -e Reim: (dk.) het slepend rijm; die -e Linie: de yrouwelijke linie; I -keit, vr.: 1) vrouwelijke aard, vrouwelijk karakter, 2) vrouwelijke schaamte.

Weibling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) verwijfde vent, 2) man die onder de plak van zijne vrouw staat, 3) slaaf van de vrouwen, vrouwengek.

Weibs, in Sam. I -bild, beeld, vrouwen-portret, (fig. fam.) vrouw; -gesicht, o.: vrouwengezicht, (fig.) verwijfde vent; -gestalt, vr.: vrouwengestalte, (fig. fam.) vrouw; -leute, m. mrv.: (pop.) vrouwlui, vrouwen; -mensch, o.: (pop.) vrouwmensch; -mord, m.: op eene vrouw (ook: op zijne eigene vrouw) gepleegde moord; -mörder, m.: moordenaar van eene vrouw, (ook:) moordenaar van zijne eigene vrouw; -person, vr.: (pop.) vrouwspersoon; -stück, o.: (pop.) (groot, stevig, lomp log, enz.) stuk van eene vrouw; g, bv. n.: verzot (gek) op de vrouwen; -theil [t], m.: (rcht.) vrouws-gedeelte.

weibsen, o. (-s; mrv. -): (pop.) vrouw.

weich, bv. n.: zacht; (fig.) week; (ook:) teeder; (van vleesch:) malsch; (van peren, enz.) goed rijp; (van gekookte eieren:) half zacht; - machen: laten weeken, (fig.) week maken, verteederen; es war ihm ganz - ums Herz: zijn hart werd week; sich allzu - sein: zich te veel vertroetelen; sich - anfühlend: zacht op het gevoel; -beule, vr.: (vea.) steengal; -bild, o.: stadsgebied, (fig.) omtrek; -bottich, m.: purgeerdoorn, duindoorn, kattendoorn; -fass, o.: weekvat, weekkuip; -federig, bv. n.: zacht van veeren, donzig; -fisch, m.: 1) stokvisch, 2) visch met weeke schubben ; -geschaffen, bv.n,: weekhartig; -gesotten, bv. n.: (van gekookte eieren:)

3) weeken, laten weeken.

/weichen, w. o. s. onr. (wich; gewich'en):    wijken; (fig.) zwichten,

onderdoen; (van bruggen, verwulfsels, enz.:) verzakken, doorbuigen; aus dem AVege -: uit den weg gaan; nicht von der Stelle -: geen haarbreedte wijken; Einem -: 1) voor iemand wijken, 2) voor iemand onderdoen, voor iemand zwichten; von Einem -: van iemand wijken, zich aan iemand onttrekken, iemand' aan zijn lot overlaten.

weiclilich, bv. n.: slap, week; (fig.) weekelijk, verwijfd; ! -keit, vr.: slapheid, weekheid, (fig.) wéekelijkheid, verwijfdheid.

Weichling;, m. (-es, -s; mrv. -e):

1)    verwijfde man, verwijfde jongeling;

2)    najager van zingenot.

Weichsel, vr.: (adk.: de rivier de)

Weichsel; I -kirsche, vr.: kriek, zwarte kers (-kirschenbaum, m.: kriekeboom); -zopf, m.: (hik.) Poolsche vlecht, plica polonica.

Weid, in Sam. I -acker, m.: weideveld, weiland, weide; -darm, m,: (van herten, enz.:) dikke darm, groote darm; -genoss,

m. : mede-jager, jachtgezel;-gerecht, bv.

n. : in het jagen bedreven, op de jacht bekwaam, (van jachthonden:) goed afgericht, goed gedresseerd; -geschrei, o.: jachtgeschreeuw; -haufen, m.: jachtstoet; -knecht, m.: opjager van het wild; -leute, m. mrv.: jagers; -mann, m.: 1) jager, 2) heksenwerk (Einem einen -mann setzen: iemands geweer betooveren); -manns, in Sam. (-ausdruck, m.: jagers-uitdrukking, jachtterm; -sprache, vr.: jagers-taal); -mannisch, bv. n.: jagerachtig (-mannische Redensart: jachtterm, jagers-uitdrukking); -mannschaft, vr.: 1) (de) jacht, (het) jagen, 2) (het) jachtwezen, 3) jachtstoet; -messer,

wilgeboom, wilg;

Weif'e, vr.: 1) garenhaspel; 2) zaag-raam; weif'en, w. b.: 1) op den haspel winden, 2) van den haspel afwinden, (fig. pop.) afranselen; -weifeln, w. b.: snel in de rondte draaien.

weig ern, w. b.: weigeren (sich -, w. w [3]: 1. weigerachtig zijn [om te], 2. zich onttrekken [aan], zich onthouden [van]); Weig’erung, vr.: weigering (-sfall, m.: geval van weigering).

Weih, in Sam. I -altar, m.: 1) wijdings-altaar, 2) gewijd altaar; -bild, o.: offerande ingevolge eene gelofte; -bischof, m.: wijbisschop; -brod, o.: (bij Katholieken:) hostie, (bij Protestanten:) Nachtmaals-brood; -brunnen, m.: wijwatervat, wij-waterbak; -fasten, vr. mrv.: (kkl.) Quatertemperdagen; -gabe, vr.: offerande; -ge-lübde, o.: 1) gelofte, 2) Zie -bild ; -kessel, m.: Zie -brunnen; -kelch, m.; (kkl.) miskelk; -messe, vr.: inwijdingsmis; -nacht, enz.: Ziereg.3 volgende kolom;-öl, o.: gewijde olie; -quast,m.: Zie -wedel; -rauch.enz.: Zie reg.25volgende kolom;-salz, o.: gewijd zout; -schatten, m,: schim van een(e) afgestorvene; -schrift, vr.: opdracht; -sprengel, m.: Zie -wedel; -teller, m. miskelk-dekseltje; -wasser, o.: wijwater; -wedel, m.: wijwaterkwast.

IWeih'e, m. (-n; mrv. -n) envr.: (vog.) wouw, kiekendief.

IWeih’e, vr.: wijding; (van kerken:) inwijding.

weih'en, w. b.: 1) wijden; 2) inwijden; geweihtes Wasser: wijwater.

Weih’er, m. (-s; mrv. -): 1) wijder; (ook:) inwijder; 2) vijver, (inz.) visch-

o.:    1) hartsvanger, jachtmes, 2) (van

herten, enz.:) tong; -recht, o.: jachtrecht; -sack, m.: (jag.) weidtasch; -sprosse, m.: tak (van het gewei van een hert); -spruch, m.: jachtterm, jagers-uitdrukking, (fig. fam.) geliefkoosde uitdrukking; -tasche, vr.: (jag.) weidtasch; -werk, o.: 1) jacht, (het) jagen, 2) wild, jachtwild (das hohe -werk: het groote wild; das niedere [das kleine] -werk: het kleine wild); -werken, w. o. h.: jagen; -wort, o.: jachtterm, jagers-woord; -wunde, vr.: Zie Weide-wunde.

weid’bar, bv. n.: geschikt om er vee op te laten grazen,

IWeid’e, vr. (pik.)

(ook:) rijshout, rijs.

IWeid'e, vr.: 1) weide, weidegrond, weiland; das Yieh auf die - thun (das Yieh auf die - treiben): het vee in de wei doen ; ein Pferd in die - thun: een paard in het land brengen; 2) (het) grazen, (het) weiden; 3) gras in de weide, (ook-.)bosch-voeder; 4) gedarmte, (de) ingewanden (mrv.); ein Stück Yieh dem die - gebro-chen ist: een stuk vee dat bloed pist;

5) jachtvermaak, (de) jacht, (het) jagen.

IWeid'e, in Sam. I -acker, m.: weideveld, weiland, weide; -brechen, o.: (-bruch, m.): (vea.) darmbreuk, (ook: het) bloed-pissen; -darm, m,: groote darm, rechte darm; -freiheit, vr.: vrij driftrecht, (het) recht om vee kosteloos te laten grazen; -gang, m.: 1) weg (pad) naar de weide, 2) Zie -freiheit; -geld, o.: 1) geld voor het recht om vee te laten grazen, 2) vee-hoeders-loon, (ook:) schaapherders-loon ; -genoss, m.: medegerechtigde om vee te laten grazen; -gras, o.: gras in de weide; -land, o.: weiland, weide; -lohn, m.: Zie no. 2 -geld; -loch, o.: (jag.) gat, fondement (van groot wild); -messer, o.: (jag.) tong (van -een hert); -monat, m.: Grasmaand; -nahrung, vr.: voed.sel in de weide; -ochs, m.: vetweier (d. i. in de wei loopende os); -platz, m.: weidegrond; -recht, o.: driftrecht, (het) recht om vee te laten grazen; -stein, m.: grenssteen van eene weide; -strick,

m. : spantouw (voor grazend vee); -vieh, o.: in de weide loopend vee; -wald, o.: bosch waarin vee mag grazen; -wund,bv.

n. : in het gedarmte gekwetst, (ook:) bloedpissend; -wunde, vr.: kwetsuur (wond) in het gedarmte, (ook: het) bloed-pissem

Iweid'en, bv. n.: wilgen, van wilgenhout.

Iweid’en, w. o. h.: grazen; (dk.) veehoeden, vee laten grazen; I w. b.: 1) (vee:) hoeden, laten grazen; das Auge - an: (fig.) zijn oog met welgevallen laten gaan over, zijne oogen verlustigen aan; sich - an: (fig.) met genot aanschouwen, zich verlustigen in het aanschouwen van; sich (oder Einen) mit leerer Hoffnung -: (fig.) zich (of iemand) met eene ijdele hoop vleien, (pop.) zich (of iemand) verblijden met eene doode koolmees; 2) ontweien, van het ingewand ontdoen.

IWeid en, in Sam. I -art, vr.: wilgensoort; -artig, bv. n,: wilgenhoutachtig; -asche, vr.: l) asch van wilgenhout, 2) Zie Waidasche; -bach, m.: beek met wilge-boomen langs haren oever; -band, o.:

band (strik) van wilgenteenen; -bast, m.: wilgenschors; -baum, m.: wilgeboom, wilg; -baumchen ; o.: knotwilg; -baumen, bv.

n. : wilgenhouten, wilgen; -blatt, o.: wilgeblad; -bohrer, m.: (ins.) wilgentor; -bruch, m.: griendland; -busch, m.: griend; -drossel, m.: (vog.)roerdomp; -erde, vr.: vermolmd wilgenhout; -gebüsch, o.: Zie -busch; -gerte, vr.: teen(tje), wilgetak(je); -gestaude, o. (-gestrauch, o.): 1) plokje wil-geboomen, 2) griend; -holz, o.: wilgenhout; -hopfen, m.: wilde hop; -kaler, m.: (pop.) molenaar (d. i. de /meikever); -katzchen,

o. : katje (aan wilgeboomen); -kohle, vr.: houtskool van wilgenhout; -korb, m.: te enen mand; -laub, o.: wilgenloof; -nut-zung, vr.: Zie -schnitz; -palme, vr.: Zie .katzchen; -pflanzung, vr.: (-plan, m.: -platz, m.): wilgenplanting, wilgenbosch; -ruthe [tj, vr,: Zie -gerte ; -schnitz, m., hak (het hakken) van wilgenhout; -stamm, m.: wilge-stam; -staude, vr.: knotwilg ; -strauch, m.: plokje wilgeboomen; -vogel, m.: (vog.) goudlijster; -zeisig, m.: (vog.) winterkoninkje, (ook:) rietvink; -zweig, m.: Zie -gerte.

Weid’erich, m. (-es, -s): (pik.) wederik, wilde wilg.

Weid’icht, o.: 1) wilgenbosch; 2) plokje wilgeboomen; 3) griend.

weid’lich, bv. n. en bw.: kloek, wakker, degelijk; - trinken: (fam.) dapper (stevig, duchtig) drinken.

Weid’ling, m. (-es;    -s; mrv. -e):

1) roodkoontje (eene appelsoort); 2) eetbare paddenstoel.

Weid’ner, m. (-s; mrv.-): jachtmes, hartsvanger.

vijver; in fremden -n ist grut fischen:    weinig (of: in het geheel geen) wijn voort-

(spr.) van andermans leer is het goed-    brengende; -arnte, vr.: Zie -ernte;-art,

riemen-snijden.    vr.: wijnsoort; -artig, bv. n.: wijnachtig;

Weili’naclit, vr.: (kkl.) Kerstmis.    -bank, vr.: (pop.) kroeg; -bau, m.: wijn-

Weih’nacliten, vr. mrv.: Kerstmis,    bouw (-bau treiben: wijn bouwen; -bau

(fig.) kerstgeschenk; grüne weisse treibendes Land: wijnland, land waar veel Ostern: (spr.) een zachte winter geeft een    wijn geteeld wordt); -bauer, m.: wijngaar -

koud voorjaar; zu - in der Ernte: (spr.)    denier; -becher, m.: wijnbeker ; -beere, vr.:

met Sint-Juttemis als de kalveren op het    druif (-beerhülse, vr.: druiveschilletje;

ijs dansen.    -beerkern, m.: druivepit; -beersaft, m.:

weih’naclitlicli, bv. n.: kerst-.    druivesap, druivensap, fig. druivennat);

Weih'nachts, in Sam. i -abend, m.:    -beerl, o.: rozijn; -berg, m.: wijnberg,

kerst-avond; -baum, m.: kerstboom;    wijngaard [im-berge des Herrn arbeiten:

-feier, vr.: viering van het Kerstfeest;    byb.: arbeiden (werkzaam zijn) in den

-feiertage, m. mrv.: 1) kerstdagen, 2) Zie    wiingaard des Heeren; I -berggrille, vr.:

-ferien; -ferien, vr. mrv.: kerstvacantie    veldkrekel; -bergschütz, m.: bewaker van

(enk.); -rest, o.: Kerstfeest; -gabe, vr.    den wijngaard!; -bewachsen, by. n.; met

(-geschenk, o.): kerstgeschenk; -kuchen,    wijngaard beplant; -birne, vr.: wijnpeer;

m.: 1) kerstkoek, 2) plumpudding; -lied,    -blatt, o.: wijngaardblad, blad van den

o.: kerstlied; -markt, vr. (-messe, vr.):    wijnstok; -blüthe [t], vr.: druivenbloesem,

Kerstmis-jaarmarkt; -mette, vr.: (kkl.)    bloesem van den wijnstok; -branntwein,

vroegdienst op Kerstochtend of in den    m.: cognac; -brod, o.: brood in wijn;

Kerstnacht; -tag, m.: kerstdag; -woche,    -brühe, vr.: wijnsaus; -butte, vr.: wijn-

vr.: kerstweek; -zeit, vr.: kersttijd.    lezers-draagkorf; -dorn, m.: wilde roos,

Weih’rauch, m. (-s): (pik. en fig.)    hondsroos; -drossel, vr.: (vog.) grauwe

wierook; mit - rauchern (mit - berauchern):    lijster, (fig. fam.) zuster van de natte

met wierook berooken; Einem - streuen:    gemeente;-dunst, m.: wijndamp, wijnlucht,

(fig.) iemand bewierooken; I -baum, m.:    (fig.) dranklucht; -ernte, vr.: wijn-oogst;

wierookboom; -büchse, vr.: wierook-    -erzeugend, bv. n.: wijn-voortbrengend;

doosje;-dampf, m.: wierookwolken (mrv.);    -essig, m.: wijn-azijn; -fachser, m.: stek

-fass, o.: wierookvat; -fichte, vr.: Zie    van den wijnstok, (ook:) wingerdstek;

-baum; -kastchen, o.: Zie -büchse;    -fahne, vr.: uithangbord van een wijnhuis;

-kiefer, vr.: Zie -baum; -körner, o. mrv.:    -farbe, vr.: wijnkleur; -farben (-farbig),

wierook in korrels, Arabische wierook;    bv. n.: wijnkleur-; -farn, m.: (pik.) rein-

-rinde, vr.: bast (schors) van den wierook-    varen, wormkruid; -fass, m.: wijnvat,

boom; -staude, vr. (-strauch, m.): jenever-    (iron.) wijnvat, wijnzwelger; -feld, o.: met

boom; -vogel, m.: (vog.) goudlijster;    den wijnstok beplant veld, wijnveld;

-wurz, vr.: rozemarijn.    -flasche, vr.: wijnflesch; -necken, m.:

Iweil, vgw.: naardien, aangezien, de-    wijnvlak, wijnvlek; -frohne [-frone], vr.:

wijl, omdat. I -, bw.: terwijl.    (hist.) verplichte heerendienst bij den

IWeil, in Sam. I -arbeit, vr.: werk in    wijn-oogst; -fuhre, vr.: wagenvracht wijnden leegen tijd, (inz.) vacantie-werk,    druiven; -gabel, vr. (-gabelein, o.): wm-

(ook:) bijwerk;-zeit, vr.: tijd van verblijf,    gerd-rank, rank van den wijnstok;-gah-

tijd van oponthoud.    rung, vr.: wijngisting; -garten, m.: wijn-

weil’aiid, bv. n.: 1) wijlen; 2) gewe-    gaard; -gartner, m.: wijngaardenier;

zen, vroeger, ex-.    -gascht, m.: schuim van de wijngisting;

Weil'cheu, o. (-s; mrv. -): poosje.    -gast, m.: wijnhuisklant; -gebirge, o.:

Weil'e, vr.: 1) poos; 2) leege tijd; zu    wijnberg; -gefass, o.: wijnvat; -gegend,

rechter -: juist van pas: nachtlicher -:    vr.: wijnstreek, wijnland, landstreek die

nacht en ontijden; gut Ding will - haben: veel wijn voortbrengt; -geist, m,: wijngeest, (spr.) alles moet zijn tijd hebben; Eilemit alkohol; -gelag, o.: wijngelag, (fig.) dron--: (spr.) haast u langzaam; lange -: ver-    kenmans-partij; -gelander, o.: latwerk

veling; lange - haben: zich vervelen;    achter een druivenwingerd; -gelb, bv. n.:

Einem lange - machen: iemand vervelen;    wijngeel, naar wijnkleur zweemend geel;

Einem die lange - vertreiben: iemand den    -geld, o.: wijngeld; -geruch, m.: wijngeur,

tijd helpen verdrijven; wir sind nicht für    geur (Fr.: bouquet) van wijn; -geschaft,

die lange - hier: (fig.) wij zijn niet hier    o.: wijnhandel, wijnkooperij; -geschirr,

om vliegen te vangen.    o.: wijnkan, wijnpot, wijnkom, enz.;

weil'en, w. o. h.: 1) vertoeven, zich    -geschmack, m.: wijnsmaak; -gesetz, o.:

ophouden; 2) toeven, talmen, dralen; I w.    wet op het poten van den wijnstok;

b.: vertragen, ophouden.    -glas, o.: wijnglas; -gluth [tl, m.: wijn-

Weil’er, m. en o. (-s; mrv.-): gehucht.    gloed; -gott, m.: (fab.) god van den wijn

Weim e, vr.: kippenroest, roest in    (Bacchus); -grau, bv. n.: naar wijnkleur

een kippenhok.    zweemend grijs: -grün, bv. n.: 1) win-

Wein, m. (-es,-s; mrv.-e): wijn; (fig.)    gerdgroen, 2) (vaten:) met wijn door-

wijnstok^ (ook:) wijndruif; heuriger -:    trokken, (ook:) gezwaveld (als z. n. o.:

wijn van dit jaar; - pflanzen: den wijn-    pik.: maagdenpalm); -gülte, vr.: in

stok planten; - lesen: de wijndruiven    wijn op te brengen pacht of belasting;

plukken; Einem klaren (Einem reinen) -    -hacke, vr.: wijngaardeniers-hak; -haft,

einschenken: (spr.) aan iemand klaren    bv. n.: wijnachtig; -handel, m.: wijnwijn schenken, aan iemand onbewimpeld    handel; -handler, m.: wijnkooper; -hand-

zeggen wat men denkt; zu -e genen:    lung, vr.: 1) wijnkooperij, wijnkoo-

naar de kroeg gaan; I -accise, vr.: wijn-    perspakhuis of kelder, 2) wijnslijterij, win-

accijns, belasting op wijn; -apfel; m.:    kei waar wijn verkocht wordt, wijn-nering;

wijn-appel; -arm, by. n.: slechts zeer    -hanfling, m.: (vog.) sijsje; -hass, m.:

afkeer van wijn; -hasser, m.: vijand van eierpruim; -preis, m.: prijs van den wijn wijn; -haue, vr.: Zie -hacke; -haus, o.: . (-preiszettel, m.: tarief der wijnprijzen) ; wijnhuis; -heber, m.: wijnhevel; -hefen,    -presse, vr.: Zie -kelter; -presser, m.:

vr. mrv.: wijnmoer (enk.); -herr, m.:    uitperser van druiven; -probe, vr.:

ambtenaar belast met het toezicht op den    1) wijnproeving, probeering van wijn,

in entrepot opgeslagen wijn, (als scheld-    2) Zie -illuster; -prober (-prüfer), m.:

woord:) kelderrot; -hügel₂ m.: wijnberg;    wijnproever; -ranke, vr.: wijngaard-rank,

-hülse, vr,: druiveschilletje; -hüter, m.:    wingerd-rank;-raupe, vr.: op den wijnstok

bewaker van den wijnberg; -jahr, o.:    azende rups; -rausch, m.: wijnroes, be-

wijnjaar; -kaltschale, vr.: koude wijnsoep,    schonkenheid van wijn; -raute, vr.: (pik.)

wijn met brood er in; -kanne, vr.: wijnkan;    wijnruit; -rebe, vr.: 1) wijnstok, 2) druiven-

-karren, m.: vrachtwagen voor wijn of    wingerd, 3) wijngaard-rank, wingerd-rank,

voor wijndruiven; -karrner, m.: voerman    4) wijngaardloof, 5) wingerd*stek, stek

van een -karren; -kauf, m.: 1) (een)    van den wijnstok, 6) (fig.) druiventros,

koop wijn, 2) koop die bezegeld wordt    (ook:) druif;-rechnung, vr.: wijnrekening;

met het drinken van eene flesch wijn;    -reich, bv. n.: rijk aan wijnbouw, veel

-keiler, m.: wijnkelder; -kelter, vr.: drui-    wijn voortbrengende; -reis, o.: wijngaard-

venpers, wijnpers; -kenner, m.: wijnken-    rank; -romer, m.: wijnromer, wijnroemer,

ner ; -kenntniss [nis], vr.: kennis van wijn;    wijnglas; -rosé, vr.: Zie -dorn; -roth [t],

-kern, m.: druivenpit; -kiefer, m.: wijn-    bv. n. en z. n. o.: wijnrood; -ruthe [t], vr.:

roeier; -kipper, m.: wijnhuishouder;    wijnroeiers-peilstok; -sauer, bv. n.: wijn-

-kneipe, vr.: wijnhuis; -knospe, vr.: wijn-    steenzuur; -sauerlich, bv. n.: wijnsteen-

gaardknop, knop van den wijnstok; -koch,    zuurachtig; -sauerling, m*: wijn-appel;

m.: (iron.) rijpmaker van de druiven (de    -saufer, m.: wijnzuiper ; -saure, vr,: wijnmaand Augustus); -koster, m.: wijnproe-    steenzuur; -schadling, m.: (pik.) berberis;

ver; -krankheit, vr.: 1) druivenziekte,    -schale, vr.: wijnbokaal, wijnkom;-schank,

ziekte van den wijnstok, 2) dronkenmans-    m.:    1) wijnslijterij, wijnverkoop in het

koliek; -kranz, m.: 1) krans van wijnranken    klein, ,2) vergunning om wijn in net

met trossen druiven, 2) groene tak (bij    te verkoopen (-schankrecht, o.: Zie-----

wijze van uithangbord) boven de deur    -schank); -schatzer, m.: wijnschatter;

van een wijnhuis; -kraut, o.: (pik.) pim-    -schenk, m.: wijnhuishouder; -schenke,

per nel; -krug, m.: wijnkruik, wijnkaraf;    vr.: wijnhuis; -schlauch, m.: lederen

-kübel, m.: lekbakje onder een wijnvat;    wijnzak, (tig. fam.) wijnvat, wijnzwelger;

-kufe, vr.: wijnkuip; -küfer (-küper), m.:    -schlehe, vr.: (pik.) berberissestruik;

wijnyaten-maker, kuiper; -laden, m,:    -schröter, m.: wijndrager; -schuld, vr.:

1) ..wijnslijterij, 2) wijnhuis; -lagel, m.:    wijnschuld; -segen, m.: gezegende (over-

wijnvat, okshoofd; -lager, o.: 1) wijnstel-    vloedige) wijn-oogst; -setzling, m.: Zie

ling, onderstel voor een wijnvat, 2) wijn-    -fachser; -stab, m.: 1) Zie -lauhstah,

voorraad, wijn op fust, 3) wijnkelder,    2) Zie -pfalil; -stadt, vr.: wijn voortbren-

4) wijn-entrepöt; -land, o.: wijnland;    gende stad; -stecher, m.: 1) wijnsteker,

-lander, m.: bewoner van een wijnland;    2) wijnroeier, 3) (ins.) op den wijnstok

-latte, vr.: spalier-lat (voor een wingerd);    leyende rups; -stein, m.: wijnsteen, (aan

-laub, o.: wijngaardloof (-laubkranz, m.:    de tanden:) kalk (-steinrahm, m.: room

krans van wijngaardloof; -laubstab, m.:    van wijnsteen, Lat.: cremor tartari);

met wijngaardloof omslingerde staf,    -steuer, vr.: wijnbelasting, wijn-aecijns;

Bacchus-staf); -laube, vr.: prieel van    -stock, m.: wijnstok;-suppe, vr.: wijnsoep;

wmgerd-ranken; -lauch, m.: wilde knof-    -tonne, vr,: wijnvat; -traber: Zie -tres-

look; -laune, vr.: 1) dronkenmans-pret,    ter; -traube, vr.: druiventros, tros drui-

2)    wijndrinkers goede luim; -leiter, vr.:    yen; -trester, m. mrv.: uitgeperste druilde of ladder om wijnvaten in den    ven, druivenafval; -trichter, m.: wijntrech-

kelder neer te laten; -lerche, vr.: (vog.)    ter; -trinker, m.: wijndrinker; -trotte, vr.:

kuif-leeuwerik; -lese, vr.: wijn-oogst,    Zie -presse; -trunken, bv. n.: van wijn

druiven-pluk; -leser, m.: druivenplukker;    dronken, van wijn beschonken; -tunke,

-leserin, vr.: druivenplukster; -lied, o.:    vr.: wijnsaus; -verfalscher, m.: wijnver-

drmklied; -los, bv. n.: 1) zonder wijn,    valscher; -verfalschung, vr.: wijnverval-

2) zonder wijnbouw; -makler, m.: wijn-    sching; -verlasser, m.: wijnkooper; -ver-

makelaar; -mangel, m.: gebrek aan wijn,    liess, m.: wijnkelder; -vorrath [tl, m.:

wijnschaarschte; -markt, m.: wijnmarkt;    wijnvoorraad;-wachs, m.: gewas van wijn;

-mass, o.: wijnmaat; -meier (-meister), m.:    -wage, vr.: wijnroeier’s peilstok; -wagen,

1) opzichter over de wijngaarden, 2) kei-    m.: wijnwagen; -wetter, o.: weer (weder)

dermeester; -messer, m.: wijnroeier (als    voor den wijnstok; -wirth [t], m.: wijn-

z. n. o.: wijngaardeniers-snoeimes); -meth    huishouder; -wirthschaft [t], vr.: wijnhuis;

[t], m.: wijnmede, wijnmee;-mischer. m.:    -zahn, m.: (fig. fam.) verslaafdheid aan

wijnvermenger; -monat, m.: wijnmaand    den drank (sich den -zahn ausschlagen:

(October); -most, m.: wijnmost, jonge    spr.: van den drank afgaan, geen drank

wijn; -motte, vr.: druifluis; -mücke, vr.:    meer drinken); -zeche, vr.: gelag in een

op den wijnstok azende mug; -mus, m.:    wijnhuis; -zecher, m.: wijnzuiper, (fig.)

druiven-confituur; -muster, o.: proef van    nathals, likkebroer;-zehnte, m.: wijntiend;

wijn; -muth [tj, m.: dronkenmans-moed,    -zeichen, o.: Zie no. 2 -kranz;-zieher,

(fig.) roekeloosheid uit dronkenschap;    m.: Zie -heher; -zins, m.: Zie -gülte;

-mutter, vr.: wijnmoer; -niederlage, vr.:    -zuber, m.: wijnkuip;-zoll, m.:Zie-accise.

Zie no. 4) -laser;-öl, o.: zwavel-ether; wein eln, w. o. h.: 1) eene wijnlucht -palme, vr.: palmboom uit welks stengels    van zich geven; 2) eenwijnsmaak nebben;

de palmwijn getrokken wordt; -pfahl, m.:    13) schreien, grimmen, janken; 4) een

stut yan den wijnstok; -pflaume, vr.:    schreiend gezicht zetten.

manier van een sterben:

Buch

seine

ren j

en

m.:

wein'en, w. o. h. en w. b.: weenen, schreien; (fam.) huilen: (pop.) krijten; Thranen tranen storten; neisse Thra-nen heete tranen weenen.

wein’erlich, bv. n.: 1) geneigd om te weeiien; mirMst so ik zou ieder oogenblik wel willen weenen; 2) (van den blik:) droef, treurig; 3) (van den toon:) klagend, jammerend; 4) (tnl.) tragisch;

I -keit, vr.: 1) klagende toon, 2) vertoon van gevoeligheid; -lustig, bv. n.: tragikomisch.

wein’icht, bv. n.: wijnachtig; wein'ig, bv. n.: wijngevend; Wein’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): eene wijnsmaak hebbende vrucht (b.v. wijn-appel, wijnpeer, enz.).

weis, bw.: wijs; Einem etwas - machen: aan iemand iets wijsmaken; etwas - werden: achter het fijne van iets komen;

I -heit, vr.: Zie in deze kolom hieronder; -sagen, enz.: Zie blz. 956.

Iweis’e, bv. n.: wijs; (pop.) in de toekomst kunnende lezen; eine - Frau: (pop.) eene waarzegster.

IWeis'e, m. (-n; mrv. -): wijze, wijsgeer ; der Stein der -n: de steen der wijzen; die drei -n aus dem Morgenlande; (bijb.) de drie Wijzen uit het Oosten; die sieben -n Griechenlands: de zeyen wijsgeeren van Griekenland.

IWeis’e, vr.: wijze, wijs, manier; (tik.) wijs, werkwoordswijs; (muz.) wijs, melodie; Jeder hat seine eigene -: ieder heeft zijne eigene manier; auf diese -: op deze wijze; auf solche -: op die manier; auf keine -: in geen geval, volstrekt niet;

I rthörichter -: dwaselijk; heimlicher -: heimelijk; kreuz -: op de kruis, kruiselings; lediger sterven zonder ooit getrouwd geweest te zijn

Weis’el, vr.: (inz.) bijënkoningin, moederbij; I -los, bv. n.: zonder koningin.

weis'en, w. b. onr. (wies; gewies'en): wijzen; (fig.) laten zien; Einem die Thüre -: (aan) iem. de deur wijzen; die Zahne -: de tanden laten zien; Einen an Einen -: iemand naar iemand verwijzen ; etwas von sich -: iets afwijzen, iets weigeren; Einen von sich -: iemand wegzenden; Einen aus der Stadt -: iemand uit de stad bannen; Einen zurecht -: iemand te recht wijzen, iem. den weg wijzen, (fig.) aan iem, eene terechtwijzing geven, iemand op zijne plaats zetten; ich will es ihm schon -: ik zal hem wel mores leeren; sich - lassen; rede verstaan, vatbaar zijn voor rede; I w. o, onr. h.: wijzen} auf etwas - mit dem Finger: met den vinger naar iets wijzen, (fig.) iets met den vinger aanwijzen; I sich -, w. w. onr.: blijken; das wird sich -: dat zal blijken, (fig.) de tijd zal het leeren.

Weis'er, m. (-s; mrv. -): (van uurwerken:) wijzer: (fig.) gids, wegwijzer; (in boeken:) bladwijzer; (ins.) Zie Weisel; I -werk, o.: raderwerk der wijzers, Weis’heit, vr.: wijsheid; das der -: (bijb.) net Boek der wijsheid;

- auskramen: (fam.) zijne wijsheid uitkramen; mit seiner - zu Ende sein; (fig.) met den mond vol tanden staan; er denkt, er habe die - mit Löffeln gefressen; (pop.) hij denkt, dat hij de wijsheid in pacht heeft; - kommt nicht vor den Jan

(spr.) het verstand komt niet voor de jaren.

Weisheits, in Sam. I -dünkel, m.: waanwijsheid, geleerdheids-trots; -fetzen, m.: brokstuk (snipper) van geleerdheid; -freund, m.: (fig. fam.) filozoof; -kram, m.: geleerde bombast, vertoon van geleerdheid ; -kramer, m.: uitkramer van geleerdheid; -lehre, vr.: wijsbegeerte; -lehrer, m,: wijsgeer; -quell, m. (-quelle, vr.): bron van wijsheid; -spruch, m.: kernspreuk, gedenkspreuk; -voll, bv. n.: hoogwijs, (fig.) zeer geleerd; -zahne, m. mrv.: kiezen (tanden) des verstands.

weis’licli, bw.: wijselijk.

Weis'ling;, m. (-es, -s; mrv. -e):kwast, die zich verbeeldt de wijsheid in pacht te hebben.

Iweiss, bv. n.: blank; wit; (fig.) sich -kleiden: in het wit gekleed gaan; Papier: wit papier; die -e Wasche: het schoone goed; ein -es Hemd: een schoon hemd; sich - brennen: (fig.“ pop.) zich schoonwasschen (d. i. zich rechtvaardigen, bewijzen dat men onschuldig is); -es Tau: (zeew.) ongeteerd touw; eine -e Rote: (muz.) eene halve noot; -e Mönche (-e Brüder): witte monniken; -e Menschen: blanken; der -e Sonntag: (kkl.) Quasimodo geniti (de eerste Zondag na Paschen); die -e Woche: de week na de Paasch-week.

Iweiss: Zie wissen.

IWeiss, o. (-en): (het) wit; (fig.) witheid; (ook:) blanketsel; das - im Auge: het wit van het oog; spanisches -: Spaansch krijt.

Iweiss, in Sam. I -armig, bv. n.: met blanke armen; -backen, o,: (het) tarwe-brood-bakken, (inz.: het) wittebrood-bakken (-backen, bv. n.: tarwe-; -backenes Brod: tarwebrood, inz.: wittebrood); -hacker, m.: wittebrood-bakker, (fig, fam.) fijne bakker; -backerei', vr.: witte-brood-bakkerij, (fig. fam.) fijne bakkerij*, -backig, bv. n.: (fig.) met bleeke kaken; -band, m.: vingervisch; -barsch, m.: blei, bliek; -bart, m.: witte baard, (fig.) witbaard; -baum, m.: zilverpopulier, witte populier; -bier, o.: wit bier; -binder, kuiper voor klein vaatwerk, (fig.) witter; -birke, vr.: witte berk; -birne, vr.: suikerpeer; -blatterig, bv. n.: wit van blad; -blau, o.: (hik.) grauwe staar (als bv. n.: witachtig blauw); -blech, o.: blik (-blech-schmied, m.: blikslager); -blei, o.: tin (-bleierz, o.: tin-erts); -blütig, bv. n.* (fig.) lauw, leuk, onverschillig; -brod, o.: tarwebrood, (inz.) wittebrood; -buche, vr.: (pik.) witte beuk, hagebeuk; -buchen (-büchen), bv. n.: witbeukenhouten; -bunt, bv. n.: witbont; -busig, bv. n.: blank van boezem; -dorn, m.: hagedoorn; -drossel, (vog.) grauwe lijster; -eiche, vr.: (pik.) ijzerboom; -eller (-erle), vr.: grijswitte els (d. i. elzeboom); -erz, o.: zink-erts; -espe, vr,: Zie -baum; -farbig, bv. n.: wit van kleur, wit; -federicht, bv. n.: wit van vederen; -fichte, vr.: denneboom (de gewone den);-fieber, o.: (gnk.) bleekzucht; -fiederig, bv. n.: wit van vederen; -fink, m.: (vog.) witstaart; -fisch, m.: blei, bliek, witvisch; -fleckig, bv. n.: met witte vlekken; -flosser, m.: visch met witte vinnen; -fohre, vr: blauw

(fi

m.:

een ruim ge-

een

wie -:

rug-forel; -föhre, vr.: Zie -liclite; -fuchs, m.: vospaard, vos (licht-roodbruin paard); -füssig, bv. n.: met witte pooten; -gallerte, vr.: (Fr.) blanc-manger; -gar, bv, n.: zeemgaar; -geflügelt, bv. n.: met witte vleugels; -gelb, bv. n.: witgeel; -gerben, o.: (net) zeemtouwen; -gerber, m.: zeemtouwer: -gerberei’, vr.: zeem-touwerij; -geschwanzt, bv. n.: met een witten staart; -getüpfelt, bv. n,: witge-spikkeld; -glas, o.: wit glas: -glühend, bv, n.: wit gloeiend; -gold, o.: platina; -grau. bv. n.: licht grijs; -groschen, m.: (mtw.) zilvergrosje; -güldenerz, o.: wit zilvererts; -haarig, bv. n.: met wit haar, "'g.) lichtblond ; -halsig, bv. n.: blank van hals; -handig, bv. n.: met witte handen; -heit, vr.: witheid; -holz, o,: without, (tim.) spint; -huhn, o,: (vog.) sneeuwhoen; -kehlchen, o.: (vog.) witkeeltje; -klar, bv. n.: doorschijnend wit; -kohl, witte kool; -kopf m.: witkop; -köpfig. bv. n.: met een witten kop, (fig.) met lichtblond haar; -kram, m.: wit goed, linnenwaren (mrv.); -kramer, m.: linnen-kooper; -kramerin, vr.: winkelierster in linnenwaren; -kraut, o.: witte kool; -kümmel, m.: (pik.) karwij; -kupfer, o.: zink (-kupfererz, m.: zink-erts); -leder, o.: zeemleder; -loth [t], o.: wit soldeer; -mehl, o.: bloem van meel, tarweblom * -nackig, bv. n.: wit in den nek, (fig.) blank van hals; -nagelschmied, m.: draad-nagelmaker; -nasig, bv. n.: met een witten snoet; -pappel, m.: Zie bauin; -pfen-nig, m.: (mtw.) blank; -pinsel, m.: witkwast; -reussen, o.: (adk.) Wit-Rusland;

. -roth [tl, bv. n.: bleek rood; -röthlich [t], bv. n.: licht-roodbruin; -russland, o.: Zie -reussen; -scheckig, bv. n.: witbont, witgevlekt, witgespikkeld; -schimmel, m.: witte schimmel (een paard); -schnabel, m.: (vog.) wit-snavel; -schnabelig, bv. n.: met een witten snavel; -schuppig, bv. n.: met witte schubben; -schwanz, m.: (vog.) wit-staart; -schwanzig, bv. n.: met een witten staart; -seiden, bv. n.: witzijden, van witte zijde; -sieden, o.: (het) witkoken; -sprenkelig, bv. n,: witgespikkeld; -stammig, bv. n.: met een witten stam of stengel; -stirnig, bv. n.: met een wit voorhoofd, wit voor den kop; -sud, m.: Zie -sieden; -tanne, vr.: Zie -fichte; -vitriol, o.: wit(te) vitriool; -wasser, o.: (hik.) Gou-lard-water; -wein, m.: witte wijn; -wollig, bv. n.: wit van wol, met eene witte vacht; -wurz, vr.: (pik.) Salomon’s zegel; -zahnig, bv, n.: met witte tanden; -zeug, o.: linnengoed (reines -zeug: sehoon linnengoed; I -zeughandler, m.: linnen-kooper; -zeughandlerin, vr.: winkelierster in linnengoed; -zeugkammer, vr.: linnenkamer); -zopf, m,: witkuif, vogel (iron.: iemand) met eéne witte kuif.

weis sagen, w. b.: voorspellen, pro-feteeren; Weis’sager, m. (-s; mrv. -): 1) voorspeller, profeet, ziener, 2) waarzegger; Weis’sagerin, vr. (mrv. -nen):

1)    voorspelster, profetes, zieneres,

2)    waarzegster; Weis’sagung, vr.: voorspelling, profetie (Weiss"sagungsga’be, vr.: gaaf der profetie, fam.: voorzeggende geest).

Weis’se, vr.: witheid. I m. (-n; mrv. -n) en vr.: blanke; die -n : de blanken. I -, o. (-n): (het) wit; das - im Ei: het wit van een ei; das - in der Scheibe: het wit in de schietschijf, het mikpunt; das - am Wilde: (jag.) het vet dat aan het wild zit.

weis'sen, w, b.: witten, wit maken; w. o. h.: wit worden; I -Weis’ser, m. (-s; mrv. -): witter.

weisslich. bv. n.: witachtig.

Weiss’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Weissflsch.

weisst: Zie onr. wissen en reg. weissen.

Weis’tlium [t], o. (-s): geleerdheid; (iron.) wijsheid.

Weisung, vr.: 1) bevel, voorschrift, last; 2) vermaning, terechtwijzing; 3) vingerwijzing, wenk.

Iweit, bv. n. en bw.: 1) wijd, ruim, groot; 2) ver; 3) (met een ander bv. n. of bw. in den stellenden trap achter zich:) zeer; 4) (met een vergrootenden trap achter zich:) veel; in die -e Welt gehen: de wijde wereld ingaan; ein -er Kamm: eene wijde kam; - offen stehen: wijd (ver) open staan; - aus einander: wijd (ver) uiteen; - und breit: wijd en zijd; ein -es Kleid: eene wijde (ruime) japon; -e Schuhe: wijde (ruime) schoenen; das -e Meer: het ruime sop; ein -es Gewissen haben: (fig.) weten hebben; ein -er Umweg: groote omweg; das ist ein -er Weg: dat is een verre weg, dat is ver; - von hier: ver van hier, ver hier vandaan; hoe ver?; das geht zu -: dat gaat te ver; sich - erstrecken: zich ver uitstrekken ; so - ich weiss: voor zoo ver ik weet; in so -: in zoo verre; Einen oder etwas - übertreffen: iemand of iets ver overtreffen; etwas - vorziehen: verre de voorkeur aan iets geven; er hat es darin - gebracht: hij heeft het ver daarin gebracht; es ist mit der Sache zu - ge-kommen: het is te ver met de zaak gekomen; - in den Wald hinein: ver het bosch in; ich habe noch - bis dahin: ik ben nog ver daarvan af, het duurt nog lang eer ik zoo ver ben; der Winter ist noch - von uns: de winter is nog ver van ons af; - entfernt: zeer veraf; -bequemer: veel gemakkelijker; -besser : veel beter; -lieber: veel liever; -gelehter: veel geleerder; nicht - her sein: (fam.) niet veel te beteekenen hebben (ook: van geen hooge kom-af zijn, van geringe afkomst zijn; etwas - her holen: (fam.) iets ver gaan zoeken (das ist - her geholt: dat is ver gezocht); bei -em: verreweg. Zie ook Weite en weiter,

Iweit, in Sam. i -augig, bv. n.: met groote oogen; -aussehend, bv. n.: ver-uitziende; -bauchig (-bauchig), bv. n.: wijd van buik; -beinig, bv. n.: met wijduit-staande beenen; -berühmt, bv. n.: wijdberoemd; -blatterig, bv. n.: met wijd uiteen-staande bladeren; -gemault, bv. n: wijd van bek; -her, bw.: van ver weg; -hm, bw.: yer weg; -laufig, bv. n.: 1) wijdloopig, omslachtig, 2) uiteenloopend. zeer verspreid liggend; -laufig verwandt sein: familie zijn, doch heel in de verte; -laufigkeit, vr.: 1) uitgestrektheid, uiteen-

suchen:

rungen:

m.:

, afgra

Weiz’en, nr (-s): tarwe; türkischer -: Turksche tarwe, maïs: I -acker, m.: tarwe-akker; -ahnlich, bv. n.: tarw-achtig; -ahre, vr.: tarwe-aar; -artig, bv. n.: tarwachtig; -bau, m,: verbouw van tarwe; -boden, m.: grond die geschikt den verbouw van tarwe; -brei, pap (brij) van tarwemeel, bloempap; -brod, o.: tarwebrood; -ernte, vr.: tarweoogst; -feld, o.: tarwe-akker; -garbe, vr.: tarwe-garve, tarwe-schoof; -graupe, vr.: gepelde tarwe; -gries, m.: grof gemalen tarwe; -grund, m.: Zie -boden; -halm, m.: tarwehalm, -kleie, vr. enk.: tarwezemelen (mrv.); -korn, o.: tarwekorrel; -land, o.: 1) tarwe-akker, 2) Zie -boden; -malz, m.: mout van tarwe; -mehl, o.:

ving.

welk., bv. n.: 1) verwelkt, verflenst; (pop.) verlept; 2) slap, week; 3) verdroogd, verdord; - werden: verwelken, verleppen; - machen: doen verwelken, doen verleppen; I -boden, m.: droogzolder; -heit, vr.: 1) verwelktheid, (pop.) verleptheid,

2)    slapheid, weekheid, 3) verdroogde (verdorde) toestand; -ofen, m.: droogoven, eest.

Welke, vr.: (pik.) wolkruid. welken, w. o. s.: 1) verwelken; (pop.) verleppen; 2) slap worden, week worden;

3)    verdrogen, verdorren; | w. b.: 1) doen verwelken, (pop.) doen verleppen; 2) drogen.

IWell, m. (-es, -s; mrv. -e): stier,

IWell, in Sam. I -bank m.:

rad, o.:

bakkers-bank; -baum, o.: spilgat, asbeugel; --sand. m.: welzand.

as,

loopendheid, 2) wijdloopigheid, omslachtigheid (-laufigkeiten: fam.: naweeën, onaangename gevolgen; ohne so viel -laufigkeiten zu machen: zonder zooveel omslag te maken); -lauftig, bv. n.: Zie -laufig; -lauftigkeit, vr.: Zie -laufigkeit; -ma-schig, bv. n.: met wijde mazen* wijd van mazen; -saulig, bv n.: met ver van elkander afstaande pilaren of kolommen; -schichtig, bv. n.: uitgestrekt, groot, (fig.) ver-uitziende; -schichtigkeit, vr.: groote uitgestrektheid, (fig.: het) ver-uitziende; -schweifig, bv. n.: wijdloopig; -schweifig-keit, vr.: wijdloopigheid; -sehend, bv. n.: ver-ziende, (fig.) ver vooruitziende; -sichtig, bv. n.: veraf scherper van gezicht dan dichtbij; -sichtigkeit, vr.: (gnk.) presbyo-pie; -spürig, bv. n.: een breed wagenspoor makende; -stellig, bv. n.: met wijduit-staande beenen; -umfassend, bv. n.: veelomvattend; -zahnig (-zahnig), bv. n.: wijd van tanden.

YVeit'e, vr.; 1) wijdte, (fig.) diepte, 2) verte; 3) (van wegen:) lengte; (ook:) afstand. I -, o. (-n): (het) verre; das -(zeew.) het ruime sop kiezen, (fig. fam.) de plaat poetsen, zich uit de voeten maken; das geht in’s -: (fig.) dat gaat te ver, dat gaat de palen te buiten, (fam.) dat loopt de spiegaten uit; eine Sache in’s - spielen: (fig.) eene zaak op de lange baan schuiven.

Iwei’ten, w. b.: verwijden, wijder (breeder, ruimer) maken; I sich w. w.: wijder (breeder, ruimer) worden.

IWeit’en. in Sam. I -messer, m.: af-stands-meter-messung, vr.: afstands-meting; -zirkel, m,: ruimte-meter.

weit’er, v. tr.: verder; und so -: en zoo voorts; - reisen: zijne reis vervolgen; - machen: wijder maken, verwijden (ein Loch - machen: een gat grooter maken); fahren Sie - fort: ga voort!; - vorwarts (- hinaus): verder vooruit; - zuriick: verder achteruit; ohne -e CJmstande: zonder verdere plichtplegingen, zonder vorm van proces; alle -e Forde alle verdere aanspraken; I -sender, verder-zender, expediteur; -sendung, vr.: verder-zending, verdere expeditie.

weit ern, w. b.: verwijden, wijder (breeder, ruimer) maken.

Weiterung, vr.: verwijding; -en, vr. mrv.: noodelooze omhaal (enk.) (ook, fam.) spijkers op laag water.

Weit'ung, vr.: 1) verwijding; 2) ruimte, speelruimte, speling; 3) (mnw.) uitgra-ving is voor m.: tarwemeel; -reich, bv. n.: rijk aan tarwe; -saat, vr.: 1) te veld staande jonge tarwe, 2) zaaisel tarwe, 3) zaaitijd voor de tarwe; -schröpfe, vr.: (akk.) aftopping van te geil groeiende tarwe; -schrot, vr.: Zie-gries; -spreu, vr.: kaf van tarwe; -stroh, o.: tarwe-stroo; -suppe, vr.: Zie -brei.

welch, vnw.: Zie welcher.

weleh’er, welch’e, welch es (mrv.: welch'e), vnw.: 1) welke, welk; welchen Weg muss ich nehmen: welken weg moet ik nemen?; welches Buch: welk boek?; welche Frau: welke vrouw?; 2) wie; welcher von den beiden Brüdern: wie van de twee broeders?; welcher Mensch möchte ...: wie zou ...?; 3) wat; welch ein Mensch: wat een mensch!; welch ein Dieb: wat een dief!; welches Gliick: wat een geluk, welk een geluk!; welche Unverschamtheit: wat (welk) eene onbeschaamdheid!; 4) die, dat, welke, hetwelk; derjenige welcher: degene die, hij die; das Buch welches er ihm lieh: het boek dat (het boek hetwelk) hij hem geleend heeft; der Mann von welchem Sie spre-chen: de man over wien gij spreekt: das Buch von welchem wir sprechen: het boek waarover (over hetwelk) wij spreken; in welchen (in welchem, in welche, in welcher) : waarin; aus welchem (aus welcher): waaruit; I 5) eenige, eenig, (fam.) wat, er wat, er; brauchen Sie Geld, hier ist welches: hebt gij geld noodig, hier is wat; hübsche Madchen, ich sah welche da : mooie meisjes, ik heb er daar eenige gezien; I 6) 'welch'ergestalt, vgw.: op welke manier, hoe; welch’erlei, vnw.: welke soort van?, welke?

Welf, m. (-es; mrv. -e): welp (jong van honden en van verscheurende woud-dieren).

Wel'fe, m, (-n; mrv. -n): (hist.) Zie mrv. Welfen.

I welf en, w. o. h.: (van honden en verscheurende wouddieren:) jongen.

IWel'fen, m. mrv.: (hist.) Welfen, Guelfen.

wel’gern, w. b.: Zie walgern.

bul.

k, vr.: pottenas, spil; -loch, cylmderrad;

-san~,___-----

Well'chen, o. (-s; mry. -): golfje. Wel’le, vr.: 1) (van water en fig.:) golf; (fig.) golvende beweging; -n schlagen:    sterk golven; krause -n

bilden: de oppervlakte rimpelen; 2)(tech.) spil, boom, bout, rol, cylinder;

tijdperk (das goldene -alter: de gouden eeuw ; das silberne -alter: de zilveren

vr.:

m.:

doende

vr.:

3) takkenbos; -n binden: takkenbossen maken.

Iwel’len, w. o. h.: golven; w. b.: (kkk.) wellen.

Iwel’len, in Sam. I -artig, bv. n.: golfachtig; -bad, o.: bad in stroomend water (b.v. rivierbad, zeebad); -band, o.: van teen gevlochten band (om een takkenbos); -bewegung, vr.: golvende beweging; -binder, m.: takkenbossenmaker; -bruch, m.: 1) gebrokene golf, 2) golfbreking; -förmig, bv. n.: 1) golfachtig, (fig.) golvend, 2) rolvormig, cylindervormig; -furchend, bv. n.: (dk.) de baren klievend, de golven doorklievend; -gebirge, o.:    (dk.) bergen (mrv.) van

hemelhooge golven; -holz, o.: rijshout, takkenboshout; -linie, vr.: golvende lijn, spiraallijn, schroeflijn, (fig.) buitenste omtrek; -los, bv. n.: zonder golfslag, (fig.) kalm, effen; -rahmen, m.: (orgelmakers-) cylinderraam; -schlag, m.: golfslag; -schlagend, bv. n.: sterk golvend, (fig.) woelig; -voll, bv. n.: golvend; -werfend, bv. n.: 1) Zie -schlagend; 2) (kkk.) hard kokend.

Wel’ler, m. (-s; mrv. -): (eene) rol pijpaarde; I -arbeit, yr.: werk van klei en stroo; -decke, vr.: dak van klei en stroo; -mauer, vr. (-wand, vr.): muur van klei en stroo.

Wel'lerer, m. -s; mrv. -): werker met klei en stroo.

wel’lern, w. o. h. en w. b.: met klei en stroo metselen; van klei en stroo ineenflansen; met klei (bepleisteren.

wel'lig, bv. n.: golvend.

Wels, m. (-es; mrv. -e): (visch:) wentelaar; | -feile, vr.: (tech.) rondvijl.

welsch, bv. n.: Zie walsch.

IWelt, vr.: 1) wereld (i. a. b.); (fig.) aardbol, aarde; 2) (fig.) halfrond (die beiden -en: de twee halfronden, d. i. de Oude en de Nieuwe wereld); 3) (fig.) levens-toon (er hat -: hij heeft levens-toon, hij kent zijne wereld; er ist ein Mann von -: hij is een man van levens-toon); auf die - kommen (zur - kommen): op de wereld komen, ter wereld komen; die andere -: de andere wereld (Einen m die andere - schicken: iemand naar de andere wereld zenden); der - entsagen: afstand doen van de wereld; um Alles in der - nicht: voor alle schatten van de wereld niet; in aller - nicht: in geen geval; nichts auf der - (nichts in der -): niets ter wereld; alle - (die ganze -): de geheele wereld, iedereen, alle menschen; die grosse -: de groote wereld, de voornaamste stand der maatschappij; die gelehrte -: de geleerde wereld; die schone -: de fatsoenlijke stand; sich in die -schicken: de wereld nemen zooals zij is; so geht's in der -: dat is ’s werelds beloop (schertsend, met de bijvoeging: der Eine hat den Beutel, der Andre hat das Geld: de eene heeft den leegen zak, de andere heeft het geld); aus der - scheiden: van de wereld scheiden (d. i. sterven).

IWelt, in Sam. I -abgrund, m,: (dk.) onmetelijk ruim der hemelen; -achse, vr.: as der aarde; -all, o.: heelal; -alter, o.: 1) ouderdom der wereld, tijd dien de wereld reeds bestaan heeft, 2) (fig.) eeuw,

eeuw); -angel, vr.: (fig.) pool, aspunt der aarde; -anschauung, vr.: wereldbeschouwing; -ansicht, vr.: (schl.) cosmorama, (fig.) wereldbeschouwing; -apfel, m.: rijksappel; -art, vr.: gebruik in de wereld; -auge, o.: (fig.) oog der wereld; -ball, m.: wereldbol, (inz.) aardbol; -bau, m.: wereldstelsel, heelal; -begebenheit, vr.: wereldgebeurtenis; -begier (-begierde), vr.: wereldschgezindheid; -beherrscher, m,: opperheer over heel de wereld; -beherr-schung, vr.: heerschappij over heel de wereld; -bekannt, bv. n.: 1) algemeen bekend, 2) wereldkundig; -berühmt, bv. n.: wereldberoemd; -berühmtheit, wereldberoemdheid; -beschreiber, wereldbeschrijver; -beschreibung, vr.: wereldbeschrijving; -bezwinger, m.: wereldveroveraar; -bildung, vr.: levens-toon; -brand, m.: alles verdelgende brand; -brauch, m.: Zie -art; -bühne, vr.: tooneel der wereld; -bürger, m.: wereldburger (-bürgersinn, m.: wereldburgerschap; -Dürgerthum [tl, o.: wereldburgerschap); -bürgerlich, bv. n. en bw.: 1) van een wereldburger, 2) als wereldburger; -dame, vr.: 1) dame uit de groote wereld, 2) wereldschgezinde vrouw; -diener, m.: wereldling; -ehre, vr.: wereldsche eer; -ende, o.: einde der wereld; -entstehung, vr.: wording der wereld; -erfahren, bv. n.: met wereldkennis toegerust; -erfahrung, vr.: levensondervinding, wereldkennis; -eroberer, m.: wereldveroveraar; -erobe-rung, vr.: wereldverovering; -erschaffer, m.: Schepper van de wereld; -erschaffung, vr.: schepping van de wereld, wereldschepping; -erschütternd, bv. n.: de wereld op hare grondzuilen sidderen; -fackel, vr.: lichttoorts der wereld (d. i. de zon); -fresser, m.: (iron.) onverzadelijk veroveraar; -freuden, vr. mrv.: wereldsche vermaken; -gang, m.: ’s werelds loop; -ganze, o.: heelal; -gebaude, o.: Zie -bau; -gebieter, m.: regeerder van de wereld; -gebrauch, m.: Zie -art; -gegend, vr.: oord van de wereld; -geist, m.: 1) alles bezielende geest, 2) geest van de wereld, geest van den tijd; -geistliche, m.: wereldlijk geestelijke (in tegenstelling van ordesgeestelijke); -geistlichkeit, vr.: wereldlijke geestelijkheid; -gemalde, o.: tafereel der wereld; -geprange, o.: wereldsche praal; -gepriesen, bv. n.: door heel de wereld geprezen; -gerausch, o.: wereldschgewoel; -gericht, o.: (theo.) jongste oordeel (-ge-richtstag, m.: oordeelsdag); -geschichte, wereldgeschiedenis, geschiedenis der wereld; -geschöpf, o.: eindig schepsel; -gesetz, o.: eeuwige wet; -gesinnt, bv. n.: wereldschgezind; -getümmel, o. (-gewühl, o.): wereldsch gewoel; -glück, o.: aardsch geluk; -gürtel, m.: aardgordel, zone; -güter, o. mrv.: wereldsche goederen; -handel, m.: (kph.) wereldhandel ; -handel, m. mrv.: wereldsche zaken; -heiland, m.: (theo.) Zaligmaker, Verlosser, Heiland; -herr, m.: wereldgebieder; -herrschaft, vr.: wereldheerschappij; -herrscher, m.: regeerder van de wereld; -karte, vr.: wereldkaart; -kenntniss [nis], vr.: wereld-(en menschen-)kennis (er hat

van

A1 vader; -ver-ervormer; -verbesse-mg; -verkehr, wereld, 2) (kph.) verwüster, m.: wereldver-

vr.: wor-

-: van

stilstand; I -fahrt, ploeging; -hals, r -kreis, m.: (adk.)

vr.:

m.:

plaatsbare) buis of pijp; -schatten, m.: (schl.) slagschaduw; -taube, vr.: slagduif; -wurz, vr.: (pik.) nieskruid; -zirkel, m.: (adk.) keerkring.

Wen'del, in Sam. I -baum, m.: 1) mo-len-as, 2) spil eener wenteltrap; -bohrer, m.: drilboor; -stein, m.: looper (d. i. de bovenste ronddraaiende molensteen); -stiege, vr. (-treppe, vr.): wenteltrap.

wen den, w. o. h. reg. en onr. (wand’te; gewandt’): wenden, keeren, omkeeren, draaien, omdraaien; I w. b. reg. en onr.: wenden, keeren, omkeeren, draaien, omdraaien; (fig.) besteden; ein Kleid (einen Rock) -: eene japon (eene jas) keeren; Einem den Rücken -: aan iemand den rug toekeeren; ein Pferd -: een paard laten keeren; ein Schiff -: wenden; den Braten -: het spit draaien; den Acker -: den akker voor de tweede maal ploegen; Gott wende es zum Besten: God moge het ten beste keeren!; sein Geld an Waaren -: zijn geld aan koopwaren besteden; alle seine Krafte an etwas -: al zijne krachten aan iets besteden; sein ganzes Vermogen auf etwas -: zijn gansche vermogen aan iets besteden;* I sich -, w, w, reg. en onr.: zich omdraaien, zich omkeeren; der Wind hat sich gewendet: de wind is omgeloopen; sich zu Einem -: zich naar iemand omdraaien, (fig.) zich aan iemands zijde scharen; sich an Einen

-kenntniss: hij kent zijne wereld); -kind, wereldschgezinde, wereldling; -klug, bv.

n. : slim, geslepen, (pop.) uitgeslapen; -klugheit, vr.: slimheid, geslepenheid, (pop.) uitgeslapenheid; -körper, m.: hemellichaam, wereldbol; -kreis, m.: 1) Zie -körper, 2) (fig.) wereld; -kugel, vr.: 1) aardbol, aarde, 2) Zie -körper, 3) (zinnebeeld der keizerlijke waardigheid:) wereldkloot, rijks-appel; -kunde,vr.: 1) Zie -kenntniss, 2) kennis van het wereldstelsel (Zie -lehre); -kundig, bv. n.: wereldkundig, aan iedereen bekend; -kunst, vr.: Zie -klugkeit; -lage, vr.: toestand (gesteldheid) van de wereld; -lauf, m.: ’s werelds loop; -leben, o.:

1)    omgang met menschen, 2) (het) leven

geheel voor de wereld; -lehre, vr.: leer van de stoffelijke wereld, wereldleer; -leute, m. mrv.: lieden die geheel voor de wereld leven, wereldsche lieden, wereld-lingen; -licht, o.: licht der wereld; -liebe, vr. : wereldsche zin, gehechtheid aan het wereldsche; -los, bv. n.: zonder wereld-of menschenkennis, (fig.) zonder opvoeding ; -lust, vr.: wereldsch vermaak; -macht, vr.:    1) macht dezer wereld,

2)    macht ter wereld, wereldsche macht,

3)    wereldlijke macht; -mann, m.: 1) man die geheel voor de wereld leeft, wereld-ling, 2) man van levens-toon, man opvoeding, man uit de groote wereld; -markt, m.: wereldmarkt; -meer, o.: wereldzee, groote oceaan; -mensch, m.: Zie no. 1 -mann; -messer, m.: (wsk.) cosmolabium (werktuig om hemel en aarde te meten); -ordnung, yr,: wereldstelsel, vaststaande natuurwet; -pole, m. mrv.: polen (aspunten) der aarde; -priester, m.: (kkl.) wereldlijk priester (in tegenstelling van: ordesgeestelijke); -re-gierer, m.: regeerder van de wereld, bestuurder van het heelal; -regierung, vr.: wereldbestier; -reich, o.: wereldrijk, keizerrijk (koninkrijk) dat een groot deel van de wereld omvat en als het ware eene wereld op zich zelf is; -richter, m.: rechter over de geheele wereld; -rund,

¹

Al de in het Duitsch met „weg” samengestelde werkwoorden zijn op gelijke wijze in het Hollandsch met „weg” samengesteld.

o. : wereldrond; -sache, vr.: wereldsche zaak; -schauplatz, m.: wereldtooneel, tooneel der wereld; -scheu, bv. n.: de wereld vliegend of ontwijkend, menschen-schuw; -schmerz, m.: ongunstig oordeel over alles; -schmerzeln, w. o. h.: alles van de ongunstigste zijde beschouwen; -schmerzler, m. (en: -schmerzlerin, vr.): pessimist; -schöpfer, m.: Schepper (van ae wereld); -schöpfung, vr.: Zie-erschaf-fiing;; -seele, vr.: alles bezielende geest; -sinn, m.: wereldschgezindheid, wereldsch-heid; -sitte, vr.: Zie -braucli; -sohn, m.: menschenkind, sterveling; -sorge, vr.: werelsche zorg; -strich, m.: hemelstreek, klimaat; -strudel, m.: gewoel der wereld, maalstroom der wereld; -sucht, vr.: Zie -sinn; -süchtig, bv. n.: wereldschgezind, wereldsch; -system, o.: wereldstelsel, heelal; -tafel, vr.; wereldkaart; -theil [t], m.: werelddeel; -ton, m.: levens-toon, beschaafde omgangs-toon; -umgang, m. verkeer met de wereld; -umsegler, m.: zeevaarder rondom de wereld; -umseg-lung, vr.: tocht rondom de wereld; -un-tergang, m.: ondergang (het vergaan) van de wereld; -urtheil [t], o,: oordeel der

wereld; -vater, m.; (theo.) besserer, m.: wereldhervoi rung, vr.: wereldhervormi m.: 1) verkeer met de wereldhandel; -verwüs^*, m.. woester; -volk, o.: wereldsch volk, yolk dat geheel voor de wereld leeft; -weise, bv. n.: 1) wijsgeerig, 2) Zie -klug; (als z. n. m.: 1. wijsgeer, filozoof, 2. slimmerd); -weisheit, vr.: 1) wijsbegeerte, philosophie, 2) Zie -klugkeit; -werdung, ding der wereld; -wunder, o.: wonder der reld; -zerstörer, m.: wereldverwoester; -zerstörung, vr.: verwoesting van de wereld.

Wel'ten, vr. mrv.: werelden; I -all, o.: heelal; -erbauer, m.: Schepper van het heelal; -heer, o.: (het) legio werelden; -herrscher, m.: regeerder van het heelal; -himmel, m.: (het) hemelruim, (de) sterrenhemel; -könig, m.: koning van het heelal; -meer, o. (-raum, m.): Zie -liliii-mel; -richter, m.: rechter over het heelal; -uhr, vr.: geregelde loop van het gansche wereldstelsel.

welt’lick, bv. n.; 1) wereldlijk (in tegenstelling van geestelijk); (van de geschiedenis:) ongewijd; 2) wereldsch; I -gesinnt, bv. n.: wereldschgezind; -keit, vr.: 1) wereldschgezindheid, (fig.) wereldsche ijdelheid, 2) het leekendom; -mach-ung, vr.: secularisatie.

Welt’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): we-reldling.

wem,    ynw. (3e nmy.): aan wien; von wien.

wen,    vnw. (4e nmv.): dien.

Wende, vr.: 1) ommekeer; 2) zonne-

(akk.) tweede m.: (vog.) draainek; keerkring; -pflug, diepgaande ploeg; -punkt, m.: keerpunt, (gnk.) crisis; -rohr, o.: beweegbare (ver-

zich tot iemand wenden; sich yon Einem -: zich van iemand afwenden (d.

1, :    1. aan iemand den rug toekeeren,

2.    iemand aan zijn lot overlaten).

Wen'der, m. (-s; mrv. -): ronddraaier;

(kkk.) braadspit; (ontl.) aftrekkende spier.

wen disch, bv. n.: (hist.) Wendisch, van de Wenden, Wandaalsch, van de Wandalen; I - werden: (van hout:) krom trekken.

Wen dung, vr.: 1) wending (i. a. b.);

2)    (fig.) omweg.

we’nig, bv. n, en bw.: 1) weinig; (fig.) niet zeer, niet bijzonder; ein -: een weinig(je), een beetje; das -e: het weinige, (fam.) het kleine beetje; 2) min; so - auch : hoe min ook; eben so - als: evenmin als;

3)    -er, v. tr.: minder; in -er als : in minder dan; um so viel -er: des te minder, zooveel te minder; um die Halfte -er: de helft minder; je -er? desto lieber: hoe minder hoe liever; nichts desto -er: niettegenstaande, desniettemin; 4) -er, v. tr.: min, op .... na; alle -er Einer: allen op een na, allen min een; ein Gulden -er drei Cente: een gulden min drie centen, een gulden op drie centen na; 5) -st, o. tr.: minst; -stnehmende (-stfordernde), m.:(bij aanbestedingen:) laagste inschrijver; -sten: het minst; -stens (zum -sten): op zijn minst, ten minste; I -keit, vr.:

1)    kleine hoeveelheid, (ook:) klein aantal,

2)    minheid, geringheid, onbeduidendheid; meine -keit: (fig.) mijn geringe (onbeduidende) persoontje.

(‘tji

am

wenn, vgw.: wanneer, als; 2) indien, bijaldien, zoo, als; 3) - gleich (- auch): zelfs al, (ook:) alhoewel, ofschoon; - nicht: indien niet, als niet, tenzij; - etwa: indien soms, indien bijgeval; ach, - ich sie doch nicht geliebt hatte: ach, hadde ik haar toch maar niet bemind!

Wen’zel, m. (-s; mrv. -): 1) eigennaam:) Wenceslas; 2) (pop.) prulkerel, lor van een vent; 3) (in ’t kaartspel:) boer; 4) (kph.) stinktabak; 5) (vog.) zwartkopje.

Wenzeslaus, m. (-; mrv. -): Zie Wenzel.

wer, vnw.: 1) wie; - ist es: wie is het? -da: wie daar?, (mil.) werdal; 2) wie, degene die; - auch: wie ook; - nur: wie maar; 3) (pop.) iemand; es ist - an der Thür: er is iemand aan de deur,

Wer be, in Sam. I-anstalt, vr. (-büreau, o.): werf-bureau; -frei, bv. n,: van de krijgsdienst vrijgesteld; -geld, o.: handgeld; -hauptmann, m.: kapitein van re-cruteering; -liste, vr.: naamlijst der aan-geworvene recruten; -officier, m.: officier van recruteering; -patent, o.: aanstelling om volk te werven; -platz, m.: plaats van recruteering; -schein, m.: bewijs van dienstneming.

wer'ben, w. b. onr. en w. o. onr. h. (wirbst, wirbt; warb; gewor'ben): werven, aanwerven; neue Truppen -: nieuwe (yersche) troepen werven; stark -: veel volk werven; - um: aanzoek doen om, staan naar, dingen naar.

Wer'ber, m. (-s; mrv. -): 1 werver; 2) ronselaar ; Werb’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): recruut; Wer'bung, vr.: werving, aanwerving (- um: aanzoek om).

Iwer'den, w. o. s. onr. (wirst, wird; ward, wur’de; geworden): worden; was ist aus ihm geworden: wat is er van hem geworden; es wird etwas aus ihm -: hij zal wel vooruitkomen, hij zal het ver brengen; aus Kindern - Leute: (spr.) kleine kinderen worden groot; daraus wird nichts -: daar komt niets van, dat zal uitloopen op niets.

Iwer’den, onr. hulpwerkw.; 1) zullen; ich werde lieben: ik zal beminnen, ik zal liefhebben; 2) worden; ich werde geliebt: ik word bemind; es ist mir gesagt woeden: er is mij gezegd.

Wer der, m. (-s; mrv. -): 1) uiterwaard, buitensdijks liggende grond; 2) rivier-eilandje; (ook:) zandplaat (in eene rivier); 3) dijk tusschen twee rivier-armen.

Werf, o. en m. (-es, -s; mrv. -e): aangeplempte waterkeering (dam, dijk, ha-venhootd, enz.); I -anker, o.: (zeew.) noodanker; -eisen, o.: harpoen; -pfeil, m.: werpsjries.

wer'fen, w. o. h. onr. (wirfst, wirft; warf; wür'fe; wirf; gewor‘fen): (van dieren:) werpen, jongen werpen, jongen; (van jachtwild ook:) schijten; I w. b. onr.: werpen; Einem etwas an den Kopf -: (fig.) iemand iets naar het hoofd werpen; Verdacht auf Einen -: (fig.) verdenking op iemand werpen; Liebe oder Hass auf Einen-: (fig.) liefde of haat jegens iem. opvatten; mit Schimpfworten um sich -: (fig.) allerlei scheldwoorden uitbraken; mit Spitzbuben u. s. w. um sich -: (fig.) (de menschen) voor schurken, enz., uitmaken : mit lateinischen Broeken um sich -: (fig.) met Latijnsche woorden schermen;

I sich -, w, w. onr.: (van hout:) krom trekken; (van muren:) buiken; sich Einem zu Füssen -: iemand te voet vallen; sich Einem um den Hals -: iemand om den hals vallen; sich auf den Boden oder auf ein Bett -: zich op den vloer oLop bed neerwerpen; sich in eine Btadt -: (van troepen:) zich in eene stad werpen; sich auf Einen -: zich op iemand werpen, iemand te lijf gaan; sich - auf: (gnk.) zijne toevlucht nemen tot.

Werft. o. (-es, -s; mrv. -e): 1) werf, scheepmakers-werf, scheepstimmerwerf; 2) (wev.) schering; I -bruch, m.: (wev.) gebrokene scheringdraad; -strauch, m.: (pik.) roode wilg; -weide, vr.: (pik.) griend-wilg.

Werf'te, vr.: (wev.) schering; (pik.) wilgeboom, wilg; (pop.) grove zeef.

Werg, o. (-es, -s): 1) heede (afval van hennep of vlas); 2) werk (van vlas of hennep); I -garn, o.: garen van hen-nepafval; -leinwand, vr. (-linnen, o.): zak-kenlinnen, grof linnen.

wer geln, w. b.: Zie walgern,

wer’gen, bv. n.: van afval van hennep of vlas.

Werk, o. (-es, -s; mrv. -e): werk; (wkt.) machine, werktuigkundig samenstel, samengesteld werktuig; (fig.) pomp; Heine’s sammtliche -e: al de werken van Heine, de compleete werken van Heine ; die Hand ans - legen: de hand aan het werk slaan; ins - setzen: in het werk stellen; das grosse -: (fig.) hetgrootewerk (d. i. de goudmakerij, het zoeken naar den steen der wijzen); viel (oder wenig)

(of weinig) (of weinig)

vergoeding, equivalent;

in waarde, vr.: Zie -achturig; -los, bv. n.: waardeloos ;-losigkeit, vr.: waardeloosheid; -schatzung, vr.:

m.: schatter,

zum

wezen

ge?

dw

-s aus etwas machen: veel ophef van iets maken, veel met iets ophebben; I -bank, vr.: werkbank s -biene, vr.: (ins.) werkbij; -blei, o.: lood om bet zilver van het koper af te scheiden; -brett, o.: werktafel, werk-plank; -bütte, vr.: (papiermakers-)pap-kuip; -eisen, o.: 1) schoenmakersmes, 2) (hoefsmids-)veegmes; -gerath [t], o.: gereedschap; -gold, o.: juweliersgoud; -haus, o.: werkhuis ; -heilige, m. en vr.: werkheilige; -heiligbeit, vr.: vroomheids-vertoon ; -hof, m.: timmerwerf; -holz, o.: timmerhout; -kunst, vr.: werktuigkunde; -künstler,m.: werktuigkundige; -künstlich, bv. n.: werktuigkundig; -laden, m.: werkplaats, winkel; -leute, m. mrv.: werklieden, (het) werkvolk; -los, bv. n.: (theo.) zonder werken ; -mann, m.: werkman, handwerksman, ambachtsman; -meister, m.: 1) werkgever, patroon, baas, 2) opzichter (over werkvolk), 3) meesterknecht; -messer, o.: Zie-eisen;-ofen, m.: fornuis; -ruthe [t], vr.: meetroede; -saai, m.: werkzaal; -satz, m.: (tim.) geraamte van een dak; -scherben, m.: (pottenbakkers-)waterbakje om er de vingers in nat te maken; -schuh, m,: (als maat:) voet; -schule, vr.: 1) school voor werktuigkunde. 2) ambachtsschool; -silber, o.: 1) juweliers-zilver, 2) zilver ter versmelting; -statt, vr, (-statte, vr.):

1)    werkplaats, winkel, 2) (schk.) laboratorium, 3) (schl. en bhk.) atelier (spreek uit: at-el-jee'); -stein, m.: 1) gehouwen steen, hardsteen, 2) vierkant blok steen, (ook:) zerk; -stelle, vr.: Zie -statt; -stellig, bv. n.: ten uitvoer gebracht (-stellig machen: ten uitvoer brengen); -stoff, m.: bouwstof, materiaal; -stube, vr.: werkplaats, winkel; -stück. o.: Zie no. 2 -stein; -stuhl. m.: 1) stavelei, werkbank,

2)    (wev.) weefstoel; -tag, m.: werkdag (-tagskleid, o.: 1. werkpak, 2. alledaagsche kleeding; -tagsmenscb, m.: alledaagsch mensch; -tagsseele, vr.: lage ziel); taglich, bv. n.: werkdags-, (fig.) alledaagsch; -thatig, bv. n,: werkzaam (-thatig machen: ten uitvoer brengen); -thatigkeit, vr.: werkzaamheid; -tisch, m.: werktafel, werkbank; -verstandig, bv. n.: het vak kennende, in het vak bekwaam (ein -verstandiger: iemand die zijn vak kent, iemand die bekwaam is in zijn vak); -zeug, o.: 1) Werktuig (ook fig.), stuk gereedschap (die -zeuge, o, mrv.: het gereedschap, enk.), 2) orgaan (b.v. -zeug des Geruchs: reuk-orgaan, orgaan van den reuk).

Wer'keltag, m.: Zie Werktag;.

werk'lich, bv. n.: (pop.) werkzaam, bedrijvig.

Wer’mnth [t], m. (-s): alsem, absint;

I -artig, bv. n.: alsemachtig; -becher, m.: (dk.) alsembeker, lijdenskelk; -bier, o.: alsembier; -bitter, bv. n.: alsembitter, (fam.) zoo bitter als gal; -bittere, vr.: bitterheid van alsem; -trank, m.: alsem-drank; -wein, m.: alsemwijn.

Werp, in Sam. I -tross, o.: (zeew.) werptros.

Werre, vr.: I) (pop.) aardstorting, (ook:) verzakking van den grond, (ook:) molshoop; 2) (pop. hik.) strontje aan het oog.

Wcr’rig, o. (-s): Zie Werg.

Wer’ste, vr.: werst (d, i. Russische

Iwerth [t], bv. n.: 1) waard; (met 4en nmv.) nichts niets waard; keinen Schuss Pulver (pop.) geen knip voor zijn neps waard, (ook:) geen pruim tabak waard; Sie ist es -: zij is het waard, zij verdient het; (met 3en nmv.) einer Sache - sein: iets waard zijn, iets verdienen ; der Mühe de moeite waard; des Erhaltens waard om bewaard te worden, (ook:) waard om in stand gehouden te worden; 2) lief, dierbaar; - halten (- schatzen): liefhebben, (ook:) in waarde houden.

IWcrth [t], m. (-es): waarde; einen hohen - setzen auf (grossen - legen auf): zeer veel waarde hechten aan, zeer veel prijs stellen op.

IWertli [t], in Sam. I -achtung, vr.: waardschatting, (fig.) achting; -arm, bv. n.: weinig waard; -bestimmer. m.: schatter, taxateur; -bestimmung, vr.: waarde-bepaling, schatting, taxatie; -briefe, m. mrv.: brieven met geldswaarde ; -ersatz. m.: vergoeding,

-gleichbeit, vr.: gelijkheid gelijke waarde; -haltung, v

Zie -achtung; -setzer. m.: sc taxateur; -setzung, vr.: schatting, taxatie'

wer’then Ltl, w. b.: waardeeren, taxeeren, schatten; i sich -, w. w.: zich .... waard achten.

wertherisi’ren (iel, w. o. h.: handelen (d. i. te werk gaan, zich gedragen) in den trant van Werther (den held uit den bekenden roman van Göthe).

Wc schel, in Sam. I -holz, o.: (pik.) papenhout.

Iwe'sen, w. o. onr. s.: wezen, zijn.

IWe'sen, o. (-s; mrv. -): 1) wezen, levend wezen, (fig.) schepsel; das höchste -: het Opperwezen; ein geistiges -: een onstoffelijk wezen; ein körperliches -: een stoffelijk wezen; ein geschaffenes -: een schepsel; 2) wezen, aanwezen, aanzijn, bestaan; (fig.) wezen, natuur, aard, (het) wezenlijke; (ook:) werkelijkheid; (ook:) manier van zijn; sein - an einem Orte haben (oder treiben): zijn verblijf op eene plaats houden, (ook:) zijne zaken op eene plaats hebben, zijn bedrijf op eene plaats uitoefenen; das gehort - der Sache: dat behoort tot het der zaak; das gemeine -: het algemeene welzijn; sein Thun und -: zijne geheele manier van zijn; ich lasse Jedem sein -: ik laat iedereen vrij in zijn doen; ein ezwungenes (gekünsteltes) -: eene ge-ongene (gekunstelde) manier van zijn; ein ungezwungenes -: eene ongedwongene manier van zijn; ein vornehmes -: een vertoon van voornaamheid, eene zekere deftigheid; ein verkehrtes -: eene verdorvenheid; das ist ein narrisches -: dat is maar gekheid; es ist noch das alte -: het is nog het oude doen; 3) das böse -: (gnk.) de vallende ziekte; 4) Zie 2e nmv. Wesens.

iWe sen, in Sam. I -einheit, vr.: theo.) eenheid van wezen, eenzelvigheid; -gleich, bv. n.: (theo.) gelijkzelvig; -heit, vr.: 1) individualiteit, 2) Zie no. 2 Wesen;

61

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

- zum

n.:

, buis.

minnaar.

-kette, vr,: Zie -reihe; -lehre, vr.: ontologie; -los, bv. n.: denkbeeldig, hersenschimmig; -losigkeit, vr.: denk-beeldigheid, hersenschimmigheid; -reihe, vr.: schepselen-rij; -verwandlung, vr.: (theo.) transsubstantiatie.

We’sens, 2e nmv.: viel - machen:

1)    veel ophef maken, 2) veel bombarie (veel beweging) maken, 3) veel plichtplegingen (veel complimenten) maken.

we’sentlich, b. v. n.: wezenlijk, werkelijk ; I -keit, vr.: wezenlijkheid, werkelijkheid.

Wes pe, vr.: (ins.) wesp.

Wes pen, in Sam. I -falk, m.: (vog.) wespenvalk; -fresser, m.: wespendief, bijën-eter; -nest, o.: wespennest (in ein -nest storen: fig.: zich in een wespennest steken); -schwarm, m.: (een) zwerm wespen; -stich, m.: steek eener wesp,

wess, vnw.: wiens, wier, welks, welker, waarvan; I -halb', vgw.: weshalve, om welke reden, waarom, uit welken hoofde; -we’gen, vgw.: Zie -halb.

Wes’sel, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) wilke kers.

wes sen, vnw.: Zie wess.

wessent, in Sam. I -hal’ben (-we’gen), vgw.: Zie wesslialb.

IWest, m. (-es): (adk.: het) Westen; Süden: (zeew.) west ten zuiden. I m. (-es; mrv. -e): westenwind.

IWest, in Sam. I -afrika, o.: West-Afrika; -asien, o.: West-Azië; -ende, o.: westeinde; -europa, o.: West-Europa; -franke, m.: West-Frank; -franken, o.: West-Frankenland; -frankisch, bv. Westfrankisch; -friese. m.: West-Fnes (-friesen, m. mrv.: West-Friezen); -friesisch, bv. n.: Westfriesch ; -friesland, o.: West-Friesland; -gegend, vr.: west-streek; -gothe [-gote], m.: West-Goth, Yisigoth (-gothen [-goten], m, mrv.:West-Gothen, Yisigothen); -grenze, vr.: westgrens; -indien, o.: West-Indië (-indienfah-rer, m.: westindie-vaarder); -indier, o.: West-Indiër; -indierin, vr. (mrv. -nen): West-Indische; -indisch. bv. n : Westin-disch; -küste, vr.; westkust; -lander, m. mrv.: Westerlingen, Westerschen, bewoners van het Westen; -pha'len [-falenl, o.: Westfalen; -pha’linger, m. (-s; mrv. -): Westfaler; -pha’lingerin, vr. (mrv. -nen): Westfaalsche; -pha’lisch, bv. n.: West-faalsch; -preussen, o.: West-Pruisen; -reich, o.: (hist.) Austrasië; -see, vr.: (adk.) Atlantische oceaan; -seite, vr.: westzijde; -warts, bw.: westwaarts, naar het westen ; -wind, m.: westenwind.

West'chen, o. (-s; mrv. -): 1) vestje;

2)    buisje.

Wes'te, vr: 1) vest; 2) buis, wam-

Westen, m. (-s): (het) westen; nach - zu (gegen -): westwaarts, naar het westen.

Wes’ter,in Sam. I -hemd,o.: doophemd, (vlk.) helm; -reich, o.: (hist.) Austrasië; -sonne, vr.; (zeewV) zon in het westen (’snamiddags om zes uren); -wat, o.: Zie

-hemd.

west’lich, bv. n. en bw.: westelijk. Wet scher, m. (-s; mrv. -): reiszak. Iwett, bw.: 1) (fam.) kiet; nun sind wir -: nu zijn wij kiet; etwas - machen:

kiet maken, (fig.) het eene tegen het andere laten op wegen; 2) (van mijnen:) uitgeput.

IWett, in Sam. I -eifer, m.: wedijver, mededinging; -eiferer, m.: mededinger; -eifern, w. o. h.: wedijveren (- mit: met); -gehen, o.: wedloop; -gesang, m.: zang-wedstrijd; -kampf, m.: 1) kampstrijd, worstelstrijd, 2) wedstrijd; -kampten, w. o. h.: (fig.) wedijveren (-mit: met);-kampfer, m.: (hist.) worstelaar, (fig.) mededinger; -lauf, m.: wedloop; -laufen, w. o. h. onr.: harddraven, eenen wedloop houden; -laufer (-laufer), m.: harddraver; -reiten, w. o. h. onr.: paardrijden om het hardst; -rennen, w. o. h. onr.: harddraven (als z. n. o.: harddraverij, inz.: paardenwedren; -rennen zu Wagen: wedren met wagens); -renner, m.: harddraver; -ritt, m.: rit om het hardst, wedren te paard, harddraverij ; -spiel, o.: wedstrijd, mededinging; -spieler, m.: mededinger; -streit, m.: Zie -kampf; -streiten, w. o. h. onr.: Zie -kampfen; -werben, w. o. h. onr.: mededingen; -werber, m.: 1) mededinger, 2) mede

Wet’te, vr.: 1) weddenschap; eine - eingehen (eine - machen): eene weddenschap aangaan; was gilt die -: om hoeveel gewed?; gilt es eine -: wilt gij wedden?, willen wij wedden?; die - gilt: dat is gewed (die weddenschap neem ik aan); 2) wedijvering, mededinging; um die - (in die -): om strijd, met elkander wedijverend, (fam.) om het hardst; 3) wed, paardenwed.

wetten, w. o. h. en w. b.: wedden; mit Einem um etwas -: met iemand om iets wedden; zehn gegen eins -: tien tegen één wedden; auf etwas -: op iets wedden.

IWet’ter, m. (-s ; mrv. -): wedder.

IWet'ter, o. (-s): 1) weder, weer; was ist für -: welk weer is het ?, hoe is het weer ?; gutes (schönes, schlechtes, warmes, kaltes, trockenes, stürmisches, nebeliges u. s. w.) -: goed (mooi, slecht, warm, koud, droog, onstuimig, mistig, enz.) weer; um gutes (um schönes) - bitten: (fig. fam.) vergiffenis vragen, (ook:) excuus vragen; 2) onweer, (fig.) weerlicht, bliksem; (fig. pop.) lawaai, bombarie; es zieht ein - auf; er komt een onweer op-zetten; vom - erschlagen werden: door den bliksem getroffen worden; über etwas ein - anfangen: (pop.) lawaai schoppen over iets, bombarie maken over iets; alle -: verduiveld!, voor den dit en dat!; ihn sollen alle -: de drqmmel hale hem!, hij kan ophoepelen!; Einem alle - auf den Hals wfinschen: iem. stijfvloeken;3)(mnw.) luchtgat, (ook:) gas-ontwikkeling, uitdamping ; böse (faule, schlagende) -: kwade dampen, stiklucht (enk.).

IWet’ter, in Sam. I -ableiter, m.: bliksem afleider; -almanach, m.: almanak met weervoorspellingen; -baum, m.: boomvormige wolk; -beobachter, m.: weerkenner; -beobaehtung, vr.: 1) weerkennis, 2) weerkundige waarnemingen; -blaser, m.: luchtgat, luchtververscher; -brett, o.: dek-lijst boven een raam; -brütend, bv. n.: van onweer zwanger; -dach, o.: afdak, luifel; -dachelchen, o.: kap, luifeltje; -dicht, bv. n.: tegen den

om

ui.:

m.:

ft-

(pik.) wikke. Zie

vr.:

invloed van het weer bestand; -eilung, vr.: onverwachts losbrekende onweersbui; -fahnchen, o. (-fahne, vr.): windwijzer (ook fig.); -fang, in.: lucht-aanvoerende mijnschacht; -fest, bv. n.: Zie -dicht; -galle, vr.: (zeew.) donderkop, onweerswolk; -gebet, o.: schietgebed als het onweert; -gelaut, o.: klokgelui bij een onweer; -glas, o.: weerglas; -glocke, vr.: noodklok; -hahn, m.: weerhaan (ook fig.); -naufen, m.: hooi-opper; -hauschen, o.:    1) hut, (mil.) barak,

2) vochtmeter, dampkrings-meter; -hüt-te, vr.: hut; -junge, in.: (pop.) weergasche jongen, satansche jongen; -kasten, m.: luchtververscher, luchtpomp, aanvoerder yan versche lucht; -keil, in.: dondersteen; -kerl, m.: (pop.) weergasche kerel, satansche kerel; -kluft, vr.: door den invloed van het weer (inz. door vriezend weer) veroorzaakte scheur of berst; -klüftig, bv. n.: Zie eis klüftig;; -kunde, vr.: weerkunde; -kundig bv, n.: weerkundig (-kundige, m.: weerkundige, weerkenner); -laune, vr.: ongestadigheid van het weder, (fig.) wispelturigheid; -launisch, bv. n,: (fig.) ongestadig, (ook:) wispelturig, -lauten, o.: Zie -gelaut; -leiter, m,: bliksem-afleider; -leuchten, w. onpers. h.: weerlichten (als z. n. o.: weerlicht; bliksem); -licht, o. (mrv. -lichter): (zeew.) Sint-Elmusvuur, Helena-vuur; -loch, o.: (pop.) windgat, (ook:) slecht weer brengende windhoek; -losung, vr.: (mnw.) lucht-ververscher, (ook:) versche lucht aanbrengende schacht; -lotte, vr.: (mnw.) luchtververschingsbuis; -mannchen, o.: windwijzer; -maschine, vr.: (mnw.) lucht-ververschings-toestel; -massig, bv. n.: (pop.) verduiveld; -nacht, vr.: onweersnacht; -prophet, m.: weervoorspeller, weerprofeet; -prophezeiung, vr.: weervoorspelling; -rad, o.: Zie -mascliïne; -regen, m.: onweersbui, donderbui; -rehe, vr.: lek in het dak; -satz, m.: Zie -kasten; -saule, yr.: hoos, windhoos; -schacht, vr.: Zie -losung; -schaden, m.: door den invloed van het weer (inz. door het onweer) aangerichte schade; -scheide (-scheidung), vr.: (het) breken van de lucht; -schein, m.: weerlicht, bliksem; -schenkel, m.: klamp (lijst) het inloopen van het water te beletten; -schirm, m.: beschutting tegen weer en wind; -schlag, m.: 1) donderslag, 2) slag-hagel, hagelbui, 3) Zie -scliaden; -segen, m.: (pop.) gebed om het weerlicht onschadelijk te maken; -seite, vr.: windzijde; -stange, vr.: weerlichtstraal, bliksemstraal; -strecke, vr.: (mnw.) luchtleiding; -strich, richting die het onweer neemt; -strick, touw dat dient om de vochtigheid van den dampkring te meten; -thüre, vr.: deut (luik, klep) van een luchtgat; -trachtig, bv. n.; van onweer zwanger; -trommel, vr.: Zie -mascliiue; -uhr, vr.: vochtmeter, dampkrings-meter ; -verande-rung, vr.: weersverandering; -vogel, m.: stormvogel; -wechsel, m.: verandering van het weer; -wendisch, bv. n.: 1) van weer en wind afhankelijk, (fig.) ongestadig (ein -wendischer Mensch: fam.: een weerhaan, iem. die met alle winden draait), 2) (van hoofd- en lijfhaar:) stug, stijf, steil; -wirbel, m.: hoos, windhoos;

-wolke, vr,: onweerswolk; -wurm, m.: (ins.) houtluis; -zeichen, o.:    1) voorteelten

(voorbode) van een zwaar onweer, 2) weervoorspellend teeken, (fig.) regenboog; -zeiger, m.: 1) weerglas, 2) windwijzer; -zotte, vr.: uitslag (van vochtige muren); -zug, m.: Zie -Iblaser.

wet'tern, w. onpers. h.: onweeren; w. o. h.: razen en tieren, vloeken en zwetsen.

Wetz, in Sam. I -schiefer, m.: leisteen.-achtige (schilferige) klei; -stahl, m.: wetstaal ; -stein, m.: wet-steen, slijpsteen (feiner -stein: oliesteen).

wet'zen, w. b.: wetten, slijpen, scherpen; w. o. h.: auf der Grasse mit dem Degen -: zijne sabel over de straat laten slepen.

Wet'zer, m. (-s; mrv. -):wetter, slijper, scherper.

wibfoeln, w. o. h.: wemelen, krioelen.

Wibel, m. (-s; mrv. -): (ins.) koorn-worm.

Iwich: Zie weicken.

IWich, in Sam. I -dorn, m.: (pik.) egelantier, wilde roos.

Wiclis, m.: (pop.) pontificaal, beste

alt; (ook:) opgepriktheid, opgedirktheid;

-bürste, vr.: schoenborstel; -lappen, m.: wrijfdoelt, boendoek; -schuh, m.: gewast-leeren schoen.

Wiclise, vr.: 1) boenwas, politoer, 2) schoensmeer, glimmend smeer; 3) (fig. fam.) smeer, strieps, ransel, (een) pak slaag.

wich'sen, w. b.: 1) opwrijven (met was); 2) poetsen (b.v. schoenen); 3) ranselen, afrossen.

Wicht, m. (-es; mrv. -e of -er): 1) wicht, schepsel, creatuur; 2) lor, prul, kwibus, kwast.

Wiclit’clien, o. (-s; mrv. -): wichtje, schepseltje, zieltje, stumpertje.

Wieh’tel, o. en m. (-s; mrv. -): - mannchen, o.: kleine kwelgeest, kleine plaaggeest; -pfeife, vr.: (jag.) lokfluitje; -zopf, m.: (hik.) plica polonica, Poolsche haarvlecht.

wicbtig, bv. n.:    1) zwaar; (fig.)

zwaarwichtig, gewichtig, belangrijk; (van geldstukken:) wichtig, volwichtig; 2) (van menschen:) invloedhebbend; ein -er Mann: een man die veel invloed heeft, een man van gewicht; sich - machen: een hoogen dunk van zich zelven hebben, doen alsof men iemand van gewicht is; eine -e Miene machen: een ijselijk deftig gezicht zetten; I -keit, vr.: 1) zwaarte; (fig.) zwaarwichtigheid, belangrijkheid; gewicht; (van geldstukken:) wichtigheid, volwichtigheid; 2) (van menschen:) gewicht, invloed, deftigheid, aanzien.

Wielt, in Sam, I -bohne, vr.: vijge-boon, wolfsboon; -tutter, o.: wikkenvoer, met wikken vermengd voeder; -stroh, o.: wikkenstroo.

Wiek'e,

Wieken.

Wick’el, m. en o. (-s; mrv. -): 1) bundel; 2) rol, opgerold voorwerp; (ook:) ineengedraaid papiertje (of eenig ander voorwerp) om daarop iets op te rollen, (inz.) garenklosje; 3) (van kousen:) boord, bovenrand; I -aal, m.: speetjespaling, (een) speetje paling; -band, o.: 1) luier,

m.:

vr.:

-reae: h.: Zie

met een

un

2) zwachtel; -blatt, o.: (van sigaren:) dekblad, (pik.) binnenwaarts omgekruld blad; -flechte, vr.: (pha.) IJslandsche mos; -frau, vr,: baker; -kind, o.: gebakerd kind, (pop.) kind in de baker; -moos, o.: Zie -Hechte; -natter, vr.: (drk.) rol-slang; -puppe, vr.: pop, kinderpop, (fig.) Zie -kind; -ranke, vr.: hecht-rank; -raupe, vr.: rups die zich in een blad rolt; -schlange, vr.: Zie -natter; -schnur, vr.: 1) omwindsel, bindtouw, 2) Zie -hand; -schwanz, m.: slinger-staart, grijpstaart, (fig.) slinger-aap; -strumpf, m.: kous met omgeslagen boord; -tuch, o. (-zeug, o.): 1) pakdoek, paklinnen, 2) luiergoed, (fig.) luier, (ook:) zwachtel.

wiek’eln, w. b.: wikkelen; (fig.) oprollen; (ook:) opwinden; etwas in ein Papier -: iets in een papier wikkelen; ein Papier um etwas - (of: um etwas herum -): een papier om iets heen wikkelen; Zwirn -: garen opwinden, garen kluwenen; die Haare -: het haar in papiljotten zetten; ein Kind -: een kind bakeren: aus einander - (aus ... heraus -): Zie auswickeln.

Wiek en, in Sam. I -brod, o.: brood van wikkenmeel; -tutter, o. (-gemenge, o.): Zie Wickfutter; -klee, m.: Spaan-sche klaver; -stroh, o.: wikkenstroo.

Wick’ler, m. (-s; mrv. -): wikkelaar; (fig.) oproller; (ook:) winder, opwinder.

Wid'der, m. (-s; mrv. -): (drk.) ram; (str.) Ram; I -feil, o.: ramsvel, ramsvacht; -haupt, o.: ramskop; -horn, o.: ramshoorn, hoorn van een ram, (nat.) ammonshoorn, ammoniet; -kopf, m.: ramskop.

Wi'dem, m. (-s; mrv. -): aan de kerk behoorende grond, kerkegoed; I -hof, m.: pastorie, pastorij.

Widenmth [t], o.: Zie IVidem.

wi'der, vz. 14]: tegen; I -bel’fern (-bel’len), w. o. h.: tegenpraten, altijd gelijk willen hebben; -beller, m.: iem. die altijd gelijk wil hebben; -christ, m.:

1)    antichrist, 2) vijand van het Christen

dom ; -christlich, bv. h.; aan het Christendom vijandig, onchristelijk; -druck, m.: tegenwerkende kracht, reactie, (typ.) weerdruk; -ehelich, bv. n,:    1) on-

echtelijk, 2) echtschennend; -fah’ren, w. o. onr. s, [3]: weervaren, wedervaren;-fahrte, vr.: (jag.) in tegenovergestelde richting loopend spoor (van het wild); -gange, m. mrv.: (mnw.) gangennet (enk.), vertakkingen van eene mijngang; -gresetzlich, bv. n.: wederrechtelijk, onwettig; -gesetzlichkeit, vr.: wederrechtelijkheid, onwettigheid; -haarig, bv. n.: weerstrevig (bw.: tegen den draad);-haarig-keit, vr.: weerstrevigheid; -haken, m.: weerhaak; -hakig, bv. n.: met weerhaken; -hall, enz.: Zie Wiederhall, enz.; -halt,

1) tegenhouding, (fig.) stut, steunsel,

2)    tegenstand; -hal’ten, w. o. h. onr.: 1) weerstand bieden, (fig.) duren, het uithouden, 2) tegenhouden, (fig.) stutten, steunen, schragen; -halter, m.: tegenhou-der, (fig.) disselhaak; -haltig, bv. n.: (van spijzen:) voedzaam, (fam.) stevig, die (dat) staat in de maag; -horst, m.: (van paarden:) schoft, schoudergewricht; -klage, vr.: (rcht.) tegen-eisch, eisch in reconventie; -klager, m. (-klagerin, vr.): eischer (eischeres) in reconventie; -lage,

(bwk.) stutmuur, schoormuur, steenen beer, (rcht.) bij het huwelijkscontract vastgesteld beding; -leg'bar, bv. n.: te wederleggen, voor wederlegging vatbaar; -leg'barkeit, vr.: vatbaarheid voor wederlegging; -le'gen, w. b.: wederleggen, weerleggen; -le'ger, m. (-s; mrv.-): weer-legger; -leg’lich, bv. n.: Zie -legbar; -leg’lichkeit, vr.: Zie -legbarkeit; -le'gung, vr.: weerlegging (-le’gungsschrift, vr.: schriftelijke wederlegging); -lich, enz. Zie volgende blz.; -natürlich, bv. n.: onnatuurlijk, tegen de natuur stijdend, tegennatuurlijk; -natürlichkeit, vr.: onnatuurlijkheid, tegennatuurlijkheid; -part, m. en vr.: 1) tegenpartij, 2) tegenstand (Einem -part halten: iemand bestrijden, zich tegen iem. verzetten); -prall, m.: weeromstuit, weerstuit, (fig.) weerkaatsing; -pral-len, w. o. s.: terugstuiten, (fig.) teruggekaatst worden; -ra’then [t], w. b. onr.: ontraden, afraden (Einem etwas: iets aan iemand); -rechtlich, bv. n.: wederrechtelijk; -rechtlichkeit, vr.: wederrechtelijkheid; -rede, vr.: tegenspraak (ohne onbetwistbaar); -re’den, w. o. h -spreehen ; -rist, m.: Zie -horst; -ruf, m.: herroeping (einen -ruf thun: zijne woorden herroepen); -ru’fen, w. b. onr.: herroepen, intrekken, terugnemen; -ruf'-lich, bv. n.: te herroepen; -ruf’lichkeit, vr.: vatbaarheid om herroepen te worden; -ru'fung, vr.: herroeping (-rufungszeichen, o,: muz.: naturel);-sacher, m.: tegenstander, bestrijder, (bijb.) Satan; -sacherin, vr.: tegenstanderes, bestrijdster; -schall en -schein: Zie Wieder...; -see, vr.: (zeew.) branding, (ook:) golfgeklots; -set’zen (sich), w. w. [3]: zich verzetten [tegen]; -setz'lich, bv. n.: weerstrevig, weerspannig; -setz’lichkeit, vr.: weerstre-vigheid, weerspannigheid; -set’zung, vr.: tegenstand, verzet; -sinn, m.: tegenstrijdigheid, onzin (scheinbarer -sinn: paradox, schijnbare tegenstrijdigheid); -sinnig, bv. n.: tegenstrijdig, onzinnig, ongerijmd (scheinbar -sinnig: paradox, schijnbaar tegenstrijdig); -sinnigkeit, vr.: tegenstrijdigheid, ongerijmdheid; -spanstig (-spen-stig), bv, n.: weerspannig; -spanstigkeit (-spenstigkeit), vr.: weerspannigheid; -spiel, o.: tegendeel, (het) tegenovergestelde (Einem das -spiel halten: 1. het tegendeel doen, 2. iemand tegenwerken); -spitze, vr.: weerhaak; -sprech'en, w. o. onr. h. [3 en 4]: weerspreken, tegenspreken; -sprech’end, bv. n.: weersprekend; -sprech’er, m. (-sprech’erin, vr.): geest van tegenspraak bezielde; -sprech-erisch, bv. n.: met de zucht om tegen tc spreken .bezield; -sprech'lich, bv. n.: te weerspreken, tegen te spreken; -sprech-“Dg, vr.: tegenspraak (-sprech'ungssucht, vr.: zucht om tegen te spreken); -spruch, m.: tegenspraak (im -spruch stehen mit: in tegenspraak zijn met; in -spruch gera-then [t] mit: in tegenspraak komen met); -spruchs, in Sam.: -geist, m. (-teufel, m.): geest van tegenspraak, zucht om tegen te spreken; -stand, m.: tegenweer, tegenstand (Einem -stand leisten: aan iemand tegenweer bieden); -standsfahig, bv. n.: in staat om tegenweer te bieden; -steh'en,. w. o. h. onr. [3]: 1) weder staan, 2)tegen-staan (Einem -stehen: iemand wederstaan„

in.:

m.:

van

e, vr.:

ver-

'weerstand aan iem. bieden; der Brannt-wein -steht mir: de brandewijn staat mij tegen); -steh’lich, bv. n.: weder staanbaar; -steh’lichkeit, vr.: weer staanbaarheid; -stoss, m,: weeromstuit, weerstuit, weerslag; -stre’ben, w. o. h. [3]: weerstreven, weerstaan; -streit,

1)    tegenstand, weerstand, 2) tegenspraak; -streit'en, w. o. h. onr. [3]: 1) bestrijden, (fig.) betwisten, 2) in strijd zijn met, strijden tegen, aandruischen tegen, (fig,) met weerzin vervullen; -strom, m.: 1) tegenstroom, 2) ebbe; -stütze, vr.: stut, steunsel; -theil [t], m.: Zie -part; -thon,

(pik.) goudenregen; -wartig, bv. n.: ï) weerzinwekkend, 2) tegenloopend,

3) onaangenaam, (fig.) kribbig, lastig; -wartigkeit, vr.: 1) weerzinwekkendheid,

2)    wederwaardigheid, kwade kans, 3) onaangenaamheid, (fig.) kribbigheid, lastigheid; -wille, vr.: tegenzin, weerzin, afkeer (mit -willen: met tegenzin, tegen wil en dank; der natürliche -wille: de antipathie, de natuurlijke afkeer); -willig, bv. n.: den weerzin daartegen overwinnend, zich tegen zijnen (haren, enz.) weerzin ver-

. zettend (als bw.: tegen wil en dank, in weerwil van zich zelven); -wind, m.: tegenwind; -zeit, vr.: (zeew.) verloop van het tij.

wi derlicli, bv. n.: 1) tegenstaand, (fig.) tegen de borst stuitend, 2) walglijk (- süss: walglijk zoet, malzoet), (fig.) wal-gingwekkend (- zu nehmen sein: medicijnen: leelijk zijn om in te nemen);

I -keit, vr.: 1) (fig.: het) tegen de borst stuitende,'2) walglijkheid, (fig.: het) walging-wekkende, (van medicijnen:) leelijkheid.

wi dern, w. o. h. 13]: 1) tegenstaan, (fig.) tegen de borst stuiten, 2) doen walgen,^(fig.) met walging vervullen.

widinen, w. b.: wijden, teewijden; (fig.) bestemmen; Einem ein Bueh -: een boek aan iemand opdragen; I Wid’mung,

vr. : toewijding, (fig.) bestemming (Wid’-mungsschrift, vr.: opdracht).

wi’drigf, bv.n.: 1) tegen-, tegenloopend, ein -er Wind: een tegenwind; das -e Glück: het tegenloopende geluk, de kwade kans; 2) Zie widerlich; I -keit, vr.:

1)    (het) tegen-zijn, (het) tegenloopen,

2)    Zie Widerliclikeit. widrisenfalls', bw.: in het tegenovergestelde geval, zoo niet.

Iwie, bw.: hoe; I tsw.: wat! I vgw.:

als,    zooals, evenals, I - auch: evenals; -.... auch: hoe .... ook (b.v.: - reich er auch sei: hoe rijk hij ook zij).

Iwie, in Sam. I -nach', bw.: op welke manier, hoe ; -viel' bw,: hoeveel (der, die, das -viel'ste: de, het hoeveelste); -wohl', vgw.:^ alhoewel, hoewel, ofschoon.

WIeb’el, m. (-s; mrv. -): (ins.) koorn-worm.

wieb'eln, w. o. h.: (fam.) wemelen, krioelen.

Wied’e, vr.: 1) teen, wilge-teen 2) weede (Zie Wald); 3) lange boom (van een wagen); I -hopf, m. (-es; mrv. -höpfe): (vog.) hoppe, hop, (pop.) stront-haan, vlaszaaier; -hopfkraut, o.: (pik.)

Spaansche klaver; -wohl, m. (-s; mrv. -e): (vog.) wiedewaal.

wied'er, bw:: 1) weder, weer, wederom, opnieuw, nogmaals;    2) weerom,

terug; I -abdruck, m.: (typ.) herdruk; -abdrucken, w. b.: (typ.) herdrukken; -abfallen, w. o. s. onr.: wederom af vallen, (fig.) weder afvallig worden (¹); -aufleben, w. o. s.: herleven (als z. n. o.: herleving); -auflegen, w. b. onr.: weer er op leggen, (typ.) weer ter perse leggen, herdrukken; -ausbesserung, vr.: (het) verstellen, (het) repareeren; -befah igen, w. b.: (rcht.) rehabiliteeren; -befahigung, vr.: (rcht.) rehabilitatie; -bekommen, w. b. onr.: terugbekomen, (fam.) terugkrijgen; -bc- , leben, w. b.: doen herleven, (fig.) met nieuw leven bezielen; -bezahlen, w. b.: terugbetalen; -bringen, w. b. onr.: terugbrengen; -bringlich, bv. n.: herstelbaar; -druck, m.: (typ.) herdruk; -erhalten, w. b. onr. (-erlangen, w. b.): Zie -bekommen; -erobern, w. b.: heroveren; -erset-zen (-erstatten), w. b.: teruggeyen; -er-wahlung, vr.: herkiezing; -fahrte, vr.: (jag.) terugkeer langs hetzelfde spoor; -flug, m.: terugkeer (van de trekvogels); -fluss, m.: (zeew.) ebbe; -fordern, w. b.: terugvorderen, terugvragen; -gab teruggaaf; -geben, w. b. onr.: teruggeven; -geboren, bv. n.: (theo.) wedergeboren, (dk.) herboren; -geburt, vr.: (theo.) wedergeboorte; -gelangen, w. o. s.: opnieuw komen (- zu: tot), weder in het bezit komen (- zu: van); -gelangung auf den Thron: herstel op den troon; -genesen, w. o. s. onr.: herstellen; -genesung, yr.: herstel; -gewinnen, w. b. onr.: terugwinnen, herwinnen; -glanz, m.: weerkaatste glans; -glanzen, w. o. h.: (van glans:) weerkaatst worden; -hall, m.: weergalm, weerklank, echo; -hallen, w. o. h.: (van geluid:) weerklinken, weergalmen, weerkaatst worden; -her'stellen, w. b.: herstellen; -her’steller, m. (-s; mrv.-): hersteller; -her'stellung, vr.: herstel; -hol, in Sam. (-holuhr, vr,: repetitie-horloge; -holzeichen, o.: muz.: herhalings-teeken); -holen, w. b.: terughalen (-holen, w. b.: herhalen; sich -holen, w. w.: in herhalingen vervallen); -holentlich (-holt¹), bw.: herhaaldelijk; -holung, vr.: herhaling (-ho'lungsstunde, vr.:    herhalingsles;

-ho'lungszeichen, o.: herhalings-teekenV; -kauen (-kamen), w. b.: herkauwen (ook fig.) (als z. n. o.:) herkauwing (ook fig.); -kamende Thiere [T]: herkauwende dieren; -kauf, m.: terugkoop (-kaufsklage, vr.: rcht.: actie over het bedongen recht van terugkoop); -kaufsrecht, o.: recht van terugkoop; auf -kauf verkaufen: verkoo-pen behoudens het recht van terugkoop: -kaufen, w, b.: terugkoopen; -kauflich, bv. n.: terug te koopen (bw.: behoudens het recht van terugkoop); -kehr, vr.: terugkeer, (str.) omwenteling, (tim.) lasch (ohne -kehr verloren: onherstelbaar loren); -kehren, w. o. s.: terugkeeren; -kehrungspunkt, m.: keerpunt; -klage, vr.: Zie Widerklage; -klang, m.: Zie

w. o.

Sam. | -angebinde, o.: geschenk aan een kind in de wieg;-band, o.: wiegetouw; -bogen, m.: wiegekap, kap van eene (de) wieg; -brett, o.: wiegehout (een der twee schuitvormige dwarshouten waarop de wieg rust; -decke, vr.: wiegedeken, wiegesprei; -fest, o.: geboortefeest ; -fuss, m.: Zie -brett; -kind o.: kind in de wieg; -korb, m.: wiegemand (de bak van de wieg); -laufer, m.: Zie -brett; -lied, o.: wiegelied; -pferd, o.: hobbelpaard; -spriegel, m.: Zie -bogen ; -tuch, o.: Zie -decke,

Wieg’er, m. (-s; mrv. -): wieger; Wieg’erin, vr. (mrv.-nen): wiegster.

wieli’ern, w. o. h.: hinniken; (fig. fam.) grinniken van den lach; ein -des Gelachter: een grinnikend gelach.

Wiek, kreek.

Wiek'e, vr.: (hik.) wiekje pluksel; (pik.) honds

vr.:

, m. (-es;,

Zie weisen.

mrv. -e): poes.

m.:

ert

.Vd

-kali; -klingen, w. o. s. onr.: Zie -kallen; -kommen, w. o. s. onr.: terugkomen ; -kriegen, w. b.: (fam.) terugkrijgen; -kunft, vr.: terugkomst, terugkeer; -leben’digmachung, vr,: (het) doen herleven; -lesung, vr.: herlezing, weer-over-lezing; -lösung, vr.: (van verpand goed:) lossing, (het) lossen (-lösungsrecht, o.: recht van inlossing); -nahme, vr.: terugneming, (fig.) herovering; -nehmen, w. b. onr.: terugnemen, (fig.) heroveren; -sagen, w. b.: 1) herzeggen, 2) weerover zeggen; -schall, m.: Zie -kali; -schallen, h.: Zie -kallen ; -schein, m.: weerschijn, weerkaatsing van het licht; -scheinen, w. o. h. onr. 1) (het licht:) weerkaatsen 2) (van het licht:) weerkaatst worden; -schelten, w. b. onr.: terugschelden ; -schicken, w, b.: terugzenden; -schimpfen, w. b.: terugschelden; -schlag, m.: terugslag; -see, vr.: Widersee; -sehen, o. (-s): wederzien (auf -sehen: tot weerziens); -senden, w. b. onr.: terugzenden; -sprung, m.:    1) terugsprong,

2) (biljart:) doebleer-stoot; -stoss, m.: weeromstuit; -strahlen, w. b.: terugstralen, weerkaatsen (w. o. h.: weerkaatst worden); -strich, m.: Zie -iiiag; -taufe, vr.: (kkl.) herdooping; -taufen, w. b.: herdoopen; -ta/ufer, m. (-s; mrv.-): (kkl.) Wederdooper; -tonen, w. o. h.: weerklinken; -um, bw-: wederom, weder, nogmaals, andermaal, opnibuw; -verheirathen [t| (sich), w. w.: hertrouwen; -wechsel, m.: (kph.) herwissel; -wegnahme, vr.: Zie -nakme; -wuchs, m.: etgroen; -zahlen, w. b.: terugbetalen; -zahlen, w. b.: weerover tellen; -zug, m.: terugtocht.

Wiedewokl: Zie in Wiecle.

Wieg'e, vr.: wieg; (fig.) kindsheid; (dk.) bakermat; I -frau, vr.: wiegster; -geld, o.: weegloon; -messer, o.: hakmes; -stuhl, m.: schommelstoel.

I wiegen, w. b.: wiegen; (fig.) heen en weer wiegelen; in Schlaf -: in slaap wiegen; I sich -, w. w.: heen en weer wiegelen of schommelen, (fig.) zich vleien, zich zelven misleiden; in einer Sache gewiegt sein: (pop.) in iets uitgeslapen (d. i. zeer knap) zijn.

Iwieg’en, w. b. onr. (wog; gewo'gen): wegen ; I w. o. onr. h,: wegen, een gewicht hebben van.

IWiegen, in

(adk.) baai, inham,

roos.

Wieren, vr. mrv.: (zeew.) worsten, (van oud touw.)

Wiem e, vr.: 1) kippenroest; 2) stang in den schoorsteen (om spek in den rook te hangen).

Wiem en, m. (-s; mrv. -): Zie

Wieme.

Wien, o. (-s): (adk.) Weenen; Wien’er, m. (-s; mrv. -): Weener (als by. n.: Weener); Wien'erin, vr. (mrv. -nen): Weenerin; wien'erisch, bv. n.: Weener.

wienach', bw.: Zie wie in Sam.

Wienz Iwies:

IWies, in Sam. I -baum, m.: boom over. een voer hooi (om het goed vast te sjorren); -wachs, m.: grasgewas, gras, (fig.) hooi.

Wies'cken, o. (-s; mrv. -): stukje weiland, graskampje.

Wies’e, vr.: weide, weiland. Zie

Wiesen.

Wies'el, o. (-s; mrv. -): (drk.) wezel; stinkende -: bonzing; I -baum, m.: Zie Wiesbaiim; -beere, vr.: (pik.) kriek, wilde kers.

Wies’en, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) geelvink; -ampfer, m.: wilde zuring: -bach, m.: door een (het) weiland stroomende beek; -bau, m.: verbetering van weiland; -blume, vr.: (pik.) boterbloempje; -feld, o.: grasveld, grasland, weiland; -klee, m.: gewone klaver; -knarre, vr.: (vog.) Zie Waclitelkönig: -monat, m.: zomermaand (Juni); -pfad, m,: voetpad door een (het) weiland; -plan, m.: grasvlakte; -quelle, vr.: waterbron in een (het) weiland; -schleppe, vr,: werktuig om molshoopen weg te maken -thal, o.: dal vol weiland; -thalchen, o.: tot weiland geschikt klein dal; -vogt, opzichter over de weilanden; -wachs, m.: grasgewas, gras, (fig.) hooi; -zins, m.: landhuur, pacht.

wieviel’, bw.: Zie wie in Sam.

wiewolil’, vgw.: Zie Avie in Sam.

Iwild, bv. n. en bw.: wild; (fig.) woest; - werden: wild ™orden; - wachsen: in het wild groeien; ein -er Mensch: 1) een wildeman, een dolleman, 2) een wilde; ein -es Geschrei: een woest geschreeuw; ein -es Leben: een losbandig leven; -es Fleisch: (in wonden:) wild vleesch; -e Blattern: (gnk.) waterpokken; -es Feuer: (gnk.) Antonius-vuur; -e Wehen: (vlk.) schijnbare weeën; -es Gestein, o.: naakte (kale) rots, (mnw.) rotssteen zonder ein -er Boden: een onontgonnen grOx*v.

IWild, o. (-es): (jag.) wild; hohes groot wild; kleines -: klein wild; rothes Lt] -: rood wild (herten en reeën); schwarzes -: zwart wild (het everzwijn, het wilde varken); - stehlen: (jag.) stroopen.

IWild, in Sam. I -acker, m.: veld voor jachtwild; -adel,m.: (pik.) meidoorn ;-bad, o.: minerale bron, (adk.) Wildbad (eene badplaats in het Zwarte Woud); -bahn, vr.:    1) (jag.) wildbaan, jachtgrond,

2) gekapte weg door een bosch, 3) ongebaande weg, ongebaand pad (das Pferd, das auf der -bahn geht: het ter zijde van het tweespan aangespannen derde paard); -bann, m.: 1) jachtrecht, 2) eigen jacht

vr.:

per; w

me, vr.

-braten, m.: (kkk.) gebraden wild;]-bret, o.: (kkk.) wildbraad, wild (kurz -bret: teelballen van het hert); -brets, in Sam. (-braten, m.: gebraden wild ;-brühe, yr.: saus van hazepeper; -handler, m.

l.    koopman in wild, 2. poelier; -pastete, vr.: pastei van wild); -dieb, m.: wild-strooper (-diebstahl, m.: wild strooperij); -dieberei', vr.: wild-strooperij; -elster, vr.: (vog.) negendooder, beenbreker; -fahrt, vr.: door een bosch gekapte weg; -fang, m.: 1) vangst (het vangen) van jachtwild, 2) wild paard, 3) jonge wildzang, jonge spring-m’t-veld; -fleisch, o.: (kkk.) wildbraad, wild; -frass, m.: door het wild aangerichte schade; -fremd, bv. n.: (fam.) wildvreemd; -fuhre, vr.:

1)    vervoer van wild, 2) Zie no. 1 -balin; -gans, vr.: (vog.) wilde gans; -garn, o.: net om wild te vangen; -garten, m.: park voor wild, (inz.) hertenkamp; -gefalle, vr. mrv.: inkomsten uit de opbrengst van het jachtwild; -gehage (-gehege), o.: Zie -garten; -geruch, m.: reuk van wild; -geschmack, m.: wildsmaak; -graf, m.: (hist.) wildgraaf; -grube, vr.: kuil in den grond om er wild in te vangen; -haut, vr.: hertevel; -hauten, bv. n.:vanhertevel; -heit, vr.: wildheid, (fig.) woestheid; -huhn, o.: patrijs; -hüter, m.: 1) pluimgraaf,

2)    boschwachter; -jagd, vr.: jacht op wild; -kalb, o.: reekalf; -katze, vr.: wilde kat; -knecht, m.: 1) onder-pluimgraaf, 2) boschwachtersknecht; -leder, o.: herte-leder; -marder, m.: (drk.) boommarter; -meister, m.: jagermeester; -netz, o.: Zie -garn; -obst, o.: in het wild groeiend ooft; -pret, o.: Zie -brct; -recht, o.:(jag.) ingewand van het wild (als belooning aan de jachthonden); -reich, bv. n.: rijk aan wild; -ruf, m.: 1) geschreeuw van het wild, 2) geluid om het wild te lokken; -schaden, m.: Zie -frass; -schur, vr.: pelsjas, jas met bont; -schütz (-schütze),

m. : 1) jager, 2) wildstrooper; -schwein, o.: wild zwijn, wild varken; -spur, vr.: spoor van het wild; -stand, m.: 1) leger (van wild), 2) talrijkheid van het wild; -taube, vr.: (vog.) boschduif, wilde duif; -weg,m.: weg dien het wild loopt; -werk, o.: jachtwild, wild; -zaun, m.: afgeperkte ruimte voor wild.

Wil de, m. (-n; mrv. -n) en wilde.

wilden zen, w. o. h.: naar wild rieken of smaken; (fam., van wildbraad:) van adel zijn.

Wil'derer, m. (-s; mrv. -): wildstroo-il’dern, w. o. h.: wildstroopen (w. o. s.: verwilderen); Wild'ling, m. (-s; mrv. -): in ’t wild groeiende boom, (fig.) wildeman, dolleman, (ook:) Zie no. 3 -fang; Wildniss [nis], vr.: wildernis; wild’pern (wild'zen), w. o. h.: Zie wildenzen.

Wilhelm, m. (-s): Willem; Wil’helm-chen, o. (-s) : Willempje ; Wilhelm*

(-ns): Willemina, Wilhelmina.

will: Zie wollen.

Wille, m. (-ns; mrv. -n): wil; der letzte -: de uiterste wil, het testament; der freie -: de vrije wil; jeder hat seinen freien -n: (spr.) wij leven in een vrij land; aus freiem -n: uit eigen beweging; mit -n: opzettelijk; mit allem -n: met alle

genoegen, volgaarne; wider -n: tegen wil en dank, met tegenzin;¹ nach -n: naar wensch; Einem zu -n sein (Einem seinen -n thun): iemands zin doen, aan iemand zijnen zin geven; seinen -n zu etwas geben:    zijne toestemming tot iets

geven

Willen, m. (-s; mrv. -): Zie Wille;

I -los, bv. n : willoos, zonder eigen wil; -losigkeit, vr.: willoosheid, gemis van wilskracht.

willens, bw.: willens, voornemens, van plan, van zins; I -ausserung, vr.: wilsuiting; -bestimmung, vr: (het) willen, wils-uiting; -freiheit, vr.: vrijë wil; -kraft, vr.: wilskracht; -meinung, vr.: verlangen, wil (daran geschieht unsere gnadigste -meinung: dat is ons verlangen);-vermogen, o.: wilsvermogen.

willentlieh, bw.: opzettelijk, met opzet.

will'fahren, w. o. h. [31: zijnen (haren) zin geven [aan], den zin doen [van]; Einem in seiner Bitte -: iemands verzoek inwilligen.

will’falirig, bv. n,: meegaand, zich naar den zin of naar het verlangen van anderen schikkend; sich - stellen: doen alsof men iemand zijnen zin wil geven;

I -keit, vr.: meegaandheid.

Will’falirung, vr.: inwilliging, bewilliging, zin-geving.

willig:, bv. n.: willig, gewillig; (van metaal, enz.:) smeltbaar; (van aan de markt gebrachte koopwaar:) gretig, graag (die Splitterbsen fanden -e Rehmer: de spliterwten vonden gretige koopers);

I -keit, vr.: willigheid, gewilligheid, (van metaal, enz.:) smeltbaarheid.

willigen, w. o. h.: bewilligen, toestemmen (- in: in).

williglich, bw.: willig, gewillig, goedschiks.

Will'komin, m. (-s; mrv. -e): welkomst; (zeew.) touw met knoopen (als tsw.: welkom!) I -becher, m.: welkomstbeker; -lied, o.: welkomstlied; -mahl, o.: welkomstmaal; -schuss, m.: saluutschot -trunk, m.: welkomstdronk.

Wili kommen, m.: welkomst; (fig.) onthaal ter verwelkoming (als bv. n.: welkom; - sein: welkom zijn; Einen -heissen: iemand welkom heeten, iemand verwelkomen); I -heit, vr.: (het) welkom-zijn.

Willkühr [Will’kürl, vr.: willekeur; (fig.) verkiezing, goedvinden, goeddunken; (theo.) vrijë wil; I -herrschaft, vr.: heerschappij der willekeur, alleenheer-sching; -herrscher, m.: alleenheerscher; -regiment, o.: Zie -lierrsehaft.

will kiilirlicli [kür], bv. n.: willekeurig ; (fig.) onwillekeurig; I -keit, vr.: willekeurigheid; (fig.) onwillekeurigheid.

willst: Zie wollen.

Wim math [tJ, vr.: wijn-oogst.

wiin'meln, w. o. h.: wemelen, krioelen.

wimmen, w. o h.: de wijndruiven lezen, aan den wijn-oogst zijn.

Wim’mer, vr.: puist; (in hout:) kwast; I wim'merig, bv. n.: puistig, (van hout:) kwastig.

Wim'merling, m. (-es, -s; mrv. -e): grienerig (grimmerig, huilend, jankend)

grienen, grimmen, ken.

vr., -stoc vlaggestok. wim'peln, w. o. h.: wapperen. Wimper, vr.: ooghaartje; I -artig, bv. n.: Zie wimperig*.

wimperig, bv, n.: (fig.) met ruige randen.

wim pern, w. o. h.: 1) met de oogen knippen, de oogen ieder moment dichtknijpen, 2) knip-oogen.

IWind, m. (-es, -s; mrv. -e): wind (ook fig.); der - geht: de wind waait, het waait; beim -e halten: (zeew.) bij den wind houden; den - gewinnen: (zeew.) boven den wind komen; etwas in den - schlagen: (spr.) iets in den wind slaan; in den - reden: (fig.) in het honderd redeneeren; - machen: (fig. fam.) wind maken, bluf slaan; das ist wind (bluf); das l : (jag.) het wild

om

vr.:

als

kind; I wim'mern, w. o. h.: grijnen, huilen, krijten, jan-

Wim’pel, m. (-s; mrv. -) en vr.: wimpel; (fig.) vlag; I -holz, o. (-stange, -stock, m.): wimpelstok, (fig.)

lauter -: dat is louter Wild in den - bekommen ruiken; - bekommen von: (fig.) de lucht krijgen van; - im Leibe: wind in het lijf; von -en geplagt werden: door winden geplaagd worden; einen - lassen (einen -streichen lassen): een wind laten, een wind laten vliegen.

IWind, in Sam. I -ahre. vr.: (pik.) klaproos; -ball, m.: met lucht gevulde bal; -balm, m.: Zie -ahre;-bauch, m.: (vea.) trommelzucht; -baum, m.: bo van den kaapstander; -beschreibung, vr.: beschrijving van den wind; -beutel, m.: windbuil, windmaker, windzak, bluffer, zwetser, snoever, (kkk.) soesgebakje, soes; -beutelei', vr.: windmakerij, wind-zakkerij, blufmakerij, zwetserij, snoeverij; -beuteln, w. o. h.: windmaken, blufmaken, bluffen, snoeven, zwetsen, den windzak uithangen; -blaschen, o.: met lucht gevuld blaasje; -blasé, vr,: met lucht gevulde blaas; -blattern, vr. mrv.: (gnk.) windpokken; -blume, vr.: (pik.) anemoon;-bohne, vr.: gespikkelde boon; -bruch, m.: afgewaaid hout, (hik.) zakbreuk; -brüchig, bv. n.: afgewaaid; -büchse, vr.: windroer; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -dorn, m.: (gnk.) winddoorn, spina yentosa ; -drache, m.: rukwind, valwind, windvlaag;-dürr. bv. n.: wind droog, (fig. fam.) boonen-staakachtig, als een hout zoo mager; -ei, o.: wind-ei; -facher, m.: waaier; -fackel, vr.: flambouw die niet uitwaaien kan: -fahne, vr.: windvaan(tje); -fall, m.: 1) Zie -bruch, 2) Zie -drache; -fang, m.: 1) ventilator, gat, 2) blaasbalgklep, 3) (in horloges:) onrust, 4) Zie -beutel (-fanggetriebe, o.: in horloges: raderwerk van de onrust; -fangrad, o.: onrust); -langer, m.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -flagge, vr.: windvaan; -flügel, m.: molenwiek; -frei, bv. n.: buiten den wind, geen wind vangend; -galle, vr.: (vea.) steengal, (zeew.) donderkop; -ge-schwulst, vr.: windgezwel; -glöckchen, o. (-glocke, vr.): (pik.) kleine winde; -göpel, m,: door wind in beweging gebracht hijschtuig; -gott, m.: (fab.) god der winden, windgod (Eolus); -griff, m.: (fam.) greep in de lucht, misgreep; -hafer, m.:

windhaver, wilde haver; -harfe, vr.: windharp, Eolische harp; -haufen, m.: hooi-opper; -hetze, vr.: hazenjacht met windhonden; -hetzen, w. o. h.: met windhonden jagen; -hodenbruch, m.: (hik.) zakbreuk; -hose, vr.: Zie -kessel; -hund, m.: (jag.) windhond, hazewind; -instrument, o.: (muz.) blaas-instrument; -kessel, m-: windketel (eener pomp); -klappe, vr.: luchtklep ; -kolik, vr.: (gnk.) windkoiiek; -kopper, m.: kribbebijter (d. i. een paard met slechte spijsvertering); -kraut, o.: (pik.) anemoon; -kugel, vr,: met lucnt gevulde bal, (hik.) zetpil; -kunst, vr.: 1) door wind of lucht in beweging gebracht wordende machine, 2) luchtpomp; -lade, vr.: (van een orgel:) windkast, (mnw.) ventilator; -laden, m.: vensterblind; -latte, vr.: tochtlat; -leicht, bv. n.: (fig.) vederlicht, zoo licht als eene veer; -licht, o.: Zie -fackel; -loch, o.: luchtgat; -macher, m.: Zie -beutel; -macherei', vr.: Zie -beutelei’; -ma-schine, vr.: Zie -kunst; -messer, m.: windmeter; -messkunst, vr. (-messung, vr.): windmeting; -monat, m.: windmaand (November); -mühle, vr.: windmolen (-mühlenflügel, m.: molenwiek; -mühlen-hügel, m.: hoogte waarop de windmolen staat; -mühlenrad, o.: rad van een windmolen); -müller, m.: molenaar, eigenaar van een (den) windmolen; -nadel, vr.: (zeemans-)kompas; -ofen, m.: smelt-oven; -öhrlein, o.: blaasbalgpijp; -pfeife, vr.: blaaspijp; -pfropf, m.: (art.) prop; -pistole, vr.: windpistool; -pocken, yr. mrv.: windpokken; -probe, vr.: toestel in een orgel om de kracht van den wind te meten; -pulver, o.: (gnk.) poeder om winden te verdrijven; -rad, o.: ventilator; -raum, m,: speelruimte, speling; -rehe, vr.: (van paarden:) bevangenheid (als bv. n.: bevangen) door het inademen van te veel wind; -riss, m.: Zie -bruch; -rohr, o,: windroer; -röhre, vr.: blaasbalgpijp, (in orgels:) windpijp, (bwk.) luchtbuis; -rosé, vr.: (pik.) wilde anemoon, (zeew.) windroos, kompasroos; -schacht, versche lucht aanvoerende mijnput; -schaden, m.: door den wind aangerichte schade; -schauer, m.: 1) rukwind, windvlaag, 2) beschutting tegen den wind; -schief, bv. n.: door den wind scheef getrokken; -schiffer, enz.: Zie !Luft-schiffer, enz.; -schirm, m.: windscherm; -schlag, m.: afgewaaid hout of ooft, enz.; -schnell, bv. n.: zoo snel als de wind; -schnelle, vr.: snelheid van den wind; -schoppen, m.: schuur (loods, afdak, enz.)

beschutting tegen den wind; -seite, vr.: windzijde; -sicher, bv. n.: tegen den wind beschut; -spiel, o.: (jag.) windhond hazewind; -still, bv. n.: windstil, (fig.) tegen den wind beschut; -stille, vr.: windstilte; -stock, m.: windbuks; -stoss, m.: rukwind, windvlaag; -strich, m.:

1)    luchtstroom, richting van den wind,

2)    windstreek, kompasstreek; -strick, m.: (jag.) koppelsnoer, koppel; -strom, m.: Zie no. 1 -strich; -sturm, m.: 1) storm, 2) rukwind; -sucht, vr.: trommelzucht; -süchtig, bv. n.: aan trommelzucht lijdend: -treibend, bv. n.: winden verdrijvend; -trocken, bv.n.: Zie -clürr ; -trommel, vr.: ventilator; -viering, vr.: (zeew.) windvie-

en

van

van

vr.:

ring, windveering; -vogel, m.: goed tegen den wind in vliegende vogel; -wage, vr.: windmeter; -warts, bw.: windwaarts, naar de windzijde; -wasser, o.: winden verdrijvend water; -wassersucht, vr.: ‘trommelzucht; -wehe, vr.: door den wind opgehoopte sneeuw; -weihe, vr.: (vog.) havik; -weiser, m.: windwijzer; -wirbel, m.: 1) dwarrelwind, 2) windhoos; -wurf, .m.: afgewaaid hout; -zeiger, m.: wind wij-4zer; -zug, m.: 1) luchtbuis, 2) tocht, luchtstroom; -zunge, vr.: (van eene orgelpijp:) tong. Zie Windes Winds,

Winde, vr.: 1) windas, dommekracht, kraan; (zeew.) kaapstander; 2) garen-klos, spoel, garenwinder; 3) schroefdraad; 4) (pik.) winde; I -baum, m,:boom den kaapstander; -brett, o.: plankje om iets op te winden; -förmig, bv. n.*• -spoelvormig; -geld, o.: kraangeld; -glöckchen, o.: (pik.) kleine winde; -hals, m.: (vog.) draainek; -kraut, o.: (pik.) groote winde.

Wind’el, vr.: luier, luur; (fig.) omwindsel, omwoelsel; er tragt die -n noch am Bauch: (spr.) hij is nog niet droog achter zijne ooren; I -band, o.: luier-.zwachtel; -bohrer, m.: drilboor; -kind, o.: gebakerd kind, kind in de luren; -schnur, vr.: Zie -band; -treppe, vr.: wenteltrap.

win dein, w. b.: bakeren, (aan een kind:) de luiers aandoen, (fig. fam.) in de luren leggen,

winden, w. o. h. reg.: waaien; (jag.) den neus in den wind steken, ruiken; I w. onpers. h. reg.: es windet: het waait; I w. b. onr. (wand; gewun’den):

1)    winden; 2) wikkelen; 3) (fig.) wringen (Einem etwas aus den Handen -: iets aan iemands handen ontwringen); sich -j w. w. onr.: zich kronkelen, zich slingeren.

Win der, m. (-s; mrv. -): 1) winder <opwinder); 2) (in de jagers-taal: herten, enz.) neus.

Win’des, in Sam. I -eile, vr.: snelheid van den wind.

windig, bv. n.: 1) winderig; (fig.) winderig, windzakkig; 2) (fig.) weinig goeds voorspellend, (pop.) zoo vast als een wind in een netje; I -keit, vr.: 1) winderigheid; (fig.) winderigheid, windzak-kigheid; 2) (fig. fam.) belabberdheid.

Winds, in Sam. I -braut, vr.: 1) hoos, windhoos; 2) rukwind, valwind, dwarrelwind.

Win dung, vr.: 1) winding (opwinding, enz.); 2) kronkeling, slingering; 3) schroefdraad.

Wink, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) wenk;

2)    knip-oogje; Einem einen - geben: iemand wenken, (ook:) aan iemand een knip-oogje geven, (fig.) aan iem. eenen wenk geven; auf den -: oogenblikkelijk, dadelijk; auf den - bedient werden: op zijne (hare, enz.) wenken bediend worden; auf den - gehen: den wenk begrijpen.

Win ke, vr.: evenaar.

Winkel, m. (-es; mrv. -): (wsk. en fig.) hoek; (fig. van het hart:) schuilhoek, verborgene plooi; etwas an einen -«tellen: iets in eenen hoek zetten; Einen in einen - treiben: (fig.) iemand in het

nauw brengen; im -: (fig. fam.) in den donker, in het geniep, in het geheim; l -advokat, m.: zaakwaarnemer, beunhaas; -druckerei', vr.: geheime drukkerij ; -ehe,* vr.: 1) in het geheim gesloten huwelijk, 2) onwettig huwelijk; -eisen, o.: (tim.) winkelhaak; -fasser, m.: (tim.) zwei; -förmig, bv. n.: hoekig, hoekvormig; -gasse, vr.: zijstraatje, steeg, slop, keer-weer; -haken, m.: winkelhaak, (typ.) zethaak; -heirath [tj, vr. (-hochzeit, vr.): Zie -ehe; -holz, o.: (tim.) houten winkelhaak; -hure, vr.: 1) gekamerde bijzit, 2) (pop) stille hoer; -kirche, vr.: geheime plaats voor godsdienstige bijeenkomsten; -klammer, vr.: hoekklamp; -knie, o.: (zeew.) knie, kromhout; -linie, vr.: hoek-lijn, hoekpunts-lijn; -mass, o.: (tim.) winkelhaak; -messe, vr.: (kkl.) stille Mis; -messer, m.: hoekmeter; -messung, vr.: hoekmeting; -münze, vr.: 1) valsche munt, 2) valschemunters-werkplaats; -naht, vr.: (ontl.) driekante hersenpan-naad, schedel-naad; -passer, m.: (tim.) zwei; -presse, vr.:

1)    particuliere drukkerij, 2) geheime drukkerij; -rath [tl, m.: geheime raad; -recht, bv. n.: rechthoekig;-scheibe, vr.: astrolabium; -schenke, vr.: stille kroeg, geheime kroeg; -schule, vr.: 1) geheime school, school die niet bestaan mag,

2)    (pop.) kakschooltje;-schulmeister, m.: schoolmeester buiten de wet; -spiel, o.: wegkruipertje; -standig, bv, n.: (pik.) aan den stengel gegroeid; -treppe, vr.: 1) geheime trap, 2) achtertrap;-verlöbniss 1 nisj, o. (-verlobung, vr.): geheime verloving ; -versammlung, vr.: geheime vergadering; -zirkel, m.: passer om hoeken te meten; -zug, m.: uitvlucht (-züge machen: uitvluchten zoeken, spijkers op laag water zoeken); -zusammenkunft, geheime bijeenkomst.

win’kelicht, bv. n.: hoekvormig, hoekig; I win'kelig, bv. n.: hoekerig, met vele hoeken.

winken, w. o. h. en w. b.: wenken.

Win’sel, in Sam. ! -stimme, vr.: krijtende stem.

winselig, bv. n.: krijtend, huilend, jankend; win'seln, w. o. h.: krijten, huilen, janken.

Win’ter, m. (-s ; mrv. -): winter; I in Sam.: winter-.

wint er'kaft, bv. n.: winterachtig; win’terig, bv. n. (win’terlich, bv. n.): winterachtig; win'tern, w. onpers. h.: winteren (1. winter worden, 2. winter zijn).

Win’zer, m. (-s; mrv. -): 1) wijngaardenier; 2) plukker (bij den druivenoogst); l -lied, o.: druivenplukkers-lied; -messer, o.: druivenplukkers-mes.

Win'zerin, vr. (mrv. -nen): druiven-plukster.

win’zig, bv. n.: klein, nietig; I -keit, vr.: kleinheid, nietigheid.

Wip fel, m. (-s; mrv. -): top, kruin;

I -bruch, m.: breuk (beschadiging) aan den top; -dürr, bv, n.: verdord (dood) aan den top; -reich, bv. n.: (van boomen:) breedgetakt.

wip'feln, w. b.: toppen, aftoppen; Wipf’ler, m. (-s; mrv. -): afgetopte boom.

weefstoel.

Wirkerei', vr.: 1) (het) weven; 2) weefsel.

wïrk’licli, bv. n.: werkelijk, wezenlijk; (fig.) waar; - machen: verwezenlijken; -er geheimer Rath [t]: geheimraad in werkelijke dienst; I -keit, vr.: werkelijkheid (zur -keit bringen: tot verwezenlijking brengen, verwezenlijken);, -machung, vr.: verwezenlijking.

Wirkuug, vr.: 1) werking; 2) uitwerking.

Wir kungs, in Sam. I -art, vr.: wijze van werken; -fahig, bv. n.: in staat om werking te doen; -kraft, vr.: werkzaam vermogen, (van geneesmiddelen:) kracht; -kraftig, bv. n.: werkzaam; -kreis, m.: werkkring; -los, bv. n.: zonder uitwerking; -losigkeit, vr.: werkeloosheid; -trieb, m.: aandrift.

Wirr, in Sam I -bund, m.; in de war zittende bos of dot; -garn, o.: in de war zittend garen; -geist, m.: wargeest, warhoofd; -knauel, m.: in de war zittend kluwen; -kopf, m.: warhoofd, wargeest; -köpfig, bv. n.: 1) verward van hoofd, 2) onbezonnen; -sal, o. (-s; mrv. -e): warboel; -seide, vr.: vloszijde, vlokzijde; -stroh, o.: (ineengefrommeld) kort stroo; -warr, m.: warboel.

Wipp, in Sam. I -galgen, m.: wipgalg.

Wip’pe, vr.: wip; (van eene pomp:) slinger; (fig.) over slaande beweging (en ieder voorwerp dat die beweging maakt, b.v. de balans eener weegsehaal, eene stortkar, enz.); auf der - stehen: 1) op het punt staan om te vallen, (fig.) hachelijk staan, 2) op het spel staan; Einem die -geben: iemand afstraflen, (zeew.) iemand kielhalen.

Wip’pel, vr.: (ins.) koornworm.

wip pen, w. o. h.: 1) wippen, op en neer wippen; 2) geldsnoeien; I w. b.:

1)    overwippen, doen kantelen; 2) afstraffen, (zeew.) kielhalen.

Wipper, m. (-s; mrv. -): 1) wipper;

2)    afstraffer, (zeew.) kielhaler; 3) geldsnoeier, Zie Kipper; Wipperei', vr.: Zie Kipper ei.

wir, vnw.: wij.

wirb; Zie werben.

IWir'bel, m. (-s; mrv. -): 1) snel ronddraaiende beweging, (fig.) draaiing in het hoofd, duizeling, duizeligheid (einen - haben : pop.: dronken zijn); (van water:) draaikolk, maalstroom; (van wind:) dwarrelwind, (ook:) windhoos; (van rook, stof, enz.:) dwarrelend opstijgende wolk; (van de aardsche beslommeringen, van de hartstochten, enz., fig.:) maalstroom; 2) (aan vensters en deuren:) wervel; (van de ruggestreng:) wervelbeen; (van de beenderen:) oksel, (ook:) geleding; (van oesters:) baard; (op het voorhoofd van een paard:) kuif; (van ’s menschen hoofd:) kruin (vom - bis an die Sohlen: spr.: van top tot teen);

3)    kraan (van een vat), katrol (van een hijschtuig), register, stop (van eene orgelpijp), schroef (van eene viool); 4) (op eene trom:) roffel; einen - schlagen: een roffel slaan.

IWir'bel, in Sam. I -bein, o.: wervelbeen (Thiere [T] mit -beinen: gewervelde dieren); -dost (-dosten), m.: Zie -krant; -förmig, bv. n.: wervelvormig, (fig.) dwarrelend; -geist, m.: 1) onrustig mensch, onrust, 2) woelgeest, woelwater, warhoofd; -haft, bw.: Zie wirbelicbt; -kasten, m.: hol gedeelte van den hals eener viool; -knochen, m.: wervelbeen; -kopf, m.: 1) kop van de schroef eener vioolsnaar, 2) Zie -geist; -kraut, o.: (pik.) wild koningskruid, wild basilicum; -punkt, m.: toppunt; -rauch, m.: dwarrelende rookwolk; -saule, vr.: (ontl.) ruggegraat, ruggestreng; -stock, m.: (muz.) zangboom, klankbodem; -sturm, m.:    1) orkaan,

2) windhoos, (ook:) wervelwind; -sucht, vr.: (bij schapen:) draaiziekte; -tanz, m.:

1)    rondedans, 2) wals, 3) (fig.) maalstroom; -wind, m.: wervelwind; -wurz, vr.: Zie -kraut.

wir'belicïit, bv. n.: 1) wervelvormig,

2)    ronddraaiend, (fig.) dwarrelend, 3) duizelig; | wir'belig, bv. n.: 1) draaierig, (fig.) dronken, 2) (van ’t voorhoofdshaar van een paard:) kuifachtig.

wir’beln, w. o. h.: 1) in het rond draaien; (fig.) dwarrelen; (ook:) duizelen; 2) trillen; (fig.) zingen, kweelen, neuriën; (ook:) de trom roeren; das Wasser wirbelt: het water dwarrelt; der Kopf wirbelt mir (es wirbelt mir im Kopfe): 1) mijn hoofd duizelt, 2) mijn hoofd loopt om; der

Nachtigall wirbelt: de nachtegaal slaat; auf der Trommel de trom roerei,, (inz.) een roffel slaan; I sich w. w,: in het rond draaien, (fig.) dwarrelen, wirlist, wirbt: Zie werben. wird: Zie werden, wirf, wirfst, wirft: Zie werfen. Wirk, in Sam. I -band, m.: bovenlijst van het zijdeweeftouw; -bar, bv. n.: doenlijk, uitvoerbaar; -barkeit, vr.: doenlijkheid, uitvoerbaarheid; -brett, o.: (bakkers-)kneedplank, kneedtafel; -eisen,, o.; (hoefsmids-)veegmes; -form, vr.: (tik.) bedrijvende vorm; >grund, m.: aanleidende oorzaak, beweegreden, drijfveer; -haus, o.: werkplaats, fabriek, (inz.) weverij ; -kraft, vr.: werkzaamheid; -kraftig, bv. n.: werkzaam; -kreis, m.: werkkring; -meister, m.: 1) weversbaas, 2) meesterknecht in eene bakkerij; -messer, o.: Zie -eisen;-mittel, o.: werkzaam middel; -mulde, vr.: (bak-kers-)kneedtrog; -sam, bv. n.: werkzaam; -samkeit, vr.: werkzaamheid; -stuhl, weefgetouw, weefstoel; -tafel, vr. (-tisch, m.): Zie -brett; -trog, m.: Zie -niuld; -ursache, vr.: Zie -grund; -wort, o.: (tik.) bedrijvend werkwoord.

wir'ken, w. o. h.: werken, werking doen, werkzaam zijn; auf die Sinne -: op de zinnen werken; auf das Herz -: op het hart werken; I w. b.: doen, verrichten (Gutes -: het goede doen); (wonderen:) werken, teweegbrengen; (deeg:) kneden; (linnen, kousen, bloemen in stoffen, enz.:) weven; (zout:) zieden, koken; (een paardenhoef:) uitsteken met het veegmes.

wirkend, bv. n.: 1) werkend (-e Gtnade: theo.: werkende genade); 2) werkzaam, krachtig (-es Mittel: werkzaam middel; -e Ursache; aanleidende oorzaak).

Wir'ker, m. (-s; mrv. -): werker; (fig.) bewerker, teweegbrenger; (wev.) wever; (bij bakkers:) kneder; (bij zout-zieders:) koker, zieder; I -stuhl, m.:

m.:

-begier ’(-begierde), vr.:

-begierig, bv. n.: weetgierig; -muth, o.

Zie Wismuth.

Wisselei’, vr.: oppervlakkige kennis. Iwis'sen, onr. w. o. h. en onr. w. b. (wuss’te; gewusst’): weten; (fig.) kennen; nichts mehr von sich selbst -: (fig.) buiten kennis 1’ oder zu

-): ten einde raad zijn, (pop.) hne men het varken wassche

wir re, bv. n.: in de war.

Iwir'ren, w. b. reg. en onr. (worr; gewor'ren): in de war maken (ook fig.); aus einanaer uit de war maken.

IWir'ren, vr. mrv,: woelingen; die - der Zeit: de groote vraagstukken van den dag.

wir’rig, bv. n.: verward; | -keit, vr.: verwardheid; (fig.) verwarring.

Wirrung, vr.: in de war making; (fig.) verwarring; Wirrungen : Zie mrv.

Wirren.

Wir’sche, in Sam. I -kohl, m.:savooie-kool.

Wir’se, in Sam. I -kohl, m.: savooie-kool.

Wirsing, m. (-s); savooie-kool. wirst: Zie werden.

Wir’tel, m. (-s; mrv. -): wartel;

| -bein, o.: sprong.

Wirtli [t], m. (-és; -s; mrv. -e):

1)    kastelein, herbergier, logementhouder; (verouderd:) waard, hospes; (verhuurder van gemeubileerde kamers:) huisheer; (koffiehuishouder, etenshuishouder, enz.:) patroon; 2) gastheer, heer des huizes;

3) huismeester, bestuurder van de huishouding; die Rechnung ohne den - machen: (spr.) buiten den waard rekenen; wie der -, so die Gaste: (spr.) zooals de waard is vertrouwt hij zijne gasten. Zie Wirtlis.

wirth'bar [tb bv. n.: 1) bewoonbaar,

2)    gastvrij; I -keit, vr.: 1) bewoonbaarheid, 2) gastvrijheid.

wirth’en [t], w. o. h.: 1) eene herberg doen, 2) een logement houden.

Wirtli in [tj, vr. (mrv. -nen): 1) kasteleines, herbergierster, logementhoudster; (verouderd en thans zeer gemeen:) waardin; (verhuurster van gemeubileerde kamers:) hospita; 2) gastvrouw, vrouw des huizes; 3) huishoudbestierster, huishoudster.

wirth'licli [tl, bv. n.: 1) gastvrij; 2) goed-huishoudend, zuinig; -e Kennt-nisse (mrv.): kennis (enk.) van huishouden; I -keit, vr.: 1) gastvrijheid, 2) huishoudelijke zuinigheid.

Wirths [tl, in Sam. I -haus, o.: 1) logement, 2) herberg, wijnhuis, bierhuis, kroeg; -junge, m.: wijnhuisjongen, bierhuisjongen, knecht (in een wijnhuis of bierhuis); -leute, m. mrv.: kasteleins, herbergiers; -magd, vr.: 1) buffetjuffrouw,

2)    bedienend meisje in de gelagkamer; -stall, m.: (bij een logement behoorende) uitspanningj stalling; -stube, vr.: gelagkamer; -tafel, vr. (-tisch, m.): open tafel, (Fr.) table d;höte.

WirtJi’schaft [tl, vr.: 1) Zie Wirths-liaus; - treiben: Zie wirtlien; 2) huis-houdbestier; der - vorstehen (die - führen): het huishoudbestier voeren, huishouden,

3)    huishouden (ook fig, fam.); was ist das für eine -: (fig. fam.) wat is dat voor een huishouden?, wat is dat voor eene manier van doen; 4) boerderij. Zie Wirth-scliafts.

wirtli’sehaften [t], w. o. h.: 1) huishouden (ook fig., b. v.: schrecklich -: verschrikkelijk huishouden); gut - mit: zuinig beheeren, met overleg beheeren;

2) Zie wirtlien.

Wirth’schafter |t], m. (-s; mrv.-):

1) huishoudbestierdcr, 2) huishouder,., huisvader.

Wirtliscli aft erin [t|, vr. (mrv.-nen): l) huishoudbestierster,huismoeder; 2) huishoudster.

wirtli’scliaftliela, bv. n.: huishoudelijk; I -keit, vr.: huishoudelijkheid.

Wirtli scliafts, in Sam. | -beamte*. ambtenaar van het domein ; -gebaude, o.: 1) boerenwoning, boerenhofstede (als mrv.: bijgebouwen), 2) herberg, logement; -kenntnisse, vr. mrv. kennis (enk.) van huishouden; -kunst, vr.; huishoudkunde; -regel, vr.: huishoudregel.

Wis, in Sam. I -baum, m.: ahornboom; -beere, vr.: vogelkers, wilde kers.

Wisch, m. (-es; mrv. -e): 1) wisch (b. v. stroowisch, voetwisch, enz.); 2) vaatdoek, (ook:) wrijfdoek, wrijflap, stofdoek, enz.; 3) vod, lor, prul (ook fig.); I -lang, m.: bosje koornhalmen; -gold, o.: bladgoud; -hader, m.: Zie no. 2 Wisch; -kolben, m.: (art.) krasser; -lappen, m. (-tuch, o.): Zie no. 2 Wisch; -wasch, m.: wissewasje.

wisch’en, w. b.: wisschen, vegen, wrijven; (schl.)doezelen; I w. o. s.: glippen, slippen; in .... hinein -: naar binnen glippen ; vorbei -: voorbij glippen ; davon -: zich ongemerkt uit de voeten maken.

Wisch’er, m. (-s; mrv. -): 1) wisscher, veger, wrijver;    2) wrijflap, wrijfdoek;

(fig.) gom-elastiek; (art.) wisscher, (ook:) krasser; 4) (fam.) uitpoetser, schrobbee-ring.

Wis’mutih [t], m. (-s): bismuth, spie-geltin.    .    .

wis’nmthen l tl, w. b.: met spiegeltm soldeeren.

Wis’pel, m. (-s; mrv. -): wispel (eene-graanmaat van 24 schepels). I -, vr.: (ins.) wesp,    „ .

Wis'peler, m. (-s; mrv. *): fluisteraar.

wis peln (wis pern), w. o, h. en w. b‘: fluisteren.

wiss, in Sam. i -bar, bv. n.: te weten;

’    *    ' ¹    ’    ¹ '    weetgierigheid;

iris:: -muth. o.:

iggen; sich nicht zu rathen [t] helfen - (fam.: weder aus noch ein inde raad ziin. (non.) niet weten

hoe men het varken wasschen zal; was man nicht weiss macht Einen nicht heiss: (spr.) wat iemand niet weet deert hem niet; zu leben -: weten te leven; Einen etwas - lassen (Einem etwas zu - thun): aan iemand iets laten weten; Einem Dank - iemand dank weten, aan iem. dankbaar zijn; - urn: weten van, bekend zijn met; mit um ....-: kennis van .... dragen; sich schuldig -: zich schuldig kennen;, sich viel mit etwas -: zich veel op iets

laten voorstaan.

IWis'sen, o. (-s): (het) weten; (fig.)-kennis, kunde; mit - und Willen: willens en wetens; mit meinem -: bij mijn weten; meines -s: voor zoover ik weet; wider besseres - und Gewissen; tegen betei:-weten aan.

Wis’sens, in Sam. 1 -lust, vr.: weet—

durch

ner;

ruïner

een

: we-

van waar, immer: van waar

gierigheid; -qualm, m.: ingebeelde geleerdheid; -werth [t], bv. n. (-würdig, bv.

n.): wetenswaardig; -wiirdigkeit, vr.: -wetenswaardigheid; -zweig, m,: tak van wetenschap.

Wissenschaft, vr.: 1) wetenschap; die - einer Kunst: de theorie eener kunst; 2) geleerdheid, kunde, kennis; 3) - von: kennis van, bekendheid met; I Wis’sen-sehaftslehre, vr.: theorie der wetenschap.

Wis’senschaftler, m. (-s; mrv. -): halfgeleerde, beunhaas in de geleerdheid; wis'senschaftlich, bv.n,: wetenschappelijk; wis’sentlich, bw,: willens en wetens, opzettelijk.

Wis ser, m. (-s; mrv. -): weter, (fig.) kenner; Wisserei’, vr.: oppervlakkige kennis; Wis’serin, vr. (mrv. -nen): weetster.

wist, tsw.: (bij voerlieden:) links ! witib, vr.: weduwe, witsch, tsw.: flap!: krak!

Witsch'e, vr.: (pik.) Jeruzalemsroos.

witltern, w. onpers. h.: 1) es wittert so und so: het weer is zoo of zoo, het is zulk of zulk weer; 2) onweeren; -. . . .: doorregenen (doorhagelen, doorsneeuwen) in; I w. o. h.: (jag.) op den reuk afgaan; - nach: ruiken naar, snuffelen naar; I w. b.: (jag.) ruiken, de lucht -krijgen van; (fig. fam.) de lucht krijgen van, . . . , in den neus krijgen; etwas -: (fig.) lont ruiken; er wittert überall nur Sünde: (fig.) hij speurt (hij bespeurt) overal slechts zonde; sich nicht mehr -lassen: zich niet meer vertoonen, nergens meer te zien zijn; I sich -. w. w.: (van bijën:) uitvliegen in de zon.

Wit terung, vr.: 1) weersgesteldheid, weder (weer); 2) (jag.) reuk van het wild, spoor; - bekommen von: ;(fam.) de lucht krijgen van.

Wit’terungs, in Sam. I -beobachter, m.: weerkenner; -kalender, m.: weerkundige almanak; -kunde, vr.: weerkunde; -kundige, m.: weerkundige, m.: weerken--lehre, vr.: weerkunde.

Wit’tewal, m. (-s; mrv. -e): (vog.) wiedewaal.

Witt’frau, vr.: weduwvrouw, weduwe.

Witthum [Wit'tumj, o. (-s): 1) we-duwgeld (aan de weduwe verzekerd jaar-lijksch inkomen); 2) weduwgoed,

Witt'ling, m. (-es, -s ; mrv.-e): witvisch, bliek, blei.

Witt mann, m. (-s): weduwman, weduwnaar.

Wit tuin, o.: Zie Witthum,

Witt'we [Wit'wel, vr.: weduwe.

Witt'wen fWit'wen], in Sam. i -gehalt, m. en o. (-geld, o.); Zie no. 1 Witthum; -gerath [tj, o.; aan de weduwe vermaakte voordeelen; -haft, bv. n.: weduwachtig; -jahr, p.: rouwjaar eener (der) weduwe; -kasse, vr.; weduwenfonds; -leben, o.: (het) leven eener weduwe; -recht, o.: weduwrecht; -schaft, vr.: weduwschap; -schleier, rn.: weduwsluier; -sitz, m.: aan de weduwe toegekende woning;-so lein, o.: korte nazomer; -stand, m.: weduwschap ; -stuhl, m.: 1) Zie -sitz; 2) Zie -stand (den -stuhl verrücken: fam.: het weduwschap vaarwel zeggen, weer huwelijk aangaan); -trauer, vr. duwrouw.

Witt’wer [Wit'wer], m. (-s; mrv. -):

weduwnaar; I -schaft, vr. (-stand, m.): weduwnaarschap.

IWitz, m. (-es): geestigheid; viel -haben: zeer geestig zijn; I -, m. (-es; mrv. -e): geestigheid, aardigheid, kwinkslag; -e reissen: kwinkslagen maken, geestige zetten geven, (fam.) uien slaan.

Iwitz, in Sam. I -arm, bv. n.: niets-geestig; -bold, m.:    1) jachtmaker op

geestigheid, kwinkslagen-maker, 2) (fam.) uiige snaak, lollige snuiter; -funke, vr.: sprank van vernuft; -jagd, vr,: jachtma-kerij op geestigheid; -jager, m.: Zie no. 1 -bold; -jagerei', vr.: Zie -jagd; -kopf, m.: geestig mensch, geestige kop;-leer (-los), bv. n.: niet-geestig; -reich, bv. n.: zeer geestig; -reisser, m.: kwinkslagenmaker (Zie ook no. 2 -bold) ; -reisserei', vr.: (het) kwinkslagen-maken, (fam.: het) uien-slaan; -wort, o.: geestig woord, geestig gezegde, geestige zet, geestigheid, kwinkslag.

Witzelei’, vr.; 1) flauwe aardigheid, 2) jachtmakerij op geestigheid; wit’zeln, w. o. h.: jacht maken op geestigheid, gaarne voor geestig willen doorgaan, flauwe aardigheden debiteeren; wit'zig,

bv.    n.: geestig; wit'zigen, w. b.: door schade en schande wijzer maken (gewit-zigt werden: door schade en schande leeren); Wit’zung, vr.: leering door schade en schande; Witz'ler, m. (-s; mrv. -): jachtmaker op geestigheid; Witz'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Witzler.

Iwo, bw.: 1) waar; - ist er: waar is hij ? ; - man gelöscht hat, muss es gebrannt haben: (spr.) er is geen rook zonder vuur, men noemt geene koe bont of er is eene vlek aan; 2) ergens; 3) toen; zu einer Zeit - ich glaubte, dass. . . .: in eenen tijd toen ik dacht, dat . . . .; I -, vgw.: indien, bijaldien, ingeval, als-; - mir recht ist: als ik het wel heb; - ich nicht irre: als ik mij niet vergis; - nicht: zoo niet, zonder dat, anders.

Iwo, in Sam. I -bei', bw.: waarbij; -durch’, bw.: waardoor; -fern’, vgw.: voor zoo verre, ingeval, bijaldien, indien, als (-fern nicht: tenzij, tenware, indien niet); -für', bw.: waarvoor; -ge'gen, bw.:

1)    waartegen, 2) waarvoor, in plaats waarvan, in ruil waarvoor, 3) waaromtrent, waar; -her', bw.: 1)

2)    waar vandaan (-her ook); -hin’, bw.: waarheen, (fam.) waar naartoe (-hin immer: waarheen ook): -hinaus', bw.: 1) waarheen, welken weg uit, 2) waartoe, tot welk einde; -hinein’,

bw. : waarin; -hin'ter, bw.: waarachter; -mit’, bw.: waarmede; -nach', bw.: waarnaar; -ne’ben, bw.: 1) waarnaast, 2) waarbij; -nicht’, bw.: Zie wo; -selbst’, bw.: waar; -von’, bw.: 1) waarvan, 2) waarover ; -vor’, bw.: waarvoor; -wi’der, bw.: waartegen; -zu’, bw.: waartoe. Zie ook wor.

wob, wö'be: Zie weben.

Woch’e, vr.: week; eine - um die andere: om de andere week; die - haben: de week hebben (d. i. die week de beurt hebben om dienst te doen). Zie mrv. Wochen.

IWochen, vr. mrv.: 1) weken; drei -: drie weken; 2) kraambed, kraam; in die . kommen mit einem Sohne: in de kraam

gaan.

IWogen, vr. mrv. (Zie Woge), in Sam. | -bahn, vr.: (dk.) golvenzee; -berg, m.: (dk.) berg van golven, hemelhoog golvengevaarte; -bruch, m.: golfbreker; -förmig, bv. n.: golfvormig, golvend; -gelilde, o.: (dk.) pekelveld, (het) zilte nat; -weise, bw.: golvend, in golven.

wo'gicht (wogig), bv. n.: golvend.

IWohl, o.: welzijn, welvaart; das gemeine -: het algemeene welzijn, het nut van het algemeen; das ewige (theo.) de eeuwige zaligheid, (ook:) het heil der ziel.

nun -:

leben Si

apenbaar welzijn); -feil, bv. n.: (-feil kostet viel Geld: spr.: goedkoop, duurkoop); -feile (-feilheit), vr.: goedkoopheid, goedkoopte; -geartet, bv. n.: wel-opgevoed; -geba goedgebouwd (ook fig.); -gebildet

komen (bevallen) van eenen zoon; in den - liegen (die - halten) : in de kraam liggen, in het kraambed liggen, bevallen zijn; wieder aus den van de kraam hersteld.

¹

De meeste met „wieder¹¹ samengestelde werkwoorden hebben in het Hollandsch -op gelijke wijze „weder” of „weer” vóór zich.

IWochen, in Sam. I -arbeit, vr.: 1) werk van eene week, 2) taak voor eene week; -besuch, m.: kraambezoek, kraamvisite; -bett, o,: kraambed; -blatt, o.: weekblad; -fieber, o.: kraamvrouwenkoorts, zogkoorts; -geld, o.: weekgeld, weekloon; -gesell, m.: (bij ambachtslieden:) knecht die vast weekgeld heeft; -kind, o.: kraamkind, pas geboren kind; -kleid,

o.: daagsche kleederen (mrv.), (fam.) daagsche pak, (ook:) werkpak; -lang, bv, n. en bw.: 1) acht dagen lang, 2) weken achtereen; -lohn, m.: weekloon,weekgeld; -markt, m.: weekmarkt; -prediger, m.: predikant die de weekbeurt heeft (d. i. die op den Zondag van die week niet, maar wel op een anderen dag in die week preekt); -predigt, vr.: preek op een gewonen dag van de week; -rechnung, vr.: weekbriefje, wekelijksche rekening; -schrift, vr.: weekschrift, weekblad;-stube, vr.: 1) kraamkamer, kraamvertrek, 2) (fam.) klets-college; -tag, m.: 1) een der gewone dagen van de week, werkdag, 2) vaste (d. i. bepaalde) dag van de week; -taglich,

bv.    n.: alledaagsch (bw.: op een werkdag, op vaste dagen in de week); -verzeichniss [nis], o.: weeklijst, wekelijksche opgave; -weise, bw.: bij de week; -zahl, vr.: getal weken; -zehrung, vr.: wekelijksche uitgaven (mrv.), wekelijksche vertering; -zeitung, vr.: weekblad, ééns in de week uitkomende krant; -zettel, m.: weeklijstje, (tnl.) répertoire voor de week; -zimmer, o.: kraamkamer.

wocli'entlicli, bv. n.: wekelijksch;

bw. : wekelijks, elkê week.

Wöch’ner, m. (-s; mrv. -): officier

(ambtenaar, enz.) van de week (d. i. die gedurende die week de beurt heeft om dienst te doen).

Wöchherin, vr. (mrv. -nen): kraamvrouw.

Wock'en, m. (-s;mrv. -): spinrokken; (fig.) spinnewiel.

wog, wö ge : Zie wiegen.

Wo’ge, vr.: golf; die -n: de golven, de baren (der zee).

Iwo‘gen, w. o. h.: golven, in golvende beweging zijn; (van den boezem:) op en neer

Iwolil, bw.: 1) wel; sich - befinden: welvarend zijn; mir ist nicht -: ik voel mij niet wel; ihm ist so -: hij voelt zich volkomen op zijn gemak; ihr ist zij is goed en wel bij Onzen Lieven Heer;

e -: vaarwel!; schlafen Sie -; slaap wel!, wel te rusten!, goeden nacht!r aangename nachtrust!; - bekomme es Ihnen: wel bekome het u!; 2) wel; ja -: ja wel; glauben Sie -: gelooft gij wel?,, wilt gij wel gelooven ?; ich sagte es -zehnmal: ik heb het wel tienmaal gezegd; ich weiss -: ik weet wel; ich möchte -wissen: ik zou wel willen weten; 3) wellicht, misschien; er ist - krank: hij is misschien ziek; 4) goed; ganz -: zeer goed!; Einem - thun: (aan) iemand goeddoen; 5) (fam.) eens, op zekeren tijd; es zogen drei Burschen - über den Rhein: er trokken drie knapen eens over den Rijn; I -, tsw.: wel!, heil!; - ihm, der ....: wel hem, die ...., gelukkig is hij, die ....;

- Ihnen, dass ....: heil u, dat ...., gelukkig voor u dat ....

Iwolil, in Sam. I -achtbar, bv. n.: edelachtbaar; -an‘, tsw.: komaan!, nu!; -angebracht,bv.n.: goedgeplaatst; -anstan-dig, bv. n.: fatsoenlijk; -anstandigkeit, vr.: fatsoenlijkheid; -auf, bv. n.: welvarend (als tsw.: komaan!, kom!); -ausgedacht, bv. n.: welbedacht, goedbedacht;-bedacht, bv. n.: goed doordacht, wel-overwogen; -bedachtig, bv. n.: zeer bedaard, doodbedaard (als bw.: met overleg); -befinden, o.: goede welstand; -befugt, bv. n.: ten volle bevoegd, ten volle gerechtigd; -begabt, bv. n.: hoogbegaafd; -begütert, bv. n.: gegoed, bemiddeld, welgesteld; -behaart, bv. n.: goed met haar begroeid; -behagen, o.: welbehagen;-behalten, bv.

n.: 1) behouden en wel, frisch en gezond, 2) in goeden staat; -bekannt, bv. n.: welbekend: -belaubt, bv. n.: lommerrijk; -beleibt, bv. n.: zwaarlijvig; -beleibtheit, vr.: zwaarlijvigheid; -berechnet, bv. n.: welberekend; -beredt, bv. n.: welbespraakt; -beredtsamkeit, vr.: welbespraaktheid; -beschaffen, bv. n.: goedgeconditioneerd, in goeden staat; -bestallt, bv. n.: behoorlijk aangesteld; -bestanden, bv. n.: goed met boomen bezet; -betagt, bv. n.: vrij oud, tamelijk bedaagd: -bewusst, bv- n.: welbewust, welbekend;, -diener, m.: oogendienaar, (gem.) gatlikker; -dienerin, vr.: flikflooister; -e’del, bv. n.: weledel; Euer -ehr’würden, (aanspraaks titel:) Uw weleerwaarde; -ehr’würdig, bv. n.: weleerwaarde ; -erfahren, bv. n.: zeer ervaren, zeer bedreven, zeer knap; -ergehen, o.: 1) welstand, 2) welvaart; -erhalten, bv. n.: goed onderhouden (Zie ook -beschaffen) ; -erwogen, bv. n.: weloverwogen; -erzogen, bv. n.: wel-opge-voed; -fahrt, vr.: welvaart, welzijn (-fahrtsausschuss, m.: hist.: commissie voor het o goedkoop

Tl..    bVV

bv. n.: wel-opgevoed; -gebaut, o.: goedgebouwd (ook fig.); -gebildet, bv. n.: welgemaakt; -geboren, by. n.: weledelgeboren; -gedeihen, o.: (het) gedijen, voorspoed, (het) welslagen; -gefallen, o.: welgevallen, behagen; -gefallig, bv. n.: welgevallig, aangenaam; -gefühl, o.: aangenaam gevoel, aangename gewaarwording; -gelaunt, bv. n.: goedgeluimd; -gelungen, bv. n.: welgeslaagd, goed gelukt; -gemeint, bv. n.: welgemeend

o.:

mi.:

------    „ V1XU.V. uiu , -verstanden, bw.:

wel te verstaan (als bv. n.: goed begrepen n.: we

wer

-gemuth [t], bv. n.: welgemoed (als z. n.

pik.: marjolein); -gcnahrt, bv. n.: goed doorvoed; -geneigt, bv. n.: 1) toegenegen, 2) welgezind; -gerathen [t], bv.

n.: 1) welgemaakt, (ook:) goed ten uitvoer gebracht, goed uitgevoerd, 2) welopgevoed; -geruch, m.: aangename geur; -geschmack, m.: aangename (lekkere) smaak; -gesinnt, bv. n.: welgezind, goedgezind; -gesittet, bv. n,: wel-opgevoed; -gestalt, vr.: schoone gestalte, (dk.) welgevormde leest; -gestaltet (-gestaltig), bv. n.: welgevormd; -geübt, bv. n.: welgeoefend, zeer bedreven, knap; -gewogen, bv. n.: toegenegen; -gewogenheit, vr,: toegenegenheid; -habend, bv. n.: Zie -besïütert; -habenheit, vr.: welgesteldheid, bemiddeldheid, gegoedheid; -habig, bv. n.: Zie -halbend; -habigkeit, vr.: Zie -liabenlieit; -hergebracht, bv. n.: door lengte van tijd burgerrecht verkregen hebbende; -klang, m.: welluidendheid; -klingend, bv. n.: welluidend; -laut, m.: Zie -klang; -lautend, bv.n.: Zie -klingend; -leben, m,: (een) goed leven (d. i. lekker eten en drinken en zich amuseeren); -leber, m.: beminnaar van een goed leven, (pop.) pater Goedleven; -löblich, bv. n.: hooggeëerd; -lust, enz.: Zie Wollust, enz.; -meinend, bv. n.: welmeenend; -redend, bv. n.: welsprekend, welbespraakt; -redenheit, vr.: welsprekendheid, welbespraaktheid; -redner, m-: welsprekend (welbespraakt) redenaar; -riechend, bv.

n.:    welriekend (-riechende Sacnen :

parfumerieën; -riechendes Wasser: reukwater; -riechendes Pulver: reukpoeder; -riechend machen: parfumeeren); -schmack,

m. : Zie -gescliinack; -schmeckend, bv.

n. : goedsmakend, lekker ; -schmecker m.:

lekkerbek; -sein, o : welzijn, gezondheid ilhr -sein (auf Ihr -sein): (iemandtoedrinkende :) gezondheid!, op uwe gezondheid! I; -stand, m.:    1) welvaart, voorspoed,

2) fatsoenlijkheid, fatsoen, decorum; -tage, m. mrv.: goede dagen, dagen van voorspoed; -that, vr.: weldaad; -thater, weldoener; -thaterin, vr.: weldoenster; -thatig, bv. n.: weldadig; -thatigkeit, vr.: (van iemand:) weldadigheid, (van iets:) nut (-thatigkeitsanstalt, vr.: gesticht van liefdadigheid); -thun, w. o, s. onr. |3]: goeddoen (sich -thun: zich tegoed doen); -tonend, bv. n.: welluidend; -verdient, bv. n.: welverdiend; -verhalten, o.: goed gedrag; -verlei', m.: (pik.) wolverlei, valkruid, wondkruid; -verstanden, bw.: welbegrepen); -verwahrt, bv, waard; -weise, bv. n.: hoogwijs, zeer wijs; -weislich, bw.: zeer wijselijk; -wissend, bv. n.: wel wetende (als bw.: willens en wetens); -wollen, w. o. h. [31: wel-willen, genegen zijn (als z, n. o.: welwillende gezindheid); -wollend, bv. n.: welwillend; -wünscher, m.: iemand die (een ander) niets dan goeds toewenscht; -ziemend, bv.

n.: fatsoenlijk.

wolm, in Sam. I -bar, bv. n.: bewoonbaar; -barkeit, vr.: bewoonbaarheid; -bett, o.: (van een wild zwijn:) leger; -erde, vr.: bewoonbare aarde; -haft, bv.

n. : woonachtig (an einem Orte; op eene plaats; -haft bei: inwonend bij); -haus,

o. : woonhuis; -ort, m. (-platz, m.): woon-

plaats; -sitz, in.: vast verblijf,woonplaats, domicilie (seinen -sitz an einem Orte aufschlagen: zich ergens metterwoon vestigen); -statt, vr. (-statte, vr.): woonplaats ;-stube, vr. (-zimmer, o,): huiskamer; -zins, m.: huishuur.

woliiien, w. o. h.: wonen, woonachtig zijn; (fig.) logeeren, gelogeerd zijn.

wohnlich, bv. n.: bewoonbaar; | -keit, vr.: bewoonbaarheid.

Wohnung, vr.: 1) woning, woonhuis; 2) woonplaats, (rcht.) domicilie; 3) kamer (of: kamers) in een logement, huis waar men logeert.

Woiwode, m. (-n; mrv. -n): woiwode, paltsgraaf; Woiwod'schaft, vr.: woiwod-schap, paltsgraafschap.

Wolb, in Sam. I -bogen, m.: welfboog, boog van een verwulfsel; -stütze, vr,: welf-spant.

wöl’ben, w. b.: welven, gewelfd maken, boogvormig maken; einen Weg ein wenig -: eenen weg min of meer bolrond maken (in het midden hooger dan aan de kanten).

Wol bung, vr.: 1) welving; 2) verwulfsel ; 3) (ontl.) verhemelte.

Wolf, m. (-es, -s; mrv. Wöl’fe): (drk.) wolf; (in het koorn:) brand, (ook:) koornworm; (hik.) wolf (in de tanden), fijt (aan een vinger); (bwk.) npkbalk; (tim.) guts, holle beitel; (rs.) blik-aars, blikgat; sich einen - reiten: zich blik rijden; ein - im Schafspelze: (spr.) een wolf in schaapskleederen; der - und die Schafe: de wolf en de schapen (zeker spel op het dambord); die Schafe dem -e anvertrauen: (spr.) de kat op het spek laten passen; der - andert sein Haar und bleibt wie er war: (spr.) een vos verliest zijne oude haren wei, maar zijne oude streken niet; wenn man vom - spricht so ist er nicht weit (wird der - genannt, so kommt er gleich gerannt): (spr.) als men van den duivel spreekt, ziet men zijn staart (pop.: als men van den duivel spreekt, dan rammelen zijn beenen); unter den Wölfen ist, muss mitheulen: (spr.) men moet huilen met de wolven, waarmee men in het bosch is; I -angel, vr.: wolfsklem, voet-angel; -finder, m.: (jag.) op de wolven-jacht afgerichte hond, (ook:) wolfshond; -grau, bv. n.: wolfgrijs; -mann (-mensch), m.: weerwolf. Zie ook Wolfs.

Wölfchen, o.: wolfje (1. jonge wolt; 2. kleine wolf); wöl’fen (wol’fen), w. o. h.: (van wolvinnen:) jongen werpen, jongen; Wöl'fin, vr. (mrv. -nen): wolvin; wöl'fisch, bv, n.: wolfachtig (bw.: als een wolf).

Wolfs, in Sam. I -angel, vr.: Zie Wolfangel; -art, vr.: 1) soort van wolf, 2) manier van een wolf; -balg, m.: wolfsvel; -beere, vr.: (pik,) pariskruid, (ook :) wolfskers, belladonna; -biss, m.: wolfsbeet; -bohne, vr.: wolfsboon; -brut, vr.: (de) jongen (mrv.) eener wolvin; -dorn, m.: (pik.) boksdoorn; -eisen, o.: 1) wolfs-klem, voet-angel, 2) wolvenjagers-speer, jacht-spies; -falie, vr.: Zie no. 1 -eisen; -fang, m.: wolvenjacht. 2) slagtand van den wolf (-fange, m. mrv.: slagtanden van den wolf) ; -fist. m.: (pik.)

m.:

en

m.:

en

wolfsveest; -fliege, vr.: (ins.) wesp; -fuchs, m.: (drk.) vos der steppen; -fuss, m.: wolfspoot, (pik.) wolfsklauw; -garn,

o.: (jag.) wolvennet; -gebiss, o.: 1) gebit van den wolf, 2) (voor paarden:) wolfsge-bit, kaproen, neuspranger ; -geheul, o.: wolvengehuil; -gift, o,: vergif voor wolven, (pik.) wolfswortel, aconiet; -graben, m. (-grube, vr.): met takken overdekte kuil om wolven te vangen, (iriil.) bedekte loopgraaf; -hatz, vr.: wolvenjacht; -haut, vr.: wolfsvel; -hetze, vr.: wolvenjacht; -hund, 1) op de wolvenjacht afgerichte hond, 2) wolfshond (eene hondensoort); -hun-ger, m.: (fam. een) honger als een paard, razende honger, (gnk.) onverzadelijke honger; -jagd, vr.: wolvenjacht; -jager, m.: wolven jager; -kasten, m.: hok van (vdor) den wolf; -kirsche, vr‘: (pik.) wolfskers, belladonna; -klaue, vr.: wolfsklauw (ook pik.); -klinge, vr.: So-linger kling (met de afbeelding er op van een wolf); -kopf, m.: wolfskop; -kraut, o.: (pik.) smeerwortel; -magen, m.: wolfs-maag, (fig.) onverzadelijkheid; -milch, vr.: melk der (eener) wolvin, (pik.) euphorbia, wolfsmelk; -monat, m.: maand der wolven (December of Januari); -netz, o.: wolvennet; -pelz, m. wolfshuid (den -pelz anlegen: met geweld te werk gaan); -rauch, m.: (pik.) wolfsveest, paddenstoel; -schrot, m.: hagel voor de wolvenjacht; -spiel, o.: de wolf en de schapen (zeker spel op het dambord); -tatze, vr.: wolfsklauw (klauw van een wolf); -traube, vr.: Zie -kirsche; -wurz, vr.: 1) wolfswortel, aconiet, 2) smeerwortel; -zahn, m.: wolfs-tand; -zeug, o.: jachtgereedschap voor de wolvenjacht. Wölf'chen, o. (-s; mrv. -): wolfje. Wolger, vr.: deegbal (om ganzen, enz., vet te mesten).

Wölk'chen. o. (-s; mrv. -): wolkje. Wol’ke, vr.: wolk; (boven gordijnen:) rabat; bis in die -n erheben: (fig.) hemelhoog verheffen; aus den -n fallen: (fig.) uit de lucht komen vallen.

wöl’keu, w. b.: bewolken; sich w. w.: (van de lucht:) betrekken.

wol ken, in Sam. I -an', bw.: hemelhoog, tot in de wolken; -artig, bv. n.: wolkachtig, (fig.) bewolkt; -bruch, m.: wolkbreuk; -decke, vr.: wolkenfloers; -dunst, m.: mist, nevel; -fanger, m.: (zeew.) pijjekker; -flug, m.: (het) jag der wolken; -frei, bv. n.: onbewolkt; -himmel, m.: 1) wolkenhemel, 2) bewolkte lucht, betrokkene lucht; -hoch, bv. n.: hemelhoog (bw.: tot in de wolken); -leer, bv. n. (-los, bv. n.): onbewolkt; -meer, o.: (dk.) wolkenzee, wolkenruim; -perrücke,

m. : staatsie-pruik ; -saule, vr.: wolkkolom; -saum, m.: wolkenrand; -steig, m.: duizelingwekkend hoog pad; -zerstreuend, bv.

n. : wolkenverdeelend, de lucht brekend; -zug, m.: Zie -flug’.

wolkiclit, bv. n.: wolkachtig; ! wok-kig, bv. n.: bewolkt, vol wolken.

woll, in Sam. | -ahnlich, bv. n.: wolachtig, op wol gelijkend; -arbeit, vr.: 1) bewerking van de wol, 2) bewerkte wol; -arbeiter, m.: wolwerker; -artig, bv. n.: wolachtig; -baum, m.: (pik.) wolboom, viltboom; -bereiter, m.: wolwerker; -bereitung, vr.: bewerking van

de wol; -blume, vr.: wolbloem; -boden, m.: wolzolder, wolpakhuis; -distel, vr.: woldistel, kaardendistel; -dorn, m.: wolboom, viltboom; -erzeuger, m.: fokker van wolvee; -fabrik, vr.: fabriek van wollen stoffen of wollewaren; -fabrikant, m.: fabrikant van wollen stoffen of wollewaren; -farber, m.: wolverver; -farberei’, vr.: wolververij; -flocke, vr,: (eene) vlok wol; -garn, o.: breiwol; -geschaft, yr.: zaak in wollen goederen; -gras, o.: wolgras, katoengras; -haar,

o.: wollig haar, kroeshaar; -handel, m.: wolhandel, handel in wol; -handler, m.: wolkooper; -handlung, vr.: wolkooperij; -kamm, m.: wolkam, wol-kaarde ; -kammen, o.: (het) wolkammen, (het) wolkaarden ; -kammer, m.: wolkammer, wolkaarder; -kleid, o.: wollen japon; -klopfer, m.: wolklopper; -kopf, m.: kroeskop; -krampel, m.: wol-kaarde; -krampler, m.: Zie -kammer; -kratze, vr,: nop-ijzer; -kratzer, m.: nopper ; -kraut, o.: (pik.) wolkruid; -leser, m.: wolpluizer; -manufaktur,vr. :Zie -fabrik; -markt, m.: wolmarkt; -pelz, m.: wolvacht; -rad, o.: spinnewiel om wol te spinnen; -reich, bv. n.: 1) rijk aan wol, 2) wollig; -reisser, m.: wolpluizer; -sack, m.: wolbaal; -same, m (-samenstaude, vr.): (pik.) kaasboom ; -sammet (-sammt), m.: wollig fluweel (Fr.: pluche); -schere, vr.: wol-schaar; -schur, vr.: schaapschering; -sortirer [tie], m.: Zie -leser; -spinner, m.: wolspinner; -spinnerei', vr.: wolspinnerij ; -spinnerin, vr.: wolspinster; -streicher, m.: lakennopper; -thier [t], o.: woldragend dier; -vieh, o. wolvee; -waaren, vr, mrv,: wollen goederen; -wasche, vr.: (het) wolwasschen;-wascher, m.: wolwasscher; -weber (-wirker), m.: wolwever; -werk, o.: wollen goed;-zauser, wolpluizer; -zehent, m.: woltiend; -zeug, o.: wollen goed; -zupfer, m.: wolpluizer.

Wol’le, vr.: wol;. (van planten en vruchten:) wolligheid, dons; (van haas en konijn:) haar; (van negers, enz.:) kroeshaar; in der - sitzen: (spr.) er warm inzitten, geen krimp hebben; viel Geschrei und wenig -: (spr.) veel geschreeuw en weinig wol; nach - ausgehen und selbst geschoren nach Hause kommen: (spr.) een put voor een ander graven en zelf er in vallen; keine - spinnen bei etwas: (spr.) geene zij spinnen bij iets, geen voordeel hebben bij iets; I -tragend, bv. n.: woldragend.

Iwollen, bv. n.: wollen, van wol; I -baum, m.: zwarte - populier; -fett, o.: wolvet, vettigheid der schaapsvachten. Zie de overige Sam. met woll.

Iwol'len, onr. w. o. h. en onr. w. b. (will, willst, will; woll'te; gewollt'): willen; er mag - oder nicht: of hij wil of niet; dem sei wie ihm wolle: dat moge wezen hoe het wil.

wol len, w. o. h.: verharen.

wol'lieht, bv. n.: wolachtig, wollig; (van planten en vruchten :) wollig, donzig; I wol’lig, bv. n.: woldragend, wol-.

Wol’lust, vr.: wellust (in goeden , in slechten zin); viehische -: dierlijke wellust; der - nachhangen; aan den wellust yerslaafd zijn; I -athmend [tl, bv. n.:

1)    wellustig 2) genotrijk; -becher, beker der genietingen; -schwester, vr.: (fam.) snipje, hoertje: -seuche, vr.: slechte siekte; -stunden, vr. mrv.: genotrijke uren.

wol'lüstig:, bv. n.: 1) heerlijk; 2) wellustig; I Wol'lüstler, m. (-s; mrv. -): . wellusteling: Wol’lüstling, m. (-s; mrv. -e): wellusteling.

Worverlei, o.: Zie Wohlverlei.

Won’ne, vr.: 1) genot, zielsgenot;

2)    verrukking, zielsverrukking; 3) gelukzaligheid ; in - schweben: (fig.) in de wolken zijn, zich in de hoogste mate gelukkig gevoelen; I -feld, o.: Elysium (de Elyzeesche velden); -garten, m.: lusthof, paradijs;-gedanke, m.: genotrijke gedachte; -gelilde, o.: Zie -feld; -gefühl, o.: zalig gevoel; -leben, o.: leven vol zielsgenot; -monat, m.: (-mond, m.): bloeimaand, Meimaand, (dk.) lente; -rausch, m.: 1) overmaat van genot, 2) zielsverrukking; -reich, bv. n.: 1) genotrijk, heerlijk, 2) gelukzalig; -selig, bv. n.: volzalig; -tag, m.: dag van genot, heerlijke dag; -taumel, m.: Zie -rausch; -trunken, bv. n.: dronken van genot, vreugdedronken; -voll, bv. n.: genotvol, genotrijk, heerlijk.

won nesam (won'nig), bv. n. en bw.: Zie wonncvoll; won’niglich, bw.: Zie

vr.:

van

m.:

wonnig.

wor, in Sam. I -an’, bw.: waaraan, (fig.) hoe ver, hoe; -auf, bw.: waarop; -aus', bw.: waaruit; -ein’, bw.: waarin; -in', bw.: waarin;-nach', bw.: waarnaar; -ü'ber, bw.: waarover; -um’, bw.: waar rondom, waar omheen; -un'ter, bw.: waaronder.

wor’ben, w. b.: (het hooi:) spreiden, uitspreiden.

Worf, in Sam. I -schaufel, vr.: wan-ners-schop; -tenne, vr.: deel (d. i. vloer) om koorn te wannen.

wor’felu, w. b.: (koorn:) wannen; Worf Ier, m. (-s; mrv. -): wanner.

wor gen, w. o. h : (fam,) bijna stikken (- an: in); I sich -, w. w.: moeite doen om over te geven, er bijna in stikken.

Wor'pen, m. mrv.: (zeew.) aanrollende golven, deining (enk.), branding (enk.).

IWort, o. (-es; mrv. -e en Wör’ter): woord ; das - Gottes: het woord Gods; die Wörter einer Sprache: de woorden eener taal; mit -en spielen: woordspelingen maken; Einen mit leeren -en ab-speisen: (fam.) iemand met een mooi praatje afschepen; es fielen einige -e zwischen uns: er zijn eenige woorden tusschen ons gevallen; Einem das - aus dem Munde nehmen: (fig.) iemand het woord uit den mond nemen; Einem in’s -fallen: iemand in de rede vallen; Einem das - reden: een goed woord voor iemand doen ; mit Einem -e: in één woord, om kort te gaan, kortom; Einen bei seinem -e nehmen: iemand aan zijn woord houden; ein Mann, ein -: (spr.) een man een man, een woord een woord; in angemessenen -en : in gepaste bewoordingen : ein gutes - findet einen guten Ort; (spr.) een goed woord vindt eene goede plaats.

IWort, in Sam. I -ableitung,

woord-afleiding, etymologie; -ahnlieh-keit, vr.: gelijkluidendheid van woorden; -arm, bv. n : arm aan woorden; -armuth [t], vr.: armoede eener taal; -aufwandr m.: veelheid van woorden; -ausleger, m.: woordverklaarder; -auslegung, vr.: woordverklaring; -bau, m.: woordvorming, samenstelling der woorden; -bestimmung, vr.: woordverklaring; -betrug, m.: drog-rede; -bild, o.: (red.) figuurlijke uitdrukking ; -bildung, vr.: Zie -bau; -bruch, m.: verbreking van (ontrouw aan) het eens gegeven woord; -brüchig, bv.n.: ontrouw aan het eens gegeven woord (-brüchig werden: zijn woord breken, zijn woord niet gestand doen); -brüchigkeit, vr.: Zie -bruch; -deuter, m.: Zie -ausleger; -deutung, vr.: Zie -auslegung; -erfii der, m.: uitvinder van nieuwe woofuen; -fechter, m.: letterzifter; -fechterei', vr.: letterzifterij; -fluss, m. (-fluth [t], vr.): woordenvloed; -folge, vr.: woordvoeging, woordschikking; -forscher, m.: etymoloog, woord-afleidkundige; -forschung, vr.: Zie ab-leitung; -fügung, vr.: Zie -folge; -fü-gungslehre, vr.: leer der woordvoeging, syntaxis;-führer, m.: woordvoerder; -führerin. vr.: woordvoerster; -fülle, vr.: veelheid (overtolligheid) van woorden; -gebrauch,

o.: gebruik van woorden; -gefecht, o.: letterzifterij; -geklingel, o.: bombast van woorden; -geprange, o.: woordenpraal; -getön, o.: Zie -geklingel; -wirre, o.: verwarde taal, onzin; -gezank, o.: Zie -fechterei; -gleichheit, vr.: gelijkluidendheid van woorden; -grübelei', vr,: letterzifterij; -grübler, m.: letterzifter; -habend, bv, n.: (in vergaderingen:) voorzittend, (ook:) aan het woord zijnde; -halter, m.: 1) woordhouder, 2) woordvoerder, 3) voorzitter ; -haufung, vr.: opeenstapeling woorden; -held, m.: (fam.) held met den mond; -kampf, m.: 1) geredetwist, 2) letterzifterij, 3) pennenstrijd; -karg, bv. n.: 1) woordkarig, 2) laconiek; -kargheit, vr.:

1)    woordkarigheid, 2) laconiekheid; -klang, m.: woordenklank; -klauber, m.: vitter op woorden, letterzifter; -klauberei’,. vr.: vitterij op woorden, letterzifterij; -kram, m.: 1) bombast van woorden, gescherm met woorden, holle klanken (mrv.),

2)    woordenpraal; -kramer, m.: bombas-terig redenaar, schermer met woorden;, -kramerei’, vr.: Zie -kram; -krieg, m.; Zie -kampf; -kritik, vr.: letterzifterij : -kunde, vr.: woordafleidings-kunde, etymologie; -künstelei’, vr.: 1) sophisterij,. drogredenaarskunst, spitsvondigheid, 2) gekunstelde stijl; -künstler, m,: 1) drogredenaar, 2) jachtmaker op eigenaardigheid van stijl; -kürze, vr.: bondigheid, kortheid in de manier om zich uit te drukken; -kürzung, vr.: (tik.) verkorting; -los, bv.n.: 1) sprakeloos, 2) zonder woord, nooit-woordhoudend; -losigkeit, vr;: 1) sprakeloosheid, 2) nooit-woordhouden; -macher, m. (fam.) woordensmid, maker van nieuwe woorden, (ook:) veelprater; -macherei', vr.: (het) maken van nieuwe woorden, (ook:) veelpraterij; -mangel, m.: 1) gebrek aan woorden, 2) Zie -armuth; -menger (-mischer), m.: Zie Sprach-men^er; -mengerei' (-mischeref), vr.: Zie Sprachmengerei; -ordnung, vr.: woordvoeging, woordschikking; -prunk,.

-zins, m.:

vr.: naald.

wul'stig, bv. n.: opgevuld.

Iwund, bv. n.: (van wonden:) open, zwerend, etterend; (van een lichaamsdeel:) ontveld, opengeschaafd; sich -liegen: zich doorliggen; sich - reiten: zich blik rijden; sich - fallen: zich door eenen val wonden; ein Pferd - drücken: een paard door te sterke drukking wonden; Einen - schlagen: iem. zoo slaan dat er verwonding door plaats heeft.

IWiinct, in Sam. I -arzenei’, vr.: wondmiddel; -arzeneikunst, vr.: heelkunde; -arzeneischule, vr.: clinische school; -arzt, m.: heelmeester; -arztlich, bv. n.: heelkundig; -balsam, m.: wondzalf; -baum, m.: esscheboom; -eisen, o.: (hik.) tent-ijzer, sondeernaald; -essenz, vr.: watertje voor wonden; -faden, m. mrv.: pluksel (enk.); -fieber, o.: wondkoorts; -heit, vr.: openheid (eener wond), open-geschaafd-heid; -holz. o.: esschenhout (-holzbaum, esscheboom); -kraut, o.: (pik.) wond-kruid; -maal, o.: litteeken; -mittel, o.:

WÓkTKaTHSEL.

977

WUNDMITTEL.

m.: woordenpraal; -rathsel [t], o.: letterraadsel, woord-raadsel (1. logogrief, 2. rebus); -register, o.: woordenlijst; -reich, bv. n.: rijk aan woorden, 2) rederijk; -reichthum [t], m.: 1) rijkdom aan woorden, 2) rederijkheid; -schwall, m.:

1)    hoogdravende stijl, 2) bombast van

woorden; -schwulst, m.; bombast van woorden; -selig, bv. n.: rederijk; -setzung, Zie -fagnng; -sinn, m.: letterlijke be-teekenis; -spiel, o.: woordspeling; -spie-ler, m.: jachtmaker op woordspelingen; -spielerei', vr.: jachtmakerij op woordspelingen; -stellung, vr.: plaatsing van de woorden; -streit, m.: Zie -kaïnpf; -streitigkeit, vr.: Zie no. 1 en 3 -kampf; -strom, m.: (dk.) woordenvloed; -ver-derber, m.: taalbederver; -verdreher, m.:    1) woordverdraaier, 2) radbraker

van de woorden, 3) taalbederver; -ver-drehung, vr.: 1) woordverdraaierij,

2)    (het) radbraken van de woorden,

3)    taalbederverij; -verlangerung, vr.: woordverlenging; -versetzung, vr.: woordverplaatsing; -verstand, m.: letterlijke beteekenis; -verzeichniss [nisl,

o.: woordenlijst; -vorrath [t], m.: voorraad van woorden; -wechsel, m.: 1) woordenwisseling, (1'ani.) kibbelpartij, 2) gedachten-wisseling, gesprek; -wechseln, w. o. h.: woorden met elkander hebben, (fam.) kibbelen; -wiederholung, vr.: (noodelooze) herhaling; -wurzel, vr.: (tik.) wortel (van een woord); -zank, m.: 1) Zie no. 1 en 2 -kampf, 2) kibbelpartij; -zeichen, o,: (typ.) custos (onder aan eene bladzijde het woord waarmee de volgende bladzijde aanvangt) ; -zeit, vr.: quantiteit (lengte of kortheid) der lettergrepen; •zwist, m.: Zie -zank.

Wört'chen, o. (-s; mrv. -): woordje.

Wort e, o. mrv.: (in een volzins-ver-band gesprokene) woorden. Zie Wort.

wör'teln, w. o. h.: kibbelen, twisten.

Wört’er, o, mrv.: (op zichzelf staande, niet in een volzinsverband gebezigde) woorden. Zie Wort.

Wör'terbuch, o.: woordenboek (Fr.: dictionnaire); I -macher, m.: woordenboekenmaker; -schreiber, m.: woordenboekschrijver, lexicograaf.

wört'lich, bv. n.: woordelijk.

Woy’wode, m.: Zie Woiwocle.

Wrack, o. (-es, -s; mrv. -e): wrak (van een schip); (pik.) zeewier; I -gut,

o.-ï wrakgoed, uitschot; -holz, o.: oud (timmer-)hout, hout van afbraak; -papier, o.: uitschot van papier;-recht, o.: strandrecht; -vogel, m.: (vog.) roerdomp.

Wrange, vr.: handvatsel van het wiel.

wrlcli'en, w. o. h.: (zeew.) wrikken.

Wu cher, m. (-s): 1) woeker-interest; 2) woeker;    3) (pik.) welige groei;

I -blume, vr.: goudsbloem; -gesetz, o.: woekerwet; -haft, bv, n.: woekerachtig; -handel, m.: woekerhandel;-pflanze, vr.. woekerplant; -sucht, vr.: woekerzucht;* -süchtig, bv. n.: woekerzuchtig; woeker-interest.

Wucherei’, vr.: woeker, gewoeker; Wu'cherer, m. (-s; mrv. -): woekeraar; wu'cherisch (wu'cherlich), bv. n.: woekerachtig.

wucliern, w. o. h.: 1) woekeren, woekerhandel drijven; - mit: (fig.) woekeren met, op de meestmogelijke wijze partij trekken van; 2) (fig.) welig groeien, welig voortwoekeren.

Iwucli, wiich. se : Zie wachsen. IWuchs, m. (-es): 1) wasdom, groei; (fig.) lichaamsbouw, gestalte; 2) gewas; ein Rohr von Einem -e: een riet uit één stuk; der diesjahrige -: het gewas van dit jaar.

wuch’sig, bv. n.: volwassen.

Wucht, vr.: wicht, zwaarte; (wkt.) dracht; I -baum, m.: hefboom.

wuch'ten, w. o. h.: wegen, zwaar zijn; (fig.) zwaar wegen; I w.b.: (met de hand:) wegen; (met een hefboom:) tillen.

wu’deln, w. o. h.:    1) gedijën;

2) krioelen, wemelen; 3) borrelen, omhoog borrelen.

Wuhl, vr.: (jag.) leger (b. v. van een wild varken); I -kraut, o.: (pik.) stinkende ganzevoet.

Wiihl, in Sam. I -maus, vr.: (drk.) groote veldmuis; -wurm, m.: (ins.) veenmol.

wuh’len, w. b.: (zeew.) bewoelen, omwoelen.

wüh'len, w. o. h.:    1) woelen;

2) wroeten; nach Würmen -: wormen zoeken; in seinen eigenen Eingeweiden -: (fig.) in zijne eigene ingewanden wroeten; I w. b.: 1) omwroeten, wroeten in;

2)    rommelen in, door elkander werpen; I sich -, w. w.: sich woelen; sich in hinein -: zich trachten in te wurmen in.

Wüh'ler, m. ^-s; mrv. -): wroeter (inz.: wroetend dier); (stk.) woelgeest;

I Wühlerei', vr.: (stk.) (het) woelen. Wiih'ling, vr. (zeew.) woeling. Wuhne, vr.: (vv.) bijt (in het ijs). Wulst, m. (-es; mrv. -e en Wül'ste) en vr.: 1) wrong; 2) ringvormigkussentje;

3)    opgevuld rolletje (Fr.: rouleau) onder het opgemaakte hoofdhaar, (fam.) haar-troedel; 4) opvulsel; 5) hoepelrok; 6) ring om den mond van een stuk geschut;

7)    kring (om boomen, om wonden, enz.):

8)    (vea.) overhoef; I -haar, o.: opgerold haar; -lippe, vr.: (pop.) zultlip; -nadel,

1) lange haarspeld, 2) zeefmakers-

m.:

62

Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.

over-

ene

(fi gr,)

....: het zal mij verwonderen of .. ., ik ben benieuwd of ....; I sich -, w, w.: zich verwonderen über: over).

wunderns, in Sam. I -werth [t] (-würdig), bv. n.: bevreemdend.

wim'ders, in Sam. I -halben (-halber, -wegen), bw.: 1) om de vreemdheid van het geval, 2) voor de aardigheid, voor de grap.

Wunsclt, m. (-es; mrv. Wün'sche): wensch; nach -: naar wensch; fromme

w" ¹ -    --------- --------■- ] I -weise,

bij wijze van wensch (als z. n. tik.: wenschende wijs, aanvoegende

WTODtfABBlG.

978

WÜ.N SCHENS W EBTH.

wondmiddel; -narbig, bv. n.: litteekens dragend; -pflaster, o.: wondpleister; -pulver, o.: wondpoeder; -salbe, vr.: wondzalf; -trank,m.: wonddrank; -wasser,

o.: water voor wonden; -wurz, vr.: valeriaan; -zettel, m.: verklaring van den heelmeester aangaande den toestand der wonden.

Wun'de, vr.: wond; (fig.) krenking, kwetsing.

Iwun clen, w. b.: Zie verwunclen.

Iwimilen, in Sam. I -frei, by. n.: ongedeerd; -maal, o.: litteeken; -voll, by, n.: vol wonden, met wonden dekt.

Wun’der, o. (-s; mrv. -): wonder; die sieben - der Welt: de zeven wonderen der wereld; - thun: wonderen doen (ook fig.); es ist kein -: het is geen wonder; es nimmt mich -: het verwondert mij; sein - an etwas sehen oder horen: verwonderd zijn iets te zien of te hooren; ich dachte -, was da werden würde: ik had mij wonder wat daarvan voorspeld; - aus einer Linse machen: (spr.) Zie spr. Elephant;

I -ahnlioh, bv. n.: aan een wonder gelijk; -apfel, m.: wonder-appel; -arzenei’, vr.; wondermiddel; -balsam, m.: wonderzalf; -bar, bv. n.: 1) als een wonder te beschouwen, 2) bewonderenswaardig, 3) bevreemdend, verwonderingbarend, (fig.) wonderlijk, zonderling, vreemd; -bau, m.: wonder van bouwkunst; -baum, m,: wonderboom, (pik.) wonderboom, palma-christi; -bild, o.: (kkl.) wonderdadig beeld, (fig.) beeld van schoonheid; -blume, vr.: wonderbloem; -ding, o.: wonderding; -ereichniss [nis], o.: wonder;-erscheinung, vr.: wonder-verschijning; -gabe, vr.:

1)    gaaf om wonderen te doen, 2) te bewonderen gaaf; -geburt, vr.: 1) wonderdadige geboorte, 2) wonderkind; -geschichte, vr.: 1) wonderlijke geschiedenis 2) geschiedenis der wonderen; -geschopt’, o.: wonderschepsel; -gesicht, o.: wonder-vizioen; -glaube, m.: 1) geloof aan wonderen, 2) geloof dat wonderen doet; -glaubig, bv. n.: aan wonderen geloovend; -gleich, bv. n.: 1) aan een wonder gelijk, 2) bewonderenswaardig gelijkend; -gold, o.: wondergoud; -gross, bv. n.: verbazend groot; -haft, bv. n.: Zie -bar; -hand, vr.: 1) wonderdadige hand,

2)    wonderhand; -kasten, m.: rarekiek; -kind, o.: wonderkind; -klein, bv. n.: verbazend klein; -korn, o.: spelt (e graansoort); -kraft, yr.: 1) wonderkracht, verbazende kracht, 2) kracht (vermogen) om wonderen te doen, (fig.) tooverkracht; -kur, vr.: wonderdadige genezing; -land, o.: wonderland, land der wonderen, (fig.) tooverland; -laterne, vr.: tooverlantaarn; -macht, vr.: wondermacht; -madchen, o.: wonderlijk meisje; -mann, m.: 1) wonderman, toovenaar, 2) wonderlijke man; -marchen, o.: wondersprookje, toover-vertelling; -mittel, o.: wondermiddel; -netz, o.: (ontl.) netvormig aderweefsel; -pfeffer, m.: rommelkruid; -quelle, vr.:

1)    betooverde bron, 2) wonderdadige

bron; -regen, m.: wonderdadige regen; -reien, bv. n.:    1) rijk aan wonderen,

2)    verbazend rijk (als z. n. o.: wonderland,

tooverland); -ring, m.: tooverring; -sage, vr.:    1) (kkl.) wonder-legende, 2) Zie

-marchen; -salz, o.: wonderzout: -sam, bv. n.: Zie -bar; -schön, bV. n.: tooverschoon, goddelijk schoon, (fam.) goddelijk mooi; -schönheit, vr.: 1) (het) goddelijk-schoone, 2) betooverende schoonheid, oogverblindende schoonheid, (fig.: eene) weergalooze schoone; -segen, m.:

1)    als een wonder te beschouwen zegen,

2)    tooverzegen; -selten, bv. n,: hoogst zeldzaam; -seltsam, bv. n.: allervreemdst, allerzonderlingst; -sonne, vr-: bijzon; -spiegel, m.: tooverspiegel; -stab, m.: tooverstaf, tooverroede; -stark, bv. n.: yerbazend sterk; -stern, m.: zich als een wonder aan den hemel yertoonende ster; -sucht, vr.: zucht naar wonderen; -süchtler, m.: dweper met wonderen; -süss, bv. n.: heerlijk zoet; -that, vr.: wonder (-thaten verrichten: wonderen verrichten); -thater,

m. : wonderdoener, heksenmeester; -tha-terin, yr.: wonderdoenster; -thatig, bv. n.: wonderen doende, wonderdadig; -thatigkeit, vr.: kracht om wonderen te doen; -thier [t], o.: wonderdier; -tief, bv. n.: verbazend diep; -viole, vr.: wonderbloem; -voll, bv.

n. : 1) vol wonderen, 2) verbazend; -wasser,

o. : wonderdadig water; die -wege (m.

mrv.) Gottes: de wonderlijke wegen Gods; -weizen, m.: Zie -kont; -welt, vr,: wonderwereld; -werk, o.: wonderwerk, wonder (ein -werk machen aus: een wonder maken van); -wesen, o.: wonderschepsel; -wirkend, bv. n.: wonderen werkende, wonderdoende ; -wirkung, vr.: 1) (het) wonderen-verrichten, (fig.) toover-werk, 2) wonderdadige uitwerking; -zeichen, o.:    wonderteeken,

wonder.

wimderlich, bv. n.: Zie wunderbar;

I -keit, vr.: wonderlijkheid, zonderlingheid, vreemdheid.

wiiii dern, w. b.: verwonderen; es wundert mich: het verwondert mij ; sich etwas - lassen: verwonderd zijn over iets; es soll mich -, ob .... ¹ (-

Wünsclie: vrome wenschen; bw.: bii wijze van wensch

vr.: wijs).

wünscli, in Sam. I -bar, bv. n.: wen-schelijk.

Wün'schel, in Sam. I -hut, m. (-hütlein, o.): tooverhoed, tooverkap; -ruthe [t], vr.: tooverroede, tooverstaf.

wün'sclien, w. b.: wenschen, toe-wenschen; Einem Glück oder Böses -: aan iemand goed of kwaad toewenschen; Einem Glück -: iemand geluk wenschen; sich etwas -: naar iets verlangen; sich wohin -: verlangend zijn om ergens te wezen.

wün’schens, in Sam. I -werth [t| (-würdig), bv. n.: wenschenswaard, wen-

WüNSCHENSWüRDIGKEIT.

979

WURM.

schelijk; -würdigkeit, vr.: wenschelijk-heid.

Wünsch’ler, m. (-s; mrv. -): (iron.) wenscher.

Wup’pe, vr.: 1) huifkar; 2) kapwa-gentie.

wür'be: Zie werben.

Iwiir de: Zie werden.

IWiirde, vr.: 1) waardigheid, (fig.) rang; 2) deftigheid; 3) waardij, verdienste; zu einer - erheben: tot eene waardigheid verheffen; seiner - etwas vergeben: zijne waardigheid compromitteeren; mit - : met waardigheid; unter aller beneden alle kritiek; etwas unter seiner - halten: iets beneden zich achten; es ist unter Ihrer-:

is beneden u; -n sind Bürden: (spr.) alle lusten hebben hunne lasten; nach -n belohnen: naar verdienste beloonen; eine akademische -: een academische graad; I -los, bv. n.: zonder waardigheid; -voll, bv. n.: waardig (bw: waardiglijk, met waardigheid); -zeichen, o.: teeken van (zijne) ambtswaardigheid.

Wür’den, in Sam. I -trager, m.: waardigheidsbekleder.

wür’dern, w. b.: waardeeren, taxeeren,

het

schatten.

wür'dig, bv. n.: waardig (bw.: waardiglijk); -e Leute: lieden van verdienste; ich bin dessen nicht -: dat verdien ik niet; sich einer Sache - machen: zich iets waardig maken; I -keit, vr.: waardigheid, (fig.) verdienste.

wür'digen, w. b.: 1) verwaardigen, waard achten; er hat ihn keiner Ant-wort gewürdigt: hij heeft hem niet verwaardigd met een antwoord, hij heeft zich niet verwaardigd hem te antwoorden; 2) waardschatten, op prijs stellen ; 3) waardeeren, schatten, taxeeren; (fig.) beoordeelen.

Würdiger, m. (-s; mrv. -): 1) op prijs steller; 2) taxeerder; (fig.) beoor-deelaar.

würdiglicli, bw.: waardiglijk, met waardigheid.

Wür digung, vr.: 1) waardeering; 2) beoordeeling naar verdienste.

IWurf, m. (-es,    -s; mrv. Wür'fe):

1) worp (i. a. b.); (pop.) gooi; Einem in den - kommen: (spr.) iemand in den mond loopen; ein - mit einem Steine: een worp met eenen steen; ein - mit einem Netze: een worp met een (visch-)net; der - ist geschehen: (spr.) de teerling is geworpen; ein - Gulden: een worp guldens; ein -junger Katzen: een worp jonge katten; von Einem -e: (drk: jongen) van één worp; auf nassen - malen: al fresco schilderen;    2) snoet (van een wild

varken).

IWurf, in Sam. I -angel, vr.: (henge-laars-)sim; -anker, m.: (zeew.) werpanker, vertui-anker; -blei, o.: dieplood; -eisen, o.: (vv.) harpoen; -erde, vr.: opgeworpene aarde; -fessel, vr.: (jag.) werp-riem (aan den poot van den valk); -garn, o.: (vv.) werp-net; -geschoss, o.: werpspies; -geschütz, o.: (hist. mil.) catapult, steenwerper; -haken, m.: (mar.) enterhaak; -haube, vr.: Zie -garn; -kraft, vr.: voortstuwende kracht; -kreisel, m.: priktol, taats-tol, bromtol; -leiter, vr.: touwladder; -linie, vr.: projectie-lijn, door het

projec-

lijn; -maschine, vr.: Zie -geschiitz; -pfeil, m.: 1) werpspies, 2) harpoen (-pfeilschütze, m.: 1. werpspiesslingeraar, 2. harpoenier);-schaufel, vr.: koornschop; -scheibe, vr.: werpschijf; -schlange, vr.: (drk.) pijl-slang; -speer, m. (-spies, m.): werpspies; -stein, m.: slingersteen; -waffe, vr.: werpspies: -weise, bw.: bij worpen (-weise Geld zahlen: geld tellen bij worpen); -weite, vr.: worp-afstand; -zeug, o.: werptuig, slingertuig.

Wür’fel, m. (-s; mrv. -): dobbelsteen, (dk.) teerling; (wsk.) kubus; ein blinder -: een dobbelsteen die slechts op ééne zijde oogen heeft; mit -n spielen: dobbelen; die - kneipen: met valsche steenen dobbelen; in - schneiden: aan dobbelsteentjes snijden; I -becher, m.: dobbel-beker; -fall, m.: getal oogen van één worp; -form, vr.: kubieke vorm; -förmig, bv. n.: teerlingvormig, kubiek; -fuss, m.: kubieke voet; -gestalt, vr.: kubieke gedaante; -inhalt, m.: kubieke inhoud; -mass o.: kubieke maat; -schub, m.: kubieke voet; -spiel, o.: dobbelspel; -spieler, m.: dobbelaar; -stein, m.: dobbelsteen; -tisch, m.: dobbeltafel, ctobbelaars-tafel: -weise, bw.: teerlingvormig; -wurzel, (rek.) kubiekwortel; -zahl, vr.: kubiek getal; -zoll, m.: kubieke duim.

wür’felicht, bv. n.: Zie würfelig no. 1; wür'felig, bv. n.: 1) teerlingvormig, kubiek, 2) geruit, met ruitjes (- eingelegt: ingelegd met ruitjes).

würfeln, w. o. h.: dobbelen; w. b.: 1) aan dobbelsteentjes snijden, 2) geruit maken, aan ruitjes (aan vierkante vakjes) afdeelen; gewür'felt, bv. n.: geruit, met ruitjes.

Würfler, m. (-s; mrv. -): dobbelaar.

Würf ling, m. (-es, -s; mrv. -e): zwerm jonge bijën.

Würg, in Sam. I -apfel, m.: wrange appel, (fig.) zure appel, bittere pil;-birne, vr.: wrange peer, (fig.) zure appel,bittere pil; -engel, m.: (theo.) slaande engel, engel des verderfs, (vog.) negendooder, beenbreker; -schlange, vr.: (drk.) reuzenslang; -vogel, m.: negendooder, beenbreker.

Wür'ge, in Sam. I -beil, o.; moordbijl; -kraut, o.: (pik.) kruiswortel; -stahl, m.: 1) moord-staal, 2) moordend staal.

wiir’gen, w. b.: 1) wurgen, worgen; (fig.) vermoorden; 2) doen stikken; die Bissen - ihn im Halse: (fam.) de stukken blijven in zijne keel steken, hij stikt in de brokken; etwas hinunter -: iets met moeite door zijne keel krijgen, (fig. fam.) moeite hebben om iets te slikken; I sich -, w. w.: Zie worgen (sich).

Wiirger, m. (-s; mrv. -): 1) worger, wurger; (fig.) moordenaar; der - Polens: de beul van Polen, de verdelge Polen’s nationaliteit; 2) Zie Würgen-gel; I -bande, vr.: moordenaarsbende.

wür’geriseli, bv. n.: moorddadig, verdelgend.

Wiir---

(pik.) do

IWurm, m. (-es, -s; mrv. Wür'mer en Wür*me): (ins. en fig.) worm, wurm;

tiel beschrevene

vr.:

r van

serltng,

)lle kervel.

m. (-es, -s; mrv. -e):

m.: worm

tobbend, (ook:) ontevreden, onpleizierig, gemelijk.

wur'ren, w. o. h.: mompelen, prevelen.

Wür'sing,

m.:

m.;

met

(in de ingewanden van den mensch:) worm, wurm; (vea.) worm (1. eene soort van schurft der paarden, 2. eene zenuw onder de tong van eenen hond); (hik.) fijt (aan den vinger); der nagende - des Gewissens: (fig.) de worm die aan het geweten knaagt; der fressende (hik.) de kanker; Jeder hat seinen (spr.) er is geen huis zonder kruis; einen - im Kopfe haben: (spr.) muizenissen in het hoofd hebben, (ook:) een wurm in zijn oor hebben, eene kwade bui hebben, slecht gemutst zijn; Einem die Würmer aus der Nase ziehen: (spr.) iemand den wurm uit den neus halen, uit iem. te weten komen wat men weten wil; Einem Hunde den -sehneiden oder nehmen: eenen hond van den worm snijden; das war der Kopf des -es: (fig.) dat was de kop van den lintworm (d. i. dat was de ziel van het kwaad).

Iwurm, in Sam. I -ahnlich (-artig), bv.

n. : wormachtig; -arzenei’, vr.: middel tegen wormen; -arzt, ra.: dokter die voornamelijk op (ingewands-) wormen werkt; -blume, vr.: (pik.) bitterkruid; -doktor, m.: Zie -arzt; -drache, m.: lintworm; -essenz, vr.: wormen-verdrijvende droppeltjes (mrv.); -farn, m.: (pik.) reinvaren; -fieber, o.: koorts die uit wormen ontstaat; -förmig, bv. n.: wormvormig, wormachtig; -fortsatz, m.: (ontl.) wormvormige verlenging;-frass, m.: 1) door wormen aangerichte schade, 2) vermolming, 3) worm-stekigheid; -rrassig, bv. n.: 1) vermolmd, 2) wormstekig; -gehause, o.: wormvormige schelp; -geschwür, o.; (vea.) schurftzweer (bij een paard); -haut, vr.: (van zeeschepen:) koperhuid; -krankheit, vr.: wormziekte; -kraut, o.: wormkruid; -kuchen,

m. : (pha.) wormkoekje; -loch, o.: worm-gaatje; -löcherig, bv. n.: wormstekig; -mehl, o.: molm, (inz.) vermolmd hout, vermolmsel; -mittel, o.: middel tegen wormen; -moos, o.: wormen-verdrijvend mos; -muskeln, m. mrv.: (ontl.) wormvormige spieren; -nessel, vr.: (pik.) witte doove-netel; -nest, o.: wormennest; -nu-deln, vr. mrv.: (kkk.) vermicelli; -pilaster,

o. : pleister tegen wormen; -pillen, vr. mrv.: pillen tegen wormen; -pulver, o.: poeder tegen wormen; -rinde, vr.: wormen-verdrijvende boomschors; -salbe, o.: wormen-doodende zalf; -same, m.: zee-verzaad, wormkruid; -schneider,

wormsnijder (die honden van den ___

snijdt) ; -stein, m.: wormvormige verstee-ning; -stich, m.: wormgaatje; -stichig, bv.

n. : wormstekig, (fig.) vermolmd; -tod, m.: wormkruid, wormendoodend middel; -treibend, bv. n.: wormenverdrijvend (-treibendes Mittel: middel tegen wormen); -trockniss [nis], vr.: vermolming; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) speenkruid; -zucker, m.: wormendoodende suiker.

Würmclien, o. (-s; mrv.-): wormpje.

wurmen, w. o. h.: 1) kruipen als een worm; (fig.) wurmen, tobben; 2) es wurmt ihm: (fam.) het zit hem dwars in zijne maag.

Wür mer, m. mrv. (Zie Wurm); wormen; I -speise, vr.: aas (voedsel) voor de wormen.

wur’mig. bv. n.: 1) vol wormen; 2) wormstekig; 3) (fig.) malend, wurmend,

Zie Wirsching.

IWurst, vr. (mrv. Wür'ste): 1) worst; - wider -: (spr.) leer om leer; bratest du mir eine -, so lösch’ ich dir den Durst: (spr.) de eene dienst is den anderen waard; die - nach dem Mann braten: (spr.) de tering naar de nering zetten; mit der -Speckseite werfen (die - nach dem Sausack oder nach dem Schinken werfen): (spr.) een snoekje uitwerpen om een kabeljauw te vangen; auf der -herumfahren: (spr.) op den klap loopen; 2) Zie -wagen; Zie ookPnlverwurst.

IWurst, in Sam. I -baum, m.: kassie-boom;-blech, o. (-bügel, m.): worsthoorntje, hoorntje om worst te stoppen ;-darm, m.: darm voor worst; -dorn, o,: worst-pinnetje; -eisen, o.: Zie -blech; -fett, o.: worstvet; -fleisch, o.: worstvleesch: -fülle, vr.: worstvulsel; -handler, m.: 1) worstkooper, 2) spekslager, varkens-slachter;-haut, vr.: worstvliesje, (vlk.) nageboorte; -hautchen, o.: Zie -liaut; -horn, o.: Zie -blecïi; -kraut, o.: specerij om worst te kruiden; -lippe, vr.: (pop.) zultlip: -machen, o.: (het) worst-stoppen; -macher, m.: worst-stopper; -marmor, m.: puddingsteen -maul, o.: 1) (pop.) zultlip, 2) (pop.) minnaar van worst, (gem,) worstvreter; -maulig, bv. n.: (pop.) met zultlippen; -reiter, m.: klapïooper, tafelschuimer; -schlitten, m.: slede waarin men rug tegen rug zit; -speiler. m. (-spiess, m.): worst-pin; -stein, m.: Zie -marmor; -suppe, vr.: soep met worst er in; -trichter, m.: Zie -blecli; -wagen, m.: wagen waarin men rug tegen rug zit; -zipfel, m.: puntje van worst.

Wiirst’chen, o. (-s; mrv. -): worstje, saucijsje.

wür’sten, w. o. h.: 1) worst stoppen; 2) saucijsjes maken.

Wurz, vr.: wortel.

Würz, in Sam, I -apfel, m.: geurige appel; -birne,vr.: geurige peer ; -blume, vr.: welriekende bloem; -brühe, vr,: gekruide saus; -büchse, vr.: specerijën-doos; -duft, vr.: geur, aroma; -essig, kruiden-azijn; -garten, m.: tuin aromatische planten; -geruch, m.: geur, aroma; -geschmack, m.: geurige smaak; -haft, bv. n.: geurig, gekruid; -handel, enz.: Zie Crewürzliauclel, enz.; -laden, m.: kruidenierswinkel; -los, bv. n.: ongekruid; -mittel, o.: kruiderij, specerij; -nagelein, o. mrv.: kruidnagelen;-nelke, vr : kruidnagelboom; -reich, bv. n.: 1) rijk aan specerijën, 2) zeer gekruid, (fig.) zeer geurig; -rohr, o.: kalmus; -schachtel, vr.: Zie-büclise; -speise,vr.: gekruide spijs; -suppe, vr.: gekruide soep; -trank, m,: gekruide drank, geurige drank; -trog, m.: hopkuip (kuip waarin het bier gehopt wordt); -waaren, vr. mrv.: kruiderijën, specerijën; -wein, m.: gekruide wijn, kruidenwijn, hipocras.

Wiir’ze, vr.: 1) specerij; kruiderij: (bij bierbrouwers:) hop; 2) kruiding, gekruid-making; (bij bierbrouwers:) hopping; der Hunger ist die beste -: (spr.) honger is de beste saus.

m.: rooier van

wu

gen: woest liggen, onbebouwd liggen; 2) woest, losbandig, liederlijk, (ook:) ruw; ein -es Leben führen: een losbandig leven leiden; ein -er Mensch: een lichtmis, een losbol; 3) verward, in de war; der Kopf ist mir -: mijn hoofd is in de war; 4) vuil, smerig, haveloos; (ook:) leelijk; - aussehen: er vuil en haveloos uitzien; 5) das-e Gerinne: (bij molens:) de afvoer van het overtollige water; | -heit, vr.: 1) woestheid, (fig.) dorheid, onvruchtbaarheid; 2) losbandigheid, liederlijkheid; (ook:) ruwheid; 3) vuilheid, haveloosheid; (ook:) leelijkheid.

woestenij, wil-ten, in

eens

WURZEL.

981

XEXIE.

Wur'zel, vr.: wortel (i. a. b.); -schlagen (- treiben, - fassen): wortel schieten; mit der - ausreissen: met wortel en tak uit den grond halen, (boomen:) rooien, (fig.) met wortel en tak uitroeien; I -ahnlich (-artig), bv. n.: wortelachtig; -baum, m.: (Indische) wortelboom, wilde runboom; -blatt, o.: wortelblad; -brod,

o.: wortelbrood, brood van maniokmeel; -brühe, vr.: saus van maniokmeel; -buch-stabe, m.: (tik.) wortelletter, stamletter; -ende, o.: wortel-einde; -farbe, vr,: afkooksel van noteboomwortels of notebolsters; -faser, vr.: (pik.) wortelvezel; -förmig, bv. n.: wortelvormig; -frau, vr.: vrouw die medicinaal wortelgewas zoekt; -gewachs, o.; plantgewas met eetbare wortels; -graben,' o.: (het) rooien van (zoeken naar) medicinaal wortelgewas, (fig., het) zoeken naar den wortel (d. i. naar de afleiding) van een woord; -graber, (zoeker naar) medicinaal wortelgewas; -holz, o.: wortelhout; -keim,

m. : (pik.) wortelkiem; -lode, vr.: wortel-spruit; -los, bv. n.: wortelloos, zonder wortels; -mann, m.: Zie -graber; -mehl, o.: 1) maniokmeel, 2) arrowroot, 3) zetmeel; -nager, m,: (ins.) rups; -reich, bv.

n. : vol wortels, rijk aan wortels, met vele wortels, (van wegen:) hobbelig; -reiss, o.: wortelspruit; -saum, m.: (kim.) platte zoom; -schössling, m.: wortelspruit;-silbe, vr.: (tik.) wortellettergreep; -sprosse, vr.: wortelspruit; -standig, bv. n.: met één uit den wortel groeienden stengel, stam-; -stock, m.: wortel-stengel, stam; -stöckig, bv. n.: Zie -standig; -stoff, m.: (schk.) grondbestanddeel; -suppe, vr.: wortelsoep, van wortels bereide soep; -tafel, vr.: (rek.) logarithmen-tafel; -torf, m.: hoofdzakelijk uit wortels bestaande turf; -werk, o.: Zie -gewachs-wort, o.: (tik.) wortelwoord, stamwoord; -zahl, vr.: (rek.) wortelgetal; -zaser, vr.: (pik.) wortelvezel ; -zeichen, o.: (rek.) wortelteeken.

Wür'zelchen, o. (-s; mrv. -): worteltje.

wur’zelig, bv. n.: Zie wurzel-reich.

wur'zeln, w. o. h.: 1) wortel schieten; 2) wortelen, geworteld zijn.

wür zen, w. b.: kruiden (ook fig.), gekruid maken.

"r’zig, bv. n,: geurig, gekruid. Wiirz ling, m. (-es, -s; mrv.-e): (pik.) wortelspruit.

Iwusch, wüsch'e: Zie waschen, Iwuscli, tsw.: Zie liuscli. wusch en, w. o. h.: Zie husclien. wuss'te, wüss'te: Zie wissen. Wust, m. (-es): 1) warboel, rommel, chaos: (pop.) lorrenboel strontboel; 2) vuiligheid, vuil, vuile boel, wüst, bv. n.: 1) woest, onbewoond, onbebouwd; (fig.) dor, onvruchtbaar; das -e Arabien: (adk.) Steenachtig Arabië; eine *e Insel: een onbewoond eiland;-lie

Wüs'te, vr.: woestijn, dernis; zur - machen: verwoes eene woestenij herscheppen; in der -predigen:    (spr.) tevergeefs de stem

verheffen (die niet gehoord wordt, gelijk de stem eens roependen in de woestijn), (pop.) voor doove ooren preeken, aan dooven mans deur kloppen.

Iwüs’ten, w. o. h.: 1) verwoesting aanrichten; 2) een losbandig leven leiden, (fam.) woest er op los leven; - mit: verkwistend te werk gaan met.

IWüs’ten, in Sam. 1 -dürre, vr.: groote dorheid (onvruchtbaarheid) van den grond.

Wüstenei', vr.: woestenij, wildernis.

wustig, bv. n.: 1) verward; 2) vuil, smerig, haveloos.

Wüst'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): losbandig mensen, lichtmis, losbol, zwierbol, doordraaier; (vog.) vijgenbijter.

Wüs’timg, vr.: woest liggend land, onontgonnen grond.

Wuth. [tl, vr.: 1) woede, verwoedheid; in - gerathen [tl: in woede ontsteken;

2)    razernij, dolheid; I -anfall, m. (-anfalle, mrv.): vlaag (mrv.: vlagen) van verwoedheid of van razernij; -beere, vr.: (pik.) belladonna; -entbrannt, bv. n.: in woede ontstoken, verwoed, woedend; -erfüllt, bv. n.: woedend, verwoed; -kraut, o.: (pik.) hoenderbeet, (ook:) roode pimpernel; -schaum, m.: schuim der woede; -schnau-bend, bv. n,: van woede brieschend; -schuss, m.: vlaag van woede; -voll, bv.n.: woedend, verwoed.

wü then [tl, w. o. h.: woedend zijn, razen en tieren; (fig.) woeden, verwoestingen aanrichten.

wü'thend [t], bv.n.: woedend, razend; (fig.) dol; ein -er Mensch: een razende; ein -er Schmerz: eene razende pijn; das -e Heer: (fam.) het schuwhuishoudende leger; I bw.: (pop.) woedend, schreeuwend, razend; -theuer [t]: woeiend duur, schreeuwend duur, razend duur.

Wü’ther[t], m. (-s; mrv. -): 1) razende, dolleman; 2) dwingeland.

Wii’therieli [tj, m. (-s; mrv. -e): 1) woesteling; 2) dwingeland, barbaar;

3)    (pik.) scheerling, dolle kervel.

wü’thig [t], bv. n.: woedend, razend.

wutsch, tsw.: (pop.) Zie Imscli.

Xantip’pe, vr. (- of -ns): Xantippe, helleveeg, feeks, kat.

Xaver’, m. (-s): Xaverius.

Xe’nie, vr.: 1) eeregave, gastge-schenk; 2) hekeldicht, spotdicht; 3) albumversje.

Y.

Yacht, yr.: jacht (zeker vaartuig). Yam, m. (-s): (pik.) broodwortel, maniokwortel,

ya’nen, w. o. h.: balken (als een Y’Hisch, m.: Zie EiMsch.

Y'pern, o. (-s); (adk.) Yperen.

Yp silon, m. (-s; mrv. -e): (de letter) ; Yp'fsilonsho'sen, m,: strak om de eenen gespannen staande broek.

Y'sop (en eenige andere woorden) zoeke men op de I.

Kaar, enz.: Zie Czar, enz.

Za’bern, o. (-s): (de stad) Saverne. zach, bv. n.: Zie zahe.

Zacrk, in Sam. I -eisen, o.: uittand-mes. Zackchen, o. (-s; mry. -): spits puntje, kleine uittanding.

Zack e, vr.: Zie Zecke.

Zack’e, yr.: Zie Zacken.

Izack’en, w. b.: uittanden, getand maken.

IZack'en, m. (-s; mrv. -): uittanding; (van vorken, eggen, enz.:) tand; (van boomen en van ’t gewei van een hert:) tak; | -blatt o.: uitgetand blad; -felsen,

m. : rots met scherpe uithoeken; -horn, o.: in takken uitloopende hoorn; -körner,

n.    mrv zaadkorrels van den wonderboom;

V* (TfclIr 1 rolmffo-lT-riliVI • Jrnanr»    •

o. mrv.: zaadkorrels van den wonderboom; -kraut, o.: (pik.) rakette-kruid; -kreuz, o,: vierkant kruis; -linie,i vr.: (vest.) linie met "’x    ’    ’    I -meissel, m.:

(akk.)

breker; -wérk, o.: uitgetand werk, verschansing met in-en uitspringende hoeken,    °    ¹

Friesche ruiter.

Zack^er, m. (-s; mrv. -): uittander,

bv, n.: getand; (fig.) gekarteld; (van 't gewei van een hert:) getakt; - ausschneiden: uittanden.

Zaffer, m. (-s): saffloers, wilde saffraan.

zag, bv. n.: 1) schroomvall

m^en uitspringende hoeken;

kluitenbreker; -werk, o.: uit{ (v est.)

vr.:

sing met m- en uitsprm-(ook:) Spaansche ruiter,

, ®ag, bv. n.: 1) schroomvallig, bloode, bedeesd, aarzelend; 2) lafhartig, bang, vreesachtig; | -haft, bv. n.: Zie zag; -haftigkeit, vr.: 1) schroomvalligheid, blooheidj bedeesdheid, aarzeling, 2) lafhartigheid, bangheid; -muth [t], m.: Zie -Haftigkeit; -müthig [t], bv, n.: Zie zag.

Za’gel, m. (-s; mrv. -): 1) punt, uiteinde ; 2) staart.

za gen, w. o. h.: aarzelen, bang (enz.) zijn (Zie zag).

ak, bv. n.: taai (ook fig.); (van wijn:) perig; I -flüssig, bv. n.: moeielijk te smelten;. -heit, vr.: taaiheid (ook fig.), (van wijn:) stroperigheid; -weide, vr.: (pik.) griendwilg.

stro

zah’e, bv. n.: Zie zali. I vr.: Zie hooger Zahheit.

Zahigkeit, vr.: Zie Zahheit.

IZalil, vr.: 1) (rek. en tik,) getal; (fig.) getalmerk, cijfer; 2) aantal, nigte; ohne -: ontelbaar, (dk.) talloos; hundert an der -: ten getale van honderd; in grosser -: in grooten getale; um die - voll zu machen: om het getal vol te maken; gerade -: even getal; gebrochene -: (rek.) gebroken getal, breuk; einfache und mehrfache -: (tik.) enkelvoudig en meervoudig getal, enkelvoud en meervoud; die römischen -en: de Romeinsche getalmerken; 3; eine - Gram: een streng garen.

IZahl, in Sam. I -amt, o.: betaalkan-toor, kantoor van den betaalmeester; -bar, bv. n.: betaalbaar; -brett, o.: toonbank; -bruch, m.: (rek.) breuk; -buch-stabe, m.: getalletter, Romeinsch cijfer-merk (-buchstabeninschrift, vr.: opschrift met getalletters, d. i. waarin hier en daar eene letter in het oog springt meer dan de overige, welke in het oog springende letters te zamen een jaartal vormen); -fahig, bv. n.: in staat om te betalen; -fahigkeit, vr.: vermogen om te betalen; -figur, vr.: getalmerk, cijfermerk, cijfer; -frist, vr.: betaaltermijn; -grosse, vr.: (in een getal uitgedrukte) grootheid; -haspel, m.: Zie -weife: -kammer, vr.: Zie -amt; -kunst, vr.: cijferkunst, rekenkunde ; -los, bv. n.: ontelbaar, (dk.) talloos; -losigkeit, vr.: ontelbaarheid, (dk.) talloosneid; -meister, m.: betaalmeester; -perle, vr.: kleine ronde    parel;    -pfennig,

m.:    rekenpenning,    (spl.)    flesje;    -reich,

bv. n.: talrijk; -reim, m,: berijmd opschrift met getalletters (Zie 17 reg. vroeger); -schein, m.: bewijs van betaling, quitantie; -tag, m.: betaaldag; -termin, m.:    betaaltermijn;    -tuch, o.:    kanefas;

-verhaltniss [nisJ, o.: evenredigheid (naar getal); -weife,    vr.:    haspel    die het

aantal ronddraaiingen aanwijst; -woche, vr,: betaalweek; -wort, o.: (tik.) telwoord; -zeichen, o.: Zie -iigur.

me-

het

ZaHL.

983

ZAINSCHMIED.

zalil, in Sam. I -bar, bv. n.: telbaar;    binnenplaat; -einguss, m.: 1) plombeersel

-brett, o.: toonbank; -geld, o.: geld dat    (voor holle kiezen), 2) plombeering (van

geteld moet worden; -holz, o.: talhout,    holle kiezen);-eisen, o.: 1) kiezentrekkers-

hout dat bij den tel verkocht wordt;    tang, 2) schoorsteenhaak met kepen,

-punkt, m.: tijdstip ; -tisch, m.: toon-    3) steekbeitel; -faule, vr. (-faulniss |nisl,

bank.    vr.): bederf in de tanden; -feile, vr.:

zah'len, w. b.: betalen. I Zah’len, z. n.    tandvijl; -fieber, o.: met het tandenkrijgen

o.: (het) betalen; wenn’s zum - kommt:    gepaard gaande koorts; -fisch, m.:

als het op betalen aankomt.    tandviseh; -fleisch, o-: tandvleesch;

zalilen, w. b.: tellen.    -fletschend, bv. n.: grinnikend; -förmig,

Zaliler, m. (-s; mrv. -): betaler.    bv.n.: 1) tandvormig, 2) getand ;-fortsatz,

Zahler,    m. (-s;    mrv.    -): 1) teller;    m.: uitgegroeide tand; -geschwür, o.:

2) biljartjongen, markeur.    zweer aan (verzwering in) het tandvleesch;

Zalilung, vr.: telling; - des Yolkes:    -hammer, 1) tandhamer, 2) bikhamer;

volks-telling.    -hobel, m.: tandschaaf; -höhle, vr.:

Zalilimg, vr.: betaling; - leisten:    tandholte; -klappen (-klappern), o.: (het)

betalen.    klappertanden; -knirschen, o.: (het)

Zalilungs, in Sam. ] -aufschub, m.    knarsetanden, tandengeknars, knersing

(-einstellung, vr.): schorsing van betaling;    der tanden; -kratzer, m.: 1) tandmeesters-

-fahig, bv.    n.: in    staat    tot betalen;    schrapmesje, 2) krab-ijzer, krabber;

-fahigkeit, vr.: vermogen om te betalen;    -kraut, o-: (pik.) tandkruid; -krone, vr.:

-frist, m.: betaaltermijn; -kammer, vr.:    kroon eener kies; -künstler, m.: tand-

betaalkantoor; -mittel, o.: betaalmiddel;    meester;-lade, vr.: 1) tandholte, 2) kaak;

-ort, m.: plaats van betaling ; -schein, m.:    -latwerge, vr.: tandmiddel; -lehre, vr.:

bewijs van    betaling,    quitantie; -tag, m.:    leer der tanden; -los, bv. n.: tandeloos ;

betaaldag;    -termin,    vr.:    betaaltermijn;    -losigkeit, vr.: tandeloosheid; -lücke, vr.:

-unfahig, bv. n.: onvermogend om te    tandholte (-Kicken bekommen: tanden

betalen; -unfahigkeit, vr.: onvermogen    verliezen, tanden kwijtraken); -lückig,

om te betalen;-werth [t], m.: geldswaarde;    bv. n.: tanden missende (-lückig sein:

-zeit, vr.: betaaltijd.    tanden kwijt zijn; -maul, o.: (een goede)

zalmi, bv. n,: tam; (fam.) mak; (ook:)    mond met tanden, (ook:) mondvol kunst-

gedwee; (van boomen:) tam; (van ertsen:)    tanden; -meissel, m.: Zie -kratzer;

smeltbaar; -e Fische (mrv.): yijvervisch;    -mittel, o.: tandmiddel; -muskei, m.: spier

-es Wasser: vijverwater; ein -er Baum:    der snijtanden; -nerve, m.: tandzenuw;

een tamme boom; ein-es Pferd: een mak    -pulver, o.: tandpoeder; -putzer, m.:

paard; er ist -: (fig, fam.) hij is mak (d. i.    tandvijl; -rad, o.: kamrad, getand rad;

handelbaar of gedwee); I -heit, vr.: tam- . -reihe, yr.: (eene) rij tanden; -sage, vr.: heid, (fam.) makheid.    tandzaag, zaag om de tanden in kammen

zahm'bar, bv. n.: tembaar, te temmen;    te maken; -salbe. vr.: tandzalf; -schmerz,

! -keit, vr.: tembaarheid.    m.: tandpijn, (inz,) kiespijn; -schmied,

zak men, w. b.: tam maken; (paar-    m.: hamersmid; -schnitt, m.: getand

den:) africhten, dresseeren; (fig.) temmen,    werk, uittanding; -stocher, m.: tandensto-

beteugelen, bedwingen, in toom houden;    ker(tje); -stümmel (-stumpen, -stumpf),

sich -, w. w.: zich inhouden.    m.: afgebroken tand; -wasser, o.: tand-

Zalimer, m. (-s; mry. -): 1) temmer    watertje; -wechsel, m.: (het) tanden-

(van wilde dieren); 2) africhter, dresseer-    wisselen; -weh, o.: Zie -sclimerz (-weh-

der (van paarden).    baum, m.: kwijlwortel); -weinstein, m.;

Zalm. m. (-es,    -s; mrv. Zah’ne):    kalk aan de tanden; -werk, o.: (tech.)

(ontl.) tand; (van kammen, vorken, ron-    getand werk, (fig. fam.) gebit; -wuchs,

seis, bladeren, enz.:) tand; Zahne ein-    m.: (het) uitkomen van de tandjes;

schneiden in etwas: iets getand maken;    -wurz, vr.: (pik.) tandkruid; -wurzel, vr.:

Zahne bekommen: tanden krijgen; die    1) tandwortel (wortel van tand of kies),

Zahne wechseln: tanden Avisselen; die    2) (pik.) tandkruid; -zange, vr.: kiezen-

Zahne weisen (die Zahne blecken): de    trekkers-tang, pelikaan; -zweig, m.: tak

tanden laten zien (ook fig.); Haare auf    van de tandzenuwen.

den Zahnen haben: (spr.) haar op de Zalm, in Sam. I -klappen (-klappern), tanden hebben; einen - auf Einen haben:    o.: (het) klappertanden; -knirschen, o.:

(pop.) een pik op iemand hebben, de    Zie Zalmknirschen; -knirschend, bv.

mrv. -): tandje.

mier aan iemand hebben; die Zahne    n.: tandenknarsend,

nicht mehr bedecken können: (pop.) Zalmchen, o. (-s; blaffen (rammelen) van den honger; Zali'ne, in Sam. I -fletschend, bv. n.: Einem die Kuchenzahne ausschlagen : grinnikend;-knirschend,bv.n.: Zie Zalm. (pop.) aan iemand het snoepen afleeren zalmeln, w. b.: uittanden, getand door hem (of haar) af te ranselen; Einen maken; I w. o. h.: tanden krijgen, auf den - fühlen: (spr.) iemand polsen. zah’nen, w. b. en w. o.: Zie zalmeln.

IZalm, in Sam. I -arzenei’, vr.: tand-    zali'nig (zali'nig), bv. n.: getand,

middel;-arzt, m.: tandmeester;-ausreisser    Zalir, in Sam. I -tiegel, m.: groote

(-auszieher), m.: kiezentrekker; -blecker, smeltkroes, m.: tanden-tooner (iemand die de tanden Zahr'clien, o. (-s; mrv. -): traantje; laat zien); -brassen, m.: (visch:) tandbra- Zah're, vr.: (dk.) traan, sem; -brecheisen, o.: pelikaan, kiezen- Zali'weide, vr.: Zie in zali. trekkers-tang; -brecher, m,: kiezentrek- Zain, m. (-es, -s; mrv. -e): gegoten ker; -buchstabe, m.: (tik.) tandletter; metaalstaaf, baar; I -eisen, o.: staaf-ijzer; -bürste, vr.: tandenborsteltje, tanden- -hammer, m.: pletterij; -schmied, m.: schuiertje; -decke, vr.: (van een slot:) hamersmid.

Zain’e, vr.: 1) teenen mand; 2) wilgen hoepel.

zai'nen, w. b.: 1) aan staven smeden ; 2) aan staven of baren gieten.

Zai’ner, m. (-s; mrv. -): hamersmid-

Zampel, m. (-s; mrv. -): (wev.) sempel.

Zang e, vr.: tang; Zang'el, o. (-s; mrv. -): (pop.) tangje; Zang’elchen, o. (-s; mrv. -): tangje; Zang’elmass, o.: (draadtrekkers-) trekplaat; zang'eln, w. b.: opnemen met een tangje.

Zang en, vr. mrv.: (tim.) schroeftang (enk.); (van paarden:) voorste tanden, (van herten:) voorste scherpe kanten van de pooten; i -förmig, bv. n.: tangvormig; -kafer, m.: (ins.) oorwurm; -schanze, vr.-. (vest.) tangvormige loopgraaf; -werk, o.: (vest.) tangwerk; -kei m.: (vest.) hoek van het tangwerk.

Zank, m. (-es, -s; mrv. Zan'ke): twist; (fam.) gekibbel; (pop.) ruzie; I -apfel, m.: twist-appel; -eisen, o.:    1) tooverring

(dien men ^iet van twee ijzers af kan krijgen), 2) feeks, helleveeg (altes -eisen: oude totebel); -flecken, m. mrv.: vurige puistjes, huidvlekken; -geist, m.: ^twistzucht, 2) twistzoeker; -gier, vr. (-lust, vr.): twistzucht; -gierig (-lustig), bv. n.: twistziek; -haft, bv. n.: Zie zankiscli; -maul, o.: twistzoeker, (pop.) ruziemaker; -stifter, m.: twiststoker; -sucht, vr.: twistzucht; -süchtig, bv. n.: twistziek; -süchtigkeit, vr.: twistzucht; -teufel, m.:

m.): Zie -maul; -wort, o.:

driftig-

wers-

recht

te

spil;

iluis-

m.: m.:

verkooper de kleine

tobben.

Za

1) sparte-

tee-

win-

g woord.

zankeln, w. o. h.: kibbelen.

zanken, w. o. h.: twisten; (fam.) kibbelen, harrewarren; wahrend zwei -um ein Ei, steckt’s der dritte bei: (spr.) twee honden vechten om een been, en de derde loopt er mee heen; I w. b.: brommen (knorren, kijven, aangaan) op, leve maken (lawaai schoppen) tegen; I sich w. w.: Zie zanken w. o.

Zanker. m. (-s; mrv. -): twister, (fam.) kibbelaar, (pop.) ruziemaker; Zankerei’, vr.: (fam.) haspelarij, kibbelarij, harrewarrerij; Zan’kerin, vr. (mrv. -nen): twistziek schepsel;-zan’kisch, bv. n.: 1) twistziek, 2) kijfachtig.

Zapf, in Sam. I -bottich, m.: (brou-)gijlkuip; -geld, o.: vergunnings-(d. i. belasting voor de vergunning) om te mogen tappen; -recht, o.: vergun-ning.om te tappen.

Zapf chen, o.: tapje (aan een vijver); sponnetje (aan een vat); (ontl.) keel-lelletje, huig; das - ist ihm gefallen (das - ist ihm geschossen): hij heeft de huig.

IZap'fen, m.: 1) tap (aan een vijver); spon (aan een vat); 2) spil (waarop iets draait); 3) haak (en ieder haakvormig voorwerp); der rechte - für die Flasche: (fig. fam.) de rechte man op de rechte plaats.

Izap'fen, w. b.: 1) tappen, bij de kleine maat en bij het glas verkoopen; 2) (hik.: waterzucht-lijders:) tappen; 3) (wijn, bier, enz.:) aftappen, bottelen; (ook:) overtappen; 4) (tim.) lasschen, met lip en gat ineenvoegen. I -, m. (-s; mrv. -): (pop.) dronken lap, nathals, likkebroer.

IZap'fen, in Sam. I -bank, m.: (kv.) draaibank; -baum, m.: vuilboom, sporke-

boom, zwarte els; -beisser, m.: (vog.) kruisbek; -bier, o.: 1) lekbier, 2) bier op fust; -blatt, o.: (pik) muur; -bohrer, m.: (tim.) zwikboor; -brett, o.: kapstok; -deckel, m.: deksel van het zee-kompas; -drüse, vr.: (ontl.) huigkliertje; -förmig, bv, n.: tapvormig, kegelvormig; -geld, o.: Zie Zapfgeld; -gerüst, o,: stelling waarop de molen-as rust; -hahn, m.: kraan aan een vat; -holz, o.: vuilboom-hout; -hopfen, m.: (pik.) wijfjes-hop; -klotz, m.: Zie -gerüst; -korn, o,: brand in het koorn; -kraut, o.: (pik.) muur; -lager, o.: spilgat, spilrust, bus waarin de spil draait; -loch, o.: bomgat, spongat, (tim.) laschgat, gat om de lip in te laten; -macher, m.: sponmaker; -mutter, vr.: Zie -lager; -recht, o.: vergunning tappen; -ring, m.: ring om de -schwelle, vr.: onderdorpel van eene slu deur; -streich, m.: (mil.) taptoe; -stück, o.: Zie -lager; -tragend, bv. n.: kegelvormige vruchten dragend; -trog, lekbak(je) onder een vat; -wei” lekwijn; -wirth [t], m.: tapper,

(van wijn, bier of drank) bij maat en bij het glas; -wurzel, vr : (tech.) spil, (pik.) hartwortel.

Zap fer, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Zapf-wirtli; 2) kraan.

Zapf Ier, m. (-s; mrv. -): Zie z. n. m.

Zapf wirth,

Zapfner, m. (-s; mrv. -): 1) sponmaker; 2) Zie Zapf wirth.

zap peln, w. o. h.: 1) spartelen, 2) tobben; Einen - lassen: iemand laten pp Ier, m. (-s; mrv. -(: laar; 2) tobber, sukkelaar.

Zar, m. (-es; mrv. -e): tsaar, keizer.

Zie Czar.

Zarg, in Sam. I -zieher, m.: bodem-trekker.

Zar'ge, vr.: 1) rand, randstuk, buitenrand; 2) gegleufde rand, randvormig invatsel; 3) raamkozijn; 4) (tim.) serjant, klemhaak; I zar'genförmig, bv. n.: randvormig.

zart, bv. n. (zar’ter, zar'test): 1) der, innig; -e Liebe: teedere liefde: 2) teer (teeder), tenger, (fig.) lief; dun, broos, fijn, zacht, week; ein -es Blatt: een dun (fijn, zacht) blaadje; eine -e Haut: een zacht (poezel) vel, (ook:) een teer vel; -e Füsse: teere voeten, (ook:) lieve voetjes; ein -es Pulver: een fijn poeder; ein -es Gewissen: (fig.) eene fijngevoelige (angstvallige) consciëntie, een nauwbezet geweten; 3) teeder, pril, jong, vroeg; ein -es Alter: een teedere (prille, jeugdige) leeftijd; die -e Jugend: de prille jeugd; von seiner zartesten Kindneit an: van zijne vroegste jeugd afaan; , -fühlend (-fühlig), bv. n.: teergevoelig; -füssig, bv. n.: teer van voeten; -gefühl, o.: teergevoeligheid; -gliederig, bv. n.: tenger van leden; -heit, vr.: teederheid (enz., Zie zart); -herzig, bv.n.: teerhartig, weekhartig; -leibig, bv. u., teer (zwak, niet zeer sterk) van gestel: -sinn, m.: fijngevoeligheid, (fig.) kiesch-heid; -sinnig, bv. n.: fijngevoelig, (fig.)

Zarte, vr.: teederheid (enz., Zie

Zartheit).

vr.:

uw-

m.:

-kette, vr.: tooverketting; m,: tooverklank; -knoten, m.: too verknoop; -kraft, vr.: tooverkracht; -kraut, o.: tooverkruid; -kreis, m.: toovercirkel; -kunst, vr.: 1) tooverkunst, tooverij, 2) tooverkunstje, tooverwerk; -land, o.: tooverland; -laterne, vr.:

Zauberei', vr,: tooverij; Zau’berer, m. (-s; mrv. -): toovenaar; Zau'brerin (Zau'berin), vr. (mrv. -nen): tooveres; zau'berisch, bv. n.: tooverachtig, (fig.) betooverend; zau’bern, w. o. h, en w. b.:

Zar’tel, in Sam. I -kind, o.: troetelkind, (fig.) bedorven kindje; -woche, (fam.) wittebroods-week (van pas geh den), (pop.) week als de speelman nog op het dak zit.

Zartelei', vr.: sentimentaliteit.

zar'teln, w. b.: 1) troetelen,koesteren;

2)    vertroetelen; I w. o. h.: Zie zartlich

tliun.

zartlich, bv. n. en bw.: Zie zart; - lieben: innig liefhebben; - halten: koesteren; zu - erziehen: te veel vertroetelen ; - thun: 1) teederheid huichelen, lief zijn kwansuis, 2) de(n) senti-menteele uithangen; I -keit, vr.: Zie Zartheit.

Zartling;, m. (-es, -s; mrv. -): troetelkind; (fig.) bedorven kindje.

Za'ser, vr.: 1) vezel; 2) rafel (-ge-wachs, o.: hik: poliep); Za’serchen, o. (-s; mrv. -): 1) vezeltje,, 2) rafeltje; za’sern, w. b.: uitrafelen (sich w. w.: rafelen); za'sericht, bv. n.: 1) vezelachtig; 2) rafelachtig; za’serig, bv. n.: 1) vezelig, 2) rale-lig, gerafeld.

Zas’pel, vr.: streng (b.v. garen).

zat'scheln, w. b.: (pop.) vertroetelen.

Zau ber, m.. (-s): 1) betoovering; (fig.) begoocheling; 2) tooverwerk, tooverij;

3)    tooverkracht; den - lösen: de betoovering doen ophouden; I -auge, o.: betoo-verend oog; -baum, ra.: betooverde boom; -becher, m.: tooverbeker; -berg, m.: betooverde berg; -bild, o.: 1) talisman, 2) betooverend beeld, betooverend schoone gestalte ; -bliek, m.: 1) tooverblik, 2) be-tooverende blik; -brunnen, m.: 1) tooverkracht bezittende bron, tooverbron, 2) betooverde bron; -buch, o.: tooverboek; -buchstabe, m.: tooverletter; -burg, vr.: betooverd kasteel; -degen, m.: 1) toover-degen, 2) betooverde degen; -ding, o.: betooverd ding; -faden, m.: betooverde draad; -fels, m.: betooverde rots; -fest, bv. n.: tegen alle tooverkunsten bestand; -fisch, m.: schorpioenvisch;-flamme, vr.: toovervlam; -flasche, vr.: tooverflesch; -flöte, vr.: 1) tooverfluit, betooverende fluit, 2) betooverde fluit; -fluch, tooverformulier, (fig.) betoovering; -fluss,

m. : (fig.) als met tooverkracht meeslee-pende stroom (b.v. van welsprekendheid); -formel, vr.: tooverformulier; -garten, m.:

1)    betooverde tuin, 2) verrukkelijk schoone lusthof; -gebilde, o.: Zie -bild ; -gefass, o.: 1) toovervaas (-pot, -bus, -ton, enz.),

2)    betooverde vaas (pot, bus, ton, enz.), -gehenk, o.: amulet; -gerath Lt], o.: 1) toovenaars-gereedschap, toovergereed-schap, 2) betooverd gereedschap, betooverd spul; -gesang, m.: 1) betooverende zang, 2) betooverend lied; -geschichte, vr.: toovergeschiedenis; -glas, o.: betooverd glas; -gürtel, m.: toovergordel; -haft, bv.

n. : tooverachtig; -hand, vr.: tooverende hand; -hülle, vr.: betooverd omhulsel; -insel, vr.: 1) toovereiland, tooverschoon eiland, 2) betooverd eiland; -kelch, m.: tooverkelk; -kette, vr.: tooverketting; -klang, tooverk

tooverlantaarn; -lauch, m.: wilde knoflook; -leuchte, vr.: tooverlantaarn; -licht, o.:

1)    tooverlicht, 2) tooverachtig licht; -lied,

o.: betooverend lied; -macht, vr.: toover-macht; -mantel, m.: 1) toovermantel,

2)    betooverde mantel; -marchen, o.: tooversprookje, tooververtelling; -massig, bv,n.: tooveraehtig; -meister, m.: toovenaar, heksenmeester; -milch, vr.: te voorschijn getooverde melk; -mittel, o.: toovermiddel; -nebel, m.: te voorschijn getooverde mist; -netz, o.: toovernet; -ort, m.: betooverde plaats; -palast, m.: 1) betooverd paleis, 2) tooverpaleis, tooverschoon paleis; -perspektiy, m.: caleidoscoop; -pferd. o.:

1)    betooverd paard, 2) tooverachtig paard; -pinsel, m.: 1) tooverend penseel,

2)    betooverend penseel; -quelle, vr.: Zie -brunnen; -reich, o.: tooverland; -ring, m.: 1) tooverring, 2) betooverde ring; -ruthe [tl, vr.: tooverroede, tooverstaf; -salbe, vr,: tooverzalf; -schein, m.; tooverlicht, tooverachtig schijnsel; -schlaf, m.: tooverslaap, betooverde slaap; -schlag, m.: tooverslag; -schloss, o.: betooverd kasteel; -schrift, vr.: toover-schrift; -schwert, o.: Zie -degen ; -segen, m.: tooverformulier, (fig.) betoovering; -siegel, o.: too verzegel; -spiegel, m.: tooverspiegel; -spruch, m.: tooverspreuk, (fig.) betoovering; -stab, m.: Zie -ruthe; -stimme, vr.: betooverende stem ;-stück, o.: tooverstukje; -ton, m,: betooverende toon; -trank, m.: tooverdrank; -trichter, m.: toovertrechter; -trommel, vr.: too-vertrom; -wehr, vr.: amulet; -werk, o.: tooverwerk, tooverij; -wesen, o.: 1) betooverend wezen, bekoorlijk wezen, 2) Zie -werk ; -wurzel, vr.: (pik.) alruinwortel; -zeichen, o.: tooverteeken; -zettel, m.: amulet.

tooveren.

Zauderei', vr.: getalm, gedraal; Zau'derer, m. (-s; m. -): talmer, draler (Fabius der -: hist.: Fabius Cunctator); Zau'drerin, vr.: draalster, talmster; zau’derhaft, bv. n.: talmerig, dralerig; Zauderhaftigkeit, vr.: talmerigheid, dra-lerigheid; -zau'dern, w. o. h.: talmen, dralen.

zauen (sicli), w. w.: zich jachten, zich haasten.

Zanm, ra. (-es, -s; mrv. Zau'me):

1)    toom, teugel; (fig.) breidel; 2) lus, strik; 3) (ontl.) vezel; im -e halten: in toom houden, beteugelen, (fig.) breidelen; I -bar, bv. n.: in toom te houden, te beteugelen, (fig.) te breidelen; -binde, vr.: (hik.) zwachtel; -frei, bv. n.: toomeloos, teugelloos, (fig.) breidelloos; -geld, o.: drinkgeld (aan den stalknecht, bij den verkoop van een paard); -los, bv. n.: Zie -frei; -recht, bv. n.: goed naar den teugel luisterend, goed gedresseerd; -scheide, vr.: leidsel-steun; -schnalle, vr.: leidsel-gesp; -zeug, o.: paardetuig.

Zanm chen, o. (-s; mrv. -): 1)toompje;

2)    lusje; 3) (ontl.) vezeltje, zau'men, w. b.: toornen, optoomen,

den toom aan doen; (fig.) breidelen, be-

vr.: om*

be

beurt.

Izecli'en, w. o. h.: zuipen, pimpelen, pooien.

IZech'en, in Sam. I -alteste, m.: overman (van een gilde); -haus, o.: kroeg; -meister, m.: Zie Zeelimeister; -rauch, m.: rattenkruit; -schreiber, m.: schrijver van eene mijn-compagnieschap op aan-deelen.

vr.:

heffe

teugelen; (kkk.) binden (b.v. gevogelte, om het te kunnen braden).

Kaun, m. (-es, -s; mrv. Zau'ne): heg, haag, heining, schutting, rasterwerk; (fig.) rij; ein - von Baumen: eene rij boomen; ein leben'diger eene groene haag; eine Gelegenheit zum Zanke vom -e brechen: (fam.) met alle geweld twist zoeken, twist uit de straatsteenen halen: vom -e gebrochen sein (hinter dem -e aufgewach-sen sein): (fam.) van geringe afkomst zijn; nicnt vom -e gebrochén sein: (fam.) niet op den mesthoop gevonden zijn;

I -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dürr, bv.

n. : (fam.) boonenstaakaehtig, zoo mager als een brandhout; -gerte, vr.: teen om heggen te vlechten; -glocke, vr.: (pik.) klokbloempje, klokje; -hopfen, m.: (pik.) wilde hop;-kirsche,vr.: (pik.) kamperfoelie; -könig, m.: (vog.) winterkoninkje; -pfahl, m.: heiningpaal; -rebe, vr.: (pik.) brionie, wilde wingerd, (ook:) wilde hop; -recht,

o. : recht om eene heining te zetten;-reis, o.: Zie -gerte; -riegel, m.: (pik.) liguster; -ritter, m.: ridder zonder stamboom, (pop.) ridder van den kouden grond; -rosé, vr.: (pik.) hondsroos.; -rübe, vr.: Zie -rebe ; -ruthe [t], vr.: Zie -gerte; -schleifer, m. (-schlüpfer, m.): (vog.) winterkoninkje; -schwein, o.: (drk.) stekelvarken;-stander, m.: Zie -pfahl (dünn wie ein -stander: pop.: Zie -dürr); -stecken, m.: 1) Zie -pfahl, 2) Zie -gerte; -weide, griendwilg (die goede teenen geeft heggen te vlechten); -wicke, vr.: (pik.) wilde wikke; -winde, vr.: (pik.) groote winde, haagwinde.

zau'nen, w. b.: omheinen.

zau’sen, w. b.: rukken, trekken, rukken en plukken; sich balgen und -: (fam.) plukharen.

Zebra, o. (-s; mrv. -s): (drk.) zebra, Kaapsche ezel.

Zech, in Sam. I-bruder, m.: likkebroer, nathals; -frei, bv. n.: vrij van gelag-betalen (Einen -frei halten: iem. vrijhouden, iemands gelag betalen); -gast, gelagmaker; -gelag,o.: zuippartij; -genoss, m.: drinkebroer; -gesellschaft, vr.: zuippartij; -haus, o.: kroeg; -meister, m.: 1) gildemeester, 2) mijnwerkers-ploegbaas; -schuld, vr.: kroegschuld; -schwester, vr.: (iron.) zuster van de natte gemeente; -tag, m.: 1) dag waarop de leden van eene werkliedenvereeniging eene bijeenkomst houden, 2) dag om te zuipen, dronken-mans-dag; -wappen, o.: gilde-wapen.

Zech’e, vr.: 1) (in een wijnhuis, enz.:)

dag; Jeder bezahlte seine -: ieder

daalde zijn (eigen) gelag; die - bezahlen müssen: het (geheele) gelag moeten betalen (ook fig.); die - ohne den Wirth Lt] machen: (spr.) buiten den waard rekenen; 2) zuippartij; 3) (eene) ploeg mijnwerkers; (fig.) (eene) mijn; 4) gilde;

5) beurt; um die - (nach der -): beurt om

Zech'er, m. (-s; mrv, -) likkebroer, nathals, pimpelaar, zuiplap.

Zecherei', vr.: 1) gezuip, (het) zuipen; 2) zuippartij.

Zechine, vr.: (mtw.) zecchine.

Zeck'e, vr.: (ins.) teek, schapenluis, hondenluis.

Ze'der, enz.: Zie Ceder, enz.

Zeh'e, vr.: 1) (ontl.) teen, toon; die grosse -: de groote teen; auf den -n stehen: op de teenen staan; hohl bis an die -n sein: (iron.) blaffen (rammelen) van den honger; 2) (van gember, knoflook, enz.:) klauwtje.

IZe'hen, in Sam. I -glied, o,: teenlid; -beuger, m.: buigspier der teen; -nagel,

m. : teennagel; -nerve, vr.: teenzenuw; -spitze, vr.: teentop ; -strecker, m.: strek-spier der teen; -tritt, m.: loop (het loo-pen) op de teenen.

Izeh en, tw.: Zie zelm.

Zeh end, o. (-es, -s; mrv. -e): tiental; so ein - Jahre: een jaar of tien.

IZe’hent, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Zehend.

IZeh’ent, m. (-en; mrv. -en): tiend, tiende; I -acker, m.: tiendplichtige akker; -amt, o.: kantoor der tienden; -bar, bv.

n. : tiendplichtig; -buch, o.: register der tienden; -einnehmer, m.: ontvanger van de tienden; -einnehmerei', vr,: kantoor der tienden; -feld, o.: Zie -acker;-ferkel,

o. : als tiend op te brengen big; -flur,vr.: Zie -acker; -frei, bv. n.: tiendvrij; -freiheit, vr,: tiendvrijdom; -früchte, vr.: mrv.: als tiend op te brengen vruchten; -garbe, vr.: als tiend op te brengen koornschoof; -gefalle, o. mrv.: op te brengen tienden; -geld, o,: tiendgeld (in plaats van tienden in natura); -gericht, o.: rechtbank voor tiendgeschillen; -gerste, vr.: als tiend op te brengen gerst; -herr, m.: tiendheffer; -korn, o.: als tiend op te brengen koorn; -mann, m.: tiendplichtige; -ordnung, vr.: verordening op de tienden ; -pflichtig, bv. n.: tiendplichtig; -rechnung, vr.: tiendeelige rekening; -recht, o.: tiendrecht; -register, o.: register der tienden; -roggen, m.: als tiend op te brengen rogge; -sache, vr.: tiend-zaak; -sammler, m.: ontvanger van de tienden; -schreiber, m.: boekhouder op het kantoor der tienden; -schuldig, bv. n.: tiendschuldig, tiendplichtig; -steuer, tiendbelasting; -verwandt, bv. n.: tiendplichtig; -weizen, m.: als tiend op te brengen tarwe.

Zeh'ente, m. (-n; mrv. -n): Zie m.

Zehent.

zehenten, w. b.:    1) vertienden;

2) decimeeren.

Zeh'enter, m. (-s; mrv. -): 1) tiend-l-“jr; 2) ontvanger van de tienden.

zeh’ig, bv. n.: met teenen; (pik.) gevingerd.

Izelm, tw.: tien. I -, vr.: tien.

Izelm, in Sam. I -eek, o.: tienhoek; -eckig, bv. n.: tienhoekig; -ender, m.: hert met tien takken aan het gewei; -fach, bv. n.: tienvoudig (das -fache : het tienvoud); -faltig, bv. n.: Zie -fach; -füssig, bv. n.: met tien pooten; -herr, m.: lid van den raad der tienen, (hist.) tienman, decemvir ; -herrschaft, vr.: (hist.) tienmanschap, decemviraat; -herrlich

(-herrschaftlich), bv.n.: decemviraal;-jahr, no. 1. Zehrgeld; 3) (gnk.) uittering, o.: tienjarig tijdvak (-jahrsfest, o.: feest tering.

van het tienjarig bestaan); -jahrig, bv. n.:    Zeh'rangs, in Sam. I -frei, bv. n.:

tienjarig; -jahrlich, bv. n,: tienjaarlijksch Zie zelirfrei;-kosten, yr. mrv.: kosten (bw.: om de tien jaren);-kantig, bv. n.: van vertering; -steuer, vr.: verbruiksbe-tienkantig, tienhoekig; -löthig [tj, bv. n.: lasting.

tienloods-; -mal, bw.: tienmaal; -malig Zeich’en, o. (-s; mrv. -): 1) teeken; bv. n.: tot tienmaal herhaald; -mann, m.: (fig.) bewijs, blijk; zum - dass ,...: ten Zie -herr; -monatig, bv. n.: tienmaands-; teeken dat ten bewijze dat ....; das -monatlich, bv. n.: tienmaandelijksch (bw.:    - des Kreuzes: het teeken des Kruises,

gre

om de tien maanden); -pfennigstück, o.: (fam.) een kruis, een kruisje; - und (mtw.) tienpenningstuk;-pfünder, m.: (art,) Wunder: teekenen en wonderen; die tienponder; -pfündig, bv. n.: tienponds-; zwölf himmlisehen -: de twaalf hemel--saulig, bv. n.: met tien kolommen of teekens; unter einem glücklichen - ge-pilaren; -schuhig, bv. n.: tien voet lang; boren sein: onder eene gelukkige pla--silber, m.: (tik.) woord van tien letter- neet geboren zijn; 2) ziekte-verschijnsel, pen; -silbigr, bv, n.: tienlettergrepig; symptoom, kenmerk; 3) beroepsvak, -spaltig,bv.n.:tienspouwig;-strahl,m,:ster- ambacht; welches -s sind Sie: wat is uw resteen; -strahlig,bv. n.: met tien stralen; ambacht of beroep?; I -bild, o.: zinne--stündig, bv. n.: tienuurs-; -stündlich,    beeld; -brenner, m.: brander (b.v. van

bv. n.: om de tien uren herhaald (bw.: vee) met een stempel-ijzer; -buch, o.: om de tien uren); -tagig, bv. n.: tien- teekenboek; -deuter, m.: waarze daagsch; -taglich, bv. n.: om de tien    horoscoop-trekker, planeetlezer,

dagen herhaald (bw.: om de tien dagen); wichelaar; -deuterei', vr.: waarzeggerij, -tagsgeschichte, vr.: Decameron (van horoscoop-trekkerij, planeetlezerij, (hist.) Boccaccio); -tausend, tw.: tien duizend; wichelarij; -dinte, vr.: teeken-inkt; -eisen, -tausendste, bv. n.: tienduizendste; -theil o.: brand ijzer, ijzer om een merkteeken [tj, o.: tiende gedeelte, tiende; -theilig [t],    (b.v. op de huid van een dier) te branden;

bv. n.: tiendeelig, (pik.) tienspouwig; -feder, vr.: teekenpen; -garn, o.: 1) merk--wöchentlich, bw.: om de tien weken; katoen, 2) merkzijde; -hammer, m.: merk --wöchig, bv. n.: van tien weken; -zackig, hamer; -kreide, vr.: teekenkrijt; -kunst, bv. n.: tientandig; -zehig, bv. n.: met tien vr.: teekenkunst; -lehre, vr.: (gnk.) ver-teenen;-zeilig,    bv.    n.:    tienregelig.    schijnselenleer,    leer    der symptomen;

Zelm’er, m. (-s; mrv. -): 1) tiental;    -lehrer (-meister), m.: teekenmeester,

2) (dk.) tienregelig vers; 3) een der tien,    -papier, o.: teekenpapier; -puit, m.:

Zie Zelmherr.    teeken-aap, teekenlessenaar; -rahmen, m.:

zehnerlei’, bv. n,: tienderlei, tiender-    teekenraam; -rechenkunst, vr. ( rechnung,

hande.    vr.): algebra, stelkunst; -schrift, vr.:

zelm’te (der, die, das), bv. n.: tiende.    teekenschrift, beeldschrift, schrift in

I -, m. (-n; mrv, -): tiend; den -n    hiërogliefen; -schule, vr.: teekenschool;

entrichten: tienden betalen, tienden op-*    -setzung, vr.: (tik.) plaatsing van de

brengen.    leesteekens, interpunctie; -spiel, o.: met

Zelmtel, o. (-s; mrv. -): tiendedeel,    behulp van teekens gespeeld wordend

tiendepart.    spel; -sprache,    vr.:    gebaren-spel, ge-

zehn ten, w. b.: 1) vertienden; 2) de- dachten-uiting door middel van teekens, cimeeren.    pantomime; -stab, m.: paal ter afbake-

zelin teiis,    bw.: ten tiende,in de tiende ning; -stempel,    m.:    Zie -eisen; -stift,

plaats.    o.: teeken-stift;    -stunde, vr.: teekenles,

Zelm’ter, m.: Zie Zehenter.    les in het teekenen; -tisch, m.: teeken-

Zelir', in Sam. I -bedarf, m,: 1) leef-    tafel; -trager, m.: afbeelding van den

tocht, 2) verbruik; -fieber, o.: (gnk.)    Dierenriem; -tuch, o.: 1) borduurpatroon,

sluipkoorts; -frei, bv. n.: vrijgehouden, 2) lap om te leeren merkeh, teekenlap. zonder kosten van vertering te dragen; zeich'nen, w. o. h. en w. b.: 1) tee--freiheit, vr.: vrijë vertering; -geld, o.: kenen; nach dem Leben oder nach der

1)    geld om van te leven, 2) reis- en    Katur -: naar het    leven of naar de

verblijfkosten (mrv.),    3) teerpenning;    natuur teekenen; nicht mehr -: (van

-kraut, o.: (pik.) betonie; -pfennig, m,:    paarden:) niet meer    teekenen (d. i. dat

teerpenning; -vorrath [t], m.: voorraad    men niet meer aan    de tanden van het

mondbehoeften, leeftocht, proviand; dier zien kan hoe oud het is); 2) teeke--wurm, m.: (hik.) haarworm; -wurz    nen, onderteekenen,    (zijne, hare, enz.)

(-wurzel), vr.: (pik.) kalfsvoet.    handteekening plaatsen onder; 3) mer-

zeh'ren, w. o. h.: teren; (fig.) leven; ken, van een merkteeken voorzien; (fig.) auf Anderer Kosten - (aus fremdem kenmerken.

Beutel -): ten koste (op kosten) van Zeicli'ner, m. (-s; mrv. -): 1) teeke- * anderen teren (d. i. leven); nichts zu - naar; 2) merker; Zeich'nerin, vr.: 1) tee-haben: niets hebben om van televen; kenaarster, 2) merkster; Zeich’nung, vr.:

2)    slinken, wegslinken, wegteren; (fig.) in teekening (Zeich’nungskunst, vr.: teeken-deugd of in gehalte verminderen; 3) (van kunst).

thee, azijn, sterken drank, enz.) prikkelen, Zeid’el, in Sam. I -bar, m.: (drk.) de gezondheid ondermijnen.    kleine beer die op den wilden honig

zeh'rend, bv. n.: wegterend; -es    aast; -bast, m,: Zie Seidelbast; *gut,

Fieber: (gnk.) sluipkoorts.    o.: hofstede die het recht heeft om bjjèn

Zeli'rer, m. (-s; mrv. -): verteerder.    te houden; -heide, vr.: heide waar bijën-

Zie spr. Sparer.    korven geplaatst zijn; -meister, m.: ijmker,

Zeh'rung, vr.: 1) vertering; 2) Zie    bijënhouder; -messer, o.: mes om de

n. en z. n. o.: -kraut, o.: (pik.)

sna

IZeit, vr.: tijd (ook tik.): die goldene de gouden eeuw, (fam.) de dagen van lim; es sind theure Lt] -en: het zijn dure tijden, alles is even duur; welche - ist es : hoe laat is het ?; ach liebe -: (tsw.) ach lieve tijd!, och lieve hemel!; -bringt Rosen: (spr.) de tijd baart rozen; * es ist an der -: de tijd begint te naderen; an keine - gebunden: aan geen tijd gebonden ; auf - kauf en und verkaufen: op tijd (d. i. niet a contant) koopen en ver-koopen; ausser der buitenstijds, ten onpas; bei -en (in -en): tijdig; in der -: indertijd; in unsern -en: in onzen tijd; in - von zwei Monaten: in den tijd van twee maanden; mit der -: mettertijd; nach der -: sedert den tijd, sedert; um die -: omstreeks den tijd; unter der - (die - über): gedurende den tijd, al den tijd; von - zu -

des

honig-raten uit te snijden; -ordnung, vr.: reglement voor de bijenhouders; -recht,

o.: recht om bijënkorven op eene heide of in een bosch te plaatsen;-weide, vr.: (het) houden van bijën op eene heide of in een bosch; -zeicnen, o.: merk op de bijënkorven; -zins, m.: bijënbelasting, zei dein, w. o. h. en w. b.: 1) de honig-raten uitsnijden; 2) melken, Zeid'ler, m.: ijmker, bijënhouder. zeig, in Sam. | -bar, bv. n.: toonbaar; -stein, m.: zeilsteen.

Zeig'efinger, m.: wijsvinger, zeig'en, w. b.: toonen, laten zien;

I w. o. h.: wijzen; mit dem Finger - auf: met den vinger wijzen naar; I sich -, w. w.: 1) zich vertoonen, te voorschijn komen (die Blattern - sich: de pokken komen uit); 2) blijken; das wird sich bald -: dat zal spoedig blijken.

Zeig’er, m. (-s; mrv. -): (uurwerks-) wijzer; (kompas-)naald; (fig.) wijsvinger;

I -linie, vr.: (op zonnewijzers:) wijzerlijn; -rad, o.: wijzerrad (den wijzer van een uurwerk in beweging houdend rad); -stange, vr.: wijzer; -uhr, vr.: uurwerk zonder slag-werk, wijzer-uurwerk; -werk, o.: raderwerk der wijzers, zeig'liclit. bv. n.: toonbaar, zeih'en, w. b. onr. (zieh; gezieh’en): betichten; Einem eines Yerbrechens -: iemand van eene misdaad betichten. Zeili'er, m. (-s; mrv. -): betichter. Zeil, in Sam. I -gerste, vr.: voorjaars-gerst; -semmel, m.: kadetje, broodje, Zeiland, m. (-s): (pik.) dwerg-olijf. Zeil'e, vr.: 1) regel; 2) rij.

Zeilen, in Sam. I -gerste, vr.: voor-jaars-gerst; -semmel, m.: kadetje, broodje; -weise, bw.: aan rijën.

. . . zeilig, bv. n.: ...regelig; -sechs -: zesregelig.

Zeis'chen, o. (-s; mrv. -): (vog.) sijsje;

I -kraut, o.: (pik,) guichheil.

Zeis el, vr.: (dk.) spitsmuis; I -bar, m.: gemuilbande beer; -wagen, m.: familie-wagen (Fr.: char-a-bancs).

zeis’eln, w. b.: troonen; Einen wohin -: iemand ergens naartoe troonen; Einen fort -: iemand van .... aftroonen.

Zeis’ig, m. (-s; mrv. -e): (vog.) sijsje; sauberer -: (fig. fam.) rare sijs, wonderlijke snaak, vreemde snoeshaan, rare phaan; I -grim, bv. eelgroen, groengeel; ■ guichheil.

(von einer - zur andern): van tijd tot tijd, nu en dan, (pop.) bij hooi en bij gras; von der - an (von dieser - an): van dien tijd af; von langer - her : sedert geruimen tijd, sedert lang; vor -en: voorheen, eertijds; vor kurzer onlangs, niet lang geleden; zu -en: bij tijden, nu en dan; zu allen -en: ten allen tijde; zu der -: destijds, toen; zur - Augustus: ten tijde van Augustus; zur - des Krieges: tijdens den oorlog; damit hat es gute -: daar is geene haast bij, dat presseert niet.

IZeit, in Sam. I -abschnitt, m.: tijdvak; -alter, o.: eeuw (in unserm-alter: in onze eeuw); -angabe, vr.: datum; -aufwand, m.: yerlies van tijd (mit grossem -aufwand verknüpft sein: veel tijd verslinden, veel tijd vereischen); -bedürfniss [nis], o.: behoefte des tijds; -beere, vr.; zwarte aalbes; -beginn, o.: aan vang der tijden; -behelf, m.: middel om zich te behelpen, behulp; -berechner, m.: tijdrekenkundige; -berechnung, vr.: tijdrekening, chronologie; -beschreiber, m.: tijdbeschrij-ver; -bestimmung, vr.: tijdsbepaling; -bild, o.: beeld des tijds; -blume, vr.: (pik.) wilde saftraan, tijloos; -bock, m,: tweejarige bok; -bogen, m,: boog van vijftien graden; -buch, o.: kroniek; -dauer, vr.: tijdsbestek, tijdvak, tijdperk; -dieb, m.: 1) dagdief, 2) tijdroover; -fehler, m.: abuis in de tijdrekening; -fluss, m. (-fluth [t], vr.): tijdstroom, stroom des tijds; -folge, vr.: volgorde van den tijd; -form, vr.: (tik.) wijs (d. i- werkwoords-wijs); -forscher, m.: tijdrekenkundige; -forschung, vr.: Zie -bereclimmg; -gang, m.:

tijds; -geist, m.: tijdgeest, geest den tijd; -gemass, bv. n. en bw.: 1) zooals de tijd vereischt, 2) in overeenstemming • met den geest des tijds; -genoss, m : tijdgenoot; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van tijdgenoot, 2) gelijktijdig levend geslacht (d. i. de tijdgenooten); -genossenschaftlich, bv. n.: van tijdgenooten (bw.: als tijdgenooten); -genossin, vr.: tijdgenoote; -geschaft, o.: (kph.) koop (of: verkoop) op tijd; -geschichte, vr.: geschiedenis van den tijd waarin de schrijver leeft (of leefde), (inz.) geschiedenis van onzen tijd; -geschmack, m.: heerschende smaak; -gewinn, in.: besparing van tijd; -glaube, m.: tijdelijk geloof, geloof dat slechts een tijdlang standhoudt; -glaubig, b\. n.: slechts een tijdlang geloovig; -gleichung. vr.: middelbare tijd; -hafen,

m. : vloedhaven; -halter, m.: tijdmeter, chronometer; -hammel, m.: tweejarige hamel; -heide, vr.: (pik.) wilde rozemarijn; -her, bw.: Zie seither; -herig, bv. n.: Zie seitlierig; -herrscher.m,: tijdelijk dictator; -irrtnum [t], m.: Zie -fehler; -karg, bv. n.: zuinig op (zijnen, haren, enz.) tijd, (fig.) met den tijd woekerend; -kauf, m.: koop op tijd; -kreis, m.: tijdkring; -kuh, vr.: twee-jarige koe; -kunde, vr.: tijdrekenkunde, chronologie; -kundig, bv. n.: tijdrekenkundig; -kunst, vr.: Zie -kunde; -kürzung, vr.: tijdkorting; -lange, vr.: lengte van tijd; -lauf, m.: Zie -gang; -laufte, vr. mrv.: tijds-omstandig-heden; -lebens, bw.: levenslang; -lehen, o.: leen voor een zekeren tijd; -los, bv.

n. : 1) aan geen tijd gebonden, 2) kortstondig; -lose, vr.: (pik.) tijloos,, wilde

zijn

-en, vr. mrv.:

m,:

ZEITM ANGEL.

989

ZELTEN.

saffraan; -mangel, m.: gebrek aan tijd; -mass, o.: tijdsbestek, (dk. en muz.) maat; -raassig, bv. n. en bw.: Zie -gemass; -mensch, m.: ongestadig mensch, weerhaan, iemand die met alle winden draait; -messer, m.: Zie -halter; -messkunst, (-messung, yr.): 1) chronometrie, 2) prosodie; -ochs, m.: tweejarige os; -ordnung, vr.: Zie -folge; -pacht, m. en yr.; erfpacht; -pachter, m.: erfpachter; pflicht, yr.: tijdelijke plicht; -punkt, m.: tijdstip; -quelle, vr.: bron die slechts bij tijden vloeit; -raubend, bv. n.: tijdroovend; -raum, m.: tijdsbestek; -rechner, m.: tijdrekenkundige ; -rechnung, vr.: tijdrekening (-rechnungsfehler, m.: Zie -fehlcr); -register, o.: chronologische tafel, kroniek; -rente, vr.: jaargeld, lijfrente; -ring, m.: tijdkring; -schaf, o.: tweejarig schaap; -scheide, vr.: tijdstip; -schrift, vr.: tijdschrift; -schriftler, m.: 1) schrijver voor tijdschriften, 2) schrijver van vlugschriftjes; -schriftsteller, m.: medewerker aan een tijdschrift; -schwingen, vr. mrv.: (dk.) vleugelen des tijds; -strom, m,: tijdstroom, stroom des tijds; stufe, vr.; tijdperk, tijdsgewricht; -tafel, vr.: Zie -register; -theil [t], m.: gedeelte tijds; -üblich, bv.

n.: 1) hedendaagsch, 2) destijds gebruikelijk; -umstand, m.: tijdsomstandigheid (-umstande, m. mrv.: tijds-omstandighe-den); -untersuchung, vr.: chronologische nasporing; -verderb, m.: tijdverspilling; -verderber, m.: tijdverspiller, (pop.) tijd-vermorser; -vergang, m.: verloop van tijd; -verhaltniss [nis], o.: 1) onderling verband, 2) Zie -umstand; -verkürzung, vr.: tijdkorting; -verlauf, m.: tijdsverloop; -verlust, m.: tijdverlies (ohne -verlust: zonder tijd te verliezen); -verstoss, m.: Zie -feliler; -vertreib, m.: tijdverdrijf, tijdkorting; -vertreiber, m.: 1) tijdverdrijf, middel om den tijd te verdrijven, 2) onderhoudend mensch; -verwandte, m.: tijdgenoot; -verwechslung, vr.: Zie -fehler; -wandlung, vr.: (tik.) vervoeging; -wart,

m. : Zie -halter; -wechsel, m.: wisseling der tijden; -weg, m.: vloeddeur, sluisdeur; -weise, bw.: bij tijden, nu en dan, van tijd tot tijd; -weiser, m.: tijdwijzer, almanak, kalender; -wierig, bv. n.: tijdelijk; -wind, m.: 1) passaatwind, 2) moesson; -wort, o.: (tik.) werkwoord; -wörtlich, bv.

n. : als werkwoerd gebezigd (bw.: als werkwoord); -zahl, vr.: tijd-aanduidend getal

Zeiten, vr. mrv.: tijden; I -dunkei,

o. : vóórhistorische tijd, (dk.) nevel der vroegste tijden; -gott, m.: (fab.) god des tijds (Saturnus); Zie overigens Zeit.

zeit’ig, bv. n.: tijdig, vroeg; (fig.) hedendaagsch; (van vruchten en van zweren, en ook fig.) rijp; (vlk.) op tijd komend, (ook:) voldragen.

zeit’igen, w. o. s.: (van vruchten en van zweren:) rijp worden, (fig.) rijpen; w. b.: rijp maken, (fig.) doen rijpen;

I Zeit'iger, m. (-s; mrv. -): rijpmaker; (fig.) rijpmakend middel; I Zeit'igung, vr.: rijpwording.

zeit lich, bv. n.: 1) tijdelijk, aardsch; 2) hedendaagsch; -e Güter: wereldlijke goederen; das -e segnen (das -e mit dem Ewigen vertauschen): het tijdelijke met het eeuwige verwisselen; i bw.: 1) tijde-

lijk; 2) tijdig, vroegtijdig; 3) heden ten dage, tegenwoordig,

Zeitlichkeit, vr.: 1) tijdelijkheid; 2) vergankelijkheid, sterfelijkheid; 3) (kkl.) wereldlijke macht;    4)

wereldsche goederen.

Zeit’ung, vr.: 1) tijding,nieuwstijding; 2) krant, dagblad.

Zeit'ungs, in Sam. I -amt, o.: kantoor (bureau) der (eener) krant; -artikel, dagblad-artikel (der leitende - artikel: het hoofd-artikel); -blatt, o.: 1) dagblad, krant, 2) nommer (exemplaar) der (eener) krant; -büreau, o.: Zie -amt; -drucker, m.: drukker van eene (de) krant, krantdruk-ker; druckerei’, vr.: drukkerij eener (der) krant, krantdrukkerij; -expedition’, vr.: -amt; -korrespondent', m.: correspondent eener krant; -leser, m.: krantenlezer; -lexikon,o.: aardrijkskundig woordenboek; -liebhaber, m.: (iron.) wandelende nieuwspost; -nachricht, vr.: krantenbericht; -neuigkeit, vr.: krantennieuwtje; -redak-teur, m.: redacteur eener (der) krant; -schreiber, m.: dagbladschrijver; -stück,

o.: Zie no. 2 -blatt; -trager, m.: 1) kran-tenrondbrenger, (fam.) krantenjongen, 2) wandelende nieuwspost; -wesen, o.: journalistiek, (de) dagbladpers.

Zelchholz, o.: rijshout.

Zel’ge, vr.: (akk.) tijdperk; die drei -n: de drie tijdperken (d. i. het braak-liggen, het zomergewas en het wintergewas van eenen akker).

Zeil, in Sam. I -blume, vr.: ruige distel; -bruder, m.: (kkl.) cellebroeder, monnik; -gewebe, o.: cellenweefsel;-haut, o.: cellevlies; -körper, m.: celvormig lichaam; -stoff, m.: cellenweefsel.

Zell'chen, o. (-s; mrv. -): celle-tje.

Zel'le, vr.: cel.

Zel’len, in Sam. I -förmig, bv. n.: celvormig ; -förmigkeit, vr.: celvormigheid; -gang, m.: (in kloosters:) langs de cellen loopende gang; -gebaude, o.: cellulair gebouw, gebouw met cellen; -gefangniss Inis], o.: 1> cellulaire gevangenis, 2> eenzame opsluiting; -haus, o.: cellulair huis; -system, o.: cellulair stelsel, stelsel van eenzame opsluiting; -wespe, vr.: (ins,)wesp.

Zellerie, vr.: Zie Sellerie.

Zellerlnuss, vr. (mrv. -nüsse): lam-merts-moot, groote hazelnoot; -nussbaum, m.: lammerts-noteboom.

zellicht (zellig), bv. n.: celvormig, met cellen; -e Haut: cellenweefsel.

Zelot', m. (-en; mrv. -en): ijveraar.

IZelt, m. (-es, -s): (rs.) telgang, pasgang; (fig.) telganger, hakkenei, (ook:) molenpaard.

IZelt, o. (-es, -s; mrv. -e): tent; (fig. dk.) hemeldak, hemelboog; -baum, m.: tentpaal; -bett, o.: veldbed; -bude, vr.: overdekte kraam, tent; -dach, o.: tentdak; -gang, m.: telgang, pasgang; -stuhl, m.: veldstoel; -wagen, m.: 1) bagage-wagen,

2)    wagen met een zeil er over, kapwagen,

3)    huifkar.

Zelt'clien, o. (-s: mrv. -): 1) tentje ; 2) tabletje, (inz.) borstplaatje, (ook:) chocolaadje.

zel'ten, w. o. h.: 1) in tenten wonen, (ook:) in eene tent huisvesten; 2) lubben. I z. n. m. (-s; mrv.-): Zieno.2Zeit-chen.

ren.

zen.

zerganglicli, bv. verganglich.

zergeh'en, w, b. onr : kapotloopen; w. o. s. onr.: wegsmelten, (fig.) vervliegen.

zer gen, w. b.: tergen, sarren, zerger’hen, w. b.: (pop.) Einem den Rücken -: iemand afranselen, aan iem.

w. o. s.: kraken en

Zel'ter, m. (-s; mrv. -) telganger, hakkenei; I -gang, m. (-schritt, m.): telgang, pasgang.

Zeminel, m. (-s; mrv. -): (van een hert;) roede.

Ze’nitli, m. (-s): (str.) zenith. Zent’ner, m.: Zie Centner.

Ze phyr, m. r-s; mrv. -): zefier, zacht windje; (fab.) Zephyrus.

Zep ter, o. en m. (-s; mrv.-): schenter; (van een pedel:) staf; I -lehen, o.: (hist.) koninklijk (of: keizerlijk) leen; -trager, m.: 1) schepterdrager (koning, keizer), 2) stafdrager (bode, pedel, deurwaarder, onz,).

zerar’heiten, w. b.: verknoeien;

I sich w. w.: zich afmoorden. Zeras’telung, vr.: vertakking, zerheis’sen, w. b. onr.: kapotbijten. zerhersten, w. o, s. onr-: bersten, zerhla’sen, w. b. onr.: 1) kapotblazen,

2)    wegblazen; I sich -, w. w. onr.: zich buiten adem blazen.

zerhlat'tern, w. b.: ontbladeren; ,1 sich w. w.: zijne bladeren verliezen; (fig.) afschilfe zerhlau'en, w. b.: bont en blauw slaan.

zerhoh'ren, w. b.: onbruikbaar maken.

zerhra’ten, w. b. onr.: te hard laten braden, laten verbraden; w. o. s. onr.: verbraden.

zerhrech’en, w. b. onr. en w. o. s. onr.: breken: eine Nuss -: eene noot kraken; sich den Kopf-über: zijne (hare) hersens pijnigen over.

zerhrech’Iich, bv. n.: breekbaar; (fig.) broos; I -keit, vr.: breekbaarheid, (fig.) broosheid.

Zerhrechungr, vr.: (het) breken, zerhröck'eln (zerbrock’en, zerbrö-seln), w. b.: verbrokkelen; I sich -, w. w.: brokkelen, atbrokkelen.

zer dreh’en, w. b.: verdraaien, ka-potdraaien.

zerdresch’en, w. b. onr.: kort en klein dorschen; (fig. fam.) bont en blauw slaan,

zerdrücken, w. b.: kneuzen; (fig.) kreukelen.

zerfahren, w. b. onr.: 1) kapot-rijden, 2) omver-rijden; I w. o. s. onr.: 1) aan stukken breken, 2) openspringen; I -e Suppe: bouillon met ei er in geroerd. I -, bv. n.: verstrooid van gedachten; (fig.) verward, onsamenhangend; I Zerfah'ren-heit, vr.: verstrooidheid van gedachten; (fig.) verwardheid, gebrek aan samenhang.

Zerfall’, m. (-es, -s): verval, zerfallen, w. o. s. onr.: 1) kapot-vallen; 2) vervallen, bouwvallig worden;

3)    mit Einem -: (fam.) kwade vrienden met iem. worden, met iemand in onmin geraken; I w. b. onr.: kapotvallen; sich den Kopf -: een gat in zijn (haar) hoofd vallen, i -, bv. n.: 1) vervallen, bouwvallig; 2) kapot; 3) geen goede vrienden meer.

zerfallen, w. b.: splitsen; (rek.) verkleinen, herleiden, zerfei len, w. b.: kapotvijlen. zerfetzen, w. b.: (fam.) toetakelen, zerfleisch'en, w. b.: (fig.) verscheuren.

zerfliess’har, bv. n.: vloeibaar te maken; I -keit, vr.: geschiktheid om vloeibaar te worden.

zeriii essen, w. o. s. onr.: smelten, vloeibaar worden; (fig.) wegsmelten; in Thranen wegsmelten in tranen.

zerfol’tern, w. b.: (fig.) afbeulen-; (ook:) martelen.

zerfres’sen, w. b. onr.: kapotvreten; (fig.) wegvreten.

zerfrier’en, w. o. s. onr.: kapotvrie-

n.: Zie bv. n.

een warmen rug geven.

Zergliederer, m. (-s; mrv. -): ont-leder; I zerglied'ern, w. b.: ontleden; Zerglied'erung, vr.: ontleding.

Zerglied’erungs, in Sam. I -bühne, vr.: ontleedkamer, (pop.) snijkamer; -kunst, vr.: ontleedkunde; -messer, o.: ontleedmes; -saai, m.: Zie -büline; -tafel, vr. (-tisch, m.): ontleedtafel; -versuch, m,: anatomische proeve.

zergra'men (sich), w. w.: verkwijnen, zich doodkniezen, (pop.) zich verknerpen.

zergreifen, w. b, onr.: (het deeg:) goed doorkneden, zerhacken, w. b.: fijnhakken, zerliam’mern, w. b.: (met den hamer) kapotslaan.

zerhauclien, w. b.: weg-ademen, uitademen, wegblazen; den Geist -: den geest geven.

zerhauen, w. b. onr.: 1) aan stukken hakken, kapothakken; 2) toetakelen.

zerkau en, w. b.: fijnkauwen. zerklein en, w. b.: fijnmaken, zerklop'fen, w. b.: 1) kleinkloppen, kleinslaan; 2) afranselen, zerknack en, w. b.: kraken, zerknal’len, w. o. s.: 1) knallen, een knal geven; 2) ontploffen; I w. b.: doen ontploffen.

zerknick en, w. o. s. en w. b.: knakken.

zerknie’en, w. b.: kaalslijten (of: door slijten) met knielen.

zerknir schen, w. b.: kapotdrukken, hard kneuzen; (fig.) verpletteren, (ook:) met berouw, vervullen.

zerknirscht’, bv. n.: (van het hart:) berouwvol, gebroken.

zerknit’tern (zerknül len), w. b.: kreukelen, verfrommelen.

zerkoch'en, w. b.: te lang laten koken, laten verkoken; (vleesch:) te veel laten uitkoken; w. o. s. (en: sich -, w. w.): verkoken, (van vleesch:) uitkoken.

zer krach'en,

breken; w. b.: breken met een krakend geluid.

zerkrat'zen, w. b.: openkrabben, kapotkrabben.

zerkrü’meln, w. b. (en: sich -, w. w.): kruimelen.

v. n.: rot.

zernagen, w. b.: door knagen; wegvreten.

zernah’en, w. b.: do o maaien; sich die Finger -: zijne (hare) vingers kapot-naaien; I sich -, w. w.: (kim.) zich over-w e rken.

zernich’ten, w. b.: vernietigen. Zernich/ter, m. (-s; mrv.-): vernieler.

zerpau ken, w. b.: (fam.) afranselen, zerpeit'schen, w. b.: met zweepslagen verwonden; (fam.) afranselen.

zerpfliicken, w. b.: 1) kapotplukken; 2) met plukken beschadigen; 3) einen Yogel -: een vogel kaalplukken.

zerplat'zen, w. o. s.: springen (d. i. uiteenslaan, uiteenspatten, uiteenbersten).    ?

zerplat'zen, w. b.: doen bersten, zerpoch en, w. b.: kapotstooten. zerpras'seln, w. o. s*: krakend uiteenbersten.

zerpres’sen, w. b.: kapotdrukken, door te sterke drukking beschadigen of bederven..

zerprü’gelu, w, b.: afranselen, zerpürvern, w. b.: tot poeder vergruizen, fijnstampen, fijnmalen.

zerqiiel’len, w. o, onr. s.: kapot-koken.

zerquet'schen, w. b.: kapotkneuzen; .{fig.) verpletteren, vermorzelen.

Zerr, in Sam. | Zie kolom hiernaast, zerram’meln, w. b.: verfomfooien.

o. s.: breken.

zerscher'beln, w. b.: tot scherven maken,

zerscheu ern, w. b.: kapotschuren.

zerschies'seii, w. b. onr.: overhoop schieten.

zerschin’den, w. b. onr.: 1) afstroo-pen, van het vel ontdoen; 2) ontvellen,

Izersclila'gen, w. b. onr.: aan stukken slaan; (te veld staand graan:) slaan, vernielen; I sich -, w. w. onr.: breken; afbreken; (fig.) niet doorgaan, op niets uitloopen.

Izersclila’gen, v. dw.: kapot; (fig.) vernield; ich bin wie -: (fam.) ik ben alsof ik geslagen ben.

zerschleif'en, w. slijpen; 2) (schoeisel:) afsloffen.

zeifikrüm'peln, w. b.: Zie zerknit-tern,

zerküs sen, w. b.: 1) afkussen, afzoenen; 2) zonder end kussen, (pop.) zoenen en likken.

zerlachen (sick), w. w.: (fam.) zich halfdood lachen.

zerlap'pen, w. b.: aan flarden scheuren, (fig.) vernielen; w. o. s.: aan flarden gaan.

zerlassen, w. b. onr.: smelten, laten smelten.

zerlau’fen, w. b. onr.: kapotloopen; w. o. s. onr.: wegloopen, wegvloeien.

zerlech en (zerlech zen), w. o. s.: 1) bersten (scheuren, kapotspringen) van de droogte; 2) versmachten van dorst.

zerleck’en, w. b.: 1) aflikken; 2) Zie zerküssen.

Zerle'ge, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om aan tafel voor te snijden.

zerle'gen, w. b,: (behoorlijk) uitsnijden; (fig.) ontleden; (machinerieën:) uit elkander nemen.

Zerle’ger, m. (-s; mrv, -): voorsnijder (aan tafel); (fig.) ontleder.

zerle'sen, w. b. onr.: aan flarden lezen.

zerlöch’ern, w. b.: doorboren, zerliim'pen, w. o. s. en w. b.: Zie

zerlappen.

zerlumpt', bv. n.: haveloos; I -heit, vr.: haveloosheid.

zermal’men, w. b.: vergruizen; (fig.) vermorzelen.

zermar’tern, w. b.: afmoorden; I sich -, w. w.: zich pijnigen, zich zelven kwellen.

zermet zeln, w. b.: (fig.) neersabelen, in de pan hakken.

zermorscïit’, b zerrau'fen, w. b.: de haren uit het hoofd trekken; (fig.) rukken en plukken ;

I sich -, w. w.: 1) de haren uit (zijn of haar eigen) hoofd trekken, 2) elkander de haren uit het hoofd trekken, plukharen.

Zerr'Mld, o. (-es, -s; mrv. -er): cari-catuur; Zer’’bild'ner, m. (-s; mrv. -): caricatuur-teekenaar, caricaturen-maker.

zerreib’en, w. b. onr.: fijnwrijven, vergruizen.

zerreib lich, bv, n.: fijn te wrijven, * te vergruizen; I -keit, vr.: geschiktheid om fijngewreven of anderszins vergruisd te worden.

zerreiss’bar, bv. n.: kapot te scheuren; (fig.) te verbreken.

zerreissen, w. b. onr.: 1) kapot-scheuren, kapotmaken; (hik.) openscheuren; (fig.) verscheuren; I w. o. onr. s.: kapotgaan. (Zie zerrissen).

zer ren, w. b.: 1) trekken, rukken en plukken, uit zijn verband trekken; das Maul -: scheeve gezichten trekken; 2) sarren, plagen; I sich w. w.: (fam.) harrewarren, hassebassen.

Zerr'lgeburt, vr.: misgeboorte, wanschepsel, gedrocht, monster; -gemalde,

o.: Zie -bild (hierboven); -gesicht, o.: scheef gezicht.

zerren ken, w. b.: Zie verrenken. zerrïng'en, w. b. onr.: kapotwringen zerrin’nen, w. o. s. onr.: smelten, wegsmelten; (fig.) te loor gaan; wie gewonnen, so zerronnen: (spr.) zoo gewonnen, zoo geronnen, zerris’sen, bv. n.: kapot, zerrit'zen, w. b.: kapotschrammen, openrijten.

zerrüh’ren, w. b.: klutsen, dooreen-klutsen.

zerrup'fen, w. b.: kapotplukken. zerrüt’teln, w. b.: kapotschudden zerrüt’ten, w. b.: in de war brengen; (fig.) vernielen, verwoesten.

zerrüt’tet, v. dw. en bv, n.: -e Gesundheit:    geschokte (ondermijnde,

verwoeste) gezondheid; in -en Umstan-den: in benarde omstandigheden, zersa’gen, w. b.: aan stukken zagen, zersclia'ben, w. b.: 1) kapotschaven; (fig.) doen slijten; 2) fijnraspen.

zerscheitern, w* o. s.: schipbreuk lijden; I w. b.: schipbreuk doen lijden.

zerscliel’len (zerschel'lern), w. b.: kapotsmijten, kort en klein slaan; I w.

kapotvallen, aan gruizementen neer-b. onr.: 1) kapot-

zerstu'fen, w. b.: vergruizen, zerstümineln, w. b.: verminken, zertan'zen, w. b.: kapotdansen. Zerte, vr.: charter (van een schip); I -partei, vr.: (kpv.) chertepartie, vrachtbrief.

zerschleis’sen, w. o. s. onr.: kapot-gaan, aan flarden gaan.

ersclilit’zen, w. b.: 1) een split maken in; 2) aan strooken of repen snijden.

zersclimeis’sen, w. b. onr.: (fam.) kapotsmijten.

zersclimerzen, w. b. reg.: smelten; I w. o. onr, s.: 1) smelten; 2) versmelten.

zersdimet’tern, w. b.: verplette-

zertheil'toar [t], bv. n.: deelbaar; I -keit, vr.: deelbaarheid.

zertheil’en [t], w. b.: verdeden; (fig.) splitsen; I sich -, w. w.: zich verdeden, (fig.) zich splitsen.

- ren.

w. b.:

zertram’peln (zertram'pen), w. b.: zersclmei’den, w. b. onr.: 1) aan vertrappen, onder den voet treden, stukken snijden; (fig.) doormidden snijden; zertrapp’eln (zertrapp'en),

2) uitsnijden; 3) versnijden; 4) (het hart:) vertrappen, onder den voet treden, vaneenrijten, verscheuren.    zertreib'en, w. b. onr.: verdrijven.

zerschnip,felii(zerschnip,pdn), w. b.:    zertrenn’bar, bv. n.: scheidbaar,

versnipperen.    afscheidelijk; I -keit, vr.: scheidbaarheid,

zersclirei’en, w. b, onr.: (fig.) door afscheidelijkneid. geschrei vaneenrijten; I sich w. w. onr.:    zertrennen, w, b.: vaneenscheiden;

zich heesch schreeuwen.    (kim.) lostornen.

zerscliro’ten, w. b.: 1) aan stukken    zertre'ten, w. b. onr.: vertrappen,

snijden; (fig.) verbrokkelen; 2) (gerst:)    Zertrüm’merer, m. (-s; mrv. -):

pellen; 3) af knabbelen.    verbrijzelaar, vernieler; zertrüm’mern, w.

zersetz’, in Sam. I -bar, bv. n.: oplos- b.: verbrijzelen, baar; -barkeit, vr.: oplosbaarheid; -mittel, zerwal'ken, w. b.: (fig. fam.) afran-o.: oplosmiddel.    selen.

zersetzen, w. b.: oplossen; (min.)    zerwasdi’en, w. b.: kapotwas-

verbrokkelen.    schen.

zerspal’ten, w. o. s. en w.b.: splijten, zerweh en, w. b.: verwaaien, weg-spouwen.    waaien, omver-waaien.

zersplit'tern, w, b.: splitsen; (fig.) zerweicli'en, w. o. s.: te week wor-verbrokkelen; I w. o. s. (en: sich -, w. den; I w. b.: te week laten worden, w.): splinteren, afsplinteren; (fig.) te loor zerwerfen, w. b. onr.: aan stukken gaan.    werpen; (fam.)    kapotgooien.

zerspreng en, w. b.: 1) doen springen, zerwet zen, w. b.: uitgeslepen inaken^ doen bersten; durch Pulver -: door bus- door veel slijpen doen slijten, kruit doen springen; 2    verstrooien.    zerwinden, w. b.    onr.: te hard

wringen.

zerwir’ken, w. b.: (jag.) van vel en

zerspringen, w. o. s. onr.: 1) springen, in de lucht vliegen; 2) bersten; das

Herz möchte mir -: mijn hart dreigt te ingewand ontdoen, bersten.    zerwülilen, w, b.: omwroeten, om-

zerstamp fen, w. b.:    kapotstampen,    woelen,

fijnstampen; mit den Füssen -: met de Zerwiirf'niss, o. (-es; mrv,-e; nis; voeten vertrappen.    -ses; mrv. -se):    onmin,    vijandschap,

zerstauhen, w. o. s.: verstuiven.    zerza'sern, w. b.: uitrafelen; I sich

zerstau’foen, w. b.:    doen    verstui-    w. b.: rafelen,

ven.    zerzansen, w. b.:    1) rukken en

zerstaii'clien: Zie verstauclien. plukken; 2) kapottrekken. zerstaupen, w. b.:    afranselen.    zerzer'ren, w. b.: Zie    zerzielien.

zersteclien, w.    b. onr.: door-    zerzielien, w. b. onr.:    uitzijn verband

s t e ken.    trekken.

zerstieVen, w. o. s. onr.: verstuiven ; zerzup'fen, w. b.: 1) kapottrekken; (fig.) als kaf verstuiven.    2) uitrafelen,

zerstocli'ern, w. b.: uitpeuteren.    zerzwiek’en, w. b.: kapotknijpen.

zerstör'bar, bv. n.: vermelbaar; l-keit, Ze'se, vr.: (vv.) zegen, vr.: vernielbaarheid.    ze’ter, tsw.: moord; - schreien (- Mor-

zersto'ren, w. b.: vernielen, ver- dio schreien): moord en brand schreeuwen, woesten; zerstö'rend, bv. n.: vernielend, moord roepen; - schreien über: ach en verwoestend; Zerstö’rer, m. (-s; mrv. -): wee roepen over; I -geschrei, o.: 1)geroep vernieler, verwoester; Zerstö’rerin, vr.    van moord, 2) noodkreet, angstkreet;

(mrv. -nen): vernielster, verwoestster;    -junge, m.: stoute bengel; -madchen, o.:

Zerstö'rungs, in Sam. (-krieg, m.: ver-    ondeugend kind, stout kind; -schreier,

delgings-oorlog; -wuth [t], vr.: verniel- m.: moord en brand schreeuwer;-weib, zucht).    o.: (pop.) driedekker, hannes, baas,vrouw

zerstos'sen, w. b. onr.: 1) fijnstampen; die wat mans is.

2) aan stukken stooten; I sich -, w. w. ze'terii, w. o, h.: moord en brand onr.: zich stooten, zich bezeeren.    schreeuwen.

zerstreu'en, w. b.: 1) verstrooien; JKet'tel, m, (-s; mrv,-): briefje (b.v.: 2) (zorg, enz.:) verdrijven; I sich -, w. w.: kerkbriefje, dominee’s-briefje, tooneel-verstrooiing zoeken.    affiche, belasting-biljet, enz.); (rcht.)

zerstreut', bv. n,: verstrooid; (fig.) cedul, ceel; (wev.) schering; (op flesscheii, verstrooid van gedachten.    doozen, potten, enz.:) opschrift, etikette ;

zerstiick eln (zerstück’en), w. b.: (aan huizen, enz.:) bordje; mit einem -verbrokkelen.    versehen: 1) een briefje er aanhangen of

opplakken, 2) van een opschrift voorzien;

I -ankleber, m.: aanplakker; -bank, vr.: (kph.) notenbank, bank welker biljetten wettig betaalmiddel zijn, (wev.) weefgetouw; -baum, m.: weversboom; -trager, m.: rondbrenger van biljetten.

zet'teln, w. b.: (fam.) verstrooid neerwerpen, verspreiden; (wev.) opslaan, opzetten.

zeuch, zeucht = ziehe, zieht.

IZeug, m. (-es; mrv. -e): stof, goed, kleedingstof; seidener und wollener zijden en wollen stof; leinen -: linnengoed. I -, o. (-es): gereedschap; (fig. fam.) tuig, goed; was ist das für wat is dat voor goed ?; unnützes - : tuig dat tot niets nut is ; albernes - (dummes -): gekheid, zottepraat; I -: (art.) artillerie; (bijb.) leger, legerschaar; (mnw.) werktuig, machine; (jag.) net; (bij bakkers:) gist.

IZeug, in Sam. I -amt, o.: bureau der artillerie; -art, vr.: soort van stof; -artig, bv. n.: wollenstofachtig; -baum, m.: weversboom ; -bütte, vr.: (papiermakers-) papkuip; -drucker. m.: katoendrukker; -fabrik, vr.: fabriek van wollen stoffen; -handel, m.: handel in wollen stoffen; -handler, m.: koopman in wollen stoffen ; -hauptmann, m.: kapitein der artillerie; -haus, o.: (art.) tuighuis, arsenaal; -haus-meister, m.: tuighuismeester, directeur van het tuighuis; -herr, m.: inspecteur van het tuighuis; -hosen, vr. mrv.: broek van (eene of andere) wollen stof; -jagen, (het) jagen met netten; -kammer, vr.:

1)    wapenkamer, 2) gereedschap-kamer, 3) bewaarplaats van het jachttuig; -kasten, m.: (papiermakers-)lompenbak of stamptrog; -kleid, o.: kleeding (japon, kostuum) van (eene of andere) wollen stof; -knecht, m.: 1) soldaat van den trein, artillerist,

2)    jagersknecht, knecht bij eene jachtpartij; -kram, m.: Zie -handel; -kramer, m.: Zie -handler; -kufe,vr.: brouwkuip; -leder, o.: paardentuig-leder; -macher, m.: 1) fabrikant van wollen stoffen, 2)stoffen-wever; -mantel, m.: mantel van (eene of andere) wollen stof; -manufaktur, vr.: Zie -fabrik; -meister, m.: directeur-generaal der artillerie; -presse, vr.: lakenpers; -pritsche, vr.: (papiermakers-)lompenstam-per; -rock, m.: rok van (eene of andere) wolfen stof; -rolle, vr.: glansrol; -roller, m.: stoffenglanzer; -schacht, m.: (mnw.) pompput; -schmied, m.: 1) wapensmid, smidsbaas bij de artillerie, 2) grofsmid,

o.:

gereedschap-smid;-schmiede, vr.: 1)smidse der artillerie, 2) smederij van gereedschap; -schneider, m.: vervaardiger van jachtnetten en jachtstrikken; -schreiber, m.: ¹ *’    ¹’* de artillerie; -stadel, m.:

voor het jachttuig; -stopfer, kunstmatige

schrijver bij bewaarplaats m.: uiteraar; -teich, vijver; -wagen, m.: transportwagen voor het jachttuig; -wart, m.: 1) Zie -berr, 2) bewaarder van het jachttuig; -warte, Zie -stadel; -warter, m.: 1) en 2) Zie -wart; -weber (-wirker), m.: stoffen-wever.

Zeuge, m. (-n; mrv.-n): getuige; zum -n nehmen: tot getuige nemen; |-endung, vr.: (tik.) tweedennaamvals-uitgang ; -fall, m.: (tik.) tweede naamval, genitief; -glied, o.: (ontl.) mannelijk lid; -kraft, vr.:

vr.:

m.:

teelkracht; -mutter, vr.: moeder; -vater, m.: vader.

Izeug'en, bv. n.: stoffen, van (eene of andere) wollen stof.

Izeug’en, w. b.: 1) (kinderen:) telen, verwekken; 2) (een schip:) optuigen. | -, w. o. h.: getuigen; - für: getuigen voor; - von: getuigenis geven van.

IZeu gen, in Sam. I -abhörung, vr.: getuigenverhoor; -aussage, vr.: 1) door een getuige afgelegde verklaring, 2) verklaringen (mrv.) der getuigen; -beweis, m.: bewijs door getuigen; -eid, m.: eed der getuigen ; -fallig, bv. n.: (rcht.) onbekwaam om getuigenis der waarheid af te leggen, onbekwaam om te getuigen; -führer, m.: bij brenger van getuigen; -los, bv. n.: zonder getuigen ; -recht, o.: wet betreffende getuigen; -rotel, o.: proces-verbaal het getuigenverhoor; -verhör, o.: getuigenverhoor.

Zeiig er, m. (-s; mrv. -): verwekker, vader; Zeug'erin (Zeug'in), vr. (mrv.-nen): moeder.

Zeug'niss, o. (-es; mrv. -e; I nis; -ses; mrv. -se): 1) getuigenis, afgelegde verklaring; 2) getuigschrift; 3) getuige, zegsman, autoriteit; I -zwang, m.: (rcht.) verplichting (gehoudenheid) om getuigenis der waarheid af te leggen.

Zeug’ung, vr.: 1) voortteling; 2) verwekking, voortbrenging.

Zeug ungs, in Sam. I -fahig, bv. n,: geschikt (bekwaam, in staat) om voort te telen ; -fahigkeit, vr.: vermogen om voort te telen; -geschaft, o.: voortteling, werk der voortteling; -glied, o.: teellid (-glieder, mrv.: teeldeelen); -kraft, vr.: teelkracht, vermogen om voort te telen; -ort, m.: geboorteplaats; -theile [tl, m. mrv.: teeldeelen; -trieb, m.: geslachtsdrift; -unfah'ig, bv. n.: onbekwaam (on-chikt, onmachtig) om voort te telen; -unfah'igkeit, vr.: onbekwaamheid (ongeschiktheid, onvermogen) om voort te telen; -vermogen, o.: Zie -kraft.

Zeus, m. (-): (fab.) Zeus, Jupiter.

Zib’be, vr.: moederschaap, ooi; I Zib’-benlamm, o.: ooilam.

Zibebe [C], vr.: Zie Kubebe.

Zibetli' [tj, m.: (het) civet; I -katze, vr.: civetkat; -maus, vr. (-ratte, vr.): muskusrat; -thier [tl, o.: civetkat.

Zicho rie, vr.: Zie Cichorie

ziek, bv. n.: (van I -wetter, o.: April

Zick'e, vr.: (fam.) sik, geit; Zick'el, o. (-s; mrv. -): geitje (-feil, o.: geitevel; -fleisch, o.: geitevleesch); Zick'elchen, o. (-s; mrv. -): geitje; zick'eln, w. o. h.: (van geiten:) jongen.

zick'en, w. o. s.: goor worden.

Zickzack, m. en o. (-es, -s; mrv. -e): zigzag; im - segeln: (zeew.) laveeren; im - laufen: (fig.) loopen zwaaien; I -for-mig, bv. n.: zigzagvormig; -weg, m.: in zigzag loopende weg.

zick'zackig, bv. n.: zigzagvormig.

Zieeh'e, vr.: tijk.

Zief ’er, o. (-s; mrv. -): gekorven diertje, insect; I -artig, bv. n.: insectachtig; -beschreiber, m.: beschrijver van de insecten, entomoloog; -beschreibung, vr.: beschrijving van de insecten, entomologie; -fresser, m.: insecten-eter;

het

van

ges

nn-

lk:) goor;

weer.

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.

63

ZIEFERKUNDE.

994

ZIEHEN.

-kunde, m.: entomologie; -kundige, m.:    die geiten melkt), 2) nachtzwaluw, Euro-

entomoloog; -lehre, vr.: entomologie.    peesche geitenmelker; -milch, vr.: gei-

Zieg'e, vr.: 1) (drk.) geit (wilde    te(n)melk; -mist, m.: geite(n)mist;-ochs,

wilde geit); 2) (pik.) pijnboom, Schot-    m.: (drk.) buffelstier;-pelz, m.: geitevel;

sche den. Zie Ziegen.    -peter, m.: verzwering in het oor; -raute,

Zieg’el, m. (-s; mrv. -): 1) dakpan,    vr.: ruit, die, als onkruid gesneden, tot

2) tegel, tichelsteen; klinker, gebakken    geitenvoeder dient;-sauger, m,: Zie no. 2

steen; I -arbeit, vr.: metselwerk;-baum,    -melker; -stall, m.: geitenstal; -stein,

m.: Zie no. 2 Ziege; -brenner, m.:    m,: bezoarsteen, bezoar; -tod, m.: (pik.)

1) pannenbakker, 2) steenbakker; -bren-    monnikskap.

nerei', vr.: 1) pannenbakkerij, 2) steen- Zieg'er, m. (-s; mrv. -): 1) zoetwei bakkerij; -brennofen, m : Zie -ofen;    (van geitenmelk); 2) kaas van geiten-

-dach, o.: pannendak; -decker, m.:    melk, geitenkaas; 3) (hik.) dracht der

1)    pannendekker, 2) metselaar;-decker-    oogen, (pop.) soep in de ooghoekjes;

stroh, m.: dakstroo; -farbe, vr.: steen-    | -auge, o.: drachtig oog, traan-oog, (pop.)

kleur, steenrood; -farben (-farbig), bv. n.:    soep-oog; -kase, vr.: Zie no. 2 Zieger;

steenrood; -form, vr.: 1) dakpan-vorm.    -kraut, o.: 1) blauwe steenklaver, 2) scheer-

2)    tichelsteen-vorm; -förmig, bv. n.:    ling, dolle kervel.

dakpanvormig; -hanfling, m.: (vog.) vlas- Zieg’ler, m. (-s: mrv. -): 1) pannen-vink; -hütte, vr.: 1) pannenbakkerij, bakker; 2) steenbakker.

2) steenbakkerij, steen-oven; -latte, vr.:    Izieh, ziehe: Zie zeilien.

lat voor de dakpannen; -macher, m.: Zie IZieh, o. (-es, -s; mrv. -e): (glazen-

makers-)loodtrekker; I -arm, m.: ijzeren kruk, elleboog; -band, o.: trektouw; -bank, vr.: (teen.) trekbank; -bar, bv. n.: rekbaar; -barkeit, vr.: rekbaarheid; -brücke, vr.: ophaalbrug; -brunnen, m.: put waaruit het water opgehaald moet worden; -eisen, o.:    1) kurketrekker,

2) kiezentrekkers-tang, 3) (draadtrek-kers-)trekplaat; -garn, o.: (jag.) slagnet; -geld, o.: minnegeld, minneloon (geld dat aan eene min betaald wordt); -haken, m.: trekhaak; -junge, m.: jongen om te trekken; -kind, o.: minnekmd, voedsterling; -klinge, vr.: krabber; -kloben, m.: blokschijf; -kopf, m.: (hik.) droge kop; -kraft, vr.: 1) trekkracht, 2) (fig.) aantrekkingskracht; -leine, vr.: 1) trektouw (hijschtouw, enz.), 2) (schuitenvoerders-) jaaglijn; -loch, o.: trekgat, (in eene bijënkorf:) opening; -mutter, vr.: min, voedstermoeder; -ochs, m.:

-pferd, o.: trekpaard; -pilaster, o.: (hik.) trekpleister; -platte, vr.: (tech.) trek-plaat; -rad, o.: trek-rad; -rolle, vr.: katrol; -sage, vr.: trekzaag; -schacht, vr.: mijnput om het erts naar boven te trekken; -scheibe, vr.: (kaarsenmakers-) trekschijf; -schiff, o.:    1) sleepboot,

2) trekschuit; -schnur, vr.: trektouw; -schraube, vr.: trekschroef; -seil, o.: Zie -leine; -stange, vr.: zwengel; -strick, m.: trektouw; -vater, m.: voedstervader; -wage, vr.: snelweger, vrachtgoederenweegschaal; -weg, m.: (schuitenvoerders-) jaagpad; -werk, o.:    1) trek-machine,

2) Zie -bank, 3) Zie Zieb; -zange, trektang.

Zieh’e, vr.: (het) zoogen, grootbren-ging door eene min; ein Kind in die - geben: een kind bij eene min besteden.

zieh’en, w. b. onr. (zog; gezo’gen): trekken; (lig.) opkweeken, grootbrengen; einen Wechsel -: (kph.) een wissel trekken; eine Sache in die Lange -: eene zaak rekken, eene zaak op de lange baan schuiven; einen Stein -: (op schaak- of dambord:) een zet doen; I w. o. onr. s.: trekken; (van scheermessen:) trekken; (van pleisters:) trekken; auf das Land -: naar buiten trekken (1. buiten gaan wonen, 2. eene buitenplaats betrekken); in die Dame -: (in 't damspel:) dam halen; I sich -, w, w. onr,:

-schlager; -mauer, m.: muur van gebakken steen; -mehl, o.: fijn steengruis; -meister, m.: 1) meesterknecht in eene -brennerei, 2) Zie -brenner; -ofen, m.: 1) pannenbakkers-oven, 2) steen-oven; -öl, o.: onding; -platte, vr.: vierkante tegel; -roth [tj, bv. n. en z. n. o.: steenrood; -scheune, vr.: droogloods, droogschuur (voor pannen of te bakken steen); -schlager, m.: 1) pannenmaker, 2) tichelsteenvormer; -schoppen, m. (-schuppen, m.): Zie -scheune; -streicher, m.: Zie -schlager; -sparren, m.:dakspar;-stein, m.: Zie no. 2 Ziegel (mit -steinen belegen : met tegels beleggen; mit -steinen mauern: van gebakken steen metselen); -steinöl, o.: onding; -streichen, o.: 1) (het) vormen yan dakpannen uit klei, 2) (het) vormen van tichelsteenen uit klei; -stück, o.: 1) stuk vaa eene dakpan, 2) stuk van een tegel of gebakken steen; -thon, m.: Zie -erde; -wand, vr.: Zie -mauer; -werk, o.: metselwerk.

Ziegelei’, vr.:    1)    pannenbakkerij;

2) steenbakkerij.

zieg’elieht, «

2) tichelsteenachtig, zieg’elig, bv. n.: steenen. zieg'eln, w. b.: metselen.

Zieg'en, in Sam. I -artig, bv. n.: geitachtig; -auge, o.: geiten-oog (oog eener geit), (hik.) strontje; -bart, m.: geitesik, (pik.) boksbaard; -bartig, bv. n.: met een geitesikje; -bein, o.: (pik.) koornbloempje; -blatt, o.: kamperfoelie; -bock, m.: bok, mannetjesgeit; -böcklein, o.: geitebokje; -butter, vr.: boter van geitenmelk; -feil, o.: geitevel; -fleisch, o.: geitevleesch; -fuss, m.: 1) geitepoot (poot eener geit), (fig.) bokspoot, 2) breek-ijzer; -füssig, bv. i n.: met bokspooten; -füssler, m.: (fab.) sater; -haar, o,: geitenhaar; -haarig, bv. n.: met geitenhaar; -hainer, Ziegenhainer stok; -haren, bv. n.: geitenharen, van geitenhaar; -hirt, m. : geitenhoeder; -holz, o.: pijnboomhout; -horn, o.: bokshoorn; -kase, m.: geitenkaas, kaas van geitenmelk; -klee, m.: kamperfoelie ; -koth [tl, m.: geitekeutels (mrv.); -lab? o.: leb van geitenmelk; -lamm, o.: jong geitje; -lauch, m.: gele sterrebloem; -leder, o.: geite-leder, geite-leer; -melker, m.: 1) geitenmelker (iemand

bv. n.: dakpanachtig,

trek-os;

vr.:

m.:

ZIEHER.

995

ZIGEUNERS.

1)    trekken; 2) kromtrekken; 3) zich uitstrekken, loopen; 4) rekken, zich voegen; ein Strumpf, der sich nach dem Fusse zieht: eene kous die naar den voet gaat staan; sich etwas auf den Hals zich iets op den hals halen; sich etwas zu Gemüthe |tl zich iets aantrekken; sich in die Lange -: van langen duur worden, (pop.) van langen adem worden; sich in’s Kleine - (sich in die Enge -): krimpen; I zieh'en, w. onpers. h. onr.: 1) trekken, tochten;

2)    trekkingen veroorzaken; es zieht hier: het trekt hier; es zieht mich in der Schulter: ik heb trekkingen (spijlingen, scheuten) in mijnen schouder.

Zielier, m. ( s; mrv. -): 1) trekker (iemand die trekt); trekker (aan geweer of pistool); trekker (van een wisselbrief); 2) (schoenmakers-)rek-leest; 3) hevel:

I -lohn, m.: 1) jaagloon, schuitenjagers-loon, 2) sleeploon, loon voor de hulp van eene sleepboot.

Ziehung, vr.: 1) trekking (van de loterij); 2) (het) trekken (van eenen wissel); 3) getrokken wissel; 4) opkweeking.

Zieliungs. in Sam. I -liste, vr.: lijst der trekking (van de loterij): -tag, m.: dag der trekking.

Ziel, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) doel, ^einddoel; 2) schietschijf, mikpunt; (fig.) doelwit; (ook:) oogmerk; 3) eindpaal, grens; sich ein hohes - vorstecken: naar een verheven doel streven; Einem das - verrücken: (fig.) eene spaak in het wiel «teken, iemands berekeningen verijdelen; nach dem -e schiessen : schijfschieten, naar de schijf schieten; das - treffen: het wit raken, (fig.) raak schieten, (ook:) het doel treffen; Einem ein - setzen (oder machen): aan iemand een einddoel afbakenen, (ook:) aan iem. eene grens voorschrijven; einer Sache Mass und - setzen: paal en p stellen aan iets; das - überschreiten:

1)    het doel voorbij streven, 2) de grenzen te buiten gaan; das - des Lebens: 1) het levensdoel, 2) de eindpaal des levens; sich zum -e legen: (fig.) zich er in schikken; auf neun Monate - (- neun Monate): (kph,) betaalbaar dato; I -kugel, vr.: kegelbal; -punkt, m.: mikpunt; -scheibe, vr.: schietschijf, (fig.) mikpunt, mikpaal; -schiessen, o.: (het) schijfschieten; -stange, vr.: 1) mikpaal,

2)    grenspaal, eindpaal; -tag, m.: (kph.) vervaldag.

ziel en, w. o. h.: mikken; gut -: goed mikken; - auf (- nach): mikken op, (fig.) streven naar, beoogen,het gemunt hebben op, (ook:) gemunt zij

Zlel'er, m. (-s; mrv. -): 1) mikker; 2) opteekenaar van de schoten die raak zijn.

erk

negen maanden na

ziep’en, w. o. h.: tjilpen, piepen; I -, w. b.: trekken; Einen an den Haaren -: iemand aan zijn haar trekken, iem. de haren uit het hoofd trekken.

Zier, vr.: tooi, sieraad, versiersel, versiering; I -affchen, o.: (-affe, m.): 1) mode§rek(je), fat(je), kwibus, 2) nufje, (pop.) fijne peperneut, ingebeelde steek-neus; -afferei', vr.: 1) fatterigheid, 2) : figheid, (pop.) peperneuterij; -bar, bv voor versiering vatbaar; -baum, m.: sierboom; -bengel (-bold), m.: Zie no. 1 -affe: -buchstabe, m.: krulletter; -garten, m.: bloementuin, tuin met sierplanten, (fig.) lusthof; -gartner, m.: hovenier voor de sierplanten en bloemen; -kunst, vr.: kunst van versieren; -los, bv.n.: 1) zonder versiering, 2) onopgesmukt;

Zie no. 2 -affe.

Zier at, m.: Zie Zierrath.

Zierrte, vr.: sieraad; I -los,bv.n.: Zie zierlos.

zier en, w. o. h.: sieren, een sieraad zijn; (fig. fam.) mooi staan; l w. b.: tooien, sieren, versieren, tot sieraad strekken; (fam.) opsmukken; I sich -, w. w.: 1) gemaakt vriendelijk zijn, een suikerzoet gezicht zetten, 2) het nufje uithangen, zich nuffig aanstellen, kwansuis verlegen zijn.

Zier'er, m. (-s; mrv, -): versierder: (fam.) opsmukker.

Ziererei’, vr.: gemaaktheid, nuffigheid ; (pop.) peperneuterij.

zier'lielt, bv. n.: sierlijk; I -keit, vr.: sierlijkheid.

Zier'ling, no. 1 Zieraffe.

Zier rath. [Zier atl, m. (-es, -s;, mrv. -en : sieraad, tooi, versiering, versiersel, verfraaiing, decoratie; i Zier”rathenma’ler, m.: decoratie-schilder, decorateur.

Zier'sel, o, (-s; mrv. -): versiersel, versiering, verfraaiing ; (kim.) garneersel.

Zies'el, m. (-s; mrv. -): (drk.) marmot; I -maus, vr. (-ratte, vr.): Zie Ziesel.

Zif'fer, vr.: cijfer, nommer; in (mit) -n schreiben: in cijferschrift schrijven; I -bass, m.: (muz.) generale bas; -blatt, o.: wijzerplaat; -brief, m.: brief in cijferschrift; -bruch, m.; (rek.) breuk, gebroken getal; -kunst, vr.: geheim-schrijfkunst, kunst om in cijferschrift te schrijven; -rechnung, vr.: cijferkunst, (het) cijferen; -schlüssel, m.: sleutel om geheimschrift te ontcijferen; -schrift, vr.: cijferschrift.

zif'fern, w. o. h.: cijferen.

Zigar’re, vr.: Zie Cigarre.

nuf-. n.:

-puppe, vr.:

m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

n op.

ziem en, w. o. h. en w. onpers. h.: betamen, voegen, passen.

Ziem’er, m. (-s; mrv. -): (van dieren:) roede: (van rundvleesch:) dominee’s-stuk; (vog.) ringlijster.

ziem’lich, bv. n. en bw.: 1) beta-mend, voegend, passend, geschikt; 2) tamelijk, redelijk.

Ziep (Zippl, in Sam. I -ammer, geelvink; -drossel, vr.: Zie Ziepe.

Ziepe [Zip’pe], \r.: (vog.) : lijster.

m.:

grauwe

Zigeu ner, m. (-s; mrv. -): heiden (mrv.: heidens), landlooper; I -bande, vr.: troep heidens; -frau, vr.: heidin, landloopster; -gesindel, o.: Zie -volk;-knabe, m.: tot een troep heidens behoorende jongen; -korn, o. (-kraut, o.): (pik.) bil-kruid; -kunst, vr.: planeetlezerij, waarzeggerij uit de lijnen in de hand; -kunst-stück, o.: voorspelling uit de lijnen in de hand: -leben, o.: (fig.) zwervend leven; -madehen, o.: tot een troep heidens be-hoorend meisje, heidinnetje; -rotte, vr.: Zie -bande; -sprache, vr.: (fig.) dieventaal; -volk, o.: landloopers-gespuis.

zigeu’nerisch, bv. n.: landlooperachtig.

zigeu'nern, w. o. h.: van landloo-

zen

ZIKORIE.

996

ZINSBAR.

o. h.: (fam.) grijnen,

-waare, vr.:

en.

perij leven; (fig.) een zwervend leven leiden.

Ziko'rie, vr.: Zie Ciclione.

Zille, vr.: boot.

Zim bel, m.: Zie Cymbel,

Zi ment, in Sam. I -amt, o.: ijkkan-toor, kantoor van den ijkmeester.

zimenti’ren [tie], w. b,: ijken.

Zim’mel, m (-s; inrv. -): Zie Ziemer.

IZim nier, m. (-s; mrv. -): Zie Ziemer.

IZim mer, o. (s; mrv, -): 1) kamer; das - hüten: zijne (hare) kamer houden;

2) timmerhout; 3) ein - Felle: een pak huiden, veertig huiden.

IZim’mer, in Sam. I -arbeit, vr.: timmerwerk, (fig.) houtwerk; -axt, vr.; timmermans-bijl; -bar, bv.n.: timmerbaar; -bekleidung, vr.: paneelwerk, lambrizee-ring; -beil, o.: Zie -axt; -blasse, vr.: (fig.) kamerkleur, bleekheid ten gevolge van te aanhoudend kamerleven; -bock, m.: zaagstelling, zaagbok; -brief, m.: contract over het bouwen van een (het) schip; decke, vr.: kamerzoldering, plafond; -deissel, vr.: timmermans-dissel; -floss, o.: houtvlot, timmervlot; -flösse, vr.: (het) houtvlotten; -folge, vr.: rij ineenloopende kamers (Fr.: suite); -gerath [t], o.:

1)    timmermansgereedschap, 2) paneelwerk,

lambrizeering; -gesell, m.: timmermansknecht; -handwerk, o.: timmermans-ambacht, timmervak, (het) timmeren; -hauer, m.: (mnw.) timmerman; -hieb, m.: timmerhout; -hof, m.:    1) timmerwerf,

2)    houttuin, bergplaats voor timmerhout; -holz, o.: timmerhout; -kunst, vr.: Zie -handwerk; -leute, m. mrv.: timmerlieden;-mann, m.: timmerman; -meister,

m.: timmermansbaas; -nagel, m.: houten pin; -platz, m.: Zie -hof; -polirer [lie],

m.: meesterknecht van een (den) timmerman; -prediger, m.: huiskapelaan; -reihe, vr.: Zie -folge; -sage, vr.: timmermans-zaag; -schurz, m.: timmersmans-schootsvel; -spane, m. mrv.: 1) timmermans-krullen, sehaafkrullen, 2) houtspaanders; -stück, o.: (een) stuk timmerwerk; -thüre. vr.: kamerdeur; -verzierer, m.: decoratieschilder, decorateur; -werft, o.: scheep-makers-werf, scheepstimmerwerf; -werk, o.: timmerwerk, (fig.) houtwerk.

Zimmerei , vr.: timmermans-ambacht.

zim’mern, w. b.: timmeren; (fig.) bouwen, maken.

Zim inet, m. (-s): Zie Zimint.

Zimmt [Zimt], m. (-es, -s): kaneel; eine Stange -: eene pijp kaneel; I -apfel, kaneel-appel, flesch-appel; -baum, m.: kaneelboom; -blumen, vr, mrv. (-blüthe [t|, vr. enk.): kaneelbloesem; -branntwein,

m.: kaneelbrandewijn; -bruch, m.: gebroken kaneel; -essenz, vr.: kaneelessens; -farbe, vr.: kaneelkleur; -farben (-farbig), bv. n.: kaneelkleürig; -geruch, m.: kaneel-geur; -geschmack, m.: kaneelsmaak; -holz, o.: hout van den kaneelboom; -koch, m.: met kaneel gekruide rijstetaart; -konfekt, o.: met kaneel gekruide confituur; -öl, o.: kaneel-olie; -rinde, vr.: bast van den kaneelboom, (fig.) kaneel ; -wasser, o.: kaneelwater; -wein, m.: kruidenwijn, hipocras.

zimpeln, w. grimmen.

zimperlich, bv. n. en bw.: nuffig, kwansuis verlegen, (ook:) suikerzoet (fig.); - thun: Zie zieren (sicli).

zimpern, w. o. h.: Zie zieren (sich).

Ziiutel, m. (-s): dunne taf; I -bast, m.: (pik.) kelderhals; -fisch, m.: meerval; -taffet, m.: Zie Zindel.

Zink, m. (-es, -s): zink; I -artig, bv,

n. : zinkachtig; -platte, vr.: zinken plaat. Zin’ke, vr.: 1) punt, piek, spits, tak,

tand (en ieder ander puntig voorwerp); 2) klauwtje (knoflook, gember); 3) (muz.) Alpenhoorn, (ook:) klaroen.

Izin’ken, w. b.: getakt maken. IZin'ken, in Sam. I -blaser, m.: 1) Alpenhoornblazer, 2) klaroenblazer; -gehörn,

o. : getakt gewei (van een hert); -register, o. (-zug, m.): (aan orgels:) trompet-register.

Zin’kenist, m. (-en; mrv. -en): Zie Zinkenblaser; stadt -: stadsmuzikant, zin'kig, bv. n.: Zie zackig. zin’kisch, bv. n.: zinkachtig. Zinkolgraphie’, m.: zincographie; -gra’phisch, bv. n.: zincographisch.

Zinn, o. (-es, -s): (min.) tin; (fig.) tinnegoed, tinnen vaatwerk; englisches -: Engelsch tin; I -art, vr.: tinsoort, soort van tin; -artig, bv. n.: tinachtig; -asche, vr,: tin-ascn; -auflösung, vr.: oplossing van tin; -bergwerk, o.: tinmijn; -blatt, o.: bladtin; -blech, o.: tinnen plaat; -erz, o.: tin-erts ; -feile, vr.: tinvijlsel; -flötz, o.: (mnw.) tinlaag; -folie, vr.: bladtin; -gang, m.: (mnw.) tin-ader; -gebirge, o.: tinhoudend gebergte; -gekratz, o.: tinvijlsel; -gerath [t], o. (-geschirr, o.): tinnegoed, tinnen vaatwerk; -giesser, m.: tinnegieter; -giesserei’, vr.: tinnegieterij; -graber, m.: tingraver, tin-delver;-graupe, vr.: (mnw.) tin in korrels, gekristallizeerd tin-erts; -grube, vr.: tinmijn; -haltig, bv.

n.: tinhoudend; -handel, m.: tinhandel; -handler, m.: koopman in tin; -hauer, m. mrv.: tingravers, tin-delvers; -haus, o.: tinnegieters-huis; -heu, o. (-kraut, o.): (pik.) schaafgras; -kratze. vr.: tinvijlsel; -laden, m.: tin winkel; -loth [t], o.: soldeer-tin; -löffel, m.: tinnen lepel; -mutter, vr.: gietvorm voor tin; -ofen, m.: smeltoven voor tin, tin-oven; -pfeife, vr.: tinnen pijp, tinnen buis; -platte, vr.: tinnen plaat; -probe, vr.; (het) keuren van tin ; -reich, bv. n.: rijk aan tin; -sand, m.: tinzand; -schlager, m.: tinpletter; -schüssel, m.: tinnen schotel; -spane, m. mrv.: tinsnip-pers (mrv.), tinvijlsel (enk.); -stein, m.: tinsteen; -stufe, vr.: (een) stuk tin-erts als monster; -tafel, vr.: tinnen plaat; -teller, m.: tinnen bord; -vitriol, o.: tinvitriool;

Zie -gerath; -wascherin, vr.: vatenwaschster; -werk. o.: Zie -gerath ; -zwitter, m.: Zie -graupe. Ziii'ne, vr.: tinne, plat dak.

Zin'ner, m. (-s; mrv. -): tinnegieter; zin'nern, bv. n.: tinnen, van tin.

Zinhober, m. (-s): cinnaber; gemah-lener -: vermiljo

Zins, m. (-es; mrv. -e): 1) cijns, grond-pacht; 2) cijns, grondbelasting; 3) schatting; 4) interest, rente; -en auf -en: interest op interest; I -abzug, m.: (kph.) disconto; -acker, m.: cijnsplichtige akker; -bar, bv. n.: 1) cijnsbaar, 2) schatplichtig;

WÜHWWRJM¹.

r.

vr.:

asser.

: met den passer af-

vr.:

-barkeit, vr.: 1) cijnsbaarheid, 2) schatplichtigheid; -bauer, m.: cijnsplichtige boer, pachter; -brief, m.: erfpachtbrief; -buch, o.: register van de in pacht uitge-gevene landerijën; inkomstenboek van den landheer; -busse, vr.: boete wegens niet-betaling van de grondlasten; -fallig, bv.n.: cijnsplichtig; -feld, o.: Zie -acker; -frau, vr.: 1) bezitster in erfpacht,2) Yrouw van de plaats; -frei, bv. n.: cijnsvrij; -freiheit, vr.: vrijdom van cijnsplichtig-heid; -fuss, m,: rentevoet; -geber, m/: cijnsplichtige; -gelder, o. mrv.: interesten; -gut, o.: cijnsplichtig goed: -haus, o.: 1) cijnsplichtig huis, 2) huurhuis; -heber, m.: 1) cijnsheffer, 2) ontvanger van den cijns; -herr, m.: landheer; -hof, m. (-hufe, vr.): hofstede waarvan erfpacht betaald wordt; -lehen, o.: cijnsplichtig leen; -leute, m. mrv.: cijnsplichtigen; -los, bv. n.: renteloos; -mann, m.: cijnsplichtige; -meister, m.: ontvanger van den cijns; -pachter, m.: cijnsplichtig pachter; -pflichtig, bv. n,: 1) cijnsplichtig, 2) schatplichtig; -rechnung, vr.: interest-rekening; -register, o.: cijnsboek, inkomstenboek van den landheer; -tag, m.: vervaldag van den cijns;-verlust, m,: rente-verlies ; -vertrag, m. Zie -brief; -weise, bw.: als interest; -zahl, vr.: (hist.) indictie; -zahlung, vr.: betaling van den cijns, rente-beta-ling.

IZin'sen, vr. mrv.: mteresten, renten; 1 -berechnung, vr.: interest-berekening; -rechnung, vr.: interest-rekening; -verzin-sung, vr. (-zins, vr.): interest op interest; -wucher, m.: woeker-interest.

Ixin’sen, w. b.: cijns (pacht, interest) betalen van; I w. o.: rente geven.

Zin'ser, m. (-s; mrv, -): cijnsplichtige.

Zinseszins (mrv. -en), m.: interest van interest, interest op interest.

Zipf, m. (-es): pip (eene kippenziekte).

Zip'fel, m. (-s; mrv. -): 1) tip, punt, slip; 2) franje, (van eene muts:) pluimpje; den fünften - am Sacke suchen: (spr.) het onderste uit de kan willen hebben; etwas beim rechten - anfassen: iets bij het rechten eind aanpakken; I-kappe, vr. (-rnütze,

vr.): pluimmuts, nachtmuts, slaapmuts, (fam.) vaderliefje; -pelz, m.: met schaapsvacht gevoerde overjas; -perrücke, vr.: krulpruik; -tuch, o.: halsdoekje.

zipfelig, bv. n.: 1) puntig; 2) ge-franjed.

Zipol le, vr.: (pik.) bieslook.

zipp, bv. n.: bleu, bloo, verlegen.

Zip pe, vr.: Zie Ziepe.

zip’peii, w. o. h.: (pop.) fleppen, pimpelen.

Zip’perlein, o. (-s): podagra, (het) pootje.

“ip'pern, w. o. h.: bibberen.

Zir'bel, in Sam. I -baum, m.: pijnboom; -drüse, vr^: (ontl.) pijnappelklier; -nuss, vr.: pijnappel-pit.

Zirke, vr.: (ins.) krekel.

Zir’kel, m. 1) cirkel; (van de jaargetijden :) loop; 2) kring; 3) receptie;

4) passer; mit dem - abmessen: met den passer meten; I -abschnitt, m.: (wsk.) segment; -ausschnitt, m.: (wsk.) sector; -bewegung, vr.: cirkelbeweging; -binde, (hik.) kringvormig verband; -bogen,

m.: cirkelboog, (bwk.) boogwelf; -bogig, bv. n.: gewelfd; -brief, m.: rondgaande brief, circulaire; -figur, vr.: cirkelvormige figuur, cirkel; -flache, vr.: cirkelvlak: -form, vr.: cirkelvorm; -förmig, bv. n.: cirkelvormig; -lauf, m.: cirkelloop; -linie, vr.: cirkellijn; -rnass, o.: passer; -punkt, m.: middelpunt van een (den) cirkel; -rund, bv. n.: cirkelrond; -ründe, vr.: cirkelrondheid; -sage, vr.: cirkelzaag; -schenkel, m.: been van een (den) passer; -schmied, m.: passermaker; -schnur, vr.: (tim.) cirkelsnoer; -schwung, m.: cirkelvormige beweging; -spitze, vr.: punt van een (den) passer; -tanz, m.: rondedans; -vierung, vr.: quadratuur van den cirkel; -zug, m.: trek met den passer.

Zirkelchen, o. (-s ; mrv. -): 1) kleine cirkel, 2) kleine pas zir'keln, w. b. meten (ook fig.); I w. o. h.: 1) ronddraaien, zich in de rondte bewegen; 2) cirkelvormig loopen.

zir’ken, w. o. h.: Zie zirpen.

Zirn. in Sam. I -eiche, vr.: (pik.) Turksche eik.

Zir'nen, in Sam. I -baum, m.: 1) Turksche eik, 2) pijnboom.

Zir’pe, vr.: (ins,) huiskrekel, zir'pen, w. o. h.: tjilpen, piepen. Zir'seke, vr.: pijnboom.

Zirz'’en'te, vr.: (vog.) taling.

Zisch, m. (-es; mrv. -e): sisgeluid;

I -laut, m.: sisklank; -lauter, m.: (tik.) sisletter; -inaus, vr.: marmot; -natter, vr.: schuifelende slang.

Ziscliel, in Sam. I -stimme, fluisterstem, zisckeln, w. o. h. en w. b.: fluisteren, zisck'en, w. o. h.: sissen; (van water dat begint te koken:) razen; I w. b.: fluisteren.

Zi'sel, enz.: Zie Ziesel, enz. ziseli’ren [lie], enz.: Zie ciseliren,

enz,

Zi'ser, vr. (en: -erbse, vr.): Zie

Kicliererbse.

Zi’tker, vr.: 1) citer; 2) gitaar; -schlager (-spieler), m.: 1) citerspeler, 2) gitaarspeler, gitarist.

Zits, m. (-es; mrv. -e): sits; zit’sen, bv, n.: sitsen, van sits.

Zit'ter, in Sam. I -aal, m.: beef-aal; -affe, m.: bevende aap; -baum, m. (-esche, vr., -espe, vr.): bevende populier, ratel-populier, espeboom, esp; ^fieber, o.: bevende koorts; -fisch, m.: Zie -roche; -gold, o.: klatergoud; -gras, o.: (pik.) trilgras; -maal, o.: (hik.) dauwworm; -nadel, vr.: 1) electrische naald, 2) helrn-pluimnaald; -pappel, vr.: Zie -baum; -roche, m.: krampvisch, kramprog; -rosé, vr.: (pik.) gele narcis; -stimme, vr.: bevende stem; -wurz (-wurzel), vr.: wilde zuring.

Zit’wer, m. (-s): (pik.) zedoarwortel. Zitz. m. (-es; mrv. -e): 1) Zie Zits; 2) Zie Zitze.

Zit’ze, vr.: tepel, (pop.) tiet; (van dieren:) speen.

Izit‘zen, w. o. h.: (pop.) zuigen, een tiet nemen; (fig.) lurken; I w. b.: (pop.) zoogen, de borst geven aan.

Izitzen, in Sam. I -förmig, bv. n.: tepelvormig, speenvormig; -fortsatz, m,:

ZütJEL.

wr

tepelvormig uitwas, speenvormig uitwas; voerbiljet; -gebühren, vr. mrv.: inkomende -kraut, o.: 1) tepelkruid, 2) speenkruid. (of: uitgaande) rechten; -gerechtigkeit, Zo bel, m. (-s; mrv. -): (drk.) sabel-    vr.: 1) bevoegdheid tot het heffen van

dier; (hg.) sabelbont; I -balg, m.: sabel-    eene belasting op den invoer, 2) bevoegd-

vel; -fang, m.: jacht op het sabeldier;    heid om tolgeld te heffen; -gesetz, o.:

-fanger, m.: sabelvanger, jachtmaker op    wet op de in-, uit- en doorvoerrechten;

het sabeldier; -farber, m.: zwartverver;    -haus, o.: 1) tolhuis, 2) Zie -amt; -inspek*

-feil, o.: Zie -balg; -futter, o.: voering    tor, m.: Zie -anfseher; -magazin, o.:

van sabelbont; -gebrame, o.: rand (gar-    entrepot; -mass, o.: duimsmaat, maat in

neersel) van sabelbont; -jager, m.: Zie    duimen; -ordnung, vr.: reglement op den

-fanger; -kappe, vr.: muts (pet) van    in-, uit- en doorvoer; -pacht, m.: 1) pacht

sabelbont;-maus, vr.: Noordsche trekmuis,    van den tol, 2) pacht van de rechten op

lemming; -muff, m.: mof van sabelbont;    den in-, uit- en doorvoer; -pachter, m.:

-mütze, vr.: Zie -kappe; -pelz, m.: pels    1) pachter van de tolgelden, 2) pachter

van sabelbont; -rock, m.: met sabelbont    van de in-, uit- en doorvoerrechten;

gevoerde jas; -schwanz, m.: staart van    -passirzettel [sier], m.: vervoerbiljet;

het sabeldier; -thier [t], o. (-wiesel, o.):    -pfahl, m.; tolboom, tolhek; -pflichtig,

sabeldier.    bv. n.: Zie -bar; -regal, o.: (het) recht

Zo’her, vr.: waschkuip; I -baum, m. om tolgelden te heffen ;-rolle, vr.: tarief (-<tange, vr,): stamper.    van in- en uitgaande rechten’; -satz, m.:

Zodiacal', in Sam. I -licht, o.: (str.)    Zie -ansatz; -saule, vr.: Zie -pfahl;

Dierenriemslicht; -zeitraum, m.: tijdperk    -schein, m.: quitantie van betaalde (in-,

van veertien en eene halve eeuw.    uit- of    doorvoer-)rechten; -schiff, o.:

zodiaka’lisch, bv. n.: Dierenriems-;    vaartuig    voor de ambtenaren der in- en

Zodia’kus, m. (-s): (str.) Dierenriem.    uitgaande rechten; -schreiber, m,: klerk

Zöf’chen, o. (-s; mrv. -): kamermeisje,    bij de in- en uitgaande rechten;-speicher,

kameniertje; Zo'fe, vr.: kamermeisje,    m.: entrepot;-stab, m.: duimstok;-stadtr

kamenier (ZÖ’fenrol'le, vr.: tnl.: rol van    stad met een kantoor van in- en uit-

kamermeisje, Fr.: rol van soubrette).    klaring;    -stemuel, m.: zegel van het

zog, zöge: Zie ziehen.    kantoor van in- en uitklaring; -stock, m.:

Zb’gel, m. (-s; mrv. -): gedeelte van duimstok; -strasse, vr.: weg waar tolgeld eene gegotene staaf ijzer.    geheven wordt; -stube, vr.: Zié -amt;

Zö'gerer, m. (-s; mrv. -): talmer;    -system, m.: 1) stelsel om den in-, uit- en

zö’gern, w. o. h.: talmen, dralen, aar-    doorvoer te belasten, 2) stelsel van tol-

zelen; Zö’gerung, vr.: getalm, gedraal,    heffing; -tabelle vr. (-tafel, vr.,-taxe, vr.):

geaarzel.    Zie -rolle; -verband, m. (-verein, m.):

Zögling, m. (-es, -s; mrv. -e): leer- vereeniging van verschillende landen om lingkweekeling.    niet elkanders voortbrengselen te belas-

Zölibat', o-: ongehuwde staat, celi-    ten en    gemeenschappelijk slechts één

baat.    inkomend recht te heffen van sommige

IZoll, m. (-es, -s; mrv. -e): (als maat:)    goederen uit andere landen (der deutsche

duim; drei - breit: drie duim breed; nach    -verein:    het Duitsche Tolverbond; die

-en messen: bij den duim meten.    -vereinstaaten: de tot het Tolverbond be-

IZoll, m. (-es, -s; mrv. Zöl’le): 1) be-    hoorende staten); -wachter, m.: grens-

lasting (op den in-, uit- of doorvoer),    kommies; -wesen. o.: administratie der

belasting aan het grenskantoor; 2) ge-    in- en uitgaande rechten; -zettel, m.: Zie

meentelijke impost; 3) (fig.) tol; den - der    -schein.

Natur bezahlen: den tol aan de natuur zol'len, w. b.: 1) de inkomende (of: de betalen, het tijdelijke met het eeuwige    uitgaande) rechten betalen yan; 2) (fig.)

verwisselen.    brengen, wijden, offeren, geven, aanbie-

IZoll, in Sam. I -amt, o.: 1) grens- den, enz. (b.v. Einem Dank -: aan iemand kantoor, kantoor van in- en uitklaring; dank betuigen; Einem Thranen -: tranen -angabe, vr.: Zie -deklaration; -ansatz, aan iemand wijden, iemand beweenen).

m. (-anschlag, m.): aanslag volgens de    Zol’ler, m. (-s; mrv. -):Zie Zöllner..

-rolle; -anschluss, m.: toetreding tot het    . ,.. ztfl’lig, bv. n.: .... duims; fünf -:

-verein; -aufschlag, m.: opcenten (mrv.) vijfduims. op (of: verhooging van) de in- en uitgaande Zollner (Zöllner), m. (-s ; mrv. -): rechten; -aufseher, m.: inspecteur bij de tolgaarder, (bijb.) tollenaar, in- en uitgaande rechten; -bar, bv. n.:    Zone, vr.: (adk.) zone, aardgordel;

belastbaar; -barkeit, vr.: belastbaarheid; (fig.) luchtstreek, klimaat.

-beamte (-bediente), m.: kommies; -be- Zoologie', vr.: dierenkunde, zoölogie; reiter, m.: kommies te paard, bereden zoolo gisch, bv. n.: dierenkundig, zoölo-kommies; -bude, vr.: kommiezenhuisje; gisch; Zoophyt', m. (-en; mrv. -en): -büreau, o.: Zie -amt; -deklaration', vr.: plantdier, dierplant.

van

aangifte aan het grenskantoor;-direktion', Zopf, m. (-es; mrv. Zöp'fe): 1) haar-vr.: directie der in- en uitgaande rechten;    vlecht, haarstreng;el; (fig.) staart (b.v.

-einkünfte, vr. mrv.: ontvangsten der in-    eene pruik); in einen - flechten: tot eenen

en uitgaande rechten; -einnehmer, m.:    strengel vlechten; 2) kuif; (van boomen:)

1) ontvanger van de in- en uitgaande    top, kruin; 3) (fam.) Einem einen -

rechten, 2) tolgaarder; -frei, bv. n.: vrij    anstecken oder drehen oder machen: aan

van inkomende (of: van uitgaande)    iemand eene knol in zijne muts draaien,

rechten, (fig.) tolvrij (Gedanken sind -frei:    (ook:) iem. beetnemen, iem. bij het lijf

spr.: de gedachten zijn tolvrij); -freiheit,    nemen, (ook:) aan iem. eene kool stoven;

vr.: vrijdom van inkomende (of: van    einen - haben: een stuk in zijn kraag

Uitgaande) rechten; -freischein, m.: ver- hebben, een fermen snipper aanhebben;

zijn, een

-n reis-

van

l) toe, aan; plaats toe;

auf einen Urt -: op eene plaats aan; 3) (met eene onbepaalde wijs achter zich, doch daarvan afgescheiden:) te,(ook:)om te; es fangt an - regnen: het begint te regenen ; es ist Zeit - gehen: het is tijd om te gaan; 4) (met eene onbepaalde wijs achter zich en daarmee één woord vormende:) Zie die woorden op hunne plaats; 5) (achter het scheidbare voorzetsel van een werkw9ord in de onbepaalde wijs en met die beiden één woord vormende:) te, (ook:) om te;

toebouwen, w. b.: dicht

I -balie, vr.: (pik.) weegbree; -band, o.: haarlint, haarbandje; -ende, o.: top, boveneinde ; -haar, o. gestrengeld haar; -holz,

o.: hout van de toppen der boomen, tophout; -lerche, vr.: (vog.) kuifleeuwerik; -perrücke, vr.: staartpruik; -trocken, bv.

n. : aan het uiteinde der takken dood; -weise, bw.: in strengels.

Zöpf'clien, o. (-s; mrv. -): 1) stren-geltje, (van pruiken:) staartje; 2) kuifje, (yan boomen:) topje; 3) (fam.) ein -haben: een beetje aangeschoten kleinen snipper aanhebben.

zöp’fen, w. b.: strengelen, vlechten;

I -zöp'fig, bv. n.: 1) gestrengeld, (van pruiken:) met een staart, 2) gekuifd.

Zorn, m. (-es, -s): toorn, gramschap, zum -e reizen (in - bringen): vertoornen, toornig maken, boos maken; in - ge-rathen |tj: in toorn ontsteken, toornig worden, boos worden; seinen - an Einem auslassen • (dk.: die Schale des -s über Einen ausgiessen): zijn gemoed koelen aan iem., tegen iemand uitvaren; I -bliek, m.: toornige (gramstorige, verwoede) blik; -entbrannt, bv. n.: in toorn (in woede) ontstoken; -gesicht, o.: toornig (gramstorig, verwoed) gezicht; -glühend, bv, n.: ziedend van toorn, in de hoogste mate verwoed; -los, bv, n.: zonder toorn, zonder drift; -muth [tj, m.: opvliegendheid; -mütnig [t], bv. n.: opvliegend; -rede, vr.: toornige (driftige) taal; -ruthe [t], vr.: (theo,) tuchtroede van Gods toorn; -schale, vr.: (theo.) straf des hemels; -stimme, vr.: toornige stem; -voll, bv. n.: hoogst verbolgen, in hooge mate vertoornd; -wort,

o. : toornig (driftig) woord; -wuth [t], vr.: razende woede; -wüthig [t], bv. n.: dol verwoed.

zor’nig;, bv. n.: toornig, gramstorig, driftig, boos; (fig.) opvliegend.

Zo'te, vr.: 1) Zie Zotte; 2) vuile kwinkslag, onkiesche aardigheid; sen: Zie zoteln.

zo’teln (zoten), w. o. h.: vuile taal uitslaan, onkiesche kwinkslagen maken.

Zo’ten, in Sam. I -gedicht, o.: vuil (onkiesch, gemeen, liederlijk) vers; -haft, bv. n.: vuil, onkiesch, gemeen, liederlijk; -lied, o.: gemeen liedje; -massig, bv. n.: Zie - haft; -reissen, o.: (het) maken van vuile kwinkslagen, (het) uitslaan gemeene taal; -reisser, m.: (pop.) vuilbek, iemand die al te los in den mond is, jachtmaker op vuile kwinkslagen; -schreiber, m.: onkiesch schrijver, schrijver die zijne pen in vuiligheid doopt.

zo'ticlit, bv. n.: Zie zotticlit.

zo tig, bv. n.: 1) Zie zotenliaft: 2) Zie zottig.

Zött'chen, o. (-s; mrv, -): 1) vlokje ;

2)    lokje, (fig.» kuifje; 3) pluisje; 4) sikje;

Zotte, vr.: 1) vlok; 2) lok, (fig.) kuif;

3)    pluis; 4) sik, (van een paard:) hielhaar; 5) flard. I Zie Zotten.

Zot tel, vr.: Zie Zöttchen; I -bar, m.: ruige beer; -bart, m.: dichte (zware, kroezige) baard; -bartig, bv. n.: zwaar (kroezig) van baard; -haar, o.: kroeshaar; -haarig, bv. n.: kroes van haar, kroezig; -hafer, m.: (pik.) wilde haver, vloghaver; -kopf, ra.: kroeskop; -lockig, bv. n.:

kroezig; -mahne, vr.: (van paard of leeuw:) lange en dichte manen (mrv.); -mahnig, bv. n.: met lange en dichte manen; -wolle, vr.: langharige wol.

zot'telig, bv. n.: Zie zottig.

zot’teln, w. o. b.: (pop.) dribbelen, draven.

Zot’ten, in Sam. I -blume, vr.: waterklaver; -haar, o.: kroeshaar; -haarig, bv. n.: kroes van haar, kroezig; -kopf,m.: kroeskop; -matte, vr.: van touw gevlochten mat.

zotticlit (zottig), bv. n.: 1) ruig; 2) haveloos; 3) (pik.) donzig, wollig.

Izu, vz. [3]: 1) te, ten, ter; - Bett: te bed; -Hause: tehuis, thuis; hier - Lande: hier te lande; - Wasser und - Lande: te water en te land; - Fuss: te voet; - Ende sein: ten einde zijn, geëindigd zijn; -Klopstocks Zeiten: ten tijde van Klopstock; - derselben Zeit: te gelijkertijd, gelijktijdig; Einen - Gast bitten: iemand ten eten vragen; - Wien: te Weenen: 2) (verscheidene andere beteekenissen:) sich - Einem wenden: zich tot iem. wenden; sich - Einem setzen: bij iemand komen zitten; - Anfange: in het begin, aanvankelijk; - erst: eerst; sich - Tode gramen: zich doodkniezen; - Staub werden: tot stof vergaan; - Boden werfen: op den grond werpen; von Tage - Tage: van dag tot dag; - einer Sache fahig: tot iets bekwaam; ein Recht - etwas haben: een recht tot of op iets hebben; Tuch -einem Kleide: laken voor eene jas; -Bette gehen: naar bed gaan. Zie ook zum en zur.

Izu, bw.: 1) toe, dicht; die Thüre -: (tsw.) de deur toe!; die Thüre ist -: de deur is toe, de deur is dicht; 2) toe nach einem Orte -: naar eene auf einen Ort

ECU WGU1U VUIUIEUUC ./ te,    vul    ?

ich hoffe ab - reisen: ik hoop te vertrekken; es ist Zeit ab - reisen: het is tijd om te vertrekken; 6) (met een bv. n. of bw. achter zich:) te, alte; - spat: te laat; -toll: te gek; - alt: te oud.

Izu, tsw.: toe! Glück -: (fam.) toe maar!, (ook:) geluk op uwe schaatsen! Glück - der Königin: lang leve de Koningin !

zuackern, w. o. h: voortploegen; w. b.: dichtploegen.

zn’bauen, w, o. voortgaan met bou\ bouwen.

Zu’beïiür, o, (-s): toebehooren.

zu’lbeissen, w. o. h. onr.: toebijten, toehappen; (fig. fam.) toe-ëten, toetasten. (*)

(*) Alle met „zu” aanvangende werk-woordèn, die niet op de hier volgende bladzijden te vinden zijn, vangen in het Ilollandsch aan met „toe”.

m. (-s; mrv. -): Zie het vr.

2) er

eeren

Ehr-

m.:

2)

vr.:

wennen; 2) fokken, opfokken.

züch’tig, bv. n.: kuisch, ingetogen; I -keit, vr.: kuischheid, ingetogenheid.

züch'tigen, w, b.: tuchtigen, kastijden; mit Worten -: bestraffen.

stil

ern

vin

m.:

zubekommeii, w. b. onr.: toekrijgen, op den koop toekrijgen.

zu’benamt (zubenannt), bv. n.: bijgenaamd.

Zuber,

Zober.

zu'bereiten, w. b.: toebereiden, klaarmaken.

Zubereitung, vr.: 1) toebereiding, klaarmaking; 2) toebereidsel.

zu’blicken, w. o. h. L3] en w. b.: toewenken, een oogje geven aan. zu’bringeit, w. b. onr.: 1) toebrengen;

2)    doorbrengen; 3) (voorkinderen:) mee ten huwelijk brengen; ein zugebrachtes Kind: een voorkind.

zubrocken, w. b.: (pop.) er bij inbrokkelen; etwas zu’zubrocken haben: iets in de melk te brokken hebben (Zie zu bw. no. 5).

Zu'brocl, o. (-s): toespijs, zu'bülmeii, w. b.: dichtmaken.

Zu busse, vr.: bijdrage. zu’Missen, w. b.: 1) bijdragen; bij inschieten, er bij inbrokken.

Zucht, vr.: 1) tucht, (inz.) krijgstucht; unter (in) der - halten: (fam.) onder den plak houden; der - entwachsen: (fig.) aan de roede ontwassen, niet meer onder den plak; keine - annehmen: niet te regi zijn; 2) (fig.) deugd; in aller - und barkeit: in alle eer en deugd; 3) fokkerij, teelt, voortteling; Yieh zur - halten: fok-vee houden; gut zur -: goed voor de fokkerij ; | -amt, o.: (hist.) tuchtmeesterschap, censoriale waardigheid, censorschap, (fig.) zedenmeesterschap; -arbeit, vr.: dwangarbeid ; -biene, vr.: koningin van een bijënzwerm (-bienen, vr. mrv.: bijen om voort te telen); -entwöhnt, bv. n.: aan tucht ontwend, (mil.) ongedisciplineerd; -fahig, bv. n.: aan tucht te wennen; -gewohnt, bv. n.: aan tucht gewoon, (mil.) gedisciplineerd; -haus, o.: tuchthuis, (fam.) spinhuis (-hausstrafe, vr.: tuchthuisstraf; -hausvater, m.: directeur der strafgevangenis, cipier van het tuchthuis); -hausler, m. (-s; mrv. -): tuchthuis-geyan-gene, (fam.) spinhuisboef; -hengst, dekhengst; -kalb, o.: kalf dat aangehouden wordt voor de fokkerij; -los, bv. n.: aan geen tucht gewend, (mil.) ongedisciplineerd; -losigkeit, vr.: vreemdheid aan alle tucht, (mil.) ongedisciplineerdheid; -meister, m.: 1) (hist.) tuchtmeester, censor, directeur eener strafgevangenis, (fig.) zedenmeester; -mittel, o.: 1) middel om aan tucht te wennen, 2) dwangmiddel,

3)    kastijding; -ochs, m.: stier, bul; -peit-sche, vr.: tuchtroede, (fig.) geesel; -pferd, o.: fokpaard; -polizei', o.: correctioneele politie (-polizeigericht, o.: correctioneele rechtbank); -ruthe 11], vr.: Zie-peitscbe ; -schaf, o.: fokschaap; -schule, vr.: strenge school; -schwein, o.: fokvarken; -stahr,

m.: fokram; -stier, m.: stier, bul; -stute,

fokmerrie; -vieh, o.: fokvee; -willig, bv. n.: handelbaar, gedwee; -willigkeit, handelbaarheid, gedweeheid, zücli’ten, w. b.: 1) aan orde en tucht

züclit'iglich, bw.: kuisch, ingetogen.

Ziiclit’ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie

Zuchtliausler.

Züclit'lings, in Sam. I -arbeit, vr.: tuchthuiswerk; -kleidung, vr.: tuchthuis-kleeding.

Zuck, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; (fig.) vertrekking, (ook:) schouder-op-haling. I tsw.: krak!, pang!, flap!, plof!, enz.

zuck'en, w. b,: trekken; den Degen -: den degen trekken; die Achseln - (mit den Achseln -) de schouders ophalen ;    I    w. o.    h.: heen en

weer gaan, op en neer gaan; (van het hart:) kloppen, (fig.) trillen; mit dem Augenlide -: knip-oogen, knippen met de oogleden; mit den Beinen -: met zijne (hare) beenen geen oogenblik zitten; es zuckt mich in die₍ Glied (es zuckt mir durch alle Glieder): het spijlt mij in mijne leden, ik heb trekkingen in al mijne leden; es zuckt mich (mir) in der Schulter: ik heb scheuten (spijlin-gen, trekkingen) in mijnen schouder; er hat nicht gezuckt: (fam.) hij heeft geen verroerd.

ziick’en, w. b.: Zie w. b. zucken.

Zuck'er, m. (-s): suiker; roher -: ruwe suiker; - sieden: suiker raffineeren; I -ahorn, m.: suiker-ahorn; -alaun, m.: suiker-aluin; -apfel, m.: zoete appel; -art, vr.: suikersoort; -artig, bv. n.:

'kerachtig; -backer, m.: suikerbakker, banketbakker; -backerei', vr.: banketbakkerij; -backwerk, o.: suikergoed, (fig.) banketbakkers-waar; -bau, m.: teelt van suikerriet; -baum, m.: Kerstboom; -bild, o.: figuur(tje) van suikergoed; -birke, vr,: (pik.) Yirginische berk; -birne, vr.: suikerpeer; -blatt, o.: (pik.) reinvaren; -bohne, vr.: suikerboon, prinsesseboon, heereboon, spergeboon; -branntwein, m.:    1) brandewijn met

suiker, 2)rum; -brecher, m.: suikertang(je); -brezel, vr.: 1) konings-krakeling, 2) zoet beschuitje; -brod, o.: 1) suikerbrood, melisbrood. 2) zoet brood, zoete beschuit; -büchse, vr.: 1) suikertrommel, 2) suikerpot, 3) suikerstrooier; -dicksaft, m.: suikerstroop; -dose, vr,: suiker-kn aster, suikerkist; -eis, o.: 1) ijs (Zie Glefror-nes), 2) suikerkorst (op gebak); -erbse, vr.: (pik.) suiker-erwt, dop-erwt, (fig.) bruidsuiker; -erde, vr.: leem om suiker te klaren; -fass, o.: 1) suikerton, suikervat, 2) (een) vat suiker;-form, vr.: sui-kervorm, vorm voor suikerbrooden; -fresser, m.: (pop.) zoetekauw, minnaar van zoet, (vog.) suikervogel; -frucht, vr.: suikerhoudende vrucht, zoete vrucht; -gast, (ins.) zilvermot; -gebackene, o.: Zie -backwerk; -geschmack, m.: suiker-smaak; -glas, o.: flesch (glas, glazen vaas) voor suikergoed: -guss, m.: suikerkorst, korst van suiker-zjelei; -haltig, bv. n.: suikerhoudend; -handel, m.:

ikerhandel; -hefen, m.: drab van geklaarde suiker; -honig, m.: 1) witte honig, 2) <■ suikerstroop ; -hut, m.: suikerbrood (-hutform, vr.: 1. vorm voor suikerbrooden; 2. vorm of gedaante van een suikerbrood); -kand (-kant), m,: kandijsuiker, klontjes-suiker; -kind, o.: (pop,)

van

bei

iets,

door

eer

zoetertje, lieverdje, (fig.) troetelkind, bedorven kindje; -kiste, vr.: suikerkist; -korb, m,: suikermand; -korn, o.: suiker-korrel, korreltje suiker (-körner, o. rarv.: muisjes, d. i. anijszaadjes in gebakken suiker); -kuchen, m.: zoete koek; -lippen, vr. mrv.: suikerzoete lippen; -löffel, vr‘: suikerlepel; -mandein, vr. mrv.: gebrande amandelen; -mann, m.: sui-kerman, minnaar van suiker; -mannchen, o.: (fam.) Joris goedbloed; -maul, o.: (pop.) zoetekauw, minnaar van zoet; -maulchen, o.: (pop.) kleine zoetekauw; -mehl, o.: 1) geraspte suiker, 2) basterdsuiker; -melone, vr.: suikermeloen; -mühle, vr.: suikermolen; -mund, m.: (fam.) flikflooier (vr.: flikflooister), suikerzoete ; -nascher, m.: Zie -maul; -papier, o.: suikerpapier, papier dat om de suiker heen zit of zat; -pferd, o.: paard(je) van suikergoed; -pflanzung, vr.: 1) suikerplanting, teelt van suikerriet, 2) suikerplantage; -pflaume, vr.: damastpruim, eierpruim, (fig.) bruidsuiker; -plantage, vr.: suikerplantage; -platzchen. o.: suiker-tabletje, borst-plaatje, (Fr.) bonbon; -pott, m.: suikerpot; -preis, m.: prijs van de suiker; -puppe, vr.: 1) popje van suikergoed,

2) (fam.) zoetelief(je), zoetertje, 3) Zie -Itind: -raffinerie’, vr.: suikerraffinaderij; -reibe, vr.: suikerrasp; -rohr, o.: suikerriet; -rosé, vr,: (pik.) roos van Damascus, muskaatroos; -rübe, vr.:

1) beetwortel, 2) suikerwortel, pieter-selie-wortel; -saft, m.: sap van suikerriet, (fig.) stroop; -sauer, bv. n.: zuring-achtig (-saures Salz: schk.: zuringzout); -saure, vr.: (schk.) zuringzuur; -schabe, wr.: (ins.) kakkerlak; -schachtel, o.: Zie -dose; -schale, vr.: suikerpot; -schaum,

m.: suikerschuim; -schote, vr.: (pik.) sui-kerpeul; -schrot, m. enk.: Zie -körner mrv.; -sieb, o.: suikerzeef; -sieden, o.: (het) suikerzieden; -sieder, rn.: suikerzieker, suikerraffinadeur; -siederei', vr.: suikerraffinaderij; -stengel, m.: stengel het suikerriet; -stoff, m.: suiker-bestanddeel; -streuer, m.: suikerstrooier; -süss, bv. n.: suikerzoet; -süsse, vr.: suikerzoetheid; -syrup, m.: suikerstroop; -tafelchen, o.: Zie -pl&tzchen; -tang,

m.: suikerbestanddeelen houdend zeegras; -teig, m.: banketbakkers-deeg; -tonne, vr,: Zie -fass; -trog, m.: suikerzieders-bak; -vogel, m.: 1) suikervogel, 2) kanarievogel; -waare, vr.: Zie -backwerk; -wein, m.: zoete wijn; -weinbeere, vr.: zoete druif; -werk, o.: Zie -waare; -wicke, vr.: zoete erwt; -worte, o. mrv.: suikerzoete woorden, flikflooierijën, pluimstrijkerij ën ; -wurzel, vr.: suikerwortel, pieterselie-wortel; -zahn, m.: Zie -maul; -zange, vr.: suikertang(je); -zwieback, m.: zoete beschuit.

zuck'erig, bv. n.: suikerdeelen bevattende; zuek’erlich, bv. n.: suikerachtig: zuck'ern, w, b.: suikeren (als bv. n.: van suiker).

Zuck ung, vr. trekking, krampachtige trekking, stuiptrekking.

zudammen, w. b.: 1) afdammen; •2) bedijken.

zu decken, w. b.:    1) toedekken,

dichtdekken, toestoppen, toemoffelen,

(fig.) dekken, bemantelen, bewimpelen, verbergen; 2) afranselen; 3) (pop.) bezopen maken, dronken maken, zu'deiclten, w. b.: bedijken, zudem', bw.: buitendien, bovendien, overigens.

zudenken, w. b. onr.: 1) Einem etwas -: iemand iets toedenken; 2) zich voorstellen als toe (als dicht, als gesloten).

zu'drangen, w. o. s. onr.: voorwaarts dringen; I sich -, w. w. onr.: 1) elkander verdringen; 2) zich opdringen, zich indringen.

zu’dringen (sich), w. w. onr.: Zie -drangen.

zu'dringlich, bv. n.: dringend; opdringend; indringend; I -keit, vr.: dringendheid; opdringerij; indringendheid.

zu drucken, w. o. h.: (typ.) maar toedrukken, maar voortgaan met drukken.

zu'driicken, w. o. h.: maar toedrukken, maar toeduwen; I w. b-: toeduwen, dichtduwen; Einem die Augen iemand (die pas overleden is) de oogen dichtdrukken; ein Auge •    ¹

etwas: 1) een oog dichtdoen bij doen alsof men iets niet ziet, 2) iets de vingers zien. zu’duften, w. o. h. [31: toeademen, zu’ebnen, w. b.: gelijkmaken, zu'eggen, w. b.: met de eg toe (d. i. dicht) maken.

zn eignen, w. b.: 1) toedichten, toeschrijven, (fig.) aanwrijven, te laste leggen (Einem etwas: iets aan iem.); 2) opdragen, toewijden; Einem ein Buch -: een boek aan iemand opdragen; 3) toe-ëigenen; sich etwas -: zich (wederrechtelijk) iets toeëigenen, (ook:) iets aan zich zelven toeschrijven.

zueignend, bv. n.: (tik.) bezittelijk; -e Fürwörter: bezittelijke voornaamwoorden.

Zu’eignung, vr.: 1) toedichting, toeschrijving, (fig.) aanwrijving, te laste legging; 2) (van boeken, muziekstukken, enz.:) opdracht; 3) (wederrechtelijke) toeëigening.

Zueignungs, in Sam. I -schrift, vr.: schriftelijke opdracht.

zu'eilen, w. o. s. [31: te gemoet snellen.

zu’eisen, w. o. s.: toevriezen, dichtvriezen.

zu erben, w. b.: (bij wijze van erfenis) vermaken, nalaten.

zuerkennen, w. b. onr.: toekennen, toewijzen; Einem den Yorzug -: aan iemand de voorkeur geven; Einem eine Strafe -: aan iemand eene boete (of: eene straf) opleggen.

Zu'erkenntniss, o. (-es; [nis; -sesR; toewijzing,

zuerst’, bw.: eerst; het eerst; voor het eerst; in de eerste plaats; wer -kommt, mahlt -: (spr.) wie eerst komt, st maalt.

zu’esseu, w. o. h. onr.: maar toeëten;

I w. b. onr.: toeëten, als toespijs gebruiken.

zu'facheln, w. b.: (dk.) toewaaieren, zufahren, w. b. onr.: toevoeren;

I w. o, onr. s.: 1) maar toerijden, (ook:) maar toevaren; frisch -: goed doorrijden;

züTTfuÏÏÏÏTÏÏT

ZUFALL.

8)

zu:

wenn

fahr zu, Kutscher: rij op, koetsier !,(ook:) rij wat harder, koetsier!; 2) (van deuren:) toeslaan, dichtslaan; 3) - auf: aanrijden op, toerijden op, (fig.) aanvliegen op, toestormen op.

Ziifall, m. (-es, -s; mrv. Zu'falle):

1) toeval, 2) toevallige gebeurtenis; durch - (durch einen -): door een toeval; ein glücklicher -: een gelukkig toeval; 3) (gnk.) toeval; kramphafte Zu-falle: zenuwtoevallen.

zu'fallen, w. o. onr. s,: 1) toevallen, dichtvallen; 2) toevallen, ten deel vallen ; das ist mir durchs Loos zugefallen: dat is mij door het lot ten deel gevallen;

(jag.) in den strik .loopen, zich laten verschalken.

zu'fallig, bv. n.: toevallig; I -keit, vr.: toevalligheid.

zufalten, w. b.: toevouwen, dichtvouwen; I sich w, w.: toevouwen, zu fegen, w. b.: bijvegen, aanvegen, zu’fertigen, w. b.: toezenden, zu'flattern, w. o. s. [3]: aanfladderen [opl.

zu’flicken, w. b.: (kapotte plekken:) repareeren, maken; (gaten in kousen:) stoppen,

zu'fliegeii, w. o. onr. s,: 1) maar toevliegen; 2)    - auf: aanvliegen op;

3) (met 3en nmv.) der Sperber fliegt der Taube zu: de sperwer vliegt op de duif aan; der Luftballon flog dem Meere zu: de luchtbal vloog op de zee aan (vloog zeewaarts); wo Tauben sind, da fliegen Tauben zu: (spr.) aan wie veel heeft zal veel gegeven worden.

zu’flielien, w. o. onr. s.: maar toevluchten ; (met 3en nmv.) aanvluchten op, de vlucht nemen naar.

zufliessen, w. o. onr.: toevloeien, tq.estroomen; die Worte fliessen ihm hij heeft altijd een rijken woordenvloed tot zijn dienst.

zu flossen, w. b.: vlotten naar; Zu-flösser, m. (-; mrv. -): houtvlotter. Zuflucht, vr.: toevlucht.

Zu'fluchts, in Sam. I -ort, m. (-statte, vr.): toevluchts-oord, toevlucht.

Zu flug, m.: vlucht (d. i. het vliegen) naar.

Zii'fluss, m.: toevloed (ook fig.); Zu’flüsse, m. mrv.: (fig.) middelen (bronnen) van bestaan, hulpbronnen.

zu flüstern, w. b.: toefluisteren (Einem etwas: iets aan iemand).

zu'fluthen [t], w. o. s. L31: toevloeien, toestroomen.

zufolge, vz. [2 en 3: ten gevolge [van], ingevolge.

Zuförder, in Sam, I -schacht, m.: (mnw.) put (schacht) om het uitgegravene erts naar boven te brengen.

zuför'derst, bw.: allereerst.

zu’fragen, w. o. h. onr.: (fam.) navraag doen, vragen naar; ich will morgen wieder -: ik zal morgen nog eens'komen hooren.

zu’fressen, w. o. onr. h.: (gem.) maar toevreten.

zufrieden, bv. n.: 1) tevreden; Einen - stellen: iemand tevreden stellen; - sein mit: tevreden zijn met; ich bin es -: het is mij wel, ik heb er vrede mee; 2) met vrede, met rust, ongemoeid; Einen -

lassen: iemand met vrede laten, iemand ongemoeidlaten; 3) getroost; sich - geben: het zich getroosten, zich er in schikken;

I -heit, vr.: tevredenheid; -heit geht über Reichthum [tl: (spr.) tevredenheid is de grootste schat.

zu’frieren, w. o. h. onr.: toevriezen, zu'fügen, w. b.: 1) toevoegen, toebrengen; Einem Schaden-: aan iemand schade toebrengen, iemand benadeelen;

2) er aan toevoegen, er bijvoegen.

zufiililen, w. o. h.: (pop.) voelen, tasten.

Znfnhr, vr.: toevoer, aanvoer; zu-führen, w. b.: toevoeren, aanvoeren; Zu'führer, m. (-s; mrv. -) toevoerder, aanvoerder, (pik.) toevoerkanaal, (fig. gem.) koppelaar; Zu'führerin, vr. (mrv. -nen): (fig. gem.) koppelaarster.

zirfüllen, w. b,: 1) er bij gieten, 2) er bij doen; w. o. h.: maar toegieten.

IZug, m. (-es, -s; mrv. Zü’ge) 1) trek (in verschillende beteekenissen); (fig.) ruk; ein - mit der Feder.: een trek met de pen, een pennetrek, (fig.) een penne-streek; ein - mit dem Pinsel: een penseelstreek; ein - im Rauchen: een trek (een haal) in het rooken (van pijp of sigaar); ein - mit dem Fischnetze: een trek (een haal, een ophaal) met het vischnet; ein - im Gesichte: een trek in het gezicht, een gelaats-trek (er hat alle Züge von seinem Tater: hij heeft al de trekken van zijn vader); das ist ein schoner (ein hasslicher) - seines Charak-ters: dat is een mooie (een leelijke) trek in zijn karakter; der - zum Verbotnen: de trek naar het verbodene; dieses Pferd ist gut zum -e: dit is een goed trekpaard, dit paard trekt goed; dieses Pflaster hat einen guten -: deze pleister trekt goed; • es geht ein - hier: het trekt hier, het tocht hier; die ersten Züge einer Figur ent-werfen: den omtrek (de buitenlijnen) eener figuur in schets brengen; in den letzten Zügen liegen: in de laatste stuiptrekkingen liggen, op het uiterste liggen, op sterven liggen; 2) teug; in Einem -e (auf Einen -): in één teug, in één slok;, kleine Züge thun: kleine teugen nemen, met kleine teugjes te gelijk drinken; 3) (in dam-, schaak-, domino-spel, enz.:) zetj einen glücklichen - thun: een gelukkigen zet doen; keinen - thun: (fig. fam) zich niet verroeren; 4) tocht, (inz.) veldtocht; die Armee ist in vollem -e: de armee is in vollen marsch; im -e sein: aan den gang zijn, (fig.) op dreef zijn;

er einmal im -e ist: als hij eens op dreef is; 5) trein, spoortrein; (art.) artillerie; (mil.) colonne; (van vogels;) vlucht, troep, zwerm; (fig.) stoet; ein - Pferae: een span paarden ; ein - Ochsen: een juk ossen; (aan orgels:) register; (aan pompen:) zuiger; (aan alle ineenschuivende voorwerpen:) schuif; (van geweren:) getrokken loop; 6) - um - handeln (- für -handeln): handel drijven a contant.

jZug, in Sam. I -ameise, vr.: trekmier;, -artikel, m.: (kph.) artikel dat in trek is; -band, m.: lus; -baum, m.: wip van eene ophaalbrug; -bohrer, m.: (kuipers-)bodem-trekker; -brücke, vr.: ophaalbrug; -fisch, m.: trekvisch; -führer, m.: aanvoerder van den stoet (of: van den troep), (op spoor-

WW

m.:

maken, Z) pasmaken.

zu’graben, w. o. onr. h.: maar toespitten, maar toegraven; I w. b. onr.: toegraven, dichtspitten; (fig.) begraven.

zugreifen, w. o. h. onr.: 1) toegrijpen; (aan den maaltijd, fam.) toetasten, (fig. fam.) briezelen, zijne handen niet thuis houden; 2) (van van

wegen:) hoofdconducteur van den trein; -garn, o.: treknet; -geschirr, o.: trektuig; -gevögel, o.: trekvogels (mrv.); -graben,

m.: afvoergreppel, tochtsloot; -haken, m.: Zie -bohrer; -haspel, m.: kraan, windas, hijschtuig; -heuschrecke, vr.: treksprink-haan; -leder, o.: trek-leder, leer dat rekt; -leine, vr.: 1) trektouw, 2) (schuitenvoerders-^’aaglijn; -linie, vr.: (wsk.) treklijn, (mil.) colonne; -loch, o.: trekgat,tochtgat, luchtgat; -luft, vr.: tocht, trekking, luchtstroom; -luftig, bv. n.: tochtig, trekkend; -maus, vr.: trekmuis; -meister, m.: (op spoorwegen:) hoofdconducteur van den trein; -messer, o.: schaafmes; -mittel, o.: (hik.) trekmiddel, trekpleister; -nagel, houten spie. spij ; -netz, o.: treknet;-ochs,

m.: trek-os; -oper, vr.: (tnl.) opera die menschen trekt, opgang makende opera; -ordnung, vr.: orde van den stoet of optocht; -papier, o.: vloeipapier, (pop.) kladpapier; -pferd, o.: trekpaard; -pflaster, o,: trekpleister; -ramme, vr.: heiblok; -raupe, vr.: (ins.j trekrups; -recht, o.: Zié Abzugsrecht; -riemen, m.: trek-riem; -rind, o.: als trekdier gebezigd rund; -rohr, o.: trekbuis; -röhre, vr.: trekgat, trekbuis; -rolle, vr.: katrol; -ross, o.: trekpaard; -schaft, m.: rekbare laarze-schaft; -schiff, o.: 1) gesleept wordend vaartuig, 2) trekschuit; -schirm, m.: tochtscherm, (in kamers:) kraamschot; -schnalle, vr.: gesp (om .... dichter toe te halen); -schnur, vr.: koord (om .... open en dicht te trekken); -seil, o.: trektouw; -stange, vr.: 1) pompstok, zuiger-stang, 2) hefboom; -stiefel, m. mrv.: rek-laarzen ; -stück, o.: (tnl.) stuk dat trekt, stuk dat menschen trekt; -stuhl, m.: weefstoel; -takel, o. (-tau, o.): trektouw ; -taube, vr.: trekduif; -thier [t], o.: trekdier, trekbeest; -thor, o : valpoort, valluik; -thüre, vr.: tochtdeur; -vieh, o.: trekvee; -vogel, m.: trekvogel; -volk, o.: zwervend volk, volk zonder vaste woonplaats; -wagen, m.: 1) wagen van een spoortrein,

2) locomotief; -weise, aan troepen, (mil.) in pelotons, (ook:) in colonnen; -werk, o.: 1) trek-werk, 2) trek-letters (mrv.), (fig.) krullen (mrv.); -wind, m.: 1) tocht, tochtende luchtstroom, 2) passaatwind; -winde, vr.: takel, hijschblok, hijschtuig, kraan.

Zu gabe, vr.: toegift, zu’gaffen, w. o. h.: (fam.) staan te gapen.

Zngang, m.: toegang; zu’gangig, bv.

n.: Zie zuganglich.

zuganglich, bv. n.: toegankelijk, genaakbaar; I -keit, vr.: toegankelijkheid, genaakbaarheid.

Zü gej vr.: tijk. I m. mrv. Zie Zug. I Zü'geglóckchen, o.: doodklok.

zugeben, w. b. onr.; 1) toegeven,zich niet langer of in het geheel niet verzetten tegen; (fig.) toestaan, vergunnen, veroorloven; 2) (op den koop) toegeven; 3) (in ’t kaartspel:) bekennen, van dezelfde kleur bijspelen; 4) Einem einen Gehülfen -: aan iemand eenen helper toevoegen; I w. o. h. onr.: Zie no. 1 w. b.; klein -: (fam.) zoete broodjes bakken, bakzeil halen, het hoofd in den schoot leggen.

zugedenken, w. b. onr.: toedenken.

zuge’gen, bw.: - sein: (er bij) tegenwoordig zijn.

zn’gehen, w. o. s. onr.: 1) toegaan, in zijn werk gaan; es geht nicht mit rechten Dingen zu: het gaat niet richtig toe; es müsste mit dem Teufel dan zou de duivel in het spel moeten wezen; 2) toegaan, dichtgaan (b.v. deuren; wonden; bij vriezend weder de rivieren; enz.); 3) toe-loopen; spitzig    spits toeloopen;

4) doorloopen; stark -: goed door-stappen, stevig doorstappen; 5) ab- und zugehen: af en aan loopen, komen en gaan; 6) - auf: aanloopen op, toeloopen naar; auf Einen oder auf etwas op iemand^ of op iets toeloopen; dem Ende op zijn einde loopen. het einde nabij zijn.

Zu’geliör, o. (-s): toebehooren; zu'ge-hören, w. o. h. [3): toebehooren laan]; zu'gehörig, bv. n.: (daar) bijbehoorend.

Zii'gel, m. (-s; mrv. -): teugel; die -der Eegierung: de teugels van het bewind ; Einen im - halten (Einem den -kurz halten): iemand in toom houden, iem. in bedwang houden, iem. in ontzag houden, iemand onder den duim houden; einem Pferde in den - fallen: een paard tot staan brengen, een paard doen stilstaan; einem Pferde oder Einem den -schiessen lassen: aan een paard of aan iemand den vrijen teugel geven; mit verhangtem - reiten: met losse teugels rijden, in vollen galop rijden; I -brassen, m.: zeebrasem; -hand, vr.: (rs.) linkerhand; -los, bv. n.: toomeloos (ook fig.); -losig-keit, vr.: toomeloosheid (ook fig.).

zn geln, w. b.: optoomen (een paard), den toom aandoen; (fig.) beteugelen, breidelen.

zugeloben, w. b.: toewijden. Zugemüse, o.: groente (als bijspijs), zu’genannt, bv. n.: bijgenaamd, zu’gesellen, w. b.: toevoegen; I sich -, w. w. [3]: zich aansluiten [bij], zich vereenigen [met].

zu'ge stehen, w. b. onr.: Zie no. 1 zugeben.

zu'getban, bv. n.: toegedaan, toegenegen; Einem (einer Sache) - sein: iem. (iets) toegedaan zijn.

zu’giessen, w. o. onr. h.: maar toegieten; w. b. onr.: 1) er bij gieten, 2) toegieten, volgieten.

Zu’gift, vr.: 1) toegift; 2) Zie het woord Ulitgift. zü’gig, bv. n.: tochtig, zu’gig, bv.n.: om te trekken dienende; ein -er Ochs: een trek-os.

zu’gittern, w. b.: traliën, met traliewerk dichtmaken.

zugleicli', bw.: te gelijk; I -sein, z. n. o. (-s): gelijktijdig bestaan.

zugleichen, w. b. onr.: 1) gelijkmaken, 2) pasmak

i houden; 2) (van voorwerpen, b.v. een anker:) vatten, houvast vinden, zu gucken, w. s. h,: toekijken, zu'gürten, w. b.: toegorden. Zuguss, m. (-es; mrv. Zu’güsse);

1) bijgieting; 2) bijgietsel.

ZDHaFTELK.

mMU.

zuliafteln, w. b.: Zie zuhefteln. zulialten, w. b. onr.: toehouden, dichthouden; I w. o. onr. h.: (pop.) woord houden; - mit: 1) de zaak eens zijn met, 2) in ongeoorloofde betrekking staan met, (fam.) het houden met.

Zuhaltung, vr.: 1) toehouding, dicht-houding; 2) sluithaak; 3) sluitveer (in een slot, onder de plaat).

zu liangen, w. o. onr. h.: nach .... -: naar .... overhellen.

'hangen, w. b.: toehangen, dicht-hangen.

zu’liarken, w. b.: bijrijven, bijharken.

zu’liarschen, w. o. s.: (van wonden:) dichtgaan.

zu’hauclien, w. b.: toe-ademen. zu'hauen, w. b.: ten ruwste behak-ken, ten ruwste behouwen; I w. o. h.: toehakken; (fig. fam.) er op slaan, maar toeslaan.

zuhefteln, haken.

zu'heften, w. b.: hechten, ineen-rijgen.

-u’lieilen, w. o. s. en w. b.: heelen. zu’helfen, w. b. onr.: helpen, de behulpzame hand bieden aan.

zu herrschen, w. o. h.: op hoogen toon toespreken, zuhin'terst, bw.: achteraan, zu hobeln, w. b.: bijschaven, zu’horchen, w. o. h.: luisteren; (fam.) luistervinken; I Zu’horcher, m. (-s; mrv. -): luisteraar, (fam.) luistervink.

zu'horen, w. o. h. [3]: aanhooren, luisteren [naar]; I Zu’hörer, m. (-s; mrv. -): toehoorder; Zü'hörerin, vr. (mrv. -nen): toehoorster, toehoorderes; Zu-hörerschaft, vr.: toehoorders (mrv.), schare toehoorders.

zu’jagen, w. b. [3]: aanjagen [op], jagen |naar]; ! w. o. s.: voortrennen, voorthollen; - auf (of: - met 3en nmv.) : 1) aanrennen op, aanhollen op, 2) maar doorhollen op .... aan, 3) maar doorjagen op .... aan.

ujauchzen, w. o. h. en w. b.: toejuichen; Einem -: iem. toejuichen; Einem Beifall -: iemand toejuichen (ten teeken van goedkeuring).

zu’jubeln, w. o. h. zujauchzen. zukaufen, w. b.: (spl.) bijkoopen. zu’kehreu, w. b.: [3]: 1) toeyegen [naar]; 2) Einem den Rücken -: d den rug toekeeren. zu’ketteln, w. b.: met een kettinkje (of met kettinkjes) dichtmaken.

zu'ketten, w. b.: met een ketting (of met kettingen) sluiten.

Zu'klaug, m. (-es, -s; welluidende samenklank;

(fig.) harmonisch geluid.

zu'klappen, w. o. s. en w. b.: toeslaan, dichtslaan.

zu’klatschen, w. o. h. en w. b.: Einem -: tegen iemand in de handen klappen, door handgeklap iemands aandacht trekken; Einem Beifall -: iemand toejuichen met handgeklap.

zu’kleben, w. b.:    1) toeplakken,

dichtplakken; 2) er op vastplakken.

zu

leman

zu'kleiben, w. b.: Zie zukleben. zii'kleiden, w. b.: (zeew.) om woelen, bewoelen.

zukleistern, w. b.: Zie zukleben. zuklemmen, w. b.: dichtdrukken, dichtwringen.

zuklettern, w. o. s.: maar toeklim-'    1 - - - aanklimmen, [naar]

Zie - met

w. b-: toehaken, dicht-

en w. b.: Zie

mrv. Zu’klange): (muz.) accoord;

men; [3] -: [op ] ...

... toeklauteren ; auf ..

3en nmv.

zu'klimmen, w. o. onr. s.: Zie

zuklettern.

zu klinken, w. b.: (eene deur:) op de klink doen.

zu'knöpfen, w, b.: toeknoopen, dichtknoopen (met knoop in knoopsgat),

zu knüpfen, w, b.: toeknoopen (door eenen knoop te leggen), toebinden, dichtbinden.

zu kommen, w. o. onr. s,l) er toe komen, zoo ver komen, (ook:) er aan komen; wie komme ich dazu: hoe kom ik er toe?, hoe kom ik zoo ver? (ook:) hoe kom ik daaraan?» met welk recht of op krijg ik dat?; 2) ter hand komen, geworden; sein letztes Schreiben kam mir zu, als ich ...; zijn laatste brief gewerd mij, toen ik .. .; die Nachricht ist mir von Wien zugekommen: de tijding is mij uit Weenen geworden; 3) (van stieren, hengsten, enz.:) er op springen, (fig.) dekken; 4) (fig.) ten deel vallen; 5) - lassen: doen toekomen; Einem etwas

ond waarvan

doen toekomen; Einem etwas - lassen: aan iem. iets doen toekomen aan iem. iets

doen geworden (Zie ook 8 reg. lager); den Teig - lassen: het deeg (het beslag) laten rijzen; I w. onpers. onr. s.: toekomen; es kommt mir zu: het komt mij toe (het is iets waarop ik recht heb, het is iets waartoe ik de bevoegdheid heb); es kommt ihm nicht zu: het komt hem niet toe, hij heeft het recht niet; Einem etwas - lassen: aan iem. het recht op (of de bevoegdheid tot) iets afstaan (Zie ook 11 reg. hooger).

zu’korken, w. b.: dichtkurken.

Zu kost, vr.: bijspijs.

zukratzen, w. b.: toekrabbelen, dichtkrabbelen, volkrabbelen; I w. o. h.: maar toekrabbelen.

zu'kriegen, w. b.: (pop.) toekrijgen, dichtkrijgen; (ook:) als toegift krijgen, op den koop toekrijgen.

Zu'kunft, vr.: toekomst; (theo.) ophanden zijnde komst (des Heeren), (kkl.) advent; in -: voortaan, in het vervolg; in die - sehen: in de toekomst zien; I -ahnend, bv. n.: een voorgevoel van de toekomst hebbende.

zu'künftig, bv. n.: toekomstig; die -e Zeit: de toekomst, (tik.) de toekomende tijd; I bw.: voortaan, in het vervolg.

zulaclieln, w. o. h. [3|: glimlachen Itegen], (fig.) toelachen; I w. b. Einem Beifall -: goedkeurend tegen iem. glimlachen.

zu’laclien, w. o. h. [3]; lachen [tegen]; (fig.) toelachen; I w. b.: lachende te staan of te kennen geven.

zu'laden, w. b. onr.: (kpv.) ein Schiff -: de lading van een schip vol maken.

Zu'lage, vr.:    1) toelage; (fig.) ver

meerdering, bijvoeging; 2) toevoegsel (om

ver-

<-n.

w. w.:

w. o. s.: (pop.) lanter-o.: (pik.) smeer-

o. :

eener

een gewicht of een getal vol te maken);

3)    (bij slachters:) spul dat de kooper als vleesch moet betalen (b, y. beenderen, zenuwen, vellen, enz.); 4) (van bruggen:) bovenbouw; (tim.) pasgemaakt hout.

znlangen, w. b.: toereiken, aanreiken, aangeven, over reiken; I w. o. h.:

1)    de hand uitsteken; (aan tafel:) zich zelve(n) bedienen, (fam.) toetasten;

2)    lang genoeg zijn; (hg.) toereikend zijn, voldoende zijn.

Zu’langer, m. (-s; mrv. -): handrei-ker, helper: (mtsl.) opperman.

zu'langlicli, bv. n.: voldoende, toereikend: I -keit, vr.: toereikendheid.

zu’lasseu, w. b. onr.: 1) toelaten, dichtlaten, dicht laten blijven; 2) toelaten ; Einen -: iemand toelaten, aan iemand toegang vergunnen; Einem etwas -: aan iem. iets toelaten of vergunnen; wenn es die Zeit zulasst: als de tijd het toelaat; den Stier zur Kuh -: den stier bij de koe toelaten; den Hengst -: den hengst (bij de merrie) toelat

zulassig, bv. n. aannemelijk; I -keit, vr.: aannemelijkheid.

zu lasslich, bv. n.: Zie zulassig.

Ziilassung-, vr.: toelating (i.a.b.).

Zulast, vr.: toelast.

Zu'lauf, m. (-es, -s): toeloop; den -haben: (van winkels, predikanten, enz.:) den loop hebben, vele menschen trekken ; Ab- und Zulauf des Meeres : eb en vloed.

zu’lauf en, w. o. s. onr. 1) maar toeloopen, voortgaan met loopen ; 2) komen toeloopen, komen aansnellen; Einem -: naar iem. toeloopen, op iem. aanloopen; es lauft ihm Alles zu: alles loopt naar hem toe; 3) spitzig -; spits toeloopen;

4)    (van gaten:) dichtloopen, volloopen (b.v. met zand).

Zu lege, in Sam. I -messer, o.: knipmes.

zu’legen, w. b.: 1) toeleggen, dicht-leggen, er bovenop leggen; (een brief:) toevouwen, dichtvouwen; 2) ineenzetten, in elkander zetten; 3) er aan toevoegen, er bijvoegen; 4) einen Riss -: eene schets (eene teekening) maken van; I sich -, zich aanschaffen; sich einen Bedienten -: een bediende (eenen knecht) nemen; sich einen dicken Bauch -: een (hang)buik krijgen.

zu'leimen, w, b.: toelijmen, dicht-lijmen.

zu lenken, w. b.: wenden (naar), richten (naar); | sich -, w. w.: overhellen (naar).

zuletzt, bw.: 1) ten laatste, op het laatst, eindelijk; 2) het laatst; ganz het allerlaatst.

zu'lötlien [t], w. b.: dichtsoldeeren.

Zuip, m. (-es, -s; mrv. -e): (pop.) dotje (om op te zuigen); I -flaschchen, o.: zuigfleschje.

zui pen, w. o. h. en w. b,: (pop.) zuigen, lurken.

zum {= zu dem), vz. met lidw.: -Ersten: ten eerste, eerstens, in de eerste plaats; - ersten Male: voor de eerste maal, voor het eerst; - Wenigsten: op zijn minst; nicht - Besten: niet te best;

- Beispiel, bij voorbeeld; - Muster nehmen: tot voorbeeld nemen; Papier - Schreiben: papier om te schrijven, schrijfpapier; -

Helden geboren: geboren om een held te worden; Einen - Könige machen: iem, koning maken.

zu'macken, w. b.: toemaken, dichtmaken; I w. o. h.: (pop.) voortmaken, spoed maken.

zumal, vgw.: vooral, voornamelijk.

I - bw.: gelijktijdig, te gelijk, opeens.

Zu’mass, o. (-es): toemaat, toegift.

zu’mauern, w. b.: toemetselen, dicht-metselen.

zumeist', bw.: meestens, meeren-deels.

zumessen, w. b. onr.: toemeten; (fig.) toeschrijven.

zu’misclien, w. b.: bijmengen.

Zum'pel, m. (-s: mrv. -): kwibus, kwast, gek.

zumpeln, fanten.

Zum penkraut,

wortel.

zümp’ferlicli, bv. n.: (pop.) Zie

zimperlicli.

zumutlicii Tt], w, b.: Einem etwas -:

1) aan iem. iets toedichten; 2) iets van iemand verlangen of vergen.

Zumutliung; ft], vr.: 1) toedichting, gedachte (die men zich van iemand of van iets vormt); 2) toedenking,

zunaclist', bw. en vz. 13]: 1) het dichtstbij, het naast; 2) allereerst, in de allereerste plaats; 3) voornamelijk, hoofdzakelijk.

Zu’nahme, vr.: toeneming, aangroei-ing, aanwas, vermeerdering; (fig.) vordering, voortschrijding, vooruitgang.

Zu'name, m. (-ns; mrv. -n): 1) toenaam; 2) bijnaam, scheldnaam.

zu namsen, w. b.: een bijnaam geven aan.

zu’nasen (sicli), w. w.: verstopt worden of zijn.

ziintl, in Sam. I -bar, bv. n,: ontvlambaar; -barkeit, vr.: ontvlambaarheid; -deckel, m.: (art.) kap op het zundgat^ -feld, o.: (art.) kamer van het zundgat; -hölzchen, o.: lucifertje; -korn, o.: (art.) pijpje van het zundgat; -kraut, o.: Zie -pulver; -kugel, vr.: 1) bom, 2) granaat,

3) gloeiende kogel; -licht, o.: (art.) lontstok; -loch, o.: (art.) zundgat (-loch-kappe, vr.: Zie -deckel); -papier, fidiboes, papiertje om eene pijp of sigaar aan te steken; -pfanne, vr.: pan van een geweer, laadpan; -pulver, o.: pankruit (-pulver aufschütten: kruit op de pan doen); -röhre, vr.: buisje (pijpje) bom of granaat; -ruthe [t], vr.: lontstok; -schwamm, m.: zwam, (fig.) tonder; -schnur, vr.: Zie -strick; -stange, vr, (-stock, m.): lontstok; -strick,m.:gezwinde lont; -stück, o.: Zie -feld; -wurst, vr.: (art.) kruitworst.

ziin den, w. o. h.: 1) vuur vatten, ontvlammen, ontbranden; 2) (van vuurvlammen :) om zich heen grijpen; 3) Einem -: licht voor iemand aansteken, iemand lichten; I w. b.:    1) aansteken, vlam

doen vatten; 2) de vlammen mededeelen aan.

zün dend, bv. n.: ontvlambaar; (hik.) voor ontsteking vatbaar.

Zun’der, m. (*s): 1) lont; 2) tonder,, (ook:) zwam; 3) (fig.) liefde-vonk; (ook:)

om

voor.

gemass,

ton

ZUNDERARTIG,

1006

ZüNGLER.

oorlogsfakkel; dieser - langt nicht: deze lont vat niet; I -artig, bv. n.: zwamachtig; -baum, m.: (pik.) berg-den, wilde pijnboom; -brenner, m.:    1) tondermaker,

2)    aansteker van de lont; -büchse, vr.: tonderdoos; -holz, o.: yermolmd hout, (fig.) zwam ; -lappen, m. mrv.: lappen tonder van te branden; -taschchen, o.: gereedschap om vuur te slaan (vuurslag, vuursteen en tonderdoos).

Zün der, m. (-s; mrv. -): 1) aansteker; 2) eerste kolenbranders*oven;

3)    pijpje (buisje) eener bom of granaat.

Zündung, vr.: ontvlamming; (hik.) ontsteking; (bij vuurwerkmakers:) kruit waarmee een vuurpijl gevuld is.

zu’nehmeii, w. o, h. onr.: toenemen; an Weisheit -: toenemen in wijsheid, wijzer worden; am Verstande -: toenemen in verstand, verstandiger worden; am Leibe -: dikker worden; an Kratten -: in krachten. toenemen, in krachten winnen; im Alter -: toenemen in jaren, ouder worden; die Tage nehmen zu: de dagen lengen; bei -den Jahren: bij het toenemen van de jaren; der -de Mond: de wassende maan.

zu’neigen, w. b.: doen overhellen; sich w. w.: (wsk.) convergeeren, uitloo-pen in één punt; sich w. w. [3]: overhellen [naar].

Zuneigung;, vr.: overhelling; - zu: (fig.) genegenheid

zu'nesteln, w. b.: toerijgen, dicht-rijgen.

Zunft, vr. (mrv. Zünfte): gilde; (fig.) vereeniging, genootschap; (gem.) bent, kliek; I -brief, m.: gildebrief; buch, o.: gildeboek; -geist, in.: bentgeest; -bv. n.: overeenkomstig het reglement van het gilde; -genoss, m.: lid van het gilde, gildebroeder; -gesetz, o.: wet (reglement) van het gilde; -glied, o.: Zie-genoss; -haus, o.: gildehuis; -herr, m.: overman (van een gilde); -mahl, o.: gilde-maaltijd; -massig, bv. n. : Zie -gemass; -meister,

m.: gildemeester, (in het oude Rome: gemeensman, tribuun); -meisteramt, o.: gildemeesterschap, hist.: tribunaat; -recht,

o.: gilderecht; -stube, vr.: gilde-kamer; -verfassung, vr.: instelling van een (het) gilde; -versammlung, vr.: vergadering van het gilde; -verwandte, m.: Zie -genoss; -weise, bw.: 1) als gilde, 2) aan gilden; -wesen, o.: gilde-wezen; -zwang, m.:

1) gehoudenheid der gildebroeders, 2) band van het gildewezen.

Zunf ter, m. (-s; mrv. -): lid van het gilde, gildebroeder.

zünf’tig, bv. n.: 1) van een «het) gilde, 2) tot een gilde vereenigd; - werden: een gilde vormen; - machen: in een (het) gilde opnemen; I -keit, vr.: gildeschap.

zünf’tigen, w. b.: in een (het) gilde opnemen.

Zïiiift’ler (Zunft ler). m. (-s; mrv. -): Zie Zunfter.

Zunge, vr.: (van menschen en dieren:) tong; (een bekende zeevisch:) tong; (fig.) taal; (adk.) landtong; (van gespen:) tong; (in een slot:) schoot; (in schoorsteenen:) afzonderlijke rookvang, middelschot; (aan geweren en pistolen:) trekker; (aan

weegschalen:) evenaar; (muz.) (aan blaasinstrumenten:) mondstuk, (van orgelpijpen:) tongwerk; (van een scheepsmast:) spil; eine geraucherte -: eene gerookte (osse-)tong; eine schwere - haben: brijën, brouwen, de letter „r” niet goed uitspreken; eine gelaufige - haben: rad van tong zijn, goed ter taal zijn; die Gabe fremder -n haben: vreemde talen kunnen spreken; Einen über die - springen lassen: iem. over de tong laten gaan, iem. bebabbelen, (inz.) iemand achter zijn rug beschenden; einem Kinde die - lösen: (hik.) een kind van den tongriem snijden; Einem die -lösen: (fig.) iemands tong losmaken, iemand aan het praten krijgen; das Herz auf der - haben: (fig.) het hart op de tong hebben liggen, spreken zooals het hart het opgeeft; es schwebt mir (es liegt mir, ich habe es) auf der -: (fig.) het ligt mij op de tong, ik heb het op mijne lippen Zie Zungen.

Züng'elvhen, o. (-s; mrv. -): tongje; züng’eln? w. o. h.: met de tong spelen, (fig.) spits toeloopen, (van de vlammen bij eenen brand:) met vurige tongen telkens naar nieuw voedsel likken.

Zung en, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) tong-ader, kikvorsch-ader onder de tong; -band, o.: (ontl.) tongriem; -bein, o.:(ontl.) tongbeen; -blatt, o.: (pik.) tongblad,tong-kruid; -blutader, vr.: Zie -ader; -buch-stab.e, in.: (tik.) tongletter; -drescher, m.:

1) zwetser, snoever, bluffer, 2) woordver-draaier, spijkers op laag water zoeker; -drescherei’, vr.: 1) gezwets, snoeverij, blufferij, 2) woordverdraaierij,(het)spijkers op laag water zoeken; -drücker, m.: Zie -halter; -drüse, vr.: tongklier, onder de tong liggende klier; -entzündung, vr.:

g-ontsteking; -faul, bv. n.: moeielijk sprekende, moeielijk ter taal; -fehler, ra.:

1) spraakgebrek, 2) taalfout; -fertig, bv.

n.: vlug met de tong, (fig.) rad ter taal, (ook:) rederijk; -fisch, m.: tong (de bekende zeevisch); -fleisch, o.: vleesch van de tong; -forrn, vr.: vorm (gedaante) eener tong; -förmig, bv. n.: tongvormig;-freund, m.: (fam.) vriend met den mond; -geschwür, o.: tongzweer;-halter, m.: (hik.) tonghoudfer, neerdrukker van de tong; -haut, vr.: (-hautchen, o.): tongvlies, huid (vel) der tong; -held, m,: (fam.) held met den mond; -kraut, o.: Zie -blatt; -krebs, m.: kanker in de tong; -lahmung, vr.: verlamming van de tong, belemmering in de spraak; -los, bv. n.: zonder tong;-loser, ra.: (hik.) losmaker van de tong; -muskei,

m.: tong-spier; -naht, vr.: tongnaad; -nerve, vr.: tongzenuw; -pfeife, vr.: orgelpijp met tongwerk; -senaber, m.: tong-schrappertje; -schwert, o.: (fig.) scherpe tong; -spitze, vr.: tip der tong; -stein, m.: (min.) tongsteen; -simde, vr.: met de tong bedrevene zonde, (fig.) zonde met woorden; -vorfall, m.: zwélling van de tong; -warze, vr.: knobbeltje op de tong;-wurm;

m.: worm (eene zenuw onder de tong der honden); -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van de tong;-zapfehen, o.: keellelletje, huig; -zergliederung, vr.: ontleding van de tong.

...züng'lg, bv. n.: ...tongig; Zie b.v.

zweizüngi g.

Zfing ler, m. (-s; mrv.-): 1)lekkerbek,

gaan.

aanre-

wei-

onr.:

w. w. onr.:

smulbroer; 2) Zie Zuckermaul; 3) Zie Schwatzmaul.

zunicht', bw.: te niet; - machen: (fam.) te niet doen; - werden: (fam.) te niet gaan.

zunicken, w. o. h. [3] en w. b.: toeknikken.

zu’nötliigen [t], w. b.: opdringen, zu ordnen, w. b.: toevoegen; Einem Einen -: iemand aan iemand toevoegen (b. v. als helper, als plaatsvervanger, enz.).

zu'peitscïien, w. o. h.: (fam.) de zweep niet sparen; peitsch zu, Kutscher: leg er de zweep overheen, koetsier!

zupf, in Sam. I -bar, bv. n.: uit te pluizen; -seide, vr.: vloszijde.

zup'fen, w. b.: 1) trekken; Einen heim Ohre iemand aan zijn oor trekken; 2) uitpluizen; (ook:) uitrafelen; Seide, Wolle u. s. w. -: zijde, wol, enz., uitpluizen.

Zup'fer, m. (-s; mrv. -): pluizer. zu’pfliigen, w. b.: (het zaad:) onder de aarde ploegen.

zu'pfropfen, w. b.: 1) diehtkurken;

2) met een stop dichtmaken.

Ziipf’sel, o. (-s): pluksel, zuplatzen, w. o. s.: (pop.) holderdebolder te werk gaan; (ook:) al wat voor den mond komt uitflappen.

zuplumpen, w. o. s.: (pop.) plomp verloren te werk

zur (= zu der), vz. met lidw.: - See: ter zee; - Seite: ter zijde; - Unzeit: ten ontijde; - Zeit der Sündfluth [t]: ten tijde van den Zondvloed; - Halfte: ten halve; - rechten oder linken Hand: aan de rechter- of aan de linkerhand; - Hand sein: bij de hand zijn (d. i. voor de hand liggen); - Stadt kommen: naar de stad komen; - Ordnung rufen: tot de orde Toepen.

Zura’thelialtiing; ft], vr.: besparing, bezuiniging.

zu’rathen ft], w. b- onr.: aanrazen; Einem etwas -: aan iem, iets aanraden.

zu'raunen, w. b.: toefluisteren, in het oor fluisteren.

Ziirch, o. (-s): (adk.) Zurich; Zür’cher,

m. (-s; mrv. -): Zuricher (als bv. n.: Zu-richsch, Zuricher); Zür’cherin, vr. (mrv. -nen): Zurichsche; zür'cherisch, bv. n.: Zurichsch. Zuricher.

zuredienbar, bv n.: toerekenbaar; I -keit, vr.: toerekenbaarheid.

zu'rechnen, w. b : 1) in rekening brengen; 2) (fig.) toerekenen, kenen.

zu rechmmgsfahig, bv. n.: toerekenbaar, (met oordeel des onderscheids handelend en bijgevolg) voor alle doen en laten verantwoordelijk; I -keit, vr.: verantwoordelijkheid voor alle doen en laten, toerekenbaarheid.

zureclit', bw.: 1) te recht; 2) in orde; «ich - finden: 1) zich weten te helpen,

2) er uit wijs worden; etwas - machen: iets in orde brengen; sich - machen: zich opknappen, zich klaarmaken; -

sen: te recht wijzen (1. te recht helpen,

2. eene berisping of bestraffing toedienen aan); I -legung, vr.‘: inprdebrenging; -weiser, m.: terechthelper; -weisung, vr.:

1) terechthelping, 2) terechtwijzing, berisping, bestraffing.

Zu’rede, vr.: overreding; (fam.) beprating ; I zu’reden, w. o. h. [3]: trachten te overreden, (fam.) trachten te bepraten (Einem - zu etwas : iemand trachten te overreden tot iets); Zu'redung, vr.: Zie Zurede; Zu"redungsga’be, vr.: gaaf der overreding, (fig.) overredingskracht.

Zureichen, w. b.: toereiken, aangeven, aanreiken; I w. o. h.: toereikend zijn, voldoende zijn; das reicht zu: dat is voldoende.

zu'reicliend, bv. n.: toereikend, voldoende.)

zu’reiten, w. b. onr.: (paarden:) dresseeren, africhten; I w. o. onr. s.: maar toerijden; |3] - (- auf): toerijden op, aanrijden op.

zii'reimen, w. b. onr.: toeloopen, door er met kracht tegen aan te loopen dicht doen gaan; I w. o. onr. s.: 1) maar toeloopen; 2) - auf ([3] -): aansnellen op, aanloopen op.

zurichten, w. b.:    1) gereedmaken,

klaarmaken ; (spijzen :) klaarmaken, toebereiden; 2) (fam.) toetakelen; Einen übel -: iemand leelijk toetakelen; etwas übel iets totaal bederven of verknoeien;

3) - auf (L3J) -): op ... . aan richten; -nach: naar .... richten.

Zu'richter, m. (-; mrv. -): gereed-maker, klaarmaken

zu'riegeln, w. b.: toegrendelen, dicht-grendelen.

zür'nen, w. o. h.: boos worden, zich boos maken; Einem - (mit Einem -, auf Einen -): boos worden op iemand.

zu’rosten, w. o. s.: dichtroesten.

zurück’, bw.: terug; I -beben, w. o. s.: terugdeinzen (¹); -behalten, w. b. onr.:

1)    achterwege houden, 2) inhouden, vasthouden; -bleiben, w. o. s. onr.: ^achterblijven, (fig.) tehuisblijven, (van uurwerken:) achtergaan, nagaan,2) achterlijk zijn; -bringen, w. b. onr.: 1)terugbrengen, (fig.) herstellen, 2) achteruit zetten; -erinnern, w.b.: Einen-erinnern an etwas : iets nog eens aan iemand herinneren (sich an etwas -erinnern, w. w.: zich iets nog eens herinneren); -fahren, w. o. s. onr.: 1) terugrijden, (ook:) terugvaren,

2)    achteruit springen, (fig.) achteruit deinzen, terugdeinzen; -tallen, w. o. onr. s.: 1) achterover vallen, 2) terugvallen,

3)    weder vervallen (in), 4) (van herstellende zieken:) weder instorten; -finden, w. b.

terugvinden (sich -finden, den weg weder vinden); -gezogen, bv. n.: teruggetrokken, (fig.) stil; -gezogenheit, vr.: teruggetrokkenheid, (fig.) stille afzondering; -halten, w. b. onr,: 1) weerhouden,

2) inhouden (w. o. onr. h.: terughoudend zijn); -legen, w. b.: 1) ter zijde leggen,

2) (afstanden of tijdruimten:) afleggen (-gelegt haben: achter den rug hebben); -schieben, w. b. onr.: 1) terug schuiven,

onr.: een w. b.: met

achteruit schuiven, (fig.) uitstellen, verschuiven, 2) den Eid auf Einen -schieben: (rcht.) iem. wederkeerig den eed opleggen; -schlagen, w. b. onr.: terugslaan, (klee-dingstukken:) achterwaarts slaan (w. o. onr. s.: terugspringen; van ziekten: naar binnen slaan; van prijzen: dalen, achteruit gaan); schrecken, w. b.: afschrikken (w. o. s.: terugdeinzen); sich -sehnen, w. w.: terugverlangen; -setzen. w. b.: 1) achteruit zetten, 2) op den achtergrond plaatsen; -stehen, w. o. onr. h. en s.: 1) op den achtergrond staan, achteraan staan, 2) achterstaan (Einem -stehen an: bij iemand achterstaan in), 3) -stehen müssen: zich .... moeten ontzeggen, het zonder .... moeten doen; -stellen, w. b.: 1) achteruit zetten, 2) achterstellen; -streichen, w. b. onr.: 1) achterwaarts strijken, 2) tegen den draad in strijken (w. o. s. onr.: terugtrekken, weer heengaan); -streifen, w. b.: opstroopen;-tonen, w. o. h.: weerklinken; -treten, w. o. onr. s.: 1) terugtreden, achteruit treden, (gnk.) naar binnen slaan, (van stroomend water:) terugvloeien (ins Ufer -treten: binnen de oevers terugtreden, 2) zich terugtrekken, (fam.) achteruit krabbelen; -weichen, w. o. onr. s.: wijken, zwichten, zich terugtrekken; -weisen, w. b. onr.:

1)    terugwijzen, den weg wijzen terug,

2)    afwijzen, 3) -weisen auf: verwijzen naar: sich -wenden, w. w.: 1) zich oinkee-ren, 2) terugkeeren; -zug, m.: terugtocht.

zu rücken, w. o. s.: opschuiven (om plaats te maken), 2) dichterbij schuiven, dichterbij komen; I w. b.: dichterbij trekken.

Zu’sage, vr.: 1) toezegging, belofte; 2) toestemming.

zii'sagen, w. b.: toezeggen, beloven;

I w. o. h.: zijn (haar) woord geven; Einem - : 1) aan iemand bevallen, naar iemands zin zijn, 2) (van spijs of drank:) goed bekomen; der Rheinwein sagt mir nicht zu : rijnwijn bekomt mij niet goed, rijnwijn kan ik niet goed verdragen.

Izusammen, bw.: 1) te zamen; 2) bij elkander, bijeen.

Iznsam meii, in Sam. (²) / -brechen, w. b. onr.: 1) aan stukken breken,

2)    dichtvouwen (w. o. onr. s.: breken; fig.: ineenstorten); -brennen, w. b. our.: in de asch leggen, platbranden (w. o. onr. s.: geheel verbranden); -dorren, w. o. s,: verdrogen, uitdrogen; -drang, m.: gedrang; -drangen, w. b.: dicht opeen-dringen ; -fahren, w. o. s. onr.: 1) te zamen rijden (of varen), 2) (van schrik:) ineenkrimpen, (in den slaap:) opspringen,

3)    (van melk:) hotten, klonteren; -rail, m.: ineenstorting; -fallen, w. o. onr. s.: 1) ineenstorten, instorten, (van herstellende zieken:) weder instorten, 2) (van lichtstralen:) in één punt uitloopen, (fig.) ineenloopen, (van gebeurtenissen:) gelijktijdig plaats grijpen; -falten, w. b.: opvouwen, dichtvouwen; -linden, w. b. onr.: bijëen vinden (sich -finden, w. w. onr.: bijëen zijn, zich bijëen bevinden);-flicken,

w. b,: oplappen; -fliessen, w. o. onr. s.r ineenvloeien; -fluss, m.r 1) ineenvloeiing; (fig.) samenloop (van omstandigheden), (ook:) toevloed (van menschen), 2) ver-gaarplaats (van al het yuilnis eener stad); -fordern, w. b.: bijeenroepen; -frieren, w.

o. onr. s.: (aan elkander) vastvriezen; -geben, w. b. onr.: in den echt verbinden (sich -geben, w. w. onr.: zich vereenigen): -gehen, w. o. onr. s.: samengaan, (fig.) bijeen behooren, (van kamers:) ineenloopen, (van voorraad:) verminderen; -gehorig, bv. n.: bijeenbehoorend; -gerathen [t], w. o. onr. s,: 1) handgemeen worden, 1) tegen elkander aanloopen; -gesetzt, bv. n.: samengesteld; -halt, m.: samenhang, verband; -hauen, w. b.: aan stukken hakken,, (fig. fam.) afranselen; -haufen, w. b.: op-eenhoopen; -heilen, w. b.: genezen (w. o. s.: genezen, heelen, dichtgaan); -helfen, w. o onr. h.: (fig.) samenloopen, samenspannen; -hetzen, w. b.: tegen elkander ophitsen; -jochen, w. b.: onder één juk brengen, in één gareel spannen; -kaufen, w. b.: opkoopen; -ketten, w. b.: aaneenschakelen; -klang, m.: samensmelting tot één klank, (fig.) eenstemmigheid; -knir-schen, w. b.: op elkander knarsen; sich -kugeln, w. w.: zich ballen; -lauf, m.: 1) samenloop, (fig.) oploop, 2) ineenloo-ping; -laufen, w. o. onr. s.: 1) samenloopen, 2) ineenloopen, zich vereenigen, (wsk,) in één punt uitloopen, (van melk:) hotten, kappelen, (fig.) ineenkrimpen -r -laut, m.: Zie -klang; -lauten, w. o. h.: om het hardst luiden (w. b.: door klokgelui bijeenroepen); -leben; w. o. h.: samenwonen; -legen, w. b.: bijeenleggen, (fig.) toevouwen, dichtvouwen, opvouwen, (een knipmes, een passer, enz.:) dichtdoen, (geld:) bijeenbrengen; -lesen, w. o. onr. h.: te zamen lezen (w. b. onr.: 1. bijeen lezen, in verband met elkander lezen; • 2. fig.: bijeenplukken, verzamelen); -machen, w. b.: (fam.) bijeenpakken;, -mündung, vr.: (ontl.) ineenlooping; -neh-men, w. b. onr.: bijeennemen (seine Ge-danken -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; den Kopf -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; ein Pferd -nehmen: den teugel korten; I sich -nehmen, w. w. onr.: al zijne geestkracht bijeenrapen; fig-: zich herstellen); -raffen, w. b.: bijeenrapen (sich -raffen, w.w.: Zie sicli -nehmen) ; -rechnen, w. b.: Zie -zalilen; -reimen, w. b.: Zie reimen; -reissen, w, b. onr.: kapottrekken, aan flarden scheuren, (gebouwen:) naar den grond halen, afbreken (w. o. s. onr.: kapotgaan); -reiten, w. o-h. onr.: te zamen rijden (w. b. paard: bek-af rijden); -richten, 1 elkander gelijkzetten; sich -rotten, w. w.: samenrotten; -rücken, w. b.: dichter bijeenbrengen (w. o. s.: dichter opeen gaan staan of zitten); -rühren, w. b.: ondereen roeren, (eieren:) klutsen; -runzeln, w. o. s. en w. b.: fronsen; -sabeln, w. b.: neersabelen; -schaffen, w. b.: bijeenbrengen; -scharren, w. b.: bijeenkrabbelen, (fig.V bijeenschrapen; sich-schicken, w. w.: goed

samengaan, bijeenpassen; -schiessen, w. h. onr,: (muren, enz.:) platschieten, (men-schen:) neerschieten, doodschieten, (typ., bladzijden zetsel:) opmaken, (geld:) bijeenbrengen (w. o. onr. h.: te gelijk schieten, te gelijk vuur geven; w. o. onr. s.: naar elkander toeschieten, fig.: in één punt uitloopen); -schlagen, w. b. onr.:

1) aan stukken slaan, kapotslaan, (fig.) kleinslaan (Einen -schlagen: iem. afranselen), 2) dichtslaan, toeslaan, dichtvouwen, toevouwen, (tech.) samenvoegen, lasschen,

(kim.) ineenrijgen, (bedden, bladzijden zetsel, enz.:) opmaken, 3) (de handen:) ineenslaan, in elkander slaan (die Hande über dem Kopfe -schlagen: fam.: met de handen in het haar zitten, geen raad weten), 4) (als w. o. onr. s.) toeslaan, dichtslaan, (ook:) neerslaan (-schlagen über: over .... heen slaan, (fig.): overstelpen, overweldigen; eine Welle schlug über uns -: er sloeg eene golf over ons heen,

5) (als w. o. onr. h.:) te gelijk slaan b.v. klokken; er hat lauten horen, aber nicht -schlagen: spr.: hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de klepel hangt); sich -schmiegen, w. w.;

1)    zich dicht aan elkander aansluiten.

2)    (fig.) zich kleinmaken; -schmieren,

w. b.:    samenflansen, ineenflansen;

-schnüren, w. b.: 1) bijeenbinden (sein Bündel -schnüren: fam.: zijne biezen pakken), 2) dichtbinden, toebinden (Einem den Hals -schnüren: iemand de keel toebinden); -schrecken, w. o. onr. s.: schrikken, ontstellen; -schweissen, w. b.: aaneen soldeeren; -setzen, w. b.: samenstellen (sich -setzen, w. w.: bij elkander gaan zitten); -sinken, w. o. onr. s.: 1) ineenzijgen, neerzijgen, 2) in; eenstorten; -stehen, w. o. onr. h.: 1) bij elkander staan, (fig.) vereenigd zijn, 2) bij elkander passen, (fig.) samengaan, 3) op een (goeden of slechten) voet met elkander staan; -steuern, w. b.: aan belastingen opbrengen; -stimmen, w. o. h.: (muz. en fig.) harmoniëeren; -stoppelei', vr.: 1) sa-menflanserij, 2) samengeflanst product;

-stoppeln, w. b.: 1) samenflansen. 2) bij-eénsprokkelen; -stoppler, m.: samenfian-ser ; -stoss, m.: 1) botsing, 2) schok;

-stossen, w. o. onr. s.: 1) tegen elkander stooten, (fig.) aan elkander palen, aan elkander grenzen, 2) zich bij elkander voegen, zich met elkander vereenigen,

3)    met elkander in botsing komen, (mil.) slaags geraken, (zeew.) elkander aanvaren (als w. b. onr.: 1. tegen elkander aanstoo-ten; die Glaser -stossen: met de glazen klinken te zamen, met elkander klinken;

2) bij elkander fijnstampen; 3) kapot stooten, aan stukken stooten; 4) ten onderste boven stooten, omver stooten;

5) bijeenvoegen, aaneenlasschen, (kim.) los ineenrijgen, (tafels, enz.:) tegen elkander aanschuiven 1; -streichen, w. b. onr.: 1) uitstrijken, uitwisschen, 2) geld:) opstrijken; -stückeln (-stücken), w. b.: met (van) stukken aaneenzetten; -stür-zen, w. o. s.: ineenstorten: -summen (-summiren [mie]), w. b.: bijeentrekken, optellen, samentrekken, samentellen;

-tnun, w. b. onr.: bijeendoen (sich -thun, w. w. onr.: zich bijeenvoegen, zich vereenigen); -trag, m.: (fig.) verzameling, (ook:)

Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.

ren

samenraapsel; -tragen, w. b. onr.: 1) bijeenbrengen, 2) verzamelen ; -treffen, w, o. onr. s.: 1) elkander aantreffen, elkander ontmoeten, 2) Zie no. 3 w. o. -stossen,

3) samentreffen, (ook:) gelijktijdig plaats grijpen; -treiben^ w. b. onr.: naar één punt drijven, (jag.) opjagen, (gelden, schulden:) invorderen, (ook:) innen; -treten, w. b. onr.: 1) neertrappen, vertrappen, (fig.) kapottrappen [w. o. s. onr.: bijeenkomen, (fig.) zien vereenigen, zich aaneensluiten]; -tritt, m.: bijeenkomst, (fig.) congres; sich -verschwören, w. w.: samenzweren, samenspannen; sich -verstellen, w. w, onr.: 1) zich met elkander verstaan, 2) de zaak met elkander eens zijn; -wachsen, w. o. onr. s.: aaneengroeien, ineengroeien; -walken, w. b.: (pop.) bont en blauw slaan; -wickeln, w. b.: 1) oprollen, 2) ineenwikkelen; -wirken, w. o. h.: samenwerken; -wu-chern, w. b.: bijeenwoekeren; -wuchs, m.: aaneen-(ineen-)groeiing; -zahlen, w. b.: bijeenrekenen, (rek.) optellen, samentellen; -ziehungszeichen, o,: (tik.) kop-pelteeken; -zug, m.: samentrekking, zusainmt', vz. L3]: Zie sammt. zu'sanden, w. o. s.: verzanden. Zu'satz, m. (-es; mrv. Zu'satze): toevoegsel; (brf.) postcriptum, (van een testament:) codicil; (fig.) bijvoegsel,

Zusch, vr.: (pop.) slordebel. zuschansen, w. b.: (pop.) toestoppen; Einem etwas -: (aan) iemand iets toestoppen.

zu’scliarfen, w. b.: aaripunten, zu'scliarren, w. b.: dichtkrabbelen; (tnb.) dichtrijven. dichtharken.

znschauen, w. o. h.: (fam.) kijken; Zu'schauer, m. (-s; mrv. -): toeschouwer; Zu'schauerin, vr.: (mrv. -nen): toeschouwster.

zuscheiden, w. b. onr.: toedeelen. zuscliicken, w. b.: 1) toezenden; 2) gereedmaken; I sich -, w. w.: zich gereedmaken.

zu sehiefoen, w. b. onr.: toeschuiven, dichtschuiven; Einem etwas -: (fam.) aan iem. iets toestoppen; Einem den Eid -: (rcht.) aan iemand den eed opleggen; I w. o, onr. h.: maar toeschuiven.

zuscliïessen, w. o, onr. h.: maar toeschieten, vuur geven; w. o. onr. s.: toeschieten (- auf: op), (van het zog bij kraamvrouwen:) komen; I w. b. onr.: (geld:) bijpassen.

zu’scliiflfen, w. o. s.: aanvaren, maar toevaren; (met 3en nmv.) aanva-op.

Zu'sclilag;, m. (-es, -s): 1) (bij veilingen:) toewijzing; 2) geld er bij (om eene som vol te maken); 3) toevoegsel om de samensmelting van twee metalen te bevorderen; 4) verbod op den uitvoer van graan.

Zu'sclilage, in Sam. I -messer, o.: knipmes.

zii'sclilagen, w. b. onr.: 1) toeslaan, dichtslaan, dichtsmijten, (fig.) dichtspijkeren; 2) (schk.) bijvoegen (om de smelting te bevorderen); 3) (met 3en nmv.) toeslaan (naar), (bij veilingen:) toewijzen; I w. o. onr. h.: 1) toeslaan, dichtslaan; 2) maar toe slaan, er op

64

w. b.: toebinden,

aan

vr.: 1) brief, missive, (fig.) letteren (mrv.):

m. mrv.: aan-

Ball

den bal toekaatsen (ook

slaan; schlagt zu: sla er maar op; er schlagt gern zu: hij houdt veel van slaan, hij is vlug met er op te slaan;

3) (ter aanvaarding van eenen koop, enz.:) toeslaan, handslag geven en „top” zeggen; 4) (met 3en nmv.) bekomen; diese Speise schlagt mir nicht zu: die spijs bekomt mij niet goed, die spijs kan ik niet verdragen.

Zu'sclilHger, m. (-s; mrv. -): 1) klap-pendeeler, (fig.) vechtersbaas; 2) voort varend man.

zu'schlamnien, w. o. s.: verstopt (of ondiep) worden door aanslibbing van slijk en modder; w. b.: met modder verstopt of ondiep maken.

zuschleifen, w. b. onr.: slijpen, scherpen, wetten; spitzig -: spits bijslijpen; I w. b. reg.: Zie zuschleppen.

zu’scltleppen, w. b.: sleepen naar; Einem etwas -: (fig.) heimelijk iets aan iemand bezorgen.

zu'sclilingen, w. o. onr. h.: (pop.) schrokken, gulzig eten; (ook:) zwelgen, gulzig drinken.

zusclimelzen, w. b.: dichtsmelten; (inz.) hermetisch (d. i. luchtdicht) sluiten.

zu’sclmappen, w, o. h,: toehappen;

w. o. s.: toeknippen, dichtknippen; w. b.: doen dichtknippen.

Zu’sehneicle, in Sam. I -brett, o.: uitsnijplank, plank (tafel) om op uit te snijden, werktafel, werkbank; -messer, o.: uitsnijmes, mes om uit te snijden; -tiseh, m.: Zie -bi^ett.

zu sclmeiden, w. o. onr. h.: maar toesnijden; I w. b. onr.: 1) toesnijden, toededen; Einem die Bissen karglich -: (fam.) aan iem. mondjesmaat geven; Einem das Brod karglich -: (fam.) het brood dat men aan iem. geeft zuinig afpassen; Einem Arbeit -; (fig. fam.) aan iem. iets te doen geven, (inz.) aan iem. handen vol werks geven; 2) (elle-waren, leder, papier, enz.:) uitsnijden, (hout:) bij den tel verkoopen.

Zusclinitt, m. (-es, -s): snede, vorm, gedaante; (kim.) snit.

zu'scliimren, dichtbinden.

zu’sclirauben, w. b.: toeschro even, dichtschroeven.

zu'sclireiben, w. o. onr. h.: maar toeschrijven; I w. b. onr.: 1) Einem-: aan iemand schrijven; 2) Einem etwas -: iets aan iemand schrijven, (fig.) iets iemand toeschrijven (toedichten), (kph. en ook fig.) iets op iemands rekening stellen; 3) Einem ein Buch -: een boek aan iemand opdragen; 4) Einem ein Grundstück -; (rcht.) een stuk land op iemands naam overboeken.

zn’sclireiteii, w. o. onr. s,: toetreden (- auf: op).

Zu’schrift,

(een) schrijven,

2) opdracht.

Zu'schroter, m. (-s; mrv. -): slachter, zu’scltüren, w. b,: (vuur:) opstoken! (fig.) aanstoken, aanvuren.

Zusclmss, m. (-es ; mrv.': Zu’schüsse):

1) bijvoegsel; 2) toelage; 3) (bij kraamvrouwen:) zog-afscheiding; I -bogen, m.: (typ.) inschietvel, inschietblad; -papier, o.: (typ.) papier voor de inschietvellen;

-steuer, vr.: suppletoire belasting, latere verhooging van den aanslag in de belasting; -summe, vr.: som ter aanvulling, aanvullend bedrag; -tage, vullende dagen, epacten.

zu scliiitten, w. b.:    1) bijgieten;

2) volgieten ; 3) er bij storten.

zu'scli waren, w. o. s. onr.: toezweren, door verzwering dichtgaan.

zu’scliwören, w. b.: bezweren; Einem etwas -: aan iem. iets zweren.

zu'seg’eln, w. o. s.: maar toezeilen, maar toevaren; - auf: toevaren op, aanzeilen (aanstevenen) op.

zu'sehen, w. o. onr. h.: 1) toezien, oppassen; 2) toezien, toekijken; 3) (met 3en nmv.) aanzien.

zusehend (zu sehends,zu sehens),

bw.: in het oog loopend, zichtbaar.

Zuseher, m. (-s; mrv. -): toeschouwer.

zu'setzen, w. o. h. [3]: 1) dringen; (fig.) bestormen; 2) Einem mit Geld -: iemand met geld bijspringen, iemand van geld voorzien; 3) sich im Trinken

u. s, w. iets drinken, enz., om zich te ververschen; 4) nichts zu’zusetzen haben: (fam.) niets in de melk te brokken hebben; I w. b.: bij voegen; (zeew.: zeilen) bijzetten; (kkk.) te vuur zetten; (een gat:) stoppen; (de tap:) weder er insteken; (spl.) inzetten; (fig.) bijpassen, (ook:) er bij inschieten, verliezen.

zusichern, w. b.: verzekeren, waarborgen.

zu’siegeln, w. b.: 1) dichtlakken;

2) verzegelen.

Zu’speise, vr.: toe-spijs. zu sperren, w. b.: versperren, zuspielen, w. b.: Einem den -: aan iemand fig.).

zu’spitzen, w. b.: aanpunten, eene punt maken aan; I sich -, w. w,: spits toeloopen.

Zu'spraclie, vr.: Zie Zuspruch. zu'sprechen, w. o. onr. n.: 1) maar toespreken, maar toepraten; 2) Einem -: iemand toespreken; (fig.) iem. aanmoedigen, iem. aansporen; 3) Einem aan iem. bevallen, naar iemands zin zijn, (ook:) aan iemand goed bekomen;

4) Einem Gerichte wacker -: zich een gerecht goed laten smaken, een gerecht (eenen schotel) ferm aanspreken; einer Flasche brav -: eene flesch ferm aanspreken; bei Einem -: (fam.) bij iem. aanloopen, bij iem. terloops een bezoek brengen; I w. b. onr.: 1) toespreken; Einem Muth [t] -: iem. moed inspreken; Einem Trost -: iem. troost toespreken;

2) Einem etwas -: (rcht.) aan iem. iets toewijzen.

Zu’sprechung, vr.: (rcht.) toewijzing; I Zu”sprechungsur’theil ft], o.: toewijzend vonnis, toewijzing.

Zuspruch, m. 1) toespraak; 2) aanmoediging, aansporing; 3) troost, (fam.) aanspraak; 4) aanspraak-making; 5) vluchtig bezoek; 6) viel - haben: veel aanloop hebben, (van winkels, enz.:) den loop hebben, druk bezocht worden.

Zu stand, m. (-es, -s; mrv. Zu'stande): toestand, staat; I Zu’standswort, o.: (tik.) onzijdig werkwoord.

to

w. w. onr.: pen. gebeuren.

Zu trager, m. (-s; mrv. -): (fig.) brenger, verklikker; I Zutragerei', aanbrengerij, verklikkerij. zu'traglich, bv

klikkerij.

zutraglicli, bv. n.: voordeelig, nuttig, dienstig; I -keit, vr. : voordeeligheid, nut, dienstigheid.

Izu'traueu, w. b.: Einem etwas -: iets van iemand denken, iem. tot iets in staat achten; Einem nicht viel Gutes -: niet veel goeds van iemand denken, geen hoogen dunk van iemand hebben; das hatte ich ihm nicht zugetrauet: dat zou ik niet van hem gedacht hebben.

IZutrauen, z. n. o. (-s): vertrouwen ; Einem sein - schenken; zijn vertrouwen aan iemand schenken: sein - setzen auf: zijn vertrouwen stellen in, zijn vertrouwen vestigen op.

zutraulicli,

zu’standig, bv. n.: (rcht.) toebe-hoorend, bijbehoorend, (ook:) bevoegd; I -keit, vr.: ï) bevoegdheid, 2) -keiten, vr. mrv.: toebehooren (enk.), bijbehooren (enk.).

zustand’licli, bv. n.: (tik.) onzijdig; -es Zeitwort: onzijdig werkwoord, ziistat’ten, bw.: Zie in Statt. zu’steclien, w. b. onr.: dichtnaaien, toenaaien; I w. o. onr. h.: naar toesteken.

zustecken, w. b.: vastspelden; 'Einem etwas (fam.) aan iemand iets toestoppen.

zustehen, w. o. onr. h. [31 en w. onpers. h. [31*. betamen, voegen, passen, vrijstaan aan, tot de bevoegdheid of tot de rechten behooren van.

zu stellen, w. b.: 1) dichtmaken door er iets vóór te zetten; 2) Einem etwas -: iets aan iem. ter hand stellen; 3) Einem oder einer Sache Glauben geloot aan iem. of aan iets hechten.

zusterken, w. o. onr. s.: Einem aan iemand ten deel vallen door overlijden.

Zu'steuer, vr.: suppletoire belasting, zu’steuern, w. b.: bijdragen; I w. o. s.: aansturen, aanstevenen (- auf: op).

zu’stopfen, w. b.: toestoppen, dichtstoppen; die Löcher in Strümpfen -: de gaten in kousen stoppen; Ein Loch -und das andere wieder aufmachen: (fig. fam.) het eene gat met het andere stoppen, den hoed van het hoofd van Jan afnemen om het hoofd van Piet te bedekken.

zu’stöpseln, w. b.: dichtkurken. zu'stossen, w. b, onr,: 1) dichtduwen; 2) (met 3en nmv.) toeduwen naar, toestoo-ten naar; I w. o. onr. h.: maar toeduwen, maar toestooten; I w. onpers onr. h. [31: over k o men [aan], weder-varen [aanl.

zu’stricken, w. b. dichtbreien; Einem den Hals -: (fam.) iem. de keel toebinden. Zustrom, m. (-es): toevloed, zuströmen, w. o. s.: toestroomen (ook fig.), toevloeien zustülpen, w. b.: dichtdekken, zu stiirmen, w. o. h.: aanstormen (-auf: opk

zu’stiirzen, w. o. s.: aanstormen, aansnellen, aanvliegen (- auf: op); I w. b.: volstorten, volwerpen zu'stutzen, w. b.: 1) Zie stutzen; 2) (fam.) opflikken, opdirken; (ook:) dres-seeren, africhten.

zu'tappen, w. o. h.: (fam.) holderdebolder te werk gaan; I zu'tappisch, bv.n. en bw.: (fam.) holderdebolder.

Zu’that, vr.: toevoegsel; (fig. en inz. kim.) verschot.

zu’thatig, bv- n.: vriendelijk, (fam.) eschietelijk; (ook:) indringend; I -keit, vr.: vriendelijkheid, (fam.) toeschietelijkheid; (ook:) indringendheid, zu'tlmeriscli, bv. n.: indringend, zu’thulich, bv. n.: Zie zutliatig. zutlmn, w. b. onr.: 1) toedoen, dichtdoen ; die Augen bei etwas -: (fig.) doen alsof men iets niet ziet; 2) er bijdoen, er bijvoegen, er bijleveren; I sich -, w. w, onr.: dichtgaan, zich sluiten; sich - bei: zich indringen bij, zich weten in te dringen bij.

zu'tragen, w. b. onr.: aandragen; (fig. fam.) aanbrengen, verklikken ; I sich zich toedragen, plaats grij-

aan-vr.:

„„ _________ bv. n.: goed van ver

trouwen ; I -keit, goed vertrouwen.

zu'treffen, w o. onr. s.: 1) accoord zijn, juist zijn; 2) blijken waar (overeenkomstig de waarheid) te zijn; 3) gebeuren, plaats grijpen.

zu’treiben, av. b. onr.: 1) dichtdrijven; dichtslaan; 2) Einem - (auf Einen -): naar iem. toedrijven, op iem. aandrijven.

zu'treten, w. b. onr.: dichttrappen;

¹

De meeste samenstellingen vormt men ook in het Hollandsch met „terug”.

²

Als eerste lid van een bedrijvend werkwoord is het bijna altijd te vertalen met „samen” of met „bijëen”.

I w. o onr. s.: 1) maar toetrappen; 2) nader treden, dichterbij komen; 3) (van ziekten:) zich openbaren

Ziitrieb, m. (-es, -s): aandrijving; (schk.) overschot.

zu’trinken, w. o. onr. h.: 1) maar toedrinken'; 2) Einem -: iem. toedrinken, aan iemand bescheid doen; I w. b. onr.: Einem eine Gesundheit - : aan iem. een heildronk toedrinken, op iem. een heildronk (een toost) instellen.

Zu’tritt, m. (-es, -s): 1) toegang; 2) toetreding; I saai, m.: gehoorzaal, audiëntie-zaal.

Zutsch, in Sam. I -kannchen, o.: zuigfleschje.

zu’verlassig, bv. n. en bw.: waarop men zich verlaten kan; (fig.) degelijk; (ook:) boven eiken twijfel verheven; I -keit, vr.: (van menschen:) degelijkheid, (anders:) verhevenheid boven eiken twijfel.

Zu’versicht, vr.: vertrouwen; seine - setzen auf: zich verlaten op, zijn vertrouwen stellen in.

zuversiektlich, bv. n.: vertrouwend, zich verlatend;; eine -e Hoffnung: eene vaste hoop; I -keit, vr.: vertrouwen.

zuvor’, bw.: 1) van te voren, vooraf, eerst; 2) te voren, vroeger; lange -: lang te voren, veel vroeger; 3) voorheen, vroeger, eertijds; I -kommen, w. o. onr. s.: voorkomen (Einem -kommen: iemand voorkomen; einer Sache -kommen: iets voorkomen); -kommend, bv. n.: voorkomend; -kommenheit, vr.: voorkomendheid; -laufen, w. o. onr. s. [3]: het met loopen winnen [vanj; -thun, w. b. onr.: 1) eerst (vooraf, van te voren) doen, 2) es Einem -thun: iemand de loef afsteken (-an, -in: in), iemand overtreffen.

zuvör’derst, bw.: vóór alles, allereerst, in de allereerste plaats.

ten

aan-

aan,

w. o. w. o. onr. s.

' (fig. fam.) beetnemen.

vr.: kel-

o.:

een oven, enz.); -soldat, m.: gepr soldaat; -trieb, m.: instinct; -übel, noodzakelijk kwaad; -verausserung, vr.: gedwongene verkooping, verkooping op rechterlijk gezag; -voll, bv. n.: gedwongen; -wamms, o.: dwangbuis; -weise, bv. n. en bw.: gedwongen; -zaun, m.: heg (haag) als grens van het gebied van den baanderheer.

zwang en, w. b.: knellen; (fig.) kwellen; in ... hinein -: met geweld in .... drijven.

Zwangs,! in Sam. I Zie Zwang in Sam.

zwanzig, bw.: twintig; I -fach (-fal-tig), bv. n.: twintigvoudig; -gul’denfuss, m.: (mtw.) twintigguldenvoet, muntvoet van twintig gulden uit de mark fijn zilver; -jahrig, bv. n.: twintigjarig; -pfünder, m.: (art.) twintigponder; -pfündig, bv. n.: van twintig pond (-pfündige Kanone: twintig-ponder); -stündig, bv. n.: van 20 uren; bv. n.: 20-daagsch; -wöchig, bv. 20 weken; -zöllig, bv. n.: twintig-

Zu'wachs, m. (-es): 1) voortbrenging; 2) aangroeiing, (fig.) toeneming, vermeerdering; einen betrachtlichen - er-halten: aanmerkelijk toenemen; 3) aanslibbing, aanwas; i -recht, o.: rechtaan aanwas.

zii'wachsen, w. o. onr. s,: 1) dichtgroeien, toegroeien; 2) aan .... vastgroeien; (fig.) aangroeien, toenemen, vermeerderen; 3) Einem aan iemand deel vallen, iemands deel worden, iemand toevallen.

zu'walzen, w. b.: toerollen (naar); (fig.) Laanwrijven, toedichten; Einem die Schuld -: de schuld op iem. schuiven.

zu'wanilern, w. o.' s. [3]: [opl loopen, zich begeven [naar].

zu wanken, w. o. C s. [3]: [op] aanstrompelen; aui ... op ... aanstrompelen.    x ,

Zu'weg, m.j(-es, -s; mrv. -e): toegang;

^zuwe'gc, bw.: teweeg; I -bringen, w. b. onr.: teweegbrengen.

zu'weilen, bw.: somwijlen, bij tijden, nu en dan.

zu'weisen, w. b, onr.: Einem etwas -: iets aan iemand toezenden of aanbevelen.

zu’wenden, w, b. onr. en reg.:

1)    toekeeren, toewenden, toedraaien; Einem den Rücken -: aan iem. den;rug toedraaien; dem Auge zugewandt: in-hetoogvallend, zichtbaar; 2) Einem/etwas -: (fig.) aan iem. iets toevoegen (d. i. verschaffen, bezorgen); Einem viel Gutes -: aan iemand van zeer yeel nut zijn;unsere ganze Kraft einem Gegenstande -: al onze krachten aan iets besteden.

zuwi der, vz. [3] en bw.: 1)] tegen;

2)    tegenstaand, afkeerigmakend; 3) aan-druischend tegen, in strijd met; Einem - sein: 1) tegen iem. zijn, 2) aan iem. tegenstaan; das ist mir -: dat staat mij tegen, daar ben ik afkeerig van; es wird Ihnen nicht - sein ....: het zal u niet onaangenaam wezen ....

Zu'wurf, m.: (kim.) aanzetstuk. zu’zahlen, w b.: toebetalen, zuzahlen, w. b.: 1) toetellen; 2) er bijtellen; I w. o. h : maar toetellen, doortellen.

zu'ziehen, w b. onr.: 1) toetrekken, dichttrekken; Einen - zu . ..: (fig.) iem. nooden tot, iem. doen deelnemen (fam.) iem. er bijhalen; 2) Einem etwas -: aan iem. iets berokkenen; sich etwas -: zich zelven iets berokkenen, zieh iets op den hals halen; 3) (vee:) aanfokken; (plantgewas:) aankweeken, telen; onr. h.: maar toetrekken;

[3]: trekken [naar], [op]jaanrukken (om hulp te bieden).

Zuzucht, vr.: (van vee:) aanlokking; (van plantgewas:) aankweeking; (fig.) jong vee; (ook :) jong plantgewas.

Zuzug’, m. (-es, -s): 1) (het) aanrukken om hulp te bieden; 2) hulptroepen (mrv.).

Zu'züg'ler, m (-s; mrv. -) 1) vrijwilliger ; 2) nieuwe werkbank, nieuw stavelei.

m. mrv.: hulptroepen Zwack, in Sam. I -eisen, o.: nijptang-

zwacken, w. b.: 1) nijpen; (fig) vat

ten, pakken, grijpen; 2) nemen, (pop.) bij ’t lijf n<

Zwaek'er, m. (-s; mrv.-): 1) beet-nemer; 2) vrek, duitendief.

zwa gen, w. b.: wasschen; Einem den Kopf - : (fig.) iem. de ooren wasschen. Izwang, zwang e: Zie zwingen. IZwang, m. (-es, -s): 1) dwang; (fig.) geweld; aus -: gedwongen; ohne -: vrijwillig; Einem - anthun: iem. dwingen; sich - anthun: zich zelven geweld aandoen; der Ratur - anthun: aan de natuur geweld aandoen; dem Gesetze - anthun: de wet verwringen, de wet verdraaien; 2) pijn; (gnk.) hardlijvigheid, verstopping; Hoffart will - leiden: (spr.) wie mooi wil zijn moet pijn lijden

IZwang, in Sam. I -anleihe, vr.: gedwongen leening; -arbeit, vr.: (rcht.) dwang-arbeid; -backofen, m.: Zie -ofen; -brief, m.: dwangbevel; -dienst, m.: gedwongen dienst, (hist.) heerendienst; -eid, m.: verplichte eed; -gerechtigkeit, vr.:Zie -recht; -gesetz, o.: dwang-opleggende wet; -glaube, m.: opgedrongen geloof; -haus, o.: tuchthuis; -herr (-herrscher),m.: despoot, tiran; -herrsehaft, vr.: despotis-mus, tirannie; -huf, m.: te smalle hoef; -hufig, bv. n.: te smal van hoef, volvoetig; -hufigkeit, vr.: volvoetigheid; -jacke, dwangbuis; -kauf, m.: monopolie; -ter, vr.: Zie JBannkelter; -lehen, leengoed met verpliehte heerendiensten; -los, bv. n.: ongedwongen (in -losen Heften: in afleveringen op onbepaalde tijden); -losigkeit, vr.: ongedwongenheid;-mass-regel, m.: dwangmaatregel; -mittel, o.: dwangmiddel; -mühle, vr.: Zie Kanii-mühle; -ofen, m.: oven waarvan al de onderhoorigen verplicht zijn gebruik te maken bij het bakken van hun brood; -recht, o.: 1) recht om desnoods dwangmiddelen te bezigen, 2) privilegie van gedwongen gebruik (b.v. van een molen,

este

o.:

-tagig, n.: van duims-.

Zwan'ziger, m. (-s; mrv. -): 1) getalmerk twintig, 2) twintiger, twintigjarige, 3) een der twintig, lid van den raad der twintig.

zwan zigste 7der, die, das), bv. n.: twintigste; Zwan'zigstel, o. (-s; mrv. -):

: en

m.:

tweepersoons-, voor twee personen; -schlitz, m.: (bwk.) balksleutel, krolsteen; -schneider, m.: tweesnijdend werktuig; -schneidig, bv. n.: tweesnijdend;-schnit-tig, bv n.: Zie -mahdig:; -schuhig, bv. n.: twee voet lang; -schürig, bv. n.:

1)    tweemaal in het jaar te scheren, 2) van de tweede schering, 3) Zie -mahdig:; -seitig, bv. n.: tweezijdig; -silber, m.: tweelettergrepig woord; -silbig, bv. n.: tweelettergrepig; -sinnig, bv. n.: dubbelzinnig ; -sitzig, bv. n.: tweepersoons-, twee personen; -sohlig, bv n.:met bele zolen ; -spaltig, bv. n.: gespouwen, gespleten, (fig.) gevorkt, (typ.) in twee kolommen; -spanner, m.: 1) tweepaards-rijtuig, rijtuig met (voor) twee paarden,

2)    koetsier die met twee paarden rijdt; -spannig, bv. n.: met (voor) twee paarden, (fig.) voor twee personen; -spiel, o.: (muz.) duo, duet; -spitz, m. (-spitze, vr.): (mtsl.) bikhamer, (bhk.) beitel met twee scherpe

twintigste gedeelte; zwan'zigstens, bw.: ten twintigste, in de twintigste plaats.

zwar, vgw.: wel is waar; und -wel, en zulks.

IZweck, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) doel, doelwit, doeleinde; zu diesem -e: tot dat einde; zum -e kommen: zijn doel bereiken ; seinen - verfehlen: zijn doel missen; 2) Zie Zwecke.

IZweck, in Sam. I -dienlich, bv. n.: doelmatig, dienstig; -einheit, vr.: eenheid van doel; -endniss [nis], o.: (tik.) derden naamvals-uitgang; -essen, o.: openbare maaltijd; -fall, m.: (tik.) derde naamval; -holz, o.: 1) hout om pinnen van te maken,

2) papenhout; -lehre, vr.: leer van de doeleinden der dingen, teleologie ; -los, bv.

n. : doelloos; -losigkeit, vr.: doelloosheid; -massig, bv. n.: doelmatig;-massigkeit, vr.: doelmatigheid; -nagel, m.: Zie Zwecke; -tauglich, bv n.: Zie -dienlich; -widrig, bv. n.: ondoelmatig; -widrigkeit, vr.: ondoelmatigheid.

Zwecke, vr.: 1) stiftje, spijkertje,

2) houten pin.

zweck en, w. b.: 1) pinnen, vastpinnen;    2) stiftjes slaan in; I -, w.

o.    h.: strekken (- auf: tot), uitloopen (- auf: op).

zween, m.: twee.

Zwehle, vr.: handdoek.

Izwei, tw.: twee; zu - (je - und-): twee aan twee. Zie zweier. I -, vr. (mrv. -er, -en): twee.

Izwei, in Sam. I -achsler, m.: (iron.) gladde vogel; -armig, bv. n.: met twee armen; -astig, bv. n : met twee takken; -augig, bv. n.: met twee oogen; -bahnig, bv. n.: twee baan breed; -bauchig, bv. n.: tweebuikig; -beinig, bv. n.: op twee bee-nen; -blatt, o.: (pik.) tweeblad; -blatterig (-blattig), bv. n.: tweebladerig; -blumig, bv. n.: met twee bloemen; -bohrig, bv. n.: 1) met twee gaten, 2) met eene opening van twee duim in middellijn; -brachen, w. b.: voor de tweede maal omploegen; -brücken, o.: (adk.) Tweebruggen; -decker, m. (-s): (zeew.) tweedekker; -deutelei', vr.: dubbelzinnigheid; -deuteln, w. o.: dubbelzinnig spreken; -deutig, bv. n.: dubbelzinnig; -deutigkeit, vr.: dubbelzinnigheid; -dotterig, bv. n.: met twee dooiers; -doppelt, bv. n.: tweedubbel; -drahtig, bv. n.: tweedraads-; -drittel-stück, o.: (mtw) twintig-grosjen-stuk; -dunkei, o.: schemering; -fach, bv. n.: tweevoudig, dubbel; -fadig, bv. n.: tweedraads-; -falter, m.: (ins.) vlinder; -faltig, bv. n.: tweevoudig, dubbel; -faltigkeit, vr.: dubbelheid: -farbig, bv. n.: van twee kleuren; -flügelig, bv. n.: (ins.) tweevleugelig (eine -flügelige Thüre: eene openslaande deur, Er.: porte brisée); -fünftelschein, (str.) aspect van twee planeten 144 graden van elkander af; -fuss, m.: tweevoeter; -füssig, bv. n.: 1) op twee voeten, 21 twee voet lang; -gesang, m.: (muz.) duo, duet; -gespann, o.: tweespan ; -ge-sprach, o.: tweegesprek, samenspraak, (inz.) gesprek onder vier oogen; -ge-strichen, bv. n.: met twee streepjes (-ge-strichene Note: muz.: zestiende noot); -getheilt [t], bv. n.: gehalveerd, in twee gelijke deelen gedeeld; -gipfelig, bv. n.: met twee toppen of pieken; -gliederig,

bv. n.: tweeledig; -griffig. bv. n.: met twee handvatsels; -groschenstück, o.: (mtw.) tweegrosjenstuk ; -handig, bv. n.: met twee handen, (fig.) evengoed linksch als rechtsch; -hangig, bv. n.: aan beide zijden afhangend of glooiend; -hauig, bv. n.: 1) tweemaal in het jaar te kappen, 2) Zie -mahdig; -hauptig, bv. n.: tweehoofdig; -heit, vr.: tweevoudigheid, tweeledigheid; -henkelig, bv. n.: met twee ooren, met twee handvatsels; -herr, m.: (hist.) duüm-vir (-herrschaft, vr.: duümviraat; -herren-würde, vr.: duümviraat); -herrig, bv. n.:

twee meesters behoorende; -herrisch (-herrlich), bv. n.: (hist.) duümviraal; -herrscher, m.: Zie -herr; -hippe, vr.: hamer met twee punten; -höckerig, bv. n.: met twee bulten (das -höckerige Kameel: de kameel met twee bulten, de dromedaris); -hörnig, bv. n.: met twee horens; -hufig, bv. n.: met gespletene hoeven; -hundert, tw.: tweehonderd; -hundertste, bv. n.: tweehonderdste; -jahr, o.: tweejarig tijdvak; -jahrig, bv. n.: tweejarig, (pik.) twee jaren durend; -jahrlich, bv. n.: tweejaarlijksch, om de twee jaren terug-keerend; -kampf, m.: tweegevecht, duel; -kampfen, w. o. h.: man tegen man vechten, (inz.) duelleeren; -kampfer, m.: duel-lant; -köpfig, bv. n.: met twee hoofden; -korn, o : (pik) spelt; -lappig, bv. n.: tweelobbig; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) tweeklank; -leibig, bv. n.: met twee lichamen; -licht, o.: schemering; -löthig ft], bv. n.: tweeloods-; -mahdig, bv. n.: tweemaal in het jaar af te maaien; -mal, bv. n.: voor den tweeden keer, ééns herhaald; -master, m.: (zeew.) tweemaster; -mastig, bv. n : met twee masten; -monat-lich, bv. n.: tweemaandelijksch; -namig, bv. n.: binominaal; -öhrig, bv. n.: Zie -henkelig:; -pfünder, m.: (art) twee-ponder; -pfündig, bv. n.: tweeponds-, van twee pond; -raderig, bv. n.: op (met)twee wielen; -reihig, bv. n.: in (aan) twee rijën (geschaard); -ruderig, bv. n.: tweeriems-; -sack, m.: knapzak, reiszak; -saitig, bv.

voor

dub-

n.: tweesnarig; -samig, bv. n.: met twee zaadkorrels; -sang, m.: (muz.) duo, duet; -schalig, bv. n : tweeschalig; -schattig, bv. n.: tweeschaduwig, dubbelschaduwig ; -schaufler, m.: eenjarig schaap;-schichtig, bv. n.: in twee lagen; -schlaferig, bv. n.:

vier-

n en uch:

ste

arm van

erwer.

amast-

kanten (-spitzamboss, m.: speerhaak); -spitzig, bv. n.: 1) met twee punten, 2) met twee scherpe kanten; -sprache, vr.: Zie -gesprach; -stimmig, bv. n,: (muz.) tweestemmig, voor (door) twee stemmen; -stirnig, bv. n.: (fab.) met twee voorhoofden» tweehoofdig; -stockig (-stöckig), bv.

n.: van twee verdiepingen; -stufig, bv. n.: met twee trappen; -stündig, bv. n.: van twee uren; -stündlich, bv, n.: om de twee uren herhaald; -tagig, bv. n.: tweedaagsch; -taglich, bv. n.: om de twee dagen herhaald; -tausend, tw.: tweeduizend; -tau-sendste, bv. n.: tweeduizendste; -theilig [tl, bv n.: gehalveerd, in tweeën gedeeld, (fig.) tweeledig; -theilung !t], vr.: halvee-ring, splitsing in twee deelen;-thürig, bv.

n. : met twee deuren; -tönig, bv. n.: uit twee tonen samengesteld; -trachtig, bv. n.: 1) drachtig van twee jongen, 2) zwanger van tweelingen; -treffer, m.: (loterij:) dubbele prijs; -unddreissigstel,

o. : (muz.) tweeëndertigste; -viertelnote,

vr.: (muz.) halve noot; -viertelpause, vr.: (muz.) halve maat rust; -vierteltakt,

m.: (muz.) tweekwarts-maat; -weg, m.: tweesprong; -wegig, bv. n.: met twee wegen; -weiberei’, vr.: tweewijverij, bigamie; -wöchentlich, bv. n : twee-wekelijksch, veertiendaagsch; -wochig, bv. n.: van twee weken; -wuchs, m.: (gnk.: de) Engelsche ziekte; -wüchsig, bv. n.:    1) (gnk,) aan de Engelsche

ziekte lijdend, 2) (pik.) van twee gewassen, 3) Zie -schürig; -zackig, bv. n.: met twee tanden, (fig.) gevorkt; -zahl, vr. : (tik.) dualis, (fig.) tweetal; -zahlig, bv. n.: (fig.) gepaard; -zahnig, bv. n.: met twee tanden; -zehig, bv. n.: met twee teenen; -zeiler, m.: tweeregelig vers; -zeilig, bv. n.: tweeregelig; -zinkig, bv. n.: Zie -zackig; -zöllig, bv. n.: tweeduims-; -zügelef, vr.: draaierij, (het) spreken uit twee monden; -zün-geln, w. o. h.: (fig.) uit twee monden spreken, draaien; -züngig, bv. n,: met twee tongen, (fig.) dubbelhartig, onoprecht, geveinsd; -züngler, m.: dubbelhartige, spreker uit twee monden, draaier, veinzaard; -zweiteltakt, m.: (muz.) kwarts-maat.

Zwei'er, m. (-s; mrv.): 1) cijfermerk twee, (eene) twee; 2) (mtw.) tweepenning-stuk, (ook:) oortje.

zwei'erlei, bw.: tweeërlei; - Reden führen: (fig.) uit twee monden spreken; sagen und thun ist -: (spr,) zegge doen zijn twee; die Herren von - T (pop.) de militairen, de soldaten, de krijgslieden

Zweifel, m. (-s; mrv. -): twijfel; I -frei, bv. n.: 1) ontwijfelbaar, 2) niet twijfelend; -geist, m.: twijfelgeest, (fig.) twijfelaar; -haft, bv. n.: twijfelachtig; -haftigkeit, vr.: twijfelachtigheid; -lehre, vr.: scepticismus; -muth (tl, m.: wankelmoedigheid, besluiteloosheid; -müthig [t], bv. n.: wankelmoedig, besluiteloos; -sinn, m.: lt Zie -muth, 2) -sucht; -sucht,vr.: twijfelzucht, scepticismus ; -süchtig, bv.n.: twijfelzuchtig, sceptisch; -system, o.:

Isel van betwijfeling. scepticismus; -voll, bv. n.: zeer twijfelachtig; -weide, vr.: (pik.) knotwilg.

Zweifelei', vr.: twijfelzucht, scepti-cismus; zweif’elig, bv. n.: 1) twijfelend, 2) twijfelachtig; zweif’eln, w. o. h.: twijfelen; Zweif'ler, m. (-s; mrv.-): twijfelaar, scepticus.

Zweig, m. (-s; -s; mrv. -e): (pik.) tak, twijg; (fig.) tak; voller -e: vol takken; er wird nie auf einen grünen - kommen: (spr.) hij zal nooit vooruit komen in de wereld; I -bahn, vr.; zijtak (van eenen spoorweg); -blatt, o.: blad van een tak; -blüthe |t], vr.: bloesem van een tak; -recht, o.: (het) recht om takken van de boomen te kappen.

Zweig’clien, o. (-s; mrv. -): takje, twijgje.

zwelg en, w. b.: (tnb.) enten; zweig’-icht, bv. n.: takachtig; zweig’ig, bv. n.: takkig, getakt.

Zwelling, m. (-es, -s; mrv, -e): (tim,) tweeduims-plank.

zweit, m Sam. I -alteste, bv. n.: op één na oudste; -beste, bv. n.: op één na beste; -geboren, bv. n.: op één na oudste, tweede; -jüngste, bv. n.: op één na jongste; -letzte, bv. n.: op éen na laatste; -nachste, bv. n.: op één na naaste.

weit’e (der, die, das), bv. n.: tweede; Zweifel, o. (-s; mrv. -): helft; zweifens, bw.: ten tweede, in de tweede plaats.

zwercli, bw.: overdwars; I -arm, m.:

den ankerstok; -baum, m.: dwarshout; -eisen, o.: puntbeitel; -feil,

o.: (ontl.) middelrif (Einem das -feil er-sehüttern: iemand doen lachen dat long en lever er van schudden; I -fellentzün-dung, vr.: ontsteking van het middelrif; -fellerschütterung, vr.: schaterend gelach); -flöte, vr.: (muz.) dwarsfluit; -haus, o.: huis dat overdwars staat; -hieb, m.: houw (fig.: slag) in de dwarste; -linie, vr.: dwarsstreep. Zie overige Sam. op de Sam. met Cfcuer,

Zwerg, m. (-es, -s; mrv. -e): dwerg (als bv. n. in Sam *. dwerg-); I -artig, bv.

n. : dwergachtig: -gestalt, vr.: dwergachtige gestalte; -hart, bv. n.: dwergachtig; -schritt, m.: (fig.) kleinkinder-voetstapje.

Zwergchen, o. (-s; mrv. -): dwergje, kleine dwerg.

Zwer gel, m. (-s; mrv. -): (vog.) sp

Zwet’sche, vr.: (pik.) kwets, ai pruim, blauwe eierpruim.

Zwetschen, in Sam I -baum, m : kwetseboom, pruimeboom; -kuchen, m-: pruimenkoek; pruimentaart zonder bovenkorst; -muss, o.: pruimen-zjelei, pruimen-moes; -torte, vr.: pruimentaart.

Zwetschke, vr.: Zie Zwetsclie.

IZwick, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kneepje; Einem einen - ^eben: aan iemand een kneepje geven; einen -thun: een kneepje geven; 2) Zie Zwecke,

IZwick, in Sam. I -bart, m.: knevelbaard; -bohrer, m.: (tech.) zwikboor ;-holz,

o. : Zie Zweckholz; -loch, o.: (fig.) schuilhoek;'-maal, o.: blauwe plek (van het knijpen); -mühle,. vr.: (spl.) molentje, (fig. fam) melkkoetje; -nagel, m.: Zie Zwecke; -steine, m. mrv.: puin (enk.); -zange, vr.: nijptang.

Zwicke, vr.: nijptang.

Z wiek'el, m. (-s; mrv. -): glazen-makers-mes ; (aan eene kous:) klink; (aan een hemd:) okselstuk; (in kleederen:) geer; (in een handschoen:) zij-stuk van

m.:

ranse

den vinger; I -bart, m.: knevelbaard; -naht, vr.: (kim.) okselnaad, (ontl.) bekke-neelnaad.

zwick'eln, w. b.: (kousen:) met eene klink breien.

zwick'en, w. b.: 1) nijpen, knijpen; (laken:) noppen; (den baard:) krullen;

2) pinnen, vastpinnen; (bij vaten:) een zwikje steken in; I w. onpers. h.: nijpen, knijpen; es zwickt mich im Leibe: ik voel knepen in mijn lijf.

Zwick’er, m. (-s; mrv. -): 1) nijper, knijper; 2) nijptang-; 3) zwikboor; 4) (in een vat:) zwikje; 5) lorgnon.

zwick'ern, w. o. h.: knip-oogen.

zwie, tw : Zie zwei; I in Sam.: Zie hieronder.

Zwie’back, m. en o. (-s): 1) beschuit;

2) scheepsbeschuit.

Zwieb'el, vr.: ui, ajuin; (van tulpen, enz.;) bol; eine Schnur -: een rist uien; (fig.) boerenknol (spotnaam voor ouderwetsch zakhorloge). I -artig, bv. n.:

1) ajuinachtig, 2) bloembolachtig; -beet,

o.: (tnb.) uienbed; -brühe, vr.: (kkk.) uiensaus, (ook:) gestoofde uien; -fische,

m.    mrv.: (typ.) pastei (enk.); -förmig, bv.

n. : 1) ajuin vormig, 2) bloembolvormig: -gericht, o.: (kkk.) met uien toebereid gerecht; -geruch, m : uiengeur, uienreuk; (ook:) uienlucht, uienstank; -geschmack,

uiensmaak; -gewachs, o.: bolgewas, -haut, vr.: uieschil; -land, o.: uienveld; -lauch, m.: (kkk.) sjalotten (mrv.); -saft,

m.: uiensap; -same, m.: uienzaad; -schaft,

m.: uie-stengel; -schale, vr.: uieschil; -stengel, m.: uie-stengel; -strang, m,: (een) rist uien; -suppe, vr.: uiensoep; -tragend, bv. n.: met knolvormigen wortel; -wurzel» vr.: knolvormige wortel.

zwieb'elich (zwieVelig;), bv. n.: Zie zwiebelartig.

zwieb'eln, w. b.: 1) met uien toebereiden; (fig.) met uien wrijven; 2) (fig.

fam.) turken, kwellen, plagen; (ook:) len, afranselen; 3) beboeten.

Zwiebrache, vr.: (akk.) tweede om-ploeging; I zwie'brachen, w. b.: voor de tweede maal omploegen.

zwie’fach, enz.: Zie zwei ....

Zwie’licht, o.: schemering, (inz.) avondschemering; im - : tusschen licht en donker,

zwier, bw.: tweemaal.

Zwiesel, m. (-s; mrv. -): als een tweetand gegroeide tak: I -bart, m.: in twee punten neerhangende baard; -beere, vr.: wilde kers, vogelkers (-beerbaum, m.: vogelkerseboom); -dorn, m.: (pik.) steek-palm.

zwies’elig, bv. n : gevorkt, gaffelvormig.

Zwiespalt, m. (-es, -s): tweespalt, tweedracht.

Zwie'spraclie, vr.: tweegesprek, samenspraak, Zie Zweigespracli; - pfle-gen mit: een gesprek onder vier oogen hebben met.

Zwie'tracht, vr.: tweedraeht, tweespalt; I zwie'trachtig, bv. n : tweedrachtig, oneenig.

Zwie'wuchs, enz. Zie Zwei. . . .

Zwil'lieh, m. (-s): (kv.) trielje, (fam.) dril; I -kittel, m.: drillen kiel; -rock, ra.: drillen jas; -weber, m.: drilwever.

zwilliehen, bv. n.: drillen, van dril.

Zwil'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): tweeling ; die -e im Thierkreise [Tl: (str.) de Tweelingen in den Dierenriem; mit -en niederkommen: van tweelingen bevallen.

Zwill'ings, in Sam. I -apfel, m.: appel die uit twee aaneengegroeiden schijnt te bestaan; -bruder, m.: tweelingbroeder ; -geschwister, vr, mrv.: tweelingen (m. en vr.); -gestirn, o.: sterrenbeeld de Tweelingen (Castor en Pollux); -kirsche, vr.: kers die uit twee aaneengegroeiden schijnt te bestaan; -lamm, o.: (van lammeren:) tweeling; -paar, o.: (een) paar tweelingen, (str.) de Tweelingen (mrv.); -schwester, vr.: tweelingzuster; -stern, m.: Zie -gestirn.

Zwing, in Sam. I -herr, m.: 1) eigenaar van een kasteel, 2) Zie Zwangherr; -herrisch, bv. n.: tiranniek, despotiek; -herrschaft, vr.: Zie Zwang, ....; -herr-scher, m.: despoot, tiran; -hof, m.: kerker, gevangenis; -schraube, vr.: (tech.) bankschroef.

Zwing’e, vr.: schroef, (inz.) bankschroef, (tim.) serjant, klemhaak: (letterzetters-)nijphoutje (om de kopij vast te houden); beslagring, ringbeslag.

zwing en, w. b. onr.: dwingen (-zu: tot); I sich -, w. w. onr.: zich zelven geweld aandoen.

Zwing’er, m. (-s; mrv. -): 1) dwinger;

2) ringmuur; 3) wal, (Fr.) boulevard,

4) kerkertoren, gevangenis.

Zwing’li, m. (-): Zwinglius; Zwin-glia'ner, m. (-s; mrv -): (kkl.-hist.) Zwingliaan.

zwing'lich, bv. n : dwingend, dwang-.

Zwirl, m (-es, -s; mrv. -e): vastzetpin (aan eene draaibank).

zwir'len, w. o. h. en w. b.: draaien.

Zwirn, m. (-es, -s): tweern, getwijnd garen; blauer -: (pop.) snaps, borrel, (ook:) gekheid; das ist mit blauem -gênant: (spr.) dat is maar gekheid;

I -band, o.: band (d. i. lint van linnen-garen of van katoen); -blonden, vr. mrv.: kant van linnengaren; -brett, o.: tweern-plank; -faden, m.: 1) linnengaren, 2) draad van linnengaren; -kastchen, o.: naaikistje; -knauel, m.: (een) kluwen garen; -litze, vr.: garenklosje; -mühle, vr.: twijnmolen; -strumpf, m. : garen kous (-strümpfe, m. mrv.: garen kousen); -tasche, vr.: naaizak; -wickel, o : bordpapieren garenklosje; -winde, vr.: garenhaspel; -wurm, m.: draadworm.

Izwir'nen, bv. n.: garen, van linnengaren.

Izwir'nen, w. b.: tweernen, twijnen.

Zwir’ner, m. (-s; mrv. -): garentwijner.

Zwirnerei’, vr.: twijnerij, tweernerij.

Zwisch, in Sam. I -gold, o.: bladgoud van tweeërlei kleur.

zwi’schen, vz. [3 en 4]: tusschen; er lag - dem Hause und den Baumen: hij lag tusschen het huis en de boomen; er steilte sich - das Haus und die Baume: hij vatte post tusschen het huis en de boomen; es ist ein Unterschied - ihm und mir: er is een onderscheid tusschen hem en mij; I -akt, m,: tusschenbedrijf; -augenblick, m.: tusschenmoment; -balken, m.: (bwk.) moerbalk; -begebenheit,

ver-

(fig-.)

n.: van

z\v

vr.: tusschenbedrijf; -begriff, m.: (red.) middelterm; -bescheid, m,: (rcht.) interlocutoir vonnis: -deck, o.: (zeew.) tus-schendek (-deck'spassagier, w.: tusschen-dekspassagier); -durch, bw.: tusschen-door;v -essen, o.: tusschengerecht, tus-schenschotel; -fall, m.: tusschenkomend iets; -farbe, vr.: tusschenkleur; -gericht,

o.: Zie -essen; -gesang, m.: tusschen-zang; -geschaft, o.: bijzaak; -geschoss, o.: tusschenverdieping tusschen de eerste en de gelijkvloers, (fig.) insteekkamertje, opkamertje, (Fr.) entresol; -gewinde, o,: tusschenvlechtsel; -handel, m.: tusschen-handel; -handler, m.: 1) tusschenpersoon, 2) agent; -heirath [t|, vr.: wederzijdsch huwelijk (d. i. van broeder en zuster uit het eene gezin, met zuster en broeder uit het andere); -kunft, vr.: tusschen-komst; -lage, vr.: ligging tusschenin; -linie, vr.: tusschenlijn, (typ.) interlinie; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): tusschenmaal; -mauer, vr.: tusschenmuur; -mischung, vr.: ondermengsel; -mittel, o.: (schk.) verbindings-middel, (fig.) medium; -per-son, vr.: tusschenpersoon; -pfeiler, m.: tusschenpilaar; -pfosten, m.: middelpost; -platz, m.: 1) tusschenruimte, 2) stapelplaats ; -raum, m.: tusschenruimte (van tijd of van plaats), (fig.) speling, speelruimte ; -raumig, bv. n.: poreus; -raumig-keit, vr.: poreusheid; -rede, vr.: 1) tus-schenspraak, 2) ruggespraak, 3) in de rede valling, 4) uitweiding; -redner, m.: medespreker; -regierung, vr. (-reich, o.): tusschen-regeering; -reise, vr.: tusschen-reisje, tusschenbeide komend uitstapje op eene reis; -ruhe, vr.: (eene) poos rustens; -satz, m.: (tik.) tusschenzin; -schüssel, m. (-speise, vr. : Zie -essen; -spiel, o.: tusschenspel; -spruch, m.: Zie -bescheid; -stadt, vr.: tusschenstad; -stand, m.: 1) stand (geplaatstheid) tusschenin, 2) middelstand, middelklasse; -stander, m.: middelpost; -station, vr.: tusschenliggende haltplaats, aanlegplaats, (van spoorwegen, enz.: tusschen-station ; -stellung, vr.: tusschenplaatsing; -stift, m.: (typ.) spatie; -stille, vr.: pauze; 'Stimme, vr.: (muz.) baryton; -stock, m. (-stockwerk, o.): Zie -geschoss; -stück, o.: tusschenstuk; -stunde, vr.: tusschen-uur; -tiefe, vr.: diepte tusschenin, dieper liggende tusschenruimte; -ton, m.: tus-schentoon; -trager, m.: aanbrenger, klikker, overbriever; -tragerei’, vr.: aan-brengerij, verklikkerij, overbrieverij; -tragerin, vr.: aanbrengster, verklikster, overbriefster; -umstand, m.: bijkomende omstandigheid; -urtheil [t],    o.: Zie

-bescheid; -verdeck, o.: (zeew.) tus schendek; -versammlung, vr.: buiten gewone vergadering; -vorfall, m.: tus schen-voorval; -wall, m.: (vest.) middel wal, courtine; -wand, m.: tusschenmuur -wasser, o.: tusschenin liggend water -weite, vr.: Zie -raum; -wind, m. tusschenwind (d. i. die uit een hoe! waait welke tusschen twee der hoofd windstreken inligt), zeew.' bakstagswind; -wort, o.: (tik,) tusschenwerpsel; -zaun, mi: haag (heg, heining) tusschenin; -zeile, vr.: 1) tusschenregel, 2) Zie -linie; -zeilig, bv. n.: met interlinies, met tusschenruimte wit tusschen de regels : -zeit,

vr.:    tusschentijd (in der -zeit: mid

delerwijl): -zustand, m.: tussehen-toestand.

Zwist, m. (-es; mrv. -e): twist; (in weefsels:) gaal, glee, gebroken draad, ijle plek.

zwis'ten, w. o. h.: twisten.

zwistig, bv. n.: oneenig; | -keit, vr.: oneenigheid.

zwit’scliern, w. o. h.: tjilpen, piepen; wie die Alten sungen, so - die Jungen: (spr.) zooals de ouden zongen, piepen de jongen.

Zwit’ter, m. (-s; mrv. -): kween, hermaphrodiet, tweeslachtig schepsel;

basterd; (ook:) raadselachtig wezen; (mnw.) gekristallizeerd tin-erts;

I -artig, bv. n.: tweeslachtig, (fig.) basterd; -blume, vr.: tweeslachtige bloem; -esel, m.: muil-ezel, muildier; -form, vr.: tweeslachtige vorm, (fig.) basterdvorm; -gang, m.: (min.) tin-ader; -geschopt, o.: Zie Z witter; -pflanze,' vr.: tweeslachtige plant, (fig.) basterdplant; -stand, m.: tweeslachtigheid ;-stock, m.: (min.) opeenhooping van tin-erts; -wesen, o.: 1) Zie -stand, 2) Zie Zwitter; -wort, o.: (tik.) basterdwoord; -zeitwort,

o.: (tik.) bedrijvend werkwoord met een lijdenden vorm, deponens.

zwit zern. w. o. h.: flikkeren.

zwo, tw.: twee.

Izwölf, tw.: twaalf; um - Uhr: om twaalf uren. I -, vr.: cijfermerk twaalf, (eene) twaalf.

Izwölf, in Sam. I -blatterig, bv. n.: twaalfbladerig, met twaalf blaadjes; -eek, o.: twaalfhoek; -eckig, bv. n.: twaalfhoekig; -fach, bv. n.: twaalfvoudig (bw. : twaalfmaal); -fingerdarm, m.: (ontl.) twaalfvingerdarm; -flach, o.:(wsk.) twaalfvlak; -flachig, bv. n.: met twaalf vlakke zijden; -jahrig, bv. n.: twaalfjarig; -jahrlich, bv. n.: twaalfiaarlijksch (bw.: om de twaalf jaren); -lötnig [t], bv.

n.: twaalfloods-; -mal, bw.: twaalfmaal; • inalig, bv, n.: tot twaalfmaal herhaald; -monatlich, bv. n.: twaalfmaandelijksch (bw.: om de [twaalf maanden); -pfünder,

m.: (art.) twaalfponder; -pfündig, bv. n.: twaalfponds-: -seitig, bv. n.: twaalfzijdig, met twaalf zijden; -stündig, bv. twaalf uren; -stündlich, bv. n.: om de twaalf uren plaats grijpende (bw.: om de twaalf uren); -tagig, bv. n.: twaalfdaagsch; -taglich, bv. n.: 'om de twaalf dagen plaats grijpende (bw.: om de twaalf dagen); -theilig [t], bv. n.: twaalfdeelig.

Zwöl’fer, m. (-s; mrv. -): 1) (eene) twaalf; 2) een der twaalf; 3) wijn van 1812; 4) (mtw.) twaalfkruitserstuk.

ölferlei’, bv. n.: twaalfderlei.

zwölfte (der, die, das), bv. n.: twaalfde.

Zwölf'tel, o. (-s; mrv. -): twaalfde gedeelte; I -format, o. (-grosse, yr.): (van boeken:) duodecimo-formaat; in -format (in -grosse): in duodecimo.

Zwölf’ten, vr. mrv.: twaalf nachten (tusschen Kerstmis en Driekoningen).

zwölf’tens, bw.: ten twaalfde, in de twaalfde plaats.

Zyland, m, (-s): (pik.) basterd-laurier.

Zylinder, enz.: Zie Cylinder, enz.

Zy’selmaus, vr.: Zie Zieselmaus.

Zythe’re, vr.: (adk.) Cythera, Cerigo.

DUITSCH WOORDENBOEK

DOOR

SERYAAS DE BRUIN.

TWEEDE GEDEELTE.

(HOLLANDSCH-DUITSCH.)

«

A.

en:

aal-rups, vr.: Aalquabbe [vr.]; | -rijk, bv.n.: aalreich; -schaar, vr. (-speer, vr.; -steker, m.): Zie -geer.

IAaltje, o.: (vrouwennaam:) Adelheid [vr.].

laaltje, o.: (visch:) Aelchen [o.], aal-vormig, bv.n.: aalförmig; I -vork, vr.: Zie -geer. aam, o.: Ohm [vr. en o.]

beien,

[vr. mrv.], die goldene Ader [enk.]; droge-: unblutige Hamorrhoiden; I -kruid, o.: Helm-

asth-[vr.],

aa in

vr. mrv.:

IA (a), vr.: A (a) [o.]; eene strik- (eene kapitale eene groote-): [ein grosses A; eene kleine ein kleines a; met dubbele mit zwei ra; van - tot Z: von A bis Z, (fig.) vom Anfang bis zum Ende, (ook:) in allen Einzelheiten; wie - zegt moet ook B zeggen: (spr.) wer A sagt, muss auch B sagen; geene - voor eeneBkennen:das A nicht vom B zu unterscheiden wissen [onrj; I de -snaar, vr.: (muz.) die A-Saite.

la, vz.: 1) gegen.zu, für; - vijf percent: gegen (zu) fünf Procent; - drie gulden: für drei Gulden; 2) oder; in 3 a 4 weken: in drei oder vier Wochen. aaf, vr.: Zie naaf. aafseh, bv. n.: 1) link, (fig.) linkiseh; 2) verkehrt.

Aagje, o: (vrouwennaam:) Agathchen; nieuwsgierig -: (fam.) Neugierige [vr.]. lAai, m.: (mansnaam:) Ary. laai, m.: streichelnde Liebkosung [vr.]. aaien, w. b.: streicheln, liebkosen. aak, vr.: Flussschiff [o.]. I -,m.:Ahorn-baum [m.; a].

aakse, vr.: Axt [vr.; Ae]. aakster, vr.: Zie ekster. lAal, vr.: (vrouwennaam:) Adelheid; (mest:) Dünger [m.]; (priem:) Ahle [vr.]. laai, o.: Ale (englisches Weissbier). laai, m.: (visch:) Aal [m.]; eene moot-: ein Stück Aal; zoo glad als een-: so glatt wie ein Aal; een - bij den staart hebb (spr.) einen Aal beim Schwanz haben. Aalkert, m.: Zie Alkert. aalbes (aalbezie), vr.: Johannisbeere [vr.]; roode -: rothe [t] Johannisbeere; witte -: weisse Johannisbeere; zwarte -: schwarze Johannisbeere, Aalbeere [vr.]/ aalbesse-boom, m.: Johannisbeer-strauch [m.; a].

aalbessen, vr. mrv.: Johannisbeeren; I -gelei, vr.: Zie -vla; -ienever, m.: (der) über schwarze Johannisbeeren abgezogene Wachholderbranntwein; -rist, vr.: Zie -tros; -sap, o.: Johannisbeersaft [m.]; -tros, m.: Johannistraube [vr.]; -vla, vr.: Dicksaft [m.] von Johannisbeeren; -wijn, m.: Johannisbeerwein [m.].

aal-fuik, vr.: Aalreuse [vr.]; I -geer,m.: Aalgabel [m.]; -kaar, vr.: Aalbehalter [m.]; -korf vr.: Zie -fuik. laalmoes, o.: Aalmus [o.], aalmoes, vr.: Almosen [o.], aalmoezenier, m.: Almosenier [m.]. aaloud, bv. n.: uralt; I -heid,vr.: (das) hohe Alterthum [tj.

Hamorrhoiden kraut [o.].

aamborstig, bv.n.: engbrüstig? matisch; I -heid, vr.: Engbrüstigkeit Asthma [o.].

laan, vz.: 1) an; -wal; am IJfer, (ook:) an’s Efer (¹); - wal stappen: ans Land steigen [onr.j; - iemand eene belofte herinneren: [N.B.] Einen an ein Yersprechen erinnern; zich - iets wennen: sich an etwas gewöhnen; zich - iets vasthouden: sichan etwas festhalten [onr.]; zich - iemand houden: sich an Einen halten [onr.]; vreugde - iemand of - iets beleven: Freude an Einen oder an etwas erleben; gebrek hebben -: Mangel haben an; sterven - de tering: an der Auszehrung sterben [onr.], an Schwindsucht sterben [onr.]; - den dag leggen: an den Tag legen; hoe komt hij-zijn geld: wie kommt er an sein Held?; wat heeft hij - zijn geld: was hat er an seinem Gelde; tot - den rand: bis an den Rand; tot - het einde: bis an das Ende, bis ans Ende; 2) in; - den gang zijn: im Gange sein (¹); - den gang maken; inGangbrin-gen [onr.] (¹); - het wassen zijn: imWach-sen sein; - net afnemen zijn: im Abneh-men sein; - stukken breken: in Stücke brechen; - flarden scheuren: in Fetzen reissen [onr.]; - schijfjes snijden: in Scheib-chen sehneiden [onr.]; 3) mit; verwant zijn -: verwandt sein mit; - een werk beginnen : mit einer Arbeit anfangen [onr.];

4) für; dat past niet-een kind: das schickt sich nicht für ein Kind; dag - dag: Tag für Tag; 5) und; twee - twee: zwei und zwei, paarweise; 6) bei; dat staat - uwe beleefdheid: das steht bei Ihnen; 7) er slecht - toe zijn: übel daran sein; 8) (zonder vz.) het beantwoordt niet - de verwachting: es entspricht der Erwartung nicht; zich - gevaar blootstellen: sich der Gefahr aussetzen; iem. prijsgeven - honger: Einen dem Hunger preisgeben [onr.]; ik laat het - u over: ich überlasse es Ihnen.

sung

fortbauen.

brassen,

o.: schneller stricken. n; kousen Strümpfe

, z.n.o.: Anbruch [m.; ü]; den dag: bei (oder: mit)

aanbrengen, w. b.: anbringen [onr.]; (aandragen:) herbeibringen [onr.], antra-g;en [onr.]; (medebrengen, b. v. ten huwelijk:) mitbringen [onr.]; (verklikken:) bringen [onr.].

laan, bw.: de post is nog niet die Post ist noch nicht angekommen; het vuur (de lamp) is das Feuer (die Lampe) brennt; uwe ⁼sigaar is niet goed Inre Cigarre ist nicht gut angebrannt; de kerk is nog der Gottesdienst ist noch nicht geendet; de deur staat die Thüre klaft, die Thüre ist nicht zu; er is niets van es ist nichts Wahres daran.

Aan. vr.: (vrouwennaam:) (Anna [vr.]. aanaarden, w. b.: (tnb.) anhaufeln. aanaardploeg, vr.: Anhaufelpflug [m.; ü].

aanademen, w. b.: anhauchen. aanbaifen: Zie aanblalfen. aanbakken, w. o.: 1) fortbacken [onr.]; 2) anbacken [onr.].

aanbaksel, o.: Angebackene [o.], Scharre [vr.].

aanbassen: Zie aanblalfen. aanbedeelen, w. b.: zutheilen [t]. aanbeden, v. dw.: angebetet. aanbeeld, o.: Amboss [m.]; altijd op hetzelfde - kloppen; (spr.) immer die alte Leier anstimmen; tusschen den hamer en het - zitten: zwischen Thür und Angel stecken; I -blok, o.: Ambossstock [m.; ö]. aanbeenen, w. o.: fortmachen. aanbegin, o.: Anfang [m.]. aanbehooren, o.: Angehör [o.], aanbelanden, w. o.: anlanden. aanbelang:, o.: Wichtigkeit [vr.]. aanbelangen, w. b.: betreffen [onr.], anlangen.

aanbellen, w. o.: anschellen. aanberen, w. o.: (zeew.) Segel bei-setzen.

aanbermen, w. b.: (vest.) mit einer Berme versehen [onr.]. aanbesteden, w. b.: verdingen [onr.]. aanbesteding:, vr.: 1) Yerdingung [vr.]; openbare -: öffentliche Yerdingung; 2) verdungene Arbeit [vr.]. aanbesteed, bv.n.: verdungen. aanbesterven, w. o.: anheimfallen [onr.] [3].

aanbestorven, bv.n.: anheimgefallen. aanbeteren, w. o.: an Besserung zu-nehmen [onr.].

aanbetrelfen, w. b.: anbetreffen [onr.], anbelangen.

aanbetrouwen, w. b.: anvertrauen (Einem etwas).

aanbevelen, w. b.: empfehlen [onr.]. aanbevelenswaardig:, bv.n.: em-

pfehlenswerth [t].

aanbeveling:, vr.: Empfehlung [vr.]; brief van -: Empfehlungsschreiben [o.].

aanbevolen, bv.n.: empfohlen, an-empfohlen.

aanbiddelnk, bv.n.: anbetenswerth [t], anbetungswürdig; l-heid, vr.: Anbetungs-würdigkeit [vr.].

aanbidden (en aanbidden), w.

b.: anbeten.

aanbiddenswaardig, bv.n.: Zie bv.n.

aanbiddelijk*

aanbidder, m.: Anbeter [m.]. aanbidding, vr.: Anbetung [vr.]. aanbieden, w. b.: anbieten [onr.];(indienen:) einreichen. I - (zich), w. w.: sich erbieten [onr.].

aanbieder, m.: Anbieter [m.]; (fig.) Einreicher [m.].

aanbieding, vr.: Anbietung [vr.],

Anerbieten [o.], Anerbietung [vr.]; (fig.) Einreichung [vr.] (z. B. einer Bittschrift).

aanbinden, w. b.: anbinden [onr.]; (fig.) anfangen [onr.];(ook:)beschleunigen. aanbindsel, o.: Angebundene [o.], aanblalfen, w. b. en o.: anbellen. aanblaten, w. b.: anblöken. aanblazen, w. b.: anblasen [onr.]; (fig.) anfachen.

aanblazer, m.: Anblaser [m.]; (fig.) Anfacher [m,].

aanblazing, w.: Anblasen [o.hAnbla-[vr.]; (fig.) Anfachen [o.], Anfachung

[vr.].

aanblik, m.: Anblick [m.]. aanblikken, w. b.: anblicken. aanblinken, w. b.: anblinken; (fig.) anschimmern.

aan blijven, w. o.: (kleederen:) anblei-ben [onr.]; (vuur, licht:) brennen bleiben [onr.]; (fig., in functie blijven:) bleiben [onr.], im Amte bleiben [onr.].

aanbod, o.: Anerbieten [o.], Angebot [o.]* - en vraag: Anbot [o.] undNachfrage [vr.].

aanboeten, w. b.: storen (het vuur: im Feuer).

aanboren, w. b.: (fig.) probiren [ie], aanbotsen,w. o.: anprallen (- tegen: an).

aanbouw, m. (bwk. en akk.) Anbau [m.]; een schip in ein Schiff auf dem Stapel.

aanbouwen, w. o.: (bwk.)

-, w. b. (bwk.) hinzubauen; (akk.) anbauen. aanbranden, w. o.: anbrennen [onr.]; laten -: anbrennen lassen [onr.]. aanbrandsel, o.: Angebrannte [o.], aanbrassen, w. o.: (zeew.) anbrassen.

aanbreien, w,

I -, w. b.: anstricke anstricken. aanbreken, w. b.: anbrechen [onr.]. -, w. o.: anbrechen [onr.]. aanbreken bij het - van Tagesanbruch.

a ii-

aanbrenger, m.: Anbringer [m.]. aanbrengerjj,'vr.: Anbrmgung fvr.] aanbrenging, vr.: Anbringung [vr.]. aanbrieven, w. b.: anbringen [onr.]. aanbrommen, w. b.: anbrummen. aanbruisen, w. o.: anbrausen. aanbrullen, w. b.: anbrüllen. aanbjj ten, w. o.: anbeissen [onr.]. I -, w. b.: anbeissen [onr.]; (fig.) anfahren [onr.].

aandaelit, vr.: Aufmerksamkeit [vr.]; (theo.) Andacht [vr.].

aandachtig, bv. n.: aufmerksam^ (theo.) andachtig.

aandeel, o.: (*) Antheil [m.]; (kph.) Antheilschein [m.], Actie [vr.]; I -bewijs, o.: Antheilschein [m.], Actie [vr.];-hebber,

m.: Theilhaber [m.]; -houder, m.: Actien-inhaber [m.]; -maatschappij, vr.; Actien-gesellschaft [vr.]. aandenken, o.: Andenken [o.].

(*) Overal [tl of [T],

m. en vr.: (der, die)

vr.:

: von : vor

aandichten, w. b.: andichten (Einem et was).

aan dienen, w. b.: anmelden; zich laten sich anmelden lassen [onr.].

aandiepen, w. b.: austiefen; (zeew., _peilen:) antiefen. I -, w. o.: tiefer werden [onr.].

aandikken, w. b.: dicker machen. I -, w. o.: dicker werden [onr.].

aandisschen, w. b.: auftischen. aandoen. w. b.: (i. a. b.) anthun (onr.]. aandoening, vr. [t] Gemüthsbewe-gung [vr.].

aandoénlijk, bv.n.; 1) treffend; rüh-rend; 2) empfanglich, empfindsam; I -heid vr.:    1) Treffende [o.], Rührende [o.];

-2) Empfanglichkeit [vr.], Empfindsam-keit [vr.].

aandossen, w. b.: anziehen [onr.], anlegen.

aandraaien, w. b.: andrehen, an-«chrauben; (fig. fam.) anschmieren. I -, w. <o.: sich nahem [3].

aandragen : Zie aanbrengen, aandrang, m.: Andrang [m.]. aandraven, w. o.: antraben; komen -: angetrabt kommen [onr.].

aandrentelen, w. o.: heranschlen-dern.

aandrihbelen, w. o.: herantrippeln. aandrift, vr.: Antrieb [m.], Trieb [m.]; uit dierlijke -: aus thierischem [t] Trieb; uit innerlijke aus innerm Trieb; de heilige die Begeisterung.

aandringen, w. b.: dringen '[onr.], andringen [onr.]. | -, w. o.: [onr.] dringen op: auf).

aandruisclien, w. o.: zuwider sein [onr.]; - tegen: [3] zuwider sein.

aandrukken, w. b.: andriicken (-tegen: an). I -, w. o.: (typ.) schneller drucken.

aandrj|fster, vr.: Antreiberin [vr.]. aandryven, w. b.: antreiben [onr.] I - w. o.: herantreiben [onr.]; komen -: ange-trieben kommen; hij is hier op een stroo-wisch komen -: (fig. fam.) er war ein armer Schlucker, als er hierher kam. aandril ver, m.: Antreiber [m.]. aandrijving, vr.: Antreibung [vr.]. aamluiden, w. b.: andeuten. aanduiding, vr.: Andeutung [vr.]. aandurven, w. b.: sich nicht fürch-ten vor; het -: den Muth [t] dazu haben, sich daran wagen; iemand es wagen sich mit Einem zu messen. . aanduwen, w. b.: anschieben [onr.]. aaneen, bw.: 1) (in Sam.:) zusammen; 2) aneinander; (fig.) ununterbrochen.

aaneengeschakeld, bv. n.: verket-tet; (fig.) ununterbrochen.

aaneenschakeling, vr.: 1) Yerket-tung [vr.]; 2) ununterbrochene Reihen-folge [vr.].

aaneigenen (zich), w. w.: 1) sichan-eignen; 2) annehmen [onr.].

aanerven, w. b.: erben, anerben, ererben.    !    '

aanerving, vr.: Ererbung [vr.]. aanfokkeling, m.: (das) zu züchtende junge Thier [T],

aanfokken, w. b.: züchten, ziehen [onr.].

aanfokking, vr.: Zucht [vr.]. aangaan, w. b.: (raken; betreffen; in

betrekking staan met:) angehen [onr.]; wat    my aan • was geht es rnich

an?; dat gaat u aan: das geht Sie an;hij gaat mij niets aan: er geht mich nichts

an. I -, w. o.: (van vuur of licht:) angehen [onr.]; (van kleederen:) angehen [onr.]; (beginnen:) anfangen [onr.]; (leven maken:) Spektakel machen; op iemand of iets - (d. i. er naar toe gaan): auf Einen oder etwas zugehen [onr.]; tegen iem. -: Emen antahren [onr.]; bij iemand -: bei Einem einsprechen [onr.]; dat gaat zóó niet aan: das geht so nicht an, das kann so nicht gehen [onr.]. aangaande, vz.: hinsichtlich. aangapen, w. b.: angaffen. aangebedene, vr.: Angebetete [vr.]. aangehouden, bv. n.: angebunden kort -: (fig. fam.) kurz angebunden. aangeboren, bv. n.: angeboren. aangebraml, bv. n.: (kkk.) angebrannt; (fig. gein.) angesteekt. aangedaan, bv. n.: bewegt, gerührt. aangeefster, vr.: Angeberm [vr.]. aangeërfde, m.: Grundbesitzer [m.]. aangehuwd, bv. n.: anverwandt durch Heirath [t], Zie Sam. van schoon; -e broeder: Schwager [m.; a]; -e dochter:

1)    Stieftochter [vr.; ö], 2) Schwiegertochter [vr.; ö]; -e zoon: 1) Stiefsohn [m.: ö],

2)    Schwiegersohn [m.; ö]; -e zuster, vr.: Schwagerin [vr.).

aangeklaagde,

Angeklagte.

aangelegen, bv. n. wichtig; I -heid, vr.: (aanbelang:) Wichtigkeit [vr.]; (zaak, onderwerp:) Angelegenheit [vr.].

aangemerkt, vgw.: weil, da, sinte-mal.

aangenaam, bv. n.: angenehm; I -heid, Annelimlichkeit [vr.]. aangenomen, vgw., v. dw. en bv. n.: angenommen.

aangeschoten, bv. n.: angeschossen, verwundet; (fig. fam.) angeschossen, an-gerissen, betrunken, besoffen.

aangeschreven, v. dw.: angeschrie-ben; slecht bij iem. - staan: übel bei Einem angeschrieben sein. aangespen, w. b.: angürten. aangestoken, bv. n.: 1) wurmstichig ; 2) angesteekt; 3) angezündet.

aangestorven, bv. n.: anheimge-fallen.

aangetrouwd: Zie aangehuwd, aangeven, w. b.: (i. a. b.) angeben [onr.].

aangever, m.: Angeber [in.], aangewassen, bv. n.: angewachsen. aangezicht, o.: Gesicht [o.], Ange-sicht [o.], Antlitz [m.]; van - tot -; Angesicht zu Angesicht ; voor Gods -Gottes Angesicht; iemand van - kennen: Einen von Angesicht kennen; iem. een slag in zijn - geven: Einem ins Gesicht schlagen [onr.]; wie zijn neus schendt, schendt zijn -: schande ich ineine Nase, schand' ich mein Angesicht; iemand met twee -en: Jemand mit zwei Angesichten.

aangezichts-pyu, vr.: Gesichts-schmerz [m.].

aangezien, vgw.: weil, da, sintemal. aangieten, w. b.: angiessen [onr.]. aangietsel, o.: Angegossene [o.], aangifte, vr.: Angabe [vr.].

an-

vr.:

(fis.

aanhangsel, o.: Anhang [m.; a], Beilage [vr.].

aanhankelijk, bv. n.: anhanglich;

I -heid, vr.: Anhanglichkeit [vr.l.

aanhebben, w. b.: (kleederen:) anha-ben [onr.]; een snars -: (pop.) einen Rauseh (einen Spitz) haben.

aanhechten, w. b.: anheften. aanhechting, vr.: Anheftung [vr.]. aanhechtsel, o.: Angeheftete [o.], aanheelen, w. o.: genesen [onr.], heilen.

aanhef, m.: Anfang [m.; a], aanheft'en, w. b.: anfangen [onr.]; (muz.) anstimmen; klachten -: Klagen erheben [onr.].

aanhefling, vr.: (muz.) Anstimmung [vr.].

aanhinniken, w. b.: anwiehern. aanhitsen, w. b. : anhetzen [- tegen: gegen; - op: auf). aanhitser, m.: Anhetzer [m.]. aanhitsing, vr.: Anhetzung [vr.]. aanhollen, w. o.: anrennen [onr.]; komen -: angerannt (angestürzt) kommen [onr.].

aanhompelen, w. o.: anhumpeln ; komen -: angehumpelt kommen [onr.]. aanhoogen, w. b.: höher machen. aanhooging, vr.: Höhermachen [o.], aanhoorder, m.: Zuhörer [m.]. aanhooren. w. b.: anhören.

aanhoorig, bv. n.: angehörig; 1-heiJ-vr.: Zugehör [o.], Zubehör [o.].

aanhoorlgen, m. en vr. mrv.: Ange-horigen.

aanhooring, vr.: Anhörung [vr.]. aanhouden, w. o.: anhalten [onr]. 1 -, w. b.: (1. staande houden; 2. gevangennemen; 3. benaderen, in beslag nemen:) anhalten [onr.]: (behouden:) behalten [onr.]; aan het lijf houden:) anbehalten [onr.]; (tot later onbeslist laten:) nicht abmachen; (vuur, licht, pijp of sigaar, enz.:) nicht aus-gehen lassen [onr.].

ern. men -r. jagen, Einem

b.:

van

aangluipen, w. b.: lauernd ansehen [onr.].

aangluren, w. b.: anschielen, beau-geln, verstohlen beobachten. aangolven, w. o.: heranwogen. aangonzen, w. o.: heransumsen. aangorden, w. b.: angürten. I -(zich), w. w.: 1) sich zum Streite rüsten; 2) sich reisefertig machen.

aangrauwen, w. o.: grauen. I -, w. b.: anfahren [onr.], anschnauzen. aangrenzend, bv. n.: angrenzend. aangrimmen, w. b.: grimmig ansehen [onr.].

aangrinniken, w. b.: anwiehern. aangroeien, w. o.: anwachsen [onr.]: (fig.) zunehmen [onr.]. aangroenen, w. o.: grünen. aangrenzen, w. b.: angrinsen. aangrijpen, w. b.: angreifen [onr.]. aangrijpend, bv. n.: angreifend. aanhaken, w. b.: anhaken; (fig.) hangen.

aanhalen, w. b.: (vaster trekken:) anholen ; (liefkoozen :) liebkosen; (vermelden :) anführen, citiren [ie]; (smokkelwaar:) in Beschlag nehmen [onr.], kon-fisziren [ie]; daar is geen - aan: (spr.) da reicht nichts hin.

aanhalig, bv. n.: anmuthvoll [t];-heid, [tl Anmuth [vr.].

aanhaling, vr. 1) Beschlaglegung I vr.] Konfiskation [vr.]; 2) Citation [vr.], Anführung [vr.]; 3) Citat [o.], angeführte Stelle [vr.].

aanhalings-teeken, o.: Anführungs-zeichen [o.] Gansefüsschen [o.].

aanhang, m.: Anhang [m.; a]; fam.) Sippschaft [vr.], Klicke [vr.]. aanhangen, w. o.: anhangen [onr.]. -, w. b.: anhangen. aanhanger, m. Anhanger [m.]. aanhangig, bv. n.: anhangig.

laan houdend, v. dw.: dauerhaft. laanhoudend, bv. n.: fortwahrend, anhaltend; I -heid, vr.: Anhalten lo.],Dauer [vr.], Fortdauer [vr.].

aanhouder, m.: Einer der anhalt;de-wint: (spr.) wer anhalt gewinnt. aanhouding, vr.: Anhaltung [vr.]. aanhuilen, w. b.: anheulen. aanhuppelen, w. o.: anhüpfen; komen angehüpft kommen [onr.].

aanhuwelijken, w. b.: Zie het w. b. aanhuwen.

aanhuwelijking, vr.: Verschwage-rung (vr.).

aanhuwen, w. b.: verschwage aanjagen, w. o.: anjagen: ko angejagt kommen [onr.]. I -, w. antreiben [onr.]; iem. vrees -:

Fureht einjagen, Einen einschüchtern; iem. schrik -: Einem Schrecken einjagen, Einen einschrecken. aanjager, m.: Antreiber [m.]. aan janken, w. b.: anheulen. aankakelen, w. b.: anschnattern. I -, w. o.: fortschrattern.

aankalken, w. b.: mit Kalk bestrei-chen [onr.]; (tig.) ankreiden.

aankanten (zich), w. w.: sich wider-setzen (tegen: [3]). aankanting, vr: Widerstand [m.]. aankeffen, w. b. en o.: anbellen. aanklaagster, vr.:    Anklagerin

[vr.].

aanklacht, vr.: Klage ]vr.]. aanklagen, w. b.: anklagen. aanklager, m.: Anklager [m.]. aanklampen, w. b.: anklammern; iemand -: Einen antreten [onr.[, Einen ansprechen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich anklammern (- aan: an).

aankleed-kanier, vr.: Ankleidzim-mer [o.].

aankleeden, w. b.: ankleiden; zoo ben ik aangekleed: (fig. fam.) so ist mein Charakter. I - (zich), w. w.: sich ankleiden, sich anziehen [onr.]. aankleefsel, o.: Angeklebte [p.]. aankleve, m.: Zubehör [o.]; met den-van dien: nebst Zubehör; met al den-dien: mit allem Ab- und Beihang.

aankleven, w. o.: ankleben. I -, w.b.: [3] ergeben sein.

aankloppen, w. o en b.: anklopfen; bij iem. - om: (tig. fam.) sich an Einen wenden um....

aanknoopen, w. b.: anknüpfen (ook

figr.).

aanknooping, vr.: Anknüpfung [vr.].

aanknoopfngs-punt,    Anknü-

pfungspunkt (mj.

aankomeling, m.: Ankö mling [m.]. la ank omen, w. o.: (arriveeren:) an-

; 2) (schets:) Anlage [vr.]; de childerij: die Anlage zu einem - van ëenen tuin: die Anlage

aan ë Wirths-2) (mikken met een

w. b.:

bv. n.: lockend, an-(das) Lockende, (das)

MM •

kommen [onr.]; (ontstaan:) entstehen [onr.]; (ten deel vallen:) anheimfallen [onr.]; (groeien:) heranwachsen [onr.]; (in krachten toenemen:) an Kraften zunenmen [onr.]; ik heb het zien -: (fig. fam.) ich habe es vorausgesehen: alles op iem.laten --.Alles auf Einen ankommen lassen [dhr.]; als het er op aankomt: wenn es daraufankommt; wat komt het er op aan: was macht es aus?; het komt er met opaan:l)eskommt nicht darauf an, 2) es macht nichts aus, es schadet nicht.

iaankomen, z. n. o.: Ankommen [o.]; er is geen - aan: (fig.) es ist nicht zu be-komnien.

aankomend, bv. n.: 1) ankommend; 2) heranwachsend; 3) künftig.

aankomende, o.: Guthaben [o.]; het mij -: was mir zukommt. aankomst, w.: Ankunft [vr.]. aan kondigen, w. b.: ankündigen, an-zeigen.

aankondiging, vr.: Ankündigung [vr.], Anzeige [vr.].

aankoop, m.: Ankauf [m.; au], aankoopen, w. b.: ankaufen. aankoppelen, w. b.: ankoppeln, zu-sammenkoppeln.

aankoppen, w. b.: mit jeineiii Kopfe versehen [onr.] (b. v. eene speld: eme Stecknadel).

aankopper, m.: Anköpfer [m.]. aankorsten, w. b.: bekrusten I -, w. jO.: sich bekrusten.

aankorsttiig, vr.: Bekrustung [vr.] aankrammen, w. b.: ankrampen. aankruien, w. b.: ankarren; de rivier kruit ijs aan: der Fluss treibt Eis.

aankruipen, w. o.: ankriechen [onr.]; komen -: angekrochen kommen [onr.].

aankrygen, w. b.: (fam., van kledingstukken) ankriegen; (in het spel) ver-lieren [onr.].

aankuiereii, w. o.: heranspazieren. aankunnen, w. b.: [3] gewachsen sein. aankwakken, w. b. en o.:anschmet-tern (- tegen: an).

aankweek, vr.: Anpflanzung [vr.], Bau [m.], Anbau [m.].

aankweeken, w. b.: (plk.)ziehen [onr.]; (fig.) heranbilden, ausbilden; (ook:) kulti-viren [ie], pflegen.

aankweeker, m.: 1) Pflanzer [m.]; 2) Anbauer [m.]; 3) (fig.) Pfleger (m.).

aankweeking, vr.: Anbau [in.]; (fig.) Heranbildung [vr.], Ausbildung[vr.];(ook:) Pflege [vr.], Kultur [vr.].

aanky ken, w. b.: ansehen [onr.]; (fam.) angucken.

aanlachen, w. b.: anlachen,anlacheln. aanlanden, w. o.: anlanden; goed of slecht -: (fig.) gut oder schlecht wegkommen [onr.].

aanlanding, vr.: Anlandung [vr.]; (fig.) Wegkommen [o.].

\ [aanlappen, w. b.: anlappen;(fig.fam.) anschmieren.

aanlasch-stuk, o.: Ansetzstück [o.], Anstücksel [o.], Anstoss [m.; ö], aanlassclien, w. b.: anstücken, an-setzen.    %

aanlasscliing, vr.: Anstückung [vr.]. aanlaten, w. o.: anlassen [onr.]; (vuur -of licht:) brennen lassen [onr.]; (deur of Taam:) anstehen lassen [onr.].

aanleeren, w. o.: Fortschritte imLer-nen machen. I -, w. b.: erlernen.

aanleering, vr.: Fortschritte [mrv.] im Lemen; de - van: das Erlernen von, das Erlernen [2], aanleg, m.: 1) (aangeborene voorbe-schiktheid:) Anlage [vr.]; geen - hebben om vreemde talen te leeren: keine Anlage haben zur Erlernung fremder Sprachen; -tot tering hebben: Anlage zur Schwind-sucht haben

-    van eene s Gemalde; de eines Gartens; 3) (plantsoen:) Anlagen [vr. mrv.]; de nieuwe -: die neuen Anlagen; 4) (het aanleggen van spoorwegen, enz.:) Anlage [vr.], Anlegung [vr.]; 5) de rechtbank van eersten -: das Tribunal er-ster Instanz; I -plaats, vr.: Station [vr.], (voor schepen.) Landungsplatz [m.; a].

aanleggen, w. o.: 1)(stilhouden:)Halt machen, (van vaartuigen:) anlegen; alle heilige huisjes -: (iron.) in alle Wi hauser [t] einkehren; 2) (mikken met vuurwapen:) zielen (- op: auf). I -, v

1)    (in de meeste gevallen:) anlegen;

2)    vuur -: Feuer machen, Feuer anmachcn (NB. „Feuer anlegen” beteekent: brand stichten); 3) anfangen [onr.], machen, zu Werke gehen [onr.]; het zoo - dat...: es so machen, dass...; ik weet niet hoe ik het

-    zal: ich weiss nicht wie ich es anfangen (oder: machen) soll; het zuinig -:sparsam zu Werke gehen [onr.]; het er op--.darauf ausgehen [onr.]; het met iemand -: mit Einem anbinden [onr.], (ook:) sich mit Einem abgeben [onr.).

aanlegging, vr.: Anlage [vr.), Anlegung [vr.[.

aanleidend, bv. n.: veranlassend; -e oorzaak: veranlassende Ursache [vr.], Yer-anlassung [vr.].

aanleiding, vr.: Yeranlassung [vr.], Anlass [m.; a]; aan iemand - geven:Einen veranlassen, Einem Anlass geben (- tot, -om te: zu); naar - van: in Folge [2]. aanlenen: Zie aanleunen, aanlengen, w. b.: 1) schwacher machen ; 2) verdünnen. I -, w. o.: langer werden [onr.], zunehmen [onr.].

aanleunen, w. o.: anlehnen (-tegen: an). I -, w. b.: iemand iets -: 1) Einem et-was aufhangen, 2) Einem etwas aufbür-den; zich iets laten -: sich etwas aufbin-den lassen [onr.], sich etwas gefallen lassen [onr.], sich mit etwas begnügen.

aanlicliten, w. o.: grauen, anbrechen [onr.].

aanliggen, w. o.: anliegen (-aan:an). aanliggend, bv. n.: anliegend, an-grenzend.

aanlokkelijk, lockend; I -heic^ vr.:

Anlockende. aanlokken, w. b.: anlocken, locken. aanloksel, o.: Lockung [vr.], Anloc-kung [vr.]; (fig.) Lockspeise [vr.].

aanlonken, w. b.: verliebt ansehen [onr.], beaugeln, anliebeln. aanloop, m.: Anlauf [m.: a]. aanloopen, w. o.: 1) anlaufen [onr.]; met zijn hoofd tegen den muur -:mitdem Kopfe an die Mauer anlaufen; er leelijk tegen -: übel (schlecht) anlaufen; even bij iem. -: bei Einem einsprechen; 2)

een

laufen [onr.], dauern; het zal wel zes weken eer...: es wird wohl sechsWochen dauern (anlaufen) ehe.... aanlymen, w. b.: anleimen. aan in aak, m.: Anfertigung [vr.]. aanmaken, w. b.: anmachen; (fig.) anfertigen; vuur Feuer machen. aaninanen, w. b.: anmahnen. aanmaning, vr.: Anmahnung [vr.]; eene - van koorts: ein Anflug [m.] von Fieber, ein Wenig Fieber.

aanmarcheeren, w. o.: 1) schneller marschiren [ie]; 2) anmars.chiren [ie]; ko-: anmarschirt [ie] kommen [onr.]. aanm;i:scli. m.: Anmarsch [m.]. aanmatigen (zich), w. w.: sich an-massen.

aanmatigend, bv. n.: 1) anmassend; 2) anmasslich.

aanmatiging, vr.: Anmassung [vr.]. aanmelden, w. b.: anmelden. I zich w. w.: sich anmelden. aanmelding, vr.: Anmeldung [vr.]. aanmengen, w. b.: 1) anmengen (-mit); 2] verminnen.

aan menging, vr.: 1) Anmengung [vr.]; 2) Yerdünnung [vr.]. aanmengsel, o.: Anmengende [o.], aanmeeren, w. b.: (zeew.) anbinden [onr.].

aanmerkelijk, bv. n.: bedeutend;

I -heid, vr.: Bedeutende [o.].

aanmerken, w. b.: (beschouwen:) anmerken, betrachten; (bedillen, afkeuren:) bemerken; (fig.) tadeln; niets aan te merken hebben op: nichts auszusetzen (oder: zu tadeln) finden [onr.] an.

aanmerking, vr. 1) Anmerkung [vr.], Betrachtung [vr.], Betracht [m.], Rücksicht [vr.]; in - nemen: in Betracht ziehen [onr.], Rücksicht nehmen [onr.] auf; uit - van: in Betracht [2], in Erwagung [2], mit Rücksicht auf; in-komen: in Betracht kommen [onr.]; 2) Bemerkung [vr.]; -en maken op: auszusetzen (zu tadeln) finden [onr.] an; er valt niets op aan te merken: es ist nichts daran auszusetzen. aanmeten, w. b.: anmessen [onr.]. aanminnig, bv. n.: anmuthig [t], benswürdig, holdselig, hold; I -heid, vr.: [t] Anmuth [vr.], Liebenswürdigkeit [vr.], Holdseligkeit [vr.].

aanmoedigen, w. b.: ermuthigen [t], ermuntern, aulmuntern.

aanmoediging, vr.: [t] Ermuthigung [vr.], Ermunterung [vr.], Aufmunterung [vr.].

nehmen [onr.]; de reis -: die Reise abtreten [onr.].

aannemer, m.: Annehmer [m.]; - van werk: Unternehmer [m.] einer

Arbeit.

aanneming, vr.: Annahme [vr.]; de -van een wérk of eene leverantie: die Ue~ bernehmung einer Arbeit oder einer Lie-ferung; bij -: kontraktmassig.

men -

met:

aannemings-biljjet, o.: Anbietung [vr.]; I -som, vr.: Lieferungspreis [m.]. aannopen, w. b.: Zie nopen, aanpakken, w. b.: anpacken;iem. kras -: (fam.) Einen scharf vornehmen [onr.]. aanpalen, w. o.: angrenzen. aanpalend, bv. n.: angrenzend. aanpassen, w. b.: anprobiren [ie], aanpeil, m.: Yerifikation [vr.]. aanpennen, w. o.: (fam.) drauflosschrei-ben [onr.]; (ook:) fortmachen mit dem Schreiben. | -, w. b.: (fam.) brieflich daran erinnern.

aanpersen, w. b.: anpressen, andrüc-ken.

[m.].

aanplak-biljet, o.: Anschlagzettel

aanplakken, w. b.: anschlagen [onr.], ankleben; iem. iets -: (fam.) Einem etwas anschmieren.

aanplakker, m.: Zettelanschlager [m.], aanplakking, vr.: Anschlagung [vr.], Anklebung [vr.]

aanplant, m.: Anpflanzung [vr.]. aanplanten, w. b.: (gewas:) anpflan-zen; (grond:) bepflanzen.

aanplanting, vr.: 1) Anpflanzung [vr.]; 2) Bepnanzung [vr.].

aanpleisteren, w. b.: übertünchen, übergipsen; een gat -: eine Lücke mit Kalk zustreichen [onr.].

aanplempen, w. b.: verschütten, aus-füllen.

aan

plemping, vr.: Yerschüttung [vr.],. Ausfülmng [m.].

aanploegen, w. o.: fortmachen mit dem Pflügen.

lie-

aanpoot en. w. o.: (fam.) fortmachen. aanporder, m.: Antreiber [m.]. aanporren, w. b.: antreiben [onr.]. aanporring, vr.: Antreibung [vr.]. aanpoten, w. b.: Zie aanplanten, aanpraaien, w. b.: (zeew.) preien, durch das Sprachrohr anrufen [onr.].

aanpraten, w. o.: fortschwatzen. I -, w. b.: anschwatzen (iets aan iem.: Einem etwas).

an-

aanprating, vr.: (das) Anschwatzen.

aanmoeten, w. o.: anmüssen [onr.].    aanpreeken, w. b.: anschwatzen,

aannionsteren, w.b.: anwerben [onr.]; preisen [onr.]. I -, w. o. fortpredigen. zich laten -: sich anwerben lassen [onr.].    aanpreeker, m.: Anpreiser [m.].

aanmonstering, vr.: Anwerbung[vr.].    aanpreekery, vr.: Anschwatzen [o.],

aanmunten, w. b.: neu pragen, neu    aanprikkelen, w. b.: anfeuern, auf-

münzen.    muntern.

nll

aanmunting, vr.: neue Pragung[vr.]. aanprikken, w. b.: anstacheln. aannaaien, w. b.: annahen; iem. ooren aanpruilen, w. b.: anschmollen. I -, -: (spr.) Einem etwas auf binden [onr.]. w. o.: zu schmollen fortfahren [onr.]; ko-w. o.: die Arbeit beimNahenbeschleu- men -: schmollend herankommen [onr.].

gen.

aannaderen, w. o.: herannahen.

aannadering, vr.: Annaherung. aannemelijk, bv. n.: annehmlich, zu-lassig; I -heid, vr.: Annehmlichkeit [vr.], Zulassigkeit [vr.].

aannemen, w. b.: annehmen [onr.]; (rcht., adopteeren:) an Kindes Statt an-

aanpruttelen, w. o.: zu brummeln fortfahren [onr.].

aanprijzen, w. b.: anpreisen [onr.]. aanpryzer, m.: Anpreiser [m.]. aanprijzing, vr.: Anpreisung [vr.]. aanpunten, w. b.: zuspitzen; eene schrijfpen -: eine Schreibfeder spitzen (ook fig.).

aanruischen. w. o.: anrauschen; komen angerauscht kommen [onr.].

aanpijpen, w. o.: die Pfeife (oder: eine Cigarre) anzünden.

aania act ster, vr.: (*) Anratherin [vr.], Rathgeberin [vr.].

aanraden, w. b.: anrathen I -, z.n.o.: Anrathen [o.]; oj) - van mijnen broeder: auf Anrathen meines Bruders, dem Rathe meines Bruders zufolge.

aanrader, m.: Anrather [m.], Rath-geber [m.].

aanrading, vr.: Anrathen [o.], aanraken, w. b.: anrühren, berühren. aanraking, vr.: Berührung [vr.];punt van -: Berührungspunkt [m.]. aanrakken, w. b.: (zeew.) anracken. aanranden, w. b.: angreifen [onr.]; iemands eer -: Einem an die Ehre greifen [onr.], Eines Ehre kranken. aanrander, m.: Angreifer [m.]. aanranding, vr.: Angreifung[vr.], An-grifï [m.].

aanrecht, o.: Berechtigung [vr.], (das) Berechtigtsein (- op: zu); I -bank,vr.: An-richtbank [vr.; a], Annchttisch [m.], An-richte [vr.].

aanrechten, w. b.: anrichten; (fig.) auftischen.

aanrechter, m.: Anrichter [m.]; (fig.) Auftischer [m.].

aanrukken, w. b. en o.: anrücken, heranrücken; laten anrücken lassen [onr.].

¹

„an” regeert 3en nmv. als het een toestand van rust, 4en nmv. als het eene beweging of richting aanduidt. Hetzelfde is het geval met „auf”, „hinter”, „in”, „neben”, „über”, „unter”, „vor”, „zwischen”.

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

aanrijden, w. b.: 1) (met rijtuig:) nie-derfahren [onr.], (te paard:) niederreiten [onr.]; 2) goederen -: Güter anfahren[onr.], Güter ankarren. I -, w. o.: (met rijtuig:) anfahren [onr.], (met eene kar:) ankarren, (te paard:) anreiten; komen -: 1. angefah-ren (2. angekarrt, 3. angeritten) kommen [onr.]; op iem. -: (te paard:! auf Einen zureiten [onr.]: bij iem. -: 1) bei Einem anfahren [onr.], 2) bei Einem anreiten [onr.]; er leelijk tegen -: (fig. fam.) übel (oder: schlecht) wegkommen [onr.]. aanrUgen, w. b.: anreihen. aanrjjging. vr.: Anreihung [vr.]. aanrijpen, w. o.: anreifen. aanrjjping, vr.: Anreifung [vr.]. aanrjjven, w. b.: rechen, harken, über-rechen, überharken. aansarren, w. b.: Zie sarren, aanseliaffen, w. b.: anschaffen. aanschaffing, vr.: Anschaffung [vr.]. aanschakelen, w. b.: anreihen, an-ketten.

aanscharrelen, w. o.: anschlendern; aanreehting, vr.: Anrichtung" [vr.]; komen -: angeschlendert kommen [onr.]. (fig.) Auftischung [vr.].    * aanschellen, w. o.: anschellen.

aanreiken, w. b.: zulangen, hinlan- aanschemeren, w. o.: andammern, gen, hinreichen, zureichen, überreichen; anbrechen [onr.], grauen.

(fig.) abreichen, an der Tnüre abgeben aanschemering, vr.: Andammerung [onr.].    [vr.], Anbruch [m.], Grauen [o.].

aanrekenen, w. b.: anrechnen; (fig.) aanscherpen, w. b.: schleifen [onr.], zurechnen, anrechnen.    scharfen; (fig.) zuspitzen.

aanrennen, w. o.: anrennen [onr.]; aanschieten, w. b. en o.: (i. a. b.)an-komen -: angerannt kommen [onr.].    schiessen [onr.]; komen -: angeschossen

aanrichten, w. b.: anrichten.    kommen [onr.]; hij schoot gauw zijne kamer-*

aanrichter, m.: Urheber [m.].    japon aan: er schlüpfte schnell in seinen

aanrichting, vr.: Anrichtung [vr.].    Scnlafrock.

aanristen, w. b.: anreihen,aufreihen, aanschikken, w.o.: anschieben[onr.]. auf eine Schnur reihen.    aansch snit melen, w. o.: schimmeln.

aanristing, vr.: (das) Anreihen.    aanschitteren, w. o.: schimmern,

aanrit, m.: Anritt [m.].    glanzen.

aanrits-geld, o.: Werbegeld [o.].    aanschittering, vr.: Schimmer [m.],

an).

aanritselen, w. o.: rascheln (- tegen: Glanz [m.].

aanschoeien (zich), w. w.: Schuhe aanritsen, w. b.: 1) aufhetzen; 2) an- anziehen [onr.]. werben [onr.].    aanschoffelen, w. b.: (tnb.)aufschau-

aanritsel*, m.:    1) Aufhetzer [m.]; feln. I -, w. o.: anschleppen; komen -: an-

2) Werber [m.], Anwerber [m.].    geschleppt kommen [onr.].

aanritsing, vr.: 1) Aufhetzung [vr.]; aanschouw, m.: Anblick [m.]; ten -e 2) Anwerbung [vr.].    van: im Angesichte von (oder [2]), in Ge-

aanroeien, w. o.: 1) anrudern; komen    genwart von (oder [2]).

angerudert kommen [onr.]; 2) schneller aanschouwelijk, bv.n.: anschaulich; rudern.    - maken: anschaulich machen; I -heid, vr.:

aanroepen, w. b.: anrüfen [onr.]; Anschaulichkeit [vr.]. smeekend -: anflehen.    aanschouwen, w. b.: anschauen, an-

aanroeper, m.: Anrufer [m.]; smee- blieken; (fig.) sehen [onr.]; het levenslicht kend -: Anfleher [m.].    (fig¹.) das Licht der Welt erblicken.

aanroeping, vr.: Anrufung [vr.]: smee- aanschouwens-waard (-waardig), kende -: Anflehung [vr.].    bv. n.: anschauenswerth [t], anschauungs-

aanroeren, w. b.: anrühren, berüh- würdig. ren; die snaar moet men niet -: diese    aanschouwer, m.: Anschauer [m.].

Saite muss (oder: darf) man nicht be-    aanschouwing, vr: Anschauung I vr.].

rühren.    aanschrappen, w. b.: anstreichen

aanroesten, w. o.: anrosten.    [onr.].

aanrollen, w. o. en b.: anrollen; ko- aanschroeven, w. b.: anschrauben. men -: angerollt kommen [onr.].    aanschryven, w. b.: anschreiben

aanrooken, w. b.: anrauchen.    [onr.].

(*) Overal [t].

aanschrijving, vr.: Schreiben [o.], aanschuinen, w. b.: abschragen. aanschuiven, w. b.: anschieben [onr].

aansnauwen,

[vr.].

Antrieb Lm.]; (fig.) Aufmunterung [vr.].

aanspraak, vr.: 1) (toespraak, redevoering?) Anrede [vr.]; eene - houden tot: eine Anrede halten [onr.]

2)    (rcht.)_sAnrecht [o.], Anspruch [m.; ü]; -hebben óp: Anspruch (ein Anrecht) haben auf; - maken op: Anspruch machen auf:

(fig.) Geselligkeit [vr.]; “gaarne eene -hebben: gern Jemand bei sich haben mit wem man sprechen kann.

aansprakelijk, bv. n.: verantwort-lich (- voor: für); I -heid,;vr.: Yerantwort-lichkeit [vr.].

aanspreken, w. b.: 1) anreden, an-sprechen [onr.]; iem. - om; Einen anreden urn; 2) iem. in rechten -: Einen gerichtlich belangen, Einen vor Gericht ziehen [onr.];

3)    (fig.) zusprechen [onr.]; zij hebben het bier goed aangesproken: sie haben dein Biere brav (wacker, tüchtig) zugesprochen;

4)    (fig.) verfügen über; het kapitaal mag nooit aangesproken worden: aas Kapital darf nie angerührt werden; hij zal zijn huis moeten -: er wird sein Haus verkau-fen müssen.

aanspreker, m.:    1) Leichenbitter

[m.], Leidbitter [m.]; 2) Leichenbesorger

ansteckend;

CU.

i -, w. o.: (fig.) Rauin (Platz) inachen; komen 1) angetrabt kommen [onr.],

2) angeschlendert kommen.

aansclijjn, o.: Angesicht [o.]; in het zweet ;uws -s: (bijb.) im Schweisse deines Angesichts.

aansjokken, w. o.: komen -: schwer-fallig herankommen [onr.]. aansjorren, w. b.: (zeew.) ansorren. aansjouwen, w. b.: mit Mühe antra-gen [onr.], herbeischleppen. I w. o.: (fam.) mühselig fortleben, (iron.) allerhand Unfug treiben [onr.]; komen -: angeschlendert kommen [onr.].

aanslaan, w. b. en o.: anschlagen [onr.]; (van honden) anschlagen [onr.]; (van paarden:) in die Eisen hauen; (van vuil, bezinksel, enz.:) sich ansetzen.

aanslag, m.: Anschlag [m.; a]; (van vuil, bezinksel, enz.:) Ansatz [m.; a]. aanslappen, w. o.: erschlaffen. aansleepen, w. b.: anschleppen, an-schleifen [r^g.].

aanslepen, w.o.-.komen -:schleppend herankommen [onr.]. aanslibben, w. o.: sich anschlammen.

w. b.: anschlammen. aanslibbing, vr.: Anschlammung [vr.].

aanslingeren, w. b. en o. anschleu-dern (- tegen: an).

aansloffen, w. o.: heranschlürfen; komen -: herangeschlürft kommen [onr.].

aansluipen, w. o.: anschleichen fonr.]; komen -: angeschlichen kommen [onr.].

aansluiten, w. b. en o.: anschliessen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich anschliessen

[onr.].

aansluiting, vr.: Anschliessung [vr.], Anschluss [m.; ü].

aansljjjpen, w. b.: anschleifen [onr.]; (flg.) zuspitzen.

aansmeden, w. b.: anschmieden. I -, w. o.: zu schmieden fortfahren [onr.]; wat -: mit dein Schmieden fortmachen. aansmeding, vr.: (das) Anschmieden. aansmeedsel, o.: Angeschmiedete [o.].

aansnieren, w. b.: anschmieren (ook fig.); iemand iets -: Einem etwas anschmieren, Einen mit etwas anschmieren.

w. b.: anschnauzen,

anfahren [onr.].

aansnellen, w. o.: herbeieilen; aan-gesnelde menigte: herbeigeeilte Menge

aansnuiven, w. o.: anschnauben; komen- : angeschnaubt kommen [onr.]. aansnyden, w. b.: anschneiden [onr.]. aanspannen, w. b.: 1) glatt annahen;

2)    (strak gespannen maken:) anspannen;

3)    (trekvee:) anspannen. aanspelden, w. b.: mit Stecknadeln

befestigen.

aanspelen, w. o.: 1) quitt spielen;

2) fortspielen.

aanspeten, w. b.: (kkk.) anspiessen. aanspoelen, w. b. en o.: anspülen. aanspoeling, vr.: Anspülung [vr.], Anschwemmung [vr.]. aanspoorder, m.: Antreiber [m.]. aansporen, w. b.: anspornen, antrei-ben [onr.]; (fig.) aufmuntern. aansporing, vr.: Anspornung [vr.],

an;

3)

[m.].

aanspijkeren, w. b.: annageln. aanstaan, w. o.: 1) (naar den zin zijn:) anstehen [onr.], gefallen [onr.]; dat staat mij niet aan: das gefalt mir nicht, das steht mir nicht an; 2) (van deuren of ramen:) angelehnt sein, klaffen.

laanstaande, bv. n.: nachst, künftig, bevorstehend. I v. dw. en bw.: nahe, nicht fern.

laanstaande, m. en vr.: 1) (der, die) Yerlobte; (fam.) Liebhaber [in.], Lieb-haberin [vr.]; 2) Brautigam [m.], Braut [vr.; a].

aanstalten, vr. mrv.: Anstalten [vr. mrv.].

aanstampen. w. b.: anstampfen; (art.) ansetzen.

aanstappen, w. o.: 1) heranschreiten [onr.]; komen -: angestapelt kommen [onr.]; 2) schneller gehen [onr.].

aanstaren, w. b.: anstarren, an-staunen.

aanstekelijk, bv. n.:

I -heid, vr.: Ansteckende [o.], aansteken, w. b.: (i. a. b.) anstecken. aanstellen, w. b.: anstellen, ernennen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich benehmen [onr.], sich geberd< aanstelling, vr.: Anstellung [vr.], Ernennung [vr.].

aansterken, w. o.: wieder zuKraften kommen [onr.], an Kraften zunehmen [onr.].

aansterking. vr.: Zunahme [vr.] der Krafte, (das) Zunehmen der Krafte.

aansterven, w. o.: anheimfallen [onr.] [3].

aanstippen, w. b.: erwahnen. aanstipping, vr.: Erwahnung [vr.]. aanstoffen, w. b.: ausstauben, abstau-ben. I -, w. o.: Staub einschlucken.

aanstof ff ng. vr.: Ausstaubung [vr.], Abstaubung [vr.].

aanstoken, w.b.: anschüren, anfachen, erregen, anstiften.

aanstoker, m.: Erreger [m.], Anstif-ter [m.].

als Yerlobten

en [onr.].

aanteekening, vr.: 1) Aufzeichnung (vr.]; 2) Notiz [vr.]; 3) Einschreibung [vr.] in das Register, aantelen, w. b.: ziehen [onr.]. aanteling, vr.: Kultur [vr.]. aantikken, w. o.: anklopfen. aantocht, m.: Anzug [m.]; in -: im Anzuge.

aantoonen, w. b.: zeigen; (fig.) be-weisen [onr.], darthun [onr.].

ntoonend, bv. n.: (tik.) anzeigend; -e wijs: anzeigende Art [vr.], Indikativ [m.], Wirklichkeitsform [vr.].

aantooning, vr.: Zeigen [o.]; (fig.) Beweis [m.].

aantred, m. (aantrede, vr.): Antritt [in.], laantreden, w. o.: (mil.) antreten [onr.]; (ook:) sich versammeln ; auf Einen zugehen [onr.].

laantreden, z. n. o.: (mil.) Yergat-terung [vr.]; het - slaan of blazen: die Yergatterung schlagen [onr.] oder blasen [onr.].

aantreflfen, w. b.: antreffen [onr.]; aantrekkelijk, bv. n.: (personen:)

aa

op iem. -:

empfindlich; (plaatsen en dingen:) an-ziehend, reizend; I -heid, vr.: 1) Em-pfindlicnkeit [vr.],    2)    Anziehungskraft

[vr.], Reiz [m.].

aantrekken, w. b. en o.: (i. a. b.) anziehen [onr.].

aantrekkend, bv. n.: anziehend. I -e, Anziehende [o.].

aantrekking, vr. Anziehung [vr.]. aantrekkings, in Sam. I -kracht, vr.: Anziehungskraft [vr.]. Anziehungs-vermögen [o.].

aanturen, w. b.: anstarren, starr ansehen [onr.].

aantygen, w. b.: zur Last legen, andichten.

aantijging. vr.: Beschuldigung [vr.J, Andichtung [vr.].

aanvaarden,

(een huis:) bezieh

aanvaardin

w. b.: antreten [onr.]; en [onr.].

[o.].

aansteking. vr.: Erregung [vr.], An-stiftung [vr.].

aanstonds, bw.: gleich, sogleieh, sofort, augenblicklich, auf der Stelle; (fam.) in einem Nu. aanstookster, vr.: Anstifterin [vr.]. aanstoot, m.: Anstoss [m.], [s] Aerger-niss [o.];■ steen des -s: Stein [m.] des An-stosses; - geven: Aergerniss [s] geben [onr.]; veel - lijden: (fig.) die Aufmerk-samkeit der Manner auf sich ziehen [onr.].

aanstootelyk, bv. n.: anstössig, ar-gerlich; I -heid, vr.: Anstössigkeit [vr.], fs] Aergerniss [o.].

aanstooten, w. b. en o.: anstossen [onr.].

aanstooting, vr.: Anstossen [o.], An-stoss [m.; ö].

aanstormen, w. o.: anstürmen; op iem. -: auf Einen losstürmen. aanstralen, w. b.: anstrahlen. .aanstrepen, w.: anstreichen [onr.]. aanstrompelen, w. o.: heranstol-pern; komen -: herangestolpert kommen.

aanstroomen, w. o.: anströmen (ook fig.); komen -: angeströrnt kommen [onr.].

aanstryken, w. b.: anstreichen [onr.]; (fig.) bestreichen [onr.]. I w. o.: (van paarden:) in die Eisen hauen.

aanstuiven, w. o.: 1) (zand:) heran-wehen; (duinen:) vom angewehten Sand entstehen [onr.]; 2) anstürzen; komen -: nngestürzt kommen [onr.].

aansturen, w. b. en o.: ansteuern; -«op: zusteuern auf.

aantal, o.: Anzahl [vr.], Menge [vr.]. aantasten, w. b.: angreifen [onr.]. aantaster, m.: Angreifer [m.]. aantasting', vr.: Angriff [m.]. aanteeken-hewys, o.: Einschrei-bungsschein [m.]; I -boek, o/.Aufzeichnungs-buch [o.: ü]; -boekje, o.: Notizbuch [o.; üj; -geld, o.: Einschreibungskosten [vr. mrv.].

aanteekenen, w. b.: aufzeichnen; (brieven of goederen ter verzending:) einschreiben [onr.], (door den afzender:) einschreiben lassen [onr.]. I -, w. o.: sich einschreiben lass

z. n. o.:

g, vr.: Antritt [m.]. aanval, m.: Angriff [m.], Anfall [m.]; (fig.) Anfall [m.; a]; -len van zwaarmoedigheid: Anfalle von Schwermuth [t].

aanvallen, w. b.: angreifen [onr.],an-fallen [onr.]. ! -, w. o.: 1) losrennen [onr.];

-    op: losrennen [onr.] auf, sich werfen [onr.] auf, herfallen [onr.] über; 2)-tegen: fallen [onr.] an; 3) (ten deel vallen:) zufal-len [onr.] [3], zu Theil [T] werden [onr.) [3].

aanvallend, bv. n. en bw.: offensiv;

-    (-erwijze) te werk gaan: angriffsweise zu Werke gehen [onr.]; - bondgenootschap: Offensivallianz [vr.], [s] Trutzbündniss [o.].

aanvaller, m.: Angreifer [m.]. aanvallig, bv. n.: anmuthig [t], lie-benswürdig; I -heid, vr.: [t] Anmuth [vr.], Liebenswürdigkeit [vr.].

aan vang, m.: Anfang [m.; a]; inden-: im Anfange, anfanglich; eenen - nemen: einen Anfang nehmen [onr.].

aan vangen, w. b. en o.: anfangen [onr.].

aanvanger, m.: Anfanger [m.]. aanvangs, in Sam. I -Tetter, vr.: An-fangsbuchstabe [m.]; -punt, o.: Anfangs-punkt [m.].

aanvankelijk, bv. n. en bw.: anfanglich.

aanvaren, w. o.: schneller fahren [onr.]; - op: zufahren [onr.] auf; - tegen: anfahren [onr.] an, zusammenstossen[onr.] mit. I -, w. b.: zusammenstossen [onr.] mit, übersegeln.

aanvaring, v..: Zusammenstoss [m.; ö] (- van: mit), Uebersegelung [v.] (- van: [2]). aanvatten, w. b.: anfassen. aan vechten, w. b.: (theo.) anfechten, versuchen.

aan vechter, m.: (theo.) Yersucher. aanvechting, vr.: (theo.) Anfechtung [vr.], Yersuchung [vr.]; -en hebben: .An-fechtungen haben. aan veegsel, o.: Kehricht [o.], aanvegen, w. b.: kehren aanverdienen, w. b.: (schuld:) in Ar-beitslohn abtragen [onr.].

aan versterven, w. o.: anheimfallen [onr.].

aanversterving, vr.: Anheimfallen

aanvertrouwen, w. b.: anvertrauen (- iets aan iem.: Einem etwas).

aanverwant, bv.n.: anverwandt (- aan: mit).

aanvoenn

aanwaggelen,

watscheln; komen watschelt) kommen [onr.]. aanwakkeren, w. o.: zunehmen [onr.]. -, w. b.: anfeuern, ermuntern, beleben. aanwakkering, vr.: 1) Zunahme; 2) Anfeuerung [vr.], Ermunterung [vr.], Bele-bung [vr.].

aanwas, m.: Anschwemmung [vr.]; recht'van -: Anschwemmungsrecht [o.], aanwassen, w. o.: anwachsen [onr.]. aanwenden, w. b.: anwenden [onr.]. aanwending, vr.: Anwendung [vr.]. aanwennen, w. b.: angewöhnen (-iemand iets: Einem etwas). I - (zich), w. w.: sich.... angewöhpen. aanwenning, vr.: Angewöhnung[vr.]. aanwensel, o.: Gewohnheit [vr.]. aanwentelen, w. o. en b.: anwalzen. Zie aanrollen.

aanwerken, w. o.: mit der Arbeit fortmachen. I -, w. b.: (verzuimden tijd:)

vr.:

i, w. b.: ansagen, anzeigen; hem niet -: (fam.) er sieht

een

an-

vr.:

aan-

aan-

aanverwanten, m. en vr. mrv.: An-verwandten [m. en vr. mrv.].

aan verwantschap, o. en vr.: An-verwandtschaft [vr.].

aanvetten, w. o.: fetter werden [onr.]. I -, w. b.: fetter machen, anfetten; (fig.) dicker machen.

aan vlecht en, w. ,b.: anflechten [onr.] (- aan: an), zusammenflechten [onr.] (- aan: mit).

aan vlechtsel, o.: Angeflochtene [o.], aan vletten, w. b.: in Prahmbooten an-fahren [onr.].

aanvliegen, w. o.: anfliegen [onr.]; komen -: angeflogen kommen [onr.]; - tegen: anfliegen [onr.] an; - op: (fig.) losrennen [onr.] auf. I -, w. b.: sich werf en [onr.] auf; iemand -: sich auf Einen wer-fen [onr.], auf Einen losrennen [onr.]. aan vlieten, w.: heranfliessen [onr.]. aanvloeien, w. o.: heranfliessen [onr.]. aan vlotten, w. b.: anflössen. aanvoegen, w. b.: anfügen; (tim.) an-fugen.

aanvoegend, bv. n.: anfügend; -e wijs: (tik.) Subjunktiv [m.], Konjunktiv [m.], Möglichkeitsform [vr.].

aanvoegsel, o.: Angefügte [o.], Zu-satz [m.; a].

aan voelen, z. n. o.: Anfühlen [o.]; op het - zacht zijn: sich zart anfühlen. aanvoer, m.: Anfuhr [vr.], Zufuhr [vr.]. aanvoerder, m.: Anführer [m.]; (belhamel:) Radelsführer [m.].

aan voeren, w. b.: (i. a. b.) anführen.

^ g, vr.: (i.a.b.)Anführung [vr.]. aanvraag vr.: Zie aanvrage, aanvrage, vr.: Anfrage [vr.]; (fig.)Ge-such [o.], Bitte [vr.]; - doen bij: sich wenden an; op -: auf Verlangen, aanvragen, w. b. onr.: fragen [reg.] um. aanvrager, m.: Anfrager [m.]. aanvullen, w. b.: erganzen. aanvulling, vr.: Erganzung [vr.]. aanvulsel, o.: Erganzung [vr.], Er-ganzende [o.].

aan vuren, w. b.: anfeuern. aanvuring, vr.: Anfeuerung [vr.]. aanvuurder, m.: Anfeuerer [m.]. aanvuurster, vr.: Anfeuererin [vr.]. aanwaaien, w. b.: anwehen. I -, w. o.: 1) anwehen; 2) fortwehen, zu wehen anhal-ten [onr.]; komen -: angeweht kommen [onr.].

w. o. anwackeln, an--: angewackelt (ange-

einholen; (schuld:) Zie aanverdiener• aanwerven, w. b.: anwerben [onr.¹, werben [onr.].

aanwerver, m.: Anwerber [m.], Wer-ber [m.].

aanwerving, vr.: Anwerbung [vr.]. aanwezen, o.: Existenz [vr.]. aanwezig, bv. n.: anwesend; I -heid, Anwesenheit [vr.]. aanwezigen, m. en vr. mrv.: Anwc-senden [m. en vr. mrv.].

aan winnen, w. o.: Fortschritte ma-chen (- in: in), zunehmen [onr.] (- in: an).

I w. b.: 1) erwerben [onr.]; 2) (dooraanslibbingen:) durch Uferanwachs erwerben [onr.]; 3) Zie aanverdienen, aanwinst, vr.: [s] Erwerbniss [o.], aanwippen, w. o.: (bij iem.: bei Einem) vorsprechen [onr.].

aanwitten, w. b.: ausweissen, über-tünchen.

aanwrijven, w. b.: anreiben [onr.]; (fig.) zur Last legen; iem. eene smet Einem einen Schandfleck anhangen, Einen blamiren [ie].

aan wrijving, vr. Beschuldigung [vr.]„ aanwijzen, w. b.: zeigen; (fig.)anwei-sen [onr.]; met den vinger -: mitdeniFin-ger zeigen auf.

aanwyzend. bv. n.: zeigend; - voornaamwoord; (das) anzeigende Fürwort[ö]; -e voornaamwoorden: anzeigende (hinzei-gende, hinweisende) Fürwörter. aanwijzer, m.: (Einer) der zeigt. aanwijzing, vr.: (das) Zeigen; (fig.) Anweisung [vr.]; - tot betaling: Zahlungs-anweisung [vr.]. aanijlen, w. o.: 1) herbeieilen; komen herbeigeeilt kommen [onr.]; 2) (van zieken:) fortwahrend irre reden.

aanzagen, w. b.: ansagen. I w. o.i mit dein Sagen fortmachen.

aanzanden, w. b.: besanden,mitSand bestreuen. I w. o.: sich besanden.

aanzeggen men zou het " nicht danach aus.

aanzegger, m.: Ansager [m.], Anzei-ger [m.].

aanzegging, vr.: Ansagung [vr.], An-zeige [vr.].

aanzeilen, w. b. en o.: ansegeln; schip -: ein Schiff ansegeln; komen -: gesegelt kommen [onr.]: op eene haven einen Hafen ansegeln. aanzet, m.: (spl.) Zug [m.; ü]; I -buis, Ansetzrohr [o.; o en ö]; -riem, m.: Streichriemen [m.]; -schroef, vr.: Stell-schraube [vr.].

aanzetsel, o.: (kkk.) Ansatz [m.; a]. aanzet-spel, o.: Ansetzspiel [o.]; l-stok, m.: Ansetzer [m.]; -steen, m.:Wetz-stein [m.], (spl.) Ansetzstein [m.]; -stuk o.: Ansetzstück [o.].

aanzetten, w. b.: ansetzen; (kim.) an-nahen; (scheermessen:) abziehen [onr.]; (deuren:) anlehnen; (fig.: aandrijven, sporen:) antreiben [onr.]; (fig. pop.: smeren:) anschmieren. I -, w. o.: (kkk.) sich ansetzen; komen -: (fig.) angetrabt kommen [onr.],

aanzetter, m.: Ansetzer [m.]; (fig.) Antreiber [m.].

aanzetting, vr.: (das) Ansetzen, enz.

Zie aanzetten.

soons

van

von

[v

mooie

n - der

aarda

m.:

toffelhandler

[m.].

1) Erd-

aanzeulen, w. o. en b.: mitMüheher-anschleppen; met iets komen-: mitetwas herangeschleppt kommen [onr.]. aanzicht, o: Angesicht [o.], laanzien, w. b.: ansehen [onr.]; naar het zich laat dem Ansehen nach, allem Ansehen nach; iem. met den nek (fam.) Einen über die Achsel ansehen [onr.]; iem. - voor: Einen ansehen [onr.] für; iem. - op iets: (fam.) Einem etwas verdenken [onr.]; zie eens aan: sieh einmal an!

laanzien, o.: Ansehen [o.]; een man van - : ein Mann von Ansehen; zich het - geven van een prins: sich das Ansehen eines Fürsten geben [onr.]; het - hebben van een gek: aussehen [onr.] wie ein Narr; iem. r slechts van - kennen: Einen nur von Ansehen kennen [onr.]; zonder - des per-: ohne Ansehen der Person; ten -van: rücksichtlich [2], was betrifft; te dien in dieser Hinsicht; te mijnen-: was rnich betrifft.

laanzienlyk. bv. n.: (personen:) an-gesehen, vornehm, bedeutend; (dingen:) ansehnlich, bedeutend, betrachtlich;

-e afkomst: von angesehener Geburt, hoher Geburt; een - getal: eine bedeutende Anzahl; I -heid, vr.: (van personen: Ansehen [o.], Yornehmheit [vr.], Bedeutung [vr.], (van dingen:) Ansehnlichkeit [vr.], Bedeutende [o.], Betrachtlichkeit [vr.].

laanzienlnk, bw.: ansehnlich, bedeutend, betrachtlich.

aanzienlijken, m. mrv.: [vornehme Leute [m. mrv.].

aanzitten, w. o.: 1) bei Tische sitzen [onr.]; 2) sich zu Tische setzen.

aanzittenden, m.mrv.:Tischgenossen [m. mrv.].

aanzoek, o.: Ansuchen [o.]; schriftelijk -: Ansuchungsschreiben [o.]; - doen om: sich bewerben [onr.] um; op - van eenen vriend: auf Ansuchen eines Freun-des; veel - gehad hebben: viele Bewerber gehabt haben [onr.].

aanzoeken, w. b.: ansuchen bei; iemand - om: bei Einem ansuchen um. aanzoeker, m.: Ansucher [m.]. aanzoeten, w. b.: ansüssen. aanzocting, vr.: Ansüssen [o.], aanzuiveren, w. b.: abtragen [onr.], abbezahlen, in ’s Reine bringen [onr.].

aanzuivering, vr.: Abtragung [vr.], Abbezahlung [vr.]. aanzijn, z.n. o.:Existenz [vr.], Dasein [o.], aap, m.: (drk.) Affe; (scheldwoord:) Affe; (fig. iron.) Schatz [m.; a], Beutel [m.], Beute r.]; (pantograaf:) Storchschnabel [m.; a] ; den - beethebben: (iron.) das GeldimSack haben [onr.]; de - is gevlogen: (iron.) das Geld ist verschwunden; de - komt altijd uit de mouw: (spr.) die wahre Absicht ver-rathet [t] sich immer; - wat heb je jongen spelen: (spr.) sich willfahrig stellen. Zie apen.

aapachtig, bv. n.: affenartig, affisch;! -heid, vr.: (das) affisch e Wesen. aapje, o.: Aeffchen [o.], aar, vr.: 1) (pik.) Aehre (Zie aren); 2) (ontl. en min.) Ader [vr.].

laard, m.: Natur [vr.], Beschaffenheit [vr.], Art [vr.]: goed van -: von guter Art; naar den -: wie sich ’s gehort, ausgezeich-net; van dien -: von der Art; uit de zaak: der Natur der Sache nach.

laard (= aarde), vr.: Erde [vr.]; boven - staan; (fig.) noch nicht begraben sein; onder de - liggen: (fig.) unter der Erde liegen [onr.]: onder de - brengen: unter die Erde bringen [onr.]; veel voeten in de - hebben: (spr.) viel zu schaffen ma-chen, viele Mühe kosten.

aardachtig, bv. n.: erdartig, erdicht;, l-heid, vr.: Erdichte [o.], Erdartigkeit [vr.].

aard-afstand,m.:(str.) Erdferne [vr.];

I -akei\ vr.: Erdeichel [vr.], Erdnuss [vr.; ü], ppel, m.: Kartoffel [vr.] ; I -akker, m.: Kartoffelfeld [o.], Kartoffelacker [m.: ack] * -brandewijn, m.: Kartoffelbrannt-wein [m.]; -eter, m.: Kartoffelesser [m.]; -jasser, m.: Kartoffelschaler [m.]; -kelder, Kartoffelkeller [m.]; -kooper, m.: Kar-v^xxdhandler [m.]; -land, o.: Kartoffelfeld [o.] (goed -land: guter Kartoffelboden)^ -markt, vr.: Kartoffelmarkt [m.; a]; -meel, o.: Kartoffelinehl [o.]; -oogst,m.: Kartoffel-ernte [vr.]; -plant, vr.: Kartoffelpflanze [vr.]; -puree, vr.: Kartoffelbrei [m.],Kartoffelpü-ree [vr.]; -schil, vr.: Kartoffelhaut [vr.: a], Kartoffelschale [vr.]; -schiller, m.: Kartoffelschaler [m.]; -schilster, vr.: Kartoffel-schalerin [vr.]; -schrapsel, o.: Kartoffel-schabsel [o.]; -soep, vr.: Kartoffelsuppe [vr.]; -stoel, m.: Kartoffelpflanze [vr.]; -teelt,, vr.: Kartoffelbau [in.]; -ziekte, vr.: Kartof-felseuche [vr.], Kartoffelkrankheit [vr.].

aard-haan, vr.: (str.) Erdbahn [vr.];

!-bei, vr.: Erdbeere [vr.]; -beschrijving, vr.: Zie aardrjjks;- beving, vr.: Erdbeben [o.]; -bewoner, m.: (dk.) Erdenbewohner [m.]; -bezie, vr.: Erdbeere [vr.];-bodem, m.: Erd-boden [m.]; -bol, m.: Erdkugel [vr.];-boor, vr.: Erdbohrer [m.], (mnw.) Steinbohrer

aarde, vr.: Erde [vr.]; op -:aufErden; ter - bestellen: beerdigen, begraben [onr.]. laarden, bv. n.: irden. laai den, w. o.: (pik.) arten, gedeihen [onr.]; (fig.) sich gewöhnen, sich zu Hause fühlen; - naar: arten nach, nacharten.

aardewerk, o.: Steingut [o.], Töpfer-waare [vr.], (das) irdene Gesehirr.

aard-geest, m.: (fab.) Erdgeist Tm.], Berggeist [m.]; I -gewas, o.: Erdgewachs [o.]; -gewemel, o.: Erdgetöse [o.], Erdge-wühl [o.]; -globe, vr.: Erdglobe [vr.], Erdkugel [vr.]; -goed, o.: geringe Sorte [vr.] Tabak; -gordel m.: Erdgürtel [m.]; -hars, o.: Erdharz [o.]; -heuvel, m.Erdhügel [m.];, -hoogte, vr. (-hoop, m.): Erdhaufen [m.]; -houdend, bv. n.: erdhaltig; -houdendheid, vr.: Erdhaltigkeit [vr.].

aardig, bv. n.: artig; I -heid, vr.: Ar-tigkeit.

aardje, o.: Art; hij heeft een - naar zijn vaartje: (spr.) er artet seineni Tater nach.

aard-kenner, m.: Erdkundige [m.];

I -kennis, vr.: [s]Erdkentniss [vr.],Erdkunde [vr.]; -kleur, vr.: Erdfarbe [vr.]; -kleurig, bv.

n.: erdfarbig, erdfarben, erdfahl; -klomp, m.; Erdmasse [vr.]; -kloot, m.: Erdkugel [vr.]: -kluit, vr.: Erdkloss [m.; ö]; -korst, vr.:Erd-kruste [vr.], (fig.) Erdoberflache [vr.]; -krekel, m.: Erdgrille [vr.]; -kruier,m.; Schieb-karner (beim Ausgraben); -kuil, vr.: 1. grube [vr.], 2) Erdloch [o.; ö]; -kunde,, vr.: Erdkunde; -kundig, bv. n.; geologisch;. -kundige, m.: Erdkundige [m.]; -laag, vr.: Erdschicht [vr.]; -mannetje, o.: (fabi) Ko-

bold [m.], (tig.) Zwerg [m.]; -meetkunde, vr.: Erdmesskunst [vr.]; -meetkundig, bv. n.: geometrisch; -meetkundige, m.: Geometer lm.], Erdmesser [mj; -muis, vr.: Erdmaus vr.; a]; -noot, vr.: Erdnuss [vr.; ü]; -olie, vr.: Erdöl [o.],Petroleum [o.]; -oppervlakte, vr.: Erdobernache [vr.]; -pek, o.: Erdpech < fo.]; -pool, vr.: Erdpol [m.]; -rond, o.: Erden rund [o.]; -rook, m.: (pik.) Erdrauch [m.]. aardrijk, o.: Erdreich [o.], aardrijks, in Sam. I -beschrijver, m.: Erdbeschreiber [m.]; -beschrijving, vr.: Erd-beschreibung [vr.].; -kunde, vr.: Geogra-phie [vr.]; -kundig, bv. n.: geographisch; -kundige, m.: Geograph [m.].

aardscli. bv. n.: irdisch; (fig.) weltlichj; een - paradijs: ein irdisches Paradies, ein Erdenparadies; -e genoegens: Erdenfreu-den; -e goederen, Erdengüter; -e grootheid: irdische Herrlichkeit; het -e leven: das

[m.]; -leugenaar, m.: Erzlügner [m.]; -lief-Erzliebhaber [m.]; -lui, bv. n.:

Abc [o.].

Erdenleben.

aardsche, o.: (das) Irdische. aardschgezind, bv. n.: irdisch ge-sinnt; l-heid, vr.: irdische Gesinnungen [vr. mrv.], Hang [in.] zum Irdische.

aard-schicht, vr.: Erdschicht [vr.]; I -schildpad vr.: Erdschildkröte [vr.]; -schok, m.: Erdstoss [m.; ö]; -schol, vr.: Erdscholle [vr.]; -schors, vr.: Zie -korst; -schudding, vr.: Zie -scliok; -slak, vr.: Wegschnecke [vr.]- -stamper, m.: (voorwerp:) Stamp f-schlagel [m.], Jungfer [vr.], Handramme [vr.], (persoon:) Erdstampfer [in.]; -storting, vr.: Erdsturz [m.; ü];-streek, vr.: Erdstrich [m.]; -veil, o.: (pik.) Erdepheu [m.], Gun-dermann [m.]; -verschuiving, vr.: Erdver-schiebung [vr.]; -vlas, o.: Erdflachs [in.]; -vloo, vr.: (ins.) Erdfloh [vr.; ö]; -vorming, vi*.: Erdbildnng [vr.]; -vrucht, vr.: Erdfrucht [vr.; ü]; -werk, o.: (vest.) Erdwerk [o.]; -werker, m.: Graber [m.]; -worm (-wurm), m.: Erdwurm [m.; ü]; -zwam, vr.: Erd-schwamm [m.], Pilz [m.].

aarleveenscli, bv. n.: ordnungslos, tölpelhaft.

aars, m.: (gem.) Arsch [m.; Ae]; (ontl.) After [in.]; I -darm, m.: Endeldarm [m.; a], Mastdarm [m.; a]; -gat, o.: Arschloch [o.; ö]; kaarslicht, -licht: (spr.) Kerzenlicht schlech-tes Licht; -wisch, m.: Arschwisch [in.].

aarts, in Sam I -bedrieger, m.: Erzbe-trüger [m.];-bisdom, o.: [t] Erzbisthum [o.]; -bisschop, m.: Erzbischof [m.; ö]; -bisschoppelijk, bv. n.: erzbischöflich: -boosdoener (-booswicht), m.: Erzbösewicht [m.]; -deken, m.:.(kkl.) Erzdechant [m.]; -deugniet, in.: Erzspitzbube [m.], Erzschelm [m.]; -dom, bv. n.: erzdumm; -dronkaard, in.: Erzsau-

ter [m.]; -engel, m.: Erzengel [m.]; -gek, m.: Erznarr [m.]; -gekkin, vr.: Erznarrin [vr.]; -gierig, bv. n.: erzknauserig,erzknic-kerig; -gierigaard,,m.: Erzgeizhals [m.; a], Erzkarger [m.J, Erzknauser [m.], Erzknic-ker [m.]; -gierigheid, vr.: beispiellose Knau-serei [vr.]; -guit, m.: Erzschalk [m.: a en a]; -hertog m.: Erzherzog [m.]; -hertogdom, o.: [t] Erzherzogthum [o.]; -hertogelijk, bv. n.: erzherzoglich; -hertogin, vr.: Erzherzogin [vr.]; -huichelaar, m.: Erz-heuchler [m.]; -kamerheer, m.: Erzkamme-rer [m.]; -kanselier, m.: Erzkanzler [m.]; -ketter, m.: Erzketzer [m.]; -ketterij, vr.: Erzketzerei [vr.]; -knoeier, in.: Erzpfuscher hebber, m.: üirziieDnaDer |_m.j; -lui, ov. n.: erzfaul; -luiaard, m.: Erzfaulenzer [m.J; -luiheid, vr.: beispiellose Faulheit [vr.]; -priester, m.: Erzpriester [m.]; -priesterlijk, bv. n.: erzpriesterlich; -priesterschap,

o.: [t] Erzpriesterthum [o.]; -schalk, m.: Erzschalk [m.; a en a]; -schelm, m.: Erz-schelin [m.], Erzgauner [m.]; -schenker m.: Erzschenk [m]; -schurk, m.: Erzschurke [m.]; -speler, in.: Erzspieler [m.]; -spitsboef, m.: Erzspitzbube [m.]; -vader, m.: Erzvater [m.; a], Patriarch [m.]; -vaderlijk, bv. n.: erzvaterlich, patriarchalisch; -vaderlijkheid, vr.: (das) Erzvaterliche, (das) Patriarcha-lische; -vijand, m.: Erzfeind [m.]; -woekeraar, m.: Erzwucherer [m.]; -wijsneus, in.: Erzpedant [m.]; -zondaar, m.: Erzsünder [m.]; -zuiper, m.: Erzsaufer [m.]. (*) aarzelen, w. o.: unschlüssig sein [onr.], Bedenken tragen [onr.], Anstand nehmen [onr.], zaudern; zonder -: ohne Bedenken, ohne Anstand.

aarzelend, bv.n.: 1) unschlüssig; 2) zau-dernd.

aarzeling, vr.: Unschlüssigkeit [vr.]. aas, o.: (spl.) Ass [o.] Daus [o.]; (gew.) Ass [o.]; (loK-aas:) Köder [m.], Lock-speise [vr.]; (kreng:) Aas [o.]. Luder [o.], aasje, o.: (fam.) KÖrnchen [o.], aas worm, m.: (vv.) Wurm [in.; ü]zum Angeln.

abberdaan, m.: Zie labberdaan, abc, o.: Alphabet [o.], abdis, vr.: Aebtissin [vr.]. abdjj, vr.: Abtei [vr.]. abee, o.: Alphabet [o.]; I -bank, vr.: Bank [vr.; a] der Abcschüler; -boek, o.: Abcbuch [o.; ü], Fibel [vr.].

abeel, m.: (pik.) Espe [vr.], Abele [vr.], Zitterpappel [vr.]; I-boom, m.: Espenbaum [m.; a], Zitterbaum [in.; a], abelmoscb, vr.: (pik.) Abelmoschus[m.].

e woorden, in volmaakt het-

-----₋₋₋₋-------------- ,Kartof-

fel...., Erz ....). Hieruit volgt, dat men aan een Woordenboek eene totaal noodelooze uitgebreidheid zou geven, wanneer men daarin alle samengestelde woorden opnam. Ik had dus bij de drie erenoemde voorbeelden vrii wat plaats kunnen besparen, indien ik

(*) Nog duidelijker dan bij de artikelen „aard, in Sam.” en „aardappel” springt het bij dit artikel „aarts” in het oog, dat verreweg de meeste samengestelde woorden, in het Duitsch juist als in het Hollandsch, als eerste lid der samenstelling zelfde woord hebben (in de drie bedoelde voorbeelden namelijk: Erd

had dus bij de drie genoemde voorbeelden vrij wat plaats kunnen besparen, indien ik eenvoudig die samenstellingen had opgegeven, waarvan de vermelding mij noodzakelijk toescheen; en dan had ik er aan kunnen toevoegen bij „aard”: alle verdere Sam. met Erd.... bij „aardappel”: alle verdere Sam. met Kartotfel.... bij „aarts”: alle verdere Sam. met Erz ....

Menigmaal in het vervolg gelieve men zich dezen wenk te herinneren: de woorden, die iedereen gemakkelijk zelf kan maken zonder ooit mis te tasten, nemen in een Woordenboek ontzaglijk veel plaats in, waarvan men, ten voordeele van de gebruikers van het boek, vrij wat nuttiger partij kan trekken.

vor ac

[o.].

achten, w. b.: (achting toedragen:) achten; (op prijs stellen:) schatzen; (beschouwen, beoordeelen:) wofür achten, wo-für halten [onr.]; ik acht het eene eer:ich achte (ich halte) es für eineEhre; hij acht het verstandig: er achtet (er halt) es für klug. I - (zich), w. w.: sich schatzen; zich gelukkig -: sich glücklich schatzen.

acht ens waardig, bv. n.: achtungs-werth [t], achtungswürdig; I -heid, vr.; Achtungswürdigkeit [vr.].

wintig, tw.: achtundzwanzig (mtw.) Achtundzwanzigstüber-

(mar.: das)’

1) abgelegen, entlegen,. dss und Riegel (-afbuurt, vr.: gelegene [t] Stadttheil [m.]); -baks,bw.: versteekt, verborgen, (als bv.n.:) verschlos-sen (-baks doen: heimlich thun [onr.];. -baks houden: verheimlichen); -bank, vr.: hinterste Bank [vr.; a], (in een rijtuig:) Hintersitz [m.]; -been, o.: Hinterbein [o.];, -blijven, w. o.: 1) hintanbleiben [onr.],hin-terbleiben [onr.], zurückbleiben [onr.],, 2) unterbleiben [onr.];-blijver, m.: Zurück-bleiber [m.], (pik. en dik.) Spatting [m.],. (mil.) Nachzügler [m.]; -bout, m.: Keule [vr.], Hinterviertel [o.], Hinterschlagel [m.];; -buur, m. en vr.: ÜSachbar(vr.: Nachbarin) im Hinterhaus (oder: in der Hinterkammer); -buurt, vr.: (der) abgelegene [t] Stadttheil [m.]; -deel, o.: [t] Hintertheil [m.]; -deur, vr. Hinterthüre [vr.]; -deurtje, o.: Hinter-thürchen [o.]; -docht, vr.: Argwohn [m.]; -dochtig, bv. n.: argwöhnisch, argwöhnig;--doehtigheid, vr.: Argwöhnigkeit; -doory

aliouueeren (zich), w. w.: [ie] sich abonniren (-op: auf). abonnement, o.: Abonnement [oj. abonnent, m.: Abonnent [m.]. Ahraham, m.: (mansnaam:) Abraham Tm.]; in -’s schoot: (fig.) in Abrahams Schooss.

abrikoos, yi\: Aprikose [vr.]. abrikoze-boom, m.: Aprikosenbaum [m.; a]; l-pit, vr.: Aprikosenstein [m.]. abt, m.: Abt [m.; Ae], abtel\jk, bv. n.: abtlich. abuis, o.: Yersehen [o.], [t] Irrthum [m.; ü], Missgriff [m.]; - hebben: sichirren; een - begaan; sich versehen [onr.]; bij -(per -): 1) aus Yersehen, 2) irrthümlich [t].

abusief, bv. n. (abusievelijk, bw.): t) irrthümlich [t]; 2) aus Yersehen.

Abyssinië, o.: (adk.) Abyssinien [o.], Abessinien [o.], Habesch [o.]; Abyssiniër, m.: Abyssiniër [m.]; Abyssinisch, bv. n.: abyssinisch; Abyssinische, vr.: Abyssinie-rin [vr.].

acacia, vr.: (pik.) Akazie [vr.], Aka-zienbaum [m.; a].

academie, vr.: Akademie [vr.]; lid der -: Akademiker [m.]; militaire-: Kadetten-schule [vr.]; I -bürger, m.: Student [m.], Hochschüler [m.]; -jaar, o.: (das) akade-mische Jahr; -leeraar, m.: Lehrer [m.] an einer hohen Schule; -leven, o.: Studenten-leben [o.]; -stad, vr.: Universitatsstadt [vr.; a]; -vriend, m.: Freund [m.] in (oder: aus) der Studentenzeit.

academisch, bv. n.: akademisch; -e graad: [der] akademische Grad; -e studiën: akademische Studiën, accent, o,: Akcent [m.]. accentuatie, vr.: Akcentuation [vr.]. accentueeren, w. b.: akcentuiren [ieren].

accept, o.: (kph.) Akcept [m.]. acceptant, m.: (kph.) Akceptant [m.]. acceptatie, vr.: (kph.) Akceptation [vr.]; (van een wissel:) Annahme [vr.].

accepteeren, w. b.: (kph.) akceptiren [tieren]; (fig.) annehmen [onr.].

accompagneeren, w. b.: (muz.) ak-kompagniren [gnieren]; begleiten.

accompagnement, o.: (muz.) Ak-kompagnement [o.], Begleitung [vr.].

accoord, o.: (i. a. b.) Akkord [m.]. I -, bv. n. en bw.: übereinstimmend; - zijn: richtig sein; - zijn met: stimmen mit.

accordeeren, w. o. en b.: (i. a.b.)ak-kordiren [dieren].

accijns, m.: Akcise [vr.], Waarensteuer [vr.]; ontvanger van den -: Akciseinneh-mer [m.]* vrij van -; akcisfrei; vrijdom van -: Akcisfreibeit [vr.]; I -biljet, o.: Akcis-zettel [m.], Akcisschein [m.]; -kantoor, o.: Akcisamt [o.; a], Steueramt [o.;a];-plich-tig, bv. n.: akcisbar, steuerbar, akcispflich-tig, steuerpflichtig; -plichtigheid. vr.:Ak-cisbarkeit [vr.]. ach, tsw.’: ach!, leider! achel, o.: Zie achtel.

Achillis, 2e nmv. (van Achilles); I -kruid, o. (pik.) Achillenkraut [o.], Tau-sendblatt [o.]; -pees, vr.: Achillisflechse Lvr.].

lacht, vr.: Acht [vr.]; - geven op (-slaan op): Acht geben [onr.] auf; geelt -; (mil.) Achtung!; iets in - nemen: etwas in Acht nehmen [onr.]; zich in - nemen: sich

in Acht nehmen [onr.]; neem u in -: nehmen Sie sich in Acht. I vr.: (het cijfer 8:) Acht [vr.].

lacht, tw.: acht; vandaag - dagen: (toekomst] g:) heute jiber acht Tage, (verleden:)

ht Tagen; met - paarden: mit acht Pferden, mit Achten (met - paarden bespannen: achtspannig [bv. n.]).

achtbaar, bv. n.: achtbar; I -heid, vr.: Achtbarkett [vr.].

acht-beenig, bv. n.: achtbeinig; l-bla-derig, bv. n.: acntblatterig; -daagsch, bv.

n.: achttagig; -deelig, bv. n.: achttheilig [t]; -dubbel, bv. n.: achtfach. achtel, o.: Aehtel [o.], achteliug, o.: Achtel achteloos, bv. n. unachtsam; I -heid,, vr.: Unachtsamkeit [vr.].

acht-entwintig, tw.: achtundzwanzig (als z. n. m.: (mtw.) Achtundzwanzigstüber-stück [o. ]); l-entwintiger, m. en vr.: (der-die) Achtundzwanzigjahrige, mit achtundzwanzig Stücken bewalfnete Schiff; -entwintigerhande (-entwintigerlei), bv. n.: achtundzwanzigerlei.

lachter, bw.: hinten; - wonen: hinten hinaus wohnen; - uitzien: (ramen of huizen:) hinten hinaus sehen [onr.].

Iachter, vz.: hinter; - elkander: hinter einander; - iemands rug: hinter Eines Rücken; - iets komen: hinter etwas kommen [onr.], etwas zu wissen bekommen [onr.]; er - zijn: (fig.) Alles davon wissen [onr.]; daar zit (daar schuilt) iets -: es steekt etwas dahinter; nog niet droog -zijne ooren zijn: (pop.) hinter den Ohren noch nicht trocken sem;- het net visschen: (spr.) hinter dem Netze fischen; dat is het paard - den wagen: (spr.) das heisst die Pferde hinter den Wagen spannen; - de hand zitten: (spl.) die Hinterhand haben [onr.]; I -aan, bw.:hintennach,hintendrein, hinterher; ^af, bw.: l)abgelegen,entlegen,

al) gele gene \

na

ui.:

un-

vr.:

acht-half, bv. n.: achthalb; l-hoek, m.: Achteck [o.]; -hoekig, bv. n.: achteckig;

(das) Achteckige; -hon-Ldert; -honderdste, bv.n.:

achthun-

dertste [T] Theil [m.], Achthundertstel

bw.: hintendurch; -een, bw.: hinter (oder: nach) einander; -eenvolgend, bv. n.: auf '(oder nach) einander folgend, (fig.) unun-terbrochen; -eenvolgens, bw.: nach einander; -einde, o.: |t] Hintertheil [m.], (das) hintere Ende (zoo dom als het -einde van «en varken: pop. spr.: so dumm wie ein ’Ochs).

achteren, bw.: hinten; naar -: hinter-warts, nach hinten; ten -: imRückstande; van -: 1) von hinten (b. v. angreifen), 2) hintennach (b. v. betrachten).

acliter-erven, m. mrv.: Nacherben lm. mrv.]; -gaan, w. o.: (van uurwerken:) chgehen [onr.],nachbleiben [onr.]; gevel,

: Hinterseite [vr.]; -gracht, vr.:(der) ab-gelegene Kanal; -grond, m.: Hintergrund {in.] (op den -grond staan: im Hintergrunde .stehen [onr.]; op den -grondtreden: in den Hintergrund treten [onr.]); -haar, o.: Hin-terhaar [o.]; -halen, w. b.: einholen; -ha-ling, vr.: Einholung [vr.]; -hals m.: Na-cken [m.], (fig.) Genick [o.]; -hand, vr.: (ontl. en spl.) Hinterhand [vr.] (aan de -hand zitten: spl.: die Hinterhand haben). achter-hande, bv.n.: achterlei, achter-heen, bw.: von hinten an (er -heen zitten: fam.: 1) die Saclie rege machen, 2) die Sache beschleunigen); -hoede, vr.: Nachtrab [m.]; -hoofd, o.: (ontl.) Hinterhaupt [o.; a]; -houden, w. b.: zurückhalten [onr.]; -houdend, bv.n.: zurückhaltend;-houdend-heid, vr.: Zurückhaltung [vr.]; -huis, o.: Hinterhaus [o.; a.]; -in, bw.: (zijnde) hinten, (gaande:) hinten hmein; -ingang, m.: Hintereingang [m.; a.]; -kamer, vr.: Hin-terstube [vr.], Hinterkammer [vr.]; -kant m.: Hinterseite [vr.]; -kasteel, o.: (zeew.) Hinterkastell [o.], (fig. gem.) Hintere [m.]; -klap, m.: Yerleumdung [vr.]; -klappen, av. o.: verleumden; -klapper,m.: Yerfeum-der [m.]; -kleindochter, vr.: Urenkelin [vr.]; -kleinkind, o.: Urenkei [mj, Urenkelin [vr.]; -kleinzoon, m. Urenkei [m.]; -kousig, bv.n.: (pop.) Zie -dochtig;-kwartier, o.: (der) abgelegene [t] Stadttheil (oder: [t] Landestheil), (fig. gem.) Hintere [m.]; -laad-geweer, o.: Iiinterladungs-Gewehr [o.], Kam-merladungs-Gewehr [o.]; -lap, m.: Fleck lm.], Hinterfleck [m.]; -lappen, w. b.: be-flecken; -last, m.: (kpv.) Iiinterlast [vr.] (-last hebben: pop.: seine [ihre]Nothdurft [t] verrichten müssen [onr.]); -lastig, bv. n.: (kpv.) hinterlastig; -laten, w. b.: hinter-lassen [onr.]; -lating, vr.: Hinterlassung [vr.]; -leder, q.: Hinterleder [o.]; -leen, o.: (bist.) Afterlehen [o.]; -leenman, m.: (hist.) Afterlehensmann [m.; a]. achterlei, bv. n.: achterlei. achter-liffgen, w. o.: zurückstehen lonr.] (-bij: [3]); l-luiko.: (zeew.)Hinterluke [vr.]; -lijf, o.: Hinterleib [m.].

(achterlijk, z. n. o.: (zeew.) Hinter-leik [o.].

laehterljjk, bv. n.: zurückgeblieben; (vruchten:) verspatet; (betalingen en betalers:) rückstandig; I -heid, o.: Zurück-bleiben [o.].

aehter-man, m.: Hintermann [m.; a]; l-mast, m.: (zeew.) Hintermast [m.], (der) hintere Makt; -middag, m: Nachmittag [m.]; -na, bw.: 1) hintendrein, hintennach, 2) nachher, hernach (-na, in Sam.: Zie na, in Sam.); -neef, m.: Grossneffe [m.]; -nicht, at.: Grossnichte [vr.]; -noen, m.: Nach-

mittag [m.]; -om, bAv.: hintenum; -onder,

o.: (zeew.) Hinterkoje [vr.]; -op, bAv.: hin-tenauf, (fig. van iets:) verkehrt, (fig. van iemand:) in schlechten Umstanden, in un-günstigen Yerhaltnissen (iemand -op komen : 1. Einem folgen, 2. Einen einholen); -over, bw.: (vallen:) rücklings, (liggen:) auf dein Riicken; -pand, o.: (kim.) Hin-terschooss [m.]; -plaats, vr : Hinterhof [m.; ö]; -plein, o.: Hinterplatz [m.; a]; -poort, vr.: Hinterpforte [vr.]; -poot, m.: Hinterpfote [vr.], Hinterfuss [m.; ü], Hin-terbein [o.]; -schip, o.: Hinterschiff [o.]; -spit, o.: Yerfall [m.] (in het -spit: in schlechten Umstanden, in ungünstigen Yerhaltnissen); -staan, w. o.: zurückstehen [onr.] (- bij [3]; - in: an); -stallig, bv. n.: rückstandig; -stalligheid, vr.: Rückstandig-keit [vr.]; -stand, m.: Rückstand [m.; a].

achterste, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) Hinterste. I -, o.: Hintere; op zijn - vallen: auf den Hintern fallen [onr.]; zijn - tegen de krib zetten: (spr.) wider-spanstig sein, sich strauben.

achter-stellen, w. b.: hintansetzen; -stelling, vr.: Hintansetzung [vr.]; -steven, m.: Hintersteven [m.]; -straat, vr.: abgelegene Strasse [vr.]; -stuk, o.: Hinter-stück [o.]; -touw, o.: (zeew.) Hintertau [o.] (in het -touw zijn: fig. fam: im Rückstande sein, ook: in schlechten Umstanden sein; in het -touw geraken: fig. fam.: rückstandig werden [onr.], ook: in günstige Yerhaltnisse [t] gerathen [onr.]; -trap, vr.: Hintertreppe [vr.]; -uit, bw.: hinten aus, (fig.) rückwarts, zurück (als z. n. o.: Ausgang [m.; a] hinter dem Hause; i achteruit gaan: zurückgehen [onr.]; achter uitgaan: hinten ausgehen; achteruitgang, m.: Yerfall [m.], achteruitgang, m.; Hinterthüre [vr.]; |-uit-slaan, w. o.: (van paarden0 ausschla-gen [onr.]; -vertrek, o.: Hinterstube [vr.J; -voegsel, o.: (tik.) Suffixum [o.: -xa], (der) angehangte oder anzuhangen-de Buchstabe oder Silbe; -volgen, av. b.: 1) verfolgen, nachsetzen, 2) befolgen, beobachten; -volgens, bw.: 1) nach einander, 2) [2] gemass (-volgens uwe bevelen: Inren Befehlen gemass); -volging, 1) Yerfolgung [vr.], 2) Befolgung [vr.]; -waarts, bw.: rückAvarts; -waartsch, bv. n.: rückwarts gehend; -weg, m.: Seitenweg [m.]; -wege, bw.: zurück (-wege blijven: zurückbleiben [onr.], un-terbleiben [onr.], ausbleiben [onr.]; -wege houden: zurückhalten [onr.]; -wege laten: bleiben lassen [onr.]; -werk, o.: Anhang [m.; a], Supplement [o.], (fig. iron.) Hintere [m.]; -wiel, o.: Hinterrad [o.; a], (fig.) Reichsthaler [m.]; -zak, m.: Hintersack [m.; a]; -zeil, o.: Hintersegel [o.]; -zetten, w. b.: hintansetzen; -zetting, vr.: Hintansetzung [vr.]; -zolder, m.: Hinterboden [m.; o en ö] (op een -zolder: im Hintertheil [tl des Hauses unterm Dache); -ijzer, o.:Hin-tereisen [o.]; -zijde, vr.: Hinterseite [vr.], Rückseite [vr.], (fig.) Kehrseite [vr.].

-hoekigheid, vr.: ^ derd, tw.: achthundert; achthundertste (als z.

[o.].

n. o.:

ACHTING.

achting, vr.: Achtung [vr.]. achtingswaardig: Zie achtens... acht-jaarlyksch, bv. n.: achtjahr-ch; |-jarig, bv. n.: achtjahrig; -kant, o.: chtseitige Figur [vr.]; -kantig, bv. n.: achtkantig; -lettergrepig, bv. n.: achtsilbig (-lettergrepig woord, o.: Achtsilber, [m.]); -maal, bw.: achtmal (tot -maal herhaald: achtmalig); -maandeliiksch, bv. n.: acht-monatlich; -inaands, dv. n.: achtmonatig; -ponder, m.: (art.) Achtpfünder [m.]; -ponds, bv. n.: achtpfündig; -regelig, bv. n.: acht-zeilig (een -regelig vers: ein achtzeiliges Gedicht).

achtste, bv. n.: achte; ten -: achtens. —, o.: Acntel [o.].

acht-tal, o.: die Acht (een -tal: acht, eine Zahl von achten); -tien, tw.: acht-zehn; -tiende, bv. n.: achtzehnte (z. n. o.: achtzehnte [T ] Theil [m.], Achtzehntel [o.]); -voud, o.: Achtfache [o.]; -voudig, bv. n.: achtfach, achtfaltig; -zijdig, bv. n.: acht-seitig (Zie -kant).

acteur, m.: Aktör [mj, Schauspieler [m.]. actie, vr.: 1) Handlung [vr.]; de partij van -: (stk.) die Fortschrittpartei; 2) Streit [m.]; - met iem. hebben: sich mit Einem •streiten [onr.]; 3) Rechtsstreit [m.1; eene -iegren iem. instellen: einen Rechtsstreit mit Einem anfangen [onr.]; 4) Aktie [vr.], [t] Antheil [m.], [t] Antheilsschein [in.]; eene maatschappij op actiën: eine Aktienge-sellschaft; de handel in actiën: der Ak-tienhandel.

actief, bv. n.: aktiv; in actieve dienst: in aktivem Dienste. I -, o.: JAktiva [vr. mrv.]. Aktivschulden [vr. mrv.].

actionaris, m.: Aktionar [m.], Ak-tieninhaber [m.].

activiteit, vr.: Aktivitat [vr.]. actrice, vr.: Schauspielerin [vr.]. Adams-a Adamsapfel adder, er schuilt

steekt etwas dahinter ; I -beet, vr.: biss [in.], Schlangenbiss [m.]; -gebroedsel, o.: Schlangenbrut [vr.], Schlangengezücht [o.]; -kruid, o.: (pik.) Natterkraut [o.], Natterwurz [vr.]; -tong, vr.: (pik. en fig.) Natterzunge [vr.], Schlangenzunge [vr.].

adel, in.: Adel [in.]; van -: adelig, von Adel, (spijzen, inz. wild:) einen Hochge-schmack liabend. adelaar, m.: Adler [m.]. adelborst, m.: (mar.) Seekadett [m.]. adeldom, m.: Adel [m.]; brieven van -: Adelsbriefe [m. mrv.]. adelen, w. b.: adeln. adellijk, bv. n.: adelig. adelstand, m.: Adelstand [in.] (iem tot den - stand verheffen: Einen in den Adelstand erheben [onr.]); -trots, in.: Adelstolz [m.]; -trotsch, bv. n.: adelstolz. Zie adeldom.

ademen, w. b.: athmen I w. o.: Athem holen.

ademhaling, vr.: (das) Athemholen. ademloos, bv.n.: athemlos; I -heid,vr.: Athemlosigkeit [vr.]. ademtocht, m.: Athemzug [m.; ü]. ader, vr.: (ontl., min., fig.) Ader [vr.]; I -achtig, bv. n.: aderig, geadert; -breuk, vr.: (hik.) Aderbruch [m.; ü]. aderen, w. b.: adem, adem. ader-gezwel, o.: Adergeschwulst [vr.; ü]; -laten, w. b.: zur Ader lassen [onr.] (- iemand: Einem); -lating, vr.: Aderlass [vr.; a]; -loos, bv. n.: (pik.) aderlos; -rijk, bv. n.: aderreich, voll Adem; -slag, m.: Aderschlag [m.; a]; -spat, vr.: Aderknoten [m.], Aderkropf [m.; ö], Krampfader [vr.]. adertje, o.: Aedercnen [o.], adervlies, o.: Aderhautchen [o.], adjudant, m.: Adjutant [m.]. adjunct, m.: Adjunkt [m.]. admiraal, m.: (mar.) Admiral [m.]. admiraalschap, o.: Admiralswürde [vr.], Admiralschaft [vr.]; - maken: Adini-ralschaft machen, in Admiralschaft fahren [onr.].

admiraal-schip,o.: Admiralsschitf [o.], admiraals-vlag, vr.: Admiralsflagge [vr.].

pp el,

[m.; a]. Natt

vr.:

eene

m.:

(pik. en ontl.)

itter [vr.], Schlange [vr.]; - in het gras: (spr.) es Katter-

admiraliteit, vr.: Admiralitat [vr.]. admiraliteits^ in Sam. I -eilanden, o. mrv.: Admiralitatsinseln [vr. mrv.]; -gebouw, o.: Admiralitatsgebaude [o.]; -kamer, vr.: Admiralitatsgericht [o.].

Adolf, m.: Adolph [m.].

Adonis, m.: (fab. en fig.) Adonis [m.]. adres, o.: (i. a. b.) Adresse [vr.];

I -boek, o.: Adressbuch [o.; ü]; -kaartje, o.: Adresskarte [vr.]; -kantoor, o.: Adress-komptoir (o.], Annoncenbüreau [o.F adresseeren, w. b.: adressiren [ie]. Adriaan (Adrianus), m.: Adrian [m.]; (hist.) Hadrian [m.].

Adriatisch, bv. n.: adriatisch; de -e Zee; das adriatische Meer.

adverteeren, w. b.: annonciren [ie], anzeigen.

advertentie, vr.: Annonce [vr.], An-zeige [vr.]; eene - plaatsen: eine Annonce einrücken lassen [onr.]; I -blad, o.'. Anzei-ger [m.], Anzeigeblatt [o.; a];-kantoor, o.: Anzeigeamt [o.; a], Annoncenbüreau [o.]; -kosten, m. mrv.: Einrückungsgebühren [vr. mrv.].

advies, o.: 1) (rcht.) [t] Rath [m.; mrv. Avisen, m. mrv.], Besprechung [vr.]

gens -

_ isen, in. mrv.], Besprechung 2) (kph.) Avis [m.], Bericht [m.]; vol_ dem Avise gemass; zonder -: ohne Avis, ohne Bericht; I -brief, m.: Avisbrief [m.]; -jacht, o.: Avisjacht [vr.], Avisschiff [o.].

advocaat, m.: Advokat [m.]; seerend -: Rechtskonsulent [m.]; p seerend -: (der) praktizirende [ie] Ad [m.]; -generaal, m.: Btaatsanwalt [m.].

advocaten, m. mrv.:    -----

I -borrel, m.: Getrank [o.] von Milch und Branntwein mit Eidottern, Zucker und Mus-katnuss; -streek, m.: Advokatenstreich [m.].

af, bw.: ab; - en aan: ab und an, hin und her; - en toe: ab und zu, dann und wann; van meet - aan: vom Anfange van voren - aan: von vorne an; van

Advokat [m.]; advi-racti-vokat

m. mrv.: Adyokaten;

adem, m.: (*) Athem [m.], Odem [m.];

- halen: Athem holen, athmen ; buiten -: ausser Athem; van langen -: (fam.) lang-athmig’; over alles zijnen - laten gaan:

(fig.) m Alles seine Nase hineinstecken; den laatsten - uitblazen: den letzten Athem aushauchen.

(*) [Atem en atmen]. Waar vele eenerlei woorden op elkander volgen, wordt de nieuwe spelling slechts ééns aangeduid.

an ; dat

op

»Vi VJJ. J    JUXJ1X T tui Oinunuw • oio

einander los, (van echtgenooten:) sie leben von einander geschieden; n

gut oder

einer

af brenger, m.: Abbringer [m.]; (van een gestrand schip:) Unternehmer [m.] des Wiederflottmachens.

afbrenging, vr.: Abbringung [vr.];, (van een schip: das) Wiederflottmachen.

afbreuk, vr.: Abbruch; -[3] Abbruch thun [onr.]; - lijden: Abbruch leiden [onr.].

af broddelen, w. b.: pfuscherhaft ab-machen.

af brokkelen, w. b.: abbröckeln. I w. o.: abbröckeln, sich abbröckeln.

af buien, w. o.: sich durch kurze Re gengüsse aufklaren.

anaeh.

[vr.].

anzen. I -

oogenblik - aan: von dem Augenbhck an; van kindsbeen - aan: von Kindesbeineh an: van jongs - aan: von Jugend auf;

rij -: der Reihe nach; op het gehoor -: nach dem Gehore; op net gevaar -: auf die Gefahr hin; op de minuut -: auf die Minute hin; het is er verre van -: es ist weit davon entfernt, es fehlt viel daran; het raar is er van -: es ist keine Artig-keit mehr daran; het nieuws is er van -: os hat den Reiz der Neuheit schon verloren; zij zijn van elkander -: sie sind leben von einander gesenieden; hij is nog niet van mij -: er ist meiner noch nicht los; ik wil er van - wezen: 1) ich will es los sein, 2) ich will es nicht be-haupten; ik ben er van -: ich bin es los; ik ben -: ich bin erschöpft, ich bin ab-gemattet; ik ben -geweest: ich habe Stuhlgang gehabt; goed of slecht - zijn:

schlecht daran sein; burgemeester - zijn: kein Bürgermeister mehr sein; de koorts is -: das Fieber hat nach-gelassen; het werk is -: die Arbeit ist fertig.

afbabbelen, w. b.: abschwatzem afkakenen, w. b.: abstecken Q (fig.) abgrenzen; (zeew.) abbaken.

afbakening, vr.: Absteckung [vr.]; (fig.) Abgrenzung [vr.]; (zeew.: das) Abbaken.

afkedelen, w. b.: abbetteln, erbetteln. I -, w. o.: herumbetteln; de gansche streek -: in der ganzen Gegend herumbetteln.

afbeelden, w. b.: abbilden. afbeelding, vr.: Abbildung [vr.]. afbeeldsel, o.: Abbild [o.], Bild [o.], afbeenen, w. b.: auf den Beinen zurücklegen.

afbestellen, w. b.: abbestellen. af bestelling, vr.: Abbestellung [vr.]. af betalen, w. b.: abbezahkn. afbetaling, vr.: Abbezahlung [vr.]. af betten, w. b.: abbahen. afbenken, w. b.: abprügeln. afbenlen, w. b.: abrackern(een paard: ein Pferd). I - (zich), w. w.: sich abrackern, sich abarbeiten.

albidden, w. b.: (smeeken cm:) er-fiehen; (door bidden afwenden:) durch beten abwenden [reg.en onr.]; (ten einde bidden:) abbeten.

afbidding, vr.: 1) Erflehung [vr.]; 2) Abwendung [vr.] durch Beten; 3) (das) Abbeten.

af bikken, w. b.: abpicken. af billen, w. b.: scharfen, wetzen. afbinden, w. b.: abbinden [onr.]. afbinding vr.: Abbindung [vr.]. afbladeren, w. b.: abblattern, ab-blatten.

af blazen, w. b.: abblascn [onr.]. | -, w. o.: (mil. en jag.) abblasen [reg.].

af blokken (zich), w. w.: sichabmü-den sich abochsen, sich abschanzen.

af blijven, w. o.: abbleiben [onr.] (-van: von); blijf van mijn lijf af: bleib mir vom Leibe.

af boen en, w. b.: abbohnen. afboomen, w. b.: (een vaartuig:) mit Stange (vom Ufer) abstossen [onr.]; (eene haven:) sperren, afborgen, w. b.: abborgen.

af "borstelen, w. b.: abbürsten. af borsteling, vr.: (das) Abbürsten. afbraak, vr.: (het afgebrokene:)Trüm-mer Tm. mrv.], (inz.) Bauschutt [m.]; (het afbreken:) Abbruch [m.]; - verkoopen: Bauschutt yerkaufen; een huis voor -ver-koo^en: ein Haus auf den Abbruch ver-kaufen.

af branden, w. o. en b.: abbrennen [onr.]; het brandt hem de keel af: er brennt vor Begierde danaeh. af branding, vr.: Abbrennen [o.], af breken, w. b.: abbrechen [onr.]; (fig.) unterbrechen [onr.]; kort-: plötzlieh unterbrechen.

afbreker, m.: Abbrecher [m.]. afbreking-, vr.: Abbrechung [vr.]; (fig.) Unterbrechung [vr.].

af brengen, w. b.: abbringen [onr.]; een schip -: ein Schiff wieder flott machen; het er goed of slecht -: sich gut oder schlecht heraushelfen [onr.]; het er heelhuids -: mit heiler Haut davon kommen [onr.].

doen aan:

af bijten, w. b.: abbeissen [onr.]; iemand (fig.) Einen abbeissen; zijne nagels sich die Nagel abbeissen; de spits (of: het spit) -: (spr.) die Kastanien aus dem Feuer holen; het bijt hem de keel af: er brennt vor Begierde d afdak, o.: Wetterdach [o.; a]. afdalen, w. o.: herabsteigen [onr.],hin-absteigen [onr.]; (fig.) sinken [onr.]; tot iemand -: (fig.) sich zu Einem herablassen [onr.]; tot in de kleinste bijzonderheden -: (fig.) in die kleinste Einzelheiten ein-genen [onr.].

afdaling, vr.: Herabsteigung [vr.]; (fig.: das) Sinken; - tot iem.: Herablas-sung [vr.] zu Einem; - in bijzonderheden: (das) Eingehen in Einzelheiten. afdanimen, w. b.: abdammen. afdamming, vr.: Abdammung [vr.]. af danken, w. b.: abdanken. afdanking, vr.: Abdankung afdansen, w. o. en b.: abt (zich), w. w.: sich abtanzen. afdeelen, w. b.: abtheilen [t]. afdeeling, vr.: [t] Abtheilung [vr.]. afdeinzen, w. o.: sich zurückziehen [onr.].

afdein zing, vr.: Zurückziehung [vr.]. afdekken, w. b.: abdeeken; iem. (fam.) Einen abprügeln. afdekking, vr.: Abdeeken [o.], afdingen, w. o.: dingen [onr.],feilschen.

w. b.: abdingen [onr.], abfeilschen. afdinger, m.: Feilscher [m.]. afdinging, vr.: Dingen [o.], Feil-schen [o.].

afdoen, w. b.: abmachen; een masker

ric

vr.:

eine Larve abthun [onr.]; eene schuld-; eine Schuld abtragen [onr.]; dat doet alles af: (fig.) das ist die Hauptsache; dat doet er niets toe of af: das andert nichts daran.

afdoend, bv. n.: entscheidend, triftigr. afdoening:, vr.: Abmachung [vr.]; (van schulden:) Abtragung [vr.].

afdokken, w. o.: (fam.) in die Büchse blasen [onr.]. I w. b.: hergeben [onr.]. afdouwen, w. b.: Zie afduwen, afdraaien, w. b.: abdrehen; eene deur das Schloss einer Thüre abschliessen [onr.]. I w. o.: sich wegwenden, sich ab-wenden.

afdraaiing, vr.: Abdrehung [vr.]. afdragen, w. b.: (kleederen:) abtragen [onr.]; (naar beneden dragen:) hinunter-tragen [onr.]; iets de trap -: etwas die Treppe hinuntertragen [onr.].

af dra ven, w. b.: (een paard:) 1) pro-biren [ie], 2) übertreiben [onr.]; (de renbaan:) zu Ende traben; heel wat - eiken dag: (fam.) sehr viel laufen [onr.] joden Tag. I -(zich), w. w.: sich überlaufen [onr.]. afdringen, w. b.: hinabdrangen. af drinken, w. o.: mit dem Trinken fertig werden [onr.]; afgedronken hebben: mit dem Trinken fertig sein [onr.]. I -, w. b.: (de room van de melk af:) abtrinken [onr.]; (de thee:) abtrinken [onr.]; eenen twist -: einen Streit beilegen mit einem Trunk.

afdrogen, w. b.: abtrocknen. af droging, vr.: Abtrocknen [o.], af druipen, w. o.: abtriefen; (van kaarsen:) ablaufen [onr.]; (fig. iron.) wegschlei-chen [onr.], sich davon machen. afdruk, m.: Abdruck [m.; ü], afdrukken, w. b.: (typ.) abdrucken; (een geweer, een pijl, enz.:) abdrücken. afdruksel, o.: Abdruck [m.; üj. afdrup, m.: Tropfenfall [m.]. afdruppelen, w. o.: abtröpfeln, ab-tropfen.

af druppeling, vr.: (das) Abtröpfeln. af dry ven, w. b.: (i. a. b.) abtreiben [onr.1. I -, w. o.: abtreiben [onr.]; voor stroom -: dem Strome folgen. afdryvend, bv. n.: (gnk.) abführend. afdryving. vr.: Abtreiben [o.]; (gnk.) Abführung [vr.].

afduikelen, w. o.: hinuntertaumeln. afduwen, w. b.: abschieben [onr.], ab-stossen [onr.].

afdwalen, w. o.: abirren,abschweifen. afdwaling, vr.: Abirrung [vr.], Ab-schweifung [vr.].

afdwingen, w. b.: abzwingen [onr.]. afeisclten, w. b.: abfordern, abfodern. afeiseliing, vr.: Abforderung [vr]. afeten, w. o. en b.: abessen [onr.]. af et in g, vr.: Abessen [o.], affodil, vr.: (pik.) Affodill [m.]. affuit, vr.: (art.) Laffette [vr.]. lafgaan, w. o.: (stoelgang hebben:) Stuhlgang naben [onr.]; (afgeven,b.v.verf, witte muren, enz.:) abgehen [onr.], abfar-ben, flecken, schmutzen; (losbranden, b. v. geweer, pistool, kanon:) losgehen [onr.]; (ambtspersonen:) abgehen [onr.], abtreten [onr.]; (eene vrijage:) aufhören; (vertrekken:) abgehen [onr.]; het gaat hem goed (slecht) af: er hilft sich gut (schlecht) her-aus, es geht ihm gut (schlecht) von Stat

ten; I - op: losgehen [onr.] auf, (fig.) sich ' hten nach, (ook:) sich verlassen [onr.] auf; I - van: abweichen [onr.] von; van elkander -: von einander abgehen [onr.]; (van echtgenooten:) scheiden [onr.], sich trennen; er gaat niets van af: es geht nichts davon ab. ! -, w. b.: durch Stuhlgang auswerfen [onr.].

lafgaan, o.: Stuhlgang [m.]; het - van de maan: das Abnehmen des Mondes; het - van de koorts: das Nachlassen (das Abgehen) des Fiebers; het - van den trein of van de boot: das Abgehen des Zugesoder des Bootes.

afgaand, bv. n.: de -e maan: der ab-nehmende Mond; de -e koorts: das nach-lassende Fieber, das abgehende Fieber; de -e post: die abgehende Post; de -e wacht: die abziehende Wache.

afgang, m.: 1) Stuhlgang [m.]; 2) Ex-kremente [o. mrv.].

afgebroken, bv. n.: abgebrochen; (fig.) unterbrochen.

afgeleefd, bv. n.: abgelebt, alters-schwach; I -heid, vr.: Abgelebtheit [vr.], Altersschwache [vr.].

afgelegen, bv. n.: abgelegen; ver -: weit entfernt: I -heid, vr.: Abgelegenheit [vr.].

afgeluizig, bv. n., bw. en tsw.:(gem.) verteufelt.

afgemat, bv. n.: abgemattet, erschöpft; I -heid, vr.: Abmattung [vr.], Erschöpfung [vr.].

afgemeten, bv.n.: abgemessen; I -heid, Abgemessenheit [vr.]. afgepast, bv. n.: abgepasst, richtig ab-gezanlt.

afgescheiden, bv. n.: abgeschieden, getrennt; I -, bw.: - daarvan: unabhangig davon.

afgescheidene, m.: (kkl.) Separatist [m.].

afgestorvene, m. en vr.: (der, die) Yerblichene, Verstorbene, Todte [Tote].

afgetrokken, bv. n.:    1) abstrakt;

2) zerstreut; I-heid, vr.: 1) (das) Abstrakte, 2) Zerstreutheit [vr.], Zerstreuung [vr.].

afgevaardigde, m.: Abgeordnete [m.]; kamer van -n: Abgeordnetenkammer [vr.], Standeversammlung [vr.].

afgeven, w. b.: abgeben [onr.]; (van verf:) abfarben abgehen [onr.]; eenen wissel -:einen Wechselausstellen. I-(zich), w. w.: sich abgeben [onr.] (- met: mit).

afgever, m.: Abgeber [m.];-van eenen wissel: Aussteller [m.] eines Wechsels.

afgezaagd, bv. n.: (fig. iron.) abgedro-schen; I -heid, vr.: Abgedroschenheit [vr.].

afgezant, m.: Gesandte [m.], Abge-sandte [m.].

afgezonderd, bv. n.: abgesondert; (fig.) einsam; I -beid, vr.: (das) Abgeson-derte, (fig.) Einsamkeit [vr.]. afgieren, w. o.: (zeew.) abgieren. af gieten, w. b.: abgiessen [onr.]. afgieting, vr.: Abgiessung [vr.], Ab-guss [m.; ü].

fgietsel, o.: Abguss [m.; ü]. afgifte, vr.: Abgabe [vr.]. af glippen (afglipperen), w. b.: abglit-

SCllCTl.

afgluren, w. b.: abschielen; (fam.)ab-gucken.

afgiyden, w. o.: abgleiten [onr.].

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

ein

ab-

afgiyding, vr.: Abgleitung [vr.]. afgod, m.: Abgott [m.; ö], Götze [m.]: een - maken van: einen Abgott machen aus; van zijnen buik een - maken: (fig.) seinem Bauche frohnen. Zie afgods, afgoden, m. mrv.: Götzen [m. mrv.]; I -dienaar m.: Götzen diener [m.]; -dienares, vr.: Götzendienerin [vr.]; -dienst, m.: Götzendienst [m.], Abgötterei [vr.]. afgodery, vr.: Abgötterei [vr.]. afgodisch, bv. n.: abgöttisch. afgods, in Sam. I -beeld, o.: Götzen-bild [o.l, Götze [m.]; -dienst, m.: Götzendienst [m.], Abgötterei [vr.J; -kruid, o.: (pik.) Götterblume [vr.]; -priester, m.:Göt-zenpriester [m.]; -slang, vr.: (drk.) Ab-gottschlange [vr.]; -tempel, m.: Götzen-tempel [m.J.

af gooien, w. b.: abwerfen [onr.]. afgooiing, vr.: Abwerfung [vr.]. afgrauwen, w. b.: abschnauzen. afgraven, w. b.: abgraben [onr.1. afgraving, vr.: Abgrabung [vr.] afgrazen, w. b.: abgrasen, abweiden, afgrazing, vr.: Abgrasung [vr.] Ab-weidung [vr.J.

afgreppelen, w. b.: 1) mit einem Gra-ben umgeben [onr.], 2) mit Graben ver-sehen [onr.].

afgrond, m.: Abgrund [m.; ü]. afgrijselpk, bv. n.: grausenhaft, grass-lich; I -heid, vr.: Grasslichkeit [vr.].

afgrazen, o.: Grauen [o.]; ik heb een - van: es grauet mir vor.

afgunst, vr.: Abgunst [vr.], Missgunst [vr.].

afgunstig, bv. n.: ab^ünstig, missgün-stig ;- op iemand zijn: Einen beneiden. af haken, w. b.: abhaken. afhakken, w. b.: abhacken, abhauen; (bij slachters:) aushauen.

af halen, w. b.: (van elders:) abholen; (van boven:) herabholen; een bed -: ein Bett lüften ; boonen -: Bohnen abziehen [onr.], Bohnen von den Fasern befreien; een paling of een konijn -: einen Aal oder Kaninchen abziehen [onr.] oder ab-streifen; iemand zijn geld -: Einem sein Geld abzwacken; iem. - al wat hij bezit: Einen ausziehen [onr.]. af handelen, w. b.: abhandeln. afhandeling, vr.: Abhandlung [vr.]. afhandig, bw.: iemand iets - maken: Einem etwas aus den Handen spielen. afhangeling, m.: Abhangling [m.]. afhangen, w. o.: abhangen [onr.],her-abhangen [onr.], herunterhangen [onr.]; -van: abhangen [onr.] von, abhangig sein von. I -, w. b.: abhangen [reg.].

afhankeiyk, bv. n.: abhangig;!-heid, vr.: Abhangigkeit [vr.].

af haren, w. o. en b.: abhaaren; (bij looiers:) abharen: boonen -: Zie in het woord af halen.

af haspelen, w. b.: abhaspeln (ook fig. fam.).

afhebben, w. b.: beendigt haben, fer-tig sein mit.

afheinen, w. b.: abzaunen. af heining, vr.: Abzaunung [vr.]. afhellen, w. o: abhangen [onr.]. afhelling, vr.: Abhang [m.; a]. af helpen, w. b.: abhelfen [onr.] [3]; iem. - van: 1) Einem im Absteigen von .... behülflich sein, 2) Einem behülflich sein

.... loszuwerden, 3) Einen befreien von; iem. van den weg: Einen irreführen.

afhooren, w. b.: abhören; (fig.) ab-lauschen.

afhouden, w. b.: (weerhouden:) ab-halten [onr.] (- van: von); iets van eene som grelds etwas von einer Geldsumme üekhalten [onr.] oder abziehen [onr.]. I w. o.: abhalten [onr.] (- van: von). af houder, m.: (zeew.) Abhalter [m.]. afhouding, vr.: Abhaltung [vr.];-van een gulden van zeker bedrag: Abziehung [vr.] eines Guldens von einem gewissen Betrage.

af houwen, w. b.: abhauen. af huren, w. b.: abmiethen [t]. afhuring, vr.: [t] Abmiethung [vr.]. af huurder, m.: [t] Abmiether [m.]. afjagen, w. b.: (i. a. b.) abjagen [reg.]. af jakkeren, w. b.: (gem.) abschnau-zen; een paard -: ein Pferd übertreiben [onr.].

afkaatsen: Zie af ketsen, af kabbelen, w. b.: wegspülen. af kabbeling, vr.: Wegspülung [vr.]. af kakelen, w. b.: abschnattern. af kalken, w. o.: sich abschiefern. af kal hing. vr.: Abschiefern [o.] des Kalks.

af kammen, w. b.: abkammen. af kantelen, w. o.: kanteln und her-abfallen [onr.]. I w. b.: herunterkanteln. af kanten, w. b.: abkanten. afkanting, vr.: Abkantung [vr.]. af kapen, w. b.: wegkapern. af kappen, w. b.: abkappen; (tik.) ab-kürzen, weglassen [onr.].

afkapping, vr.: Abkappen [o.]; (tik.) Abkürzung [vr.J, Weglassung [vr.].

af kappings-teeken, o.: Abkürzungs-zeichen [o.].

af kauwen, w. b.: abkauen. af keer, m.: Abneigung [vr.] (- van: gegen), Ekel [m.] (- van: vor); een - hebben van: eine Abneigung haben gegen, einen Ekel haben vor; een - krijgen van: einen Ekel bekommen [onr.] vor.

afkeeren, w. b.: abwenden [reg. en onr.]. I - (zich), w. w.: sich abwenden (-van : von).

afkeerig, bv. n.: abgeneigt; I -heid, vr: Abgeneigtheit [vr.], Abneigung [vr.]. afkeering, vr.: Abwendung [vr.]. af kerven, w. b.: ungeschickt schneiden [onr.]. I -, w. o.: abreissen [onr.], sich abfasern.

af ketsen, w. b.: abschlagen [onr.]. I -, w. o.: (fig.) scheitern (- op: an).

af keurder, m.: 1) Missbilliger [m.£ Tadler [m.]; 2) Verwerfer [m.].

af keuren, w. b.: 1) missbilligen, tadeln; 2) verwerfen [onr.]; 3) für untauglich er-klaren.

af keurenswaardig, bv. n.: 1) ta-

delnswerth [t], tadelhaft; 2) verwernich; I -heid, vr.: 1) Tadelnswürdigkeit [vr.], Ta-delhaftigkeit [vr.],    2) Verwerflichkeit

[vr.].

afkeuring, vr.: 1) Missbilligung [vr.], Tadel [m.]; 2) Yerwerfung [vr.J; 3) Un-tauglichkeiterklarung [vr.]. af klaren, w. b.: abklaren. af klaring, vr.: Abklarung [vr.]. af klauteren, w. o.: abklettern (-van: von).

rmmmr

- om ewer-

fer-

fer-

[o.];

kram

•)’

afkleeden, w. b.: (zeew.) abkleiden. af klemmen, w. b.: abklemmen, ab-zwacken.

af klemming’, vr.: Abklemmung [vr.]. af kleppen, w. b.: (mit der Glocke) abkündigen.

afklepping, vr.: Abkündigung [vr]. af klimmen, w. o.: abklimmen [onr.], abklettern (- van: von); van eenen berg-: Einem Berge hinuntersteigen [onr.].

af klimmend, bv. n.: herabkletternd; eene -e reeks: eine abnehmende Reihe.

af klimming, vr.: 1) [das] Herabklet-•tern; 2) (das) Hinuntersteigen.

af kloppen, w. b.: abklopfen (ook fig.). af kluiven, w. b.: abklauben. af knabbelen, w. b.: abknabbern, ab-knaupeln.

af knagen, w. b.: abnagen. af knaging, vr.: Abnagung [vr.]. af knakken, w. o. en b.: abknacken. af knappen, w. o.: abplatzen, ab-knappen.

af knarpen: Zie af knerpen, af knauwen, w. b.: abnagen. afknauwing, vr.: Abnagung [vr.]. af knellen, w. b.: Zie af klemmen, af knerpen (ziek), w. w. sich abhar-men.

af knevelen, w. b.: erpressen. af knibbelen: Zie afdingen, afknippen, w. b.: (mit der Schere) abschneiden [onr.]. af knipsel, o.: Abschnitzel [o.], af knoeien, w. b.: Zie af broddelen, af knotten, w. b.: abstumpfen; (fig.) abbrechen [onr.]; (ook:) verstümmeln.

afknotting, vr.: 1) Abstumpfen [o.]; 2) Abbrechen [o.]; 3) Yerstümmefung[vr.].

afknypen. w. b.: abkneipen [reg. en onr.]; (zeew.) abkneifen [onr.] af koelen, w. b. en o.: abkühlen. I -<zich), w. w.: sich abkühlen.

afkoeling, vr.: Abkühlung [vr.]. af koken, w. b.: (i. a. b.) abkochen. afkoking, vr.: Abkochen [o.], afkomeling, m. en vr.: Abkömmling [m. en vr.], Nachkomme [m. en vr.].

af komen, w. o.: (naar beneden:) her-unterkommen [onr.]; (afstammen:) abstam-men, herstammen; (voltooid worden:) fer-tig werden [onr.]; er slecht -: schlecht wegkommen [onr.]; van iem. of iets -: Einen oder etwas loswerden [onr.1; op iem. -:1) auf Einen zugehen [onr.], 2) auf Einen losgehen [onr.]; op een meisje haar geld: sich um ein Madchen b< ben [onr.] ihres Geldes halber. afkomst, vr.: Abkunft [vr.],Geburt (vr.).. afkomstig, bv. n.: 1) abstammend; 2)herrührend; - zijn van: 1) abstammen von, 2) herrühren von; - zijn uit: gebürtig sein aus. afkondigen, w. b.: abkündigen. afkondiger, m.: Abkündiger [m.]. afkondiging, vr.: Abkündigung [vr.[. afkooksel, o.: Absud [m.; ü.]. afkoop, m.: Abkauf [m.]. af koopbaar, bv. n.: abkauflich, los-kauflich; I -heid, vr.: Abkauflichkeit [vr.].

afkoopen, w. b.: abkaufen;iets-:sich loskaufen von etwas. I - (zich), w. w.: sich loskaufen; zich van den dienst-:(mil.)sich loskaufen.

afkooping, vr.: Loskaufung [vr.]. af korten, w. b.: abkürzen; iets van

eene geldsom -: etwas von einer Geld-summe abziehen [onr.].

afkorting, vr.: Abkürzung [vr.]; (van geld:) Abzug [m.; ü.]; op - betalen: ab-schlaglich bezahlen, auf Abschlag bezah-len; betaling op -: Abschlagszahlung [vr.[.

af krabbelen, w. b.: (schrift:) abkrit-zeln; (wegkrabben:) abkratzen. afkrabben, w. b.: abkratzen. afkrabbing, vr.: Abkratzung [vr.]. afkrabsel, o.: Schabsel [o.], (das)Ab-gekratzte.

af krassen, w. b. en o.: (i. a. b.) abkratzen.

af kruimelen, w. b.: abkrümeln. I -, w. o.: abkrümeln, sich abkrümeln.

afkrpgen, w. b.: (pop.) abkriegen; (fig.) fertigkriegen; (ook:) hinunterkrie-gen.

af kunnen, w. o.: (klaar komen:) tig werden [onr.]; (klaar komen met:) tig werden [onr.[ mit; van iets -: 1) etwas loswerden können [onr.], 2) sich von etwas losmachen können [onr.]; het deksel kan niet van de doos af: der Deckel kann nicht von der Schachtel.

af kussen, w. b.: (tranen:) wegküssen; (iemand:) mit einem Kuss (oder: mit Küs-sen) versöhnen; (iets:) mit einem Kuss (oder: mit Küssen) wieder gut machen. I-(zich), w. w.: sich abküssen, sich müde küssen.

afkyken, w. b.: (iemand iets: Einem etwas) abgucken; (afloeren:) ablauern; (afwachten:) abwarten; het raar van iets r: etwas zu oft(oder:zulange)besehen[onr.].

I - (zich), w. w.: sich müde sehen [onr.].

afkoker, m.: Abgucker [m.]; (fig.) Ab-wartende [m.].

afkpven, w. b.: mitZanken zubringen [onr.]; heel wat -: (iron.) ziemlich lange zanken. I - (zich), w. w.: sich müde zanken.

aflaat, m. (kkl.) Ablass [m.; al; I-brief, m.: Ablassbrief [m.]; - geld, o.: Ablassgeld -handel, m.: Ablasshandel [m.], Ablass-[m.]; -jaar, o.: Ablassjahr [o.]; -kramer, m.: Ablasskramer; -prediker, m.: Ablassprediger [m.]; -week, vr.: Ablass-wóche [vr.].

afladen, w. b.: abladen [onr.]. aflader, m.: Ablader [m.]. aflading, vr.: Abladen [o.], aflaten, w. b.: (naar beneden:) hin-ablassen [onr.], hinunterlassen [onr.]; (hoed pet, muts:) ablassen [onr.]; (kleederen:) auslassen [onr.]; er -: weglassen [onr.], bleiben lassen [onr.]. I -, w. o.: ablassen [onr.] (- van: von). afleenen, w. b.: abborgen. afleeren, w. b.: (iets:) verlernen; (iets aan iemand: Einen von etwas) kuriren [ie]; (iets van iemand: Einem etwas) abgucken. afleering, vr. Yerlernung [vr.]. afleggen, w. b.: ablegen; het -: (fig.) sterben [onr:]; (het afgelegd hebben: ge-storben sein); (eenen doode: Einem) das Todtenhemd [t] anziehen [onr.]; den ouden Adam -: (fig.) den alten Adam ausziehen [onr.]; eene ondeugd -: ein Laster ablegen; eenen weg -: einen Weg zurücklegen.

aflegger, m.: (van een lijk:) Leichen-mann [m.; a].

afleggertje, o.: Kleidungsstück [o.] (oder sonstiger Gegenstand [m.]) dessen man sich nicht mehr bedient.

«eïS?*tó (d^) Anzfeheif des"'Todt hem des [t].

aflegster, vr.: Leichenfrau [vr.]. afleiden, w. b.: ableiten; (gnk.)abfüh-ren; - uit: schliessen [onr.] aus, folgern aus.

afleidend, bv. n.: ableitend; (gnk.)ab-führend.

afleider, m.: Ableiter [m.]. afleiding, vr.: Ableitung zoeken:

[vr.]; (fig.) (fig.) Zer-

vr.:

Tod [m.]. afmaaien, w. b.: abmahen. afmaaiing, vr.: Abmahung [vr.J. afmaken, w. b.: fertig machen; (fig.) abmachen, beendigen; (ook:) aus der Welt schaffen, in die andere Welt schicken. I -(zich), w. w.: sich abmachen (- van: von).

afmalen, w. b.: (in een molen:) abmahlen; (afschilderen:) abmalen. I -(zich), w. w.: (doodmoe worden van maakwerk:) sich abmahlen; (zijne hersens aftobben:) sich abqualen.

afmarcheeren, w. o.: abmarschiren [ie]; voor goed -; für immer abmarschiren [ie]; een voor een -: Einer nach dem Andern abmarschiren [ie].

afmarsch, m.: Abmarsch [m.]; den - blazen: (mil.) zum Abmarsche blasen [onr.], (fig.) sich aus dem Staube machen.

afmartelen, w. b.: abmartern, abfoltern. I - (zich), w. w.: sich abqualen, sich abplacken.

vr.:

[ie].

afperken, w. b.: abmarken. afperking, vr.: Abmarkung afpersen, w. b.: abpressen iemand; Einem etwas).

aan

van

«■»-

Zerstreuung [vr.]; streuung suchen.

afleidings, in Sam. I -buis, vr.: Ab-leitungsröhre [vr.]; -geul, vr. (-greppel, vr.) : Abzucht [vr.; ü); -gracht, vr.: Ab-leitungsgraben [m.; a]; -pijp, vr.: Ab-leitungsröhre [m.].

afleidkunde, vr.: Etymologie [vr.]. afleveraar, m.: Ablieferer [m.]. afleveren, w. b.: abliefern. aflevering, vr.: (het afleveren:) Ab-lieferung; (gedeelte van een boekwerk:) Lieferung [vr.]; in -en verschijnen: in Lieferungen erscheinen [onr.]. aflezen, w. b.: ablesen [onr.]. aflezer, m.: Ableser Lm.], aflezing, vr.: (das) Ablesen. aflichten, w. b.: 1) abheben [onr.]; 2) hinunterleuchten. aflichting, vr.: Abhebung [vr.]. afliggen, w. o.: abliegen [onr.]. afliggend, bv. n.: abgelegen. aflikken, w. b.: ablecken. afloerder, m.: Ablauerer [m.]. afloeren, w. b.: ablauern. afloering, vr.: Ablauern [o.], afloop, m.: Ablauf [m.]; (fig.) Ausgang [m.] Ende [o.].

afloopen, w. o. en b.: (i. a. b.) ablau-fen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich ablaufen [onr.].

aflosbaar, bv. n.: ablöslich; I -heid, Ablöslichkeit [vr.]. aflossen, w. b.: ablösen. aflossing, vr.: Ablösung [vr.]. afluisteraar, m.: Ablauscher [m.]. afluisteraarster, vr.: Ablauscherin [vr.].

afluisteren, w. b.: ablauschen. afluistering, vr. : Ablauschung [vr.]. aflynen, w. b.: ganzlich liniiren [iie.]. aflyvig, bv. n.: todt [tot]; iemand -maken: Emen tödten [toten]; I -heid, vr.:

afmarteling, vr.: Abmartern [o.J, Abfoltern [o.].

afmatten, w. b.: abmatten. I - (zich), w. w.: sich abmatten. afmatting, v.: Abmattung [vr.]. af meetbaar, bv. n.: abmessbar; I -heid Abmessbarkeit [vr.]. afmeten, w. b.: abmessen [onr.]. afmeter, m.: Abmesser [m). afmeting, vr.: Abmessung [vr.]. afmoeten, w. b.: 1) fertig werden müssen [onr.]; 2) de hoeden moeten af: die Hüte müssen [onr.] ab; 3) - van; wegmüssen [onr.] von, fortmüssen [onr.] von, (ook:) loswerden [onr.].

afmolmen, w. o.: vermodern, zer-bröckeln.

afmolming, vr.: Yermoderung [vr.], Zerbröckelung [vr.].

afmonsteren, w. b.: entlassen [onr.], afmonstering, vr.: Entlassung [vr.]. afin o orden, w. b.: abmartern. I -(zich), w. w.: sich überarbeiten. afmoorder, m.: Peiniger [m.]. afmoording, vr.: 1) Abmartern [o.];

2) Ueberarbeiten [o.].

afmaren, w. b.: 1) mit einer Mauer umgeben [onr.]; 2) durch eine Mauer scheiden [onr.].

afmijnen, w. b.: abbieten [onr.]. afiiiyner. m.: Abbieter [m.]. afmyning, vr.: Abbieten [o.], afnaaien, w. b.: (een rok, eene japon, enz.:) abnahen.

afnemen, w. o.: abnehmen [onr.];., (na afloop van den maaltijd:) abdecken;; (in het kaartspel:) abheben [onr.]. I w. b.: (i. a. b.) abnehmen [onr.].

afneming, vr.: Abnahme [vr.], Ab-nehmung [vr.].

afneuzen, w. b.: abgucken, spioniren

afneuzer, m.: Spion [m.]. afneuzing, vr.: Abgucken [o.], afnypen, w. b.: abkneipen [reg. en onr.].

afnyping, vr.: Abkneipen [o.], af o ogen, w.b.: abgucken, spioniren [ie], afooging, vr.: Abgucken [o.], afoogsten, w. o.: abernten. afpalen, w. b.: abpfahlen. afpaling, vr.: Abpfahlung [vr.]. afpassen, w. b.: abpassen; (geld:) abzanlen.

afpatrouilleeren, w. b.: abpatrouil-liren [ie].

afpeilen, w. b.: (zeew.) ablothen [t], absondiren [ie].

* afpeinzen (zich), w. w.: sich mit

nachgrübeln (over: über .....) abmüden.

afpellen, w. b.: (schillen :) abschalen; (doppen:) aushülsen, ausschoten.

afpennen, w. b.: abpflöcken; (fig. fam.) wegschreiben [onr.]. I - (zich, w. w.: sich fast die Finger abschreiben [onr.].

[vr.].

(iets

afperser, m.: Erpresser [m.]. afpersing, vr.: Abpressung [vr.]. afpeuteren, w. b.: abzupfen; (fig. fam.> fertig kriegen.

afpikken, w. b.: abpicken. afplatten, w. b.: abplatten.

afplatting, vr.: Abplattung [vr.]. afpleiten, w. o.: abplaidiren [ie]. I -, w. b.: durch eine Yertheidigungsrede [t] befreien (- van: von).

af pletten, w. b.: abplatten, ablami-niren [ie].

afploegen, w. b.: abpflügen. afpluizen, w. b.: abzupfen; (fig.) ab-klauben.

afpluizing, vr.: Abzupfung [vr.]; (fig.) Abklaubung [vr.]. afplukken, w. b.: abpflücken. afplukker, m.: Abpflfücker [m.]. afplukking, vr.: Abpflückung [vr.]. afpoetsen, w. b.: abputzen. afpraten, w. b.: (fig.) abhandeln; iemand iets -: Einem etwas ausreden. ! -, w. o.: <fig.) abhandeln. I - (zich), w. w.: sich müde plaudern.

afprevelen, w. b.: hermurmeln. afpunten, w. b.: abspitzen. afpunting, vr.: Abspitzung [vr.]. afpynen (zich), w. w.: sich abplac-ken sich abqualen.

afraadster, vr.: [t] Abratherin [vr.]. af raden, w. b.:[t] abrathen (iemand iets: Einem etwas).

afrader, m.: [t] Abrather [m.]. afrading, vr.: [t] Abrathung [vr.]. afrafelen, w. b.: abfasern, sich ab-fasern.

afraffelen, w. b.: 1) abhudeln; 2) mechanisch hersagen.

afragen, w. b.: von Spinnengeweben befreien#

afraken, w. o.: zu Nichts werden [onr.], ein Ende nehmen [onr.]; van den weg vom Wege abkommen [onr.], irre gehen [onr.]; van de wijs -: (fig.) irre werden [onr.].

aframmelen, w. b.: 1) abschwatzen; 2) abprügeln; 3) (muz.) abkratzen. afranden, w. b.: abranden, abrandeln. afranding, vr.: Abranden [o.], afranselen, w. b.: abprügeln. afranseling, vr.: 1) Abprügeln [o.]; 2) (eine) Tracht Prügel. af raspen, w. b.: abraspeln. af rasping, vr.: Abraspeln [o.], afrechten, w. b.: Zie africhten, afregenen, w. b.: 1) abregnen; al de bloesems zijn afgeregend: die Blütnen [t] sind alle abgeregnet; 2) het heeft vandaag wat afgeregend: es nat furchtbargeregnet heute.

afr eiken, w. b.: herabreichen. afreis, vr.: Abreise [vr.]. afreizen, w. o.:(vertrekken:)abreisen; (de reis naar elders vervolgen:) verreisen.

I -, w. b.: bereisen. I - (zich), w. w.: sich durch Reisen abmüden. afrekenen, w. o. en b.: abrechnen. afrekening, vr.: Abrechnung [vr.]; abschlaglich, auf Abschlag; betaling op Abschlagzahlung [vr.].

afrennen, w. b.: abrennen [onr.]; (een paard:) abjagen [reg.]. I - (zich), w. w.: sich abrennen [onr.]. africhten, w. b.: abrichten. africhter, m.: Abrichter [m.]. africhting, vr.: Abrichtung [vr.]. Afrika, o.: (adk.) Afrika [o.]; Afrikaan, m.: Afrikaner [m.], (pik.) Sammet-blume [vr.]; Afrikaansch, bv. n.: afrika-nisch; Afrikaansche, vr.: Afrikanerin [vr.].

afristen, w. b.: (bessen:) vom Stiele abziehen [onr.]. afrit, m.: Abritt [m.]. afroeien, w. o. en b.: abrudern. I -(zich), w. w.: sich durch Rudern abmüden, sich abrudern.

afroepen, w. b.: (naar beneden:) her-abrufen Lonr.]; iemand van zijn werk Einen von seiner Arbeit abrufen [onr.]; de namen -: die Namen verlesen [onr.].

I - (zich), w. w.: sich abrufen [onr.].

afroeper, m.: Ausrufer [m.]; - van de namen: verleser [m.] der Namen.

afroeping, vr.: 1) Herabrufen [o.]; 2) Abrufung [vr.]; 3) - van de namen: Yer-lesung [vr.] der Namen, afroesten, w. o.: abrosten, wegrosten, afroffelen, w. b.: abhudeln, pfuscher-haft abmachen.

afroliën, w. o. en b.: abrollen; van eene hoogte -: von einer Höhe hinunterrollen. afronden, w. b.: abrunden, abründen. afronder, m.: Abründer [m.]. afronding:, vr.: Abründung [vr.]. afroomen, w. b.: abrahmen. afrooming, vr.: Abrahmen [o.]. * afrooven, w. b.: rauben, abrauben, wegrauben.

afrossen, w. b.: abprügeln, durch-prügeln.

afrosser, m.: Abprügler [m.]. afrossing, vr.: Zie afranseling, afrotten, w. o.: abfaulen. afrotting, vr.: Abfaulen [o.], afroven, w. b.: von der Rufe befreien. -, w. o.: die Rufe verlieren [onr.]. afruien, w. o.: abmausern. afrukken, w. b.: abreissen [m.]. afrukker, m.: Abreisser [m.]. afrukking, vr.: Abreissung [vr.]. afry, vr.: Abritt [m.]. afry den, w. b.: (in of met rijtuig:) ab-fahren [onr.], (te paard:! abreiten [onr.j; (fig.) 1) wegfahren [onr.], 2)wegreiten [onr.]; (naar beneden:) 1) hinunterfahren [onr.], 2) hinunterreiten [onr.]; een paard -: (i. a. b.) ein Pferd abreiten [onr.]. I -, w. o.: (vertrekken:) abgehen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich abreiten [onr.]. af rijgen, w. b.: abreihen. afry-plaats, vr.: Abgangsort [m.],(bij wedrennen) Schranken [m.]. afry ten, w. b.: abreissen [onr.]. afryting, vr. Abreissung [vr.]. afry-uren, o. mrv.: Abgangsstunden [vr. mrv.].

afsabelen, w. b.: absabeln. afschaafsel, o.: Abschabsel [o.]; (tim.) Hobelspane [m. mrv.]. afscliaclieren, w. b.: abschachern. afscliaduwen, w. b.: 1) abschatten, silhouettiren[ie]; 2) abschattiren[ie]. I -(zich), w. w.: seinen Schatten werf en [onr.].

afschaduwing, vr.: 1) Abschattung [vr.]; (fig.) Schattenbild [o.], Silhouette [vr.]; 2) [ie] Abschattirung [vr.]. afschaffen, w. b.: abschaffen. afschaffer, m.: Abschaffer [m.]; (fig.) Mitglied [o.] des Yereins zur Enthaltung von geistigen Getranken. afschaffing, vr.: Abschaffung [vr.]. afsehampen, w. o.: streifen (- langs, - op: an).

afschamper, m.: (fig.) Streifschuss [m.; ü].

van:

w. b.: abscheuern;

eb-

afschamping, vr.: Streifen [o.], afschaven, w. b.: (tim.) abhobeln; (fig.) abschaben, abreiben [onr.]. I -, w. o.: sicn abreiben [onr.].

afschaving, vr.: 1) Abhobeln [o.];

2) Abschabung [vr.], Abreibung [vr.]. afscheerder, m.: Abscherer [m.]. afscheersel, o.: Abgeschorne [o.], afscheid, o.: Abschied [m.]; - nemen Abschied nehmen [onr.] von. Zie af-scheids.

afscheidbaar, bv. n.: trennbar; I -heid, vr.: Trennbarkeit [vr.].

afscheiden, w. b.: abscheiden [onr.], trennen; (gnk.) absondern.

afscheiding, vr.: Abscheidung [vr.], Trennung [vr.]; (gnk.) Absonderung [vr.].

af scheids el,* o.: Abgeschiedene [o.]; (gnk.) Abgesonderte [o.], afschelferen: Zie afschilferen, afschellen, w. b.: afschillen, afschenken, w. b.: abschenken; (fig.) abgiessen [onr.].

afschepen, w. b.: abschiffen; (fig. fam.) abspeisen; met mooie praatjes -: mit lee-ren Worten abspeisen; iemand zonder veel morgenspraak -: Einen kurz abspeisen.

afscheping, vr: Abschiffung; (fig. fam.) Abspeisung [vr.J. afscheppen, w. b.: abschöpfen. afschepping, vr.: Abschöpfen [o.], afscheren, w. b.: abscheren [onr.]. afschering, vr.: Abscherung [vr.]. afschetsen, w. b.: skizziren [ie]; (fig.) abmalen.

afschetsing, vr.: [ie] Skizziren [o.]; (fig.) Abmalen [o.], afscheurder, m.: Abreisser fm.]. afscheuren, w. b.: abreissen [onr.].

I - (zich), w. w.: sich losreissen [onr.], sich trennen.

afscheuring, vr.: Abreissung [vr.]; (fig.) Losreissung [vr.].

afschieten, w. b.: abschiessen [onr.]; (tim.) abdielen, durch eine Scheidewand abtheilen [t] oder absondern. I -, w. o.:ab-schlüpfen, abglitschen; op iem. of iets -: auf Einen oder etwas losgehen [onr.].

afschieter, m.: (van vuurwapen of pijl:) Abschiesser [m.].

afschieting, vr.: 1) Abschiessung [vr.]; 2) Abdielung; 3) Absehlüpfung [vr.J.

afschilderen, w. b.: abmalen, ab-schildern.

afschildering, vr.: Abschilderungfvr.]. afschilferen, w. o.: abschiefern, sich abschiefern.

afschilfering, vr.: 1) Abschiefern [o.]; 2) Abgeschieferte [o.], afschillen, w. b.: abschalen. afschoppen, w. b.: mit dem Fusse weg-stossen [onr.], (pop.) abschuppen; iemand van de trap -: Einen von der Treppe hinunterstossen [onr.] mit dem Fusse.

afschrappen, w. b.: 1) abkratzen, ab-scharren; 2) (mit Linien) anstricheln.

afschrapping, vr.: 1) Abkratzung [vr.]; 2) Anstricheln [o.].

afschrapsel, o.: Abgekratzte [o.],Ab-scharricht [o.].

afschrift,o.: Abschrift [vr.], Kopie [vr.]; eensluidend -: gleichlautende Abschrift.

af schrik, m.: Schrecken [m.]; (fig.) Sehreckensbild [o.]; een - hebben van: sich scheuen vor.

afschrikwekkend, bv.n.: schrecken-erregend; I -heid, vr.: (das) Schrecken-erregende.

afschrikken, w. b.: afschrecken, ab-scheuchen.

afschrikker, m.: Abschrecker [m.L afschrikking, vr.: Abschreckung [vr.].

af schrobben,

(zeew.) abschrubben. afschroeien, w. b.: absengen. afschroeiing, vr.: Absengung [vr.]. afschroeven, w. b.: abschrauben, los-schrauben.

afschroeving, vr.: Abschraubung [vr.], Losschraubung [vr.].

afsehry ven, w. b.: (i. a. b.) abschrei-ben [onr.].

afschrijver, m.: Abschreiber [m.]. afschrijving, vr.: Abschreibung [vr.]. afschuhhen, w. b.: abschuppen. afschubbing, vr.: Abschuppen [o.], afschudden, w. b.: abschütteln, ab-werfen [onr.].

afschudder, m.: Abschüttler [m.],At-werfer [m.].

afschudding, vr.: Abschütteln [o.]r Abwerfung [vr.].

afsclmieren, w. b.: abbürsten. afschuimen, w. b.: abschaumen. afschuimer, m.: Abschaumer [m.]. afschuiming, vr.: Abschaumung [vr.]. afschuiven, w. b.: abschieben [onr.]r (fig. fam.) in die Büchse blasen [onr.]; niets willen -: nichts geben wollen.

afschuiver, m.: Abschieber [m.]; (fig. fam.) Geldgeber [m.].

afschuiving, gr.: Abschiebung [vr.];. (fig. fam.) Geldverschaffung [vr.].

afschuren, w. b.: abscheuern; (fig.) abreiben [onr.].

afschuring, vr.: Abscheuern [o.]; (fig.) Abreibung [vr.].

afschutsel, o.: Zaun [m.: a]; (in ka-mers:) Scheidewand [vr.; a], Yerschlag [m.; aj; (stroomend water:) abschützen.

afschutten, w. b.: abzaunen; (kamers :> eine Scheidewand machen in.

afschutting, vr.: 1) Abzaunung [vr.]; (fig.) Zaun [m.; a]; 2) Lt] Abtheilung [vr.] durch eine Scheidewand [vr.; aj; (fig.) Scheidewand [vr.; a]: 3) Abschützung(des Wassers).

afschuurder, m.: Abscheuerer [m.]; (fig.) Abreiber [m.]. afschuursel, o.: Abgeriebene [o.], afschuw, m.: Abscheu [m.]; een-h ben van: einen Abscheu haben vor; een -zijn voor iemand: Einem ein Abscheu sein;

I -wekkend, bv. n.: abscheuerregend; -wekkendheid, vr.: Abscheuerregende [o.L afschuwelijk, bv. n.: abscheulich;

I -heid, vr.: Abscheulichkeit [vr.].

afschijnen, w. o.: abscheinen [onr.], abglanzen.

afschijning, vr.: Abscheinen [o.], Abglanzen [o.].

afschijnsel, o.: Abglanz [m.]. afslaan, w. b. en o.: (i. a. b.) abschla-gen [onr.].

afslag, m.: (weigering:) Abschlagung [vr.] Ablehnung [vr.]; (vermindering:) Ver-minderung [vr.]; (vermindering in prijs:> Abschlag [m.]; (bij veilingen:) Abstreich(bii - verkoopen: im Abstreich verkaufen).

AFSLAGER.

afslager, m.: Yersteigerer [m.]. afslaven (ziek), w. w.: sich abar-beiten, sich schinden [onr.], sich abaschern, sich zuviel anstrengen.

afsleepen, w. b.: 1) herunterschlep-pen; 2) durch Hin- und Herschleppen ab-nutzen.

afslepen, w. o.: schleppen, an der Erde streifen.

afsleuren, w. b.: herunterschleppen. afslikken, w. b.: schlammen. afslieren, w. o.: abglitschen. afslingeren, w. b. en o.: hinab-schleudern.

afslippen, w. o.: abglitschen. afsloffen, w. w.: abschlarfen. afslonzen, w. b.: verderben [reg.]. afslonzing. vr.: Yerderbung [vr.]. afsloven (zich), w. w: Zie afslaven, afsluiten, w. b.: abschliessen [onr.]. afsluiting, vr.: Abschliessung [vr.];

ekening: Rechnungsabschluss [m.; ü]. afsiypen, w. b.: abschleifen [onr.[. afsljjping, vr.: Abschleifung [vr.J. afsliften, w. o.: sich abnutzen; (van geldstukken:) abschleifen [onr.]. I -, w. b.: abnutzen, abtragen [onr.], abschleissen [onr.]. afsmeeken, w. b.: abflehen, erflehen. afsmeeker, m.: Erfleher [m.]. afsmeeking, vr.: Abflehen [o.], afsmyten, w. b.: abschmeissen [onr.]. afsnauwen, w. b.: abschnauzen. afsnauwer, m.: Abschnauzer [m.]. afsnauwing, vr.: Abschnauzen [o.], afsnipperen, w. b.: abschnitzeln. afsnippering, vr.: (de daad:) Abschnitzeln [o.]; (het afgesnipperde:) Ab-schnitzel [o.].

afsnoeien, w. b.: (takken:) abschnei-den [onr.]; (boomen:) beschneiden [onr.].

afsnoeier, m.: 1) Abschneider; 2) Be-schneider [m.].

afsnoeiing, vr.: 1) Abschneidung [vr.]; 2) Beschneidung [vr.].

afsnoeisel, o.: Abgeschnittene [o.], Abfall [m.].

afsnoepen, w. b.: abnaschen; (fig. fam.) vor dem Munde wegschnappen. afsnuiten, w. b.: putzen, schnauzen. afsnuiting. vr.: Putzen [o.], Schnauzen [o.].

afsnuitsel, o.: Lichtschnuppe [vr.]. afsnjjden, w. b.: abschneiden [onr.]. afsnijding, vr.: Abschneidung [vr.]. afsnydsel, o.: Abschnitzel [o.], afspanen, w. b.: (mit dem Butter-) abstechen [onr.]. afspannen, w. b.: abspannen. afspanning, vr.: Abspannung [vr.]. afspelen, w. b. en o.: 1) abspielen; 2) (spl. en fig.) davon kommen [onr.]. I -(zich), w. w.: sich abspielen.

afspiegelen, w. b.: abspiegeln. I -(zich), w. w.: sich abspiegeln. afspiegeling, vr.: Abspiegelung [vr.]. afspinnen, w. b.: abspinnen [onr.]. afspitten, w. b.: abgraben [onr.J. afsplinteren, w. b.: absplittern. I -, w. o.: absplittern, sich absplittern. afsplintering, vr.: Absplittern [o.], afspiyten, w. h.: abspalten. I sich abspalten. afspiyting, vr.: Abspaltung [vr.]. afspoelen, w. b.: abspülen; (garen:) abspulen.

van r

spane

-, w. o.:

vr.: Abspülung; (van ga-

afspoelmg,

ren:) Abspulen [o.].

afspraak, vr.: Yerabredung [vr.], Abrede [vr.]; volgens der Abrede gemass; de - maken: die Abrede treffen (onr.J, ver-abreden.

afspreken, w. b. en o.: verabreden. afspringen, w. o.: abspringen [onr.]; geen doorgangl hebben?) abgebrochen rden [onr.J,(ook:) sich zerschlagen [onr.], (ook:) rückgangig werden [onr.].

afspuiten, w. b.: abspritzen; (schoon spuiten:) spritzen, bespritzen.

afstaan, w. o.: abstehen [onr.J. I w. b.: abstehen [onr.], abtreten [onr.], über-lassen [onr.].

afstammeling, m. en vr.: Abköinm-ling [m. en vr.].

afstammen, w. o.: abstammen. afstamming, vr.: Abstammung [vr.]. afstampen, w. b.: abstampfen. I - (zich), w. w.: sich abstampfen.

afstand, m.: 1) Abstand [m.; a], Ent-fernung [vr.]; op een behoorlijken -: in der gehörigen Entfernung; 2) Yerzicht-leistung jnr.], Yerzicht [m.]; - doen van: Yerzicht leisten auf, (ook:) abtreten [onr.]; - van den troon doen: abdanken, die Krone niederlegen, der Krone entsagen, dem Throne entsagen; I -doening,vr.:Yerzicht-leistung [vr.] (- van: auf).

afstands, in Sam I -meter, m.: Distanz-messer [m.]; -meting, vr.: Abstandsmessung [vr.]; -wijzer, m.: Distanzanzeiger [m.].

afstappen, w. o.: 1) (zijnen intrek nemen:) absteigen [onr.], seine Einkehr neh-men [onr.], einkehren; 2) - van: sich tren-nen von; van een onderwerp -: voneinem Thema abbrechen [onr.]; er niet van kunnen -: es nicht aufgeben können [onr.].

afsteken, w. b.: abstechen [onr.]; een vuurwerk -: ein Feuerwerk abbrennen [onr.]; een schip de loef -: einem Schiffe die Luf abstechen [onr.]; iemand de loef -: (fig.) es Einem abgewinnen [onr.], Einen aus-stechen [onr.]. I -, w. o.: abstechen [onr.]; van wal -: vom Ufer abstechen; - bij: abstechen gegen.

afst el, o.: Abstellung [vr.]; uitstel is geen -:(spr.) aufgeschoben ist nicht aufgehoben.

afstelen, w. b.: abstehlen [onr.], ent-wenden [reg. en onr.]. afstellen, w. b.: absetzen. afstemmen, w. b.: abstimmen, ver-werfen [onr.].

afstemmer, m.: Abstimmende [m.]. afstemming, vr,: Abstimmung [vr.], Yerwerfung [vr.].

we

afstempelen, w. b.: abstempeln. afstempeling, vr.: Abstempelung [vr.]. lafsterven, o.: Ableben [o.], Abster-ben [o.], Hinscheidung [vr.], Tod [m.].

lafsterven, w. o:: ahsterben [onr.]; der zonde -: (fig.) der Sünde entsagen; der wereld -: (fig.) der Welt entsagen, der Welt absterben [onr.].

afsterving, vr.: Absterben [o.], afstoffen, w. b.: abstauben. af stoffer, m.: Abstauber [m.]. afstofffng, vr.: Abstaubung [vr.]. af stompen, w. b.: 1) abstumpfen; 2) iem. van zich -: Einen abstossen [onr.].

afstooten, w. b.: abstossen [onr.];zijne horens -: (spr.) sich die Hörner ablaufen [onr.].

................

ff

TTTTTTnr

ber

rzen.

i: r.

afstooting, vr.: Abstossen [o.], afstormen, w. o.: 1) (eene trap, een g:) hinabstürmen; 2) darauf losstürmen; het heeft heel wat afgestormd: es hat furcht-bar gestürmt. I w. b.: abstürmen, afstorten, w. o. en b.: herabstü afstorting, vr.: Absturz [m.; ü]. afstraffen, w. b.: abstrafen. afstraffing, vr.: Abstrafung [vr.]. afstralen, w. o. en b.: abstrahlen. afstraling, vr.: Abstrahlung [vr.]. af stro omen, w. o.: abströmen. afstrooming, vr.: Abströmung [vr.]. afstroopen, w. b.: 1) abstreifen; 2) een land -: plündernd ein Land durchziehen [onr.]; 3) Zie afstrflken no. 2. afstrooper, m.: Abstreifer [m.]. afstrooping, vr.: Abstreifung [nr.]. afstryden, w. b.: abstreiten [onr.]. | -(zich), w. w.: sich miide streiten [onr.]. afstryken, w. b.: 1) abstreichen [onr.]; de broeit -: die Hose herunterziehen [onr.];

3) de overhemden -: die Oberhemden ab-bügeln.

afstryking. vr.: Abstreiehung [vr.]. afstuiten, w. o.: abstossen [onr.]; (fig.) fehlschlagen [onr.]; - op: fehlschlagen wegen, scheitern an.

afstuiting, vr.: Abstossen [o.]; - op: (fig.) tFehlscmagen [o.] wegen, Scheitern [o.] an.

afstuiven, w. o.: wegstauben, weg-stieben [onr.].

afsturen, w. b.: (den steven afwenden :) absteuern; (afzenden:) absenden [reg. en onr.].

afstygen, w. o.: absteigen [onr.]. afstpging, vr.: Absteigen [o.J. afsullen, w. o.: abgleiten [onr.]. afsy pelen, w. o.: herabtröpfeln. afsüpeling, vr.: Herabtröpfeln [o.], aftafelen, w. o.: abtafeln. aftakelen, w. b.: (zeew.) abtakeln. I-, w. o.: (fig. fam.) alt werden [onr.], altern.

aftakeling, vr.: Abtakelung [vr.]; (fig.) Altern [o.].

aftappen, w. b.: abzapfen; op fles-schen -: auf Flaschen ziehen [onr.]. aftapper, m.: Abzapfer [m.]. aftapping, vr.: Abzapfung [vr.]. aftarnen, w. b.: abtrennen, lostren-nen. I -, w. o.: sich lostrennen. aftarning, vr.: Lostrennung [vr.]. afteekenaar, m.: Abzeichner [m.]. afteekenen, w. b.: abzeichnen; (voor gezien teekenen:) visiren [ie].

afteekening, vr.: Abzeichnung [vr.]; (van documenten :) [ie] Yisirung [vr.]; (op documenten:) Yisum [o.; mrv.: Yisa].

aftellen, w. b.: abzahlen; (rek.) ab-ziehen [onr.], subtrahiren [ie].

aftelling, vr.: Abzahlung [vr.]; (rek.) Abziehung [vr.], Subtraktion [vr.]. aftillen, w. b.: abheben [onr.]. aftilling, vr.: Abhebung [vr.]. aftippen, w. b.: abspitzen. aftobben (zich), w. w.: 1) sich ab-aschern, sich abarbeiten; 2) sich ab-qualen.

aftobbing, vr.: Abarbeitung [vr.]; (fig.) Abqualen [o.].

aftocht, m.: Abzug [m.], Rückzu [m.]; den - blazen: (mil.) zum blasen [onr.], (fig.) sich davonmachen. aftonnen, w. b.: (zeew.) bebaken.

aftonning, vr.: 1) (das) Bebaken [o.]; 2) Baken [vr. mrv.]. aftoomen, w. b.: abzaumen. aftooming, vr.: Abzaumung [vr.]. aftooveren, w. b.: abzaubern (iets aan iem.: Einem Etwas); een werk -: eine Arbeit fertigzaubern. aftoppen, w. b.: abgipfeln. aftornen, w. b. en o.: Zie aftarnen, aftorsen, w. b.: abheben [onr.]. aftouwen, w. b.: (tech. en fig. fam.) abgerben.

aftrapje, o.: Steige [vr.], Abtritt [m.]. aftrappen, w. b.: abtreten [onr.]; (fig.) mit dem Fusse abstossen [onr.].

aftreden, w. o. en b.: (i. a. b.) abtreten [onr.].

aftreding, vr.: Abtreten [o.], Abtre-tung [vr.], Abtritt [m.], Abgang [m.J.

aftrek, in.: 1) (kph.) Absatz [in.], Ab-nahme [vr.]; (fig.) Gesuchtsein [o.]; veel -hebben: (kph.) gute Abnahme finden [onr.], (fig.) sehr gesucht sein [onr.]; 2) Abzug; na - van de onkosten: nach Abzug der Unkosten.

aftrekken, w. o. en b.: (i. a. b) ab-ziefien [onr.J.

aftrekking, vr.: Abziehung [vr.]; (rek.) Subtraktion [vr.].

aftreksel, o.: Aufguss [m.; ü],Dekokt [o.J.

aftrek-som, vr.: Subtraktionsaufgabe [vr.] ; I -spier, vr.: (ontl.) Abzieher [m.], Abziehmuskel [m.]; -tal, o. Abziehzahl [vr.], Subtrahend [m.], abzuziehende Zahl [vr.].

aftreuren (zich), w. w.: sich ab-trauern, sich abharmen.

aftroeven, w. b.: (spl.) abtrumpfen, abstechen [onr.].

aftroggelen, w. b.: 1) ablisten, ab-schwindoln, abgaunern (iets aan iem.: Einem etwas); 2) abschmeicheln (Einem etwas).

aftrommelen, w. b. en o.: abtrom-meln, austrommeln.

aftrompetten, w. b. en o.: abtrom-peten, austrompeten. aftroonen, w. b.: Zie aftroggelen;

iemand - van: Einen ablocken von, Einen abziehen [onr.] von.

aftuigen, w. b.: (paarden:) abschirren; (schepen:) abtakeln. aftuinen, w. b.: abzaunen. aftuining, vr.: 1) Abzaunung [vr.]; 2) Zaun [m.; aj.

afvaardigen, w. b.: abordnen. af vaardiger, m.: Yollmachtgeber [m.], Konstituent [m.].

afvaardiging, vr.: (de daad:) Abordnen [o.], Abordnung [vr.]; (het lichaam:) de -: die Abgeordneten [mrv.].

afvaart, vr.: (vertrek:) Abfahrt [vr.], Abgang [m.]; plaats van -: Abfahrtsort [m.], Abgangsort [m.]. afvagen, w. b.: abfegen, abwischen. af val, m.: (i. a. b.) Abfall [m.]. af vallen, w. o.: abfallen [onr.]; van de trap -: die Treppe hinunterfallen [onr.]; slappe thee valt af bij goeden wijn: schwacher Thee steht dem guten Weine nach, schwacher Thee schmeckt nicht wenn man guten Wein getrunken hat.

afvallig, bv. n.: abfallig, abtrünnig (- van: von); I -heid, vr.: Abfalligkeit [vr.|, Abtrünnigkeit [vr.].

de

[o.].

vr.: Abfluss [m.] des

assers.

n, weg-

afvallige, in. en vr.: (der, die) Ab-trünnige.

af vangen, w. b.: abfan^en [onr.]; iemand eene vlieg (spr.) Einem zuvor-kommen [onr.].

af varen, w. o.: 1) abfahren [onr.], ab-gehen [onr.]; 2) stromabfahren [onr.]; rivier den Strom hinabfahren [onr.]. i w. b.: absegeln; eenen mast einen Mast absegeln.

af vechten (zich), w. w.: sich abfech-ten [onr.].

af veegsel, o.: Staub [in.]; (van vloer of straat!) Kenricht [o.].

afveegster, vr.: Abfegerin [vr.], Ab-wischerin [vr.].

af vegen, w.b.: abfegen, abwischen.

afveger, m.: Abfeger [m.], Abwischer Cm.].

afveging, vr.: Abfegen [o.], Abwischen

afvellen, w. o.: abhauten. af venen, w. b.: abgraben [onr.]. afvergen, w. b.: abdringen [onr.]. afverger, m.: Abdringer [m.]. afverging, vr.: Abdringung [vr.]. afverven, w. b. en o.: abfarben.

. af vezelen, w. b.: abfasern. I -, w. o.: abfasern, sich abfasern. af villen, w.b.: abhauten, schinden [onr.]. af viller, m. Abhauter [m.], Schinder[m.]. afvilling, vr.: Abhautung [vr.], Schinden [o.].

afvissclien, w. o. en b.: (i. a. b.) ab-fischen.

af vlakken, w. b.: abplatten;(fig.pop.) abfegen, abwischen.

afvleien, w. b.: (iets aan iemand: Einem etwas) abschmeicheln. afvleiing, vr.: Abschmeicheln [o.], afvliegen, w. o. en b.: (i. a. b.) ab-fliegen [onr.].

af vlieten, w. o.: abfliessen [onr.]. af vloeien, w. o.: abfliessen |onr.]. afvloeiing, vr.: Abfliessung [vr.]. afvloeken, w. b.: mit Fluchen anfah-ren [onr.]. afvljjmen, w. b.: abschneiden [onr.]. afvlyming, vr.: Abschneidung [vr.]. af voer, m.: Abfuhr [vr.]; (van water:) Ableitung [vr.]; (van onreinheden:) Abfüh-rung [vr.], Ausleerung [vr.].

af voeren, w. b.: abführen; (kim.) aus-fütern.

afvoering, vr.: Zie af voer. afvorderaar, m.: Abdringer [in.], afvorderen, w. b.: abdringen [onr.] afvordering, vr.: Abdringung [vr.]. afvragen, w. b.: abfragen [reg.]. I -(zich), w. w.: sich abfragen [reg.]. afvraging, vr.: Abfragen [o.], afvreten, w. b.: abfressen [onr.]. afvriezen, w. o.: abfrieren [onr.]. afvuren, w. b.: abfeuern. afvuring, vr. Abfeuerung [vr.]. afvuurder, m.: Abfeuerer [m.]. afvjjlen, w. b.: abfeilen. afvyling, vr.: Abfeilung [vr.]. afvylsel, o.: Feilspane [m. mrv.], Fei-licht [o.], Feilsel [o.], Feilstaub [m.]. af waaien, w. b. en o.: abwehen. afwaaiing, vr.: Abwehung [vr.], Abwehen [o.].

afwaarts, bw.: abwarts; stroom -: stromab.

afwaartsch, bv. n.: abwarts gerichtet. af wachten, w. b.: abwarten; (tig.) er warten; geene grofheden -: (fig.) keine Grobheiten ertragen [onr.] afwachter, m.: Abwartende [m.]. afwachting, vr.: Abwartung [vr.]; (fig.) Erwartung [vr.].

afwandelen, w. o.: abspazieren; heel wat -: tüchtig spazieren. I - (zich), w. w.: spazieren bis man vor Ermüdung nicht mehr kann.

afwasschen, w. b.: abwaschen [onr.].

I - (zich), w. w.: sich abwaschen [onr.]. afwasscliing, vr.: Abwaschung [vrj. af wat er en, w. o.: das Wasser abflies-sen lassen [onr.], sich des überflüssigen Wassers befreien.

afwatering, überflüssigen W* afweegster, vr: Abwagerin [vr.]. afweeken, w. b. en o: abweichen. afweeking, vr.: Abweichen [o.], afweerder, m.: Abwehrer [m.]. afwegen, w. b.: abwagen [onr.]. afweger, m.: Abwager [m.]. afweging, vr.: Abwagen [o.], afweiden, w. b.: abweiden. af weiding, vr.: Abweiden [o.], afwenden, w. b.: abwenden [reg. en onr.]. I - (zich), w. w.: sich abwenden (-van: von).

afwending, vr.: Abwendung [vr.]; eene - maken: (inil.) eine Diversion machen.

afwennen, w. b.: abgewöhnen; iem. iets -: Einem etwas abgewöhnen; iets -: sich etwas abgewöhnen. afwenning, vr.: Abgewöhnung [vr.]. afwentelen, w. b.: abwalzen. afwenteling, vr.: Abwalzung [vr.] af weren, w. b.: abwehren; (srm.) pa-riren [ie].

afwering, vr.: Abwehrung [vr.];(srm.) [ie] Pariren [o.].

af werken, w. b.: fertig machen; (fig.) abfertigen. I - (zich), w. w.: sich abar-beiten.

afwerker, m.: Abfertiger [m.]. afwerking, vr.: Abarbeiten [o.]; (fig.) Abfertigung [vr.].

af werpen, w. b.: abwerfen [onr.]; winst -: Grewinn abwerfen [onr.]; het juk-: das Joch abwerfen (oder: abschütteln); iemand van de trap -: Einen die Treppe himmterwerfen [onr.]. afwerping, vr.: Abwerfung [vr.]. afweven, w. b.: abweben [reg. en onr.]. afwezen, o.: Abwesen [o.], Abwesen-heit [vr.]; tijdens het - van mijnen man: wahrend der Abwesenheit meines Mannes, afwezend: Zie het betere afwezig, afwezig, bv. n.: abwesend; I -heid, vr.: Abwesenheit [vr.] afwezige, m. en vr.: (der, die) Ab-wesende.

afwikkelen, w. b.: abwickeln. afwinden, w. b.: abwinden [onr.]. afwinder, m.: Abwinder [m.J. af winding, vr.: Abwinden [o.], af windster, vr.: Abwinderin [vr.]. afwinnen, w. b.: abgewinnen [onr.]. afwippen, w. b.: abwippen. afwisschen, w. b.: aowische wischen.

afwisscher, m.: Abwischer [m.]. afwissching, vr.: Abwischung [vr.].

vr.:

AFWISSELEN.

26

AKELIGE

afwisselen, w. o. en b.: abwechseln. afwisselend, bv. n.: abwechselnd. afwisseling, vr.: Abwechslung [vr.]. af witten, w. b.: abtünchen, abweissen. afwoekeren, w. b.: abwuchern. afwoekering, vr.: Abwuchern [o.], afwringen, w. b.: abringen [onr.]. afwrfjven, w. b.: abreiben [onr.]. afwrijving, vr.: Abreibung [vr.]. af wurmen (zich): Zie aftobhen. afwijken, w. o.: abweichen [onr.]. afwijzen, w. b.: abweisen [onr.]. afwijzing, vr.: Abweisung [vr.]. afzadelen, w. b.: absatteln. afzadeling, vr.: Absatteln [o.], afzagen, w. b.: 1) absagen; 2) een onderwerp -: ein Thema abdreschen [onr.];

3) een wijsje - op de viool: eine Melodie auf der Geige abkratzen. I - (zich), w. w.: sich dureh Sagen abmatten. afzager, m.: Absager [m.]. afzaging, vr.: Absagen [o.], afzakken, w. b.: (m zakken doen:) absacken. I w. o.: 1) (op de hielen zakken:) herunterfallen [onr.]; 2) (van eene hoogte af) herabgeglitten kommen [onr.]; zich laten -: sich herabgleiten lassen [onr.];

3) (na de zomerreis:) auf der Rückreise sein, (ook:) die Rückreise antreten [onr.]; naar een land komen -: sich einem Lande hin-wenden [reg.]; 4) (heengaan:) sichzurück-ziehen [onr.], ;sich davonmachen; 5) stroomafwaarts:) auf dem Flusse absacken, sich den Fluss heruntertreiben lassen [onr.].

afzakkertje, o.: (fam.) Glaschen [o.] zum Zuspitzen, Abschiedstrunk [m.].

afzakkfiig. vr.: (van broek, kousen, enz.:) Herunterfallen [o.]; (stroom-af-waarts:) Absacken [o.] mit dem Strome. afzeepen, w. b.: abseifen. afzeeping, vr.: Abseifung [vr.]. afzeggen, w. b.: absagen; (fig.) ab-danken.

afzegger, m.: Absager [in.], afzegging, vr.: Absage [vr.]. afzeilen, w. o. en b.: absegeln. afzeiling, vr.: Absegeln [o.], afzenden ,w. b.: absenden [reg. en onr.]. afzender, m.: Absender [m.]. afzending, nr.: Absendung [vr.[. afzendster, vr.: Absenderin [vr.]. afzengen, w. b.: absengen. afzenging, vr.: Absengung [vr.]. afzet, m.: Raub [m.]; een - aan iemand plegen: Einen begaunern, Einem sein Geld abgaunern.

afzetbaar, bn. n.: absetzbar; I -heid, Absetzbarkeit [vr.]. afzetten, w. b.: 1) absetzen; 2) begaunern; iemand honderd gulden -: Einem hun der t Gulden abgaunern. afzetter, m.: Gauner [m.]. afzetterij, vr.: Gaunerei [vr.]. afzetting, vr.: Absetzung [vr.[. afzichtelijk, bv. n.: scheusslich: I -heid, vr.: Scheusslichkeit [vr.].

afzien, w. o. en b.: absehen [onr.]; -van: fahren lassen [onr.].

afzienbaar, bv. n.: absehbar; I -heid, vr.: Absehbarkeit [vr.].

afzingen, w. b.: absingen [onr.]. I -(zich), w. w.: sich absingen [onr.].

afzitten, w. o.: 1) (rs.) absitzen [onr.]; 2) ver van iemand -: weit von Einem entfernt sitzen [onr.].

afzoeken, w. b.: absuehen; (fig.) durchsuchen.

afzoenen, w. b.: Zie afkussen, afzonderen, w. b.: absondern; (fig.) bei Seite legen. I - (zich), w. w.: sich absondern.

aizondering, vr.: Absonderung.[vr.]; (fig.) Einsamkeit [vr.].

afzonderlijk, bv. n.: besonder (bw.: besonders); I -heid, vr.: Abgesonderte [o.}, afzoomen, w. b.: absaumen. afzuigen, w. b.: absaugen [onr.]. afzuiging, vr.: Absaugen [o.], afzweepen, w. b.: (een levend wezen:) abpeitschen; (iets:) abhudeln. afzweerder, m.: Abschwörer [m.]. afzwemmen,w. o.: abschwimmen [onr.].

I - (zich), w. w.: sich abschwimmen [onr.].

afzweren, w. b.: abschwören [onr.].

I -, w. o.: (hik.) abschwaren [onr.].

afzwering, vr.: (bij eede:) Abschwö-rung [vr.]; (hik.) Abschwaren [o.], afzwerven, w. o.: abirren. afzwerving, vr.: Abirrung [vr.]. afzwoegen (zich), w. w.: sich ab-arbeiten, sich abplacken, sich abaschern.

jafzyn. w. o.: 1) abgemattet sein; 2) abwesend sein; 3) (brf.) ik kan niet -? ich kann nicht ermangeln, ich kann nicht unterlassen.

lafzjjn, o.: Abwesenheit [vr.]. agaat, m. en o.: Achat [m.J; I -achtig,

bv.    n.: achatartig.

agaten, bv. n.: achaten, von Achat. agaat-kleurig, bv. n.: achatfarbig; l-steen, m.: Achatstein [m.[; -steenen, bv.

n.: achaten, von Achat. agave, vr.: (pik.) Agave [vr.]. agenda, vr.: Agenda [vr.]. agent, m.: Agent [m.];-van politie: Polizeidiener [m.]. Polizeibeamte [m.].

agentschap, o.: Agentur [vr.], Agent-schaft [vr.].

agio, o.: (kph.) Agio [o.], agnaat, m.: Agnat [m.]. agrimonie, vr.: (pik.) Agrimonie [vr.], Ackermennig [m.].

agnrk, vr.: kleine Gurke [vr.], Essig-gurke [vr.].

ahorn, m.: (pik.) Ahorn [m.]; I -boom, m.: Ahornbaum [m.; al; -hout, o.: Ahorn-holz [o]; -houten, bv. n.: ahornen;-suiker, vr.: Ahornzucker [m.]. ai, tsw.: au!

ajuin, m.: Zwiebel [vr.]; 1 -achtig, bv. : zwiebelartig; -bed, o.: (tnb.) Zwiebel-beet [o*]; -bol, in.: Zwiebel [vr.];-lucht, vr.: Zwiebelgeruch [m.]; -sap, o.: Zwiebelsaft [m.]; -schil, nr.: Zwiebelschale [vr.], Zwie-belhaut [vr.; a]; -smaak, m.: Zwiebelge-schmack [m.J; -zaad, o.: Zwiebelsamen [m.].

akant, m.: (pik.) Barenklau [vr.]; (bwk.) Laubwerk [o.], Lauoverzierung [vr.].

akefletje, o.: (pop:) Geschaft [o.],(das) Stück Arbeit; (ook:) Geschichte [vr.]. akelei, vr.: pik.) Akelei [vr.]. akelig, bn. n.: 1) entsetzlich, schauder-haft: een - gezicht: ein entsetzlicher An-blick; 2) abscheulich; een -e vent: ein ab-scheulicher Mensch; 3) unheimlich; het'-e gevoel: das unheimliche Gefühl; 4) (als

bw. :) schrecklich; - bleek; schrocklich bleich; I -heid, vr.: 1) Entsetzlichkeit [vr.], Schauderhaftigkeit [vr.]; 2) Abscheulichkeit [vr.]; 3) Unheimlichkeit [vr.].

unterm Lesen en dansende bleven wij bijeen : mit Gesang

vech-

lal

vr.:

algoderjj, vr.: Allgötterei algoed, bv. n.: allgütig; und Tanz blieben wir'zusammen; - vech- Allgütige; I -heid, vr.: Allgütigkeit [vr.]. tende kwamen wij: immerfechtendkamen algoedertieren, bv. n.: allbarmher-wir; - doende leert men: (spr.) Uebung    zig; de -e: der Allbarmherzige; I -heid,,

macht den Meister; 4) (onuitgedrukt blij-    vr.: Allbarmherzigkeit [vr.].

vende:) hij is - even slecht als zijn broe- alhier, bw.: hierselbst, hieselbst. der: er ist eben so schlecht wie sein Bruder;    alhoewel, vgw.: Zie vgw. al.

5) - dan niet: wohl oder nicht, ja odernein.    alias, bw.: sonst, anders. I -, m.: Schalk

lal, vgw.: obgleich, wenn gleich, wenn [m.; a en a]. auch, obschon, wenn schon; - ben ik arm:    alibi, o.: Alibi; een - bewijzen: das

obgleich ich arm bin, wenn ich auch arm bin. Alibi beweisen [onr.]. alant, m.: (pik. en visch:) Alant [m.].    Alida, vr.: (vrouwennaam:) Adelheid'

Alarik, m.: Alarich [m.].    [vr.].

albarmhartig, bn. n.: allbarmherzig. alikruik, vr.: Kammmuschel [vr.]; allerbarmend; I -heid, vr.: Allbarmherzig- koopman in -en: Fabulettkramer [m.], keit [vr.J.    [ie] Hausirer [m.].

albast, o.: (min.) Alabaster [m.].    ,    alinea, vr.: Absatz [m.; a].

albasten, bv. n.: alabastern.    alkoof, vr.: Alkoven [m.].

albatros, m.: (vog.) Albatross [m.], alkoran, m.: Alkoran [m.], Koran [m.]. Sturmvogel [m.;ö],Kriegsschitfvogel[m.,ö]. alle, bv. n.: Zie bv. n. al. albedil, m.: Krittler (vr.: Krittlerinj.    allcdaagsch, bv. n.: alltaglich; I-heid*

albedillend, bv. n.: krittelnd über vr.: Alltaglichkeit [vr.].

Alles, Alles tadelnd.    alleen, bw.: allein; enkel en -: einzig

albedril, m. en vr.: Faktotum [o.],All-    und allein; I -handel, m.: Alleinhandel

thuer [m.], Allthuerin [vr.].    [m.], Monopol [o.]; -heerschappij, vr.: Al-

albedrillerjj,vr.:Geneigtheit[vr.] sich leinherrschaft [vr.]; -heerscher, m.: Allein-in alle Dinge zu mischen.    herrscher [m.]; -heersching, vr.: Allein-

albe<lrillig,bv. n.: sich in alle Dinge herrschaft [vr.]. mischend.    alleenheid, vr.: Alleinigkeit [vr.].

albedrjjf, m. en vr.: Einer der (Eine alleenig, bv. n. en bw.: alleinig. die) sich in alle Dinge mischt.    alleenlyk, bw.: nur, bloss.

albeheerschend, bv.n.: Alles beherr- alleen-spraak, vr.: Alleinrede [vr.]* schend, allwaltend.    Alleingespraeh [o.*], Monolog [m.J; l-zalig-

albeschik, m. en vr.: Zie albedryf. makend, bv. n.: alleinseligmachend. albeschikkend, bv. n.: allwaltend.    allegaar, bw.: (fam.) insgesammt*

AKEN

27

ALLEGAAR.

Aken, o.: (adk.) Aachen [o.]; Akenaar, m.: Aachener [m.]; Akensch, bv. n.-.aache-ner; Akensche, nr.: Aachenerin [vr.].

aker, m.: (pik.)Eichel[yr.];(emmertje:) Schöpfeimer [m.1; I -spek, o.: Eichelspeck [m.], Speek [m.] eines Eichelschweines.

akker, m.: Acker [m.; Ae]; I -bouw, m.: Ackerbau [m.], Feïdbau [m.]; -bouwgereedschap, o.: [t] Ackerbaugerath [o.], [t] Ackergerath [o.], Ackergeschirr [o.], akkeren, w. o.: ackern, pflügen. akker-laiid, o.: Ackerland [o.]*Acker-feld [o.]; l-maalsbosch, o. (-maalshóut, o.): Unterholz [o.l, Schlagholz [o.], Gehau [o.]; -man, m.: jAckersmann [m.; mrv.: Ackers-leute I; -werk, o.: Feldarbeit [vr.]; -wet, yr.: (hist.) Ackergesetz [o.]; -winde, vr.: (pik.) Ackerwinde [vr.].

akte, vr.: (rcht.) Akte; (tnl.) Akt [m.], Aufzug [m.; üj; - van beschuldiging: An-klageakte [vr.]; - de vita: Certifikat [o.] des Daseins; - nemen van: Notiz nehmen [onr.] von.

lal, z. n. o.: All [o.]; (dk.) Weltall [o.], lal, bv. n.: all (aller, alle, alles); -mijn geld: all mein Geld; -le beginselen zijn moeielijk: (spr.) aller Anfang ist schwer; -le moeite: alle Mühe; - het goede: alles Gute; -le dagen: alle Tage. lal, bw.: 1) all, viel; - te: allzu, viel zu;

-    te groot: allzu gross, viel zu gross; - te veel: allzu viel, viel zu viel; 2) schon, bereits; ik weet het -: ich weiss es schon; het is

-    negen uren: es ist schon neun Uhr; zijt gij - daar geweest: sind Sie schon da ge-wesen?, (ook:) waren Sie schon da?; het is - wel: es is schon gut; &)(eenteg. dw. met - er voor wordt in het Duitsch uitgedrukt als volgt:) - lezende dacht ik....:

dachte ich....; - zingende

wi-i    • m11 nonn o*

albeschikker, m.: Allregierer [hl]. albezielend, bv. n.: allbeseelend. album, o.: Stammbuch [o.; ü]; I -blaadje*

o.: Stammbuchblatt [o.; a]; -vérs, o.: Stamm-buchgedicht [o.l.

alchimie, vr.: Alchymie [vr.], Gold-macherei [vr.].

alchimist, m.: Alchymist [m.], Gold-macher [m.].

alcliimisterü, vr.: Zie alchimie, aldaar, bw.: aaselbst. aldus, bw.: folgendermassen. aleer, bw.: bevor.

Aletta, vr.: Zie Alida.

Alewy n, m.: (mansnaam:) Alvinus [m.]. alexandrijn, m.: (dk.) Alexandriner [m.].

alexandrjjnsch, bv. n.: (dk.) alexan-drinisch.

Alfons, m.: (mansnaam:) Alphons [m.]. alfsrank, vr.: (pik.)Nachtschatten[m.]. alft, m.: (schelp:) Nautilus [m.], Segler [m.], Schiffmuschel [vr.]; 2) (visch:) Alose [vr.].

Algarvië, o.: (adk.) Algarbien [o.], algebra, vr.: Algebra [vr.]. algebraïsch, bv. n.: algebraisch. algeheel, bv. n.: ganz. I -, bw.:. ganzlich.

Igemeen, bv. n.: allgemein: I -heid, Allgemeinheit [vr.J. lalgemeen, o.: Allgemeine [o.]; in het - (over het -): im Allgemeinen, überhaupt..

algenoegzaam, bv. n.: allgenügsam; I -heid, vr.: Allgenügsamkeit [vr.].

Algerië, o.: (adk.) Algier [o.]; Algerijn, m.: Algierer [m.]; Algerijnsch, bv.

n.: algierisch; Algerijnsche, vr.: Algiere-rin [vr.].

[vr.].

de -e: der

n. en bw.: alpha-

als;

cr cr

[O.l.

sammtlich, sammt und sonders, alle zu-sammen.

allegaartje, o.: 1) Gemengsel [o.], Mischmasch Lm.]; 2) Bpiel [o.] das Alle mitmachen.

allemaal, bw.: Zie allegaar, alleman, vnw.: jedermann; Jan en Krethi und Flethi.

allemans, in Sam. I -praats hebben, (fam.) das Maul allein haben [onr.]; - vriend: m.: Allermannsfreund [m.]. allen, z. n. mrv.: Alle. allengs (allengskens), bw.: allmahlig. laller, 2e nmv.: Aller, von Allen, laller, in Sam. I -best, bv. n.: allerbest (bw.: am allerbesten); -christelijkst, bv.n.: allerchristlichst; -eerst, bv. n. en bw.: aller-erst; -fijnst, bv. n.: allerfeinst (bw.: am allerfeinsten); -hande, bv. n.: allerhand, allerlei; -heiligen, o.: (kkl.) Allerheiligen {o.l(-heiligenbaai, vr.: adk.: Allerheiligenbai [vr.] ; -heiligendag, m.: Allerheiligenfest [o.]); allerheiligst, bv.n.: allerheiligst (bw.: am allerheiligsten; het -heiligste: das Allerheiligste); -hoogst, bv. n.: allerhöchst (bw.: am allerhöchsten; de -hoogste: der Allerhöchste);-kinderendag,

m. : (kkl.) Kindeltag [m.], Kindertag [m.], Fest [o.] der unschuldigen Kinder; -laatst, bv. n.: allerletzt (bw.: am allerletzten); -lei, bv. n.: allerlei, allerhand; -liefst, bv.

n. : allerliebst (bw.: am allerliebsten); -meest, bv. n.: allermeist (bw.: am aller-meisten); -minst, bv. n.: allerwenigst (bw.: am allerwenigsten); -naast, bv. n.: aller-nachst (bw.: am allernachsten); -schoonst, bv. n.: allerschönst (bw.: am allerschön-sten); -wegen, bw.: allenthalben, überall; -zielendag, m.: Allerseelenfest [o.].

alles, o.: Alles [o.], alleszins, bw.: in jeder Hinsicht. allocutie, o.: Anrede [vr.]. allooi, o.: Gehalt [vr.]. allooieeren, w. b.: (mtw.) legiren [ie], allooieering, vr.: (mtw.) [ie] Legi-rung [vr.].

almacht, vr.: Allmacht [vr.]. lalmaclitig, bv. n.: allmachtig; de -e: der Allmachtige.

[almachtig, bw.: (fam.) ungeheuer; - veel: ungeheuer viel; - wonderlijk: ungeheuer wunderlich; - op den penning: ungeheuer karg.

almanak, m.: Kalender [m.], Alma-nach [m.1.

almede, bw.: auch, ebenfalls. almogend, bv. n.: allmachtig; de -e: der Allmachtige; I -heid, vr.: Allmacht [vr.].

aloë, vr.: (pik.) Aloë [vr.]; (pha.) Aloe-saft [m.; a], Aloeextrakt [m.].

Aloysius, m.: (mansnaam:) Aloys [in.], alom, bw.: aller Orten, überall, allenthalben; I -tegenwoordig, bv. n.: allgegen-wartig (de -tegenwoordige: der Allgegen-wartige); -tegenwoordigheid, vr.: Allge-genwart [vr.].

al-omvattend, bv. n.: allumfassend; het -e: das Allumfassende.

aloud, bv. n.:uralt; l -heid,vr.: [t]Ural-terthum [o.], Uralter [o.].

Alpen, vr. mrv.: (adk.) Alpen [vr. mrv.]; sneeuw der -: Alpenschnee [m.]; \ -hoorn, m.: Alphorn [o.; ö]; -roos, vr.; (pik.) Alprose [vr.]; -stok, m.: Alpenstock [m.; ö.].

al pha, vr.: Alpha [o.].

al pha bet, o.: Alphabet [o.].

alphahetisch, bv.

betisch.

Alphonsus, m.: Zie Alfons.

alreede (alreeds), bw.: allbereits, be-reits, schon.

alruin, vr. (pik.) Alraun [o.], Scfylaf-apfel [m.; -apfel], Hexenkraut [o.].

alrune, vr.: (hist.) Alraune [vr.].

als,    vgw.: (in hoedanigheid van:) (gelijk, evenals:) wie; (indien:) wenn; -dan, bw.: dann, alsdann, sodann.

alsem, m.: (pik.) (*) Wermuth [m.]; I -achtig, bv. n.: wermuthartig; -beker, m.: Wermuthbecher [m.]; -drank, m.: Wer-muthtrank [m.]; -kelk, m.: Wermuthkeleh [m.]; -knoppen m. mrv.: Wermuthblüthen [vr. mrv.]; -kruid, o.: Wermuth [m.]; -smaak, m.: Wermuthgeschmack [m.]; -wijn, m.: Wermuthwein [m.].

als-mede, bw.: wie auch, so wie; I-nog, w.: vorlaufig (voor -nog: vorlaufig); -nu, w.: nun, jetzt; -ook, bw.: wie auch, so wie; -of, vgw.: alsob; -toen, bw.: dann, alsdann.

alt,    vr.: (muz.) Alt [m.].

altaar, o.: Altar [m.; a]; het hoog -: der Hochaltar; het sacrament des -s: das Sakrament des Altars; de trappen van het -: die Altarstufen [vr. mrv.]; 1 -dienst, m.: Altardienst [m.]; -doek, o.: Altardecke [vr.], Altartuch [o.; ü]; -gereedschap, o.: [t] Altargerathe [o.], Altargeschirr [o.]; -kaarsen, vr. mrv.: Altarkerzen [vr. mrv.]; -kelk, m.: Altarkelch [m.]; -schilderij, vr.: Altargemalde [o.]; -stuk, o.: Altarstück

altegader (altemaal): Zie allegaar, altemet, bw.: 1) bisweilen, dann und wann; 2) vielleicht. althans, bw.: wenigstens. altoos, bw.: 1) Zie althans; 2) Zie altijd.

alt-party, vr.: (muz.) Altpartie [vr.]; l-sleutel, m. :Altschlüssel [m.1; -stem, vr.: Altstimme [vr.]; -viool, vr.: Altgeigé [vr.].

altyd. bw.: immer; I -durend, bv. n.: immerwahrend.

alt-zanger, m.: Altsanger [m.]; l-zan-geres, vr.: Altsangerin [vr.].

aluin, m.: Alaun [m.]; I -aarde, vr.: Alaunerde Lvr.]; -achtig, bv. n.: alaunartig; -gaar, bv. n.: aiaungar; -houdend, bv. n.: alaunhaltig; -koker, m.: Alaunsieder [m.]; -kokerij, v.: Alaunsiederei [vr.]; -steen,m.: Alaunstein [m.]; -water, o.: Alaunwasser [o.]* -zuur, bv. n.: alaunsauer (- zuur zout: alaunsaures Salz). al vader, m.: Alvater [m.1. alvermogen, o: Allmacht [vr.]. alvermogend, bv. n.: allvermögend; I -heid, vr.: Allmacht [vr.].

al vernielend, bv. n.: Alles zerstörend, Alles verwüstend.

al verslindend, bv. n.: Alles verschlin-gend.

al verzoenend, bv. n.: Alles aussöh-nend.

Alverzoener, m.: (theo.) Erlöser[m.]. alvleesch, o.: (ontl.) Brustdrüse [vr.]; I -klier, vr.: Brustdrüse [vr.].

(*) Overal [t]; en bij -knoppen tevens [-blüten.]

m.:

3.

vrouw van

ALVORENS.

29

ANANAS.

alvorens, vgw.: bevor, ehe. I -, bw.: vo rher.

alwaar, bw.: wo, allwo. alweder (alweer), bw.: schon wieder, aufs Neue, von Neuem.

alwetend, bv. n.: allwissend; de -e: der Allwissende; I -heid, vr.: Allwissen-heit [vr.].

alwns, bv. n.: allweise; I -heid, vr.: Allweisneit [vr.].

Alwyze, m.: Allweise [m.J. Alzegenaar, m.: Allsegner [m.]. alziend, bv. n.: allsehend: de -: der Allsehende.

Alziener, m.: Allsehende [m.]. alzoo, bw.: also, folglich. I -, vgw.: in-dem, weil, da, demnach.

al zulk. vnw.: solch (solcher, solche, solches).

alzulks, vgw.: Zie alzoo.

alzijdig, bv. n.: allseitig; I -heid, vr.: Allseitigkeit [vr.]. amalgama, o.: Amalgam [o.], amalgameeren, wb.: amalgamiren [ie], amalgameering, vr.: Amalgamation [vr.].

amandel, m.: (pik. en ontl.) Mandei [vr.]; bittere en zoete -en: bittere und süsse Mandein; gebrande -en: gebrannte (geröstete) Mandein; -en in den dop :Knack-mandeln; I -achtig, bv. n.: mandelartig; -bloesem, m.: [t] Mandelblüthe [vr.];-boom, Mandelbaum [m.; a]; -deeg, o.: Man-delteig [m.]; -drank, m.: Mandeltrank [m.].

amandelen, m. mrv.: (pik. en ontl.) Mandein [vr. mrv.]; ontstokenheid van de -: (gnk.) Mandelentzündung [vr.].

amandel-gebak, o.: Mandelgeback [o.]; l-hout, o.: Mandelholz [o.]; -kern, vr.: Mandelkern [m.]; -koekje o.: Mandelküchel-chen [o.]; -melk, vr.: Mandelmilch [vr.]; -olie, vr.: Mandelöl [o.]; -past, o.: Mandelteig [m.]; -pit, vr.: Mandelkern [vr.1, Mandelnuss [vr.; ü]j -schaal, vr.: Mandelschale [vr.]: -schilletje, o.: Mandelschalchen (-schilletjes [mrv.]: Mandelkleie [vr. enk.]); -taart, vr.: Mandeltorte [vr.]; -taartje, o.: Mandeltört-chen [o.]; -zeep, vr.: Mandelseife [vr.]. amarant, vr.: (pik.) [t] Amaranth [m.]; -kleur, vr.: [t] Amaranthfarbe [vr.]; -kleu-g, bv. n.: amaranthfarbig [tj. amaril, in.: (min.) Schmergel [m.], Schmirgel [m.]; I -poeder, o.: Schmergel-staub [m.], Schmergelpulver [o.], amazone, vr.: Amazone [vr.]. ambacht, o: 1) Handwerk [o.], Ge-werbe [o.]; 2) Ambachtslehen [o.]; op een - gaan: ein Handwerk lemen; op zijn -reizen: auf die Wanderschaft sein; twaalf -en en dertien ongelukken: (spr.) vierzehn Handwerke und fünfzehn Unglücke.

ambassade, vr.: Gesandtschaft [vr.] secretaris der-: Gesandtschaftssekretar[m.]. ambassadeur, m.: Gesandte [m.]; de den -: die Frau Gesandtin. amber, m.: (min.) Amber [m.]; gele -: gelber Amber; grijze -: grauer Amber; I -boom, m.: Amberstaude [vr.], Amber-strauch [m.; a]; -bloem, vr.: Bisamblume [vr.], Moschusblume [vr.]; -geur, m.: Am-berduft [m.; ü],Ambergeruch[m.;ü];-geurig, bv. n.: amberduftend; -grijs,o.:grauer Amber; -kleur, vr.: Amberfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: amberfarbig; -kruid, o.: Am-berkraut [o.]; -struik, m.: Zie -boom;

-visch, m.: Amberhsch [m.], Amberfresser [m.].

ambrozijn, o.: Ambrosia [vr.], Göt-terspeise [vr.].

ambt, o.: (post:) Amt [o.; Ae];(rechtsgebied:] Amt [o.]; een - bekleeden: ein Amt bekleiden.

ambteloos, bv. n.: amtlos, amtfrei:het -leven: das Pnvatleben, der ; Privatstand; een - burger:ein Privatmann [m.];deamb-teloozeburgers: diePrivatleute [m.j; I -heid, vr.: Amtlosigkeit [vr.], (fig.) Privatstand [m. J. ambtelijk, bv. n.: amtlich, amts.... ambtenaar, m.: Beamte [m.]. ambtgenoot, m.: Amtgenosse[m.], Kollege [m.].

ambtshalve, bw.: von Amts wegen, ambulance, vr.: Ambulance [vr.],. [t] Feldlazareth [o.].

amechtig, bv. n.: athemlos[t]; I-heid, vr.: [t] Athemlosigkeit [vr.].

amen, z. n. o. en tsw.: Amen; ja en -zeggen op: Ja und Amen sprechen [onr.] zu.

Amerika, o.: (adk.) Amerika [o.]; Amerikaan, m.: Amerikaner [m.]; Aineri-kaansch, bv. n.: amerikanisch; Amerikaan-sche, vr.: Amerikanerin [vr.]; americani-seeren, w. b.: amerikanisiren [ie]; ameri-canismus, o.: Amerikanism [m.].

amerij, vr.: (fig.) Augenblick [m.]; in eene -: in einem Nu.

amethist, m.: (min.) Amethist [m.];

I -kleurig, bv. n.: amethystenfarbig.

amfiocii. o.: Opium [o.]; - schuiven: Opium kauen.

amiant, m.: (min.) [t] Amianth [m.]„, Erdflachs [m.].

amme, vr.: Amme [vr.]; I -laken, o.: Tischtuch [o.; ü].

ammoniak, o.: Ammoniak [m.], Salmiak [m.]; geest van -: Salmiakgeist [m.].

ammonshoorn, m.: Ammonshorn [o.; ö], Ammonsschnecke [vr.], Ammonit [m.]. ammunitie, vr.: Munition [vr.]. amnestie, vr.: Amnestie [vr.]. amnestieëren, vr.: Amnestie [tl er-theilen [3].

amortisatie, vr.: Amortisation [vr.], Schuldentilgung [vr.]; I -kas, vr.: Amortisa-tionskasse [vr.].

amortiseeren, w. b.: amortisiren [ie],, amortiren |ie], tilgen. ampel, bv. n. en bw.: ausführlich. amper, bw.: kaum. amphibie, o.: Amphibium [o.;-bien];

I -achtig, bv. n.: amphibienartig, amphi-bienhaft.

amphitheater, o.: Amphitheater [o.];. bij wijze van -: amphitheatralisch. amputatie, vr.: Amputation [vr.]. ampnteeren, w. b.: amputiren [ie], amulet, vr.: Amulet [o.], amusant, bv. n.: amüsant, ergötzlich. amuseeren, w. b.: amüsiren [ie], er-götzen.

amusement, o.: Ergötzlichkeit [vr.]. anagram, o.: Anagramm [o.], analogie, vr.: Analogie [vr.]. analoog, bv. n.: analog, analogisch, analyse, vr.: Analvse [vr.]. analyseeren, w. b.: anatysiren [ie], analytisch, bv. n.: analytisch, ananas, vr.: Ananas [vr.]; I -plant,vr.: Ananaspflanze [vr.]; -pons, vr : Ananas-punsch [m.].

ander, bv. n.: ander, (der, die, das) andere (andre); een ein Anderer; eene -e: eine Andere; ten -e: zweitens.

anderen, mrv.: andere Leute; om den - dag: einen Tag um den andern; des -en daags: am anderen Tage, am folgen-den Tage.

and oom. m.: (pik.) Andorn [m.]. Andreas (Andries), m.: (mansnaam:) Andreas [m.J.

andijvie, vr.: (tnb.) Endivie [vr.]; - als salade: Endiviensalat [m.]; krul -: kr Endivie.

anekdote, vr.: Anekdote [vr.]. anemoon, vr.: (pik.) Anemone [vr.]. angel, m.: (i. a. b.) Angel [vr.];een iemands oogen zijn: (spr.) Einem einDorn im Auge sein.

[o.].

Antoniusviiur, o.: (gnk.) Antonsfeuer [o.].

anderendaagsch, bv. n.: des dritten Tages; de -e koorts: das dreitagige Fieber.

ander-deels, bw.: anderntheils [t], über-•dies, ausserdem; I-half, bv. n.: anderthalb; -maal, bw.: nochmals (een en -maal: wie-derholt); -mans, 2e nmv.: eines Andern, an-drer Leute.

anders, bw.: 1) anders, auf eine andere Art; 2) sonst, wo nicht; ergens -: an-derswo, sonstwo; I ergens - heen: anders-wohin, sonstwohin; ergens - vandaan: an-derswoher, sonstwoher; nergens -:nirgend anders; - nergens: sonst nirgends; iemand -: ein Anderer (vr.: eine Andere); iets -: etwas Anderes; niets - dan: 1) nichts An-deres als, 2) sonst nichts als; niemand -dan: kein Anderer als (vr.: keine Andere als); I -denkend, bv. n.: anderer Meinung; -denkenden, m. mrv.: Leute [m. mrv.] anderer Meinung.

anderszins, bw.: Zie bw. anders; i als -: und dergleichen. anderwerf, bw.: nochmals.

aii'i'

-in

angeltje? o.: kleine Angel [vr.]; er zit nog een - bij hem: (fig.) er hegt noch ein Bischen G-roll.

Anglaise, vr.: Englanderin [vr.]. angst, m.: Angst [vr.; Ae], Aengstlich-keit [vr.]; in doodelijken-: intödtlicher [t] Angst, in tödtlichen [t] Aengsten; I -geschrei, o.: Angstgeschrei [o.]; -gevoel, o.: Angstgefühl [o.].

angstig, bv. n.: angstlich; iemand -maken: Emem Angst machen; zich - maken: sich beangstigen; - zijn: in Aengsten sein; I -heid, vr.: Aengstlichkeit ]vr.].

angst-kreet, m.: Angstschrei [m.]; I -vallig, bv. n.: angstlich; -valligheid, vr.: Aengstlichkeit [vr.];-wekkend, bv.n.: angst-erregend; -wekkendheid, vr.: (das) Angst-erregende; -zweet, o.: Angstschweiss [m.]. anisette, vr.: Anisbranntwein [m.]. anjelier, vr.: Zie anjer, anjer, m.: (pik.) Nelke [vr.]. anker, o.: (i. a. b.) Anker [m.]; voor -komen: Zie ankeren; voor - liggen:vor Anker liegen [onr.]; zijn - ergens neerleggen: (fig.) sich irgendwo auf dringen [onr.]; het - lichten: den Anker lichten; het - gaat door: der Anker ist triftig; een - wijn: ein Anker Wein; I -boei, vr.: An-kerboje [vr.]; -boeireep, m.: Ankerbojen-seil [o.].

ankeren, w. o.: ankern, den Anker werfen Lonr.], sich vor Anker legen.

anker-grond, m.: Ankergrund [m.]; J-plaats, vr.: Ankerplatz [m.; a); -touw, o.

Ankertau [o.]; -vormig, bv. n.: ankerförmig. A iisol in iis. m.: Anselm [m.]. Ansjovis, vr.: Anschove [vr.], Sardelle [vr.[; I -saus, vr.: Sardellenbrühe [vr.]; -vangst, vr.: Anschovenfischerei [vr.], Sar-dellenfang [m.1.

antichambreeren, w. o.: imYorzim-mer warten.

antichrist, m.: Antichrist [m.]. anticipatie, vr.: Antizipation [vr.]; bij -: im voraus. antiek, bv. n.:antik;het-e:das Antike. anti-kritiek, vr.: Antikritik [vr.]. Antillen, vr. mrv.: (adk.) antiiische Insein [vr. mrv.], Antillen [vr. mrv.]. antilope, vr.: (drk.) Antilope [vr.]. antimonium, o.: Antimonium [o.], antiquaar, m.: Antiquar [m.]. antiquiteit,, nr.: Antiquitat [vr.]. Antje, o.: (vrouwennaam:) Aennchen

antwoord, o.: Antwort [vr.]; taal en - geven: Red’ und Antwort geben [onr.]; in - op: in Erwiderung auf; een schriftelijk -: ein Antwortschreiben [o.].

antwoorden, w. o. en b.: antworten (hij antwoordde: er antwortete), erwidern, entgegnen.

anyl, m.: Anil [m.], Indigopflanze [vr.]. anys, m. (pik.) Anis [m.], (likeur:) Anis-branntwein [m.1; I -beschuit, vr.: Aniszwie-back [m.]; -geur, m.: Anisgeruch [m.]; -koek, m.: Aniskuchen [m.]; -korrel, m.: Anis-korn [o.; ö]; -olie, vr.: Anisök [o.]; -smaak, m.: Anisgeschmack [m.]; -zaad, o.: Anis-same [m.]; -zaadje, o.: Aniskörnchen [o.b apegapen, w. o.: (pop.) in den letzten Zügen liegen [onr.].

apen, m. mrv.: Affen [m. mrv.]; I -bakkes,

o.: Affengesicht [o.], Affenfratze [vr.], Af-fenmiene [vr.]; -boom (-broodboom), m.: Affenbrodbaum [m.; al, Adansonie [vr.]; -dans, m.: Atfentanz [m.; a]; -figuur, vr.: Affenbild [o.]; het -geslacht, o.: die vier-handigen [m. mrv.], (fig.) die Affenfamilie; -gezicht, o.: Zie -bakkes; -kool,o.: 1)Betrug [m.1, 2) Lapperei [vr.]; -koning, m.: (drk.) Affenkönig [m.]; -kop, m.:Affenkopf [m.; ö]; -kuren, vr. mrv.: Affenpossen [vr. mrv.], Affenspiel [o. enk.], Affenwerk |o. enk.]; - land, c’: Affenland [o.; a]; -liefde, vr.: Affenliebe [vr.], blinde Liebe [vr.]; -manier, vr.: Affenart [vr.]; -rok, m.: 1) (der) engschliessende Rock [ö], 2) (der) altmo-dische Rock [ö]; -snoet, m.:Zie-bakkes; -spel, o.: Affenspiel [o.J; -sprongen, m. mrv.: lacherliche Sprünge [m. mrv.]; -werk,

o.: Affenwerk [o.].

aperij, vr.: Aefferei [vr.], Affenspiel [o.], apin, vr.: Affenweibchen [o.], apocrief,bv. n.: apokrvphisch; (fig.) zwei-felhaft; de -e boeken: (bijb.) die apokry-phischen Bücher [o. mrv.], die Apokryphen. Apollo, m.: (fab.) Apoll [m.]. apostel, m.: Apostel [m.]; de Handelingen der -en: die Apostelgeschichte [enk.]: een rare -: (fam.) ein wunderlicher Heilige, ein wunderlicher Kauz; I -ambt, o.; Apostelamt [o.]; -dag, m.: Aposteltag | m.]; -paarden, o. mrv.*: (iron.) eigene Beine (met -paarden reizen: auf des Schuhmachers Rappen reiten [onr.]. apostelschap, o.: Apostelwürde [vr.],

küchlein [o.].

appellant, m.: Appellant [m.]. appelleeren, w. o.: [ie] appelliren (-van: von; - bij: an).

appel-man, m.: Apfelhandler [m.]; -mana, vr.: Apfelkorb [m.; ö]; -markt, vr.: Apfelmarkt [m.; a]; -moes, o. (-pent, vr.): Apfelbrei [m.], Apfelmus [o.]; -pit, vr., Apfelkern [m.]; -pluk, m.: Aepfelpflücken [o.]; -prol, vr.: Apfelbrei [m.]; -rond,bv.n.: apfelrund; -schil, vr.: Apfelschale [vr.]; -schuit, vr.: Apfelschiff [o.]; -schijfje, o.: Apfelscheibchen [o.], Apfelschnittchen [o.]; -sien, vr.: (fam.) Apfelsine [vr.], Orange [vr.], Pomeranze [vr.]; -steel, m.: Apfel-stiel [m.]; -taart, vr.: Apfeltorte [vr.]; -taartje, o.: Apfeltörtchen [o.]; -teef, vr.: (gem.) Apfelweib [o.]; -vrouw, vr.: Apfelfrau [vr.1, Apfelhandlerin [vr.]; -wijf, o.:(gem.) Apfelweib [o.];-wijn, m.: Apfelwein [m.|; -zolder, m.: Apfelboden [m.; o. en ö]. appetijt, vr.: Appetit [m.]. appetijtelijk, bv.n.: appetitlich. applaudisseeren, w. o.: applaudi-ren [ie], Beifall klatschen.

o.: Beifallklat-

vr.:

-wa-

Ilir.

de

APOSTELZALF.

31

ARMEN.

Apostelschaft [vr.].l -yiy. Apostelschaft [vr.]. apostelzalf, vr.: Apostelsalbe [vr.]. apostille, vr.: Apostil [vr.]. apostolisch, bv.n.: apostolisch, apotheek, vr.: Apotheke [vr*]. apotheker, m.: Apotheker [m.]. apothekers-rekening, vr.: Apo-theKerrechnung [vr.], (iron.) Hokuspo-kusrechnung [vr.]; I in Sam. Apotheker....

lap pel, m.: Apfel [m.; AeJ; door een zuren - bijten: (spr.) in einensauernApfel beissen [onr.]; de - valt niet ver van den stam: (spr.) der Apfel fallt nicht weitvom Stamm; voor een - en een ei: (spr.) um (für) ein Spottgeld, für (um) einen Spottpreis.

lap pel, o.: (mil.] Appell [m.]; (rcht.) Appellation [vr.]; op het - komen: sich einnnden [onr.]; in - komen: [ie] appelli-ren (- bij : an); - aanteekenen: (rcht.) eine Appellation einlegen; het hof van Appellationsgericht; - slaan of blazen: (mil.) den Appell schlagen [onr.] oderbla-sen [onr.]

appelaar, m.: Apfelbaum [m.; a].

.. appel-hloesem, m.: [t] Apfelblüthe [vr.J; I -boom, m.: Apfelbaum [m.; a]; -boomgaard, m.: Apfelgarten [m.; a]; -boor, vr.: Apfelstecher [m.]; -drank, m.: Apfeltrank £m.; a]; -flauwte [vr.: (iron.) Ohnmacht [vr.]; -grauw, bv. n.: apfelgrau; -klokhuis, o.: Apfelgröbs [m.], Apfelhauschen [o.] ;-koek; m.: Apfelkuchen [m.]; -koekje, o.: Apfel-

applaudissement,

schen [o.].

apporteeren, w. o. en b.: apporti-ren [ie].

April, m.: April [m.], Ostermonat [m.]; op den eersten - zendt men de gekken waar men wil: (spr.) am ersten April schickt man die Narren wohin man will; 1 -boodschap, vr.: (fig.) Anführerei [vr.]; -gek, m.: Aprillnarr [m.].

ar, vr.: Bchlitten [m.] zum Schlitten-fahren.

arabesk, vr.: Arabeske [vr.].

Arabië, vr.: (adk.) Arabien [o.]; Arabier m.: Araber [m.]; Arabisch, bv.n.: ara-bisch (het -: das Arabische, die arabische Bpracne); Arabische, vr.: Araberin [vr.]. arak, m.: Arack [m.].

arbeid, m.: Arbeit [vr.]; (vlk.) [t] Kin-desnöthen [vr. mrv]; in den - liggen: (vlk.) in Kindesnöthen [t] liegen [onr.]; - adelt: Arbeit adelt: onvermoeide - komt alles te boven: (spr.) mit rastlosem Fleiss werden alle Hindernisse besiegt. arbeiden, w. b.: arbeiten. arbeider, m.: 1) Arbeiter [m.]; 2) Tage-löhner [m.]; een - is zijn loon waard: (spr.) jeder Arbeiter ist seines Lohnes werth [t]. arbeidsloon, o.: Arbeitslohn [m.]. arbeidzaam, bv. n.: arbeitsam; I -heid, Arbeitsamkeit [vr.]. archief, o.: Archiv [o.l. archipel, m.: Archipel [m.], Inselmeer [o.].

architect, m.: Architect [m.] (d. h.

l.    Baukünstler [m.]; 2. Baumeister [m.]). archivaris, m.: Archivar [m.]. arduin, o.: Quader [m.]; I -steen, m.:

Quadcrstein [m.]; |-steenen, bv. n.: von Quaderstein.

aren, vr. mrv.: 1) (van „aar”) Aehren [vr. mrv.]; - lezen: Aehren lesen [onr.]; 2) (van „ader”) Adern [vr. mrv.].

larend, m.: (vog., fig. en str.) Adler [m.]; de wijfjes -: der weibliche Adler; de dubbele -: der doppelte Adler; I -steen,

m. : (min.) Adlerstem [m.].

IArend (Arent), m.: (mansnaam:) Ar-nold [m.].

arg, vr.: Argwohn [m.]. argeloos, bv. n.: arglos; I -heid, vr.: Arglosigkeit [vr.].

arg-list, vr.: Arglist [vr.]; I -listig, bv.n.: arglistig; -waan, m.: Argwohn [m.]; -wanend, w. b.: argwöhnisch argwöhnig; nendheid, vr.: Argwöhnigkeit [vr.].

Argus, m.: (fab.) Argus [m.]; I -oogen, o. mrv.: Argusaugen [o. mrv.].

aria, o.: (muz.) Arie [vr.]; een klein -: eine kleine Arie, eine Ariette. Arianen, m. mrv.: (kkl.-hist.) Arianer. Arie, m.: Ary.

aristocraat, m.: Aristokrat [m.]. aristocratie, vr.: Aristokratie [vr.]. aristocratisch, bv.n.: aristokratisch. ark, vr.: Arche [vr.]; - des Verbonds: Bundeslade [vr.]; de - NoachV. die Arche NoachV. dat huis is eene -: dieses Haus ist eine Noach’s Arche.

larm, in.: (ontl. en fig.) Arm [m.];-in-: Arm in Arm; de wereldlijke -: (fig.) der weltliche Arm; iem. bij den - vatten: Einen beim Arme fassen; iem. in den - nemen: (fig.) sich an Einen wenden; lange -en nebDen: (fig.) lange Arme haben.

larm, bv. n.: arm; zoo - als Job (pop.: zoo - als de mieren): (spr.) so arm wie eine Kirchenmaus.

arm-bad, o.: Armbad [o.; a]; l-band, m.: Armband [o.]; -bestuur, o.: Armen-pflege [vr.]; -blaker, m.: Armleuchter [m.j; -bos (-bus), vr.: Armenkasten [m.], Armenstock [m.; ö.].

arme, m. en vr.: (der, die) Ar armee, vr.: Armee [vr.], Kriegsheer [o] armelijk, bv. n. en bw.: armlich. larmen, w. o.: 1) jammern; 2) sich beunruhigen, sich bekümmern.

larmen, m. mrv.: 1) (van„arm”:) Arme; groote heeren hebben lange-: (fig.)grosse Herren haben lan^eArme; zich in iemands - werpen: (fig.) sich Einem in die Arme werfen [onr.l; 2) (van „arme”: Armen;

vergeven:

: un-

voor

ARMENIË.

32

ASSUREEREN.

steun der - en noodlijdenden; die Stütze der Armen und Nothdürftigen [t]; huiszittende Hausarmen; de beschaamde die verschamten Armen; I -belasting, vr.: Armensteuer [yr.], Armentaxe [vr.]; -geld, o.: Zie armgeld; -kas, vr.: Armenkasse [vr.]; -praktijk, vr.: Armenpraxis [vr.]; -school, vr.: Armenschule [vr.]; -zakje, o.: Klingelbeutel [m.], Klingelsackchen [o.].

Armenië, o.: (adk.) Armenien [o.]; Armeniër, m.: Armeniër [m.]; Armenisch, bv. n.: armenisch; Armenische, vr.: Arme-nierin [vr.].

arm-geld, o.: 1) Armensteuer [vr.], Armentaxe [vr.], 2) Armengeld [o.]; l-har-tig, bv. n.: armselig; -hartigheid, vr.: Armseligkeit [vr.]; -huis, o.: Armenhaus [o.; a] (-huisvader, m.: Yorsteher [m.] des Armennauses; -huisverpleegde, m. en vr.: Verpflegte [m. en vr.] im Armenhause).

Arminiaan, m.: (kkl.-hist.) Arminia-ner [m.].

Arminiaansch, bv. n.: (kkl.-hist.) ar-minianisch; -e, vr.: Arminianerin [vr.].

arm-lastig, bv. n.: der Armenkasse zur Last fallend (-lastig te: der Armenkasse in..... zur Last fallend); -lastigheid,

vr.: (das) zur Last der Armenkasse sein; -meester, m.: Armenvogt [m.; ö], Armen-pfleger [m.].

armoede, vr.: [tl Armuth [vr.]; (als maatschappelijk kwaad:) Pauperism [m.]; uit - aan ...: aus Armuth [t] an...;-isgee schande; (spr.) Armuth schandet nicht; zoekt list: (spr.) Armuth verführt zumBetrug; geld in - verteren: (fig.) Geld ver-zehren ohne Genuss.

armoedig, bv. nf: dürftig; (fig) arm-lieh; I -heid, vr.: Dürftigkeit [vr.], (fig.) Aermlichkeit [vr.].

armoedje, o.: Wenige [o.]; mijn -; mein Weniges, das Wenige was ich habe. armozjjn, o.: Sarcenet [m.],Taffet [m]. arm-school, vr.: Armenschule [vr.]; |-stoel, m.: Armstuhl [m.; ü], Lehnstuhl [m.; ü]; -vader, m.: Yorsteher [m.] desAr-menhauses; -verzorger, m.: Zie-meester; -wezen, o.: Armenwesen [o.]; -zalig, bv.n.: armsehg; -zaligheid, vr.: Armseligkeit [vr.]. aroma, o.: Aroma [o.], Arom [o.], aromatisch, bv. n.: aromatisch. aron,vr.: (pik.) Aron [m.1, Aronswurz[vr.]. larre, vr.: Zie ar; I -slede, vr.: Zie ar. iarre, bv.n.: zornig;in-nmoede:zornig. arren, w. o.: Schlitten fahren [onr.]. arrest, o.: 1) (rechterlijk gewijsde:) ft] Urtheil [o.], Bescheid [m.]; 2) (gerechtelijk beslag:) Beschlag [m.1; - leggen op: Beschlag legen auf, mit Beschlag belegen, in Beschlag nehmen [onr.]; 3) (gevangenschap:) Arrest [o.], Haft [vr.], Yerhaft [m.]; in - nemen: in Yerhaft nehmen [onr.], ver-haften, arretiren [ie], festnehmen [onr.]. arrestant, m.: Arrestant [m.]. arrestatie, vr.: Yerhaftung [vr.], Ar-restation [vr.].

arresteeren? w. b.: 1) (gevangen nemen:) in Yerhatt nehmen [onr.], festnehmen [onr.], verhaften, arretiren [ie]; iem. laten -: Einen arretiren [ie] lassen [onr.]; 2) (vaststellen:) arretiren [ie].

arsenaal, o.: Arsenal [o.], Zeughaus [o.; a].

arsenicum, o.: Arsenik [m.]; met -duren Arsenik vergiften.

Artesisch, bv. n.: artesisch; een -e put: ein artesischer Brunnen.

articulatie, vr.: Artikulation [vr.], deutliche Aussprache [vr.]; slechte -: un-deutliche Aussprache.

articuleeren, w. b.: artikuliren [ie], deutlich aussprechen [onr.]; slecht -deutlich aussprechen [onr.]. artikel, o.: (i. a. b.) Artikel [m.]; --: artikelweise; de twaalf -en des ge-loofs: die zwölf Glaubensartikel; een-van weelde: ein Luxusartikel; I -brief, m.: (mar. en mil., en ook van een gilde:) Ar-tikelsbrief [m.].

artillerie, vr.: Artillerie [vr.]; rijdende -: reitende Artillerie; vesting -: Fussar-tillerie; I -officier, m.: Artillerie-officier [m.]; -paard, o.: Artilleriepferd [o.]; -park, o.: Artilleriepark [m.]; -trein, m.: Artillerie-train [m.].

artillerist, m.: Artillerist [m.]. artisjok, vr.: (pik.) Artischocke [vr.1;

I -stoel, m.: Artischockenstuhl [m.; ü], Ar-tischockenkase [m.], Artischockenboden [m.; o of ö].

arts, m.: Arzt [m.; Ae]. artseny, vr.: Arzenei [vr.], Arznei [vr.].

as, vr.: Achse [vr.]; I -punt, o.: Achs-punkt [m.1, Pol [m.]. asbest, o.: Asbest [m.], Steinflachs [m. j. asch, vr.: Asche [vr.];heete--.glühende Asche, glimmende Asche; in zak en - zitten: in Sack und Asche sitzen [onr.]; in de - liggen: in Asche liegen [onr.]; in de - leggen: in Asche legen, einaschern, in einen Aschenhaufen verwandeln; I-achtig, bv. n.: ascherig, aschericht; -bak, m.: Aschen-trog [m.; ö]; -belt, vr.: Aschengrube [vr.]; -bus, vr.: Aschenkrug [m.; ü], Urne [vr.]; -dag, m.: (kkl.) Aschermittwoch [m.]; -emmer, m.: Ascheimer fm.]; -grauw, bv.n.: aschgrau; -hok, o.: Aschenkasten [m.]; -hoop, m.: Aschenhaufen [m.]; -kar, vr.: Aschkarren [m.1; -kleur,⁴ [vr.: Aschfarbe [vr.]; -kleurig, bv.n.: aschfarbig; -kuil,m.: Asch'enherd [m.]; -man, m.: Aschkarrner [m.]; -pot, m.: Aschentopf [m.; ö]; -schop, m.: Aschenschaufel [vr.];-schuit, vr.: Aschen-schiff [o.].

asem, m.: (pop.) [tl Athem [m.]. asperge, vr.: (tnb.) Spargel [m.]; I-bed, o.: Spargelbeet [o.], asphalt, o.: Asphalt [m.1. asphodil, m.: Zie aflfodil. aschepoester, vr.: Aschenbrödel [vr.1. asschig, bv. n.: aschig, aschicht; I -heid, vr.: Aschigkeit [vr.1. assignaat, o.: (hist.) Assignat [o.], assignatie, vr.: (kph.) Anweisung [vr.]. assuradeur, m.: Assekurant [m.], Yer-sicherer [m.].

assurantie, vr.: (kph.) Assekuranz [vr.], Yersicherung [vr.];(fig. fam.) Frech-heit [vr.], Unverschamtheit [vr.]; I -kantoor, o.: Assekuranzkomptoir [o.], Yersi-cherungsanstalt [vr.]; -maatschappij, vr.: Assekuranzgesellschaft [vr.]; makelaar, m.: Assekuranzmakler [m.]; -polis, vr.: Yersi-cherungsschein [m.]; Assekuranzpolize [vr.]; -premie, vr.: Assekuranzpramie [vr.];-vak, o.: Assekuranzfach [o.].

assureeren, w. b.: (kph.) assekuriren [ie], versichern. I - (zich), w. w.: sich ver-sichern (met 2en nmv. of met „von”).

astetT

mmiu.

aster, vr.: (pik.) Aster [vr.]. astrant, bv. n.: (pop.) unverschamt, frech; I -igheid, vr.: Unverschamtheit [vr.],

Fiechheit [vr.].

astrolabium, o.: Astrolabium [o.; mrv. -bien].

astrologie, vr.: Astrologie [vr.]. astrologisch, by. n.: astrologisch, astroloog, m.: Astrolog [m.], astronomie, vr.: Astronomie [vr.]. astronomisch, bv. n.: astronomisch, astronoom, m.: Astronom [m.1. aterling, m. en vr.: Bastard; (fig.: der, die) Yerworfene, (der, die) Entartete.

Athene, o.: (adk.) Athen [o.l; Athener, m.: Athener [m.], Athenienser [m.]; Athener bv. n. (Atheensch, bv. n.): athenisch, atheniensisch; Atheensche, vr.: Athenerin [vr.], Athenienserin [vr.]. atheïst, m.: Atheist [m.]. atheïstisch, bv. n.: atheistisch. athleet, m.: Athlet [m.]. athletisch, bv. n.: athletisch. atlas, o.: Atlas [m.]; I-wever, m.: At-lasweber [m.], Atlaswirker [m.].

atlas. m.: Atlas [m.j; I -formaat, o.:

Atlasformat [o.].

atmosfeer, vr.: Atmosphare [vr.],

Dunstkreis [m.J. atoom, o.: Atom fm.]. attent, bv.u.: 1) aufmerksamf 2) zu-vorkommend.

attentie, vr.: Aufmerksamkeit [vr.]. attest, o.: Attest lm.], [s] Zeugniss [o.],

Certifikat [o.].

attestatie, vr.: Zie attest; - de vita:

Certifikat [o.] des Daseins.

Attisch, bv.n.: attisch; - zout: (fig.) (das) attische Salz.

au. tsw.: au! I -, vr.: Aue [vr.]. auctie, vr.: Auktion [vr.]; iets op eene lazen, w. o.: aasen (- op: auf);(fig.)na-- doen: etwas in die Auktion geben fonr.]. gen (- op: an); - op: (ng.) lüstern nach. auctionaris, m.: Anktionar [m.].    Aziaat, m.: 1) Asiat [m.], Asiate [m.],

audiëntie, vr.: Audienz [vr.]; I -zaal, Asier [m.]; 2) Asiatin [vr.], Asierin [vr.]. vr.: Audienzsaal lm.; -sale].    Aziatisch, bv. n.: asiatisch, asisch;-e,

auditeur-militair, m.: Auditor [m.]. vr.: Asierin [vr.].

auditorium, o : Auditorium [o.].    Azië, o.: (adk.) Asien [o.]; Aziër, m.:

augurk, vr.: Zie agurk.    Zie Aziaat.

Augustinus, m.: Augustin fm.].    azimuth, o.: (str.) Azimuth fm.].

Augustus, m.: (mansnaam en maand:)    azing, vr.: (das) Aasen (- op:    auf);

August [m.].    (fig.; das:) Nagen (-op:an);-op:(ng.;das)

Augustijn, m.: Augustin [m.1.    Lüstern nach.

Augustijner, m.: (kkl.) Augustiner; Azoren, o. mrv.: (adk.) Azoren [vr. -klooster, o.: Augustinerkloster [o.; 6]; mrv.], azorische Insein [vr. mrv.].

-monnik, m.: Augustinermönch [m.];-non,    azuren, bv.n.: azurn, azurblau.

vr.: Augustinerin [vr.]; -orde, vr.: Augus-    azuur, o.: Azur [m.1; het - des hemels:

tinerorden [m.].    der Azur des Himmels; I het -gewelf: das

autaar, o.: Zie altaar.    azurne Gewölbe; -steen, m.: (min.) Lasur-

auteur, m.: 1) Schriftsteller [m.], Au- stein [m.]. tor [m.]; 2) Yerfasser [m.J; vrouwelijke -:    azijn, m.: Essig [m.]; I -achtig, bv.n.:

Schriftstellerin [vr.]; I -schap, o.: Schrift- essigartig; -flesch, vr.: Essigflasche [vr.]: stellerschaft [vr.], Autorschaft [vr.].    -lucht, vr.: Essigg-eruch [m.1: -maker, m.:

authenticiteit,

[vr.].

authentiek, bv.n.: authentisch. autocraat, m.: Autokrat fm.].

autocratie, vr.: Autokratie [vr.].    siggescmrr |o.j; -zuur, dv. n.: essigsauer

autocratisch. bv. n.: autokratisch. (-zuur zout: essigsaures Salz); het -zuur: autograaf, m.: Autographum [o.; mrv.: (schk.) die Essigsaure.

-phen].    azyueti. w. b.: mit Essig zurichten.

autograpliiseli, bv. n.: autographisch.

automaat, m.: Automat [m.1, automatisch, bv.n.: automatisch, autorisatie, vr.: Autorisation [vr.]. autoriseeren, w. b.: autorisiren [iel. autoriteit, vr.: Auktoritat [vr.]. aval, m.: (kph. en rcht.) Intervention [vr.]; recht van -: Interventionsrecht [o.], avanceeren, w. o.: avanciren [ie], avancement, o.: Avancement [o.j. avegaar, m.: (tim.) (der) grosse Bohrer. avelulnig, bv. n.: (fam.) übellaunig; I -heid, vr.: Uebellaunigkeit [vr.], [üble Laune [vr.].

avenant, bv.n.: einnehmend; I naar bw.: nach dem Yerhaltnisse. averechts, bw.: verkehrt. averechtsch, bv. n.: verkehrt; de -e kant: die Kehrseite.

averoen, vr. (averuit, vr.): (plk.)Eber-raute [vr.], [t] Feldwermuth [m.f. averij, vr.: Avarie [vr.], Haferei [vr.]. lavond, m.: Abend [m.]; van -: heut’ Abend, diesen Abend; des -s: abends; op zekeren -: eines Abends; eiken -: ?alle Abend; tegen den -: gegen Abend; den -te voren: am vorigen Abend; goeden guten Abend!; alle dagen hebben nog geen avond; (spr.) es ist noch nicht aller Tage Abend; I in Sam.: Abend avonturen, w.: riskiren [ie], wagen, avonturier, m.: Abentcuerer [m.], Glücksritter [m.J.

avonturierster, vr.: Abenteuererin [vr.].

avontuur, o..: Abenteuer [o.]; rad van -: Glücksrad [o.].

avontuurlijk, bn. n.: abenteuerlich;

I -heid, vr.: Abenteuerlichkeit [vr.]. axioma, o.: Axioma [o.; -men], lazen, o. mrv.: (spl.) Asse [o. mrv.].

vr.:

-lucht, vr.: Essiggeruch [m.]; -maker, Authènticitat Essigsieder [m.], Essigbrauer [m.]; -makerij, vr.: Essigsiederei [vr.],Essigbrauerei [vr.] - -moer, vr.: Essigmutter [vr.][; -smaak-m.: Essi^rgeschmack [m.];-stelletje, siggeschirr [o.]; -zuur, bv.n.: essi

o.: Es-

Servaas de Bruin. Ïïollandsch-Duitsch. 2e druk.

TT

■ff

ÜAUUUAÜ i.

II.

B, vr.: Zie a; - mol en - duur: (muz.) B. Moll und B Dur.

ba, tsw.: bah!; boe noch - zeggen:kein Wort sagen, nicht mucksen.

baadje, o.: (pop.) Wamins [o.; a];iem. op zijn - geven: Emen wammsen; op zijn - krijgen: auf sein Wamms kriegen, Prü-gel bekommen [onr.].

baadster, vr.: Baderin [vr.]. baai, vr.: (adk.) Bai [vr.]; (wollen stof:) Boi [m.]; roode -: [t] rother Boi, (fig.) roer [t| Wein, (pop.) [t] Rothwein [m.]; I

-    vangen, w. o.: mit Grazie schlfttschuh-laufen [onr.J; -vanger, m.: graziöser Schlitt-schuhlaufer [ m.], (vv.) Walfischfanger [m.]; -wever, m.: Boiweber [m.]; -zout, o.:rohes Seesalz [o.].

baaien, bv.n.: boien, von Boi. baaierd, m.: Chaos [o.]; (fig.) Wirr-warr [m.].

baaitje, o.: Matrosenwamms [o.; a]. baak, vr.: Zie baken.

IBaal, m.: (theo.) Baal [m.]; I -aanbidder, m.: Baalsdiener [m.].

Ibaal, vr.: (kph.) Ballen [m.]; Packtuch [o.], Packleinwand [vr.1!

baan, vr.: (i. a. b.) Bahn [vr.]; iem.van de - knikkeren, (fam.) Einen verdrangen, Einen stürzen; ruim - maken: Raum ma-chen; op de lange -: am Ende; op de lange

-    schuiven: auf die lange Bank schieben [onr.]; -breken: (fig.) die Bahn brechen [onr.]; een onderrok van zes - in omvang:

TJnterrock von sechs Bahnen im ïïm-fange; 1 -breker, m.: Bahnbrecher [m.]. baander, m.: Seiler [m.]. baanderheer, m,: Bannerherr [m.]. baande rij, vr.: Seilbahn [vr.]. baantje, o.: Aemtchen [o.J; vet -: Aemtchen mit einem Schlampchen.

baan-veger, m.: Bahnfeger [m.]; I -wachter, m.: Bahnwarter [m.]; -wijs, bv. n.: (fam.) eingeweiht; iem. -wijs maken: Einen einweihen.

Ibaar, bv. n. : 1) bloss,nackt;(fig.) offen-bar; de bare zee: die offenbare See;2)bar;

-    geld: bares Geld.

Ibaar, vr.: 1) (golf:) Welle [vr.], Woge

[vr.]; de baren der zee: die Wellen des Meeres, die Meereswellen; 2) (draagbaar:) Bahre [vr.] Tragbahre [vr.]; (inz.) Leich-enbahre; 3) (metaalstaaf:) Barre [vr.], Stange [vr.]; 4) (wpk.) Balken [m.]; 5) (fig.: der) unbefahrne Matrose.

baar blijk olijk, bv.n.: offenbar, hand-greiflich; I -heid, vr.: Handgreiflichkeit [vr.]. baard, m.: (i. a. b.) Bart [m.; a|; den

-    in de keel hebben: (fig.) den Bart Kehle haben, im Uebergangsperiode zum Mannesalter sein, (iron.) heiser sein; zijnen

-    laten staan: den Bart wachsen lassen [onr.]; om ’s Keizers -: (spr.) um des Kai-

Bart; iem. in den - varen: (fig.) Einen

I -doek,

ein

im

ihm gut; beginnen te -r einen Bart bekommen [onr.].

baard-gerst, vr.: Bartgerste [vr.1; 1 -haar, o.: Barthaar [o.].

baardig, bv. n.: bartig; I -heid, vr.: Bartigkeit [vr.].

baard-mannetje, o.: Bartmannchen [o.]; I -scheerder, m.: Bartscherer [in.]; -schrapper, m.: Bartkratzer [m.]; -visch, m.: Bartfisch [m.]. baarlijk, bv. n.: leibhaft. baarmoeder, vr.: Barmutter [vr.]; kanker in de -: Barmutterkrebs [m.]. baars, m.: Bars (Barsch, Börs) [m.]. baarvlies, o.: (ontl.) Schaf hautchen [o.].

baas,    m.: Meister [m.]; (fig.) Herr [m.]; den - spelen: den Meister spielen; de is -: (fam) die Frau tragt die Hosen; zij is een -: es giebt nur Wenige so; zij is een - van eene vrouw: sie ist eine tüch-tige Frau; hij is een - in het eten: er ist ein tüchtiger Esser; iemand den - zijn: Einem überlegen sein; kleermakers-: Schneidermeister [m.], Kleidermachermei-ster [m.].

baasschap, o.: Meisterschaft [vr.].

baat.    vr.: Nutzen [m.]; (fig.) Gewinn [m.], [t] Yortheil [m.]; -vinden bij: Nutzen haben von; te - nemen: benutzen, anwen-den [reg. en onr.], ergreifen [onr.]; I -zucht, vr.: Selbstsucht [vr.]; -zuchtig, bv.n.: selbst-süchtig.

babbel, m.: (fam.) Schwatzmaul [o.; aul. babbelachtig, bv. n.: schwatzhaft, klatschhaft; I -heid, vr.: Schwatzhaftigkeit [vr.], Klatschhaftigkeit [vr.].

babbelarij, vr.: Schwatzerei [vr.], Klatscherei [vr.], Fraubasengeschwatz [o.l.

babbelen, w. o.: schwatzen, plaudern; (fig.) klatschen.

babbel-kous, vr.: Klatschlise [vr.1, Klatschbüchse [vr.], Klappermühle [vr.], Plaudertasche [vr.]; I-praat, m.: Schwatzerei [vr.], Klatscherei [vr.]; -zucht, vr.: Schwatzsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: schwatzhaft; -zuchtigheid, vr.: Schwatzhaftigkeit [vr.].

babbelaar, m.: Schwatzer [m.], Schwatzmaul [o.; au].

babbelaarster, vr.: Schwatzerin[vr.], Schwatzmaul [o.; au.].

Babel, o. (Babylon, o.): Babel [o.l, Babylon [o.]; Babylonië, vr.: Babylonien [o.l; Babyloniër m.: Babylonier [m.]; Babylonisch [Babelsch), bv. n.: babylonisch; Babylonische, vr.: Babylonierin [vr.]. babok, m.: Grobian [m.].

vrouw

sers .

anfahren [onr.].

baardeloos, bv. n.: bartlos; vr.: Bartlosigkeit [vr.].

baarden, w. o.: seinen Bart tragen [onr.]; hij baardt goed: sein Bart steht

-heid,

babokkiff, bv.n.: unfreundlich; I-heid, Unfreundlichkeit [vr.]. babijii, vr.: Spule [vr.]. babijiien, w. b.: spuien, babijner, m.: Spuler [m.]. babynster, vr.: Spulerin [vr.]. bacckanaliën, vr. mrv.: Bacchana-lien [vr. mrv.].

bacchant, m.: Bacchant (vr.: Bac-chantin).

vr.:

WLMUW.

85

BAL.

Baecltus, m.: (fab.) Bacchus [m.1; nus en - dienen: (ng.) dem Weineund Weibern e Bacchusbru

Ba-

I -st

in.:

enen: den askenball

Ve-den

rgebeh sein; I -broeder, m.: der [m.; ü]; -feesten, o. mrv.: Bacchusfeste [o. inrv.1, Bacchanalien [vr. nirv.1; -held, m.: Trunkenbold [m.[; -lied, o.: Bacchuslied [o.l; -priester,m.:Bacchus-priester [m.J; -priesteres, yi*. : Bacchus-priesterin [yr.].

bad, o.: Bad [o.: al; een - nemen: ein Bad nehmen [onr.1; ude baden gebruiken: die Bader gebrauchen; I -broek, vr.: Bader-hosen [vr. mrv.]; - dokter, m.: Badearzt Lm.; -arztel.

Badeloch, yr.: (vrouwennaam:) Beatrix [vr.].

Ibaden, w. o.: baden, sich baden; - in: (fig.) sich baden in, schwimmen [onr.] in.

IBaden, o.: (adk.) Baden [o.l; Bade-naar, m.: Badener [m.], Badenser [in.1; dener (Badensch), bv. n.: badisch; Baden-sche, vr.: Badenerin [vr.[, Badenserin[vr.]. bader, m.: Bader [m.]. bad-gast, m. en vr.: Badegast [m. en vr.; al, Kurgast [m. en vr.: a]; I -geld, o.: Badegeld [o.l, Badelohn [m.]; -goed, o.: Badezeug [o.l; -hemd, o.: Badehemd [o.]; -huis, o.: Bade-haus [o.; al; -huishouder, m.: Badinhaber [m.[, [t] Badewirth [m.]; -inrichting, vr.: Badeanstalt [vr.].

Badje, o.: (vrouwennaam:) Barbchen [o.l, Barbel [vr.].

bad-kamer, vr.: Badezimmer fo.],Ba-destube [vr.1; I -knecht, m.: Badeknecht [m.]; -koets, vr.: Badekutsche [vr.1; -kuip, vr.: Ba-dewanne [vr.], Badezuber [in.]; -kuur, vr. Badekur [vr.1 (de -kuur gebruiken: in der Kur sein); -laken, o.: Badetuch [o.; üj; -meester, m.: Bademeister [m.1; -muts, vr.: Badehaube [vr.J; -orde, vr.: (der englische) Badorden (ridder van de -orde: Badordens-ritter [m.1, Bitter [m.1 vom Badorden); -plaats, vr.: 1) Badeort [m.], Kurort [m.1, 2) (plaats om te baden:) Badestelle [vr.], Badeplatz [m.; al;-reis, vr.: Badereise [vr.]; -seizoen, o.: Badezeit [vr.1; -stoel, m.‘: Ba-destuhl [m.; ül; -stoof, vr.: Badestube [vr.], (fig.) Schweissbad [o.; a], Schwitzbad [o.; a]; -stoker, m.: Badheizer [m.]; -vrouw, vr.: Badefrau [vr,l Badeweib [o.l. b itten, w. o : bellen, belfern. batter. m.: Belferer [m.]. bagage, vr.: Gepack [o.]; (mil.) Bagage [vr.]; I -wagen m.: Bagagewagen [m.1. bagatel, vr.: Kleinigkeit [vr.]. bagger, vr.: Schlamm; I -beugel, m.: Baggerbügel [m,], Scharrnetz [o.], Bag-gernetz [o.].

baggeren, w. o. en b.: baggern. bagger-man, m.: Ausschlammer [m.], Baggerer [m.1; I -molen, m.: Bagger-maschine [vr.]; -praam, vr. (-schuit, vr.): Baggerprahm [m.|, Schlammprahm [m.]; -turf, vr. en m.: Baggertorf [m.]. bagno, o : Galeere [vr.1. bagijii, vr.: Zie begyn. bajerd, m.: Zie baaierd, bajonet, vr.: Bajonett [o.l. bak, m.: Trog [m.; öl; (fig.) Behalter [m.1; (tnl.) Parterre [o.]; (mar.) Back [o.]: land voor den - voelen: (pop.) genug ha-ben; I -beest, o.: Plumpsack [m.; al, (das) plumpe Ding; -boord, o.: Backbord [o.] (v bikboord naar -boord: fam.: hin und her); -boordswacht, vr.: Backbordswache [vr.].

bakelaar, vr.: (pik.) Lorbeere [vr.]. baken o.: Bake [vr.]; als het tij verloopt moet men de -s verzetten: (spr.) man muss sich nach den Zeitumstanden richten; de -s zijn verzet: (spr.) das Blatt hat sich gewendet; I -geld, o.: Bakengeld |o.|; -meester, m.: Bakenmeister [m.]; -stok, m.: Bakenpfahl [m.; ah].

bakenen, w. o.: Baken legen. 1 -, w. b.: 1) mit Baken bezeichnen; 2) Zie w. b. afbakenen.

baker, vr.: Wickelfrau [vr.1; een kind in de -: ein Windelkind [o.], ein Wickel-kind [o.l; I -dienst, m.: Stelle [vr.] einer Wickelfrau; -loon, o.: Wickelfrauenlohn [m.]; -mand, vr.; Warmkorb [m.; ö]; -mat, vr.: (fig.) Pflegestatte [vr.1; -penning, m.: Sporteltaxe [vr.1 für die Wickelfrau; -speld, vr.: grosse Stecknadel [vr.]; -sprookje, o.: Kindermarchen [o.]; -stoel, m.: Wickel-frauenstuhl [m.; ü].

bakeren, w. b.: einwindeln, in Win-deln wickeln; (fig.) sich sonnen; i haastig gebakerd (heet gebakerd): (fig.) hitzig vor der Stirne.

bak-gast, m.: (mar.) Backsgeselle [m.|, Backsmaat [m.]; |-huis. o.: 1) Backhausfo.; hauser], 2) Zie bakkes, bakje, o.: Napfchen [o.], bakkebaarden, in. mrv.: Backenbart [m. enk.].

bakkeleien, o.: sich balgen, sich raufen.

bakken, w. b.: backen [onr.]; aardappelen -: Kartoffeln rosten; zoete broodjes -: (spr.) gelinde Saiten aufziehen [onr]; iemand eene poets -: (spr.) Einem einen Streich spilelen; bak me een koekje als ik dood ben: (spr.) man hat nichts daran, das sind nur leere Worte.

bakker, m.: Backer [m.], Brodbacker [m.1; koude -: Brodverkaufer [m.1. bakkerin, vr.: Backerin [vr.J. bakkerij, vr.: Backerei [vr.]; koude -: Brodladen [m.; a].

bakkes, o.: (pop.) Gesicht [o.]; hij hield zijn -: er hielt’s Maul.

bak-loon, o.: Backgeld [o.l; l-meester, m.: (mar.) Backsmeister [in.]; -oven, in.: Backofen [m.; öj.

baks, Zie in acbter; I -gast, m.: Zie

l»akgast.

baksel, o.: Geback [o.]; (van pannen, steenen, tegels:) Brand [in.; a]. bak-slede, vr.: (der grosse) Schlitten; ag, vr.: (zeew.) Backstag [o.l; -steen, Backstein [m.1 (neervallen als een ~steen: spr.: plump mederfallen [onr.]; al regende net -steenen: spr.: wenn es auch Backsteine regnete); -tand, m.: Backen-zahn [m.; ahl; -trog, m.: Backtrog [m.; ö ]; -visch, m. en vr.: Backfisch |m.]; -volk,o.: (mar.) Backvolk [o.]; -wagen, m.: ITrans-portwagen [m.]; -zeil halen: (spr.) sich zurückziehen [onr.].

Ibal, o.: Ball [m.; al; het -opi Tanz eröffnen; gemaskerd -: M [m.; a]; I -kleeding, vr.: Ballanzug [m.;ü], Ballkleid [o.]; -zaal, vr.: Tanzsaal [m.; sale |.

Ibal, m.: (spl.) Ball [m. ; a]; (fig.) Kugel [vr.1; (van voet of hand:) Ballen ] m.1; (ontl.) Hode [vr.]; een - snijden en maken: (biljart:) einen Ball schneiden | onr.1 und macnen; den - misslaan: (fig.) fehlschiessen I onr.]; den - raakslaan: (fig.) das Ziel treffen

balsem, m.: Balsam [m.1; I -achtig, bv. balanceeren, w. o.: balanciren [ie].    n.: balsamisch; -appel, m.: Balsamapfel [m.;

[onr.]; elkander den - toekaatsen: (fig.) ein-    schlagen [o.]; -zak, m.: Hodensack [m.; aT-

ander helfen [onr.]; aan iem. den - terug- baloorig, bv. n.: tollköpfig; I -heid, kaatsen: (fig.) Einem die Antwort nicht vr.: Tollköpfigkeit [vr.]. schuldig bleiben [onr.1; wie kaatst, moet    balsamiek, bv.n.: balsamisch.

- verwachten: (spr.) wer ausgiebt, muss    balsamien, vr.: Balsamine [vr.1.

auch wieder einnehmen.

balans, vr.: 1)(evenwicht:) ¥age [vr.],    ap]; -bloesem, m.: [t] Balsamblüthe [vr.];

Gleichgewicht [o.]; in - houden: im Gleich-    -boom, m.: Balsambaum [m.; a].

gewichte halten [onr.]; 2) (weegschaal:) balsemen, wb.: balsamiren [ie], ein-Wage [vr.]; de - gaat over: die Wage balsamiren [ie].

sehnappt über; 3) (kph. van actief en pas- balsem-geur, m.: Balsamduft [m.; ü], sief:) Bilanz [vr.J; de - opmaken: die Bi-    Balsamgeruch [m.]; I -geurig, bv. n.:bal-

lanz ziehen [onr.]; I -boek, o.: Bilanzbuch    samduftend; -hout, o.: Balsamholz [o.];

|o.; ü]; -rekening, vr.:Bilanzrechnung [vr.],    -kruid, o.: Balsamkraut [o.]; -olie, vr.'.Bal-

Bilanzkonto [o.l.    samöl [o.]; -struik, vr.: Balsamstaude [vr.],

baldadig, bv.n.: boshaft; I -heid, vr.: Balsamstrauch [m.; au].

Boshaftigkeit [vr*].    balsemen, vr.: Zie balsamien.

balddadig, bv.n.: ruchlos, verwegen, balsturig, bv.n.: unlenksam, wider-dreist, keek; I -heid, vr.: Ruchlosigkeit spanstig- I -heid, vr.: Unlenksamkeit [vr.], |vr.], Yerwegenheit [vr.], Dreistigkeit [vr.], Widerspanstigkeit [vr.].

Keckheit [vr.].    balye, vr.: Ballei [vr.]; de-van Utrecht;

balderen, w. o.: toben.    die Ballei Utrechts.

Balearen, o. mrv.: (adk.) Balearen bamboes, o.: Bambus [m.]; I -riet, o.: [vr. mrv.], balearische Insein [vr. mrv.]. Bambusrohr [o.]; -rotting, m.: Bambusstock balein, o. en vr.: Fischbein [o.], Wall- [m.; ö]. fischbein [o.].    ban, m.: 1) (kkl.) Bann [m.], Kirchen-

baleinen, bv.n.: von Fischbein, von    bann [m.], Exkommunikation [vr.]; in den

Wallfischbein.    - doen: in den Bann thun [onr.], exkom-

balg, m.: Balg [m.; a].    municiren [ie]; (kkl. ook:) Interdikt [o.l;

balie, vr.:Gelander [o.l;(in eenerechts-    onder den - leggen: mit einem Interdikte

zaal:) Schranken [vr. mrv.]; (fig.) Gericht    belegen; 2) (stk. en fig.) Bann [m.], Lan-

1 o.]; (ook:) Advokatenzunft [vr.]; een sie-    desverweisung [vr.], (hist.) Acht    [vr.],

raad van de -:    eine Zierde des Advoka-    Reichsacht [vr.]; iemand in den -    doen:

tenstandes; I -mand, vr.: Waschkorb [m.; ö].    Einen in den Bann thun [onr.],(hist.) Einen

baljuw, m.: Amtmann [m.; -marnier];    in die Acht erklaren; 3) (mil., lichting)

I -schap, o.: Amtmannschaft [vr.1.    Bann [m.], Heerbann [m.]; den eersten en

balk, m.: Balken lm.]; (muz., noten-:)    den achter - opgeroepen: den Yor- und

Notenlinien [vr. mrv.]; iets aan den - schrij-    Nachbann entbieten [onr.];» 4) Bann [m.]

van

ven: (fig.) sich    etwas merken; den - in    Rechtsgebiet [o.]; 5) Banus lm.]; de    -

eigen oog: (fig.)    den Balken im eigenen    Croatië: der Banus von Kroatien.

Auge.    banaan, vr.: Banane [vr.], Paradies-

balken, w. o.: yanen.    feige [vr.], Pisangfrucht [vr.; ü]; I -boom,

balker, m.: Yaner |m.].    m.: Pisang [m.].

balkon, o.: Balkon [m.].    banbliksem, m.: Bannstrahl [m.];

balkwegers, m. mrv.: (zeew.) Balk- den - slingeren tegen: den Bannstrahl wager [m. mrv.], Balkentracht [vr. enk.]. schleudern gegen.

1) (van een boek: en fig. voor „boekdeel ’:) Band [m.; mrv. Bande]; 2) (bindsel:) Band [o.; mrv. Ban der]; een - dragen: einen Band tragen [onr.], einen Bruchband tragen [onr.]; zijnen arm in een balye.    - dragen: den Arm in einer Schleife tragen

ballen, w. b.: ballen; de vuist -: die [onr.]; 3) (boeien; fig.: koorden:) Band [o.; Faust ballen. I-, w. o.: ballen, sich ballen. mrv. Bande]; iem. aan -en leggen: Einem ballet, o.: Ballet [o.], Bühnentanz [m.;    Bande anlegen, Einen in Keften und Bande

a|, Theatertanz [m.; a]; I -meester, m.:    legen; iem. in den - houden: (fig.) Einen

Balletmeister [m.].    im Zügel halten [onr.]; uit den - springen:

balletje, o.: (das) kleine Ballet.    (fig. fam.) über die Schnur hauen; de -en

iballetje, o.: Ballchen [o.]; (in soep:)    der vriendschap of der liefde: die Bande der

Fleischklösschen [o.];een-uitgooien:(fam.) Freundschaft oder der Liebe, die Freund-auf den Busch klopten; een - van iets op- schaftsbande oder die Liebesbande; de -en gooien: (fam.) etwas wie von ohngefahr des huwelijks: die Bande der Ehe, die aufs Tapet bringen [onr.].    Ehebande.

balling, m. en vr.: (der, die) Yerbannte, handdoek, m.: Windelband [o.].

(der, die) Landesverwiesene.    bandel, m.: Band [o.; mrv.: Bander]v

ballingschap, vr.: Yerbannung [vr.], Reif [m.].

Exil 1 o.J.    bandelier, m.: Bandelier [o.], Wehr-

ballon, m.: Ballon [m.].    gehange [o.l.

bal-net, o.: Ballnetz [o.],Rackete [vr.]; baiid-fabriek, vr.: Bandfabrik [vr.]^ l -spel, o. (het - slaan, o.): Ballspiel [o.J, Ball- I -hond, m.: Kettenhund | m.].

ballast, m.: (kpy.) Ballast [m.1;(fig.) Last Iband, o.: Band [o.], Zwirnband [o.l; | vr.];- innemen: Ballast einnehmen [onr.], garen en -: Garn und Band; garen- en den Ballast einschiessen [onr.]: - uitwer- -winkel: Bandhandlung [vr.],Bandwaaren-pen: ;den Ballast ausschiessen [onr.]; zon- geschaft [o.], der -: ohne Ballast; een - zijn voor iem.:    Iband, m.:

Einem zur Last sein. ballasten, w. b.: ballasten, ballasting, vr.: Ballastung [vr.]. ballastschip, o.: Ballastschiff [o.], balleie, nr.: Zie

BANDIET.

3T

BARON.

bandiet, m.: Bandit [ni.1, Strassenrau-her [n.].

bandje, o.: Bandchen [o.], band-rekel, in.: Kettenhund [in.], (fig. fam.) Faulpelz [m.]; I -wever, m.: Bandweber [m.]: -weverij, vr.: Bandwebe-rei [vr.], Bandfabrik [vr.].

banen, w. b.: bahnen; zich den weg -tot: sich den Weg bahnen zu; den weg voor iemand -: Einein den Weg ebnen. I -, w. o.: (gem.) als Lustdirne alle Dassen durchlaufen [onr.].

(visch:) Barbe [vr.]. Barbier [m.], Bartscherer

m.:

bargoensch, o.: Kauderwalsch [o.], barlieid, vr.: l)Rauhheit [vr.], Rauliig-keit [vr.]. 2) Strenge [vr.], 3) (das) Geltsein, (die) Unfruchtbarkeit. baring, vr.: (das) Gebahren. bark, vr.: Barke [vr.]; (kpv.) Lichter [m.]; I -hout, o.: Bargholz [o.; öj; -schip, o.: Barke [vr.].

barkaan, o.: Berkan [m.]; [ -wever, m.: Berkanweber [m.]. barkas, vr.: (zeew.) Barkasse [vr.]. barkoen, o.: (zeew.) Windebaum [m.; a], Windestock [m.; ö[.

bar in, m.: 1) (visch:) Barbe [vr.]; 2) Zie berm.

barmhartig, bv. n.: barmherzig; I -heid, Barmherzigkeit [vr.]. barmte, vr.: Erdhügel [mj. barneii, w. o. en b.: brennen [onr.]; (dk.) toben. I -, z. n. o.: (dk.) Toben [o.]; in het - der gevaren: beim Toben derGe-fahren.

barnsteen, in.: Bernstein [in.], barnsteenen, bv. n.: bernsteinern, von Bernstein.

barometer, m.: Barometer [m.],; stand van den -: Barometerstand [m.1. baron, m.: Baron [m.], Freiherr [m.].

bang:, bv. n : bange; - zijn: bange sein, fürchten; - zijn voor: sich fürchten vor; ik word -: ich werde bange, mir wird bange; iemand -maken: Einen angstigen, Einen fürchten inachen; I -heid, vr.: Bangigkeit [vr.].

banier, vr.: Banner [o.].

banjer, in.: (iron.: der) grosse Herr;

1 -heer, in.: Zie banjer.

banjeren, w. o.: den grossen Ilerrn «pielen; - met: prahlen mit.

bank, vr.: (1. a. b.) Bank [vr.; a]; (fig. fam.) Leihhaus [o.; a[; door de -: (spr.) durch die Bank, überhaupt; iets niet onder stoelen of -en steken: (spr.) etwas nicht ver-heimlichen, kein Geheim von etwas machen. bankaard, in.: Zie bankerd. bank-actie, vr. (kph.) Bankactie [vr.]; i -biljet, o.: Banknote [vr.]; -breuk vr.: Bankbruch [m.; ü); -breukig, bv. n.: bank-brüchig; -briefje, o.: Banknote [vr.]. banken, w. o.: sich aufhalten [onr.]. bankerd, m.: Bankert [m.[, Bankling [m.], Bastard [m.].

bankeroet, enz. Zie bankroet, enz. banket, o.: 1) Konfekt [o.[, Zucker-werk [o.], Zuckerwaare [vr.1; 2) Bankett [o.l, Festessen [o.l, Festschmaus [m.; a];

I -bakker m.: Konditor [m.];-bakkerswinkel, m.: Konditorei [vr.[; -deeg, o.: Zu-ckerteig [m.]; -hammetje, o.: Schinkchen [o.], banketeerder, m.: [ie] Bankettirer [m.]. banketeeren, w. o.: bankettiren [ie], bank-geld, o.: Bankgeld [o.]; I -houder, jn.: (spl.) Bankhalter [m.; al], bankier, m.: Bankier [m.]. bankje, o.: 1) Bankchen [o.], kleine Bank; 2) Banknote [vr.], Bankzettel [m,].

bank-ksissen, o.:Bankkissen [o.], Sitz-bankkissen [o].[I-noot, vr.: Banknote [vr]; -rekening, vr.: Bankkonto [o.].

bankroet, o.: Bankerott [m.], Failli-ment [o.]; - gaan (- slaan): Bankerott machen, falliren [iel,bankbrüchigwerden[onr.l I -, bv. n. en bw.: bankerott, bankbrüchig; -verklaring, vr.: Bankerotterklarung [vr.].

bankroetier, m.: [ie] Bankerottirer [m.], Bankbrüchige [m.], Fallit [m.].

bank-schroef, vr.: Tischschraube [vr.], Bankschraube [vr.]; | -vast, bv. n.: einge-sperrt (iem. -vast maken: Einen einsper-ren); -werker, m.: Bankarbeiter [m.]. banneling-, m. en vr.: Zie balling, bannen, w. b.: bannen, banus, m.: Banus [m.]. Zie ban no. 5. banvloek, m.: Bannfluch [m.; ü] (den - tegen iem. uitspreken: Einen mit dem Bannfluche belegen).

bar, bv. n.: (guur:) rauh;: (streng:) streng; (van dieren:) geit; - weer: rauhes Wetter; barre koude: strenge Kalte; eene barre koe: eine gelte Kuh, eine Geltkuh ilvr.; ü], Geltling [vr.].

barak, vr.: Baracke [vr.]. barbaar, in.: Barbar [in.1; (fig.) Grau-same [m.], [t] Wütherich [m.].

barbaarseb, bv. n.: barbarisch, roh, wild; (fig.) grausam; ! -heid, vr.: Rohheit [vr.], (fig.) Grausamkeit [vr.].

Barbara, vr.: (vrouwennaam:) Barbar a [vr.].

barbarisinus, o.: (tik.) Barbarismus [m.J, Barbarism [m.[.

barbarisseboom, m.: (pik.) Bocks-dorn [m.], Wolfsdorn [m.].

Barbarjjë, o.: (adk.) die Berberei; Barbarijër, m.: Berber [in.]; Barbarijsch,

bv. n.: Berberei.....; Barbarijsche, vr.: Ber-

berin [vr.]. barbeel, m.: barbier, in.:

[m.].

barbieren, w. b. en o.: barbieren, ra-siren [ie].

bard, m.: Barde [m.]; (fig.) Dichter [m.]. barden, 2e nmv. I -lied, o.: Bardenlied [o.]; -zang, m.: Bardengesang [m.; a].

bardezaan, m.: Partisane [vr.], Helle-barde [vr.].

baren, w. o. en b.: gebaren [onr.]; (fig.) verursachen; aan iemand veel verdriet -: Einem viel Kummer verursachen; de tijd baart rozen: (spr.) Zeit bringt Ro-senr de berg heeft eene muis gebaard: (fig.) der kreissende Berg hat eine Maus geboren.

Barend, in.: (mansnaam:) Bernhard [in.].

Barendje, o.: (vrouwennaam:) Bern-hardina [vr.].

barens. in Sam. I -nood, m.: [t] Kindes-nöthen [vr. mrv.]: -weeën, o. mrv. :Wehen [o. mrv.]; in -nood zijn: in Kindesnöthen [t] sein, die Wehen haben, (fig.) toben. baret, vr.: Baret [o.], barg, m.: Borg [m.; ö], (der) verschnit-tene Eber; I -hout, o.: (zeew.) Bargholz [o.; ö], Bergholz [o.; öj.

barge, vr.: Schüte [vr.]; I-schipper, Schütenführer [m.].

vr.:

barones, vr.: Baronin [vr.], Baronesse [vr.], Freiherrin [vr.], Freifrau [vr.].

baronet, m.: (der englische) Baronet.

baroniaal, bv. n.: freiherrlich.

baronie, vr.: Baronie [vr.], Baronei [Tr.].

barouchet, vr.: Wagen [m.], Kutsche [vr.].

barrevoeter, m.: kkl.) Barfüsser [m.];

I -monnik, m.: BarfüssermÖnch [m.J.

barrevoets, bw.: barfuss; - en blootshoofds: barfuss und mit unbedecktem Kopfe.

barricade, vr.: Barrikade [vr.]; I -held, m.: Barrikadenheld [m.].

barricadeeren, w. b.: verbarrikadi-ren [ie].

barrier, vr.: Schlagbaum [m.; au]; (fig.) Grenze [vr.].

barsch, bv.n.: barsch; (fig.) streng; I -heid, vr.: Barschheit [vr.], (fig.) Strenge [vr]..

barst, in.: Sprung [m.; ü]; (fig.) Riss [m.[, Berst [m.].

barsten, w. o.: bersten [onr.]; - van den lach: vor Lachen bersten; het moet buigen of -: (spr.) es muss biegen oder brechen.

Bart, m.: (mansnaam:) Barthel [m.].

Bartholoineüs, m.: (mansnaam:) Bartholomaus [m.].

Bart je, o.: (mausnaam:) Barthelchen [o.]; (vrouwennaam:) Barbchen [o.].

Hartjes. Yoor onze schertsende uitdrukking „volgens -” zeggen de Duitschers: Adam Kiese”.

m.:

vr.:

Bataat, m.: Bataver [m.]; Bataafsch, bv. n.: batavisch; Bataafsche, vr.: Batave-rin [vr.]; het land der Bataven: Batavien

[o.].

[vr.]; -

[vr.]; ter - van: als Antwort auf. bearbeiden, w. b.: bearbeiten. bearbeiding, vr.: Bearbeitung [vr.]. beascht, bv.n,: mit Asche überdeckt;, I-heid, vr.: Ueberdecktheit [vr.] mit Asche. beasemen, w. b.: Zie beademen, beballasten, w. b.: ballasten.

„nach

bas, m.: (rnuz.) Bass [m.; a]; (art.) Dreh-basse [vr.]; I -partij, vr.: Basspartie [vr.]; -sleutel, m.: Bassscnlüssel [m.]; -snaar,vr.: Basssaite [vr.]; -stem, vr,; Bassstimme [vr.]; -viool, vr.: Bassgeige [vr.]; -zanger, ... Basssanger [m.], Bassist [m.]. basilicum, o.: (pha.) Basilikum [o.], basilicus, m.: (drk.) Basilisk [m.], Kö-nigseidechse [vr.]. basis, vr.: Basis [vr.‘, mrv.: Basen.], basreliëf, o.: Basreliëf [o.], bassen, w. o.: bellen, belfern. bassist, m.: Bassist [m.], Basssanger [m.], Bassspieler [m,].

bast, m.: 1) Rinde [vr.]; 2) Hülse [vr.], Schale [vr.]; 3) (pop.) Wanst [m.; a],Bauch [m.; a]: 4) (pop.) Buekel [m.], Rücken [m.]; zijn - volproppen: (gem.) seinen Wanst vollfressen [onr.], sich satt essen [onr.]; op zijn - krijgen: (pop.) auf den Buekel krie-gen, Prügel bekommen [onr.].

basta, tsw.: basta!, punktum! I -, z.n.m.: (spl.) Basta [m.].

bastaard, z.n.m. en bv.n.: Zie basterd, bastaardij, vr.: Bastardschaft [vr.]: (tik.) Barbarism [m.]. bastachtig, bv.n.: rindig. basteioos, bv.n.: ohne Rinde; I -heid, Nacktheit [vr.].

Ibasterd, m.: Bastard [m.]; iemand -maken: (fam.) Einen enterben.

Ibasterd, bv. n.: Bastard.....; I-broeder,

m.: Bastardbruder [m.; ü]; -dier, o.: [t] Bastardthier [o.]; -hond, m.: Blendling [m.]; -indigo₂ m.: Bastardindigo [m.];-kind, o.: Bastardkmd [o.]; -nachtegaal, m.: Bas-tardnachtigall [m.]; -plant, vr.: Bastard-pflanze [vr.]; -ras, o.: Bastardrace [vr.]; -soort, vr.: Bastardart [vr.]; -suiker, vr.:

Bastardzucker [m.]; -taal, vr.: Misehmasch [m.] Yon verschiedenen Sprachen; -woord, o.: Barbarismus [m.]; -zuster,vr.: Bastard-schwester [vr.].

Ibastiaan, m.: (op plantages:) Zucht-meister [m.].

! Bast faun, m.: (mansnaam:) Bastian

[m.].

bataljon, o.: Bataillon [o.].

Batavier, m.: Zie Bataaf, baten, w. o.: nutzen, helfen [onr.]; het zal hem niets -: es wird ihm nichts nutzen; baat het niet, dan schaadt het niet: (spr.) hilft es nicht, so schadet’s doch (auch nicht, bathengel, vr.: (pik.) Bathengel [m.]. batig, bn. n.: vortheilhaft [t]; - saldo, o. (- slot, o.) Saldobetrag [m.; a].

batist, o.: Batist [o.]; I -wever,m.: Ba-tistweber [m.].

batisten, bv.n.: batisten, von Batist, batsch, bv. n.: stolz; I -heid, vr.: Stolz [m.].

batterij, vr.: (i. a. b.) Batterie [vr.] bauwen, w. o.: plappern. baviaan, m.: (drk.) Pavian [m.]. baviaans, in Sam. I -gezicht, o. (-snoet, m.): Affengesicht [o.].

Bazel, o,: (adk.) Basel [o.]; Bazelaar, m.: Basler [m.]; Bazeler (Bazelsch), bv.n.: basler; Bazelsche, vr.: Baslerin [vr.].

bazelaar, m.: Faseler [m.], Faselhans [m.].

bazelen, w. o. en b.: faseln. bazelend, bv. n.: faselnd, faselhaft, faselig.

bazin, vr.: Meisterin [vr.], Frau [vr.] vom Hause; (fig. fam.) (der weibliche) Dra-goner, (der weibliche) Husar, (das) derbe Weibsstück.

bazuin, vr.: Posaune [vr.]; de laatste -: (bijb.) die Posaune des Weltgerichts; I -bas, vr.: (in een orgel:) Posaune [vr.]; -geschal, o.: Posaunenschall [m.]. bazuinen, w. o. en b.: posaunen. bazuiner, m.: Posauner [m.]. beaarden, w. b.: beerdigen. beaarding, vr.: Beerdigung tvr.]. beademen, w. b.: behauchen, anhau-chep.

beademing, vr.: Anhauchung [vr.]. beambte, m.: Beamte [m.]. beamen, w. b.: bejahen. beaming, vr.: Bejahung [vr.]. beangst, bv. n.: angstig, angstlich: I -heid, vr.: Aengstigkeit [vr.], Aengstlich-keit [vr.].

beangstigen, w. b.: beangsten, beangstigen.

beangstiging, vr.: Beangstigung [vr.]. beantwoorden, w. b.: beantworten; aan het doel -: dem Zwecke entsprechen [onr.].

beantwoording, vr.: Beantwortung aan het doel: Zweckdienlichkeit

beballasting, vr.: Ballastung [vr.]. bebloed, bv. n.: beblutet, mit Blut be-fleckt; 1 -heid, vr.: Beflecktheit [vr.] mit Blut, (das) Beblutetsein.

ibedaren, w. b.: beruhigen, besanfti-gen. I w. o.: sich beruhigen, sichbesanf-tigen; (van pijnen:) nachlassen [onr.], sich lindern; (van den wind:) nachlassen [onr.], sich legen.

Ibedaren, z. n. o.: Beruhigung [vr.], Besanftigung [vr.]; (van pijnen:) Linde-rung [vr.]; (van den wincLjNachlassung [vr.]; tot - brengen: zur Ruhe bringen [onr.l (zie ook bedaren w. b.1; tot - komen : zur Ruhe kommen [onr.] (zie ook het

beboetbaar, bn.n.: straffallig; I -heid, vr.: Straffalligkeit [vr.].

beboeten, w. b.: mit einer Geldbusse (oder: Geldstrafe) belegen.

beboeting, vr.: Belegung [vr.1 mit einer Geldbusse (oder: Geldstraf e).

bebouwbaar, bv.n.: baubar, kultur-fahig; | -heid, vr.: Baubarkeit [vr.], Kul- w. o. bedaren.)

turfahigkeit [vr.].    bedaring, vr.: Zie z. n. o. bedaren.

bebouwen, w. b.: (akk. en bwk.) be- bedauwd, bv. n.:bethaut[t], (dk.)thau-bauen.    benetzt [t]; I -heid, vr.: [Tl Thau [m.]

bebouwing, vr.: Bebauung [vr.].    (- van: auf)

ibed, o.: Bett [o.]; (tnb.) Beet [o.]; het bedauwen, w. b.: bethauen [t].

-    eener rivier: das Bett eines Flusses; op bedauwing, vr.: [t] Bethauung [vr.].

het - van eer sterven: auf dem Bette der bedde, in Sam. I -goed, o.: Bettzeug [o.]; Ehre sterben [onr.]; van tafel en - schei-    -jak, o.: INachtjacke [vr.]; -kwast, m.: Bett-

den: (rcht.) von Tisch und Bett scheiden    troddel [vr.]; -linnen, o.: Bettwasche [vr.];

[onr.]; scheiding van tafel en-: (rcht.)Tren-    -pan, vr.: Bettwarmer [m.]; -plank, vr.:

nung [vr.] von Tisch und Bett; de kinde-    1) Unterlage [vr.], 2) Seitenbrett [o.] des

ren uit het eerste -: die Kinder ersterEhe;    Bettes; -sprei, vr.: Paradedecke [vr.]; -ta-

een éénpersoons ein einschlaferiges feitje, o.: Kachttisch [m.]: -tijk, vr.: Bett-Bett; een tweepersoons -: ein zweischla- überzug [m.; ü]; -zak, m.: Strohsack [m.;

feriges Bett, ein zweispanniges Bett; aan a]; I in alle overige Sam.: Bett.....

(voor, bij, naast) het - zitten: am Bette    beddeken, o.: Bettchen [o.].

sitzen [onr.]; aan het voeteneinde van het    bedding, vr.: Bett [o.]; (bwk.) TTnter-

-: zu den Füssen des Bettes; het - schud- lage [vr.].

den (het - opmaken): das Bett machen; bede, vr.: Bitte [vr.]; ! -dag, m.:Bettag naar - gaan: 1) zu Bette gehen [onr.],    [m.]; -huis, o.: Kirche [vr.], Gotteshaus [o.;

2) sich zu Bett legen; te-liggen: imBette    a], Betsaal [in.; -sale]; -stond, m.: Bet-

liegen [onr.]; in haar - liggen: (van eene    stunde [vr]; -vaart, vr.: Wallfahrt [vr.];

kraamvrouw:) im Wochenbett liegen [onr.];    -vaartganger, m.: Pilger [m.], Wallfah-

in haar - moeten (d. i. moeten bevallen):    rer [m.]; -vaartplaats, nr.: Wallfahrts-

in die Wochen kommen müssen [onr.];    ort [m.].

zijn (haar) - moeten houden, das Bett bedeelde, m. en vr.: (der, die)Alimen-hüten müssen [onr.].    tirte [ie].

bedaagd, bv. n.: betagt; vrij -: ziem- bedeelen, w. b.: begaben, begiften; lich betagt, wohlbetagt; I -heid, vr.: (das) (uit de armenkas:) unterstützen (aus der hohe Alter.    Armenkasse).

bedaard, bv. n.: ruhig (ook als tsw.); bedeeler, m.: 1) Begaber [m.], Begifter I -heid, vr.: Ruhe [vr.].    [m.]; 2) Almosenpfleger [m.].

bedacht, bv. n. en v. dw.: ersonnen; bedeeling, vr.: 1) Begabung [vr.], Be-

-    zijn op: bedacht sein auf; I -heid, vr.: giftung [vr.]; 2) Unterstützung [vr.] aus (das) Bedachtsein (- op: auf); wel -heid, der Armenkasse.

vr.: (das) Wohl aus gedachte.    bedeesd, bv. n.: schüchtern; I -heid,

bedachtzaam, bv. n.: bedachtsam, vr.: Schüchternheit [vr.]. bedachtig; I -heid, vr.: Bedachtsamkeit bedekken, w. b.: bedecken.

[vr.], Bedachtigkeit [vr.].    bedekking, vr.: Bedeckung [vr.]; on-

bcdainnien, w. b.:    dammen.    der -: unter Bedeckung.

bedainining, vr.: 1) (das) Dammen; bedeksel, o.: Bekleidung [vr.], Deeke 2) Damm [m.; a].    [vr.].

bedanken, w. b.: 1) danken, sich be- bedekt, bv. n.: bedeckt; in -e termen danken; iemand voor iets -: Einem für (in -e bewoordingen): auf eine verdeckte etwas danken, sich bei Einem für etwas Art, bedeckter Weise. bedanken; 2) op eene uitnoodiging-: eine bedektelijk, bw.: auf eine verdeckte Einladung höflich abschlagen [onr.], sich Art, bedeckter AVeise. entschuldigen; 3) ablehnen, abschlagen bedel, m.: Betteln [o.], Bettel [m.], Bet-[onr.]; voor eene betrekking -: eine Stelle telei [vr.]; van den - leven: vom Bettel ablehnen; (iron.) schonen Dank sagen für ; leben.

ik bedank er voor: ich danke schön;    bedelaar, m.: Bettler [m.].

4) iemand - (d. i. afdanken:) Einen abdan-    bedelaars, in Sam. I -achtig, bv. n.:

ken, verabschieden, entlassen [onr.l.    bettelhaft, bettlerisch; -deken, vr.: bunt-

krijgen: nicht einmal einen schonen Dank -taal, vr.: Bettlersprache [vr.]; -troep. m. bekommen [onr.]; geen - waard zijn: kei- (-zwerm, m.): Bettlergesindel [o.], Bettler-nen Schöndank werth [t] sein.    haufen [m.].

broe-

een

vr.:

pt, bv. n.: drückend; I -heid, Drückende.

-e van: -: wie

[onr.].

bedrenimeling, vr.: Yerwirrung [vr.J, Konfusion [vr.].

bedreven, bv. n.: 1) bewandert, er-• fahren; 2) geübt; i -heid, vr.: 1) Bewandert-heit [vr.], Erfahrenheit [vr.], 2) Geübtheit [vr.], Gewandtheit [vr.J.

bedriegen, w. b.: betrügen;. schijn bedriegt: (spr.) der Schein trügt. I - (zich), w. w.: sich irren, sich tauschen; zich zel-ven -: sich selbst betrügen [onr.J.

bedrieger, m.: Betrüger [m.]; het is de - bedrogen: (spr.) es ist der Betrüger betrogen.

bedriegery, vr.: Betrügerei [vr.J, Betrug [m.].

bedriegiyk, bv. n.: betrügerisch;

bedelaclitig, bv. n.: bettelhaft; 1-heid, vr.: Bettelhaftigkeit [vr.]. bedelares, vr.: Bettlerin [vr.]. bedelary, vr.: Bettelei [vr.]. bedel-brief, m. Bettelbrief [m.1; I -t der, m. : (kkl.) Bettelmönch [m.]; -brok, m.: (iets:) Gebettelte [o.], Abgebettelte [o.l, (iemand:) Bettler [in.], Bettlerin [vr.]; -brood, o.: Bettelbrod [m.]. bedelen, w.b. en o.: betteln. bedel-gespuis, o.: Bettelpack [o.]; I -jongen, m.: Betteljunge [m.]; -knaap, m.: Bettelknabe [m.]; -kind, o.: Bettelkind [o.]; -meid, vr.: Betteldirne [vr.]; -monnik, m.: Bettelmönch [m.J; -orde, vr.: (kkl.) Bettel-orden [m.]; -pak, o.: o.: Bettelpack [o,], Bettelvolk [o.]; -staf, m.: Bettelstab [m.] (tot den -staf gebracht: an den Bettelstab gebracht); -stand, m.: Bettelstand [m.]. bedelven, w. b.: begraben [onr.]. bedel ving, vr.: Begrabung [vr.]. bedel-volk, o.: Bettelvolk [o.]; I -vrouw, vr. (-wijf, o.): Bettelfrau [vr.], Bettelweib [o.]; -zak, m.: Bettelsack [m.; a].

bedenkeiyk, bv. n.: (hachelijk:) be-denklich; (uit te denken:) erdenklich: I -heid, vr.: 1) Bedenklichkeit [vr.], 2) Er-denklichkeit [vr.].

bedenken, w. b.: (nadenken over:) bedenken [onr.]; (verzinnen:) erdenken [onr.]; iemand goed -: Einen reichlich bedenken [onr.]. I - (zich), w. w.: 1) sich bedenken [onr.], 2) sich anders bedenken [onr.].

bedenking, vr.: Bedenken [o.]; in -nemen: in Bedenkung ziehen [onr.]; iemand iets in - geven: Einem etwas anheim geben [onr.]; - maken tegen (-hebbenJegen): Bedenken tragen [onr.] gegen.

«bederf, o.: Yerderben [o.], [s] Yerderb-niss [o. en vr.]; aan - onderhevig: dern Yerderben ausgesetzt; I -werend, bv. n.: Yerder-benwehrend; -werend middel: Yorbeu-gungsmittel [o.] gegen Yerderben.

bederfeiyk, bv. n.: 1) verderblich; 2) dem Yerderben ausgesetzt; I -heid, vr.: Yerderblichkeit [vr.]. bederfster, vr.: Yerderberin [vr.]. bederven, w. b. en o.: verderben [onr.J;

kind -: (fig.) ein Kind verwöhnen. bederver, m.: Yerderber [m.]. bederving, vr.: Yerderben [o.], bed-genoot, m. en vr.: 1) Bettgenoss [m.], Bettgenossin [vr.], Schlafkamerad [m. en jvr.1, 2) (schertsend:) Gattin [vr.], Ehe-gatte [m.J; I -gordijn, o.: Bettgardine [vr.J. bedieden, w. b.: begreiflich machen. bedienaar, m.: Diener [m.]; - van Gods woord: Geistliche [m.], Diener [m.] der Kirche; - ter begrafenis: Leichenbitter [m.], Leidbitter [m.]. bedienares, vr.: Dienerin [vr.]. bediende, m.:    1) Gehülfe [m.];

2) (knecht:) Bediente [m.].

bedienen, w. b.: bedienen, aufwarten; eenen zieke ten volle -: (kkl.) Ein ein Kr anken das Sakrament der Sterbenden erthei-len [t]. I - (zich), vr.: sich bedienen; zich - van: Gebrauch machen von, sich [2] bedienen.

bediening, vr.: Bedienung [vr.]; (kkl. fain.) Kachtmahlsfeier [vr.]; aan de - gaan: zum Nachtmahl gehen [onr.].

bedillen, w. b.: bekritteln, tadeln bediller, m.: Krittler [m.] Bekrittler [m.]; Tadler [m.].

bedilling, vr.: Krittelei [vr.]. bedilster, vr.: Tadlerin [vr.]. beding, o.: Bedingung [vr.J, Beding [m.]; onder -: unter der Bedingung, mit dem Bedinge.

bedingen, w. b.: bedingen [reg. en onr.].

bedisselen, w. b.: (fig. fain.) in Ordnung bringen [onr.].

bedisseling, vr.: (das) Inordnung-bringen [onr.].

bedlegerig, bv.n.: bettlagerig; I -heid, Bettlagerigkeit [vr.].

Bedoeïen, m.: Beduine [m.]. bedoelen, w. b.: 1) ineinen: 2) beab-sichtigen.

bedoeling, vr.: 1) Meinung [vr.J; 2) Ab-sicht [vr.]; zonder kwade -: nicht absicht-lich, ohne böse Absicht; met eene goede -: in guter Absicht.

bedoen (zich), w. w.: (gem.) sich mit eigenem Koth [t] beschmutzen; men zou zich -: (fam.) es ist um rasend zu werden, (ook:) was Einer sich schon einbildet.

bedolven, v. dw. (van „bedelven”): begraben. bedom

vr.: (das)______________

bedonderd, bv. n.: (fam.) konfus; zijt ge -: (gem.) sind Sie toll?; I -heid, vr.: Konfusion [vr.].

bedonderen, w. b.: (gem.) betrügen [onr.]; (ook:) anführen.

bedorven, v. dw. (van „bederven”): verdorben; een - kindje: ein verwöhntes Kind; I -heid, vr.: Yerdorbenheit [vr.].

bedotster, vr.: (fam.) Beschuininleriu [vr.].

bedotten, w. b.: 1) zum Besten haben; 2) betrügen [onr.], beschumineln.

bedotter, m.: (fam.) Beschuinmler [m.].

bedottery, vr.: (fain.) Anführerei [vr.]. bedotting, vr.: (das) Betrügen. bedrag, o.: Betrag [m.; a]; ten im Betrage von; hoe hoog is het viel betragt es?

bedragen, w. o.: betragen [onr.], sich belaufen [onr.J auf. bedreigen, w. b.: bedrohen. bedreiging, vr.: Bedrohung [vr.]; (dreigement:) Drohung [vr.].

bedremmeld, bv. n.: 1) schüchtern; 2) verwirrt, konfus, ausser Fassung; I -heid, vr.: 1) Schüchternlieit [vr.J, 2) Yerwirrung [vr.], Konfusion [vr.J.

be drein melen, w. b.: 1) einschüchtern; 2) verwirrt machen, ausser Fassung bringen

dril, o.: Bewegung [vr.]; veel - hebben: viel Aufhebens machen. I -, m. en vr. :

Zie albedril.

bedrillen, w. b.: in Ordnung bringen [onr.J; laat mij dat maar eens -: lassen Sie mich nur machen.

bedriller, m. (bedrilster, vr.): Zie albedril.

bedrinken, w. b.: betrunken machen; 1 - (zich), w. w.: sich betrinken [onr.].

bedroefd, bv. n.: betrübt, traurig; ■(fig.) betrübend, [t] beklagenswerth (als bw.: furchtbar); | -heid, vr.: Traurigkeit [vr.].

bedroeven, w. b.: betrüben. I - (zich), w. w.: sich betrüben.

bedroevend, bv. n.: betrübend; I -heid, vr.: (das) Betrübende. bedroe ving, vr.: [s] Betrübniss [vr.]. bedrog, o.: Betrug [m.J; droomen zijn -: (spr.) Traume sind Schaume.

bedrogen, v. dw. (van „bedriegen”): betrogen; zich - zien: sich betrogen linden lonr.].

_ bedroppeleu, w. b.: betröpfeln, betraufeln.

bedroppeling, vr.: Betröpfelung [vr.], Betraufelung [vr.]

bedruipen, w. b.: betraufeln, betriefen. I - (zich), w. w.: sich durchhelfen [onr.J (- met: mit); zich zelf -: für den eigenen Lebensunterhalt sorgen.

bedruiping, vr.: (das) Betraufeln; -van zich zelven: (das) Sorgen für den eigo-Lebensunterhalt.

be

1 -heid, vr.: 1) (das) Betrügerische, 2) Zie

bedriegzuclit.

bedriegzuclit, yr.: Hang: [in.] zurBe-trügerei

nen

ibedrukt, bv. n.: niedergeschlagen; 1 -heid, vr.: Kiedergeschlagenheit [vr.]. bedrupijelen: Zie bedroppelen. bedryf, o.: (daad:) That [vr.], Hand-lung [vr.]; (hanteering, beroep:) Gewerbe [o.] Profession [vr.], Handwerk [o.]; (tnl.) Akt [m.], Aufzug [m.; üge]; onder die be-drij ven: mittlerweile.

bedrpfs, in Sam. I -kapitaal, o.: Be-triebskapital [m.].

bedryten, w. d.: (gem.) bescheissen [onr.]; (fig, pop.) betrügen [onr.J.

bedryven, w. b.: verüben, begehen [onr.]; vreugde -: Freudenbezeigungen anstellen.

bedrijvend, bv. n.: thatig; het-e werk-Avoord: (tik.) das thatige Zeitwort [o.], das Aktivum.

bedrijver, m.: Yerüber [m.J. bedrijvig, bv. n.: (persoon:) thatig; <(plaats:) gewerb thatig; (bijen, mieren, enz.): emsig; I -heid, vr.: 1) Thatigkeit [vr.J, 2) Gewerbthatigkeit [vr.J, 3) Emsig-keit [vr.].

bedrijving, vr.: Yerübung [vr.]. bed-scliender, m.: Ehebrecher [m.], (der) untreue Ehemann [aj; ! -schennis, vr.: Ehebruch [m.]; -sermoen o.:Gardinen-predigt [vr.]; -stede, vr.: Bettgestell [o.], Bettlade [vr.], (fig.) 13ett [o.].

beduelit, bv. n.: besorgt, bange; i -heid, vr.: Besorgtheit [vr.J, Bangigkeit [vr.].

beduiden, w. o. en b.: bedeuten. beduidend, bv. n.: Bedeutend; I-heid, vr.: Bedeutsamkeit [vr.].

beduidenis, vr.: Bedeutung [vr.].

beduiding, vr.: Bedeuten [o.], beduimelen, w. b.: mit dem Daumen beschmutzen; (van boeken:) mit dein Daumen durchblattern; beduimelde boeken: abgegriffene Bücher [o. mrv.].

beduimeling, vr.: Beschmutzung [vr.J mit dem Daumen.

beduiveld, bv. n.: (verschrikt, onthutst:) betreten; (dwaas, onnoozel:) toll;

I -heid, vr.: 1) Betretenheit [vr.], 2) Toll-heit [vr.].

bedui velen? w. b.: (fam.) eine Nase drehen (iem.: Emem), betrügen (iem. voor een gulden: Einen um einen Gulden).

bedui veling, vr.: 1) Betrug [m.]; 2) Betretenmachung [vr.], (fig.) Betretenheit [vr.].

beduizeld, bv. n.: schwindelig. bedunken, o.: Brachten [o.]; mijns -s: meines Erachtens.

bed-verhemelte, o: Betthimmel [m.];

I -vriend, m.: Bettfreund [m.]; - vriendin, vr.: Bettfreundin [vr.].

bedwang, o.: Gewalt [vr.],Zwang[m.];; (fig.) Zaum; in - houden: bezwingen [onr.].

bedwelmd, bv. n.: betaubt; I -heid, vr.: Betaubung [vr.]. bedwelmen, w. b.: betauben. bedwelmend, bv. n.: (middelen:) be-taubend; -e dranken: berauschende Ge-tranke

bedwelming, vr.: Betaubung [vr.]. bedwingen, w. b.: bezwingen [onr.].

I - (zich), w. w.: sicli bezwingen [onr.]. bedwinger, m.: Bezwinger [m.]. bedwinging, vr.; Bezwingung [vr.]. bedyken, w. b.: bedeichen. bedijking, vr.: Bedeichung [vr.]. beëedigd, bv. n.: beeidigt, vereidet, beëedigen, w.b.: beeidigen, vereiden. beëediging, vr.: Beeidigung [vr.], Yer-eidung [vr.].

beefaai, vr.: Zitteraal [m.J, Krainpf-fisch [in.].

beek, vr.: Bacil [m.; a]; I -water, o.: Bachwasser [o.], beekje, o.: Bachlein [o.], beeld, o.: Bild [o.]; zij is een - van eene vrouw: (fig.) sie ist eine bildschöne Frau; zij is een ijskoud -: (fig.) sie ist ein wahres Marmorbild.

Ibeelden, w.b.: bilden. Zie beeldend. Ibeelden, in Sam. I -aanbidder (-dienaar), m.: Bilderanbeter [m.];-aanbidding, vr. (-dienst, in.): Bilderanbetung [vr.]; -galerij, vr.: Statuengallerie [vr.]; -gieter, in.: Zie beeldgieter; -koopman, m.: Statuen-handler [m.]; -leer, vr.: Bilderlehre [vr.]; -stormend, enz. Zie beeldstormend, enz. beeldenaar, m.: (mtw.) [s] Bildniss [o.], beeldend, bv. n.: bildend, plastisch; -e kunst vr.: plastische Kunst [vr.], bildende Kunst [vr.J, Plastik [vr.].

beelderig (beeldig), bv.n.: wunder-schön; | -heid, vr.: (das) Wunderschöne.

beeld-gieter, m.: Bildgiesser [m.];

1 -gieterij, vr.: Bildgiesserei [vr.]; -houw, in Sam. (-kunst, vr.'. Bildhauerkunst [vr.]; -school, vr.: Bildhauerschule [vr.]; -werk, o.: Bildhauerarbeit [vr.]); -houwen, w. o.: in Stein hauen* -houwer, m.: Bildhauer [m.J; -houwerij, vr.: Bildhauerei [vr.]. beeldje, o.: Bildchen [o.], beeldjes, o. mrv.: Bildchen, Statuetten; ! -koop (-man), m.: Statuettenhandler

in v

ein

luder

lm.]; -maker, m.: Statuettenmacher [in.].

beeld-rijk, bv. n.: (let.) bilderreich; l-schoon, bv. n.: bildschön; -schrift, o.: Bildersehrift [vr.], Hieroglyphen [vr. mrv.]; -snijder, ‘m.: Bildschnitzer [m.]; -snijkunst, vr.: Bildschnitzerkunst [vr.]; -spraak, vr.: Bildersprache [vr.]; -sprakig, bv. n.: meta-phorisch; -steen, in.: Bildstein [mj; -stormend, bv. n.: bilderstürmend; -stormer, m.: Biljerstürmer [m.]; -stormerij, vr.: Bilder-stürmerei [vr.]; -werk, o.: Bildhauerarbeit [vr.]; -zuil, vr.: Bildsaule [vr.].

beeltenis, vr.: [s] Bildniss [o.]; in - ophangen of verbranden: im Bildnisse auf-hangen oder verbrennen [onr.].

beemd, m.: Aue [vr.], Flur [vr.].

[been, o.: (mrv.: beenen:) Bein [o.]; (mrv.: beenderen:) Bein [o.j, Knochen [m.j; een houten -: ein hölzernes Bein, ein Stelzfuss [m.; ü]; vel over -: Haut und Knochen; door merg en -: durch Mark und Bein; steen en -: Stein und Bein; er geen-inden: (spr.) sichkeinGewissendaraus machen; een - kluiven: an einem Knochen nagen; beenen maken: 1) fortmachen, grosse Schritte machen, 2) sich davon-machen, sich aus dein Staube machen; zijne -en na zich halen: (fam.) geschwind (oder: geschwinder) gehen [onr.]; op de -komen: sich versammeln; weder op de -komen: (fig.) sich wieder aufrichten; op de - blijven: auf den Beinen bleiben [onr.]; op de - zijn: auf den Beinen sein; op de -brengen: auf die Beinebringen [onr.];iem. weder op de - helpen: Einem wieder auf die Beine helfen [onr.]; van ‘de - raken: sich nicht aufrecht halten [onr.], (fig.) krank werden [onr.]; vlug ter - zijn: gut auf den Beinen sein; een blok aan het - hebben: einen Klöppel am Beine haben, (fig. fam.) verheirathet [t] sein; de -en over elkander slaan: die Beine über einander schla-gen [onr.]; met de -en omhoog liggen; (fig.) mit den Beinen in die Luft liegen [onr.], hinuntergeburzelt liegen [onr.], (ook:) daniederliegen [onr.], (ook:) todt [tot] sein.

Ibeen, in Sam. I -achtig, bv. n.: bein-artig, beinicht; -asch, vr.: Beinasche [vr.], Beinmehl [o.]; -bederf, o.: Beinfrass [mj, Beinfaule [vr.J, Knochenfrass [m.j; -breuk, vr.: 1) Beinbruch [m.; ü], 2) Knochenbruch [m.; ü].

beeneter, in Sam. I -achtig, bv. n.: beinartig, beinicht; -asch, vr.: Beinasche [vr.J, Beinmehl [o.].

beenderen, o. mrv.: Knochen [m. mrv.]. Zie been

beender-höfc (-huis), o.: Knochenhaus [o.; a].

beenderig;, bv. n.: knochig, beinig; (fig.) dürr; I -heid, vr.: knochige (oder: bei-nige) Beschaffenheit [vr.], (fig.) Dürre [vr.].

beender-meel, o.: Zie -asch; !-mest, vr.: Dünger [m.j von Beinmehl; -naad, m.: (ontl.) Bemnaht [vr.; a];-pijn,vr.;Beinweh [o.j, Knochenweh [o.]; -soep, vr.: Knochen-suppe [vr.].

been-draaier, m.: Beindrechsler [m.j, Beindreher [m.]; l-droog, bv. n.: durch und durch trocken.

Ibeenen, o. mrv.: Beine [o. mrv.]. Zie been.

Ibeenen, bv. n.: beinern, von Bein.

Ibeenen, w. o.: zu Fusse gehen [onr.];

laufen [onr.]; hij kan goed -: er ist gut auf den Beinen.

been-eter, m.: Knochenkrebs [m.] (Zie ook -bederf); l-gezwel, o.: Beingeschwulst [vr.; ü], Beingewachs [o.]; -hard, bv. n.: beinhart; -harnas, o.: Beinharnisch [m.j; -holte, vr.: (ontl.) Beinhöhle [vr.]. beenig*, bv.n.: Zie beenderig. beenloos,bv. n.: 1) beinlos, ohne Beine, 2) knochenlos, ohne Knochen; ]-heid, vr.: 1) Beinlosigkeit [vr.], 2) Knochenlosigkeit [vr.]

been-ontsteking, vr.: 1) Entzündung am Beine, 2) Zie -bederf; l-pijp, vr.: Schienbein [o.]; -scheen, vr.: (hik.) Beinlade [vr.], (mil.) Zie -harnas; -spat, vr.: (yea.) Spath [m.]; -splinter, m.: Kmochensplitter [in.].

beentje, o.: Beinchen [o.]; iemand het -lichten: Einem ein Bein stellen, Einein Bein unterschlagen [onr.], (fig.) Einen ausstechen [onr.].

been-uitwas, o.: Auswuchs [m.; ü] am Gebeine; I -visch, m.: Knochenfisch [m.]; -vlies, o.: Beinhaut [vr.], Beinhautlein [o.]; -vorming, vr.: Knochenbildung [vr.], Beinwuchs [mj; -vreter, m.: Zie -eter; -vijl, vr.: Beinfeile [vr.]; -ijzers, o. mrv.: (een foltertuig:) spanische Stiefeln [m.mrv.], spanische (oder: polnische) Bock [m. enk.]; -zaag, vr.: Beinsage [vr.]; -zuur, o.: (schk.) Knocnensaure [vr.], phosphorische Saure [vr.]; -zwart, o.: Beinschwarz [o.]; -zweer, vr.: Geschwür [o.]am Beine.

beer, m.: 1) (roofdier, str. en fig.; mrv.: beren) Bar [mj; een ongelikte -: (fig.) ein Grobian [in.], ein ungehobelter Flegel [m.]; den - loslaten: (fig.) Ausschweifungen bezeilen [onr.]; de - is los: (fig.) der Teufel ist los; de huid verkoopen eer de - geschoten is: (spr.) die Barenhaut verkamen ehe man den Baren gefangen hat; een -(d. i. eene schuld) bij iemand maken: einen Baren bei Einem anbinden [onr].; hij is een lastige -: (fig.) er ist ein lastiger Glaubiger; de Groote -: (str.) der grosse Bar; de Kleine -; (str.) der kleine Bar - 2) (mrv.: beeren): (mannetjes-varken:) Eber [mjr Hacksch [m.]; (muurstut:) Strebemauer [vr.], Strebepfeiler [m.]; (waterkeeringj Hafendamm [m.; a], Molo[m.]; (drekstof:) Schund [mj, [t] Unflath [m.], [t] Koth [m.].

beerachtig, bv. n.: 1) barenhaft, ba-renmassig; 2) baren liebend.

beeren, m. mrv.: 1) Hackschen [m. mrv.]; 2) Strebemauern [vr. mrv.]; 3) Hafen-damme [m. mrv.], Molen [m. mrv.]. Zie no. 2 beer.

beer-gesternte, o.: Sternbild [o.] des Baren; | -kar, vr.: [t] Kothkarren [m.], Schimdkarren [mj; -put, [m.]: Schundgrube [vr.]; -rups, vr.: (ins.) Barenraupe [vr.]; -steker, in.: Schimdfeger [m.], Sehund-könig [m.].

beertje, o.: (der) kleine Bar; (fig. fam.> kleine Schuld [vr.]; een - bij iem. maken: Einem einen kleinen Baren anbinden [onr]. beërven, w. b.: erben, ererben. beërving, vr.: Ererbung [vr.]. beer-vlinder, m.: Zie -rups; [-wortel, m.: (pik.) Barenwurz [vr.].

beest, o.: 1) Bestie [vr.J; (gem.) Schind-\ '    [o.], Schlange [vr.], Hexe [vr.], Furie

[vr.]; 2) [r Thier [oj, Stück [o.j Vieh;3)(in kaartspel Labet [m.]; 4) (in biljartspel:)

Ibegaan, w. b.: (bedrijven:) verüben, begehen [onr.]; (betreden:) betreten [onr.]. I -, w. o.: vor sich gehen [onr.]; iets stil laten -: etwas ungehindert vor sich gehen lassen [onr.]; iemand laten -: Einen machen lassen [onr.]; laat hem maar -: lasse ihn nur machen.

mit.

v r. :

begeesteren, w. b.: begeistern. begeestering, vr.: Begeisterung[vr..L begekken, w. b.: lacherlich machen. begeleiden, w. b.: begleiten. begeleider, m.: Begleiter [m.]. begeleiding, vr.: Begleitung [vr.]. begeleidster, vr.: Begleiterin [vr.]. begenadigen, w. b.: begnaden, be-gnadigen.

begenadiging, vr.: Begnadigung [vr.].

verge-te -: wer

verlassen

Glücksstoss [m.; ö], Sau [vr.; a]; eèn -maken: eine Sau machen; iemand - maken: Einen Labet machen; een - slachten: cin Stück Yieh schlachten; het lieve -: das liebe Thier [T]; zij is een sie ist eine Furie; hij is een er ist eine Bestie.

beestachtig, bv. n.: bestialisch, (fig.) schandlich; I -heid, vr.: (das) Bestiali-sche, (fig.) Schandlichkeit [vr.].

beesteljfk, bv. n.: viehisch; I -heid. vr.: (das) Yiehische.

beestig;, bv. n.: (fam.) schandlich; I -heid, vr.: (fam.) Schandlichkeit [vr.]. beestspel, o.: Labet [o.].

Ibeet, m.: Biss [m.]; een - doen in: einen Biss thun [onr.] in.

Ibeet, vr.: (pik.) Runkelrübe [vr.], Run-kel [vr.]; I -wortel, m.: Zie vr.: beet; -wortelsuiker, vr.: Runkelrübenzucker [m.].

Ibeet, bw. fest; -hebben: (vv.) anbeissen fühlen; iem. - hebben: 1) Einen gepackt haben, 2) Einen angeführt haben; - nemen; beschummeln.

beetje, o.: (weinigje:) Bischen [o.], ein Wenig; (hapje:) Bissen [m.]; alle -s helpen: Alles hiïft; bij -s te gelijk: nach und nach, allmalig; lekkere -s: Leckerbissen [m.mrv.]; van stukje tot -: (fam.) in allen Éinzelheiten.

bef, m.: Baffchen [o.], Baff [m.]. befaamd, bv. n.: 1) berühmt; 2) be-rüchtigt; I -heid, vr.: 1) Berühmtheit [vr.], 2) (der) üble Ruf.

beften, w. o.: ein Baffchen tragen [onr.]; hij beft goed: das Baffchen steht ihm gut. befranjed, bv. n.: befranset. befraiijen, w. b.: befransen. begaafd, bv. n.: begabt; I -heid, vr.: Begabtheit [vr.].

Ibegaan, bv, n.: 1) verübt, begangen; 2) betreten; op den beganen grond: zur ebenen Erde; 3) - zijn mit: Mitleid haben

begaanbaar, bv. n.: gangbar; I -heid, Gangbarkeit [vr.]. begaapster, vr.: Begafferin [vr.]. begaffelen, w. b.: (fam.) fertig krie-gen, machen, thun [onr.]; ik zal het wel zien te -: ich werde es schon machen.

begapen, w. b.: 1) begaffen, angaffen; 2) in den Mund stecken; hij begeert meer dan hij - kan: (fig*.) die Augen sind bei ihm grösser als der Bauch. begaper, m.: Begaffer [m.], Angaffer [m.]. begaping, vr.: Begaffung [vr.], Angaffen [o.].

begeeren, w. b.: verlangen, begehren. begeerig, bv. n.: habsüchtig; - naar: gierig nach; I -heid, vr.: Habsucht [vr.]; -heid naar: Gierigkeit nach,(fig.)Begierde nach.

begeerlyk, bv. n.: 1) begehrenswerth [t]; 2) Zie begeerig; I -heid, vr.: 1) (das) Begehrenswerthe [t]; 2) Zie begeerig-heid.

i begeerte, vr.: 1) Begierde [vr.] (-naar: nach); 2) Verlangen [o.]; wat is er van uwe -: was wünschen Sie?

begeven, w. b.: 1) (weggeven:) ben [onr.]; wie heeft dien post te hat das Ambt zu vergeben ? 2) (verlaten:} [onr.], im Stich lassen [onr.]; de moed begeeft mij: ichverliere denMuth [t]; de hoop begaf mij: ich verlor die Hoff-nung; zijn verstand heeft hem begeven: er hat den Yerstand verloren; mijn gezicht begeeft mij: ich verliere mein Gesicht, meine Augen werden schwach, meine Au-gen lassen mich im Stich. I - (zich), w. w.: sich begeben [onr.]; wij zullen ons naar ’s-Gravenhage -: wir werden uns nach Haag begeben; zij heeft sich in den echt begeven: sie hat sich in den Ehestandbegeben.

begever, m.: (van posten, enz.:) Yer-geber [m.].

begeving, vr.: (van posten, enz.:) Ver-gebung [vr.]. begieten, w. b.: begiessen [onr.]. begieter, m.: Begiesser [m.]. begieting, vr.: Begiessung [vr.]. begietster, vr.: Begiesserin [vr.]. begiftigen, w. b.: beschenken, be-gaben.

begiftiger, m.: Beschenker [m.], Be-gaber [m.].

begiftiging, vr.: Beschenkung [vr.|, Begabung [vr.].

begin, o.: Anfang [m.], Beginn [m.]; in den -ne: im Anfange; van het - tot het einde: vom Anfange bis zu Ende.

beginnen, w. b. en o.: anfangen [onr.], beginnen [onr.].

beginner, m.: Anfanger (vr.: Anfan-gerin).

beginsel, o.: 1) Prinzip [o.; mrv.: -zi-pien], Grundsatz [m.; a]; uit -: aus Prinzip; iemand zonder -en: ein Mensch ohne Grundsatze; 2) Anfang [m.; a]; de vreeze des Heeren is het - der wijsheid: die Got-tesfurcht ist der Anfang aller Weisheit; alle -en zijn moeielijk: aller Anfang ist schwer; de -en der Duitsche taal: die An-fangsgründe [m. mrv.] der deutschen Spra-che; I -loos, bv. n.: ohne Grundsatze;-loosheid, vr.: Mangel [m.] an Grundsatzen.

begluren, w. b.: belauern, begucken, spioniren [ie].

begluring, vr.: Belauern [o.], Begucken [o.].

begluurtler, m.: Belauerer [m.]. begluur ster, vr.: Belaurerin [vr.]. begoochelaar, m.: Yerblender [m.|, Bethörer [m.J.

begoocbelaarster, vr.: Bethörerin [vr.].

begoochelen, w. b.: verblenden, be-thören; iemand -: (fig.) Einem einen blauen Dunst vormachen.

begoocheling, vr.: 1) Yerblendung [vr.], Bethörung [vr.]’; 2) Blendwerk [o.];

3) ïllusion [vr.].

begooien, w. b.: 1) bewerfen [onr.],

van

Ausgabeplan [a]; de - indienen; (stk.) das Budget vorlegen; de - afstemmen: (stk.) Budget verwerf en [onr.]. begruizen, w. b.: (fig.) besudeln.

begrjjnd, bv. begrjjnen,

netzen.

begrüpelyk, bv. n.: begreiflich; I eid, vr.: Begreiflichkeit [vr.], (fig.) Fas-

be-

het

hat geruhet.

(behagen, o.: Gefallen [o.], Wohlge-fallen [o.]; - scheppen (-vinden) in: sein (vr.: ihr) Wohlgelallen liaben an, Yer-gnügen finden [onr.] an.

behakken, w. b.: behauen [onr.]; ten ruwste -: aus dem Groben hauen [onr.].

behalen, w. b.: gewinnen [onr.], da-vontragen [onr.]; er is geen eer aan hem te -: (fam.) es ist nichts mit ihm anzu-' fangen.

behalve, bw. en vz.: 1) ausgenommen, ungerechnet; 2) ausser; - dat: ausserdem, überdies; alles -: durchaus nicht, behandelen, w. b.: behandeln. behandeling, vr.: Behandlung [vr.]. behangen, w. b.: behangen; eene kamer -: ein Zimmer tapezieren. behanger, m.: Tapezierer [m.]. behangei*ij, vr.: 1) Tapezierarbeit [vr.]; 2) (das) Tapezieren.

behangsel, o.: Tapezierung [vr.]; I -papier, o.: Tapetenpapier [o.].

behartigen, w. b.: zu Herzen neh-men [onr.], beherzigen.

behartigenswaardi^, bv. n.: be-herzigungswerth [t], beherzigungswürdig; i -heid, vr.: Beherzigungswürdigkeit [vr.]. behartiger, in.: Beherziger [m.J. behartiging, vr.: Beherzigmng [vr.]. behartigster, vr.: Beherzigerin [vr.J. beheer, o.: Yerwaltung [vr.], Admini-

'vollwerfen [onr.] (- met: mit);2)miteinem W urfe erreichen.

begraafplaats, vr.: Friedhof [m.; ö]> Kirchhof [m.; ö], [s] Begrabnissplatz [in.; a]. begraafster, vr.: Yergraberin [vr.]. begraasd, bn. n.: 1) begrast, mit Gras Bewachsen; 2) abgegraset, abgeweidet; 2) -e boter: frische Maibutter [vr.].

begrafenis, nr.: 1) [s] Begrabniss [o.], Beerdigung [vr.], Bestattung [vr.]; 2) Lei-chenzug [m.; ü]; bedienaar ter -:Leichen-bitter [m.]; -bus, vr. (-fonds, o.): Sterbe-kasse [vr.]; -kosten, m. mrv.: [s] Begrab-nisskosten [vr. mrv.J; -maal, o.: Leichen-mahl [o.], Leichenschmaus [m.; a]; -plechtigheid, vr.: [s] Leichenbegangniss [o.], Lei-ehenfeier [vr.]; -stoet, m.: Leichenzug lm.; ü].

begraven, w. b.: begraben [onr.]; <fig.) vergraben [onr.].

begraver, m.: 1) Leichenbegleiter [m.]; :2) Vergraber [m.].

begraving, vr.: 1) (das) Begraben; :2) Yergrabung [vr.].

begrazen, w. b.: abgrasen, abweiden, begrazing, vr.: Abgrasung [vr.J, Ab-weidung [vr.].

begrenen, bv. n.: thranennass, thra-nenfeucht.

begrensd, bv. n.: begrenzt; (fig.) be-schrankt; I -heid, vr.: (fig.) Beschranktheit tvr.].

begrenzing, vr.: Begrenzung [vr.J; <fig.) Beschrankung [vr.J.

begrimd, bv. n.: Zie begrenen. begrinten, w. b.: mit Kies bedoeken, begrinting, vr.: 1) Bedeckuiig [vr.J mit Kies; 2) Kiesdeeke [vr.].

begrip, o.: Begrirt* [m.]; (fig.) Idee [vr.]; een kort -: ein kurzer Begriff; naar mijn -: meiner Ansicht nach; vlu^ of traag -: schnell oder schwer begreifend; zich een

-    vormen van: sich eine Idee machen von; .alle - te boven gaan: alle Begriffe über-steigen [onr.] ; dat gaat mijn - te boven: dss geht über meinen Yerstand.

begrips, in Sam. I -vermogen, o. :Fas-sungsvermögen [o.], Fassungskraft [vr.;a], Fassungsgabe [vr.]; -verwarring, vr.: Yer-wirrung [vr.] der Begriffe.

begroeid, bn. n.: bewachsen (- met: mit); met vuil -: (fig.) mit eingewurzelter Unreinlichkeit bedeckt; I -heid, vr.: (das) Bewachsensein; (fig.) (die) eingewurzelte Unreinlichkeit.

begroeien, w. b.: bewachsen [onr.], überwachsen [onr.] (- met: mit); met vuil laten -: die Unreinlichkeit einwurzeln lassen [onr.].

begroeiing, vr.: (das) Ueberwachsen;

-    met vuil: (das) Einwurzeln der Unreinlichkeit.

begroeten, w. b.: begrüssen. begroeting, vr.: Begrüssung [vr.]. begrommen, w. b: (iemand:) auszan-Iten, ausschelten [reg. en onr.]; (eenen akker:) mit Fischeingeweiden düngen.

begromming, vr.: 1) Auszanken [o.], Ausschelten [o.]; 2) Düngung [vr.] mit Fischeingeweiden.

begrooten, w. b.: anschlagen [onr.], schatzen, taxiren [ie].

begrooting, vr.: Anschlag [m.; a], Schatzung [vr.J, [ie] Taxirung [vr.]; de staat van -: (stk.) das Budget, der einjahrige das

besudeln. n.: Zie begrenen. w. b.: mit Thranen

-heid, vr.: Begreiflichkeit [vr.], (fig.) Fassungskraft [vr.].

begrypen, w. b.: begreifen [onr.],ver-stehen [onr.]; in zich -: umfassen; dat is er onder begrepen: das ist mit darunter begriffen.

beguiclielaar: Zie begooclielaar. begunstigen, w. b.: begünstigen. begunstiger, m.: Begünstiger [in.], Gönner [m.].

begunstiging, vr.: Begünstigung [vr.]. begunstigster, vr.: Gönnerin [vr.]. begijn, vr.: Begine [vr.]; (iron.) Bet-schwester [vr.], Frömmlerin [vr.]; I -en-hofje, o.: Begrinenkloster [o.; ö].

behaag, in Sam. I -kunst, vr.: Kunst [vr.] zu gefallen; -ziek, bv. n.: gefallsüchtig; -zucht, vr.: Gefallsucht [vr.].

behaaglijk, bv. n.: behaglich, ange-nehm; I -heid, vr.: Behaglichkeit [vr.], An-nehmlichkeit [vr.].

behaard, bv. n.: behaart; I -heid, vr.: Behaartheit [vr.]. behageld, bv. n.: behagelt. behagelen, w. b.: behageln. Ibeha'gen, w. b.: gefallen [onr.]; iemand -: Einem gefallen [onr.]. I -, w. onpers.: 1) belieben, wollen; 2) geruhen; zooals u behaagt: wie es Ihnen beliebt, wie Sie wollen, wie es Ihnen gefallt, nach Ihrem Belieben; als het u behaagt: wenn es 111-nen gefallig ist, wenn Sie wollen; als het Gode behaagt: so Gott will; het behage Uwer Majesteit: Eure Majestat geruhen; heeft den koning behaagd: der König

beheksen, w. b.: behexen. beheksing, vr.: Behexung [vr.]. behelpen (zich), w. w.: sichbehelfen [onr.]; zich sehraaltjes -: sich kümmerlich behelfen [onr.]; zich met leugens -: sich mit Lügen behelfen [onr.].

o.: Schutz-zaam-

sei

n,

Ibehouden, w. b.: 1) behalten [onr.]; onderzoekt alle dingen en behoudt het goede: prüfet Alles und das Beste behal-tet; 2) erhalten [onr.], retten. behoudend, bv.n.: (stk.) konservativ. behoudenis, vr.: 1) (theo.) Seligkeit [vr.]; 2) Zie behoud.

behoudens, bv. n.: unbeschadet [2]y vorbehaltlich [2].

behouder, m.: (fig.) Erretter [m.];, (stk.) Konscrvative [m.].

behouds, in Sam. 1 -man, m.: Konserva-tive [m.]; -partij, vr.: konservative Partei [vr.].

behouwen, w. b.: Zje behakken. behuild, bv. n.: thranennass, thranen-feucht.

behuisd, bv. n.: gehauset; klein-zijn: wenig Raum haben, enge wohnen; ruim -zijn: raumlich wohnen.

'behuizing-, vr.: Behausung [vr.]. behulp, o.: (hulpmiddel:) Behelf [m.]T, Hülfsmittel [o.]; (hulp:) Hülfe [vr.]; met -van : mit Hülfe [2] * dat dient slechts tot -: das ist nur ein Hülfsmittel.

behulpzaam, bw.: behülflich; iem. -zijn: Einem behülflich sein (- in: bei; -tot, - om te: zu). I -, bv. n.: hülfreich:iem. de behulpzame hand bieden: Einem hülf-reiche Hand leisten; I -heid, vr.: Hülflei-

uw

stration [vr.]; slecht üble Yerwaltung; het - voeren: walten; het - voeren over: walten über, verwalten; I -voerder, m.: Yerwalter [m.]; -voering, vr.: Yerwaltung [vr.].

beheerder, m.: Yerwalter [m.]. beheeren, w. b.: (iets:) verwalten; (iemand:) regieren, treiben [onr.]; wat beheert u: was fehlt Ilinen?, was haben Sie vor?; ik weet niet wat hem beheert: ich weiss nicht was ihn treibt (oder: was er vorhat, oder: was ihm fehlt); de duivel beheert hem: der Teufel regiert ihn.

beheerschen, w. b;: beherrsehen: (tik.) regieren. i - (zich), w. w.: sich be-herrschen; zich zelven weten te -: sich selbst zu beherrsehen wissen [onr.], Herr seiner selbst sein.

beheerscher, m.: Beherrscher [m.]. beheerscheres, vr.: Beherrscherin [vr.].

beheersching, vr.: Beherrschung[vr.]; (tik.) Regierung. [vr.1.

behelzen, w. b.: enthalten [onr.]. behendig, bv. n.: behende, gewandt;

I -heid, vr.: Behendigkeit [vr.], Gewandt-heit [vr.].

behept, bv. n.: behaftet (-met: mit); I -heid, vr.: (das) Behaftetsein.

behoed, in Sam. I -middel, mittel [o.]; -zaam, bv. n.: behutsam; -heid, vr.: Behutsamkeit [vr.]. behoeden, w. b.: behüten(-voor: vor). behoeder, m.: Behüter [m.]. behoeding, vr.: Behütung [vr.]. behoedster, vr.: Behüterin [vr.]. behoefte, vr.: [s] Bedürfniss [o.]; gebrek:) Mangel [m.]; - .hebben aan iets:

1)    etwas bedürfen, einer Sache bedürftig etwas brauchen, 2) Mangel leiden

[onr.] an; zijne -n doen: (gem.) seine Nothdurft [t] verrichten; uit -: 1) aus Noth [t), 2) aus Armuth [t]; uit - aan: aus Mangel an.

behoeftig, bv. n.: dürftig; -e omstandigheden: dürftige Umstande; I -heid, vr.: Dürftigkeit [vr.].

behoeve, m.: Behuf [m.]: ten - van: zum Behuf e [2], behufs [2]; ten uwen Ihrethalben, um Ihretwillen; te mijnen -: meinethalben, um meinetwillen.

behoeven, w. b.: brauchen; gij behoeft niet te vragen: Sie brauchen nicht zu fra-gen. I -, w. o.: nöthig [t] sein; dat behoeft niet: das ist nicht nöthig [t].

Ibehooren, w. o.:    1) gehören [3];

2)    sollen, inüssen [onr.]; dat behoort niet daarbij: das gehort nicht dabei; men behoorde niet te vergeten: man sollte nicht vergessen. I -, w. onpers.: sich gehören, sich gebühren; zooals het behoort: wie sich’s gehort, wie sich’s gebührt: niet tot de zaak behóorende: nicht zur Sache gehorig.

Ibehooren, z. n. o.: (das) Gehorige; naar -: wie sich’s gebührt, wie sich’s gehort.

behoorlijk, bv. n.: gehorig; (fig.) an-standig ; I -heid, vr.: Gehörigkeit [vr.], (fig.) Anstandigkeit [vr.].

behoud, o.: 1) Erhaltung [vr.], Rettung: [vr.], Sicherheit [vr.]: tot - van lijf en leven : um Leib und Leben zu behalten (oder: zu retten); zijn - zoeken in: sein Heil su-chen in: 2) Beibehaltung [vr.]; met - van traktement: mit Beibehaltung des Gehalts ;

3) (stk.) Konservatism [m.]. Zie behouds.'

Ibehouden, bv. n.: 1) wohlbehalten; 2) gerettet, ausser Gefahr; - en wel: (fig.) frisch und gesund; in - haven zijn: im sichern Hafen sein.

stillig* [yr.].

behuweiyken (behuwen), w. b.: er-heirathen [t], erfreien, durch Heirath [tl erlangen.

beide, bv. n.: beide; de - broeders: die beiden Brüder; aan - kanten: zu beiden Seiten. I -, vgw.: sowohl; - jong en oud: sowohl junge als alte Leute, nicht nur junge sondern auch alte Leute.

Ibeiden, tw.: Beide; alle -: alle Beide; wij -: wir Beide: wij zijn met ons -: wir sind tunserer zwei; wie van -?: wer von Beiden?; wie van ons -: wer von uns Beiden; een van -; einer (vr.: eine; o.: eins) von Beiden; geen van -: keiner (vr.:. keine; o.: keins) von Beiden.

Ibeideu, w. o.: warten. ! -, w. b.: war-ten auf.    .

beider, 2e nmv.: beider, von Beiden;

-    vriend: der Freund von uns Beiden ;

-    ouders: die Eltern von euch Beiden; I -hande (-lei), bv. n.: beiderlei (van -lei kunne: beiderlei Geschlechts); -zijdsch, bv. n.: beiderseitig; -zijds, bw.:beiderseits.

beieraar, m.: 1) Glockenlauter [m.]; 2) Glockenspieler [m.]; 3) (pop.) Beierer [m.].

Ibeieren, w. o.: 1) mit den Glocken lauten, die Glocken ertönen lassen [onr.];

2)    das Glockenspiel ertönen lassen [onr.]:

3)    (pop.) beiern.

IBeieren, o.: (adk.) Baiern [o.]; Beier,, m.: Baier [m.]; Beiersch, bv. n.: baierisch:, Beiersche, vr.: Baierin [vr.].

ril

' verleumden. i ansetzen, kah-

bekallen, w. b.: bekanten, w. o.:

men.

bekampen, w. b.: bekampfen. bekamper, m.: Bekampfer. [in.], bekamping, vr.: Bekampfung [vr.]. bekeerde, m. en vr.: Zie bekeerling, bekeerder, m.: Bekehrer [m.]. bekeering, vr.: Bekehrung [vr.]. bekeerling, m. en vr.: (der, die) Be-kehrte.

bekeerster, vr.: Bekehrerin [vr.]. bekend, bv. n.: bekannt; - maken: bekannt machen; zich - maken: sich bekannt machen; zich - maken met: sich be-,kannt machen mit; - worden: bekannt

mit); - j wie der

-en weg

[m.]; s, o.:

(fifir.)

[vr.].

bekladster, vr.: Bekleckserin [vr.]; (fig.) Yerleumderin [vr.]. beklag, o.: 1) Klage [vr.]; zijn (haar)

-    doen: sich beklagen; ;2) Mitleid [o.]; in

-    zijn: bemitleidet werden [onr.],    : : ~

len Seiten unterstützt werden [onr.].

beklagen, w. b.: 1) bejammern; 2)be-mitleiden; het zich te laat -: e-s zu spat bereuen. I - (zich), w. w.: sich beklagen (- over: über).

beklagens, in Sam. I -waard (-waar-

beiering, vr.: 1) Glockengelaute [o.]; 2) Glockenspiel [o.]; 3) (pop.) Beiern [o.], beierd, m.: Zie baaierd, beitel, m.: Meissel [m.]. beitelen, w. b.: meisseln [o.], beiteling, vr.: Meisseln [o.], bejaagster, vr.: Jagerin [vr.] (- van: nach).

bejaard, bv. n.: bejahrt; l -heid, vr.: (das) hohe Alter.

bejag-, o.: Trachten [o.] (-van: nach), ,Nachtstrebung [vr.] [2).

bejagen, w. b.: (jag.) bejagen [reg.] ■ir van: [2]); (fig.) jagen [reg.] (-van: naeh), trachten (- van: nach), nachstreben (van: [2]).

bejager, m.: (jag.) Jager [m.] (- van: in:); (fig.) Jager [m.] (-van: nach).

bejaging, vr.: 1) Bejagen [o.] [2]; 2) Jagen (o.: nach).

bejammeren, w. b.: bejammern. bejammerenswaardig, bv. n.: be-

jammernswerth [t], bejammernswürdig; i -heid, vr.: Bejammernswürdigkeit [vr.]. bejammering, vr.: Bejammern [o.], bejankt, by. n.: (gem.) thranennass, thranenfeucnt.

bejegenen, w. o.:begegnen [3]; iemand -: Einem begegnen. I -, w. b.: behandeln [4]; iem. -: Einen behandeln.

bejegening, vr.: 1) Begegnung [vr.]; 2) Behandlung [vr.].

bek, m.: (vog.) Schnabel [m.; a]; (drk. fig.) Manl [o.; a]; hard in den -: (van paarden:) hartmaulig; zacht in den -: weichmaulig; een - als een hooischuur: ein grosses Maul; aan iem. een - geven: Einen anschnauzen; aan iem. een slag voor zijn - geven: Einem aufs Maul schlagen [onr.]; iem. den - snoeren: Einem das Maul stopten zijn - houden: das Maul halten [onr.]. Zie mrv. bekken; I -af, bv. n.: ganz erschöpft, todmüde.

bekaaid, bv. n. en bw.: 1) verdorben, faul; -e visch; faule Fische [m. mrv.]; -v!oesch: faules Fleisch [o.]; 2) verdutzt, verblütft; - wegkomen: schlecht wegkommen [onr.], mit Schimpf und Schande da-vonkommen [onr.]; I -heid, vr.: 1) Faule [vr.], 2) Yerbliifftheit [vr.].

bekaaind, bv. n.: kahmig; I -heid, vr.: Kahmigkeit [vr.].

bekaden, w. b.: mit Kaien versehen [onr.].

bekakken, w. b.: (gem.) bekacken, be-scheissen [onr.].

bekakt, bv. n.: (gem.) bekackt, be-schissen; (fig.) Zie no. 2 bekaaid, bekalken, w. b.: bekalken (ook akk.). bekalking, vr.: Bekalken [o.] (ook akk.).

werden [onr.]; - zijn: bekannt sein (- met: als de bonte hond: (spr.) bekannt bunte Hund: naar den vragen: sich nach dein was man schon weiss erkundigen.

bekende, m. en vr.: (der, die) Be-kannte.

bekendheid, vr.: 1) (ruchtbaarheid:) Bekanntheit [vr.]; 2) [s] Kenntniss [vr.] (-met: von).

bekend-maker, m.: 1) Bekanntma-cher [m.], 2) Anzeiger [m.]; l-making, vr.: Bekanntmachung [vr.]; -wording, vr.: Be-kanntwerden [o.].

bekennen, w. b.: (i. a. b.) bekennen [onr.].

bekenner, m.: (i. a. b.) Bekenner [m.]. bekenning, vr.: (i. a. b.) Bekennen [o.], bekentenis, vr.: Bekenntniss [o.], Ge-standniss [o.], Eingestandniss [o.]. (*).

beker, m.: Becher [m.]; den - lichten : bechern. bekeren, w. o.: bechern. beker-spel, o.:Becherspiel [o.]; l-vor-mig, bv. n.; becherförmig. bekeurder, m.: zie beboeter. bekeuren, w. b.: (wegen einerUeber-tretung) zur Strafe ziehen [onr.]. bekeuring, vr.: Zie beboeting. Ibekken, o.: (i. a. b.) Becken [o.]; de -s slaan: (muz.) die Becken (die Cymbeln) schlagen [onr.].

Ibekken, m. mrv.: Zie bek. bekkeneel, o.: Schadel [m.], Hirn-sehadel [m.[, Hirnschale [vr.]; I -berg, m.: (bijb.) Schadelstatte [vr.], Kreuzberg " -naad, m.: Schadelnaht [vr.: a]; -vlie (ontl.) Schadelhaut [vr.; a].

bekkenist, m.: (muz.) Bekkenschla-ger [m.], Cymbelnschlager [m.].

bekken-meter, m.: (vlk.) Becken-messer [m.]; I -slager, m.: (muz.) Becken-schlager [m.], Cymbelnschlager [m.].

bekken-snyden, w. o.: mit Messern fechten [onr.], drauflos schneiden [onr.]; I -snijder, m.: Messerheld [m*]; -trekken, w. o.: Gesichter schneiden [onr.], dasMau! verzerren; -trekker, m.: (Einer) der Gesichter schneidet.

beklaagde, m. en vr.: (der, die) Be-klagte.

beklaaglek, bv. n.: bedauernswürdig; I -heid, vr.: Bedauernswürdigkeit [vr.].

beklaagster, vr.: Bedaurerin [vr.]; (rcht.) Klagerin [vr.].

bekladden, w. b.: beklecksen, beklec-ken; (fig.) anschwarzen, verleumden.

bekladder, m.: Bekleckser [m.]; (fig.) Yerleumder [m.].

bekladding, vr.: Beklecksen [o.]; Anschwarzung [vr.J, Yerleumdung von vie-

(*) [nis],... [nis],... [nis].

dig), bv. n.:bedauernswerth[t],bedauerns- Kürze [vr.], (fig.) Gedrangtheit [vr.],(ook:) würdig; -waardigheid, vr.: Bedauernswür- Enge [vr.].

digkeit [vr.].    beknorder, m.: Auszanker [mj.

beklager, m.: Bedauerer [m.]; (rcht.) beknorren, w. b.: auszanken, aus-Rlager [m.].    schelten [reg. en onr.].

beklant, bv. n.: Runden (Rundschaft) beknorring, vr.: 1) Auszanken [o.], habend, besucht; druk -: viele Runden Ausschelten [o.],; 2) (der) derbe Yerweis. <eine starke Rundschaft, den Zulauf) ha-    beknorster, vr.: Auszankerin [vr.].

bend, sehr besucht; I -heid, vr.: Rund-    bekocbt, bv. n.:angeführt(-aan:rnit):

schaft [vr.], Besuchtheit [vr.]; een goed -e ik ben er een gulden aan -: ich habe es winkel: ein Laden [mrv.; a] der viele ein Gulden zu theuer [t] gekauft; ik ben er Rundschaft hat (oder: der den Zulaufhat).    niet aan -:ichhabees nicht zu [t] theuer,

beklappen, w. b.: Zie verklappen.    (fig. fam.) [ie] ruiniren (arm machen) wird

I w. o.: w. w.:

beklauteren, w. b.: beklettern, be-    es mich nicht. I -, v. dw.: Ziebekoopen.

steigen [onr.].    bekoelen, w. b.: abkühlen. i

beklautering, vr.: Beklettern [o.], abkühlen sich abkühlen. I -(zich), Besteigung [vr.].    sich erkalten.

bekleeden, w. b.: (i. a. b.): bekleiden;    bekoelend, bv. n.: abkühlend.

iemands plaats -: Eines Stelle vertreten    bekoeling, vr.: Abkühlung [vr.].

[onr.].    bekoken, w. b.: anzetteln, überlegen.

bekleeder, m.: Bekleider [m.]; - van bekoking, vr.: Anzettelung [vr.], Ue-iemands plaats: Stellvertreter [m.].    berlegung [vr.].

bekleeding, vr.: (i. a. b.) Bekleidung bekomen, w. b.: bekommen [onr.], er-[vr.]; - van iemands plaats: Stellvertretung halten [onr.], erlangen. I -, w. o.: bekom-jyr.].    men [onr.]; - van: sich erholen von.

bekleedsel, o.: Bekleidung [vr.].    bekoming, vr.: 1) Bekommen [o.], Er-

bekleedster, vr.: Bekleiderin [vr.]; langung [vr.]; ter - van ....: um .... zu - van iemands plaats: Stellvertreterin [vr.]. bekommen; 2) Wiederherstellung [vr.]: na beklemd, bv. n.: beklemmt, beklom- - van den schrik, zeide ik: nachdem ich men, eingeklemmt; ik voel mij zeer -: mir    mich von    dem Schrecken erholt hatte sagte

ist so beklommen; mijn hart is -:dasHerz    ich; na -    van den schrik zal ik dadelijk....:

n er-

ist mir beklemmt; een -e toestand: be- nachdem ich mich von dem Schrecke klemmte Umstande [mrv.] einebeklemmte holt habe werde ich augenblicklich .... Lage; eene-e borst: eine beklemmte Brust bekommerd, bv. n.: 1) bekümmert, £ü]; de -e breuk: (hik.) der eingeklemmte    besorgt;    zich - maken: sich besorgt ma-

Bruch [ü]; I -heid, vr.: Beklemmtheit [vr.],    chen; 2)    kümmerlich; -e omstandigheden:

Beklommenheit [vr.].    kümmerliche Umstande; I -heid, vr.: Zie

dat

beklemmen, w. b.: beklemmen [reg. bekommernis, en onr.].    bekommeren, w. b.: kümmern;

beklemming, vr.: Beklemmung [vr.], bekommert mij volstrekt niet: das küm-Beklommenheit [vr.]; eene eeuwige-: (rcht.) inert mich gar nicht. I - (zich), w. w.: sich ein ewiger Erbpacht.    bekümmern, sich kümmern (- over: über;

beklimmen, w. b.: besteigen [onr.];    - om: um).

(mil.) stürmen bestürmen, (niit Leitern) bekommering: Zie bekommernis, ersteigen [onr.].    bekommerlek, bv.    n.: kümmerlich;

beklimmer, m.: Besteiger [m.]; (mil.) | -heid, vr.: Rümmerlichkeit [vr.]. Bestürmer [m.].    bekommernis, vr.:    [s] Rümmerniss

beklimming, vr.: Besteigung [vr.];    [vr.], [s] Bekümmerniss [vr.].

(mil.) Bestürmung [vr.].    bekomst, vr.: Genüge [vr.]; zijne -

beklimster, vr.: Besteigerin [vr.].    hebben: genug habeu; ik heb er mijne -

beklinken, w. b.: (tecli.) nieten, ver- van: (fig.) ich habe genug davon. nieten; (fig. fam.) in Ordnung bringen [onr.], bekonkelaar, m.: Anzettler [m.]. abmachen.    bekonkelaarster,    vr.: Anzettlerin

beklonken, bv. n.: abgemacht.    [vr.].

beklonteren, w. b.: beklunkern.    bekonkelen, w. b.: anzetteln, über-

beklontering. vr.: 1) Beklunkern [o.]; legen.

2) (das) Beklunkertsein.    bekonkeling, vr.: Anzettelung [vr.],

beklijven,    w.    o.:    bekleiben; blijven Ueberlegung [vr.].

doet -: (spr.) was bleibt bekleibt.    bekookt, v. dw.: überlegt.

beklyving, vr.: Bekleiben [o.].    bekoopen, w. b.: büssen für, büssen;

beknabbelen, w. b.: knaupeln an, hij moest het met den dood -: er musste benagen.    mit dem Lebeu dafür büssen, er musste es

beknabbeling, vr.: (das) Rnaupeln mit dem Leben büssen, er musste seinLe-{van: an).    ben dabei lassen.

beknellen, w. b.: beklemmen [reg.en bekoorder, m.: Yersucher [m.] (ook onr.].    theo.).

beknelling, vr.: Beklemmung [vr.].    bekoorlijk, bv. n.: reizend; I -heid,

beknibbelen, w. b.: abdingen [onr.], vr.: Reiz [m.]. abfeilschen; iemand eene halve mark -:    bekoorster, vr.: 1) Zauberin [vr.];

Einem eine halbe Mark    abdingen.    2) Yersucherin [vr.].

beknibbeling, vr.: Abdingen [o.] (- bekoren, w. b.: entzücken; (theo.) ver-van iemand: bei Einem; - van eenige pen- suchen.

ningen: von einigen Pfennigen).    bekoring, vr.: Entzückung [vr.]; (fig.)

über-

beknopt, bv. n.: kurzgefasst, kurz; Reiz [m.]; (theo.) Versuchung [vr.].

(fig.) gedrangt; (ook:) enge; I -heid, vr. bekorsten, w. b.: bekrasten,

1) Bekratzung

w. w.:

bel, vr.: Schelle [vr.], Klingel [vr.]; (fig. fam.) übervolles grosses Glas [o.]T Humpen [m.]; (oorbel:) Ohrgehange [o.]; aan de - trekken: an der Schelle klingelnv die Klingel ziehen [onr.], klingeln; de kat binden: (spr.) der Katze die Schelle

krüsten. I -(zich), w. w.: sicli bekrasten.

bekorsting, vr.: Bekrustung [vr.], TJeberkrustung [vr.].

bekorten, w. b.: abkürzen; (fig.) einschranken, beschranken. Zie het w. b. verkorten.

bekorter, m.: (b. v. van een boek:) Abkürzer [m.]; (fig.) Einschranker [m.], Beschranker [m.].

bekorting, vr.: Abkürzung [vr.]; (fig.) Einschrankung [vr.], Beschrankung [vr.]. Zie verkorting.

bekostigen, w. b.: die Kosten .....

bezahlen; de reis -: die Kosten der Reise bezahlen; alles -: alle Kosten bezahlen.

bekostiger, m.: Bezahler [m.] der Kosten.

bekostiging, vr.: Bezahlung [vr.] der Kosten.

bekostigster, vr.: Bezahlerin [vr.]. bekrabbelen, w. b.: bekratzen; papier -: Papier bekritzeln.

bekrabbeling, vr.:

[vr.]; 2) Bekritzeln [o.], bekrabben, m. b.: bekratzen. bekrachtigen, w. b.: bestatigen. bekrachtiger, m.: Bestatiger [m.]. bekrachtiging, vr.: Bestatigung [vr.]. bekransen, w. b.: bekranzen. bekransing, vr.: Bekranzung [vr.]. bekrassen, w. b.: bekratzen. bekrassing, vr.: Bekratzung [vr.]. bekreten, bv. n.: thranennass, thra-nenfeucht.

bekreunen (zich), w. w.: Zie w. w. bek om in eren.

bekribben, w. b.: (dijken:) mit Krippen versehen [onr.].

bekrimpen, w. b.: einschranken; zijne uitgaven -: seine Ausgaben einschranken. I - (zich), w. w.: sich einschranken; zich zeer moeten -: sehr eingeschrankt leben mussen [onr.].

bekrimping, vr.: Einschrankung [vr.]. bekrompen, bv. n.: beschrankt; - in het geven: karg im Geben; I -heid, vr.: Beschranktheit [vr.], (in het geven:) Karg-heit [vr.].

bekronen, w. b.: kronen, bekronen, bekrone r, m.: Bekröner [m.]. bekroning, vr.: Bekrönung [vr.]. bekroonde, m. en vr.: (der, die) Be-kr önte.

bekroonster, vr.: Bekrönerin [vr.]. bekroosd, bv. n.: mit Wasserlinsen bedeckt, (pop.) mit Entenflott bedeckt; I -heid, vr.: Bedeektsein [o.] mit Entenflott.

bekrozen, bv. n.: russig; I -heid, vr.: Russigkeit [vr.]. bekruiden, w. b.: würzen. bekrnider, m.: Würzer [m.]. bekruiding, vr.: ‘Würzung [vr.]. bekruien, w. b.: mit einem Schubkar-ren befahren [onr.].

bekruiing, vr.: Befahrung [vr.] (van eenen weg: eines Weges) mit einem Schubkarren.

bekruipen, w. b.: bekriechen [onr.]; (fig.) anwandeln; de lust mocht hem -om....: die Lust konnte ihn anwandeln um.

bekruiping, vr.: Bekriechen [o.]; (fig.) Anwandlung [vr.]. bekruisen, w. b.: bekreuzen. I - (zich), sich bekreuzen, sich kreuzen; (hist.) das Kreuz nehmen [onr.].

hekruising, vr.: Bekreuzung [vrj. bekrjjgeu, w. b.: (dk.) bekriegen. bekrnten, w. b.: mit Thranen benet-zen; (fig.) beweinen. bekuipen, w. b.: Zie bekonkelen, bekwaam, bv. n.: (knap:) tüchtig: (geschikt:) geschickt (- tot: zu); (bevoegd:) fahig (- tot, - om te: zu); altijd nuchter en -: immer nüchtern und geschickt; ter bekwamer ure: zu gelegener Zeit; iemand - maken tot: Einen befahigen zu; I -heid, vr.: 1) Tüchtigkeit [vr.], 2) Geschicktheit [vr.], Geschicklichkeit [vr.]. 3) Fahigkeit [vr.]; -heden, v. mrv.: Fahigkeiten [vr. mrv.]r Kenntnisse [vr. mrv.], Talente [o. mrv.]; -making, vr.: (rcht.) Befahigung [vr.].

bekwamelük, bw.: geschickt, aufge-schickte Weise.

bekwamen, w. b.: (voor een examen:} vorbereiten; (in een of ander:) geschickt machen. I - (zich), w. w.: 1) sich vorbereiten (- voor, - tot: zu); 2) sich ausbilden.

bekwaming, vr.: 1) Vorbereitung [vr.]; 2) Ausbildung [vr.]. bekwjjlen, w. b.: begeifern. bekwpling, vr.: Begeiferung [vr.]. bekjjfster, vr.: Auszankerin [vr.]. bekijk, o.: Begucken [o.]; veel -s hebben: Aller Augen auf sich ziehen [onr.].

bekijken, w. b.: besehen [onr.]; (fam.) begucken.

bekjjker, m.: Begueker [m.]. bekijven, w. b.: auszanken, durch-hecheln.

de - aan anhangen.

belaagster, vr.: 1) Nachtstellerin [vr.]; 2) Verleumderin [vr.].

belabberd, bv. n.: (pop.) erbarmlich; I -heid, vr.: Erbarmlichkeit [vr.].

belachelijk, bv. n.: lacherlich; l-heid^ vr.: Lacherlichkeir [vr.J. belachen, w. b.: belachen. belaelier, m.: Belacher [m.]. belaebing, vr.: Belachen [o.], belacbstér, vr.: Belacherin [vr.]. beladderen, w. b.: mit Leitern erstei-gen [onr.] stürmen. beladdering, vr.: (das) Stürmen. belatlen, w. b.: beladen, belagen, w. b.: nachstellen [3]; (fig.) ver-leumden.

belager, m.': Nachsteller Tm.]; (fig.) Yer-leumder [m.].

belaging, vr.: Nachstellung [vr.]; (fig.) Yerleumdung [vr.]. belakken, w. b.: verleumden. belakker, in.: Yerleumder [m.]. belakking, vr.: Yerleumdung [vr.]. belakster, vr.: Yerleumderin [vr.]. belanden, w. o.: anlanden; wij weteir niet waar wij - zullen: (fig.) wir wissen [onr.] nicht was aus uns werden wird; waar is hij beland: (fig.) wo ist er ge-blieben ?

belang, o.: 1) (gewicht:) Bedeutung [vr.], Wichtigkeit [vr.J, Belang [in.]; van -: von Belang, von Bedeutung; 2) (aangelegenheid; voordeel; deelneming:) Interesse [o.]; - hebben bij: interessirt’ [ie] sein bei>

betheiligt [t] sein bei; geen - hebben bij: kein Interesse haben bei; - stellen in iets: sich etwas angelegen sein lassen [onr.]; wij stellen er - m: es interessirt [ie] uns; in het - van: im Interesse [2]; in uw -: in Ihrem Interesse; iemands -en behartigen: für Jemands Interesse sorgen; zijn - uit het oog verliezen: sein Interesse aus den Augen verlieren [onr.].

belangeloos, bv. n.: uneigennützig;

(fig.) unparteiisch; I -heid, vr.: Uneigennüt-zigkeit [vr.], (fig.) Unparteilichkeit [vr.].

belangen, w. b.: anbelangen, betreffen [onr.].

belangende, vz.: in Betreff [2]. belanghebbende, m. en vr.: (der, die) Betheiligte [tj.

belangrijk, bv. n.: 1) belangreich, wichtig; 2) bedeutend; I -heid, vr.: 1) Wich-tigkeit [vr.], 2) Bedeutende [o.].

belang-stellend, bv. n.: theilneh-mend [t]; -stelling, vr.: [T] Theilnahme [vr.], Interesse [o.]; -wekkend, bv. n.: interessant; -wekkendheid, vr.: Interessante [o.]; -zoekend, interessirt [ie], selbstsüchtig;

-zoeker, m.: Selbstsüchtige [m.], Selbst-süchtler [m.]; -zoekerij, vr.: Selbstsüchtelei [vr.], Selbstsucht [vr.]; -zucht, vr.: Selbst-sucht [vr.], Selbstsüchtigkeit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: selbstsüchtig.

belappen, w. b.: (kleedingstukken:) beflicken; iemand - en benaaien: für die Ausbesserung Eines Kleider und Wasche sorgen.

belastbaar, bv. n.: steuerpflichtig;

I -heid, vr.: Steuerpflichtigkeit [vr.].

belasten, w. b.: 1) (belasting heffen van:) besteuern; 2) (een last leggen op:) bebürden; 3) (tot last zijn, lastig vallen:) belastigen; 4) (in last geven aan iem.:

Einen ) beauftragen [onr.] mit; 5) (gebieden, bevelen:) befehlen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich belastigen mit, übernehmen [onr.]; ik heb mij daarmede belast: ich habe das übernommen.

belaste raar, m.: Verleumder [m.]. belasteraarster, vr.: Yerleumderin[vr.]. belasteren, w. b.: verleumden. belastering, vr.: Yerleumdung [vr.]. belasting, vr.: 1) (hetbelasting-leggen op:) Besteuerung [vr.; 2]; 2) Steuer [vr.],

Abgabe [vr.]; grond-: Grundsteuer [vr.];

- op wijn: Weinsteuer [vr.]; - op den in-Einfuhrzoll [m.]; aanslag in de Steueranschlag [m.; a]; vrijdom van‘ -: Steuerfreiheit [vr.]; kohier der -en: Steuer-buch [o.; ü]; ontvanger der -en: Steuer-emnehmer [m.]; kantoor der -en: Steuer-amt [o.; a]; I -biljet, o.: Steuerschein[m.], Steuerzettel [m.]; -kantoor, o.: Zie 2 reg. hooger; -schuldige, m. en vr.: (der, die) Steuerpflichtige. belatten, w. b.: belatten, belatting, vr.: 1) Belattung [vr.];2)Lat-tenwerk [o.].

beleedigen, w. b.: beleidigen; (fig.) verletzen.

beleedigend, bv. n.: beleidigend;

(fig.) verletzend.

beleediger, m.: Beleidiger [m.]; (fig.)

Yerletzer [m.].

beleediging, vr.: Beleidigung [vr.];

(fig.) Yerletzung [vr.].

beleedigster, vr.: Beleidigerin [vr.];

(fig.) Yerletzerin [vr.].

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

voer:

eine

mAMËLüög.

4y

BELET.

Ibeleefd, bv. n.: höflich, artig; I -heid, vr.: Höflichkeit [vr.], Artigkeit [vr.];-heids-halve bw.: aus Höflichkeit; -heidsvorm, m.: Höflichkeitsform [vr.].

Ibeleefd, v. dw. en bv. n.: erlebt; nooit -: nie erlebt.

beleemen, w. b.: belehmen. beleener, m.: 1) (hist.) Belehner [m.], Lehnsherr [m.];    2) (pandgever:) Yer-

pfander [m.J, (lombardhouder:) Pfand-leiher [m.].

beleening, vr.: 1) (hist.) Belehnung (- met: mit); 2) (inpandgeving:) Yerpfan-dung [vr.], (geldschieting op:) (die) An-nahme [2] als Pfand.

beleenster, vr.: 1) (hist.) Belehnerin [vr.], Lehnsfrau [vr.]; 2) Yerpfanderin [vr.].

beleeren (d. i. met kleder bekleeden), w. b.: beledern.

beleg:, o.: Belagerung [vr.]; staat van -: Belagerungszustand [m.]; het - opslaan voor eene stad: eine Stadt belagern; het - doorstaan: die Belagerung aushalten [onr.]; het - opbreken: die Belagerung auf-heben [onr.]; I-balk, m.:'Querbalken [m.].

belegen, bv. n.: (van wijn:) abgele-gen, abgelagert; (fig.) alt; (van brood:) altbacken; I -heid, vr.: 1) Abgelagertsein [o.], 2) Altheit [vr.], 3) Altbackenheit [vr.]. belegeraar, m.: Belagerer [m.]. belegerden, m. mrv.: Belagerten. belegeren, w. b.: belagern. belegering, vr.: Belagerung [vr.]. beleggen, w. b.: belegen (-met: mit); geld -: Geld anlegen; eene vergadering -:

Yersammlung berufen [onr.]; eene vergadering van den stedelijken raad -: den Stadtrath [-rat] zusammenberufen [onr.]. belegger, n.: (van geld:) Anlegger [m.]. belegging, vr.: Belegung [vr.1 (- met: mit); (van vergaderingen:) Zusammenbe-rutung [vr.]; (van geld:) Anlegung [vr.]; Anlegen [o.].

beleg-liout, o. (-klamp, m.): Klampe[vr.]. belegsel, o.: (kim.) Belege [o.], Besatz [m.; a].

belegstuk, o.: Zie belegsel, beleid, o.:    1) Geschicklichkeit [vr.];

2) Umsicht [vr.], Klugheit [vr.], Behutsam-keit [vr.]; 3) (bestuur:) Yerwaltung [vr.];

I -vol, bv. n.: klug (bw.: klüglich).

belekken, w. b.: 1) betriefen [reg. en onr.], auf .... herabtröpfeln; 2) Zie het w. b. belikken.

belemmeraar, m.: Hinderer [m.]; (fig.) Lahmer [m.].

belemmeren, w. b.: hindern (- in: an); (fig.) lahmen.

belemmering, vr.: 1) Hinderung [vr.]; 2)    [s] Hinderniss [o.]; (fig.) Lahmung

[vr.]; eene - in de spraak: (fig.) eine schwere Zunge.

belenden, w. o.: grenzen an, stossen [onr.] an.

belendend, bv. n: angrenzend, nebenan liegend.

belending, vr.: Angrenzung [vr.]. belet, o.: Yerhinderung [vr.]; - hebben: nicht zu sprechen sein; geen - hebben: zu sprechen sein; - geven aan iem.: Einen nicht empfangen [onr.]; - krijgen: nicht empfangen werden [onr.]; - vragen bij iemand: 1) fragen [reg.] ob Jemand zu sprechen sei, 2) sich bei Einem einla-den [onr.].

[m.; a],

bellettrie, vr.: Belletristik [vr.]. bellettrist, m.: Belletrist [m.]. bellettristiseh, bv. n.: belletristisch. beloerder, m.: Belauerer [m.]. beloeren, w. b.: belauern. beloering, vr.: Belauern [o.], beloerster, vr.: Belaurerin [vr.]. belotte, vr.: Yersprechen [o.]; het Land -: (bijb.) das gelobte Land; - maakt schuld: (spr.) Yersprechen macht Schulden; ijdele -n: leere Yersprechungen. beloftenis, vr.: Zie belofte, beloken, bv. n.: geendet; (fig.) trübe; - Paschen: der erste Sonntag nach Ostern.

belommerd, bv. n.: schattig; I -heid, vr.: Schattigkeit [vr.]. belommeren, w. b.: beschatten. belommering, vr.: Beschattung [vr.]. belonken, w. b.: beaugeln, liebaugelnd ansehen [onr.].

belonker, m.: Beaugler [m.]. belonking, vr.: Beaugeln [o.], beloofster, vr.: Yersprecherin [vr.]. beloonen, w. b.: belohnen. Zie loonen. belooner, m.: Belohner [m.]. beiooning, vr.: Belohnung [vr.]. beloonster, vr.: Belohnerin [vr.]. beloop, o.: (gang, loop:) Lauf [m.]; (bedrag:) Belauf [m.], Betrag [m.; a]; tot een - van: bis zum Betrage von; zoo is ’s werelds -: (spr.) so ^eht’s in der Welt, 5 ist der Welt Lauf; iets op zijn-laten: etwas bleiben lassen [onr.], sich nicht weiter mit etwas beschaftigen.

be

errei-

(van

beletsel, o.: [s] Hinderniss [o.], Yer-hinderung [vr.]. beletten, w. b.: yerhindern. beletting, vr.: Yerhinderung [vr.]. beleven, w. b.: erleben; vreugde-van: Freude erleoen an.

Ibelezen, w. b.: 1) bereden, überreden, beschwatzen; zich laten sich überreden lassen [onr.]; 2) (geesten:) beschwören.

Ibelezen, bv. n.: belesen; I -heid, vr.: Belesenheit [vr.].

belezer, m.: 1) Ueberreder [m.]; 2)Be-schwörer [m.].

belezing, vr.: 1) Ueberredung [vr.]; 2) Beschwörung [vr.].

belgen, w. b.: argern. I - (zich), w. w.: zürnen, sich argern.

België, o.: (adk.) Belgien [o.]; Belg, m.: Belgier [m.]; Belgisch, bv. n.: belgisch; Belgische, vr.: Belgierin [vr.]. belging, vr.: (das) Aergern. belhamel, m.: Leithammel (fig.) Radelsführer [m.]. belichaamd, bv. n.: verkörpert. belichamen, w. b.: verkörpern. belichaming, vr.: Yerkörperung [vr.]. beliefster, vr.: Fuchsschwanzerin [vr.]. beliegen, w. o.: iemand -: 1) Einem zur Last Lügen erzahlen, 2) Einen belügen [onr.], Einem Lügen erzahlen; hij beloog zijn eigen vader: 1) er erzahlte Lügen sei-nem eigenen Yater zur Last, er log seinen eigenen Yater betreffend, 2) er belog seinen eigenen Yater, er betrog seinen eigenen Yater mit Lügen.

belieger, m.:    1) Yerleumder [m.];

2) Belüger [m.].

belieging, vr.: 1) Yerleumdung [vr.]; 2) Belügung [vr.].

beliegster, vr.: 1) Yerleumderin [vr.]; 2) Belügerin [vr.].

Ibelieven, z. n. o.: Belieben [o.]; naar -: nach Belieben; naar uw -: wie es Ihnen beliebt.

Ibelieven, w. b.: (iemand: Einem) zu Gefallen sein; iemand in iets of met iets -: Einem in oder mit etwas zu Gefallen sein. I -, w. o.: belieben; wat belieft u:

1)    (wat is er van uw verlangen:) was beliebt Ihnen?, was ist^ Ihnen gefallig?,

2)    (zeg het asjeblieft nog eens:) wie mei-nen Sie?; zooals u belieft: wie es Ihnen beliebt, wie es Ihnen gefallig ist; I als het u belieft: 1) wenn es Ihnen beliebt, wenn es Ihnen gefallig ist, 2) (asjeblieft:) zeg mij asjeblieft: sagen Sie mir gefalligst; leen mij asjeblieft: leihen Sie mir gefalligst; kom asjeblieft niet te laat: kommen Sie gefalligst nicht zu spat; doe mij asjeblieft het genoegen: thun Sie mir doch den Ge-fallen; I smaakt het u? Nu, asjeblieft!: schmeckt es Ihnen? Nun, das sollte ich meinen! I als het God. belieft; so Gott will.

believer, m.: Fuchsschwanzer [m.]. believing, vr.: Fnchsschwanzerei[vr.]. Belisarius, m.: (mansnaam:) Belisar [m.].

belihhen, w. b.: belecken. bellen, w. o. en b.: klingeln, schellen; eenen knecht -: einem Bedienten klingeln; er is gebeld: man hat geklingelt. I -, w. o.: (pik.) Blüthen [t] bekommen [onr.]. beller, m.: Klingeler [m.]. belletje, o.: (dat geluid maakt:) Glöck-chen [o.]; oor-: Ohrgehange [o.].

van

das beloopen, w. b. en o.: 1) (begaan:) ïgehen [onr.], belauf en [onr.]; 2) (loopen:) laufen [onr.]; het niet - kunnen: nicht so weit (oder: so schnell, oder: so lange) laufen können [onr.]; 3) (bereiken:) chen; iemand met een natten vinger -kunnen: Einen mit den Handen greifen können [onr.]; 4) (overvallen:) überfallen [onr.]; wij werden door eene stortzee beloopen: wir bekamen eine Stürzsee von hinten; wij werden door eenen storm beloopen: wir wurden von einem Sturme überfallen; 5) (zich op den hals halen:) sich zuziehen [onr.1, auf sich laden [onr.], verfallen [onr.] in; iemands misnoegen -: sich Jemands Unzufriedenheit zuziehen, Jemands Unzufriedenheit auf sich laden; eene boete -: sich eine Geldstrafe zuziehen, in eine Geldstrafe verfallen; 6) (bedragen:) sich belaufen [onr.] auf; het beliep ruim honderd gulden: es belief sich auf mehr als hundert Gulden.

beloven, w. b.: versprechen [onr.]; aan iem. gouden bergen -: (spr.) Einem goldene Berge versprechen [onr.]; veel - en weinig geven: viel versprechen [onr.] und wenig halten [onr.].

belover, m.: Yersprecher [m.]. belroos, vr.: (hik.) [t] Rothlauf [m.]. belt, vr.: Haufen [m.]. beluisteraar m.: Belauscher [m.]. beluisteraarster, vr.: Belauscherin [vr.].

beluisteren, w. b.: belauschen. beluistering:, vr.: Belauschung [vr.]. belui, o.: (gem.) Zie benul, belust, bv. n.: lüstern, begierig; zwangere vrouwen:) gelüstig; - zijn op ( - zijn naar): lüstern sein nach, Genisten haben nach; iemand - maken: Einen lüstern machen; I -heid, vr.: 1) Lüstern-

erhal-

l)i—

neh-

heit [vr]., Begierde [vr.], 2) Gelust [o.].

belijden, w. b.: bekennen [onr.]: Christus Christum bekennen [onr,]; schuld sich schuldig bekennen [onr.]; eenen godsdienst -: sich zu einer Religion bekennen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich behelfen [onr.][; zich erg moeten -: sich kümmerlich behelfen müssen [onr.].

belijdenis, vr.: [s] Bekenntniss [o.], (inz.) Glaubensbekenntniss [o.]; zijne - lee-ren: den katechetischen Unterricht ten [onr.]; zijne - doen: sein Glaubensbekenntniss [s] ablegen; de Augsburgsche -: (kkl.): die augsburgische Konfession. belijder, m.: (kkl.) Bekenner [m.]. beljjderes, vr.: (kkl.) Bekennerin[vr.]. belijmen, w. b.: leimen, beleimen. belyming, vr.: Beleimung [vr.]. beljjnd, bv. n.: linirt [ie], belijnen, w. b.: liniren [ie], belijning, vr.: [ie] Linirung [vr.]. bemachtigen, w. b.: bemeistern; iets -: etwas bemeistern, sich einer Sache bemeistern (oder: bemachtigen).

bemachtiging, vr.: Bemachtigung [vr.].

bemannen, w. b.: bemannen, bemanning, vr.: 1) Bemannung [vr.]; 2) Mannschaft [vr.].

bemantelen, w. b.: (hg.) bemanteln. bemanteling, vr.: (hg.) Bemantelung [vr.].

bemast, bv. n.: (zeew.) bemastet. bemasten, w. b.: (zeew.) bemasten. bemasting, vr.: (1. de daad; 2. de masten:) Bemastung [vr.].

bemeeld, bv. n.: bemehlt, mit Meh[ bestreut.

bemerkbaar, bv. n.: bemerkbar:

I -heid, vr.: Bemerkbarkeit [vr.].

bemerken, w. b.: bemerken, spüren, verspüren.

bemerking, vr.: Yerspürung [vr.]. bemesten, w. b.: (akk.) düngen, diingen,

bemester, m.: Bedünger [m.]. bemesting, vr.: 1) Düngung [vr.], Be-düngung [vr.]; 2) Dünger [m.].

bemiddelaar, m.: Mittler [m.], Yer-mittler [m.].

bemiddelaarster (bemiddelares), vr.: Mittlerin [vr.], Yermittlerin [vr.].

bemiddeld, bv. n.: begütert, bemittelt, wohlhabend; I -heid, vr.: Wohlhabenheit [vr.], (pop.) Wohlhabigkeit [vr.]. bemiddelen, w. b.: vermitteln. bemiddeling, vr.: Yermittelung [vr.]. bemind, bv. n.: geliebt.“ beminde, m. en vr.: (m.) Liebhaber, (vr.) Geliebte; I (in algemeenenzin:)mijne -n: meine Geliebten [m. mrv.]. beminnaar, m.: Liebhaber [m.]. beminnaarster (beminnares), vr.: Liebhaberin [vr.].

beminnelijk, bv. n.: liebenswürdig; i -heid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.]. beminnen, w. b.: lieben. beminnens, in Sam. I -waardig, bv. n.: Zie beminnelijk, bemisten, w. b.: Zie bemesten, bemodderen, w. b.: mit Koth [t] be-schmutzen.

bemoddering, vr.: Beschmutzung [vr.] mit Koth [t].

bemoedigen, w. b.: ermuthigen [t].

bemoediging, vr.: [t] Ermuthigung [vr.].

bemoei, o.: Sachen [vr. mrv.]; I -al, m. en vr.: (der, die) sich in Alles Ein-mischene; -allig, bv. n.: sich in Alles einmischend; -alligheid, vr.: Einmischungs-sucht [vr.].

bemoeielijken, w. b.: (iemand:) be-lastigen; (iets:) hindern, erschweren.

bemoeielijking, vr.: 1) Belastigung [vr.]; 2) Erschwerung [vr.].

bemoeien, w. b.: 1) belastigen (- met: mit): 2) mischen (-met: in). I - (zich), w. w.; 1) sich bemühen (- om te: zu); 2) sich mischen, sich mengen (- met: in).

bemoeienis, vr.: 1) Bemühung [vr.]; 2) Sache [vr.].

bemoeiing, vr.: 1) Bemühung [vr.]; 2) Einmischung [vr.].

bemoeisel, o.: Sache [vr.]; bemoei u met uw eigen -: stecke nicht die Nase in Anderer Angelegenheiten.

bemoei-ziek, bv.n.: Zie -allig; I -zucht, vr.: Zie -alligheid.

bemorsen, w. b.: beschmutzen, be-sudeln.

bemost, bv. n.: bemoost; I -heid, vr.: Moosbedeckung [vr.]. bemuren, w. b.: ummauern. bemiiring, vr.: 1) Ummauern [o.]; 2) Mauern [vr. mrv.]. bemuurd, bv. n.: ummauert. ben, vr.: Korb [vr.; ö]; door de - vallen: (sprj aus der Fassung kommen [onr.], zu

[s]    Bekenntniss (zu Gestandniss [s]) kommen [onr.].

benaaien, w. b.: (iets:) benahen; iemand - en bestoppen: die Nadelarbeit und das Ausbessern der Strümpfe für Einen besorgen.

benaaiing, vr.: 1) Benahung (- van: [2]); 2) Besorgung [vr.] der Nadelarbeit (- van iem.: für Einen).

benaarstigen (zich), w. w.: sichbe-fleissigen, sich beeifern.

benaarstiging, vr.: Geflissenheit [vr.], Eifer [m.].

benadeelen, w. b.: benachtheiligen

[t] .

benadeeler, m.: [t] Benachtheiliger

[m.].

benadeeling, vr.: [t] Benachtheiligung [vr.].

benadeelster, vr.: [t] Benachtheilige-rin [vr.].

benaderen, w. b.: 1) in Beschlag men [onr.], konfisziren [ie]; 2) annahernd anschlagen [onr.].

benadering, vr.: 1) Konfiskation[vr.]; 2) Anschlag [m.; a]; bij -: annahernd.

benaming, vr.: Benennung [vr.]. Name

[m.].

benard, bv. n.: kummervoll, peinlich, schlimm; in -e omstandigheden: in kum-mervollen (peinlichen, misslichen, schlim-men) Umstanden; I -heid, vr.: (das) Kum-mervolle, enz. benauwd, bv. n.: 1) enge, beklemmt;

2)    drückend (als bw.: - warm: drückend warm); 3) (fam.) bange; | -heid, vr.: 1) Be-klemmung [vr.] (- op de borst: Beklem-mung der Brust), 2) (das) Drückende;

3)    (fam.) Bangigkeit [vr.]. benauwen, w. b.: beklemmen, benauwing, vr.: Beklemmung [vr.].

is ver - mij:

m.: Be-

: unterste.

- geven: den i Benedietus, m.: (mansnaam:) Bene-dikt [m.]

Bengaalsche, vr.: Ben-

mrv.:

in.:

um ...,

Mensen

::

es-

beoogen, w. b.: bezwecken. beabsich-tigen; het beoogde doel: der beabsichtigte Zweck.

beooger, m.: Bezwecker [m.J. beooging, vr.: Bezweckung [vr.]. beoogster, vr.: Bezweckerin [vr.]. beoordeelaar, m.: [t] Beurtheiler [m.]. beoordeelaarster (beoordeelares), vr.: [t] Beurtheilerin [vr.]. beoordeelen, w. b.: beurtheilen [t]. beoordeeling,vr.: [t] Beurtheilung[vr.]. beoorlogen, w. b.: bekriegen. beoorloger, m.: Bekrieger [m.]. beoorloging, vr.: Bekriegung [vr.], Bekriegen [o.].

bende, vr.: Bande [vr.], Trupp [m.], Haufen [m.].

bendelgaren, o.: (vv.) Bindfaden [m.] um Netze auszubessern.

Ibeneden, bw.: unten; naar nach unten, herunter; met het hoofd naar -vallen: kopfunter fallen [onr.1; hier (fig.) hienieden, hier unter dem Monde;

-    wonen: unter Einem wohnen; - iemand zijn: unter Einem sein; dat das ist tief unter mir; - zijnen stand trouwen: unter seinem Stande heirathen [t];

-    de 20 gulden: unter zwanzig Gulden; nog - de 30 (jaar): noch unter dreissig Jahren, noch unter den dreissigen; - den wind: (zeew.) unter dem Winde.

Ibeneden, in Sam. I -bewoner, wohner [m.] des Erdgeschosses; -bewoonster, vr.: Bewohnerin [vr.] des Erdgeschosses; -buur, m. en vr.: (der) unter (Einem) nnende Nachbar, (die) unter (Einem) wohnende Nachbarin; -einde, o.: (das) untere Ende; -huis, o.: Unterhaus [o.; a]; -kamer, vr.: Zimmer [o.] im Erdgeschoss, Unterstube [vr.]; -lucht, vr.: Unterluft [vr.]]; -rond, o.: (dk.) Erdrund [o.]; - Rijn, m.: (adk.) TJnterrhein [m.]; -rijnsch, bv. n.: un-terrheinisch; -stad, vr.: Unterstadt [vr.; a]; -waarts, bw.: unterwarts; -waartsch, bv.

n.: nach unten gehend; -wereld, vr.: 1) hiesige Welt [vr.], 2) Unterwelt [vr.], Schattenreich [o.]; -woning, vr.: Wohnung [vr.] im Erdgeschoss; -zaal, vr.: Saai [m. ; mrv.: Sale] im Erdgeschoss.

benedenste, bv. n. (o.trd benedictie, vr.: (kkl.) Segen [m.]; de Segen sprechen [m.].

benedictyner, m.: (kkl.) Benedikti-ner [m.]. I -, bv. n.: benediktiner;-klooster,

o.: Benediktinerkloster [o.; ö]; -monnik, m.: Benediktinermönch [m.]; -non vr.: Benediktinernonne [vr.], Benediktinerin [vr.]; -orde, vr.: Benediktinerorden [m.].

benedjjën, w. b.: benedeien, segnen, preisen [onr.].

beneemster, vr.: Benehmerin [vr.]; (fig.) Rauberin [vr.]. beneffens, vz.: Zie beneveus. beneficiant, m. en vr.: (tnl.) Benefi-ziant (vr.: Benefiziantin).

beneficie, vr.: Benefizium [o.; mrv. -zien], Benefiz [o.]; onder - van inventaris: mit der Rechtswohlthat des Inventariums.

benefiet, o.: (tnl.) Benefizvorstellung [vr.].

benemen, w. b.: benehmen [onr.] (iets aan iem.: Einem etwas); (fig.) rauben.

benemer, m.: Benehmer [m.]; (fig.) Rau-ber [m.].

beneming, vr.:Benehmen [o.]; (fig.) Rauben [o.].

benepen, bv. n.: 1) zurückhaltend; 2) verlegen, blode; I -heid, vr.: 1) Zurück-haltung [vr.J, 2) Blödigkeit [vr.].

benevelen, w. b.: benebeln. I -, w.o: benebelt werden [onr.]. beneveling, vr.: Benebelung [vr.]. benevens, vr.: sammt, nebst, mit. Bengalen, o.: (adk.) Bengalen [o]; Bengalees, m.: Bengale [m.]; Bengaalsch, bv. n.: bengalisch (het Bengaalsch: die Bengalisprache); galische [vr.].

bengel, in.: (klepel:) Bengel [m.]? Klöppel [m.]; (lompe vlegel:) Bengel [m.], Flegel [m.]; (ondeugende jongen:) Spitz-bube [m.], Taugenichts [m.]. bengelen, w. o.: lauten, klingeln. benieuwd, bv. n.: neugierig; - zijn naar: neugierig sein nach; ik ben - omte hooren of ...: es verlangt mich zu horen ob ....

benieuwen, w. b.: wundern; het zal mij -: es soll mich wundern.

benoembaar, bv. n.: ernennbar, an-stellbar; I -heid, vr.: Ernennbarkeit [vr.]T Anstellbarkeit [vr.]. benoemde, m.: Ernannte [m.]. benoemen, w. b.: ernennen [onr.]. benoemer, m.: Ernenner [m.]. benoeming, vr.: Ernennung [vr.]. benoodigd, bv. n.: nothwendig [t], er-forderlich; het -e: das Erforderliche, das Nöthige [t]; I -heid, vr.: [t] Nothwendig-keit [vr], Erforderlichkeit [vr.]; -heden, vr. Bedürfnisse [o. mrv.]. benoorden, vz.: nordlich von. | -,bw.: nach Norden.

bent, vr.: Klicke [vr.],Partei [vr.] ;rl -geest, Parteigeist [m.]; -hennep, m.: (der) rohe Hanf; -leus, vr.: Devise [vr.] (einer Partei oder Klicke).

benul, o.: (fam.) Begriff [m.]; (ook :> Geschicklichkeit [vr.]; hij heeft er geen - van: er hat keinen Begriff davon; hij heeft geen - om ...: er ïst nicht im Stande ; iemand zonder -: ein tölpelhafter

benjjden, w. b.: beneiden; ik benijd ïm zijn geluk niet: ich beneide ihn nicht um sein Glück; als het God behaagt, is het beter benijd dan beklaagd: (spr.) b< ser Neider als Mitleider, so Gott will ist es besser beneidet als bemitleidet. benjjder, m.: Beneider [m.]. benyding, vr.: Beneidung [vr.]. benjjdster, vr.: Beneiderin [vr.]. benjjpen, w. b.: beklemmen [reg. en onr.].

benzoë, vr.: Benzoe [vr.], Benzoeharz [o.]; I -bloemen, vr. mrv.: Benzoeblumen [vr. mrv.]; -boom, m.: Benzoebaum [m.; a]; -hars, vr. en o.: Benzoeharz [o.]; -zuur, o.: Benzoesaure [vr.] (als bv. n.: benzoesauer)„ beoefenaar, m.: Pfleger [m.]. beoefenaarster, vr.: Pflegerin [vr.]. beoefenen, w. b.: erlernen. sich be-schaftigen mit; (fig.] pflegen [reg. en onr.]. beoefenend, bv. n.: praktisch, beoefening, vr.: Erlernung [vr.], Studium [o]; (fig.) Pflegung [vr.], Pflege [vr.]. beolied, bv. n.: beölet. beoliën, w. b.: beölen.

bw.:

■»

beproef baar, bv. n.: zu versuchen, propirbar [ie]; I -heid, vr.: [ie] Probirbar-keit [vr.].

[ie].

den muur

daad:) Bewerfung ■ gebrachte:) (der)

rau

beoosten, vz.: östlich von. I nach Osten.

Beotië, o.: (adk.) Böotien [o.], bepaalbaar, bv. n.: bestimmbar; \ -heid, vr.: Bestimmbarkeit [vr.].

bepaald, bv. n.: bestimmt; (figr.) entschie-den; eene -e weigering: eine entschiedene Weigerung; I -heid, vr.: Bestimmtheit [vr.]]; <fig.) Entschiedenheit [vr.]. bepaalster, vr.: Bestimmerin [vr.]. bepalen, w. b.: bestimmen; (vaststel-leu:) festsetzen; zich - bij: sich beschran-ken auf.

bepalend, bv. n.: bestimmend; het - lidwoord: (tik.) der bestimmte Artikel, das bestimmte Geschlechtswort [ö]. bepaler, m.: Bestimmer [m.]. bepaling:, vr.: Bestimmung [vr.]; (in kontrakten, enz.:) Stipulation [vr.], Klausel Ivr.]; (tik.) Apposition [vr.]; (beperking:) Beschrankung [vr.].

bepaptseren, w. b.: (mil.) harnischen, panzern; (mar.) doppeln. beparelen, w. b.: beperlen. bepeilen, w. b.: soncfiren [ie], bepeinzen, w. b.: überdenken [onr.], nachsinnen [onr.] über, überlegen, erwagen £reg. en onr.].

bepeinzer, m.: Erwager [m.]. bepeinzing, vr.: Ueberdenkung [vr.], Erwagung [vr.].

bepekken, w. b.: bepechen, bepichen, pichen.

bepekking, vr.: Bepechung [vr.], Be-pichung [vr.].

beperken, w. b.: beschranken. beperker, m.: Beschranker [m.]. beperking, vr.: Beschrankung [vr.]. beperkster, vr.: Beschrankerin [vr.]. beperkt, bv. n.: beschrankt; I -heid, vr.: Beschranktheit [vr.].

bepikken, w. b.: 1) bepicken; 2) Zie bepekken.

bepikking, vr.: 1) Bepicken [o.]; 2) Zie bepekking. bepissen, w. b.: (gem.) bepissen. bepisser, m.: (gem.) Bepisser [m.]. bepissing, vr.: (gem.) Bepissung [vr.]. bepisster, vr.: (gem.) Bepisserin [vr.]. bepist, bv. n.: (gem.) bepisst; I -heid, vr.: Bepisstheit [vr.].

beplakken, w. b.: bekleistern, bepap-pen; met papier -: mit Papier bekleistern, Papier kleistern auf. beplakker, m.: Bekleisterer [m.]. beplakking, vr.: Bekleisterung [vr.]. beplaksel, o.: (das) Aufgekleisterte. beplak ster, vr.: Bekleistrerin [vr.]. beplanken, w. b.: bedielen. beplanking, vr.: Bedielung [vr.]. beplanten, w. b.: bepflanzen. beplanter, m.: Bepflanzer [m.]. beplanting, vr.: Bepflanzung [vr.]. bepleisteren, w. b.: (zweren:) be-pflastern; (muren:) berappen, tünchen; (fig., bewimpelen:) übertünchen, beschö-nigen.

bepleistering, vr.: 1) (das) Bepflas-tern, Belegung [vr.] mit einem Pflaster; 2) Berappung [vr.]; 3) Beschönigung [vr.].

bepleiten, w. b.: vertheidigen [t],(inz.) vor Gericht vertheidigen [t]. bepleiter, m.: [t] Yertheidiger [m.]. bepleiting, vr.: [t] Yertheidigung Ivr.], (inz.) Yertheidigung [vr.] vor Gericht.

bepleitster, vr.: [t] Yertheidigerin [vr.].

beploegbaar, bv. n.: pflügbar, acker-bar; I -heid, vr.: Pflügbarkeit [vr.], Acker-barkeit [vr.J.

beploegen, w. b.: (akk.) bepflügen; de zee -: (dk.) das Meer pflügen, das Meer durchschiffen.

beploeger, m.: Pflüger [m.]. beploeging vr.: Bepflügung [vr.]. bepluimd," bv. n.: mit einem Feder-busch geschmückt.

bepluinien, w. b.: mit Federn schmüc-ken, mit einem Federbusch schmücken. bepoten, w. b.: bepflanzen. bepoting, vr.: Bepflanzung [vr.]. bepraten, w. b.: (iets:) besprechen [onr.]; (iemand:) überreden. beprater, m.: Ueberreder [m.]. beprating, vr.: (van iets:) Bespre-chung [vr.]; (van iemand:) Ueberredung [vr.].

Ibeproefd, bv. n.: erprobt; -e trouw: erprobte Trcue [vr.]; I -heid, vr.:Erprobt-heit [vr.].

Ibeproefd, v. dw.: versucht, probirt [ie].

beproefster, vr.: 1) [ie] Probirerin [vr.]; 2) Prüferin [vr.].

beproeven, w. b.: versuchen, probiren beproever, m.: 1) [ic] Probirer [m.]; 2) Prüfer [m.].

beproeving, vr.: (het beproeven:) [ie] Probirung [vr.]; (proefneming; poging:) Yersuch [vr.]; (wederwaardigheid:) Prü-fung [vr.].

beraad, o.: [t] Berathschlagung [vr.], Erwagung [vr.], Ueberlegung [vr.]; een punt van -: ein Gegenstand der Erwagung; in - staan: unschlüssig sein; tijd van -: Bedenkzeit [vr.]; na rijp -: nach reiflicher Ueberlegung; iets in - nemen: etwas in Erwagung ziehen [onr.]; iets in - houden: über etwas nachdenken [onr.];

I -slagen, w. b.: berathschlagen [t]; -sla-ging, vr.: [t] Berathschlagung [vr.].

beraamster, vr.: 1) [ie] Projektirerin [vr.]; 2) Yerabrederin [vr.]; 3) Anspinnerin [vr.].

berad, bv. n.: mit Radern versehen. Iberaden, bv. n.: entschlossen; ]-heid, vr.: Entschlossenheit [vr.].

Iberaden (zich), w. w.: 1) sich[t]be-rathen [onr.]; 2) andern Sinnes werden [onr.].

beramen, w. b.: 1) projektiren [ie]; 2) verabreden; 3) anspinnen [onr.].

beramer, m.: 1) [ie] Projektirer [m.]; 2) Yerabreder [m.]; 3) Anspinner [m.].

beraming, vr.: 1) [ie] Projektirung [vr.]; 2) Yerabredung [vr.]; 3) Anspinnung [vr.].

berapen, w. b.: (mtsl.) berappen, berapen, bewerfen [onr.].

beraping, vr.: (de [vr.]; (het op f he Anwurf. berberisse, vr.: (pik.) Berberitze [vr.], Berberis [vr.]; l -boom, m. (-struik, vr.): Berberisbaum [m.; a], Berberisstrauch [m.; a], Berberisstaude [vr.]. berd, o.: Brett [o.], Tafel [vr.[; te -e

bereizen, w. b.: bereisen. berekenaar, m.: Berechner [m.]. berekenaarster, vr.: Berech

fang [m.]; -jong, o.: (der) junge Bar: -klauw, m.: (ook pik.) Barenklaue [vr.]; -leider, m.: Barenführer [m.]; -maker, m.: (iron.) Sehuldenmacher [m.], (onder studenten:) Pumper [m.1; -muts, vr.: Baren-mütze (Grenadiermütze, Sappeurmütze) [vr.].

berennen, w. b.: (mil.) berennen, berenner, m.: Berenner [m.]. berenning, vr.: Berennung [vr.], Berennen [o.].

beren-oor, o.:

I -oppasser,

Barenfett [o.], bera:, m.:

w.w.: si

Raum

komen met (te -e brengen): aufs Tapet bringen [onr.], auf die Bahn bringen [onr.].

berechten, w. b.: 1) dienen; iem. -met: Einem dienen mit, Einem dienlich sein mit; 2) (rcht.) entscheiden [onr.); eene zaak -: eine Reehtssache (einen Rechts-handel, einen Prozess) entscheiden [onr.].

berechting;, vr.: 1) Bedienung [vr.]; de - van de klanten: die Bedienung der Kunden: 2) Ausspruch [m.; ü], Entschei-dung [vr.]; de - van eene zaak: die Ent-scheidung eines Prozesses. beredderaar, m.: [ie] Arrangirer [m.]. beredderaarster, vr.: [ie] Arrangi-rerin [vr.].

beredderen, w. b.: arrangiren [ie], bereddering;, vr.: 1) [ie] Arrangirung [vr.]; 2) veel - hebben: (fam.) viel Wesens machen; zonder veel -: ohne viel Wesens zu machen.

beredeneerd, bv. n.: 1) vernünftig; (fig. fam.) klug; 2) analytisch.

beredeneeren, w. b.: besprechen [onr.].

beredeneering, vr.:Besprechung [vr.]. beregenen, w. b.: beregnen. bereid, bv. n.: bereit; I -vaardig (-willig), bv. n.: bereitwillig;-vaardigheid (-willigheid), vr.: Bereitwilligkeit [vr.].

bereiden, w. b.: bereiten; (kkk.) zu-bereiten; (fig.) vorbereiten (- tot : zu). bereider, m.: Bereiter [m.]. bereiding, vr.: Bereitung [vr.]; (kkk.) Zubereitung [vr.]. bereids, bw.: bereits, schon. bereidster, mv. Bereiterin [vr.]; [kkk.) Zubereiterin [vr.].

bereik, o.: Bereich [m.]; in (binnen, onder) mijn - liggen: in meinem Bereiche liegen [onr.]; in (binnen, onder) mijn - komen: in meinem Bereich kommen [onr.]; buiten het -: ausser dem Bereiche; dat ligt boven mijn -: das liegt zu hoch für mich, (fig.) das ist mir zu hoch.

bereikbaar, bv. n.: erreichbar; I -heid, vr.: Erreichbarkeit [vr.]. bereiken, w. b.: erreichen. bereiking, nr.: Erreichung [vr.]. bereisbaar bv. n.: zu bereisen. bereisd, bv. n.: (land, enz.:) bereist, (persoon:) der (vr.: die) viel gereiset hat, viel gereist; I -heid, vr.: (van landen:) Be-reistsein [o.], (van menschen:) Erfahrenheit [vr.] im Reisen.

nerin [vr.].

berekenbaar, bv. n.: berechenbar, zu berechnen; I -heid, vr.: Berechenbarkeit [vr.].

berekend, bv. n.: (fig. fam.) pfiffig; -voor: geschickt zu; I -heid, vr.: Pfiftig-keit [vr.]; -heid voor: Geschicktheit zu.

berekenen, w. b.: berechnen.

berekening, vr.: Berechnung [vr.].

Iberen, w. o. en b.: 1) (fam.) Schulden machen; auf Borg nehmen [onr.], borgen; (in studententaal:) pumpen; 2) kreditiren [ie].

Iberen, m. mrv.: (drk.) Baren [m. mrv.]; (fig. fam.) Schulden [vr. mrv.], (ook: cre-aitenren:) Glaubiger [m. mrv.]; I -dans, m.: Barentanz [m.; a]; -huid, vr.: Barennaut [vr.; a], Barenfell [o.]; -jacht, vr.: Baren-

(ook pik.) Barenohr [o.]; m.: Barenhüter [mj; -vet o.:

Berg [m.]: vuurspuwende - : (der) Teuerspeiende Berg; gouden -en: Zie beloven; het geloof verzet-en: (spr.) der Glaube versetzt Berge; over -en en dalen: über Berg und Thai; mijne haren rijzen te -e: (spr.) die Haare stenen [onr.] mir zu Berge; I -achtig-, bv. n.: (vol bergen:) bergig, (bergvormig:) bergicht, (van bergen houdende:) Berge liebend; -achtigheid, vr.: 1) bergige Beschalfenheit [vr.], 2) Bergichte [o.], 3) Hang [m.] um Berge zu sehen oder zu klettern; I -af, bw.: bergab.

bergamot, vr.: Bergamotte [vr.]; I -olie, vr.: Bergamottöl [o.]; -peer, vr.: Ber-gamottbirne [vr.].

berg-bewoner, m.: Bergbewohner [m.]; ! -blauw, o.: Bergblau [o.], bergen, wb.: bergen [onr.]. I -(zich), ‘ch bergen [onr.]. bergengte, vr.: Bergpass [m.; a], Ge-birgspass [m.; a], Hohlweg '[m.1. berger, m.: Berger [mj. berg-geel, o.: Berggelb [o.]; I -geest, m.: (fab.) Berggeist [m.]; -geit, vr.: Gemse [vr.], wilde Ziege [vr.], Klippenbock [m.; ö); -geld o.: Zie -loon; -gevaarte, o.: Riesenberg [m.], (fig.) Gebirgsmasse [vr.]; -gezicht o.: 1) Aussicht [vr.] von einem Berge, (ook:) Anssicht [vr.] auf ein Gebirg, (schl.) Gemalde [o.] eines Gebirgs; -groen, o.: Berggrün [o.]; -hars, o. en vr.: Berg-harz [o.], Erdharz [o.]; -helling, vr.: Berg-lehne [vr.], Abhang [m.: a] eines (des) Berges; -hout, o.: Zie barghout.

berging, vr.: Bergung [vr.]; (fig.)

[m.; a] zur Bergung.

berg-kat, vr.: (drk,) Ozelot [m.], Kat-zenparder [m.]; I -ketel, m.: (adk.) Berg-kessel [m.]; -keten, vr.: Gebirgskette [vr.]; -kloof, vr.: Bergkluft [vr.; ü]; -kristal, o.: Bergkristall [m.], Bergglas [o.]; -kruin,vr.i Bergkuppe [vr.], Bergspitze [vr.]; -land, o.: Bergland [o.; a]; -loon, o.: Berglohn [m.], Bergegeld [o.]; -lucht, vr.: Bergluft [vr.]; -man, m.: Bergmann [m.; a], (hist.) Mitglied [o.] der Bergpartei; -olie, vr.: Bergöl [o.]; -op, bw.: bergan, bergauf; -pad, o.: (der) über einen Berg führende Pfad; -pas, m.: Zie -engte; -plaats, vr.: Yerwahrungsort [m.], Magazin [o.]; -plant, vr.: Bergpflanze [vr.], Berggewachs [o.]; -rede, vr.: (bijb.) Bergpredigt [vr.]; -roos, vr.: Alpenrose [vr.], Bergrösehen [o.] ;-rug, m.: Bergrücken [m.]; -schot, m.: Berg-schotte [m.], (der) schottische Hochlander; -spelonk, vr.: Berghöhle [vr.]; -spleet, vr.: Bergkluft [vr.; ü]. bergstee, vr.: Bergerin [vr.1. berg-storting, vr.: Bergsturz [m.; ü], BergfaTl [m.; a]; I -streek, vr.: Berggegend

m.:

I -heid,

, o.: Ber-Berlinerin

vr.:

Bernard, m.: (mansnaam:) Bernhard [m.] ; Sint-, m.: (adk.) SanktBernhard[m]. Bernardina, vr.: Bernhardina [vr.]. Bernardus, m.: Zie Bernard. bernen, w. o.: Zie barnen. bernsteen, m. en o.: Zie barnsteen, beroemd, bv. n.: berühmt; I -heid, vr.: Berühmtheit [vr.].

beroemen (zich), w. w.: sich berüh-men; zich op iets -: sich einer Sache be-rühmen.

beroemer, m.: Prahler [m,]; een-van zich zelven: Einer der sich selbst lobt.

beroemin

m.:

.wU , „mvm verursachen. berokkening, vr.: Yerursachung [vr.]. beroofster, vr.: Beraubende [vr.]; (fig.) Rauberin [vr.].

berooid, bv. n.: 1) armlich, erbarmlich, elend; 2) leer, erschöpft; 3) verzweifelt; eene -e familie: eine armliche Familie; eene -e schatkist: eine leere (eine er-schöpfte) Staatskasse; een -e toestand: eine verzweifelte Lage; | -heid, vr.: 1) Aerm-lichkeit [vr.], Erbarmlichkeit [vr.], Elend [o.], 2) Leere [vr.], Erschöpftheit [vr.], 3) (das) Yerzweifelte.

berooken, w. b.: 1) beschmauchen, rauchschwarz machen; 2) durchrauchern.

berooking, vr.: Beschmauchung [vr.], Rauchschwarzmachung [vr.];    2) Durch-

raucherung [vr.].

berookt, vr.: 1) raucherig; 2) be-schmaucht, rauchscnwarz; 3) durchrau-chert; I -heid, vr.: 1) Raucherigkeit [vr.], 2) (das) Rauchschwarze, Beschmauchtheit [vr.], 3) (das) Durchrauchert sein.

berooven, w. b.:‘berauben (- van: [2]); zich van het leven -: sich um’s Leben brmgen [onr.].

[vr.]; -stroom, m.: Bergstrom [m.; o];-top, m.: Zie -kruin; -vesting, vr.: Bergfes-tung [vr.], Bergfeste [vr.]; -vlas, o.:Berg-flachs [m.]; -volk, o.: Bergvolk [o.; ö]; -weg, m.: Bergstrasse [vr.], (der) über einen Berg führende Weg; -wind, m.: (der) von den Bergen kommende Wind; -zout, o.: Bergsalz [o.].

bericht, o.: Bericht [m.]; I -gever, m.: Berichterstatter [m.]; -geving, vr.: [t] Mit-theilung [vr.].

berichten, w. b.: 1) berichten, melden, mittheilen [t]; 2) Zie berechten, berieken, w. b.: beriechen [onr.]. beril, o.: (min.) Berill [m.]; I -steen, Berill [m.]. berin, vr.: (drk.) Barin [vr.]. beringen, vr.: (i. a. b.) beringen, heringing, vr.: Beringen [o.], berispelijk, bv.n.: tadelhaft; vr.: Tadelhaftigkeit [vr.].

berispen, w. b.: 1) tadeln; 2) zurecht-weisen [onr.], verweisen [onr.], abkanzeln (- over: über, wegen, um).

berisper, in.: 1) Taaier [m,]; 2),Zu-rechtweiser [m.].

berisping, vr.: 1) Tadeln [o.]; (fig.) Tadel [m.]; 2) Zurechtweisung [vr.], Yer-weis [m,].

berispster, vr.: 1) Tadlerin [vr.]; 2) Zu-rechtweiserin [vr.].

berk, m. (berkeboom, m.): Birke [vr.], Birkenbaum [m.; a].

berken, bv. n. (berkenhouten, bv. n.): birkcn; I -hout, o.: Birkenholz [o.]; -bosen, o.: Birkenwald [m.; a]. berkhoen, o.: Birkhuhn [o.; ü], berkoen, vr.: Stütze [vr.], Schore [vr.]; met -en stutten: mit Schoren stützen. berline, vr.: Berline [vr.].

Berlijn, o.: (adk.) Berlin [o.]: Berlijner, m.: Berlmer [m.]; Berlijnsch, bv. n.: ber-linisch, berliner (-lijnscn blauw, linerblau [o.]); Berlijnsche,

[vr.1.

berm, m.: (vest.) Berme [vr.]. Bermuden, vr. mrv.: (adk.) bermu-dische Insein [vr. mrv.], Bermuden [vr. mrv.].

bernage, vr.: (pik.) Borretsch [m.], Boratssh [in.].

ig, vr.: Prahlen [o.]; -van zich zelven: (das) Prahlen mit Eigenlob.

beroep, o.: 1) Gewerbe [o.], Profession [vr.], Handwerk [o.], Berufsfach [o.; a]; een - uitoefenen: ein Gewerbe (ein Handwerk) treiben [onr.]; schilder van -: seines Fachs ein Maler; een speler van -: ein Spieler von Profession; mijn - brengt mede: mein Berufsfach erfordert es; 2) Berufung [vr.]; een - doen op: sich berufen [onr.] auf; 3) (rcht.) hooger -: Appellation [vr.];

in hooger - komen: an ein höheres Gericht appelliren [ie]; (3) Ruf [m.]; een - naar den Haag ontvangen: einen Rut' nach Haag erhalten [onr.]; vooreen - bedanken: einen Ruf ausschlagen [onr.] (oder: ablehnen); een - aannemen: einen Rut annehmen [onr.]. beroepbaar, bv.n.: (i. a. b.) zu berufen. beroepen, w. b.: 1) berufen [onr.]; niet te - zijn: nicht zu berufen sein, nicht mit der Stimme zu erreichen sein; 2) (eene benoeming aanbieden aan:) een predikant -: ein Pastor erwahlen; 3) (bijeenroepen:) eene vergadering -: eine Yersamm-lung zusammenberufen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich berufen [onr.] (-op: auf); zich op eene hoogere rechtbank -: an ein höheres Gericht appelliren [ie], beroeping, vr.: (i. a. b.) Berufung [vr.]. beroeps, in Sam. I -bezigheid, vr.: Be-rufsarbeit [vr.]; -brief, m.: Ernennung [vr.]; -halve, bw.: von Berufswegen; -plicht, Berufspflicht [vr.1; -vak,o.: Berufsfach [o.; a].

beroerd, bv. n.: (fig. fam.) elend; (ook:) abscheulich; I -heid, vr.: 1) Elend [o.],

2)    Abscheulichkeit [vr.]. beroerder, m.: Störer [m.]. beroeren, w. b.: storen, beroering, vr.: Störung [vr.]; -en, vr.

mrv.: Unruhen [vr. mrv.]. beroerling, m. en vr.: (der, die) Elende. beroerster, vr.: Störerin [vr.]. beroerte, vr.: 1) (gnk.) Schlagfluss [m.; ü], Schlag [m.; a]; een aanval van -: ein Anfall [m.] vom Schlage; door eene - getroffen: vom Schlage gerührt; eene - krijgen : einen Schlag bekommen [onr.], vom Schlage gerührt werden [onr.]; 2) (fig.) To-desschrecken [m.]; iemand de - op het lijf jagen: Einen in Todesschrecken setzen;

3)    (fam.) TJngeheure [o.]; het is me geen kleine -: das ist etwas Ungeheures, es ist keinen Spass damit zu treiben.

beroesten, w. o. en b.: berosten. beroesting, vr.: Berosten [o.], lierokkenaar, m.: Yerursacher [m.]. berokkenaarster, vr.: Y erursacherin [vr.1-

berokkenen, w. b.: verursachen; aan iemand leed -; Einem Leid verursa^bpn.

[t]; 3) in - zijn: sich be-j: bei; - in: in; - te: zu). v. n.: (van paarden:) zu bereiten; (van wegen:) befahrbar.

berjjden, w. b.: (een paard:) be [onr.]; (eenen weg, te paard:) bereiten [onr.], (eenen weg, in rijtuig:) befahren [onr.].

berijder, m.: (van een paard:) Berei-ter [m.J.

berijding, vr.: 1) Bereitung [vr.],(das) Bereiten; 2) Befahrung [vr.].

berijdster, vr.: (van een paard:) Be-rcitcrin [vr.].

berijmen, w. b.: bereimen, in Reime bringen [onr,].

berijmer, m.: Bereimer [m.]. berijming, vr.: Bereimung [vr.]. bes, vr. (bezie, vr.): Beere [vr.]; (oud wijf:) alte Schachtel [vr.].

beschaafd, bv. n.: f vr.:

1) Beschiessung

beroover, m.: Beraubende [m.]; (fig.) Rauber [m.].’

berooving, vr.: Beraubung [vr.]. berouw, o.: Reue [vr.]; - hebben van iets: Reue über etwas empfinden [onr.], sich etwas reuen lassen [onr.].

berouwen, w. onpers.: reuen; het berouwt mij: es reuet mich,es gereuetmich; het zal hem -: er wird es bereuen. berouwvol, bv. n.: reuevoll. berrie, vr.: Tragbahre [vr.]. berst, vr.: Zie barst, bersten, w. o.: Zie barsten.

Bert, m.: Zie Lambertus. bertramkruid, o.: (pik.) Bertramwur-zel [vr.], Speichelkraut [o.].

berucht, bv.n.: berüchtigt, verrufen; I -heid, vr.: (der) üble Ruf. beruiken, w. b.: beriechen [onr.]. berusten, w. o,: 1) beruhen, sich be-finden [onr.], sein [onr.]; 2) beruhen; dat berust op eene dwaling: dies beruht auf einem Irrthume [t]; 3) sich fügen; - in Gods wil: sich in Gottes Willen fügen:

4) iets laten -: etwas beruhen lassen [onr.].

berusting, vr.: 1) Unterwerfung [vr.] (in Gods wil: unter den Willen Gottes); 2) de - op eene dwaling: das Beruhen auf einem Irrthume H’ finden [onr.] (- bij berijdbaar, b

reiten

eschaafd, bv. n.: gebildet; ] -heid, Bildung [vr.]. beschaamd, bv. n.: verschamt; - zijn: sich schamen (ik ben - als het waar is: fam.: ich bin schamlos wenn cs wahr ist); - maken: beschamen; - worden in: (fig.) ge-tauscht werden [onr.] in; I -heid, vr.: Ver-schamtheit [vr.], Schamhaftigkeit [vr.]. beschaarder, m.: Mauser [m.]. beschaarster, vr.: Mauserin [vr.]. beschadigd, bv.n.: beschadigt; (kpv.) haferirt [ie]; I -heid, vr.: (der) beschadigte Zustand, (kpv.) (der) haferirte [ie] Zustand, besenadiger, m.: Beschadiger [m.]. beschadiging, vr.: Beschadigung [vr.]. beschadigster, vr.: Beschadigerin [vr.].

beschaduwen, w. b.: beschatten, über-schatten.

beschaduwing, vr.: Beschattung [vr.], Ueberschattung [vr.].

beschamen, w. b.: beschamen; (fig.) zu Schanden machen, tauschen.

beschaming, vr.: Beschamung [vr.]; (fig.) Tauschung [vr]. beschansen, w. b.: umschanzen. beschansing, nr.: Umschanzung [vr.].

bescharen, w.b.: mausen, wegstibitzen. bescharing, vr.: 1) Mauserei [vr.]; 2) (das) Mausen, (das) Wegstibitzen.

beschaven, w. b.: (tim.) abhobeln; (fig.) een volk -: ein Volk civilisiren [ie]; eene taal -: eine Sprache ausbilden; den geest -: den Geist ausbilden; een dichtstuk -: (fig. fam.) ein Gedicht feilen, beschaver, m.: Sittenverfeinerer [m.]. beschaving, vr.: Civilisation [vr.], Sit-tenverfeinerung [vr.], Bildung [vr.]; iemand van -: ein gebildeter Mann (eine gebildete Frau);-des geestes: Geistesbildung [vr.].

bescheid, o.: Bescheid [m.], Antwort [vr.]; iem. - geven: Einem Bescheid geben [onr.], Einem Antwort geben [onr.]; iemand kwaad of verkeerd - geven: Einem unhöf-lich begegnen oder antworten; iemand -doen: (bij het drinken:) Einem Bescheid thun [onr.].

Ibescheiden, o. mrv.: Dokumente. Ibescheiden, w. b.: bescheiden [onr.], entbieten [onr.].

Ibescheiden, bv.n.: bescheiden, an-spruchslos; zijn - deel: sein beschiedener Theil [T]; I -heid, vr.: Bescheidenheit [vr.]. bescheiding, vr.: Bescheiden [o.], beschenden, w, b.: beschreien [onr.], verleumden.

beschender, m.: Verleumder [m.]. beschending, vr.: Verleumdung [vr.]. beschendster, vr.: Verleumderin [vr.].

beschenken, w. b.: beschenken, beschenker, m.: Beschenker [m.]. beschenking, vr.: Beschenkung [vr.]. beschenkster, vr.: Beschenkerin [vr.]. bescheren, w. b.: bescheren [reg.]; aan iem. iets -; Einem etwas bescheren; wat iemand beschoren is, kan hij niet ontgaan: |was Einem beschert ist, muss ihm werden.

beschecing, vr.: Bescherung [vr.]. beschermeling, m. en vr.: (der, die) Schützling.

beschermen, w. b.: beschützen. beschermend, bv. n.: beschützend, Schutz-; - stelsel: Protektionssystem [o.], Schutzzollsystem [o.]; (voorstander van het -e stelsel: Protektionist [m.]); -e rechten: Schutzzölle [m.mrv.].

bescherm-engel, m.: Schutzengel [m.]; I in alle overige Sam.: Schutz.... beschermer, m.: Beschützer [m.]. bescherming, vr.: Beschützung [vr.], Schutz [m.]; in - nemen: in Schutz nehmen [onr.].

beschermster, vr.: Beschützerin [vr.]. bescheten, bv. n.: (gem.) beschissen; - van iets af komen: schlimm (oder: übel)-davonkommen [onr.].

beschieten, w. b.: (met schiettuig:) beschiessen [onr.]; (tech.) beschiessen [onr.], bekleiden. I -, w. o.: (opschieten, vorderen :) vorwarts gehen [onr.]; (beslaan, b. v. ramen, spiegels, enz.:) anlaufen [onr.]; (dichtvallen, b. v. de oogen:) zufallen [onr.].

beschieting, vr.:

[vr.]; 2) Bekleidung [vr.]. beschik, o.: Zie bereddering, beschikal, m. en vr.: Zie albedril. beschikbaar, bv. n.: verfüglich, zur Verfügung stehend; I -heid, vr.: Verfüg-barkeit [vr.].

beschikken, w.b.: arrangiren[ie], anord-nen. in Ordnung bringen [onr.]. I w. o.: vermgen (- over: über); bij uitersten wil ein Testament machen, testiren [ie]; de mensch wikt, God beschikt: (spr.) der Mensch denkt, Gott lenkt.

beschikker, m.: Anordner [mj; - over: Yerfüger [m.] über; de - van onslot:Der-jenige der unser Schicksal lenkt.

beschikking;, vr.: 1) Yerfügung [vr.]; 2) Yeranstaltung [vr.]; - bij uitersten wil (- bij testament): letztwillige Yerffigung; -en maken (treffen, nemen): 1) Yerfügun-gen treffen [onr.], 2) Yeranstaltungen treffen [onr.]; het is ter uwer -: es steht zu Ihrer Yerfügung, es steht zu Ihren Diensten, (fig.) es hangt von Ihnen ab.

beschikster, vr.: Anordnerin [vr.]; -over: Yerfügerin [vr.] über. beschilderen, w. b.: bemalen, beschildering;, vr.: Bemalung [vr.]. beschimmeld, bv. n.: beschimmelt, schimmelig; (fig. fam.) verlegen, verschamt; i -heid, vr.: Beschimmeltheit [vr.], Schim-meligkeit [vr.]; (fig. fa,m.) Yerlegenheit [vr.], Yerschamtheit [vr.].

beschimmelen, w. o.: beschimmeln, schimmelig werden [onr.].

beschimmeling, vr.: Beschimmelung [vr.].

beschimpen, w. b.: beschimpten, beschimper, m.: Beschimpfer [m.]. beschimping;, vr.: Beschimpfung [vr.]. ^ beschimpster, vr.: Beschimpferin

beschoeien, w. b.: mit Brettern be-kleiden.

beschoeiing;, vr.: 1) (das) Bekleiden mit Brettern; 2) Bretterbekleidung [vr.]. Ibesehonken, v. dw.: beschenkt. Ibeschonken, bv. n.: betrunken; I -heid, vr.: Trunkenheit [vr.], (fig.) Rausch [m.; a].

beschoren, v. dw.: beschert; Zie het w. b. bescheren.

beschot, o.: 11 Tafelwerk [o.]; 2)Schei-dewand [vr.; a], Bretterwand [vr.; a], Yer-schlag [m.; a]; 3) (akk.) Ertrag [m.; a], Ernte [vr.]; | -werk, o.: Tafelwerk [o.].

beschouwelijk, bv. n.: beschaulich, betrachtend, der Betrachtung gewidmet.

beschouwen, w. b.: beschauen; (fig.) betrachten; op den keper -: genau betrachten; naar mijne wijze van -: meiner Ansicht nach.

beschouwenswaardig, bv. n.: be-

sehenswerth [t], besehenswürdig; (fig.) be-trachtenswerth [t], betrachtenswürdig;

1 -heid, vr.: Besehenswürdigkeit [vr.], (fig.) Betrachtenswürdigkeit [vr.].

beschouwer, m.: Beschauer [m.]; (fig.) Betrachter [m.].

beschouwing;, vr.: Beschauung [vr.]; (fig.) Betrachtung [vr.]; naar mijne -: meiner Ansicht nach; -en maken: Betrachtun-gen anstellen.

beschreeuwen, w. b.: beschreien [onr.], mit der Stimme erreichen. beschreien, w. b.: beweinen. beschreienswaardig-, bv. n.: be-weinenswerth [t], beweinenswürdig; I -heid, vr.: Beweinenswürdigkeit [vr.]. beschreier, m.: Beweiner [m.]. beschreiing;, vr.: Beweinung [vr.]. beschreister, vr.: Beweinerin [vr.]. beschroomd, bv. n.: 1) schüchtern, blode; 2) furchtsam; - zijn om te: fürchten zu; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.], Blö-digkeit [vr.], 2) Furchtsamkeit [vr.]. beschrijden, w. b.: betreten [onr.]. beschrïjfelijk, bv. n.: beschreiblich; -heid, vr.: Beschreiblichkeit [vr.]. beschrijfster, vr.: Beschreiberin [vr.]. beschrijven, w. b.: (i. a. b.) besehrei-ben [onr.].

beschrijver, m.: Beschreiber [m.]. beschry ving;, vr.: Beschreibung [vr.]. beschuit, vr.: Zwieback [m.]; fijne -: (der) feine Zwieback, (fig. iron.) Frömmler (vr.: Frömmlerin), (der, die) Frömmling, (ook:) Lockerling [m.] (vr.: Spröde), (ook:) (der, die) verlarvte Taugenichts; I-bol, m.: Semmel [vr.] zum Zwieback; -deeg, o.: Zwiebackteig [m.].

beschuitje, o.: Biskuit [m.; spreek uit: bies-kwi].

beseb iiitsbol, m.: Semmel [vr.] zum Zwieback.

beschuldigde, m. en vr.: (der, die) Angeklagte.

beschuldigen, w. b.: beschuldigen; iem. van eene misdaad -: Einen eines Yer-brechens beschuldigen; iem. van iets -: Einem etwas zur Last legen, beschuldiger, m.: Beschuldiger [m.]. beschuldiging¹, vr.: Beschuldigung [vr.].

beschuldigster, vr.: Beschuldigerin [vr.].

beschutsel, o.: Beschützung [vr.]. beschutster, vr.: Beschützerin [vr.]. beschutten, w. b.: beschützen, schüt-zen.

beschutting, vr.: Beschützung [vr.], Schutz [in.].

beschijnen, w. b.: bescheinen [onr.], beleuchten.

beschijning, vr.: Bescheinung [vr.], Beleuchtung [vr.].

beschijten, w. b.: (gem. ook fig.) be-scheissen [onr.]; (fig. pop.) betrügen [onr.].

besef, o.: Bewusstsein [o.], Gefühl [o.]; (fig.) Begriff [m.], Idee [vr.]: geen het minste - hebben van:keine Ahnunghaben von.

beseffeloos, bv. n.: bewusstlos; (fig.) verblüfft; I-heid, vr.: Bewusstlosigkeit [vr.]. (fig.) Yerblüfftheit [vr.]. beseifen, w. b.: begreifen [onr.1. beselïing, vr.: Begreifen [o.], besingelen, w. b.: umgürten. besingeling, vr.: Umgürtung [vr.]. besje, o.: (pik.) Beerchen [o.], Beerlein [o.]; (fig. fam.) Zie bestje.

beslaan, w. b.: 1) beschlagen [onr.]; een paard -: ein Pferd beschlagen [onr.]; een koffer met ijzer laten -: einen Koffer mit Eisen beschlagen lassen [onr.]; goed beslagen ten ijs komen: (fig.) wohl beschlagen (d. h. gehorig zugerüstet) vor-treten [onr.]; in goud -: in Gold einfas-sen; 2) einnehmen [onr.]; plaats -: Raum einnehmen [onr.]; 3) (kalk, meel, eieren, enz.:) anrühren. I -, w. o.: 1) anlaufen; de ramen en de spiegels zijn beslagen: die Fensterscheiben und die Spiegel sind an-gelaufen; 2) abkühlen, sich abkühlen; de heete pap wat laten -: den heissen Brei ein wenig abkühlen lassen [onr.].

beslaander, m.: (van paarden:) Be-schuher [m.], Hufschmied [m.]; (van kalk, meel, eieren, enz.:) Anrührer [m.].

stellen:) beschliessen [onr.]; wat zullen wij -: was werden wir beschliessen; tot iets-: sich zu etwas entschliessen [onr.]; 3) (opmaken, afleiden:) schliessen [onr.],folgern; daaruit besluit ik: daraus schliesse ich, daraus folgere ich. besluiting, vr.: Beschluss [m.]. besljjken, enz.: Zie beslikken, enz. beslijpen, w. b.: beschleifen [onr.]. besmeerder, m.: Beschmierer [m.]. besmeerster, vr.: Beschmiererin [vr.]. besmering. vr.: Beschmierung [vr.]. besmetster, vr.: (die) Ansteckende, Eine die anstecht.

besmetteiyk, bv. n.: ansteckend; I -heid, vr.: Ansteckende [o.], besmetten, w. b.: anstecken.

(der) Ansteckende,

beslabberaar, m.: Begeiferer [m.]; (fig.) Beschmutzer [m.].

beslabberaarster? vr.: Begeifrerin [vr.]; (fig.) Beschmutzerm [vr.].

beslabberen, w. b.: begeifern; (fig.) beschmutzen.

beslabbering, vr.: Begeiferung [vr.]; (fig.) Beschmutzung [yr.].

beslag:, o.: 1) Beschlag [m.], Arrest [m.]; - leggen op: Beschlag legen anf, mit Arrest belegen; 2) Beschlag [m.; a], Beschlage [o.]; het - yan een paard: der Beschlag eines Pferdes; het ijzeren der eiserne Beschlag, das eiserne Beschlage;

3) (kkk.) (der) angerührte Teig; een - van meel en eieren: ein angerührter Teig von Mehl und Eiern; veel - in een klein potje: (spr.) viel reden und wenig thun; 4) Ab-scnluss [m.]; de zaak heeft haar -: die Sache ist zuin Abschluss gekommen; de zaak zal haar - krijgen: die Sache wird zum Abschluss kommen, beslagen, v. dw.: Zie beslaan, beslapen, w. b.: (i. a. b.) beschlafen [onr.]. | - (zich), w. w.: eine Nacht sehla-fen [onr.]; zich op iets -: etwas beschlafen [onr.].

beslaping, vr.: (i. a. b.) Beschlafung [vr.].

beslechten, w. b.: entscheiden [onr.]. beslechter, m.: Entscheider [m.]. beslechting, vr.: Entscheidung [vr.]. beslechtster, vr.: Entscheiderin [vr.]. beslenderen, w. b.: betrügen [onr.]. beslikken, w. b.: mit Koth [t] beschmutzen, kothig [t] machen.

beslikking, vr.: Beschmutzung [vr.] mit Koth [t].

beslikt, bv. n.: mit Koth [t] beschmutzt, kothig [t]; I -heid, vr.: [t] Kothigkeit [vr.]. beslissen, w. b.: entscheiden [onr.]. beslissend, bv. n.: entscheidend. beslisser, m.: Entscheider [m.]. beslissing, vr.: Entscheidung [vr.]. beslisster, vr.: Entscheiderin [vr.]. beslommeren, w. b.: belastigen. beslommering, vr.:Unruhe [vr.], Yer-driesslichkeit [vr.]; huiselijke -en: Haus-haltungssorgen [vr. mrv.].

besloten, v.dw.: 1)beschlossen; 2) ent-schlossen. I -, bv. n.: 1) eingeschlossen (in: in); 2) geschlossen; -e jacht: geschlos-sene Jagd [vr.]; -e ruimte: (der) einge-schlossene Ranm [a]; - tijd: (kkl.) geschlos-sene Zeit [vr.]; -e vergadering, vr.: ge-schlossene Yersammlung; -e zitting: Sit-zung [vr.] mit geschlossenen Thüren; 3) -koliek: (gnk.) Darmgicht [vr.]; 4) bij -water: bei zugefrornem Wasser; I -heid, vr.: (vastberadenheid:! Entschlossenheit [vr.]; (ingeslotenheid:) eingeschlossene Lage [vr.]; (afgeslotenheid:) (das) Geschlos-sensein.

besluit, o.: 1) Entschluss [m.; ü]; een

-    nemen: einen Entschluss fassen; tot een

-    komen: zu einem Entschluss kommen [onr.]; 2) Beschluss [m.; ü]; het - der vergadering: der Beschluss der Yersammlung; een koninklijk -: ein königliches Dekret; 3) Schluss [m.], Beschluss; ten -e (tot -): zum Schluss, zum Beschlusse.

besluiteloos,bv.n.: unschlüssig; I -heid, vr.: Unschlüssigkeit [vr.].

besluiten, w. b.: 1) (eindigen:) beschliessen [onr.]; 2) (na overweging vast-

besmetter, m.:

Einer der ansteckt. besmetting, vr.: Ansteckung [vr.]. besmeurd, bv. n.: beschmutzt, besu-delt; I -heid, vr.: Beschmutztheit [vr.], Besu-deltheit [vr.].

besmeurder, m.: Beschmutzer [m.], Besudler [m.].

besmeuren, w. b.: beschmutzen, be-sudeln.

besmeuring, vr.: Beschmutzung [vr.], Besudelung [vr.].

besmeurster, vr.: Beschmutzerm [vr.], Besudlerin [vr.].

besmullen: (pop.) Zie besmeuren, besnaard, bv. n.: besaitet. besnaren, w. b.: besaiten. besnaring, vr.: Besaitung [vr.]. besnauwen, w. b.: anschnauzen. besneden, bv. n.: (fig.) gebaut; (kkl.) beschnitten.

besnedene, m.: (kkl.) Beschittene [m.]. besneeuwd, bv. n.: beschneiet, mit Schnee bedeckt; I -heid, vr.: Schneedecke [vr.].

besneeuwen, w. b.: beschneien. besnoeibaar, bv.n.: (fig.) einzuschran-ken; I -heid, vr.: (das) Einzuschrankende. besnoeien, w. b.: (fig.) einschranken. besnoeier, m.: (fig.) Einschranker [m.].

besnoeiing, vr.: (fig.) Einschrankung [vr.].

besnoeister, vr.: (fig.)Einschrankerin [vr.].

besnoeren, w. b.: mit Bindfaden um-wickeln, beschnüren.

besnoering, vr.: Beschnürung [vr.], Umwickelung [vr.] mit Bindfaden.

besnot, bv. n.: mit Nasenschleim beschmutzt; I -heid, vr.: Beschmutztheit [vr.] mit Nasenschleim.

besnotten, w. b.: mit Nasenschleim beschmutzen.

besnotterd, bv. n.: Zie besnot. besnotteren, w. b. Zie besnotten. besnottering, vr.: Beschmutzung [vr.] mit Nasenschleim.

besnotting, vr.: Zie besnottering. besnuffelen, w. b.: beschnauben, be-schnaufen, beschnüffeln, beschnuppern. besnuffeling, vr.: Beschnaubung [vr.]. besneden, w. b.: (kkl.) beschneiden [onr.].

besnijdenis, vr.: (kkl.) Beschneidung [vr.].

besnijder, m.: (kkl.) Beschneider [m.]. besnijding, vr.: Beschneidung [vr.].

besogne, vr.: Beschaftigung [vr.]; in-: beschaftigt; I - gelden, o.: Gebühren [yr. mrv.1; -kamer, yr.: Fenenkammer [vr.]. bespaarder, m.: Ersparer [m.]. bespaarster, vr.: Ersparerin [vr.]. Ibespannen, w. b.: (een rijtuig:) bespannen, mit Pferden bespannen; eene viool met snaren -: eine Geige besaiten, eine Geige mit Saiten bespannen; iets met de hand -: etwas mit der BLand umspannen.

Ibespannen, bv. n.:bespannt; een met vier paarden - rijtuig: ein mit vier Pferden bespannter Wagen, ein vierspanniger Wagen; eene met snaren - viool: eine mit Saiten bespannte Geige. bespanning, vr.: Bespannung [vr.]. besparen, w. b.: ersparen. besparing, vr.: 1) Ersparung [vr.]; 2) [s] Ersparniss [vr. en o.J; ter -vankos-Kosten zu ersparen. bespatten, w. b.: bespritzen. bespatting, vr.: Bespritzung [vr.]. bespeeld, bv. n.: (fig.) gebraucht; een

-    instrument: (muz.) ein gebrauchtes Instrument; ééns -e kaarten: (spl.) einmal gebrauchte Karten.

bespeelster, vr.: ..... spielerin [vr.];

-    van de harp: Harfenspielerin Lvr.]; - van de gitaar: Zitherspielerm [vr.].

bespekken, w. b.: spieken, bespicken. bespekkiiig, vr.: Spieken [o.], Bespicken [o.].

bespotting, vr.: Yerspottung [vr.]. bespraakt, bv. n.: beredt; eene -e tong: eine beredte Zunge, eine gelaufige Zunge; I -heid, vr.: Beredsamkeit [vr.].

besprek, o.: Besprechung [vr.], TJnter-handlung [vr.]; met iemand in - staan over iets: mit Einem über etwas in Unter-handlung sein.

bespreken, w. b.: (i. a. b.) besprechen [onr.].

bespreking, vr.: Besprechung [vr.]. besprengen, w. b.: besprengen, besprenging, vr.: Besprengen besprenkelen, w. b.: besprengen, besprenkeling, vr.: Besprengen [o.]-bespringen, w. b.: (fig.) angreifen [onr.]; (ook:) überfallen [onr.]; (drk.) be-pringen Jonr.], belegen, bedecken. bespringer, m.: ;(fig.) Angreifer [m.|. bespringing, vr.: (fig.) Angreifung [vr.1, Angriff [m.]; (ook:) Ueberfallen [o.] (van dieren:) Bespringung [vr.], Belegen

(‘ii.

aan

rer-

war

ten: um

bespelen, w. b.: spielen auf, spielen.

bespeler, m.: .....spieler [m.]; - van de

viool: Yiolinspielcr [m.|, Geigenspieler [m.1; - van de mondharmonica: Maultrommel-spieler |m.].

bespeling, vr.: (das) Spielen (- van: auf).    1

bespeurder, m.: Yerspürer [m.]. bespeuren, w. b.: 1) verspüren; 2) merken, gewahr werden [onr.].

bespenring, vr.: 1) Yerspürung; 2) Ge-wahrwerdung Lvr.].

bespeurster, vr.: Yerspürerin [vr.]. bespieden, w. b.: spioniren [ie], ablauern.

bespieder, m.: Ablauerer [m.]. bespieding, vr.: [ie] Spionirung [vr.], Ablauern [o.].

bespiedster, vr.: Ablaurerin [vr.]. bespiegelend, bv. n.: bcschaulich; een - leven leiden: ein beschauliches (ein kontemplatives) Leben führen; de -e wijsbegeerte: die spekulative Philosophie.

bespiegeling, vr.: Betrachtung [vr.]; -en maken: Betrachtungen anstellen. bespikkelen, w. b.: besprenkeln. bespikkeling, vr.: Besprenkelung [vr.].

bespitten, w. b.: umgraben [onr.]. bespitting, vr.: Umgrabung [vr.]. bespoedigen, w. b.: beschleunigen. bespoedigend, bv. n.:beschleunigend. bespoediger, in.: Beschleuniger [m.]. bespoediging, vr.: Beschleunigung [vr.].

bespoedigster, vr.: Beschleunigerin [vr.].

bespotster, vr.: Yerspotterin [vr.]. bespottelyk, bv. n.: lacherlich; I -heid, vr.: Lacherlichkeit [vr.].

bespotten, w. b.: bespotten, verspotten.

bespotter, m.: Yerspotter [m.].

[o.].

[o.].

besproeien, w. b.: 1) bewassern;2)be-giessen, befeucht besproeier, m.: Begiesser [m.1, Be-feuchter [m.].

besproeiing, vr.: 1) Bewasserung;. 2[ Begiessung [vr.], Befeuchtung [vr.].

besproeister, vr.: Begiesserin [vr.]r Befeuchterin [vr.]. bespugen, enz.: Zie bespuigen, enz_ bespuigen, w. b.: bespeien. bespniger, m.: Bespeier [m.]. bespuiging, vr.: Bespeiung [vr.]. bespnigsel, o.: Speichsel [m.]. bespuigster, vr.: Bespeierin [vr.]. bespuiten, w. b.: bespritzen. bespniting, vr.: Bespritzung [vr.]. bespuwen, enz.: Zie bespuigen, enz.. Bessarabië, o.: (adk.) Bessarabien [o.]. Ibest, bv. n. (o. tr.): 1) best, 2)sehrgut. I -, bw.: sehr wohl; het -: am besten, auf’s beste. | -, o.: Beste [o.l; zijn - doen: sein Bestes thun [onr.], sein Möglichstes thun [onr.]; op zijn -: 1) am Besten (als een ei g<ped versch is, is het op zijn -: wenn ein Ei recht frisch ist, ist es am Besten), 2) kaum (ik was op zijn - een uur tehuis: ich war kaum eine Stunde zu Hause);iets ten -e geven: 1) etwas zum Besten ge-ben [onr.], 2) etwas preisgeben [onr.]. Zie bestwil en beste.

Ibest, vr.: alte Frau, Alte [vr.].

Ibestaan, o.: 1) (het aanzijn:)Existenz [vr.], Dasein [o.]; het - van God: das Da-sein Gottes; zijn - te danken hebben aan... [3] sein Dasein zu verdanken haben; het - van spoken gelooven: an Geiste scheinungen glauben; 2) (het noodige om te bestaan:) Existenz [vr.], Auskommen [o.], Unterhalt [m.]; een - zoeken: seinen Unterhalt suchen; zijn - hebben: sein Auskommen haben; zijn - te danken hebben aan: [3] seinen Lebensunterhalt zu verdanken haben; 3) (aard, karakter:) Art [vr.], Natur [vr.], Cnarakter [m.]; iemand van een slecht -: Jemand von verdorbener Natur; 4) (onderneming, daad:) Unterneh-mung [vr.], That [vr.]; dat was een stout -: 1) das war eine kühne That, 2) das eine verwegene Unternehmung.

Ibestaan, w. b.: unternehmen [onr.]; hoe durft hij zoo iets -: wie wagt er so etwas zu unternehmen? I -, w. o.: (in we-

zen

vr.:

in een

bestel-bakker, m. Würzbrödchenbac-ker [in.]; | -boek, o.: Bestellungsbuch [o.; ü].

bestelen, w. b.: bestehlen [onr.]; (in het klem:) bemausen.

besteler, m.: Bestehler [m.]: (in het klein:) Bemauser [o.], bestel-geld, o.: Bestellgeld [o.], Be-

stelllohn [in.]; I -goed, o.: Bestellgut [o.;ü]; -huis, o.: Speditionshaus [o.; a].

besteling, vr.: Bestehlung [vr.]; (in het klein:) Bemausen [o.], bestel-kantoor, o.: Zie -huis. bestellen, w. b.: (i. a. b.) bestellen, besteller, m.: (i. a. b.) Besteller [m.]. bestelling, vr.: (i. a. b.) Bestellung [vr.].

naam van:

zijn): bestehen [onr.]; (in stand blijden:) bestehen [onr.]; (leven:)leben (-van: von), bestehen [onr.] (- van: bei, mit);(samengesteld zijn:) bestehen [onr.] (- uit: aus; - in: in); (geaard zijn:) geartet sein <zoo besta ik niet: so geartetbinichnicht, so ist meine Art [meine Natur, mein Cha-rakterj nicht): (verwant zijn:) verwandt sein (zij - elkander in den bloede: sie sind Blutsverwandten; zij bestaat mij volstrekt niet:, sie ist gar nicht mit mir verwandt.

bestaanbaar, bv. n.: möglich; - met: vereinbar mit, vertraglich mit; I-heid, Möglichkeit [vr.]; -heid met: Yereinbarkeit mit, Yertraglichkeit mit. bestaken, w. b.: abpfahlen. bestoking, vr.: Abpfahlung [vr.]. (bestand, bv. n.: im Stande auszuhal-ten oder zu widerstehen; - zijn tegen iemand: Einem gewachsen sein.

Ibestand, o.: Waffenstillstand [m.];het 12-jarig -: (hist.) der zwölfjahrige Waffenstillstand.

bestanddeel, o.: [tl Bestandtheil[[m.1. beste, o.: (das) Beste. | -, m. en vr.: <der, die) Beste; (als toespraak:) mein Lieber (vr.: meine Liebe); de eerste de -: der erste Beste; hij is een bovenste - : er ist ein oberster Beste (ook iron.); hij is geen -: er ist kein Bester; van twee kwaden moet men het - kiezen: (spr.) von zwei Uebeln muss man das kleinere wahlen; I -kamer, vr.: Abtritt [m.].

bestedeling, m. en vr.: (der, die) Ali-mentirte [ie]; I -huis, o.:Armenhaus [o.; a].

besteden, w. b.: 1) verwenden [reg. en onr.], anwenden [reg. en onr.]; aan iets

2)    Zie aanbesteden; 3) iemand - bij iemand: Einen (vr. Eine) bei Einem in die Kost verdingen [onr.]; zich bij iem. in den kost -: sich bei Einem in die Kost verdingen [onr.].

besteder, m.: (van geld, krachten, moeite, tijd, enz.:) Yerwender [m.], An-wender [m.].

besteding, vr.: 1) Verwendung [vr.], Anwendung [vr.]; 2) Zie aanbesteding;

3)    Yerdingung [vr.].

besteedster, vr.: 1) Yerwenderin [vr.]; Zie besteder; 2) Yerdingerin [vr.] von Dienstboten, Stellenvermittlerin [vr.];

3) (iron.: der) altmodische Regenschirm. besteeksel, o.: (fam.) [s] Wagniss [o.], besteekster, vr.: [ie] Riskirerin [vr.]. besteelster, vr.: Bestehlerm [vr.]; (in het klem:) Bemauserin [vr.].

bestek, o.: 1) Raum [mj, Umfang [m.]; in een klein -: in kleinem Raum; kort -: kurz zusammengefasst; 2) (zeew.) Besteck [o.]; een - maken: ein Besteck inachen; 3) [s] Bedingnissheft [o.]; - en voorwaarden: Spezifikation [vr.] und Be-dingungen.

besteken, w. b. bestecken; (flg.) ris-kiren [ie].

bestel, o.: Zie bereddering. I -, vr.: Würzbrödchen [o.].

bestel-loon, o.:Zie -geld; I -meester, m.: (bijb.) Proviantmeister [m.]; -melk, vr.: Milcnsuppe [vr.] von Würzbrödchen. bestelpen, w. b.: Zie overstelpen, bestelster, vr.: (i. a. b.) Bestellerin [vr.].

bestemd, bv. n. en bw.: bestimmt; - naar: bestimmt nacli. bestemmen, w. b.: bestimmen. bestemming, vr.: Bestimmung [vr.]. bestempelen, w. b.: stempeln; - met den naam van: benennen [onr.], betiteln, den Namen eines (einer) .... beilegen.

bestempeling, vr.: 1) Stempeln [o.]; 2) Stempel [m.]; 3) - met den Benennung [vr.] als, Betitelung [vr.] als.

bestendig, bv. n.: bestandig; I -heid, vr.: Bestandigkeit [vr].

bestendigen, w. b.: 1) fortsetzen, dauerhaft machen; 2) bestatigen.

bestendiging, vr.: 1) Fortsetzung [vr.]; (fig.) Fortdauer [vr.]; 2) Bestatigung [vr.].

besterven, w. o.: 1) (doodsbleek worden:) todesblass werden [onr.]; 2) (verstommen:) verstummen; de woorden bestierven op mijne lippen: die Worte ver-stummten auf meiner Zunge; 3) (van pas geslacht vleesch:) mürben; het vleesch laten -: das Fleisch mürben lassen [onr.];

4) nicht überleben; ik zou het-: ichwürde es nicht überleben; 5) het - van: fast sternen [onr.] vor.

besterving, vr.: (van het gelaat:) Erblassung [vr.], (fig.) Todesblasse; (van woorden:) Yerstummen [o.]; (van slacht-vleesch:) Mürben [o.].

bestevenen, w. b.: seine Richtung nehmen [onr.] nach. bestier, enz.: Zie bestuur, enz. bestippelen, w. b: tüpfeln. bestippeling, vr.: Tüpfeln [o.], bestje, o.: (das) alte Mütterchen. bestoken, w. b.: (den vijand:) beun-ruhigen; (eene kamer:) heizen.

bestoppen, w. b.: stopfen für. Zie benaaien.

bestormen, w. b.:bestürmen(ookfigA bestor nier, m.: Bestürmer [m.] (ook fig.). bestorming, vr.: Bsstürmung [vr.] (ook fig.).

bestorven, bv. n.: todesblass, leinhen-blass ; (van slachtvleesfch:) gemürbt; | -heid, vr.: 1) Todesblasse [vr.], Leichenblasse [vr.], 2) Mürbe [vr.].

bestoven, bv. n.: mit Staub bedeckt; I -heid, vr.: Bedecktheit [vr.] mit Staub.

bestraffeljjk, bv. n.: tadelnswerth [t], tadelnswürdig; I -heid, vr.: Tadelnswür-digkeit [vr.].

bestraffen, w. b.: tadeln, schelten [onr.].

bestraffer, m.: Tadler [m.]. bestraffing, vr.: Tadel [m.], Yerweis [m.].

bestrafster, vr.: Tadlerin [vr.].

BESTRALEN.

61

bestralen, w. b.: bestrahlen. bestraling, vr.: Bestrahlung [vr.]. bestraten, w. b.: pflastern. bestrater, m.: Pflasterer [o.], bestrating, vr.: 1) Pflastern [o.]; 2) Pflaster [o.].

bestrikken, w. b.: mit Schleifen schmücken.

bestrooien, w. b.: bestrenen, bestrooiing, vr.: Bestreuung [vr.]. bestruiven, w. b.: (fig.) schwangern. bestrui ving, vr.: (figl) Schwangerung [vr.].

bestrijden, w. b.: bekampfen; kosten Kosten bestreiten [onr.]. bestr\jder? in.: Bekampfer [m.]; kosten: Bestreiter [m.] von Kosten, bestrijding, vr.: Bekampfung [vr.];

-    van kosten: Bestreitung [vr.] von Kosten.

bestrijdster, vr.: Bekampferin [vr.];

-    van kosten: Bestreiterin [vr.] von Kosten, bestrijken, w. b.: (i a. b.) bestreichen

[onr.]; in eene rechte linie -: (art.) in ge-rader Linie bestreichen [onr.]; ter zijde -: (art.) seitwarts bestreichen [onr.1.

bestrijking, vr.: (i. a.b.)Bestreichung [vr.].

bestudeerder, in.: [ie] Studirer [m.J. bestudeeren, w. b.: studiren [ie], bestudeering, vr.: [ie] Studirung [vr.].

bestudeerster, vr.: [ie] Studirerin [vr.].

bestuifd, bv. n.: Zie bestoven, bestuiven, w. b.: bestauben, mit Staub bedecken. [I w. o.: mit Staub bedeckt werden [onr.].

bestuiving, vr.: Bestaubung [vr.],(das) Bedecken mit Staub.

besturen, w. b.: (regeeren; beheeren:) yerwalten; (waarnemen:) führen; (leiden:) führen; (paard, wagen, schip, loop zaken, enz.:) lenken.

besturing, vr.: 1) Yerwaltung [vr.]; 2) Führung [vr.]; 3) Lenkung [vr.].

bestuur, o.:    1) Yerwaltung [vr.];

2) Yorstand [m.J; 3) het stedelijk -: die Stadtobrigkeit; het plaatselijk -: die Orts-obrigkeit; het provinciaal -: die Provin-zialobrigkeit.

bestuurder, m.:    1) Direktor [m.],

Yerwalter [m.]; 2) Yorsteher [m.]; 3) Füh-[m.]; 4) Lenker [m.]. bestuurderes (bestuurster), vr.: Yor-steherin [vr.].

bestuwen, w. b.: Zie omstuwen. bestwil, o.: Beste [o.]; tot uw eigen zu Ihrem eigenen Besten, bestijgen, w. b.: besteigen [onr.]; hij besteeg zijn paard: ér bestieg sein Pferd.

(vrouwennaam:) Liese [vr.]. betaald, bv. n.: bezahlt; iemand iets

-    zetten: Einem etwas heimgeben [onr.], Einem etwas heimbezahlen (dubbel en dwars: mit Wucherzinsen).

betaalster, vr.: Bezahlerin [vr.], Zah-lerin [vr.]; eene kwade -: eine schlechte Zahlerin [vr.].

betakelen, w. b.: betakeln. betakeling, vr.: Betakelung [vr]. betalen, w. b.: bezahlen, zahlen; goed of slecht van - zijn: ein guter oder schlechter Zahler sein (vr.: eine gute oder schlechte Zahlerin sein); langzaam van -:

- van

rer

Bet, vr.:

nachlassig im Bezahlen; het gelag -: die Zeche bezahlen (ook fig.); iemand met gelijke munt -: (fig.) Einen mit gleicher Münze bezahlen, Einem Gleiches mit Gleichem vergelten [onr.]; den tol aan de natuur -: (dk.) den Zoll der Menschlichkeit bezahlen.

betaler, m.: Bezahler [m.], Zahler [m.]; een kwade -: ein schlechter Zahler [m.j.

betaling, vr.: Bezahlung [vr.], Zah-lung [vr.]; contante -: Barzahlung [vr.];. bij gebreke van -: in Ermangelung der Zahlung; zijne -en staken: seine Zahlun-einstelle

betamelijk, bv. n.: geziemend, passend, anstandig; (fig.) bescheiden; een -e wensch: ein bescheidenerWunsch; |-heidy vr.: Anstandigkeit [vr.]; de -heid ' acht nemen: das Dekorum beobachten. betamen, w. o.: geziemen, pass . betasten, w. b.: betasten, betaster, in.: Betaster [m.]. betasting, vr.: Betastung [vr.]. bete, vr.: Bissen [m.j; eene - broods: ein Stückchen Brod.

beteekenen, w. o.: bedeuten; niet veel te - hebben: nicht viel zu bedeuten haben. | -, w. b.: (rcht.) eröffnen; aan iem, een vonnis -: Einem ein Urtheil [t] eröffnen.

beteekening, vr.: (van een vonnis:) Eröffnung [vr.].

beteekenis, vr.: (i. a. b.) Bedeutung [vr.].

betegelen, w. b.: mit Ziegeln belegen, betegeling, vr.: Belegung [vr.] mit Ziegeln.

betel, vr.: (pik.) Betel [m.], Betelkraut

betemmen, w. b.: Zie temmen, beter, bv. n. en bw. (v. tr.): besser; zooveel te - (des te -): desto besser; hoe eer hoe -: je eher je besser; op hoop van in Erwartung eines Bessern ; bij gebrek aan -: in Ermangelung eines Bessern;

I aan de - hand zijn: auf dem Wege der Besserung sein; -koop, bv. n. en bw.: bil-liger, wohlfeiler; -schap: Besserung (-schap beloven: versprechen [onr.] es besser zu machen; iemand -schap wen-schen: Einem Besserung zuwünschen); tegen - weten aan: der eignen Ueberzeu-gung zuwider.

beteren, w. o.: besser werden [onr.].

I -, w. b.: besser machen; God betere ’t; Gott helP! I - (zich), w. w.: sich bessern. beteren, w. b.: betheeren [t].

beterhand, Zie in beter, bet ering, vr.: [t] Betheerung [vr.]. betering, vr.: Besserung [vr.]. beterkoop, Zie in beter, beterschap, vr.: Zie in beter, beterweten, o.: Zie in beter, beteugelaar, m.: Bezahmer [m.]. beteugelaarster (beteugelares), vr.: Bezahmerin [vr.].

beteugelen, w. b.: bezahmen, im Zaume halten [onr.]. beteugeling, vr.: Bezahmung [vr.]. beteunie-bloem, vr.: (pik.) Betonie [vr.].

beteuterd, bv. n.: verblüfft, verdutzt, verlegen, perplex, verwirrt; I -heid, vr.: Yerwirrung [vr.].

hen

[o.].

[vr.)

betichten, w. b.: bezichten, bezichtigen, zeihen [onr.j, beschuldigen; iem. van iets Einen einer Sache zeihen.

betichter, m.: Beschuldiger [m.J, Zei-her ]mj.

betichting:, vr.: Bezichtigung [vr.1, Beschuldigung [vr.1.

betimmeren, w. b.: das Zimmerwerk anbringen [onr.] in; (fig.) bebauen; iemands licht Emem das Licht verbauen, Einem die Aussicht verbauen, (fig.) Einen um seine Erwartungen bringen [onr.], Einem in den Weg treten [onr.].

betimmering, vr.: (van een gebouw:) Zimmerwerk [o.]; (van bouwgrond:) bauung [vr.]; (van iemands licht:) bauung [vr.] der Aussicht, (fig.) Beneh [vr.] der Aussicht.

beting, vr.: (zeew.) Batingsholz [o.]; betingen, vr. mrn. (b e tinghouten, o. mrv.): Batingshölzer [o. mrv.]. betingelen, w. b.: verlatten, betingeling, vr.: Yerlattung [vr.]. betingen, w. b.: (zeew,) een kabel -: ein Kabeltau [o.] um die Batungshölzer achlingen [onr.]. Zie b e ting. betitelen, w. b.: betiteln. betiteling, vr.: Betitelung [vr.]. JBetje, o.: (vrouwennaam:) Lieschen [o.], betjoegd, bv. n.: (pop.) gescheidt, pfiffig; I -heid, vr.: Hescheidtheit [vr.], Pfif-figkeit [vr.].

• 'IV

«'«•Ui'

Be-

Ver-mung

betonen, w. b.: betonen, betonie, vr.: (pik.) Betonie (vr.], Beto-nienkraut [o.].

betoning, vr.: Betonung [vr.]. betonnen, w. b.: (zeew.) bebaken. betonning, vr.: Bebakung [vr.]. betoog, o.: Darlegung [vr.], Darstel-lung [vr.], Beweisführung [vr.].

betoogbaar, bv. n.: erweislich; I -heid, yr.: Erweislichkeit[m.]; -schrift, o.: schrift-liche Darlegung [vr.]; -trant, m.: Beweis-führungsart [vr.].

betoogen, w. b.: darlegen, darthun [onr.], beweisen [onr.]. betooger, m.: Beweisführer [m.]. betooggrond, m.: Beweisgrund [m.; ü]. betooging, vr.: Zie betoog, betoogkracht, w.: Beweiskraft [m.]. betoogster, vr.: Beweisführerin [vr.]. betoogrede, vr.: Zie betoog, betoomen, enz.: Zie beteugelen, betoon, o.: Bezeigung [vr.], Erzeigung [vr.].

betoonen, w. b.: bezeigen, erzeigen.

betooning, vr.: Zie betoon, betoovenaar, m.: Bezauberer [in.], betooveraarster, vr.: Bezaubrerin [vr.].

betooveren, w. b.: bezaubern. betooverend, bv. n.: bezaubernd. betoo vering, vr.: Bezauberung [vr.]. betouwen, w. b.: (zeew.) betakeln. betouwing, vr.: (zeew.) Betakelung [vr.].

betraand, bv. n.: Zie bekreten, betrachten, w. b.: 1) zu Herzen neh-men [onr.], beobachten, erfüllen; zijnen plicht -: seine Pflicht beobachten, seine Schuldigkeit thun [onr.]; de deugd -: die Tugend üben, sich der Tugend befleissigen: 2) Zie beschouwen, betrachter, m.: Beobachter [m.]. betrachting, vr.: Beobachtung [vr.].

betrachtster, vr.: Beobachterin [vr.]. betraliën, w. b.: vergittern. betrappelen, w. b.: trampeln auf. betrappen, w. b:: niedertreten [onr.], mit Füssen treten [onr.]; (fig.) ertappen; op eene leugen-: auf einer Lüge ertappen; op heeterdaad-: auf frischer That ertappen.

betrapping, vr.: Niedertretung [vr.]; (fig.) Ertappung [vr.]. betreden, w. b.: betreten [onr.]. betreder, m.: Betreter [m.]. betreding, vr.: Betretung [vr.]. betreedster, vr.: Betreterin [vr.]. betreffen, w. b.: betreffen [onr.]. betreffende, vz.: [4] betreffend, inBe-treff [2].

betrekkelpk, bv. n.: bezüglich (bw.: beziehungsweise); - voornaamwoord, o.: (tik.) (das) beziehende Fürwort [ö.].

betrekken, w. b.: beziehen [onr.]; eene woning -; eine Wohnung beziehen [onr.], in eine Wohnung einziehen [onr.] (of kortweg: einziehen, b.v.: wanneer betrekt gij de woning: wann wollen Sie einziehen?; wanneer hebt gij de woning betrokken: wann sind Sie eingezogen ?); de winterkwartieren -: (mil.) die Wmterquarti beziehen [onr.]; eenen post -: (mil.) einen Posten beziehen [onr.]; 2)(bedriegen:) be-trügen [onr.1, (bedotten:) anführen, hin-tergehen [onr.], (foppen:) foppen, narren;

3)    iemand - in iets: Einen in eine Sache hineinziehen [onr.] (of: hineinschleppen);

4)    iem. in rechten -: Einen gerichtlich belangen. I -, w. o.: (van de lucht:) sich beziehen [onr.], sich mit Wolken beziehen [onr.], sich trüben; (van iemands [gelaat:) sich trüben. Zie betrokken,

betrekker, m.: (fam.) Fopper [m.]. betrekking, vr.: 1) Beziehung [vr.], Bezug [m.]; - hebben op: Bezug haben auf, sich beziehen [onr.] auf; met - tot: in Beziehung auf, in Bezug auf; 2) Yer-bindung [vr.]; met iets anders in - staan: mit etwas Anderm in Yerbindung stehen [onr.]; met iem. in - treden: mif'Einem in Yerbindung treten [onr.]; 3) Stelle;

-    zoeken: eine Stelle suchen; eene -bekleeden: eine Stelle innehaben [onr.], (fig.) ein Amt (einen Post) bekleiden; in

-    zijn: (van loontrekkende personen:) in Kondition sein, konditioniren [ie]; in-zijn bij: konditioniren [ie] bei; 4)(gehechtheid:) Anhanglichkeit [vr.]; - hebben op: hangen [onr.] an; hebt gij soms nog - op dat doosje: hangen Sie vielleicht noch an das Schach-telchen?; 5) (verlangen, begeerte:) Verlangen [o.], Wunsch [m.; ü]; heeft nog iem.

-    om het lijk te zien: ist noch Jemandda, wer den Yerstorbenen (vr.: die Verstor-bene)zu sehen wünscht?; 6) (betrekkingen, m. en vr.:) Yerwandten; de wederzijdsche -en: die beiderseitigen Yerwandten.

betreurder, m.: Bedauernde [m.]; (van eene dierbare doode:) Beweinende [m.].

betreuren, w. o.: (iets:) bedauern; (iemand:) beweinen.

betreurenswaardig, bv. n.: bedau-ernswerth [t], bedauernswürdig, bedauer-lich; I -heid, vr.: Bedauerlichkeit [vr.].

betreuring, vr.: (van iets:) Bedauern [o.] ; (van iemand:) Beweinung [vr.].

betreurster, vr.: Bedauernde [vr.]; (van eenen dierbaren doode:) Beweinende [vr.].

mmr

TTrUKZENT

bloed-:

erwurst

len.

beurzen, vr. mrv.: 11 Beutel [m. mrv.]; 2) Stipendien [o. mrv.]; 3) Börsen [vr. mrv.]. Zie beurs; elkander met geslotene - betalen: (fig.) die Rechnung des Einen mit der des Andern ausgleichen [onr.]; I -ma-

Ibetrokken, bv. n.: umwölkt (ook fig.); I -heid, vr.: Umwölktheit [yr.] (ook fig.)-

Ibetrokken, v. dw.: [t] betheiligt (-bij: bei); de - ambtenaar; der dazu beru-fene Beamte.

betrokkene, m.: (kph.) Bezogene [m.], Trassat [m.].

betrouwen, w. b.: (iets:) erheirathen [t] durch Heirath [tl erwerben [onr.]. Betsy, vr.: Zie Betje. betten, w. b.: (hik.) bahen. I z.n. o.: Bahen [o.l; door het - van de wond: durch das Bahen der Wunde.

betuigen, w. b.: bezeugen; plechtig -: betheuern [t].

betuiging, vr.: Bezeugung [vr.]. betuinen, w. b.: umzaunen. betuining, vr.: Umzaunung [vr.1. betweter, m.: Kaseweis [m.]. betweterij, vr.: Naseweisheit [vr.1. betwistbaar, bv. n.: bestreitbar; I -heid, vr.: Bestreitbarkeit [vr.].

betwisten, w. b.: abstreiten [onr.], streitig machen (iets aan iemand: Einem etwas).

betwister, m.: Abstreiter [m.], Strei-tigmacher [m.].

betwisting, vr.: Abstreitung [vr.], Streitigmachung [vr.].

betwistster, vr.: Abstreiterin [vr.], Streitigmacherin [vr.]. betwijfelen, w. b.: bezweifeln. betwjjfeling, vr.: Bezweifeln [o.], betijën, w. o.: nach eignem Sinnehan-deln; laat hem maar-; lasse ihn nur machen.

beu, bv. n.: satt, überdrüssig; ik ben het -: ich bin dessen satt, ich habe es satt.

beug, vr.: (vv.) Schellfischnetz [o.], Ka-beljaunetz [o.].

beug-visch, vr.: Schellfisch [m.1 und Kabeljau [m.]; l-visscherij, vr.: Schellfisch-und Kabeijaufang [m.1.

beugel, m.: Bügel [m.]; door den -kunnen: (spr.) passiren [iel können [onr.]; niet door den - kunnen: (spr.) zu schlimm sein; I -baan, vr.: Kugelbahn [vr.].

beugelen, w. o.: auf der Kugelbahn spielen.

beugel-riem, m.: (rs.) Bügelriemen [m.], Bügeltrager [m,]; I -tasch, vr.: Bügel-tasche (vr.]; -vast, bv. n.: (rs.) bügelfest.

beuk, m.: (pik.) Buche [vr.], Buchbaum [m.; a].

beukelaar, m.: Schild [m.], Rundschild

[m.].

Ibeuken, w. b.: schlagen [onr.], ham-mern; stokvisch -: Stockfisch klopfen.

Ibeuken, bv. n.: buchen, von Buchen-holz.

Ibeuken, m. mrv.: Buchen [vr. mrv.]; I -bosch, o.: Buchenwald [m.; a]; -boschje, o.: Buchenwaldchen [o.], Buchenhain [m.]; -hout, o.: Buchenholz [o.]; -houten, bv.n.: buchen, von Buchenholz.

beuker, m.: 1) (persoon:) Hammerer [m.], (inz.) Stockfischklopfer |m.];. 2) (hamer:) Schlagholz [o.; ö], Schlaghammer [m.], Schlagel [m.].

beukery, vr.: Platz [m.] zum Stock-fischklopfen.

beukhamer, m.: Zie beuker 2). beuking, vr.: Hammern [o.]; - van stokvisch: Stockfischklopfen [o.].

beukster, vr.: (Eine) welche tüchtig drauflos schlagt.

beul, m.: (rcht. en fig.) Henker | m.]; I -achtig, bv. n.: henkerisch. beuleu, w. o.: sich abarbeiten. beulin, v.: Henkersfrau [vr.]; (fig.) (das) grausame Weib.

beuling, m.: Wurst [vr.; ü]; Blutwurst [vr.;    ü]; lever-: Leb

[vr.; ü].

beun, vr.: 1) Fischbehalter [m.]; 2) Dach-boden [m.; o en ö]. beunhaas, m.: Bönhase [m.]. beunhazen, w. o.: den Bönhasen spie-

beunhazerij, vr.: Bönhasenspiel [o.], beurder, m.: (tiller:) Aufheber [m.]; (geld-inner:) Eintreiber [m.].

beuren, w. b.: 1) (tillen:) aufheben [onr.J; 2) (innen:) eintreiben [onr. |; (ontvangen:) empfangen [onr.]; 3) (gebeuren:) geschehen [onr.], stattfinden [onr.].

beuring, vr.:    1) Aufhebung [vr.];

2) Eintreibung [vr.J; (ook:) Empfang [m.].

beurs, vr.: 1) Beutel [m.], Geldbeutel [m.]; over de - gaan (de - houden): den • Beutel führen, die Kasse haben: over zijne

-    gaan: mit Geld anrücken, in die Büchse en [onr.]; naar zijne - te werk gaan:

sich nach seinem Beutel richten; in zijne

-    liegen: in seinen Beutel lügen; gemeene aken: auf gemeinschaftlichem Fusse

zehren; 2) Stipendium [o.]; uit eene - stu-deeren: auf Kosten eines Stipendiums stu-diren [ie]; 3) (kph.) Börse [vr.],Kaufmanns-börse [vr.]; naar de - gaan: auf die Börse gehen [onr.]; op (aan) de - speculeeren: auf der Börse spekuliren [ie].

beursch, bv. n.: teig; I -heid, vr.: teige Beschalfenheit.

beursgezwel, o.: (hik.) Schwiele [vr.], Fleischgeschwulst [vr.; ü]; I in alle andere Sam.: Börsen’....

beurt, vr.: 1) Reihe [vr.]; -om-:wech-selsweise, Einer nach dem Andern (vr.: Eine nach der Andere; o.: Eins ums Andere); ieder op zijne -: ein Jeder nach der Reihe; het is mijne -: die Reihe ist an mir; als de - aan mij komt (als het mijne

-    is): wenn die Reihe an mich kommt; aan de - liggen om te ...: an der Reihe sein um zu ...;iemands - waarnemen : Jemandes Stelle vertreten [onr.] wenn die Reihe an ihn kommt; 2) ik zeg op mijne -: ich sage meinerseits; gij zoudt op uwe - kunnen beweren: Sie würden Ihrerseitsbehaupten können; hij deed op zijne - hetzelfde: er that seinerseits das Kamliche; 3) aan iem. te - vallen: Einem zu Theil [T] werden

[onr.].

beurtelings, bw.: wechselsweise. beurtelingseh, bv. n.: abwechselnd. beurt-in si ii, m.: 1) Zie -schipper, 2) Zie -schip; I -schip, o.: Schiff [o.] das zu bestimmten Zeiten fahren muss; -schipper, m.: Schiffer [m.] der zu bestimmten Zeiten fahren muss; -vaart, vr.: koncessi-onirte [ie] Fahrt [vr.] zu bestimmten Zeiten; -wisseling, vr.: Abwechslung [vr.], Wechsel [m.].

ker, m.: Beutelmacher [m.], Beutler [m.], beveelster, vr.: Gebieterin [vr.]. Seckler [m.]; -snijder, m.: Beutelschneider beveiligen, w. b.: schützen (- tegen: [m.], Taschendieb [m.J; -snijderij, vr.:Beu- vor).

telschneiderei [vr.].    beveiliger, m.: Beschützer [m.].

beurzig, bv. n.: ein Wenig teig: I -heid, beveiliging, vr.: 1) Beschützung [vr.]; vr.: (das) einigermassen Teige.    2) Schutz [m.].

beuzelaar, m.: Firlefanzer [m.].    beveiligster, vr.: Beschützerin [vr.].

beuzelaarster, vr.: Firlefanzerin [vr.]. bevel, o.: Befehl [o.]; het - voeren beuzelachtig, bv. n.: (iemand:) tan- over (het - voeren): befehligen, anführen, delhaft. (iets:) kleinlich; I-heid,vr.: 1)Tan- kommandiren [ie]; I -hebber, m.: Befehls-delhaftigkeit [vr.], 2) Kleinlichkeit [vr.]. haber [m.], Anführer [m.]; -schrift, o.: Man-beuzelaru, vr.: 1) Firlefanzerei [vr.]; dat [o.], (der schriftliche) Befehl, (der obrig-2) Kleinigkeit [vr.].    keitliche) Befehl.

beuzelen, w. o.: tandeln,sichmitKlei- bevelen, w. b.: befehlen [onr.], gebie-nigkeiten abgeben [onr.].    ten [onr.]; aan iemand iets -:Einemetwas

beuzeling, vr.: Kleinigkeit [vr.].    befehlen.

beuzel-kraam, vr.: Kleinigkeitskra-    beveler, m.: Gebieter [m.].

merei [vr.]x Firlefanzerei [vr.]; I -kramer, beven, w. o.: zittern; - van angst: vor m.: Firlefanzer [m.], Kleinigkeitskramer    Furcht zittern; - voor de gevolgen: die

[m.]; -praat, m. (-taal, vr.): (das) dumme    Folgen befürchten; er was geen lid aan

Zeug; -werk, o.: Firlefanzerei [vr.1.    mijn lijf of het beefde: ich zitterte ain gan-

bevaarbaar, bv. n.: schiffbar; I -heid, zen Körper.

vr.:

Schiffbarkeit [vr.].    bevend, bv. n.: zitternd; -e populier:

bevallen, w. o.: 1) gefallen [onr.]; hoe Zitterpappel [vr.], Zitterbaum [m.; a], Zit-bevalt het u hier: wie gefallt es Ihnen teresche [vr.], Zitterespe [vr.]; -e stem: ’ hier?; 2) niederkommen [onr.],insWochen- Zitterstimme [vr.].

bett kommen [onr.], entbunden werden bever, m.: (persoon:) Zitterer [m.],Zit-[onr.]; zij is bevallen: sie ist niedergekom-    temde [m.]; (drk.) Biber [m.], Kastor [m.];

men

een

, sie liegt in den Wochen; zij is van    | -geil, o.: Bibergeil [o.]; -haar, o.: Biberhaar

tweeling bevallen: sie ist mit Zwillin-    [o.]; -hoed, m.: Kastorhut [m.; ü]; -hond,

gen niedergekommen, sie ist von Zwillin-    m.: Biberhund [m.; ü],

gen entbunden.    beverage, vr.: (fam.) Zitterfieber [o.];

bevallig, bv n.: anmuthig [t]; I -heid,    de - op zijn lijf krijgen: das Zitterfieber

vr.: [tl Anmuth [vr.]; -heden, vr. mrv.:    bekommen Lonr.].

Reize [m. mrv.]; de drie -heden, vr. mrv.:    beverig, bv. n.: zitternd; I -heid, vr.:

(fab.) die drei Grazien.    Zittern [o.].

bevalling, vr.: (vlk.) Mederkunft [vr.],    bevernel, vr.: (pik.) Pimpernelle [vr.].

Entbindung [vr.]; ontijdige -: unzeitige    beversch, bv. n.: Kastor....

Geburt [vr.].    bevestigen, w. b.: (vastmaken:) be-

bevang, o.: Umfang [m.].    festigen; (vest.) befestigen; (fig.) beiahen;

Ibevangen, w. b.: (van wijn en ster-    (ook:) bestatigen, bekraftigen; (kkl.) kon-

kendrank:) benebeln; (anders:) überwal-    firmiren [ie], (bij de Katholieken:) fir-

tigen.    meln.

Ibevangen, bv. n.: (van paarden:) reh, bevestigend, bv. n.: bejahend; een -rehe; I -heid, vr.: Rehkrankheit [vr.].    antwoord: eine bejahende Antwort.

Ibevangen, v. dw.: ergriffen, befangen; bevestiger, m.: 1) Bejahende [m.]; door vrees -: von Angst ergriffen; door 2) Bestatiger [m.].

den slaap -: vom Schlafe befangen; door bevestiging, vr.: (vastmaking: Beden wijn -:    vom    Weine    befangen.    festigung [vr.];    (vest.) Befestigung [vr.];

bevanging,    vr.:    Ueberwaltigung [vr.]. (fig.) Bejahung    [nr.]; (ook:) Bestatigung

Ibevaren, w. b.: beschiffen, befahren [vr.], Bekraftigung [vr.]; (kkl.) Konfirma-[onr].    tion [vr.], (bij de    Katholieken:) Firmelung

Ibevaren, bv. n.: geübt;een-matroos :    [vr.].

ein geübter Matrose.    bevestigster, vr.: 1) Bejahende [vr.];

bevaring, vr.: Beschiffen [o.], Befah- 2) Bestatigende [vr.]. ren [o.].    bevind, o.: Befinden [o.], Befund [m.];

vr.: 1) keit [vr.].

bevatteiyk. bv. n.: (vlug van be- naar - van zaken: nach Befinden der Sa-grip:) leicht fassend, intelligent; (ge- che, nach Befund der Sache, den Umstan-makkelijk te begrijpen:) fasslich; I -heid, den gemass.

Begreifungskraft [vr.j, 2) Fasslich- bevindelijk, bv. n.: befindlich; ergens

- zijn: sich irgendwo befinden [onr.].

bevatten, w. b.: (inhouden:) enthalten bevinden, w. b.: befinden [onr.]. I -[onr.], in sich begreifen [onr.]; (begrijpen:) (zich), w. w.: sich befinden [onr.]. begreifen [onr.].    bevinding, vr.: Erfahrung [vr.]; -en

bevatting, vr.: Fassungskraft [vr.], opdoen: Erfahrungen machen. Zie ook Begreifungskraft [vr.]; dat gaat boven mij- bevind, ne -: das geht über meinen Horizont.    b e ving, vr.: Zittern [o.].

bevechten, w. b.: (vechten tegen:)be-    beving, onv. v. t.: Zie bevangen,

kampfen; (vechtend winnen:) erringen    bevingeren, w. b.: befingern, mit den

[onr.]; de overwinning -: den Sieg davon- Fingern beschmutzen,

tragen [onr.].    bevisschen, w. b.: fischen in, befi-

bevecliter, m.: Bekampfer [m.].    schen.

bevecliting, vr.: Bekampfung [vr.1.    bevitster, vr.: Bekrittlerin [vr.].

bevederen, w. b.: 1) mit Federn    bevitten, w. b.: bekritteln.

schmücken; 2) befiedern.    bevitter, m.: Bekrittler [m.].

bevitting, vr.: Bekritteln [o.], be vlakken (bevlekken), w. b.: be-flecken, beschmutzen, besudeln. bevlekker, m.: Beflecker [m.]. bevlekking;, vr.: Befleckung [vr.]. bevlekster, vr.: Befleckerin [vr.]. be vleugelen, w. b.: beflügeln. bevloeren, vr.: 1) (met steenen:) pflastern; eene gang met tegels -: den Fussboden eines Korridors mit Steinplat-ten belegen; 3) (met planken:) dielen, brettern, mit Dielen (mit Brettern) belegen ; 3) (met schrijnwerkerswerk:) den Fussboden tafeln.

bevloering, vr.: 1) Belegung [vr.] des Fussbodens (- met: mit); 2) Fussboden [m.].

bevlijtigen (zich), w. w.: sichbefleis-sen, sich befleissigen.

bevlijtiging, vr.: Befleissigung [vr.], Beflissenheit [vr.].

Ibevochten, w. b.: Zie bevochtigen. Ibevochten, v. dw. en bv. n.: 1) be-kampft; 2) errungen. Zie bevechten, bevochtigen, w. b.: befeuchten. bevochtiging, vr.: Befeuchtung [vr.]. bevoegd, bv. n.: 1) befugt, berech-tigt; 2) zustandig, kompetent; I -heid, vr.:

1)    [s] Befugniss [o.], Berechtigung [vr.],

2)    Zustandigkeit [vr.J, Kompetenz [vr.]. bevoelen, w. b.: befühlen. bevoeling, vr.: Befühlung [vr.]. bevolken, w. b.: bevölkern. bevolker, m.: Bevölkerer. bevolking, vr.: Bevölkerung [vr.]; staat

der -: Bevölkerungsstand [m.].

bevolkt, bv. n.: bevölkert; (fig.) volk-reich; I -heid, vr.: Bevölkerung [vr.]. bevoogden, w. b.: bevormunden. bevoogding, vr.: Bevormundung [vr.]. bevoordeelen, w. b.: bevortheilen [t], begünstigen.

bevoordeeler, m.: Begunstiger [m.];

(fig.) Gönner [m.].

bevoordeeling, vr.: Begünstigung [vr.].

•bevoordeelster, vr.: Begünstigerin [vr.]; (fig.) Gönnerin [vr.]. bevooroordeeld, bv. n.: befangen, Yorurtheilen [t] eingenommen; -ken, w. b.: (iemand: Einem) ein Vorur-theil [t] einflössen; I -heid, vr.: Befangen-heit [vr.], [t] Yorurtheil [o.], vorgefasste Memung [vr.].

bevoorrecht, bv. n.: bevorzugt, pri-vilegirt [ie].

bevoorrechten, w. b.: bevorrechten, bevorzugen.

bevoorreehter, m.: (Einer) der bevorzugt; een - van vriendjes: Einer der rreundchen bevorzugt.

bevoorrechting, vr.: Bevorrechti-gung [vr.], Bevorzugen [o].

be voorvechtster, vr.: (Eine) welchc bevorzugt; eene - van onwaardigen: Eine welche Unwürdigen bevorzugt.

bevoorwaarden, w. b.: bedingen [onr.J.

bevoorwaarding, vr.: Bedingung [vr.].

^..^>₁evoi‘tlei*Jiar, m.: Förderer [m.J, Be-lorderer [m.].

bevorderaarster, vr.: Befördrerin [vr.[.

bevorderen, w. b.: (i. a. b.) befördern.

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

vim

fit r

iii.i

w. w.:

nissen

bevordering, vr.: (i. a. b.) Beförde-rung [vr.].

bevorderlik, bv. n.: beförderlich; (fig.) förderlich, dienlich; I -heid, vr.: Begünstigung (- aan: [2]); (fig.) Dienlichkeit (- aan: zu).

bevorens, bw. en vgw.: bevor, ehe. bevrachten, w. b.: befrachten. bevrachter, m.: Befrachter [m.]. bevrachting, vr.: Befrachtung [vr.]. bevragen, w. b.: sich erkundigen nach; waar is hij (net) te -: wo kann man sich nach ihm (danach) erkundigen?; te - aan het bureau van dit blad: nahere Auskunft ertheilt [t] die Expedition. bevredigen, w. b.: befriedigen. bevrediger, m.: Befriediger [m.]. bevrediging, vr.: Befriedigung [vr.]. bevredigster, vr.: Befriedigerin [vr.]. bevreemden, w. b.: befremden, wun-dern; dat bevreemdt mij niet: das wun-dert mich nicht.

bevreemdend, bv. n.: befremdend, befremdlich.

bevreemding, vr.: Befremdung [vr], bevreesd, bv. n.: 1) bange (- voor: ); 2) besorgt (- over: um); iemand -ken: 1) Einem Furcht einjagen [reg.], 2) Einen besorgt machen; I -heid, vr :

1)    Bangigheit [vr.], Furcht [vr.], 2) Besorgt-heit [vr.].

bevriend, bv. n.: befreundet; zich -maken met: sich befreunden mit; I -heid, vr.: Befreundung [vr.].

bevriezen, w. o.: (met eene ijskorst bedekt worden:) befrieren [onr.]; (in ijs veranderen:) gefrieren [onr.]; (door de vorst beschadigd worden:) erfrieren [onr.]; (figuurlijk:) frieren Lonr.]; ik bevries hier: ich friere hier; mijne voeten bevroren daar: ich fror an den Füssen da. bevriezing, vr.: 1) Befrieren [o.];

2)    Gefrieren [o.]; 3) Erfrieren [o.]; 4) Frieren [o.].

bevroeden, w. b.: begreifen [onr.], einsehen [onr.].

bevroeding, vr.: Begreifen [o.], Einsehen [o.].

bevroren, bv. n.: (van aardappelen, ooft, enz.:) mulsicht. Zie overigens dv. n.

bevrozen.

bevrozen, bv. n.: 1) befroren; 2) ge-froren; 3) erfroren; 4) gefroren; Zie bevriezen; I -heid, vr.: 1) Befrorensein [o.], 2) Gefrorensein [o.], 3) Erfrorensein [o.],

4) Gefrorensein [o.].

bevruchten, w. b.: befruchten, schwan-gern; (fig.) fruchtbar machen. bevruchting, vr.: Befruchtung [vr.]. bevryden, w. b.: befreien, bevrijder, m.: Befreier [m.]. bevryding, vr.: Befreiung [vr.]. bevrydster, vr.: Befreierin [vr.]. bevuilen, w. b.: beschmutzen. I - (zich) sich beschmutzen; (fig. pop.) sich bemachen, sich bethun [onr.J. bevuiling, vr.: Beschmutzung [vr.]. bevijlen, w. b.: befeilen. bewaaien, w. b.: bewehen. bewaaieren, w. b.: facheln. bewaakster, vr.: Wachterin [vr.]. bewaarder, m.: (spaarder:) Aufbe-wahrer [m.]; (m bewarmghebber:) Yer-wahrer [m.], Bewahrer [m.]; (in gevange-:) Schliesser [m.].

vr.: Ueberhaufung

ver-

Berauche-

bewaar-gever, m.: Deponent [m.]; I-geving, vr.: Depositum [o.].

bewaarheden, w. b.: bewahrheiten, bewahren. I - (zich), w. w.: sich bewahrheiten, sich bewahren.

bewaarheid, v. dw.: bewahrt; het heeft zich -: es hat sich bewahrt.

bewaar-middel, o.: Yerwahrungsmit-tel [o.],Schutzmittel [o.]; I -nemer, m,: Ge-wahrhaber [in.], Yerwahrer [m.]; -neming, vr.: Yerwahrung [vr.]; -plaats, vr.: Yer-wahrungsort [m.]; -school, vr. Kleinkinder-schule [vr.], (Kleinkinder-) Bewahranstalt [vr.].

bewaarster, vr.: 1) Aufbewahrerin [vr.]; 2) Verwahrerin [vr.], Bewahrerin [vr].

bewaken, w. b.: bewachen, überwa-chen, hüten.

bewaker, in,: Wachter [m.]. bewaking, vr.. Bewachung [vr.], Ue-berwachung [vr.].

bewallen, w. b.: umwallen. bewalling, vr.: Umwallung [vr.]. be wandelaar, m.: (fig.) Bewanderer lm.].

bewandelaarster (bewandelares), vr.: Bewandrerin [vr.].

be wandelen, w. b.: bewandern, wan-deln, betreten [onr.].

bewandeling, vr.: (das) Bewandern, (das) Wandeln, (das) Betreten.

bewangen, w. b.: (een scheepsmast:) wangen.

bewapenen, w. b.: bewaffnen. bewapening, vr.: Bewaffnung [vr.]. bewaren, w. b.: (i. a. b.) bewahren. bewaring, vr.: Bewahrung [vr.], Yerwahrung [vr.]; in verzekerde -: in Haft [vr.1; in verzekerde - nemen: verhaften.

bewasemd, bv. n.: (spiegels, ramen, enz.:) angelaufen.

bewasemen, w. b.: bedünsten. I -, w. o.: (spiegels, ramen, enz.: anlaufen [onr.].

bewaseming, vr.: Bedünstung vr.; (van spiegels, ramen, enz.:) Anlaufen [o.].

bewassenen, w. b.: (iemand: für Einen) waschen [onr.].

bewassching, vr.: (das) Waschen (-van iemand: für Einen); geld voor-: Waschgeld [onr.].

bewassen, bv. n. en v. dw.: bewach-sen (- met: mit). bewateren, w. b.: bewassern. bewatering, vr.: Bewasserung [vr.]. beweeg, in Sam. 1 -baar, bv. n.: Zie -ly k; -grond, m.: Beweggrund [m.; ü]; -kracht, vr.: Bewegkraft [vr.; a]; -lijk. bv.

n.: beweglich, bewegbar;-lijkheid, vr.: Be-weglichkeit [vr.], Bewegbarkeit [vr.]; -oorzaak, vr.: Bewegursache [vr.]; -rad, o.: Triebrad [o.; a]; -reden, vr.: Beweggrund [m.; ü], Ursache [vr.]; -spier, vr.: (ontl.) Bewegemuskel [in.], beweegster, vr.: Bewegerin [m.]. beweenen, w. b.: beweinen. beweener, m.: Beweiner [m.]. beweening, vr.: Beweinung [vr.]. beweenster, vr.: Beweinerin [vr.]. beweerder, in.: Behaupter [m.]. beweerster, vr.: Behaupterin [vr.]. beweegloos, bv. n.: bewegungslos; I -heid, vr.: Bewegungslosigkeit [vr.].

bewegen, w. b.: (i. a. b.) bewegen [onr.]; hemel en aarde -: Himmel und Erde

bewegen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich bewegen [onr.].

beweger, in.: Beweger [m.]. bewegeren, w. b.: (zeew.) wegern, init Dielen füttern.

beweging, vr.: Bewegung [vr.]; zich in - zetten: (eene armee:) sich in Bewegung bringen [onr.]; uit eigene -: aus eige-nem Antriebe ; I -loos, bv.'n.: Zie bv. n. be-

weegloos.

beweiden, w. b.: beweiden, beweiding, vr.: Beweidung [vr.]. beweldadigd, bv. n.: (door menschen:) unterstützt; (door God:) gesegnet.

beweldadigen, w. b.: mit Wohltha-ten überhaufen.

beweldadiging,

[vr.] mit Wohltnaten. beweren, w. b.: behaupten. bewering, vr.: Behauptung [vr.]. bewerkbaar, bv. n.: zu bearbeiten; (fig.) bewirkbar.

bewerkelijk, bv. n.: viel Arbeit er-fordernd; | -heid, vr.: viel Arbeit erfor-dernde Beschaffenheit [vr.].

bewerken, w. b.: bearbeiten; (fig.) be-wirken.

bewerker, m.: Bearbeiter [m.]; (fig.) Urheber [m.].

bewerking, vr.: Bearbeitung [vr.]; (fig.) Bewirkung [vr.].

bewerkstelligen, w. b.: bewerkstelligen.

bewerkstelliging, vr.: Bewerkstel-ligung [vr.].

bewerkster, vr.: Bearbeiterin [vr.]; (eg.) Urheberin [vr.].

bewerktuigd, bv. n.: organisch, or-ganisirt [ie], mit Organen ausgestattet.

bewerktuigen, w. b.: organisiren [ie], mit Organen ausstatten.

bewerktuiging, vr.: 1) Organisation [vr.]; 2) Organismus [m.]. bewerp, o.: Entwurf [m.; ü]. be werpen, w. b.: bewerfen [onr.]; (fig.) entwerfen [onr.].

bewerping, vr.: Bewerfung [vr.];(fig¹.) Entwerfen [o.].

bewesten, bw. en vz.: westlich von. bewierooken, w. b.: (kkl.) berau-chern, mit Weihraueh rauchern; (fig.) herrlichen.

be wier o oker, m.: (fig.) Verherrlicher

[m.].

bewierooking, vr.: (kkl.) rung [vr.]; (fig.) Yerherrlichung [vr.].

bewierookster, vr.: (fig.) Yerherr-licherin [vr.].

bewilligen, w. b.: bewilligen. I -, w. o.: einwilligen (- in: in).

bewilliging, vr.: Bewilligung [vr.; 2]; Einwilligung (- in: in), bewimpelaar, m.: Bemantler [m.]. bewimpelaarster, vr.: Bemantlerin [vr.].

bewimpeld, bv. n.: bemantelt I -, bw.: auf eine verdeckte Art. bewimpelen, w. b.: bemanteln. bewimpeling, vr.: Bemantelung[vr.]. bewind, o.: Regierung [vr.]; (fig.) Ge-walt [vr.]; het - voeren: regieren, die Gewalt ausüben; aan het - komen (het - in handen krijgen): die Gewalt in Handen bekommen; aan het - zijn: die Gewalt in Handen haben.

e winden, enz.: Zie om winden, ewindhebber, m.: Direktor [m.]. ewinds-lieden, m. mrv.: Minister lm. mrv.]; I -man, m.: Minister [m.]. bewitten, enz.: Zie witten, be woel en. w. b.: umwickeln; een kabel -: ein Kabeltau bekleiden.

bewoeling, vr.: Umwickelung [vr.]; <zeew.) Bekleidung [vr.|.

bewolken, w. b.: umwölken, bewolken, bewolking, vr.: Umwölkung [vr.], Bewölkung [vr.].

bewolkt, bv. n.: umwölkt, bewolkt, bewonderaar, m.: Bewunderer [m.]. bewonderaarster, vr.: Bewundre-rin [vr.].

bewonderen, w. b.: bewundern. bewonderenswaardig, bv. n.: be-

wundernswerth Lt], bewundernswürdig; I -heid, vr.: Bewundernswürdigkeit [vr.].

bewondering, vr.: Bewunderun [vr.]; I -wekkend, bv. n.: Bewunderun erregend.

bewonen, w. b.: bewohnen.

Bewohner [m.].

Worte

wei

leeftijd:) G-esetztheit [vr.f.

setzt; I

vr.:

bewoner, m.:

bewoning, vr.: Bewohnung [vr.], Bewohnen [o.].

bewoonbaar, bv. n.: bewohnbar;

I -heid, vr.: Bewohnbarkeit [vr]. bewoonster, vr.: Bewolmerin [vr.]. bewoorden, w. b.: in Worte einklei-den (oder: ausdrücken).

bewoording, vr.: Einkleidung [vr.] in Worte, (der) wörtliche Ausdruck.

bewoordingen, vr. mrv.:

[o. mrv.], Ausdrücke [m. mrv.]; in deze -in diesen Worteu; in algemeene -: in al-gemeinen Ausdrücken.

bewust, bv. n.: bewusst, fraglich, be-sagt, bekannt; de -e zaak: die bewusste Sache, die fragliche Sache; met de -e papieren: mit den besagten Dokumenten; op de -e plaats aanwezig: am besagten (am bekannten) Orte befindlich. I -, bw.: bewusst, bekannt: mij is niets - van: mir ist nichts bewusst (oder: bekannt) von; zich van , niets kwaads - zijn; sich von nichts Bösem bewusst sein.

bewusteloos, bv. n.: bewusstlos;

I -heid, vr.: Bewusstlosigkeit [vr.]. bewustheid, vr.: Bewusstheit [vr.]. bewustzijn, o.: Bewusstsein [o.], bewjjs, o.: 1) Beweis [m.]; het overtuigende -: der überzeugende Beweis;

2)    Schein [m.], [s] Zeugniss Lo]; - van ontvangst: Empfangschein [m.]; - van oorsprong: Herkunftsschein [m.]; - van onvermogen: Dürftigkeitsschein [m.]; - van goed gedrag: [s] Sittenzeugniss [o.], (voor dienstboden:) [s] Dienötzeugniss [o.];

3)    Zeichen; geen - van leven meer geven: kein Lebenszeichen mehr von sich geben [onr.]; 4) Schein [m.]; - doen alsof: sich stellen als ob, thun [onr.] als ob; 5) [t] Erbtheil [o.]; zijn vaders -: sein vater-liches [t] Erbtheil, sein [t] Vatertheil [o.]; haar moeders -: ihr mütterliches [t] Erbtheil [o.], ihr [t] Muttertheil [o].

bewijsbaar, bv. n.: beweisbar, be-weislich, (red.) erweislich; I -heid, vr.: Be-'sbarkeit [vr.], Beweislichkeit [vr.], (red.) Erweislichkeit [vr.];

bewijsgrond, Jm.: Beweisgrund [m.; ü].

bewysje, o.: (fam.) Kleinigkeit [vr.]; slechts een -: nur sehr wenig.

bewas -kracht, vr.: Beweiskraft [vr.];

I-middel, o.: Beweismittel [o.]; -plaats, vr.: Beweisstelle [vr.]; -schrift, o.: Beweis-schrift [vr.]; -stuk, o.: Beweisstück [o.]; -voering, vr.: Beweisführung [vr.].

bewijzen, w. b.: beweisen [onr.]; (be-toonen, en red.) erweisen [onr.]. ] - (zich), w. w.: sich erweisen [onr.], sich zeigen.

beijveren (zich), w. w.: sich befleis-sen [onr.], sich befleissigen. bejjvering;, vr.: Eifer [m.]. beyzelen, w. b.: mit Graupen bedec-ken.

bezaaien, w. b.: besaen. bezaaier, m.; Besaer [m.]. bezaaiing;, vr.: Besaung [vr.]. bezaan, vr.: (zeew.) Besan [m.]. bezaans, in Sam. I -mast, m.: Besan-mast [m.]; -want, o: Besanwand [vr.]; -zeil, o.: Besansegel [o], bezabberen, w. b.: begeifern. bezabberlng, vr.: Begeiferung [vr.]. bezadigd, bv. n.: ruhig; (leeftijd:) ge-vr.: Ruhe [vr.]; (van den

bezadigen, w. b.: beruhigen. bezakken, w. o.:niederschlagen [onr.]. bezakking, vr.: Niederschlagung [vr.]. bezaksel, o.: Niederschlag [m.; a], Bodensatz [m.]. bezanden, w. b: besanden. bezanding. vr.: Besandung [vr.]. bezeer en, w. b.: verletzen. I - (zich), w. w.: sich verletzen. bezeering, vr.*- Yerletzung [vr.]. bezeeveren, w. b.: begeifern. bezeevering, vr.: Begeiferung [vr.]. bezegelen, w. b.: besiegeln. bezegeling, vr.: Besiegelung [vr.]. bezeild, bv. n.: besegelt; een goed

-    schip: ein guter Segler; een slecht -schip: ein schlechter Segler.

bezeilen, w. b.; besegeln; land -: das Land anthun [onr.]; er is geen land met hem te -: (spr.) es ist nichts mit ihm anzu-fangen.

bezeken, bv. n.: (gem.) bepisst; |-heid, Bepisstheit [vr.].

bezem, in.: Besen [m.] ; nieuwe -s vegen schoon: (spr.) neue Besen kehren gut; I -binder, m.; Besenbinder [m.]., Be-senmacher [m.]; -schoon, bv. n.: mit dem Besen gekehrt; -steel, in.: Besenstiel [m.j; -stok, m.: Besenstock [m.; öl. bezending, vr.: (kph.) Sendung [vr.]. bezet, v. dw. en bv. n.: (spl., b. v. eene kaart:) besetzt;(van personen?) beschaftigt; (van tijd:) in Anspruch genommen; - op de borst: engbrüstig, asthmatisch; met iets

-    zijn: (fig. fam.) mit etwas verlegen sein, sich einer Sache schamen.

bezeten, bv. n.: besessen: (fig.) toll; van den duivel -: vom Teufel besessen:

I -heid, vr.: Besessenheit [vr.]; (fig.) Toll-heit [vr.],

bezetene, m. en vr.: (der, die) Be-

sessene.

bezetheid, vr.: Besetztheit [vr.]; (van personen:) Beschaftigtsein [o.]; (van tijd.) Beanspruchtsein [o.]; - op de borst: Eng-brüstigkeit [vr.], Asthina [o.].

bezetsel, o.: (kim.) Besatz [m.; a], Be-lege [o.].

bezetteling, m.: Soldat [m.1 der Gar-nison.

[o.].

aangenaam -

nemen

voornaam-

[m.].

Besudlerin

vr.:

vr.:

ver

bezetten, w. b.: (i. a. b.) besetzen. bezetting, vr.: (het bezetten:) Beset-zung [vr.], Besetzen [o.]; (garnizoen:) Be-satzung [vr.], Garnison [vr.]; in - liggen: garnisoniren [ie];, - op de borst: Asthma

bezichtigen, w. b.: besichtigen. beziclitiger, m.: Besichtiger [m.]. bezichtiging, vr.: Besichtigung [vr.]; iets op - zenden: etwas zur Ansicht sen-den [onr.].

bezie, vr.: (pik.) Beere [vr.]. bezield, bv. n.: beseelt; (fig. dk.) be-geistert.

bezielen, w. b.: beseelen; (fig. dk.)be-geistern.

bezieler, m.: Beseeler [m.]; (fig. dk.) Begeisterer [m.].

bezieling, vr.: Beseelung [vr.]; (fig. dk.) Begeisterung [vr.].

bezielster, vr.: Beseelerin [vr.]; fig. dk.) Begeistrerin [vr.].

bezien, w. b.: besehen [onr.]; iets op -zenden: etwas zur Ansicht senden [onr.]; dat staat te -: (spr.) das werden wir sehen, das wird sich erst noch zeigen müssen; het staat nog te -: (spr.) es ist noch die Frage.

bezienswaardig, bv. n.: beschens-werth [t], beschenswürdig; I-heid, vr.: Be-sehenswürdigkeit, (fig.) Mcrkwürdigkeit [vr.].

bezig, bv. n.: besehaftigt (- met, - aan: mit); altijd - zijn: immer besehaftigt sein, (fig.) immer thatig sein; zich - houden met: sich beschaftigen mit; iem. houden: (fig.) Einen unterhalten [onr.1.

bezigen, w. b.: gebrauchen; (fig.) an-wenden [onr.].

beziger, m.: Gebraucher [m.]; (fig.) Anwender [m.J.

bezigheid, vr.: Beschaftigung [vr.]; voor een heer die zijne -heden buitenshuis heeft: für einen Herrn, der seine Geschafte ausser dem Hause hat.

beziging, vr.: Gebrauch [m.]; (fig.) Anwendung [vr.].

bezigster, vr.: Gebraucherin [vr.]; (fig.) Anwenderin [vr.]. bezingen, w. b.: begingen [onr.]. bezinger, m.: Besinger [m.], Yerherr-licher [m.].

bezinging, vr.: Besingen [o.], Yer-herrlichung [vr.].

bezinken, w. o.: niederschlagen [onr.]. bezinking, vr.: Niederschlagung [vr.]. bezinksel, o.: Niederschlag [m.; a], Bodensatz [m.].

bezinnen, w. o.: nachdenken [onr.], nachsinnen [onr.], überlegen; bezint eer gij begint: (spr.) vorm Beginnen erst besinnen. I - (zich), w. w.: sich besinnen [onr.J.

bezinning, vr.: Besinnung [vr.]; tot - komen: zur Besinnung kommen [onr.], sich wieder besinnen [onr.].

bezit, o.: Besitz [m.J; in het - zijn van iets: im Besitz einer Sache sein; -van (in - nemen): Besitz nehmeu [onr.] von; in het - komen van iets: in den Besitz einer Sache kommen [onr.]; zich in het - van iets stellen: sich in den Besitz einer Sache setzen; iemand uit het - van iets stooten: Einen aus dem Besitze einer Sache stossen [onr.]; | -nemer, m.: Besitz-

ergreifer [m.]; -neming, vr.: Besitzergrei-fung [vr.], Besitznahme [vr.]. bezitster, vr.: Besitzerin [vr.]. bezittelijk, bv. n.: (tik.) -woord: (das) zneignende Fürwort. bezitten, w. b.: besitzen. bezitter, m.: Besitzer [m.]. bezitting’, vr.: Besitzung [vr.]. bezoar, m.: Bezoar [m.]; I -steen, m.t Bezoarstein [m.].

bezoekt, bv. n.: besucht; (door eene bezoeking geteisterd:) heimgesucht.

bezoden, w. b.: berasen, mit Rasen . belegen.

bezoding, vr.: Berasung [vr.], Bele-gung [vr.] mit Rasen. bezoedelaar, m. Besudler bezoedelaarster,

[vr.].

bezoedelen, w. b.: besudeln. bezoedeling, vr.: Besudelung [vr.J. bezoek, o.: Besuch [m.].; een - aan iemand brengen: Eineiri einen Besuch maehen, einen Besuch bei Einem abstat-ten; een afgelegd -: ein abgestatteter Be-such.

bezoeken, w. b.: besuchen; (met straffen of plagen:) heimsuchen.

bezoeker, m.: Besucher [m.]; (fig.) Heimsuchende [m.J. bezoeking, vr.: Heimsuchung [vr.]. bezoekster, vr.: Besucherin [vr.]. bezoldeling, m. en vr.: (der, die) Be-soldete; (fig.) [t] Miethling [m. en vr.J.

bezolderen, w. b.: mit einem Plafond versehen [onr.J.

bezoldering, vr.: (das) Anbringen eines Plafonds.

bezoldigd, bv. n.: besoldet. bezoldigen, w. b.: besolden. bezoldiger, m.: Besolder [m.]. bezoldiging, vr.: Besoldung [vr.]. bezoldigster, vr.: Besolderin [vr.]. bezondigen, w. b.: mit Sünden beladen ; zijne ziel -: seine Seele mit Sünden beladen; zijne ziel - aan: seiner Seele Sünden aufbürden um .... [2] willen. I -(zich), w. w.: sich versündigen (- aan: an; - met: mit).

bezondiging, vr.: 1) Beladung [2] mit Sünden; 2) Yersündigung [vr.]. bezonnen, bv. n.: besonnen; I -heid, Besonnenneit [vr.]. bezoomen, w. b.: besaumen, umsau-men.

bezooming, vr.:Besaumung[vr.],LTm-saumung [vr.].

bezopen., bv. n.: (pop.) besoffen; (fig.) toll, ungereimt; I -heid, vr.: (pop.) Besof-fenheit [vr.1, (fig.) Tollheit [vr.], Unge-reimtheit [vr.].

bezorgd, bv. n.: besorgt; - zijn: 1)(vervuld met bezorgdheid :) besorgt sein, 2) (van het noodige voorzien:) versorgt sein; I -heid, vr.: Besorgtheit [vr.1.

bezorgen, w. b.: besorgen; (fig.) sorgen.

bezorger, m.: Besorger [m.]. bezorging, vr.: Besorgung [vr.]; (fig.) Yersorgung [vr.].

bezorgster, vr.: Besorgerin [vr.]. bezuiden, bw. en vz.: südlich von. bezuinigen, w. b.: sparen, ersparen (- op: an).

bezuiniger, m.: Ersparer [m.].

van

bezuiniging, vr.: [s] Ersparniss [o. waarheid: unwahr, der Wahrheit zuwider. en vr.].    bezijken, w. b.: (gem.) beseichen, be-

bezuinigster, vr.: Ersparerin [vr.]. pissen.

bezuipen, w. b.: besoffen machen, be- bibberaar, m.: Schauerer [m.]. saufen. I - (zich), w. w.: sich besaufen bibberaarster, vr.: Schaurerin [vr.j. [onr.].    bibberen, w. o.: schauern

bezuren, w. b-: (fam.) ausbaden; iets koude: yoi* Kalte); ik bibber: es scEi -: etwas ausbaden, für etwas büssen.    mich.

bezuring, vr.: Büssung [vr.] (-van:    bibberig, bv. n.: schauerig; ik ben

für).    es ist mir schauerig; 1 -heid, vr.: Schaue-

bezuurder, m.: Büsser [m.] (- van: rigkeit [vr.].

bibbering, vr.: 1) Schauern [o.];

auert

für).

bezuurster, vr.: Büsserin [vr.] (-van: 2) Schauer [mj. für).    bibliothecaris, m.: Bibliothekar [m.].

bezwaar, o.: (reden tot klagen:) Be-    bibliotheek, vr.: Bibliotheke [vr.1.

schwerde [vr.]; (drukkende last) Bürde    bid-bankje, o.: Betstuhl [m.; ü], Bet-

[vr.1; (moeielijkheid:) Schwierigkeit [vr.]; puit [o.]; I - dag, in.: Bettag [m.]. * (bedenking:) Bedeiiklichkeit [vr.], Skrupel bidden, w. b. en o.: beten; (fig.) bitten [m.]; (tegenwerping:) Einwendung [vr.]; [onr.] ersuchen.

buiten - voor de schatkist: ohne Gehalt.    bidder, m.: Beter [m.1; (bedienaar ter

bezwaard, bv. n.: 1) belastet, be- begrafenis:) Leichenbitter [m.]. schwert; met schulden -: mit Schulden bid-plaats, vr.: Betplatz [m.; a], Bet-belastet, mit Schulden beschwert; een met zimnier [o.]; I -prentje, o.: Heiligenbild-hypotheek - huis: ein Haus worauf eine chen [o.].

Hypotheke haftet; 2) schuldbewusst; een bidster, vr.: Beterin [vr.].

-    geweten: ein schuldbewusstesGewissen; bid-stond, m. (-uur, o.): Betstunde

3) zich - maken over: sich Sorgen machen [vr.]; I -vertrek, o.: Betzimmer [o.]; -zusje, wegen; zich - voelen door: sich zu be- o.: Betschwester [vr.].

klagen haben über, sich beschweren über. biecht, vr.: Beichte [vr.]; te - gaan: bezwaarlijk, bw.: schwerlich, kaum.    (kkl.) zur Beichte gehen [onr.]; bij iem.

bezwaarnis, vr.: [s] Beschwerniss    te - moeten komen: (fig. fam.) Eine

[vr.l, Beschwerde [vr.].    die Hande fallen müssen [onr.]; uit de -

bezwaarschrift,o.:Klageschrift[vr.]. komen: (kkl.) aus der Beichte kommen bezwachtelen, w. b.: Zie het w. b. [onr.]; - hooren, (kkl.) Beichte horen, zwachtelen.    Beichte sitzen [onr.]; iem. de - afnemen:

bezwadderen, w. b.: verunglimpfen,    (kkl.) Einem Beichte horen, (fig. fam.)

verleumden, schanden, [3] einen Schand-    Einen ausfragen freg.]; zijne - doen: (kkl.)

fleck anhangen.    seine Beichte ablegen; eene volledige -

bezwalken, w. b.: Zie het w. b. be- afleggen: (fig. fam.) ein vollstandiges Bezwadderen.    kenntniss [s] ablegen.

bezwalker, m.: Yerunglimpfer [m.], biechteling, m. en vr.: 1) (der, die) Yerleumder [m.], Schander [m.].    Beichtende; 2) Beichtganger [m.], Beicht-

bezwalking, vr.: Yerunglimpfung    gangerin [vr.].

Ivr.], Yerleumdung [vr.].    biechten, w. o. en b.: beichten.

bezwalkster, vr.: Yerleumderin [vr.]. biechter, m.: Zie biechteling, bezwangeren, w. b.: schwangern.    biecht-geld,o.:Beichtgeld[o.],Beicht-

bezwangering, nr.: Schwangerung pfennig [m.1; I -kind, o.: Beichtkind Lo.]. [vr.].    biechtster, vr.: Zie biechteling.

bezwaren, w. b.: beschweren; zuur- biecht-stoel, m.: Beichtstuhl [m.; ü; I kool bezwaart de maag: Sauerkraut be- -vader, m.: Beichtvater [m.; a]. schwert den Magen.    bieden, w. b.: bieten [onr.1; aan iem.

bezwarend, bv. n.: 1) beschwerend; geld - voor iets: Einem Geld bieten für

2)    beschwerlich.    etwas; het hoofd - aan: (fig.) [3] die Spitze

bezwaring, vr.: Beschwerung [vr.1.    bieten; aan iem. de behulpzame hand -:

bezweerder, m.: Beschwörer [m.].    Einem hülfreiche Hand leisten; met loven

bezweerster, vr.: Beschwörerin [vr.]. en - wordt men het eens: (spr.) bietenund bezweet, bv. n.: beschwitzt; zeer -: wieder bieten macht den Kauf.

im Schweisse gebadet; I -heid, vr.: (der) bieder, m.: Bieter [m.] Bietende [m.]; beschwitzte Zustand.    de hoogste -: der Meistbietende.

bezweren, w. b.: beschwören.    biedster, vr.: Bieterin [vr.], Bietende

bezwering, vr.: Beschwörung [vr.].    [vr.].

bezwerings, in Sam. I -boek, o.: Be- bier, o.: Bier [o.]; dun -: Dünnbier schwörungsbuch [o.; ü]; -formulier, o.:    [o.], Halbbier [o.]; versch -: junges Bier;

Beschwörungsformel [vr.].    zwaar -: Lagerbier [o.|; - en brood: Kalt-

bezwyken, w. o.: 1) erliegen [onr.]    schale [vr.], Bier und Brod [o.]; - brou-

<- voor: [3]; - onder: unter); 2) fallen [onr.];    wen: Bier brauen; over sijn - zijn: (fam.)

3)    einstürzen.    zuviel getrunken haben, angeschossen sein.

bez wijking, vr.: Erliegen [o.].    Ibieren, w. o.: Bier trinken [onr.].

bezwijmen, w. o.: ohnmachtig werden Ibieren, o. mrv.: Biersorten; I -brood,

[onr.], in Ohnmacht fallen [onr.].    o.: Kaltschale [vr.].

bezwijming, vr.: Ohnmacht [vr.].    bier-accijns, m.: Bieraccise [vr.],

bezijden, bw. en vz.: auf der Seite    Biersteuer [vr.]; I -achtig, bv. n.: (iets:)

£2], zur Seite [2], neben [3] en [4] (hij zat    bierahnlich, bierartig, Gemand:) bierlie-

-    mij: er sass neben mir; kwam - mij zit-    bend; -achtigheid, vr.: (van iets:) Bierar-

ten: er setzte sich neben mich); I - de    tigkeit [vr.], Aehnlichkcit [vr.] mit Bier,

BIES.

70

BINGELKRUID.

m.:

en.

de - bloot komen:

darlegen; wie zijne - brandt moet op blaren zitten: (spr.) wie man sich bettet so schlaft man, wer es versieht muss es entgelten.

billioen, o.: Billion [vr.], (eine)Million Millionen.

billijk, bv. n.: billig; I -heid, vr.: Bil-ligkeit [vr.]; -heidshalve: der Billigkeit wegen.

[o.]..

m.:

(van iemand:) Gesehmack [m.] an Bier; -azijn, m.: Bieressig [m.]; -brouwen, z. n.

o.: Bierbrauen [o.]; -brouwer, m.: Bier-brauer [m.; a en a|; -brouwerij, vr.: Bier-brauerei [yr.]; -buik, m.: Bierbruder [m.; ül, (fig.) Dickbauch [m.; a], Dickwanst [m.; a]; -drager, m.: Biertrager [m.] (-dragers-gilde, o.: Biertragerzunft [vr.]); -drinker m.: Biertrinker [m.]; -flesch, vr.: Bierfla-sche [vr.]; -geld, o.: Biergeld [o.];-glas, o.: Bierglas [o.; a]; -huis, o.: Bierhaus[o.; a], Biersehenke [vr.] (-huishouder, m.: Bier-schenk m.], [t] Bierwirth [m.]; -huishoudster, vr.: [t] Bierwirthin [vr.]); -kade, vr.: Kai [m.] zum ausladen des Bieres (vechten tegen de -kade: spr.: einen unsinnigen Streit führen); -kan, vr.: Bierkanne [vr.]; -kelder, m.: Bierkeller [m.]; -kroeg, vr.: Bierkneipe [vr.]; -kruik, vr.: Bierkrug; -smaak, m.: Biergeschmack [m.]; -soep, vr.: Biersuppe [vr.]; -steker, m.:Bierhand-ler [m.] i -stekerij, vr.: Grosshandel [m.] in Bier; -stel, o. (-stelling, vr.): Bierlager [o.]; -ton, vr.: Biertonne [vr.]; -vaatje, o.:Bier-fasschen [o.]; -vat, o.: Bierfass [o.; a|; -vlieg, vr.: (iron.) Biersaufer [m.]; -wagen, Bierwagen [m.], Bierkarren [m.]; -zaak, vr.: Biergeschaft [o.]; -zuiper, m.: Biersaufer [m.].

bies,    vr.: (pik.) Binse [vr.]; (klm.)Litze [vr.], Streif [m.], Streifen [m.], Yorstoss, [m.]; zijne biezen pakken: (spr.) sich da-von machen, sich aus dem Staube machen;

I -achtig, bv. n.: binsenartig, binsenahn-lich; -achtigheid, vr.: Binsenartigkeit [vr.]; -bouw, m.: (iron.) Binsenernte [vr.] (in den -bouw zijn; 1) sich irren, 2) ganz verwirrt sein; -bosch, o.: Binsenbusch [m.; ü]; -gras, o.: Binsengras [o.].

biesje, o.: (kim.) Litzchen [o.]; I boter -: Butterküchelchen [o.]; -sdeeg, o.: Teig [m.] zu Butterküchelchen.

bies-look, o.: Schnittlauch [o.]; I-rijk, bv. n.: binsig; -rijkheid, vr.: Binsigkeit [vr.].

biest, vr.: Biestmilch [vr.]. biesvormig, bv. n.: binsenförmig; I -heid, vr.: Binsenform [vr.J.

biet,    vr.: (pik.) Bete [vr.], Runkelrübe [vr.].

bietebauw, m.: Popanz [m.]. biezen, bv. n.: Bmsen....; - mat, vr.: Binsenmatte [vr.]. I -, vr. mrv.: Zie bies. big, vr.: Zie bigge. bigamie, vr.: Bigamie [vr.],Doppelehe [vr.].

bigge, vr.: Ferkel [o.], biggelen, w. o.: rinnen [onr.], stromen.

biggen, w. o.: ferkeln. bigot, bv. n.: bigott, frömmelnd. bigotterie, vr.: Bigotterie [vr.], Fröm-melei [vr.].

bik, o.: Abfall [m.]. I -, m.: Essen [o.]; veel van den - houden: (pop.) gern etwas (Gutes) zu essen haben.

bik-boord, o.: Steuerbord [o.]; van -naar bakboord zenden: (fam.): hinundher schicken; I -hamer, m.: Bickel [m.], Zwei-spitze [vr.].

bikkel, m.: Knöchel [m.], Knöchelchen | o.l; zoo hard als een -: eisenhart. bikkelen, w. b.: knöcheln. bikkelspel, o.: Knöchelspiel [o.], bikken, w. b.: pieken; (mtsl.) abpic-ken; (fig.) beissen [onr.]; niets te - hebben: nichts zu essen haben; er is niets te -: (fig. fam.) es ist nichts zu gewinnen da. Zie w. b. billen, biksteen, m.: Steinmehl [o.], bil, vr.: Hinterbacke [vr.]; de-gebrand hebben: (pop.) den Brei verdorben haben. Zie mrv. billen; I -hamer, m.:Zweispitze [vr.].

biljardeeren, w. o.: [ie] billardiren (den Ball irn Stossen zweimal berühren).

biljart, o.: Billard [o.l; - spelen: Billard spielen; I -bal, m.: Billardball [m.;a|, Billardkugel [yr.]; -bok, m.: Krücke [vr.]; -jongen, m.: Billardjunge [m.];-kamer, vr.: Billardzimmer [o.]; -keu, vr.: Billardstock [m.; ö], Queue [vr.];-laken, o.: Billardlaken [o.l; -maker, m.: Billardmacher [m.]; -schopje, o.: Kutsche [vr.]; -spel, o.: Billardspiel [o.]; -speler, m.: Billardspieler [m.]; -tafel,, vr.: Billardtafel [vr.1; -zak, m.: Billardloch [o.; ö.].

biljarten, w. o.: Billard spielen. biljarter, m.: Billardspieler [m.]. biljet, o.: Billet [o.], Briefchen [o.], biljoen, o.: (das) legirte [ie] Kupfer. Ibillen, w. b.: (Mühlsteine) scharf Ibillen, vr. mrv: Hinterbacken [vr. mrv.]; een kind voor zijne - geven: Einem Kinde auf den Hintermgeben [onr.]; alles door de - lappen: Alles verschleudern, Alles durch die Gurgel jagen [reg.]; met die nackte Wahrheit

de

billijken, w. b.: billigen.

Ibilljjker, z. n. in.: Billiger [m.]. Ibillüker, bv. n. (v.tr.)billiger; I -wijze* bw.: billigerweise.

bil-naad, m.: (ontl.) Damm [m.], Mittel-fleisch [o.l; l-slag, m.: Schlag [m.] auf den Hintern (kermis gaan is een -slag waard: spr.: der Genuss ist eines Opfers werth [t]); -stuk, o.: Hinterviertel [o.]; -ijzer, o.: Zie -hamer.

bilze, vr. (bilzenkruid, o.): (pik.) Bilse [vr.], Bilsenkraut [o.], bindbalk, m.: Bindebalken [m.]. binden, w. b.: binden [onr.]. binder, m.: Binder [m.]; (inz.) Buch-binder [m.].

bind-garen, o.: Bindfaden [m.];l -hout, o.: Bindholz [o.; ö].

binding, vr.: Bindung [vr.], Binden

blnd-kalk, vr.: Bindekalk [m.]; I-laag, vr. Strecklage [vr.'l; -loon, o.: Binderlohn [m.]; -middel, o.: Bindungsmittel [o.], Bin-demittel [o.]; -rijs, o.: Bindweide [vr.], Bind-gerte [vr.].

bindsel, o.: Bindsel [o.]; (vanboeken:) Binderarbeit [vr.].

bind-spier, vr.: Band [o.; a]; I -steen, Bindstein [m.]. bindster, vr.: Binderin [vr.]. bin<l-tonw, o.: Bindfaden [m.], Pack-garn [o.]; I -werk, o.: Binderarbeit [vr.]. bingelkruid, o.: Bingelkraut [o.].

. n.: m-

im

im Lande, 2) im Innern des Landes.

binnen-sluipen, w. o.: einschleichen [onr.]; I -sluiper, m.: Einschleicher [m.]; (fig.) Eindringling [m.].

binnens, in Sam. I -monds, bw.: Zwi-schen den Zahnen; -muurs, bw.: innerhalb der Wande; -rands, bw.: innerhalb des

[o.].

m.:

bink, m.: 1) (mensch:) Pfuscher [m.], Pfuscherin [vr.]; 2) (paard:) Kracke [yr.].

jbinnen, tsw.: herein!

binnen, bw. en vz.: 1) (eer het eindpunt van tijd of plaats bereikt wordt:) binnen [31, innerhalb [21; - de grenzen: binnen den Grenzen, innerhalb der Grenzen; - een paar jaar: binnen einem Jahre, innerhalb eines Jahres; 2) (niet buiten:) innen; ga-: gehen Sie hinein; kom-: kommen Sie herein; hij is -: er ist innen, er ist im Hause, er ist im Zimmer, (fig. en iron.) er ist versorgt; het schip is -: das Schiff ist eingelaufen; dat heb ik alweer -: (fam.) das habe ich schon wieder eingesteckt; - best: (spr.) Nichts gehtüber Haben; - en buiten: innen und aussen; van - naar buiten: von innennachaussen; naar - slaan: (pop) einschlucken; te -schieten: einfallen [onr.1 (daar schiet mij iets te -: da fallt mir etwas ein); te -brengen: erinnern (ik kan mij de zaak niet goed meer te - brengen: ich kann mich der [21 Sache nicht gut mehr erinnern; mag ik u dat nog eens te - brengen : darf ich Sie noch einmal daran erinnern. Zie ook binnen*.

binnen-bad, o.: Bad [o.; alimHause; I -deur, yr.: Thüre [vr.] im Innern; -dijk, in.: Binnendeich [m.1;-dijksch, bv ' nerhalb des Deiches liegend; -gaan, w. o.: hineingehen [onr.]; -gaats, bw.: im Seegat; -gang, vi*.: (der) innere Gang, Korndor [m.]; -gedeelte, o.: (der) innere Theil [T]; -gorzen, vr. mrv.: eingedeichte Anschwem-mungen; -gracht, vr.: Binnenkanal [m. a], Bmnengraben [m.1; -handel, m.: Binnenhandel [m.]; -haven, vr.: Binnenhafen [m.; a]; -hof, m. en o.: (der) innere Hof [ö], (der) innere Hofplatz [a]; -kamer, vr.: (das) Wohnzimmer,(ein) inneres Zimmer, (fig.) Innere [o.] desHerzens;-komen, w. o.: hinein-kommen [onr.], hineintreten [onr.]; -koorts, vr.: Schleichfieber [o.l.

binnenland, o.: Binnenland [o.], (das) Innere des Landes.

binnenlandscli, bv. n.: 1) binnenlan-disch, 2) einheimisch; - bestuur, o.: Verwal tung [vr.] im Innern; - bier, o.: (das) emheimsche Bier;-verbruik,o.: Verbrauch [m.] im Lande selbst; - verkeer, o.: Bin-nenverkehr [m.]; - vervoer, o.: Binnen-transport [m.]; -e onlusten, m. mrv.: innere (emheimische) Unruhen [vr. mrv.]; -e oorlog: Bürgerkrieg [m.]; -e stad: Landstadt [vr.; a]; -e vaart: Flussschifffahrt [vr.], Bin-menschifffahrt; -e zaken: Angelegenheiten [vr. mrv.] des Innern (minister van -e zaken: Minister des Innern; ministerie of departement van -e zaken: Ministerium [o.; mrv. -rien] oder Departement [o.] des Innern).

binnen-loods, m.: 1) Binnenlootse [m.], 2) Hafenlootse [m.]; -loodsen, w. b.: m den Hafen lootsen, (fig. fam.) einlöffeln; -meer, o.: Bmnensee [NB.! m.1, Landsee [m.]; -moeder, vr.: einwohnende Vorsteherin [vr.]; -muur, m.: Zwischenmauer [vr.]; -pad, o.: Feldweg [m.]; -plaats, vr.: Hof-raum [m.; al; -schip, o.: Flussschiff [o.]: -schipper, m.: Flussschiffer [m.].

binnen*, in Sam. | -deurs, bw.: innerhalb der Thüre; -dijks, bw.: innerhalb des Deiches; -huis.bw.: im Hause; -kamers, bw.: Zimmer; -lands, bw.: 1) im Lande selbst,

Randes.

binnenstad, vr.: 1) (provincie-stad:) Landstadt [vr.; a], Binnenstadt [vr.; a], 2) (der) innere Theil [Tl der Stadt.

binnenste, bv. n.: (der, die, das) innere. I -, z. n. o.: Innere [o.], Innerste [o.], Inwendige [o.]; het - buiten: das Innere nach aussen.

binnen-stnip, vr.: inwendigeZuckung [vr.]; I -vaarder, m.: 1) Flussschiff [o.], 2) Flussschiffer [m.]; -vaart, vr.: Flussschifffahrt [vr.], Binnenschifffahrt [vr.]; -vader, m.: (der) einwohnende Vorsteher; -waard, vr.: Polder [m.], eingedeichte Anschwemmung [vr.]; -waarts, bw.: ein-warts; -waartsch, bv. n.: einwarts gekehrt; -water, o.: Binnenwasser [o.] (-wateren, o. mrv.: Binnengewasser [o. mrv.]);-weg, m.: Feldweg [m.]; -werk, o.: (das) Innere, Binnenwerk [o.]; -werks, bw.: im Innern; -zak, m.: (kim.) (die)innete Tasche; -zee, vr.: Binnenmeer [o.],Binnensee [NB.! vr.]; -zool, vr.: Brandsohle [vr.];-zijde, vr.: innere Seite [vr.]. bint, o.: Querbalken [m.]. biograaf, m.: Biograph [m.], Lebens-beschreiber [m.].

biographie, vr.: Biographie [vr.], Le-bensbeschreibung [vr.]. biographisch, bv. n.: biographisch. bioïogeeren, w. b.: biologiren [ie], biologie, vr.: Biologie [vr.]. bioloog, m.: biolog [m.]. birkwortel, m.: (pik.) [t] Ruthenkraut

bisdom, o.: [t] Bisthum [o.; ü], Stift [o.].

bismuth, o.: (min.) Bismuth [m.], Wis-muth [m.1.

bison, m.: Zie bizon, bisschop, m.: (kkl.) Bischof [m.; ö]; (zekere drank:) Bischof [m.].

bisschoppelijk:, bv.n.: bischöflich; -e waardigheid: Bischofswürde [vr.]. bit, o.: (voor een paard:) Gebiss [o.], bits, bv. n.: spitzig; I -heid, vr.: spit-zigkeit [vr.].

bitsig, bv. n.: Zie bits.

Ibitter, bv. n.: bitter; I -heid, vr.: Bit-terkeit [vr.].

Ibitter, bw.: (bij een werkwoord:) bit-terlich; (bij een bv. n.:) bitter (NB. In het Duitsch met het bv. n. verbonden, b. v.:) - koud; bitterkalt; - slecht: bitterböse; -vijandig: bitterfeind.

Ibitter, z. n. o.: 1) Magenbitter [o.]; 2) (bittere jenever:) (der) bittere Brannt-wein.

bitter-aarde, vr.: Bittererde [yr.], Magnesia [vr.]; I -achtig, bv. n.: bitterlich; -achti^heid, vr.: (das) Bitterliche; -appel, Bitterapfel [m.; a], Koloquintenapfel [m.; a].

bitteren, w. o.: Bitterchen trinken [our.].

bitter-flesch, vr.: Schnappsflasche [vr.]; I -heid, vr.: Bitterkeit [vr.]; -hout, o.: Bitterholz [o.], Quassia [vr,]; -kalk, vr.: Bit-

Blad, o.: Blatt [o.; a]; (voor koffie- of theegerei of om eten op te dragen:) Brett [o.], Bret [o.] (b.v. ^Kaffeebrett, Theebrett, Speisenbrett); van het - zingen of spelen: vom Blatte (d. h. unvorbereitet) singen [onr.] oder spielen; veranderd zijn als een - op een boom: (spr.)ungeheuerverandert sein.

Bladderen, w. o.: sich abblattern,

Bladen, o. mrv.: (i. a. b.) Blatter [o. mrv.].

Bladerdos, m.: Laub [o.], Blatterwerk [o.].

IBladeren, o. mrv.: Blatter [o. mrv.].

IBladeren, w. o.: 1) (in een boek:) blattern; 2) Zie Bladderen.

Bladerig-, bv. n.: blatterig, blatter-reich; I -heid, vr.: Blatterigkeit [vr.].

Bladerloos, bv.n.: blattlos, blatterlos; I -heid, vr.: Blatterlosigkeit [vr.].

Bladerrijk, bv. n.: blatterreich, laub-reich.

Blad-goud, o.: Blattgold [o.]; I -groente,

on

een

terkalk [mj; -kers, yr.: Bitterkresse [vr.]; -klaver, vr.: Bitterklee [m.]; -koekje, o.: Makrone [vr.]; -kruid, o.: (der) bittere En-zian (der) gelbe Enzian; -spaath, o.: (min.) [t] Rautensjiath [m.j, [t] Bitterspath [m.J; -steen m.: Bitterstein [m.], Nierenstein [m.].

Bittertje, o.:Bitterchen [o.], Schnapps-chen [o.].

Bitter-water, o.: Bitterwasser [o.];

J -wijn, m.: Bitterwein [m.j; -zoet, bv. n.: bittersüss (als z. n. o.: pik.:Bittersüss [o.]); -zout, o.: Bittersalz [o.].

Bivak, o.: (mil.) Bivouak [o.], Feldlager

[o.].

Bivakkeeren, w. o.: bivakiren [ie].

Bizon, in.: (drk.) Bison [m.].

Blaadje, o.: Blattchen; (fig.) Bretchen [o.], Brettchen [o.] (b. v.: koffie-: Kaffee-brettchen; thee-: Theebrettchen); presenteer-: [ie] Prasentirteller [m.]; het - is omgekeerd: (spr.) das Blatt hat sich gewen-det; bij iemand in een goed (of kwaad) -staan: (fig.) bei Einem gut (oder schlecht) angeschrieben sein.

Blaag:, m. en vr.: (das) unartige Kind.

Blaam, vr.: Elecken [m.]; eene - op iemand werpen (iemand eene - aanwrijven): Einem einen Flecken anhangen.

Blaar, vr.: Blasé [vr.], Blatter [vr.]; I -trekkend, bv. n.: blasenziehend.

Blaas, vr.: (i. a. b.) Blasé [vr.]; I -achtig, bv. n.: 1) blasenahnlich, 2) zumBlasen geneigt; -balg, m.: Blasebalg [m.; a] (-balg-maker, m.: Blasebalgmacher [m.]; -balgpijp, vr.: Blasebalgröhre [vr.]; -balgtrapper, m.: Blasebalgtreter Lm.]; -balgtrekker, m.: Blasebalgzieher [m.]); -instrument, o.: (muz.) Blasinstrument [o.]; -kaak, m.: Bramarbas [m.], Prahlhans [m.], Aufschneider [m.], Grossthuer [m.]; -kaken, w. o.: bramarba-siren [ie], prahlhansen, aufschneiden [onr.], grossthun [onr.]; -kakerij, vr.: Prahlhan-serei [vr.J, Aufsehneiderei [vr.], Grossthue-rei [vr.]; -kramp, vr.: (gnk.1 Blasenkrampf [m.]; -ontsteking, vr.: (gnk.)Blasenentzün-dung [vr.]; -opening, vr.: (ontl. en hik.) Blasenöffnung [vr.]; -pijp, vr.: Blaserohr [o.; o en ö]; -steen, in.: (hik.) Blasenstein [m.]; -toestel, o.; Blaseapparat [m,]; -visch, m.: Blasefisch [m.]; -vormig, bv. n.: blasen-förmig: -werk, o.: (in orgels:) Blasewerk [o.].

vr.: Blattergemüse [o.]; -koper, o,: Blatt-kupfer [o.]; -luis, vr.: (pik. en ins.) Blatt-laus [vr.; aj; -tin, o.: Blattzinn [o.]; -vormig, bv. n.: blattförmig -wijzer, m.: [s] In-haltsverzeichniss [o.]; -ijzer, o.: Blatteisen [o.]; -zilver, o.: Blattsilber [o.]; -zwam, o.: (pik.) Lerchenschwamm [m.j, Feuer-schwamm [m.]; -zijde, vr.: Seite [vr.], Blattseite [vr.].

Blaf, m.: Bellen [o.].

Blaffen, w. o.: bellen; tegen de maan -: (spr.) gegen den Mond bellen, auf Einen schimpfen dem man nicht schaden kann; van den honger -: (fig.) ausgehungert sein; honden die - bijten niet: (spr.) nicht alle Hunde beissen welche bellen.

Blaffer, m.: Beller [m.]; (fig. fam.) Schreier [m.].

Blafferd, m.: (das) alphabetische Register.

Blafkaken, enz.: Zie Blaaskaken.

Blaken, w. o.: brennen [onr.], glühen (- van: vor).

Blakend, bv. n.: brennend, glühend (- van: vor); -e welstand: ausgezeichnete Gesundheit [vr.].

Blaker, m.: Handleuchter [m.].

Blakeren, w. b.: sengen.

Blaker!ng, vr.: Sengen [o.].

Blanieeren, w. b.: in üble Kachrede bringen [onr.], blamiren [ie]. I - (zich), w. w.: sich blamiren [ie].

Blanco, bw.: blanko; in -: in Blanko; 1 -krediet, o.: Blankokredit [m.].

I Blank, bv. n.: 1) blank, weiss; - van vel: von weisser Hautfarbe; de -e hals: der weisse Hals [aj; de -e boezem: der weisse Busen; de laatste bladzijde blijft -: die letzte Seite bleibt blank (d. h. beschrieben); 2) blank,blinkend, glanzend;

ketel - schuren: einen Kessel blank scheuern; 3) rein; een - geweten: ein reines Gewissen; 4) blank, entblösst; met de -e sabel: mit der blanken Sabel, mit ent-blösster Sabel; 5) het land staat -: das Land steht unter Wasser; 6) de rivier is -: der Fluss ist ohne Treibeis, der Fluss ist vom Eise befreit.

I Blank, m.: (mtw.) sechs Deute (alte hollandische Münze); twee -en: zwölf Deute (= anderthalb Stüber jetzige Münze).

Blanke, m. en vr.: (der, die) Weisse, (der, die) Blanke.

Blanket, o.: Schminke [vr.]; I -doos, vr.: Schminkdose [vr.], Schminkbüchse [vr.].

Blanketsel, o.: Schminke [vr.].

Blanketten, w. b.: schminken. I - (zich) w. w.: sich schminken.

BlankBeid, vr.: Blankheit [vr.].

IBlaren, w. o.: 1) blöken; (fig.) plarren; 2) Blasen (oder: eine Blasé) bekommer) [onr.].

I Blaren, 1) (mrv. van „blaar”) Blasen [vr. mrv.]: 2) (= „bladeren”) Blatter Lo. mrv.].

Blaten, w. o.: blöken.

Blauw, o.: blaue Farbe [vr.J, Blau[o.]; Berlijnsch-; Berlinerblau. I -, bv. n.. blau ; een -e Maandag: sehr kurze Zeit; eene -e scheen loopen: einen Korb bekommen [onr.], durchfallen [onr.], abgewiesen werden [onr.1; - van iets afkomen: mit einer langen Kase davonkommen [onr.1; eene -e uitvlucht: eine kahle Ausflucht [ü]; eene -e boodschap: eine ersonnene Botschaft; iemand -e bloempjes laten zien: Einem

-, w. o.:

J -s

0,1

blaue

-wa-

ner

einen blauen Dunst vormachen; met -e oogen: blauaugig; een - oog: ein blau un-terlaufenes Auge, ein blaues Auge; iemand bont en - slaan: Einen braun und blau schlagen [onr.]; iets - - laten: etwas auf sich beruhen lassen [onr.].

blauwachtigr, bv. n.: blaulich, blaulich; I -heid, w. Blaulichkeit [vr.j.

blauw-baard, m.: Blaubart [m.], (fig.) Popanz [m.]; I -bes, vr.: Blaubeere [vr.1, Heidelbeere | vr.]; -boekje, o.: Schandschrift [vr.], Schmahschrift [vr.].

blauwen, w. b.: blauen. I blauen.

blauwheid, vr.: Blauheit [vr.], Blaue [vr.].

blauw-hout, o.: Blauholz [o.]; I -kopje, o.: (vog.) Merlmeise [vr.]; -kous, vr.: Blau-strumpf [m.; ü], Gelehrtheitskramerin [vr.]; -kuip, vr.: Blaukufe [vr.], Blauküpe [vr.]; -schuit, o.: (gnk.) Scharbock [in.], Skorbut [m.] (-schuitachtig, bv. n.: skorbutisch.

blauwsel, o.: Blaufarbe [vr.], blaue Starke [vr.].

blauw-spaath, o.: (min.) Lazulit [m.]; pecht, m.; (vog.) Blauspecht Lm.];-steen, Blaustein [m.], Putzpulver [o.], blauwtje, o.: (fig. fam.) (das) Schienchen; een - loopen: einen Korb be-kommen [onr.], durchfallen [onr.], abge-wiesen werden [onr.].

blauw-ver ven, o.: Blaufarben [o.]; 1 -verver, m.: Blaufarber [m.]; -visch, m.: Blaufisch [m.]; -voet. m.: (vog.) Blaufuss [m.; ü], Steinfalke [m.J.

blazen, w. o. en b.: (i. a. b.) blasen [onr.]; den aanval -: zum Angriff blasen; den aftocht -: zum Abzug blasen;(in damspel:) eene schijf -: einen Steinblasen; de fluit -: (muz.) die Flöte blasen; glas -: Glas blasen; van geen toeten of - weten: (fam.) ganz unerfahren sein, (ook:) ganz benebelt sein; beter hard geblazen dan den mond gebrand: (spr.) wer viel Worte macht kommt selten zur That; geblazen zijn: (fig. fam.) verschwunden sein.

blazer, m.: (i. a. b.) Blaser [m.], Bla-ser [m.].

blazing;, vr.: (i. a. b.) Blasen [o.], blazoen, o.: (wpk.) Wappen [o.]; (mil.) Banner [o.].

blazoeiieeren, w. o.: 1) Wappen malen; 2) blasoniren [ie], Familienwappen erklaren.

bleek, bv. n.: bleich, blass. I -, vr.: Bleiche [vr.].

bleekachtig;, bv. n.: bleichlicht; I -heid, vr. Bleichlichte Ivr.J. bleekbruin, bv. u.; blassbraun. bleeken, w. o. en b.: bleichen. bleeker, m.: m.: Bleicher [m.]. bleekers, in Sam. | -hond, m.: Blei-chershund [m.]; -knecht, m.: Bleichersknecht [m.]; -meid, vr.: Bleichersmagd jvr.]; gen, m.; Bleicherskarren [m.].

bleeker ij, vr.: 1) (de daad:) Bleichen [o.]; 2) Zie bleekveld.

bleekgeel, bv. n.: bleichgelb, blass-gelb; I -geld, o.: Bleicherlohn [m.].

bleekheid, vr.: Bleiche Lvr.], Blasse [vr.].

bleek-loon, o.: Bleicherlohn [m.]; 1 -rood, bv. n.: blassroth [t].

bleek-veld, o.: Bleichgarten [m.; a], Bleichhof [m.; ö], Bleichplan [m.; a en al,

Bleichplatz [m.;    a], Bleichstatte [vr.],

Bleichwiese [vr.]; I -zucht, vr.: (gnk.) Bleich-sucht [vr.]; -zuchtig, bv. n. (gnk.) bleich-süchtig.

blei, m.: Weissfisch [m.]. blein, vr.: Zie blaar en balein, bles, vr.: Blasse [vr.]; I -paard, o.: Pferd [o.] mit einer Blasse. bleu, bv. n.: (fam.) Zie bloo. bliek, vr.: Weissfisch [m.]. blik, o.: Blech [o.]. I -, m.: Bliek [m.]; et één -: mit Einem Blicke; een - werpen op: einen Bliek werfen [onr.1 auf; een - werpen in: einen Bliek in.... hinein-werfen [onr.]. | -, bv. n.: wund; zich - rijden: sich wund reiten [onr.], (fam.) sich einen Wolf reiten [onr.]. blik-aars, m. (-gat, o.): (fam.) Wolf [m.].

I blikken, bv. n.: blechern.

Iblikken, w. o.: blieken; zonder - of blozen: unverschamt; van geen - of blozen weten: alle Schain abgelegt haben. blikkeren, w. o.: flimmern,glimmern. blikkering, vr.: Flimmern [o.], Glim-mern [o].

blikkers, m. mrv.: (fam.) Augen [o. mrv.].

blik-oogen, w. o.: blinzeln; I -schaar, vr.: Blechschere [vr.|.

bliksem, m.: Blitz [m.1; door den -getroffen: vom Blitze getroffen,vomBlitze gerührt; geen -: (gem.) nichts; naar den -: (gem.) zum Teufel, zum Henker; er den

-    van geven: (gem.) es verdammen; te -: (gem.) Donnerwetter!

bliksem-afleider, m.: Blitzableiter [m.].

bliksemen, w. onpers.: wetterleuch-ten. I -. w. o.: (gem.) donnerwettern. I -, w. b.: (gem.) iemand -: Einem den Brei verderben [onr.]. bliksemend, bv. n.: blitzend. bliksem-llits, m.: Blitzstrahl [in.];

I -licht, o.: Wetterleuchten [o.]. Ibliksems, m. mrv.: Blitzstrahlen; de

-    van Jupijn: (dk. en fab.) die Donnerkeile des Jupiter; de - van het Yatikaan: (dk.) der Bannstrahl des Yatikans.

Ibliksems, tsw.: (gem.)Donnerwetter! -, bw.: (gem.) vel'dammt, verflucht; -auw: schnell wie der Blitz; - gemeen: verdammt gemein; - lui: verdammt faul;

-    dom: verdammt dumm. bliksemsch, bv.: n.: (gem.) verflucht,

verdammt; de -e kerel: der verfluchte Kerl; een - lawaai: ein verdammter Larin.

bliksem-schicht, vr.:Blitzstrahl Lm.];

I -slag, m.: Blitzschlag [m.; a], (gemeen scheldwoord:) Schweinhund [m.[, Schwein-igel [m.]; -snel, bv. n.: blitzschnell; -snelheid, vr.: Blitzesschnelle [vr.], Blitzeseile [vr.]; -straal, in.: Blitzstrahl [m.]; -vuur, o.: Blitzfeuer Lo.j.

blik-slager, m.: Klempner [in.], Blech-fm.], Blechschlager Lm.]; I -slagerij, vr.: Klempnerhandwerk [o.]; -tanden, w. o.: die Zahne blecken, die Zahne weisen [onr.1; -vuren, w. o.: mit Blickfeuer Signak geben [onr.]; -vuur, o.: Blickfeuer lo.]; -werk, o.: Klempnerwaare, [vr.], Blech-waare [vr.].

Iblind, bv. n.: blind (ook fig.); aanéén oog -: an (auf) einem Auge blind ; ziende -: mit sehenden Augen blind; de liefde is -: (spr.) die Liebe ist blind; de -c darm:

Lvr.].

blindgeborene, m. en vr.: (der, die) Blindgeborene.

blindheid, vr.: Blindheit [vr.]; geslagen: mit Blindheit geschlagen.

blind-hokken, w. b.: (iemand: Einem) die Augen zubinden [onr.]; I -slang, vr.: Blindschlange [vr.]; -werk, o.: (vest.)Blen-dung [vr.]; -zeil, o.: (zeew.)Bogsprietsegel [o.].

blink, o.: (zeew.) klare Stelle [vr.] am trüben Himmel.

Blumenkelch [m.]r m.: Blumen-■ [m.];

------₋₋₋₋₋₋    [m.; öl; -korfje, o.:

Blumenkörbchen [o.]; -krans, m.: Blumenkranz [m.; a]; -kroon, vr.: (pik.) Blumen-krone [vr.]; -kroontje, o.: (pik.) Blumen-krönchen [o.]; -kweeker, m.: Blumengart-

bloem-kelk, m.: Blumenkelch Blumenbecher [m.]; -knop, m.: Bh knospe [vr.]; -kool, vr.: Blumenkohl -korf vr.: Blumenkorb [m.: ö]; -korf

(ontl.) der blinde Darm [aj; een -e muur: eine blinde Mauer ; I -e klippen, vr. mrv.: blinde Klippen [vr. nirv.l; - anker, o.: (zeew.) (das) einarmige Anker; een - zoeken: ein blindes Suchen; een - geloof: ein blinder Glaube; -e gehoorzaamheid: blinder Gehorsam; I -achtig, bv. n.: einwenig blind.

Ibliiul, o.: Laden [m.; a], (inz.) Fen-sterladen [m.; a].

blindachtig, bv. n.: (fig. fam.) blind;

I -heid, vr.: (fig. fam.) Blindheit [vr.].

blincl-cloek, in.: Augenbinde [vr.];

I -doeken, w. b.: blenden.

blinde, m. en vr.: (der, die) Blinde; er naar slaan als de - naar het ei: (spr.) wie ein Blinder von der Farbe urtheilen [t|. I-, o.: Blinde [o.];in den-:blindlings,blindzu, aufs Gerathewohl [t]; I - man, m.: (der) Blinde, (ein) Blinder; - mannetje spelen: blinde Kuh spielen. blindeeren, w. b.: (vest.) blenden, blindeering, vr.: (vest.) Blendung[vr.]. blindelings, bw.: blindlings, blindzu. blinden, w.b.:blenden; blind machen. Iblinden, o. mrv.: Laden [m. mrv.]. I-, m. mrv.: Blinden [in. mrv.]; in het land der - is éénoog koning: (spr.) unter den Blinden ist der Einaugige König; I -instituut, q. : Blindeninstitut [o.], Blindenanstalt

met -

blinken, w. o.: glanzen, blinken; het is alles geen goud wat er blinkt: (spr.) es ist nicht Alles Gold was glanzt.

blinkend, bv. n.: glanzend; - smeer: Wichse [vr.]; het -e slijk der aarde: (fig.) das Geld.

blinkerd, m.: 1) Sandberg [m.], Dü-nenkopf [in.; ö], Düne [vr.]; 2)Linienblatt [o.; al.

blinkworm, m.: Glühwurm [m.; ü]. bloed, o.: (ontl. en fig.) Blut [o.]adellijk -: (das) adlige Blut; een prins van den ■^e: ein Prinz vom Geblüte; geronnen -: (das) geronnene Blut; van ’s harten -:vom Herzblut; kwaad - zetten: böses Blut machen; in koelen -e : mit kaltem Blute, kalt-blütig; als melk en -: wie Milch undBlut; goed en -: Gut und Blut; het - kruipt altijd waar het niet gaan kan, (spr.) wo das Blut nicht hinlauft da kriecht es hin. I -, m. en vr.: (der, die) Einfaltige; de arme-: (m.) der arme Teufel, (vr.) die Arme, (o.) das arme Kind; de onnoozele -: (der, die) Einfaltige.

bloeddroppel, m.: Blutstropfen [m.]. bloedeloos, bv. n.: blutleer, blutlos; I -heid, vr.: Blutlosigkeit [vr.].

bloeden, w. o.: bluten; uit den neus-: aus der Nase bluten; mijn hart bloedt: (fig.) das Herz blutet riiir; voor iets moeten -: (fig. fam.) für etwas bluten (d. h. büssen) müssen [onr.]. bloedheet, bv.n.: zum Ersticken heiss.

bloed-ontlasting;, vr.: (der) blutige Stuhlgang; (het) -pissen: (das) Blutstallen,, (das) Blutnarnen; -plakkaat, o.: (hist.) (das) blutige Edikt (fig. fam.) Blutpfuhl [m.; u en ü], (ook:) (der) grosse Blutflecken, bloedig;, by. n.: blutig: I -heid, vr.: Blutigkeit [vr.].

bloeds omloop, m.; Blutumlauf [m.]. bloed-uitstorting, vr.: (das) Unter-laufen der Haut mit Blut.

bloei, m.: [t] Blüthe [vr.]; in vollen -: in voller Blüthe [tl; in den - des levens: in der Blüthe [t] des Lebens.

bloeien, w. o.: blühen; I (pop). Zie bloeden.

bloeimaand, vr.: Wonnemonat [m.], Maimonat [m.].

bloeisel, o.: [t] Blüthe [vr.]. bloeitijd, m.: [t] Blüthezeit [vr.]. bloem, vr.: (pik. en fig.) Blurne [vr.]; (blom van meel:) Blume [vr.] des Mehles, (das) feinste Mehl.

bloemachtig:, bv. n.: (iets:) blumen-artig, (iemand:) blumenliebend; I -heid, vr.

1) Blumenartige [o.], 2) Blumenliebhaberei [vr.1.

bloem-bed, o.: (tnb.) Blumenbeet [o.];

I -blaadje, o.: Blumenblattchen Lo.1; -blad, o.: Blumenblatt [o.; al; -bol, m.: Bluinen-zwiebel [vr.]; -dragend, bv. n.: blumentra-gend, blumenbringend.

bloemen, vr. mrv.: Blumen [vr. mrv.];, tentoonstelling van -: Blumenausstellung [vr.]; gemaakte -: Kunstblumen [vr. mrv.], minnaar van -: Blumenliebhaber [m.], Blumenfreund [m.]; I -gek, m.: Blumennarr [m.]; -geur, m.: Blumenduft [m.; ü]; -handel, m.: Blumenhandel; -handelaar, in.: Blumenhandler [m.]; ^kenner, m.: Blumen-kenner [m.]; -krans, m.: Blumenkranz [m.; a]; -liefhebber, m.: Blumenliebhaber Lm.]; -maakster, vr.: Blumenmacherin [vr.] (-maakster zijn: Kunstblumen machen); -maand, vr.: Blumenmonat [m.]; -maker, m.:Blumenmacher [m.] (-maker zijn:Kunstblumen machen); -man, m.: Blumenmann Lm.; a], Blumenhandler [m.]; -mand, vr.: Blumenkorb [m.; ö] ;-mandje, o.:Bluinen-körbchen [o.]; -meisje,o.: Blumenmadchen [o.]; --rijk, o.: Blumenreich Co.], Blumen-welt [vr.]; -spelen, o. mrv.: (hist.) Floralien [vr. mrv.], Spiele [o. mrv.] zu Ehren der Flora; -spraak, vr.: Blumensprache [vr.]; -teelt, vr.: Blumenbau [m.], Blumenzucht [vr.]; -tijd, m.: Blumenzeit [vr.]; -vrouw, vr.: Blumenfrau [vr.], Blumenweib [o.], Blu-menhandlerin [vr.]; -wereld, vr.: Zie-rijk.

bloem-g:odin, (fab.) Blumengöttin [vr.], (die) Flora; I -hof, m.: Blumengarten [m.; a].

bloemig¹, bv. n.: blumig; -e aardappelen: mehlige (krumige) Kartoffeln; I-heid, vr.: (das) Blumige, (van aardappelen:) krumige Beschaffenheit [vr.].

bloemist, m.: Blumengartner [m.], Blumist [m.].

bloemisterij, vr.: 1) Blumenzucht [vr.]; 2) Blumengarten [m.; al.

ner [m.]; -kweekerij, vr.: 1) Blumengarten bloode, bv. n.: Zie bloo; een - hond [m.; a], 2) Blumengartnerkunst [vr.), Blu- wordt zelden vet: (spr.) die Yerschamten mengartnerei [vr.]; -lezing¹, vr.: (let.) Blu- sind immer am Schlimmsten dran. menlese [vr.], Anthologie [vr.]; -loos, bv. bloohartig, bv. n.: Zie no. 1 bloo;

n. : blumenlos; -loosheid, vr.: Blumenlo-    I -heid, vr.: Yerzagtheit [vr.], Furchtsam-

sigkeit [vr.]; -markt, vr.: Blumenmarkt keit [vr.], Feigheit [vr.].

-perk, o.: bloem

koopen:

chelhafte

[m.; a]; -meel, o.: Blume [vr.] des Mehles, bloobeid, vr.: 1) Zie bloohartig-(das) feinste Mehl; -pap, vr.: (der) vom heid, 2) Blödigkeit [vr.], Schüchternheit feinsten Mehl mit Milch gekochte Brei; [vr.].

(tnb.) Blumenstück [o.].    bloot, bv. n. en bw.: bloss; naakt en

ipje, o.: Blümchen [o.]; -s ver- -: (fig. fam.) blutarm; onder den -enhemel: Blümchen verkaufen, (fig.) schmei- unter freiem Himmel. und verliebte Worte reden; blooteljjk, bw.: bloss.

I -sthee, vr.: Blumenthee [m.].    blooten, w. b.: Zie ploten.

bloem-pot, in.: Blumentopf [-m.; ö]; blootgeven (zich), w. w.: Zie zich ! -ruiker, m.: Blumenstrauss [m.; al; -rijk, blootstellen, bv. n.: blumenreich; -rijkheid, vr.: (das) bloot-leggen, w. b.: darlegen; I -leg-Blumenreiche; -schilder, m.: Blumenmaler ging, vr.: Darlegung [vr.].

[m.]; (het)-schilderen: Blumenmalerei [vr.]; blootheid, vr.: Blösse [vr.].

-spelen, o. mrv.: (hist.) Floralien [vr. mrv], bloots-hoofds, bw.: mit entblösstem Blumenspiele [o. mrv.J, Spiele [o. mrv.] zu Haupte.

Ehren der Flora: -steel, m. (-stengel, m.):    bloot-staan, w. o.: ausgesetzt sein

Blumenstiel [m.], Blumenstengel [m.l;-stof, (- aan: [3]); I -stellen, w. b.: aussetzen,

o. : (pik.) Blumenstaub [m.] (-stofdraden,    bloss geben [onr.], blosstellen (- aan: [3]);

m. mrv.: Staubfaden [m. mrv.]); -stuk, o.:    zich -stellen, w. w.: sich aussetzen, sich

(schl.) Blumenstück [o.]; -tafeltje, o.: Blu- bloss geben [oer.], sich blosstellen (-aan; mengestell [o.]; -tuiltje,o.:Blumenstrauss- [3]); -stelling, vr.: Aussetzung [vr.] (-aan: chen [o.]; -tuin, m.: Blumengarten [m.;    [3],

a]; -vaas, vr.: Blumenvase [vr.], Blumen-    bloots-voets, bw.: barfuss.

gefass [o.]; -vormig, bv. n.:blumenförmig;    blos, m.: [t] Röthe [vr.]; (inz.) [t]

bloesem, m.: [tl Blüthe [vr.]; I -geur, m.: [t] Blüthenduft [m.; ü]; -knop, m.: Knospe [vr.].

-werk, o.: Blumenwerk [o.]; -zaad, o.:Blu- Schamröthe [vr.]. mensame [m.].    blouwel, m.: Breche [vr.], Hanfbreche

[vr.], Blauel [m.].

blouwen, w. b.: blaueln, (Hanf oder Flachs) brechen [onr.]. bloesemen, w. o.: in der Blüthe [tl blozen, w. o.: erröthen [t]; van schaamte stehen [onr.1, Blüthen [t] tragen [onr.],    schamroth [t] werden [onr.]; iemand

blühen.    doen -: Einen schamroth [t] machen.

blok, o.: Block [o.; ö]; een - huizen:    blozend, t. dw.: erröthend [t]. I -,bv. n. :

eine Sammlung Hauser, eine Reihe von blühend; -e wangen: blühende Wangen Hausern; I -hout, a.: Blockholz [o.]; -huis, [vr. mrv.]; eene -e kleur: eine blühende o.: (mil.) Blockhaus [o.; a].    Gesichtsfarbe.

blokkade, vr.: 1) Blokade [vr.]; 2) [ie] blozing, vr.: [t] Erröthen [o.]. Blokirung [vr.].    bluf, m.: (fig. fam.) Wind [m.]; - slaan:

blokkeeren, w. b.: blokiren [ie].    Wind machen; kale -: lauter Wind; - be-

blokken, w. o.: ochsen, sich placken,    hoort bij het vak: (fam.) klappern gehort

immer über den Büchern liegen, sich an-    zum Handwerk; I -bordje, o.: (spl.) Poch-

strengen, emsig studiren [ie].    brett [o.]; -kaak, m.: Grosssprecher [m.];

[ie].

blokker, m.: (der) emsig Studirende -spel, o.: Pochspiel [o.].

bluffen, w. o.: 1) grosssprechen [onr.]; blokking, vr.: (das) emsige Studiren - met: prahlen mit; - op: sich brüsten [ie].    auf; 2) (spl.) Poch spielen, pochen.

blok-maker, m.: Blockmacher [m.],    bluffer, m.: 1) Grosssprecher [m.],

Blockdreher [m.]: -schaaf, vr.:Garbehobel    Prahlhans [m.]; - met of op: Prahler [m.]

[m.];-schijf, vr.: Kloben [m.], Flasche [vr.];    mit oder auf; 2) (spl.) Pochspieler [m.]v

-tin, o.: Blockzinn [o.].    Pocher [m.].

blom. vr.: (das) feinste Mehl.    blufferig, bv. n.: grosssprecherisch,

blond, bv. n.: blond; - haar: blonde    prahlerisch; I-heid, vr.: (das) Grossspreche-

Haare [mrv.]; - van uitzicht: blond aus-    rische, (das) Prahlerische.

sehend; licht -: flachsfarbig.    bluffery, vr.: Grosssprecherei [vr.]r,

Iblonde, vr.: (mod.) Blonde [vr.].    Prahlhanserei [vr.].

Iblonde, m. en vr.: (der, die) Blonde;    bluf-kaak, m.: Grosssprecher [m.];

-n en bruinen: Blonden und Brünetten. I -spel, o.: Pochspiel [o.], blondliarig, bv. n.: blondhaarig.    blusschen, w. b.: löschen; (hartstocht:)

[vr.].

blondje, o.: Blondchen [o.], Blondin-chen [o.].

bloo, bv. n.: 1) verzagt, furchtsam, feig; 2) blode, verlegen, schüchtern; liever -man dan doo-man: (spr.) lieber lebendiger Hase als todter [t] Löwe.

blood, bv. n.: Zie bloo; I -aard, m.: Feigling [mj.

blondheid, vr.: blonde Farbe [vr.]. befriedigen; een opstand -: einen Auf-blondine, vr.: Blondine [vr.], Blonde stand dampfen (oder: bezwingen [onr.]).

blussclier, m.: Löscher [m.]. bluHsebing, vr.: Löschung [vr.]. blut (bluts), bw.: ik ben (hij is) -: ich bin mein (er ist sein) Geld bis auf den letzten Pfennig los; iemand - spelen: Einen ausbeuteln. bluts, vr.: Quetschung [vr.]. blutsen, w. b.: quetschen. blutskoorts, vr.: Scharlachfieber [o.].

BLIJ.

7»;

BOEDEL.

bljj, bv. n.: froh; - zijn: froh sein, sich freuen; ik ben ich bin froh, ich freue inich, es freuet mich; - te moede: froh.

biyde, bv. n.: Zie biy. I -, vr.:Balliste Ivr.].

biydschap, vr.: Freude [vr.]; tranen lm. mrv.] van -: Freudenthranen [vr. mrv.]; •van - niet weten wat men doen zal: seine Freude nicht zu lassen wissen [onr.], sich vor Freude nicht zu lassen wissen [onr.]; met -: mit Freuden.

blij-eindend, bv. n.: froh endend {-eindend treurspel: Tragi-komödie [vr.]). bljjfster, vr.: Bleiberin [vr.].

y geestig, bv. n.: heiter, munter, frohsmnig; I -heid, vr.: Heiterkeit [vr.], Munterkeit [vr.], Frohsinn [m.].

biyheid, vr.: Frohheit [vr.] (vrijheid blijheid: spr.: Freiheit geht über Alles).

biyk, o.: Beweis [m.]; schijn noch keine Sp

blijkbaar, bv. n.: augenscheinlich, offenbar, klar; I -heid, vr.: Augenschein-lichkeit [vr.], Offenbarheit [vr.], Evidenz [vr.].

bljj ken, w. ó.: sich zeigen; - uit: ■erhellen aus, hervorgehen [onr.] aus, sich ergeben [onr.] aus; laten -: merken lassen [onr.]; doen - van: einen Beweis geben fonr.] von.

biy-maken, w. b.: erfreuen (zich - maken, w. w.: sich freuen); I -mare, vr: frohe Nachricht [vr.]; -moedig, bv. n.: frohen Muthes [t], freudig; -moedigheid, vr.: Freu-digkeit [vr.]; -spel, o.: Lustspiel [o.], Ko-mödie [vr.] (-speldichtcr, m.: Lustspieldich-ter [m.]; -spelschrijver, m.: Komödienschrei-

bly ven. w.

- liggen: das dat is - ligge zij is - : "'

(ook fig.).

biy vend, bv. n.: bleibend; (fig.) dauer-haft.

biyver, m.: Bleiber [m.]. boa, vr.: (drk.) Riesenschlange [vr.]; (modd boa [m.]; met - en mof: mit Boa und Pelzmuff.

bobbekop, m.: Grobian [m.]. bobbekoppery, vr.: Grobheit [vr.]. bobbekoppig, bv. n.: grob. bobbel, m.: i) Blasé [vr.]; 2) Uneben-heit [vr.], Runzel [vr.].

bobbelen, w. o.: 1) Blasen werfen [onr.]; 2) runzelig werden [onr.].

bobbelig, bv. n.: uneben, runzelig;

I -heid, vr.: Unebenheit [vr.], Runzelig-keit [vr.].

bobbeling, vr.: (das) Blasenwerfen; (fig.) (das) Sich runzeln.

bobberd, m. en vr.: (der, die) Dicke, (der, die) Grosse.

bobberel, vr.: (pik.) Judenkirsche [vr.]. bobberen, w. o: Zie bobbelen, bobyn, vr.: (wev.) Spule [vr.]. bobijnen, w. b.: spuien, bobjjner, m.: (wev.) Spuler [m.]. bobjjning, vr.: (wev.) Spuien [o.], bobynster, vr.: (wev.) Spulerin ~ bochel, m.: Buckel [m.], Hoeker [m.]; zich een - lachen: sich einen Buckel lachen.

bochelaar, m.: Buckelige [m.]. bochelaarster, vr.: Buckelige [vr.]. bocheldrager, m.: Buckeltrager [m.].

bl

ur.

bochelen, w. o.: 1) einen Buckel tragen [onr.]; hij bochelt niet leelijk: sein Buckel ziert ihn nicht übel; 2) ochsen, sich abar-beiten; hij heeft hard gebocheld: er hat tüchtig gearbeitet; 3) kümmern; dat bochelt mij niet: das kümmert mich nicht.

bocliel-inannetje, o.: (der)buckelige Kleine; I -vrouwtje, o.: (die) buckelige Kleine.

Iboclit, o.: (das) schlechte Zeug; - van tabak: schlechter Tabak; - van volk: Lumpengesindel [o.].

Ibocht, vr.: 1) (adk.) Bucht [vr.]; 2) Bucht [vr.], Krümmung [vr.]; 3) (bwk.) Bogen [m.; o. en ö]; de - van Guinea: (adk.) der Golf von Guinea; de -en der rivier: die Krümmungen des Flusses; voor iemand in de - springen: Einem beispringen [onr.].

bochtig, b.v. n.: buchtig; I -heid, vr.: (das) Buchtige.

bod, o.: Gebot [o.]; een - doen op: ein Gebot thun [onr.] auf; het hoogste -: das höchste Gebot.

bleiben [onr.]; dat moet ss [onr] liegen bleiben; das ist liegen geblieben; zitten: sie ist sitzen geblieben

[vr.].

bode, m.: (boodschapper): Bote [in]; (postbode, voetbode:) Botenlaufer [m.]; (in de ambtenaars-wereld:) Aufwarter [in.], Diener [m.]; (geld-ophaler van een fonds, busknecht:) Emtreiber [m.].

bodem, m. (i. a. b.) Boden [m.; o enö]; (fig.) Schitf [o.]; op Hollandschen - staan: auf hollandischem Boden stehen [onr.]; den voet op Hollandschen - zetten: den Fuss auf hollandischen Boden setzen; eene vloot van dertig -s: eine Flotte von dreis-sig Sehiffen; op vasten -: auf festem (4e nmv. festen) Boden; met elkander op effen - staan: (fig.) quitt sein, einander nichts mehr schuldig sein; den - inslaan aan: (fig.) [4] zu Boden schlagen [onr.], [3] den Boden herausschlagen [onr. |;! -brief, (kpv.) Bodmereibrief [m.]; -duig, vr.: Bodendaube [vr.].

bodemen, w. b.: bodmen [4], [3] den Boden einsetzen.

bodemery, vr.: (kpv.) Bodmerei [vr.]; I -brief, m.: Bodmereibrief [m.]; -gever, m.: Bodmereigeber [m.]; -nemer, m.: Bodme-reinehmer [m.].

bodemloos, bv. n.: bodenlos; I -heid, vr.: Bodenlosigkeit Lvr.J.

bodem-stuk, o.: Bodenstück [o.]; -trekker, m.: Bodenzieher [in.].

boden, m. mrv.: 1) Zie booien; 2) Boten [m. mrv.]; 3) Aufwarter [m. mrv.];

I -kamer, vr.: 1) Dienstbotenzimmer [o.], 2) Zimmer [o.] der Aufwarter; -loon, o.: Botenlohn [m.].

bodeschap, o.: 1) Botenamt [o.]; 2) Amt eines Aufwarters; 3) Amt eines Eintrei-bers. Zie bode.

boe, tsw.: puh!; geen - of ba zeggen: weder puh noch pah sagen, keinen Laut von sich geben [onr.].

boedel, m.: 1) |t] Besitzthum [o.; ü], Habe und Gut [o. 1; 2) Erbschaft [vr.]; desolate -: eine aufgegebene Erbschaft, (fig.) ein jammerlicher Wirrwarr; eenen -aanvaarden: eine Erbschaft antreten [onr.1; den - niet aanvaarden: der Erbschaft entsagen; eenen - redderen: eine Erbschaft ins Reine bringen [onr.1, ein Testament vollziehen [onr.]; I -afstand, m.: Erbschaftsentsagung [vr.], Abtretung [vr.] der Erbschaft; -beschrijving, vr.: In-ventarium [o.] (onder het voorrecht van

m.:

een

BOEF.

77

BOEK-SCHULD.

-beschrijving: mit der Rechtswohlthat des Inventariums); -kamer, vr.: Erbschafts-kammer [vr.]; -redder, m.: Yollzieher [m.] eines ""

KtUUUid LVI.J, “ICUUCl^ III.. Y Ull/ilCIlOl L11a«J

eines Testaments; -scheiding, vr.: [t] Erb-theilung [vr.]. Zie m. boel.

boef,    m.: Zuchthausler [in.]; (tig.) Schelm [m.], Spitzbube [m.]; I -achtig, bv. n.: bü-bisch; -achtigheid, vr.: Tüberei [vr.|. Zie mrv. boeven.

boelfante, vr.: (wollene) Winterhals-binde [vr.].

boefscli, bv. n.: bübisch; I -heid, vr.: Büberei [vr.].

boeg,    m.: (zeew.) Bug [m.]; een schip dwars voor den - komen: -Einem Schiffe gerade vor den Bug kommen [onr.]; het schip over eenen anderen - wenden: das Schiff über einen andern Bug wenden, (fig.) die Sache auf eine andere Art an-greifen [onr.]; het over alle -en wenden: (spr.) alles Mögliche versuchen; niet weten over welken - men het wenden zal: nicht wissen [onr.] wie man die Sache angreifen soll; op éénen -: auf einrnal; I -anker, o.: Buganker [m. |; -band, m.: Bugband [m.;a]; -hout, o.: Bugholz [o.; ö], Bugstück [o.].

boegseer, in Sam. I -lijn, vr.: Lie] Bug-sirtau [o.], Schlepptau [o.], Schleppseil [o.].

m.:

[vr.].

des

boegseerder, in.: [ie] Bugsirboot [o.], [ie] Bugsirfahrzeug [o.].

boegseeren, w. b.: bugsiren [ie], auf Schlepptau nehmen [onr.]. boegseering, vr.: [ie] Bugsiren [o.], boegspriet, m.: Bugspriet [m.]. boelia, o.: Larm [m.J, Geschrei [o.], Spektakel [o.]; I -maker, m.: Larmmacher [m.], Spektakelmacher [m.].

boei, vr.: (zeew.) Boje [vr.], Ankerboje [vr.]; (kluister:) Fessel [vr.]; in -en klinken (slaan, sluiten): in Fesseln schlagen[onr.]; zijne -en verbreken: seine Fesseln sprengen; I -bord, o.: Strichband [o.; a]. boeien, w. b.: fesseln (ook fig.). boeiend, bv. n.: (fig.) hinreissend. boeier, m.: Lustschiff [o.], Lustboot [o.], boei-plank, vr.: Strichband [o.;a];

I -reep, m.: Bojeseil [m.], Bojereep [m.].

boeisel, o.: aussere Schiffsbekleidung [vr.].

boek, o.: Buch [o.; ü]; het - des levens : das Buch des Lebens; een-papier heeft24 vellen: ein Bucb Papier zahlt vierundzwan-zig Bogen; de vijf -en Mosis: (bijb.) die fünf Bücher Mosis; de -en van een koopman: die Bücher (die Geschaftsbücher) eines Kaufmannes; een - uitgeven: (als boekhandelaar^ ein Buch verlegen, (als schrijver:) ein Buch herausgeben [onr.]; te - staan voor: (kph.) im Buche stehen [onr.] mit, (fig.) gehalten werden [onr.] für; te -stellen : zu Papier bringen [onr.], schriftlich abfassen; dat spreekt als een -: (fam.)das versteht sich von selbst; hij spreekt als een -: (fam.) er redet schön; dat is een gesloten - voor mij: (fam.) das ist mir ein Rathsel [t], (ook:) da ist mir alleAussicht abgeschnitten.

boek-band, m.: Band [m.; a] einesBu-ches; I -beoordeelaar, m.: Kritiker [m.]; -beoordeeling (-beschouwing), vr.: Kritik [vr.]; -bewaarder, m.: Bücheraufseher [m.], Bibliothekar [m.]; (het) -binden: (das) Buchbinden; -binder, m.: Buchbinder [m.]; -binderij, vr.: Buchbinderei [vr.]; -deel, o.:

Band [m.; a]; (het) -drukken: (das) Bü-cherdrucken; -drukker, m.: Buchdrucker [m.]; -drukkerij, vr.: Buchdruckerei [vr.]; -drukkunst, vr.: Buchdruckerkunst [vr.].

boeke, in Sam. I Zie beuke.

Iboeken, w. b.: buchen, ins Buch ein-tragen [onr.J.

Iboeken, bv. n.: Zie bv. n. beuken.

iboeken, o. mrv.: Bücher [o. mry.]; andermans - zijn duister te lezen: (spr.) wie andere Leute ein Auskommen finden ist Manchem ein Rathsel [t]; I -gek, m.: Bi-blioman Lm.], Büchernarr [m.];-hanger, m.: Bücherbrett [o.], Büchergestell [o.]; -joodr Antiquar [m.], Büchertrödler [m.]; -kamer, vr.: Bücherkammer [vr.], Bibliothek [vr.]; -kast, vr.: Bücherschrank [m.; a]; -kenner, m.: Bücherkundige [m.], Biblio-graph [m.]; -kennis, yr.: 1) [s] Bücher-kenntniss [vr.], Bücherkunde [vr.], Biblio-graphie [vr.], 2) Buchgelehrsamkeit [vr.], Schulkram [m.]; -kist, vr.: Bücherkiste [vr.]; -kraam, vr.: Bücherstand [m.; a];-kramer,

m.: Antiquar [m.];-liefhebber, m.-.Bücher-freund [m.]; -liefhebberij, vr.: Büchersucht [vr.]; -lijst, vr.: [s] Bücherverzeichniss [o.]r Katalog [m.]; (het) - maken: (das) Bücher-machen; -maker, m.: Büchermacher [m.]; -nar, m.: Zie -gek; -plank, vr.: Bücherbrett [o.]; -rekje, o.: Zie -banger;-riem, m.: Schulsack [m.; aj; -slot, o.: Bücher-schloss [o.; ö]; -smid, m.: (iron.) Büchermacher [m.]; -stalletje, o.: Bücherstand [m.; a], Büchertrödlerbude [vr.] (-stalletjes-man, m.: Büchertrödler [m.]); -vriend, m.: Bücherfreund [m.]; -worm (-wurm), m.: Zie boekwurm; -wijsheid, vr.: Schulkram [m.], Büchergelehrsamkeit [vr.]; -zaal, vr.: Büchersaal [m.; -sale], Bibliothek [vr.].

boekerij, vr.: Büchersammlung [vr.], Bibliothek [vr.].

boek-geschenk, o.: Buch (mrv.: Bücher) zum Geschenk (aan iemand een - geschenk vereeren: Einern ein Geschenk mi t einem Büche [oder: mit Büchern] machen); -handel, m.: Buchhandel [m.] (oude -handel : Antiquariat [o.]); -handelaar, m.: Buch-handler (-handelaar-uitgever, m.: Yerlags-handler [m.]); -houden, o.: Buchhalten [o.], Buchführung [vr.] (het Italiaansch of dubbel -houden: die doppelte Buchführung; het enkel of gewoon -houden: die einfa-che Buchführung); -houder, m.: Buchführer [m.]; -houderschap, o.: Buchführerstelle boeking, vr.: Buchung [vr.], Buchen [o.], (das) Eintragen ins Buch.

boekje, o.: Büchelchen [o.], Buchlein [o.]; het is buiten mijn -: (spr.) es ist meines Amtes nicht, ich habe nichts damit zu schatfen, es geht mich nichts an; een -van iemand opendoen: (fig. fam.) Jeman-Sündenregister aufschlagen [onr.]. boek-scbuld, vr.: Buchschuld [vr.]; -staven, w. b.: aufzeichnen; -staving, vr.: Aufzeichnung [vr.'J; -verkooper, m.: Buch-handler [m.] , Sortimentsbucnhandler [m.]; -verkooperij, vr.: Sortimentsbuchhandel [m.]; -verkooping, vr.: Bücherauktion [vr.], Bücherversteigerung [vr.]; -verzameling, vr. Büchersammlung | vr.]; -weit, vr.: (pik.) Buchweizen [m.]; -weiten,bv.n.: von Buch-weizen (-weitenbrij, vr.: Wasserbrei jm.]; -weitengrutten, vr. mrv.: Buchweizen-grützen [vr. mry.]; -weitenmeel, o.: Buch-

-wurm

in.:

Bauern

weizenmehl [o.]); -werk, o.: Werk [o.], Buch [o.; ü], Schrift [vr.]; -winkel, m.: Buchhandlung [vr.]. Buchladen [m.; a];

(-worm) m.: (ins.; ook iron.) Bücher-wurm [m.; ü]; -zaal, vr.: Bücherschau [vr.], kritisch Zeitschrift [vr.].

Iboel, m. en vr.: Buhle [m. envr.],Buhl tm.], Buhlin [vr.].

Iboel, m.: 1) Zie boedel; den - in de war sturen: (fam.) Alles in Verwirrung bringen [onr.]; zijn - aan de Kamer geven: (fam.) sich Fallit erklaren lassen [onr.]; zijn - aan de Kamer brengen: (fig. fam.) sein Alles verschleudern, sein Alles ver-thun [onr.]; 2) Verwirrung [vr.], Wirrwarr lm.], Durchemander [o.], [t] Wirthschaft [vr.]; het is me daar een beroerde - in huis: es ist mir da iin Hause ein jammer-licher Wirrwarr (oder: eine jammerliche Wirthschaft [t]); 3) (iron.) Geschichte [vr.]; dat is een beroerde - voor ons: das ist eine schlimme Geschichte für uns; 4) (iron.) Geschichte [vr.], Kram [m.]; de heele -: der ganze Kram, die ganze Geschichte ; 5) een -: (fam.) viel; een - geld: viel Geld; een -menschen: viele Menschen; een - leven: viel Larm; I -huis, o.: Versteigerung [vr.], Auktion [vr.] (iets op het -huis doen: et-was in die Auktion geben [onr.]; -huishouder, m.: Versteigerer [m.], Auktionar [m.], Auktionator [m.|. boeleerder, m.: Buhler [m.]. boeleeren, w. o.: buhlen (- met: mit); - om: (fig.) buhlen um.

boeleering, vr.: Buhlen [o.], boeleerster, vr.: Buhlerin [vr.]. boelkenskruid, o.: (pik.) Agrimonie [vr.], Leberkraut [o.], boelschap, o.: Buhlen [o.], boeltje, o.: Zie boel no. 1 tot 4;mijn gansche -: mein Bischen Armuth [t]. boeiyn, vr.: (zeew.) Buline [vr.]. boeman, m.: Popanz [m.]; voor - spelen : den Popanz machen.

boender, m.: (ding:) Bohnbürste [vr.]; (persoon:) Bohner [m.].

boenen, w. b.: (met was:) bohnen; (met water:) scheuern. boener, in.: Bohner. [m.]. boenlap, m.: Bohnlappen [in.], Reibe-lappen [m.J, Wachslappen [m.]. boenster, vr.: Bohnerin [vr.]. boenwas, vr.: Wachs [m.]zuinBohnen.; boer, m.: (landbouwer:) Bauer [m.]; (pachter:) Pachtbauer [m.], Pachter [m.]; [lompe vlegel:) Bauer, (der) ungehobelte (ungeschliffene, grobe) Mensch; (oprisping:) Rülps [m.]; (in ’t kaartspel:) Bube [m.] (harten-: Herzbube; ruiten-: Rautenbube; klaveren-: Kreuzbube; schoppen-: Schüp-penbube); op den - loopen: (fig.) bei den Bauern hausiren [ie].

boerachtig, bv.n.: bauerisch, baurisch; J -heid, vr.: (das) bauerische Wesen, (das) Bauerische.

boerderij, vr.: 1) Bauernhof [m.; ö]; gehuurde -: [t] Miethhof [m.; ö]; 2) (fig.) [t] Bauernwirthschaft [vr.], Ackerbau [m.], Landbau [m.].

Iboeren, w. o.: 1) Ackerbau tLandwirth-schaft [t]) treiben [onr.]; zeer gelukkig -: viel Glück bei seiner Landwirthschaft [t] haben; 2) (oprispen:) rülpsen.

Iboeren. m. mrv.: Bauern [m. mrv.]; 1 -almanak, in.: Bauernkalender [m.]; -ar-

beid, in.: Bauerarbeit [vr.], Feldarbeit [vr.]; -arbeider, m.: Tagelöhner [in.] für die Feldarbeit; -bedrieger, m.: Bauernfanger [m.]; -bedriegerij, vr. (-bedrog, o.): (der) plumpe Betrug; -bedrijf, o.: [t] Bauerwirthschaft [vr.J; -boon, vr.: (tnb.) Saubohne; -brood, o.: Bauerbrod [o.], Hausbackenbrod [o.]: -bruiloft, vr.: Bauernhochzeit [vr.]; -daggelder (-daglooner), m.: Zie -arbeider; -dans, m.: Bauertanz [in.; a]; -deerne, vr.: Bauerdirne [vr.], Bauermadchen [o.];-dochter, vr.: Bauertochter [vr.; ö], (fig.) Bauer-madchen [o.]; -dorp, o.: Bauerndorf [o.; ö]; -dracht, yr.: Bauerntracht [vr.]; -eenvoud, m.: landliche Einfalt [vr.]; -feest, o.: Bau-ernfest [o.]; -gereedschap, o.: [t] Ackerbau-gerath [o.]; -herberg, vr.: Bauernschenke [vr.], Dorfschenke [vr.];-hofstede, vr.: Bau-ergut [o.; ü]; -hond, m.: Bauerhund [m.]; -hoogmoed, m.: Bauerstolz [m.]; -huis, o.: Bauerhaus [o.; a]; -hut, vr.: Bauerhütte [vr.]; -jongen, in.: Bauerjunge [m.], Bauer-bursch [m.]; -kar, vr.: JBauerkarren [m.]; -kerel, m.: Bauerkerl [m.]; -kermis, vr.; Dorfkirchmesse [vr.], Bauernkirmes [vr.]; -kiel, vr.: Bauerkittel [m.]; -kind, o.: Bau-erkind [o.]; -kinkel, m.: Bauerlümmel [m.], Bauertölpel [m.]; -kleeding, vr.: Bauern-kleidung [vr.]; -kleermaker, m.: Dorfschnei-der [m.]; -knaap, m.: Bauerknabe [in.]; -knaapje, o.: Bauerknableiii [o.]; -knecht, m.: Bauerknecht [m.]; -knechtje, o.: Bauerjunge [o.]; -knol, m.: (pop.)Bauerkracke [vr.]; -kool, m.: (tnb.) (der) grüne Kohl; -kost, m.: Bauernkost [vr.]; -kroeg, vr.: Dorfschenke [vr.], Bauernschenke [vr.]; -krijtje, o.: Kritzelkreide [vr.] (met een -krijtje opkalken: fam.: mit Kreide an-schreiben [onr.]); -leen, o.: (hist.) Bauer-lehen [o.]; -leven, o.: Landleben [o.]; -lieden, m. mrv.: Bauersleute [m. mrv.];-lummel, m.: Bauerlümmel [m.]; -man, m.: Bau-ersmann [m.; a]; -manier, vr.: Bauernart [vr.] (-manieren, vr. mrv.: Bauernsitten [vr. mrv.]; -meid, vr.: 1) Bauermagd [vr.: a] 2) Bauerdirne [vr.]; -meisje, o.: Bauermadchen [o.]; -mensch, o.: Bauermensch [o.] (-menschen: Bauersleute); -muzikant, Bauernfiedler [m.]; -oorlog, m.: (hist.)Bau-ernkrieg [m.]; -paard, o.: Bauernpferd [o.]; -pak, o.: Bauernkleidung [vr.], (gem.)

gesindel [o.]; -pot, m.: Zie -kost: -praat, m. Bauerngewasch [o.]; -pret, vr.: Bauernspass [m.]; -scherts, vr.: Bauern-scherz [m.1; -school, m.: Dorfschule [vr.]; -schoolmeester, rn.: Dorfschulmeister [m.]; -schuur, vr.: Scheune [vr.], Scheuer [vr.]; -spraak, vr.: Bauernsprache, [vr.]; -spruitjes, o. mrv.: (tnb.) Grünkohlsprossen [vr. mrv.]; -stand, m.: Bauernstand [m.]; -stulp, vr.: Bauerhauschén [o.], Bauerhütte [vr.]; -taal, vr.: Bauernsprache [vr.]; -trots, m.: Bauerstolz [m.]; -verstand, o.: Bauernverstand[m.]; -volk, o.:Bauern-volk [o.]; -vrouw vr.: Bauerfrau [vr.], Bauersfrau [vr.], Bauerweib [o.]; -wagen, m.: Bauerwagen [m.]; -werk, o.: Bauerarbeit [vr.]; -woning, vr. Bauernwohnung [vr.]; -zoon, m.: Bauersohn [m.; ö]. boerin,vr.: Bauerin [vr.], Bauerfrau [vr.]. boerinnetje, o.: Bauerinchen [o.], boersch, bv. n.: bauerisch, baurisch; op zijn -: auf Bauernart; I -heid, vr.: (das) Bauerische. boert, in.: Scherz [m.], Kurzweil [m.].

boertachtig, bv. n.: scherzhaft, kurz- boba, o.: Zie boeha. weilig; I -heid, vr.: Scherzhaftigkeit [vr.]. Boheme, o.: (adk.) Böhinen ]o.]; Bo-boerteii w. o.: scherzen, kurzweilen. hemer, rn.: Böhme [m.]; Boheeinsch bv boertend, bv. n.: scherzhaft.    böhmisch; Boheemsche, vr.: Böhmin [vr.].

.n.:

boerterjj, vr.: Zie boert.    bojaar, m.: Bojar [m.].

boertig, bv. n.: scherzhaft; (fig.) ko- bok, m.: (drk.) Bock [m.: ö], Geissbock misch; I -heid, vr.: Scherzhaftigkeit; (fig.)    [m.; ö], Ziegenbock [m.; ö]; (fig.) Zie ba-

(das) Komische.    bok; de - van een rijtuig: der Kutscher-

boertje, o.: 1) Bauerchen [o.]; 2) (der) sitz;(schraag,onderstuk:)Bock[m.;ö],Esel kleine Bauer.    [m.], Gestell [o.], Gerüst [o.]; (misslag, vergis-

boet, in Sam. I Buss.....    smg: Bock [m.;ö], (in ’t biljartspel:)Glücks-

boete, vr.: 1) Geldbusse [vr.], Geldstrafe    stoss [m.; ö]; een    - schieten: (fig.) einen Bock

£vr.]; op eene - van: bei einer Geldstrafe    schiessen [onr.];    een - maken: (fig.) einen

von; iemand in de - slaan: Einen mit einer    Bock inachen, (biljart) einen Glücks-

Geldstrafe belegen; eene - beloopen: mit    stoss machen; er op zitten als de - op de

einer Geldstrafe belegt werden [onr.];    haverkist: (spr.)    drauflos gehen [onr.] wie

2) Busse [vr.]; - doen: Busse thun [onr.];    ein Bock auf    die Haberkiste, sich un-

1 -doening, vr.: Bussübung [vr.].    verzüglich dran    machen; - stavast spelen:

boeteling, m. en vr.: 1) (der, die) Bock stehe fest spielen, Einem den Bock Bussfertige; 2) (der, die) Büssende.    stehen [onr.].

boeten, w. o.: büssen (- voor: für). | -, bokaal, vr.: Pokal [m.]. w. b.: 1) (repareeren:) repariren [ie], aus- bok achtig, bv. n.: bockicht, (fig.) fle-bessern, flicKen; het vuur -: das Feuer    gelhaft, (ook:) geil, (van geiten:) bockig;

schüren; 2) (bevredigen:) befriedigen,büs-    | -heid, vr.: (das) Bockichte, (fig.) Flegel-

sen; zijn lust -: seine Lust büssen, seine haftigkeit [vr.], (ook:) Geilheit [vr.], (v Lust befriedigen.    geiten): (das) Bockigsein.

boeter, m.: Büsser [m.]; (repareerder:)    bok-gesternte, o. : (str.) Stemboek

Flicker [m.].    [m.; ö].

boeting, vr.: Büssung [vr.].    bokje, o.: Böckchen [o.], Böcklein [o.],

boetseerder, m.: [iej Bossirer [m.].    bokke, in Sam. t -leder, o.: Bocksleder

boetseeren, w. b.: bossiren [ie].    [o.]; -lederen, bv. n.: bocksledern, von

boetseering, vr.: [ie] Bossiren [o.].    Bocksleder; -luch vr.: Bockgerucli [m.],

boetseer-kunst, vr.: [ie] Bossirkunst    Bockgestank [m.], de -pruik op hebben:

r.].    (spr.) übler Laune sein, schlecht (übel) geboetseerde!, o.: [ie] Bossirarbeit[vr.].    launt sein, nicht gut aufgelegt sein; -rij-

boetseer-was, vr.: [ie] Bossirwachs    der, m.: (fab.) Böckenreiter [m.]; -sprong,

[o.]; I -werk, o.: [ie] Bossirarbeit [vr.].    m.: Bockssprung [m.] (-sprongen maken:

boetster, vr.: Büsserin [vr.]; (vannet-    Bockssprünge machen); -vel, o.: Bockfell

ten:) Flickerin [vr.].    [o.], Bockhaut [vr.; a]; -vleesch, o.: (das)

boeven, m. mrv.: Schelmen [m. mrv.], bockene Fleisch, Bockfleisch [o.]. Spitzbuben [m. mrv.]; | -gespuis,o.-.Schel-    bokken, m. mrv.: Böcke [m. mrv.];

mengesindel [o.]; -gezicht, o.: Schelmen- j -haar, o.: Bockshaar [o.]; -vleesch, o.: gesicht [o.]; -jacht, vr.: Yerfolgung [vr.] (das) bockene Fleisch. der Schelmen und Spitzbuben; -klok, vr.:    bokkig, bv. n.: flegelhaft; I -heid, vr.:

Messglocke [vr.J welche in früneren Zeiten Flegelhaftigkeit [vr.].

gelautet zu werden plegte zur Anzeige, bokking, m.: (gerookte haring:) Bück-dass Bankbrüchigen und Yerbannten sich ling [m.p, (uitpoetser:) Ausputzer [m.], Zu-wahrend einer kurzen Zeit in der Stadt rechtweisung [vr.]; - rooken: Haringe rau--auf halten dürften; -praat, in. (-spraak, vr.): chern; er is geen - zoo mager of er braadt Gaunersprache [vr.]; -streek, m. Gauner-    altoos nog eenig vet uit: (spr.) sogar aus

streich [m.J, Schelmenstreich [m.]; -stuk,    dein magersten Bückling ist immer noch

o.: Bubenstück [o.]; -taal, vr.: Gauner-    ein Wenig Fett zu* ziehen; I -hang, m.:

sprache [vr.].    Anstalt [vr.] zum Rauchern der Haringe.

boevery, vr.: Büberei [vr.].    bokknssen, o.: Bockkissen [o.] einer

boezel, o. (boezelaar, m.): Schürze [vr.]. Kutsche, Kutschersitz [m.]. boezem, m.: Busen [m.]; de hand in boks, in Sam. I -baard, m.: Ziegenbart eigen - steken: (fig.) in den eigenen Busen [m.; a], (pik.) Bocksbart [m.], Skorzonere greifen [onr.]; I -vriend, m.: Busenfreund .    [vr.]; -doorn, m.: (pik.) Bocksdorn [m.].

[m.]; -vriendin, vr.: Busenfreundin [vr.], bokse, vr.: Hosen [vr. mrv.], (ook wel:) Herzensfreundin [vr.]; -vriendschap, vr.: Hose [vr. enk.].

herzinnige Freundschaft [vr.]; -wees,m.en boksen, w. o.: boxen, sich boxen, mit vr.: nach des Yaters Tod zur Weltgekom-    der Faust kampten, sich auf die Faust

men Kind [o.].    schlagen [onr.].

boezeroen, o.: (das streifige oder far- bokser, in.: Boxer [m.], Faustkampfer bige) Oberhemd;(zeew.) Matrosenkittel[m.]. [m.], Klopffechter [m.]. bof, m.: Puff [m.: ü].    boks-leder, o.: Bocksleder [o.]; I -le-

boflfen, w. o.: Püffe geben [onr.]. I -,w. deren, bv. n.: bocksledern; -partij, vr.: b.: schmeissen [onr.].    Faustgefecht [o.], Faustkampf [m.; a], Box-

Ibogen, w. o.: rühmen, stolz sein, sich partie Tvr.]; -poot, m.: Bocksfuss [m.; ü| brüsten; op iets -: sich einer Sache rüh- (met - pooten: bocksfüssig). men, stolz auf etwas sein, sich mit (sich lbol, bv. n.: (tech.) konvex, runderhaben, auf) etwas brüsten.    (fig.) aufgeblasen, aufgedunsen (b.v. wan-

Ibogen, vr. mrv. (van „boog”): Bogen gen, gelaat), (van mouwen:) puffig, (van [m. mrv.], Bogen [m. mrv.]; I -maker, in.: den wind:) frisch, kühl, nicht angreifend, Bogenmacher [m.].    nicht schneidend.

Ibol, m.: (rond lichaam:) Kugel Tvr.]:    bombarie, vr.: Larm [m.], Spektakel

(pik.) Zwiebel [m.]; (bolvormig broodje:)    [m.]maken: Spektakel machen.

Semmel [vr.1 (warme -len: warme Sem- bombast, m.: Bombast [in.], Schwulst ineln); (tig. hoofd:) Kopf [m.; ö] (het scheelt [m.].

hem in zijn -: er ist nicht richtig im Kopfe,    bombasterig;, bv. n.: schwülstig;

es ist bei ihm im Oberstübchen nichtrich- I -heid, vr.: Schwülstigkeit [vr.]. tig); (fig. feniks:) Phönix [m.], Matador [m.] bombazijn, o.: Bombasin [m.j, Barbij is een -: er ist ein tüchtiger Kopf; chent [m.]; I -wever, m.: Barchentweber hij is een - in het rekenen: er ist ein Ma- [m.].

tador im Rechnen, er hat seines Gleichen    bombazijnen, bv. n.: bombasinen,

nicht im Rechnen); de - van een hoed: barchenten.

der Boden eines Hutes; hol over -: (spr.) bom-gat, o.: (van een vat:) Spundloch über Hals und Kopf.    [o.: ö], (van een toren:) Schallloch [o.; o];

bolachtig-, bv. n.: 1) ein wenig kon- I-gieter, m.: Bombengiesser [m.];-gieterij, vex, 2) ein wenig aufgedunsen, 3) kugel- vr.: Bombengiesserei [vr.1; -ketel, m.: (art.) artig, 4) zwiebelförmig.    Bombenkessel [m.], Mörser [m,].

bolheid, vr.: 1) Konvexitat [vr.], 2) Auf-    bommel, m.: (van een vat:) Spund [m.;

gedunsenheit [vr.], 3 Puffigkeit [vr. |, 4) (van ü]; de - breekt los: die Bornbe platzt. den wind:) Frischheit [vr.].    bommen, w. o.: schallen; ledige vaten

bolder, vr.: 1) Semmel [vr.]; warme - het hardst: (spr.) leerer Grind macht -s: warme Semmeln; 2) (wkt.) Hebekrahn grössten Wind. I -, w. b.: spünden; vaten [m.], Hebebock [m.; ö], Winde [vr.]; I -wa- -: Fasser spünden.

gen, m.: 1) Rumpelkutsche [vr.J, Rumpel- bom-schiiit,vr.:Fischerboot[o.]; l-vrij, kasten [m.], 2-) Bauerwagen.    bv. n.: bombenfest, bombenfrei.

bol-<lrag:end, bv. n.: (pik.) zwiebel- bon, vr.: Anweisung [vr.]; eene - voor tragend; I-gewas, o.: (pik.) Zwiebelgewachs een mud steenkolen: eine Anweisung auf [o.J.    ein Hektoliter Steinkohlen.

bolk, vr.: (visch;) Seehecht [m.].    bonbon, o.: Bonbon [m.];-s, mrv.: Zuc-

bollen, w. o.: getallen [onr.], [3] nach kerwerk [o. enk.]; | -doos, vr.: Zucker-dem Sinne sein, [3] angenehm sein; dat werkbüchse [vr.].

zou mij volstrekt niet -: das ware mir bond, m.: Bund [m.; ü], [s] Bündniss keineswegs angenehm. I -, w. b.: todt [t]    [o.]; I -breker, m.: Bundbrüchige [m.];

schlagen [onr.], tödten [toten].    -breuk, vr.: Bundbruch [m.; ü]; -breukig,

hol-plant. vr.: Zwiebelgewachs [o.];    bv. n.: bundbrüchig; -genoot, m.: Bundes-

rond, bv. n.: 1) konvex, 2) kugelförmig;    genosse [m.]; -genootschap, o.: 1) Bundes-

-rondheid, vr.: 1) Konvexitat, 2) Kugel-    genossenschaft [vr.], 2) [s] Bündniss [o.];

förmigkeit [vr.]; -staand, bv. n.: (mod.)    -genootschappelijk, bv. n.: bundesgenos-

puffig.    sisch.

bolster, m.: (van noten:) grüne Schale bondig, bv. n. en bw.: bündig; kort en-: [vr.]; (fig.) rohe Aussenseite [vr.]; den - kurz und gut; I -heid, vr.: Bündigkeit [vr.]. van iemand afhalen: Einen gesitteter (ma- bondkist, vr.: (kkl. -lust.) Bundeslade nierlicher) machen.    [vr.].

bolsteren, w. b.: (noten: den Kussen) bonds-akte, vr.: Bundesakte [vr.];, die grüne Schale abnehmen [onr.].    -dag, m.: de Duitsche -dag: der deutsche

bolus, m.: (min.) Bolus [m.], Fettthon    undestag; -kanselier, m.: Bun deskanzier

[m.]; (pha.) grosse Pille [vr.], Arzneikugel    [m.]; -kist, vr.: (kkl.-hist.)Bundeslade [vr.];

[vr.]; (uit den banketwinkel:) (das) ge-    -regeering, vr.: Bundesregierung [vr.];,

würzte kugelförmige Geback.    -staat, m.: (stk.) Bundesstaat [m.], (adm.)

bol-vanger, m.: Ueberrock [m.: ö];    Yereinsstaat [m.]; -stad, vr.: 1) Bundes-

I-vormig, bv.n.: kugelförmig; -vormigheid,    stadt [vr.; a], 2) Yereinsstadt [vr.; a]; -troe-

vr.: Kugelförmigkeit [vr.]; -werk,o.: (vest.    pen, m. mrv.: Bundestruppen [in. mrv.];

en fig.) Bollwerk [o.]; -werken, w. b.: (fam.)    -vergadering, vr.: Bundesversammlung

fertig kriegen; -worm, m.: (vea. en fig.)    [vr.]; -vesting, vr.: Bundesfestung [vr.];.

Koller [m.], Schwindel [m.] (de -worm steekt -zegel, o.: Bundessiegel [o.], hem: 1) er ist toll, er hat den Tollwurm, bonet, m. (bonetvisch, m.): Bonit [m.], 2) er ist übelgelaunt, er ist übler Laune. Breitfisch [m.].

bonk, vr.: (lomp stuk:) Klumpen [m.]; (stoot, stomp:) Puff [m.; ü]; (oud paard:) Schindmahre [vr.]; (leugen:) Lüge [vr.], Unwahrheit [vr.].

bonken, w b.: (fam.) puffen [4], [3] Püffe geben [onr.].

bonnefooi, vr.: Aufrichtigkeit [vr.], Treu und Glaube; op -: 1) auf Treu und. Glaube, 2) auf gut Glück hm.

bonnet, vr.: Mütze [vr.], Kappe [vr.]; (zeew.) Beisegel [o.],Reff[o.];(vest.)Kappe

van

bom, vr.: (art.) Bombe [vr.]; (vv.) Fi- Bonifacius, m.: Bonifaz [m.]. scherboot [o.]; (fig.) etwas Grosses (eene -van een glas: ein grosses Glas; eene-geld: eine grosse Geldsumme); de -een vat: der Spund [ü] einesFasses; toen barstte de -: (fig.) da platzte die Bombe.

I -, tsw.: puff!

bom-bam, o.: Bimbam [in.], Klingklang [m.]; I -bammen, w. o.: bimmeln, klingeln.

bombardeer, in Sam. [ -galjoot, vr.:

[ie| Bombardirgalliote [vr.]; -sloep, vr.:

[vr.].

bons, tsw.: bumms!, patsch!, puff! I --vr.: Bumms [m.], Schlag [m.; a]; aan iemand de - geven: Einen schimpflichverabschie-den; de - krijgen: (fam.) entlassenwerden [onr.], (inz.) weggejagt werden [onr.]. bonsem (bonsing), m.: (drk.) Stinkratze

[ie] Bombardirschiff [o.], Bombenschiff [o.].

bombardeerder, m.: [ie] Bombardirer [m.], Bombenschiesser [m.], Bombenwerfer [m.].

bombardeeren, w.b.: bombardiren[ie]. bom harde in ent, o.: Bombardement [o.l, [ie] Bombardirung [vr.].

bombardier: Zie bombardeerder.

vr.:

bont-werker, m.: Kürschner [m.];

I -winkel m.: Pelzladen [m.; a], Kürsch-nerladen [m.; a].

bonzen, w. b. en o.: schlagen [onr.], stossen [onr.], klopfen, hammern; (van het hart:) pochen; mijn hart bonsde geweldig:

Herz pochte mir gewaltig; op de deur -: auf die Thüre hammern; de deur open -: die Thüre aufstossen [onr.]. I -. z. n. o.:

(das) Hammern; (van het hart: das) Pochen.

bonzing, vr.: Zie z. n. o. bonzen. I-, m.: Zie 1» on sein.

boodschap, vr.: 1) (aanzegging, bericht:) Botschaft; eene - doeu: eine Botschaft ausrichten; eene - goed overbren-eine Botschaft gut überbringen [onr.];

2)    Auftrag [m.; a]; aan iemand eene - opdragen: Einem einen Auftrag ertheilen [t];

3)    Gang [m.; a]; vele -pen te doen hebben: viele Gange zu machen haben; Maria -:

(kkl.) Maria Yerkündiging; eene blijde -: eine frohe Nachricht, (theo.) das Evange-lium; eene vergeefsche -: em vergeblicher Gang; eene blauwe - (eene gemaakte -): eine ersonnene Botschaft; eene groote -:

(gem.) ein Haufen [m.]; eene groote - doen: seine Nothdurft [t] verrichten; eene kleine - doen: sein Wasser abschlagen [onr.]; geene - met iets of met iemand hebben: nichts mit etwas oder mit Einem zu schaffen haben; I -jongen, m. (-looper, m.): Laufbursche [m.]; -loopster, vr. (-meisje, o.); Laufmadchen [o.].

boodschappen, w. b.: benachrichti-gen, melden (iets aan iemand: Einem etwas).

boodschapper, m.: Botschafter [m.].

boog, m.: (i. a. b.) Bogen [m.;o en ö]; gewapend met pijl en -: mit Pfeil und Bogen bewaffnet; als een pijl uit den -:

(spr.) pfeilschnell; de - kan niet altijd gespannen zijn: (spr.) der Bogen kann nicht

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

immer gespannt sein; verscheidene pezen aan zijnen - hebben: (spr.) mehr als Ein Mittel in Bereitschaft naben; I -brug, vr.: Bogenbrücke [vr.]. boogerd, m.; Zie boomgaard, boog-gang, vr.: Bogengang [m.; a]; ! -gewelf, o.: Bogengewölbe [o.]; -pijler, m.: (bwk.) Bogenpfeiler [m.]; -ronding, vr.: Bogenründung [vr.]; -schot, o.: Bogenschuss

een

een

-    valt niet op den eersten Baum fallt auf den ersten Hi

-    valt blijft hij liggen: (spr.) fallt bleibt er liegen; de k

• MI)

NV ¹ *

leven: (spr.) von der Schnur

m. (samentrekbing van „bo-

e bodem.

een

Wassertropfen

als

se

[vr.], Iltiss [m.]; stinken als een stinken [onr.] wie der Iltiss.

Ibont, bv. n.: bunt, scheckig, buntschec-kigr; wit -: weisscheckig; zwart -: schwarz-scheckig; de -e ekster: (yog.) der kleine Buntspecht; eene -e kraai: eine Nebel-krahe (eene -e kraai maakt geen konden winter: spr.: Eine Schwalbe machtkeinen Sommer); een - paard: ein (vr.: eine) Schecke; eene -e rij: eine bunte Beihe; bekend als de -e hond: (spr.) bekannt wie der bunte Hund; men noemt geene koe -of er is eene vlek aan: (spr.) kein Fcuer ohne Rauch; van boven - van onderen str...: (spr.) bunte Kragen, Kleie im Magen ; iemand - en blauw slaan: Zie blauw.

I bw.: bunt; dat is te -: (fam.) das ist zu bunt; zij maakt het te -: sie macht es zu bunt; het ging er - toe: es ging bunt zu, es ging bunt her.

Ibont, o.: Rauchwerk [o.], Pelzwerk [o.]; met - gevoerd: mit Pelz gefüttert: eene pet met -: eine Pelzmütze, eine Pelz-kappe; eene jas met -: ein Pelzrock [m.; ö]; nandschoenen met -: Pelzhandschuhe [m. mrv.]; laarzen met -: Pelzstiefel [m. mrv].

bonten, bv. n.: pelzen, von Pelz;-kragen, leege magen: -(spr.) bunte Kragen, Kleie im Magen.

bontheid, vr.: Buntheit [vr.].

bontkleurig, bv. n.: buntfarbig; I -heid, Buntfarbigkeit [m.].

das gen:

[m.; ü]; -schutter, m.: Bogenschütze [m.].

boogswijze, bw.: bogenweise, bogen-förmig.

boogvormig, bv. n.: bogenförmig;

I -heid, vr.: Bogenförmigkeit [vr.].

booien, m. en vr. mrv.: Dienstboten [m. mrv.]; de -: die Dienerschaft [enk.].

Iboom, m.: (i. a. b.) Baum [m.: a]; kerel als een -: ein baumhoher Kerl; v.

slag: (spr.) k Hieb; zooais de der Baum

fallt bleibt er liegen; de kat (het katje) uit den - kijken: sehen woher der Wind kommt; het is een dood paard aan een -: (spr.) es hat gar keinen Nutzen; aan de vruchten kent men den -: (spr.) an den Früchten erkennt man den Baum; de ap-;pel valt niet ver van den -: (spr.) der Ap-tel fallt nicht weit vom Stamme; van den hoogen -zehren.

Iboom, dem”): Zh

boom-aarde, vr.: mit Baumblattern vermischte Erde [vr.]; I -bederf, o.:Baum-brand [m.].

boom o loos. bv. n.: 1) baumlos; 2) bodenlos.

Iboomen, w. b. en o.: mit einerStange fortstossen [onr.].

Iboomen, m. mrv.: Baume [m. mrv.]; hooge - vangen veel wind: (spr.) wer hoch steht ist vieler Beurtheilung [t] ausgesetzt; oude - willen niet verplant worden: (spr.) alte Baume verpflanzen sich nicht gut.

boom-ent, vr.: (tnb.) Pfropfreis [o.]; I -gaard, m.: Baumgarten [m.; a], (inz.) Obstgarten [m.; al; -geld, o.: Hafengeld [m.]; -kikvorsch, m.: Laubfroseh [m.; ö]; -klok vr.: Hafenglocke [vr.]; -kweeker, m.: Baumgartner [m.]; -kweekerij,vr.: 1) Baum-schule [vr.], 2) Baumgartnerei [vr.],Baum-zucht [vr.].

boompje, o.: Baumchen [o.],Baumlein [o.]; - groot, plantertje dood: (spr.( Man-cher stirbt ehe seine Arbeit ihm frommen kann.

boom-sluiting, vr.: (das) Schliessen des Hafenbaums; I -veil, o.: (pik.) Epheu [m.]; -veiling, vr.: Baumenversteigerung [vr.]; -wol, vr.: Baumwolle [vr.];-wollen, bv. n.: baumwollen; I in overige Sam.: Baum.....

boon, vr.: Bohne [vr.]; dat is eene - in brouwketel: (spr.) das ist wie ein ertropfen im Meere; ik ben eene -...: (fam.) ich will ein Schurke heis-

n, wenn....

boonen, vr. mrv.: Bohnen [vr. mrv.]; groote - (roomsche -, tuin -): Saubohnen; - doppen: Bohnen aushülsen; in de - zijn: (spr.) ganz verwirrt sein, (ook:) sich ir-ren; honger maakt rauwe - zoet: (spr.) Hunger macht rauhe Bohnen siiss, Hunger ist der beste Koch; harde - moeten kau-

wen:

[onr.],

müssen [onr.]; I -akker, m.: Bohnenacker [m.; a]; -bast, m.: Bohnenschale [vr.];-bed, o.: Bonnenbeet [o.]; -boom, m.: Bohi baum [m.; a]J -brood, o.: Bohnenbrod [o.]; -dop, m.: Bohnenhülse [vr.], Bohnen-schote [vr.]; -kruid, o.: Saturei [vr.]; -meel, o.: Bohnenmehl [o.]; -schil, vr.: Bohnenschale [vr.]; -soep vr.: Bohnensuppe [vr.]; -staak, m.: Bohnenstange [vr.], Bohnen-stecken [m.] (zoo mager als een -staak: klapperdürr); -stroo, o.: Bohnenstroh [o.].

booutje, o.: Böhnchen [o.], Böhnlein [o.]; - komt om zijn loontje: (spr.) wie man sich bettet, so schlaft man, (oi:) ein Jeder bekommt seinen verdienten Lohn.

[m.] zum

(spr.) rauhe Bohnen kauen müssen kümmerliche Umstande durchleben

nen-

boor,    vr.: Bohrer [vr.]; I -bank, vr.: Bohrlade [vr.], Bohrbank [vr.; a].

boord, o.: Bord [m. en o.]; aan - zijn: am Bord sein; aan (naar) - gaan: an Bord gehen [onr.]; van - gaan: von Bordgehen [onr.]; aan - komen: an Bord kommen [onr.] (iemand met iets aan - komen: fig. farm: Einem etwas zumuthen [t]); aan - klampen: an Bord klammcrn, anborden; over

-    werpen: über Bord werfen [onr.]; over

-    vallen: über Bord fallen [onr.]; - aan -: Bord an Bord; aan hooger - zijn: (fig.) in guten Umstanden sein; zich aan hooger

-    houden: (fig.) es mit der sichersten Partei halten [onr.]. I - m.: 1) Bord [m.], Rand [m.; a]; (fig.) Uter [o.]; de -en van den Rijn: die Rheinufer; 2) Kragen [m.; a], Halskragen [m.; a],* een schoonen - omdoen: einen reinen Kragen anziehen [onr.].

boorde, m.: Bord lm.], Rand [m.; a]; I -vol, bv. m: bordvoll een -volletje, o.: ein bis an den Rand volles Glas [o.; a[.

boordeu, w. b.: bordiren [ie], borden, umborden, verbramen.

boorder, m.: 1) [ie]Bordirer [m.], Yer-bramer [m.]; 2) Bohrer [m.], Bohrende [m.].

boordje, o.: Kragelchen [o.]; een spits-puntig -: ein Yatermörder [m.].

boord lint, o.: [ie] Bordirband [o.], Band [o.] zum Yerbramen. boordsel, o.: Zie boordliut. boordster, vr.: [dier] Bordirerin [vr.], Yerbramerin [vr.].

boor-gat, o.: Bohrloch [o.; ö]; I -lepel,

m., Bohrlöffel [m.]; -meel, o.: Bohrmehl [o.]; -priem, m.: Bohrpfriem [m.]; -schaaf, vr.: [t] Nuthhobel [m.]; -smid, in.: Bohrschmied Lm.]; -stang, vr.: Bohrstange [vr.]. boortje, o.: (der) kleine Bohrer. boorts, vr.: (gnk.) Durchfall [m.]. boor-worm, m.: Bohrwurm [m.;]ü]; -ijzer, o.: Bohreisen [o.].

boos,    bv. n.: (i. a. b.) böse. boosaardig, bv. n.: bösartig, boshaft;

I -heid, vr.: Bösartigkeit [m.], Boshaftig-keit [vr.].

boos-doener, m.: Uebelthater [m.], Missethater [m.], Verbrecher [m.]; -doenerij, vr.: verbrecherische Handlungen [vr. mrv.J; -doenster, vr.: Uebelthaterin [vr.], Misse-thaterin [vr.], Yerbrecherin [vr.].

boosheid, vr.: 1) (gramstorigheid:) Zorn [m.], 2) Zie boosaardigheid, booswicht, m. en vr. Bösewicht [m.].

boot,    vr.: 1) (vaartuig:) Boot [o.; oo en ö]; eerst in de - keur van riemen: wer zuerst kömmt mahlet zuerst; 2) (halsket-

ting-slot:) Spange [vr.J, Schloss [o.; ö]; eene juweelen eine mit Diamanten be-setzte Spange; I -gezel, m.: Bootsgesell [m.]f Bootsknecht [m.]; -haak, m.: Bootshaken [m.].

bootje, o.: 1) (das) kleine Boot; 2)(die) kleine Spange.

boots, in Sam. I-lieden, m. mrv.: Boots-leute [m. niry.]; -man, m.: Bootsmann [m.]; -mansmaat, m.: Bootsmannsmaat [m.J, Unterbootsmann [m.]; -touw, o.; Bootsseil [o.], Bootstau [o.]; -volk, o.: Bootsleute [m. mrv.], Schiffsmannschaft [vr. enk.], bootsen, w. b.; Zie boetseereu. bootvorniig, bv. n.: bootförmig. Booze, m.: (theo.) Böse [m.], (der) böse Feind; de -n; die Bösen [m. mrv.], die Gottlosen [m. mrv.]. I -, o: (das) Böse. borage, vr.: (pik.) Borretsch [m.]. borax, m.: (schk.) Borax [m.]; I -zuur,

o.: Boraxsaure Ivr.].

bord, o.: 1) Teller [m.]; een plat -: ein flacher Teller; een diep-: ein tiefer Teller; een - soep: ein Teller |Suppe, ein Teller voll Suppe; een - om rond te dienen: Prasentirteller [ie]; 2) Brett [o.], b. v.: schaak-: Schachbrett [o.]; dam-: Dambrett [o], Da-menbret [o]; triktrak-: Triktrakbrett [o.]; een naam-: ein Nambrett; 8) Tafel [vr.], Wandtafel [vr.], schwarze Tafel [vr.]; met krijt op het - schrijven: mit Kreide auf die Tatel schreiben [onr.]; een - voor het hoofd hebben: (fig.) eine eherne Stirn haben, unverschamt sein. Zie borden.

bordeel, o.: Bordell [o.], Hurenhaus [o.; a]; een - houden: Hurenwirthschaft [t] treiben [onr.]; I -houder, m.: Hurenwirth [t] [m.]'; -houderij, vr.: [t] Hurenwirthschaft [vr.]; -houdster, vr.: [t] Hurenwirthin [vr.]; -taal, vr.: unzüchtige Reden [vr. mrv.].

borden, o. mrv.: Teller [m. mrv.]; I -doek, m.: Tellertuch [o.; ü]; -rek, o.: Tellerrechen [m]; -warmer, m.: Teller-warmer [m.]. bordes, o.: Freitreppe [vr.]. bordig, bv. n.: steif; I -heid, vr.: Steif-heit [vr.].

bordiugs (bordingen), m. mrv.: (kpv.) Lichterschiffe [o. mrv.] Lichter [m. mrv.].

bordje, o.: 1) Tellerchen [o.]; 2) Brett-chen [o.]; 3) Tafelchen [o.], Tafelein [o.].

Zie bord.

bo^d-papier, o.: Pappe [vr.], Karton [m.]; I -papieren, bv. n.: pappen, von Pappe.

borduren, w. o. en b.: stiekem borduurder. m.: Sticker lm.] borduurgoud, o.: Goldfaden Sticken.

borduursel, o.: Stickerei [vr.], Stiek-werk [o.].

borduurster, vr.: Stickerln [vr.]. borduur-werk, o.: Stickerei [vr.]; I -werker, m.: Sticker [m.]; -werkster, vr.: Stickerin [vr.]; -zilver, o.: Silberfaden [m.] zum Sticken; I in alle overige Sam.: Stick....

boren, w. b.: bohren; gaten - in: Löcher bohren in; een’ schip in den grond-: ein Schiff in den Grund bohren; zichzelvenin den grond -: (fig.) sich selbst zu Grunde richten; iemand iets door den neus Einen einer Sache verlustig machen.

borg, m.: 1) Biirge [m.]; een - stellen: einen Burgen stellen; - zijn (- blijven, -

borgeres, vr.: Bürgerin [vr.]. borgern, vr.: 1) (de burgers:) gerschaft [vr.]; 2) (het borgen:) B Lo.].

nen

en

[o.].

staan) voor: Bürge’¹ sein (Bürge bleiben [onr.], Bürgschaft leisten) für, Gewahr leisten für, haften für; ik blijf (ik sta) er u - voor: ich stehe Ihnen dafür, ich ver-biirge es Ihnen, ich verbürge mich dafür, ich bürge dafür; 2) Borg Lm.]; op den -koopen: auf Borg kaufen.

borgen, w. o.: borgen (1. auf Kredit kaufen; 2. Kredit geben [onr.], kreditiren [ie]); - baart zorgen: (spr.) Borgen macht Sorgen; - is geen kwijtschelden: (spr.) ge-borgt ist nicht geschenkt, aufgeschoben ist nicht aufgehobeu. I -, w. b.: 1) borgen (auf Borg kaufen, auf Kredit kaufen, auf Kredit nehmen [onr.]; [ook:] auf Kredit geben [onr.]; 2) (waarborgen:) bürgenfür, verbürgen.

borger, m-: (op den borg kooper:) Borger [m.]; (burger:) Bürger [m.]; I -schap, o.: Bürgerrecht [o.]; -schap, vr.: Bürger-schaft [yr.].

Bür-orgen

borging, vr.: (das) Borgen, borgstelling, vr.: Bürgschaftleistung [vr.], (fig.) Bürgschaft [vr.], Sicherheit [vr.].

borgster, vr.: Borgerin [vr.]. borg-tocht, m.: Gewahrleistung [vr.], (fig) Gewahr [vr.], Sicherheit [vr.]; I - toch-telijk, J)w.: unter Gewahrleistung. boring, vr.: Bohrung [vr.]. born, vr.: Zie bron; I -put, m.: Brun-[m.]; -water, o.: Brunnenwasser [o.], borrel, m.: Schnapps [m.]; een -nemen: einen Schnapps nehmen [onr.]; een - drinken: einen Schnapps trinken [onr.]: liefhebber van een -: Sehnappser [m.], Schnappsbruder [m.; ü], borrelen, w. o.: 1) Blasen werfen [onr.]; 2) schnappsen.

borrrelliesch, vr.: Sehnappsflasche [vr.].

borreling, vr.: (das) Blasenwerfen. borrelpraat, m.: Zechergewasch [o.], borreltje, o.: Schnappschen [o.], borreltijd, m.: Zeit [vr.] zum Schnapp-sen.

Iborst, vr.: (i a. b.) Brust [vr.; ü]; (fig.) Busen [m.]; de linker-* die linke Brust; de rechter-: die rechte Brust; eene blanke -: ein weisser Busen; eene bezetting op de -: eine Brustbeklemmung; het op de - hebben: auf der Brust leiden, es auf der Brust haben, engbrüstig sein; eene ruime - hebben: eine freie Brust haben; uit de volle - (helder uit de -): aus freier Brust, aus voller Brust; tegen de - stuiten: [3] zuwider sein; eene hooge - hebben: (fig.) die Nase hoch tragen [onr.], stolz sein; eene hooge - zetten: (fig.) sich in die Brust werfen [onr.]; zich met de - op iets toeleggen: sich mit Eifer auf etwaslegen; iemand aan de - drukken: Jemand an die Brust drücken, Jemand in die Arme drücken; aan een kind de - geven: einem Kinde die Brust reichen, einem Kinde die Brust geben [onr.]; een kind van de -nemen: ein Kind von der Brust nehmen tonr.].

Iborst, m.: Bursche [m.], Bursch [m.]; een jonge -: ein junger Bursche. borst, in Sam.: I -plaat, vr.: Brust-

platte [vr.] (als z. n. o: Brustzuckerplatte [vr.]; -plaatje, o.: Brustzuckertafelchen [o.], Brusttablette [vr.]); -speld, vr.: Brust-nadel [vr.], (voor vrouwen:) Busennadel [vr.]; -strook, m.: Brustkrause [vr.], Hemd-krause [vr.]; -tepel, m.: Brustwarze [vr.], Zitze [vr.]; | in alle overige Sam.: Brust....

borstel, m.: 1) (schuier:) Bürste [vr.]; 2) (een varkenshaar:) Borste [vr.]. borstelaar, m.: 1) Bürstende [m.]; 2) (vechtersbaas:) Balger [m.]. borstelaarster, vr.: Bürstende [vr.]. borstelachtig, bv. n.: borstenartig; (geneigd tot schuieren:) gern bürstend; I -heid, vr.: Borstenartigkeit [vr.], (iron.) Geneigtheit [vr.] zum Bürsten. borsteldraad, m.: Schusterdraht [m.; a]. borstelen, w. b.: (schuieren:) bürsten. I -, w. o.: (vechten:) sich balgen.

borstelig, bv. n.: borstig; I -heid, vr.: Borstigkeit [vr.].

borsteling, vr.: 1) Bürsten [o.];2)Bal-gerei [vr.].

borstel-inaker, m.: Bürstenbinder [m.], Bürstenmacher [m.]; I -partij, vr.: (vechtpartij:) Balgerei [vr.].

borsteltje, o.: (schuiertje:) Bürstch [o.]; (stijf haartje:) kleine (oder: dünne) Borste [vr.].

borstel-vormig, bv. n.: borstenför-mig; I -winkel, m.: Bürstenladen[m.; aenaj.

borstje, o.: (tietje:) Brüstchen [o.]; (jong maatje:) Bürschchen [o.], Bürschlem bort, o.: (gnk.) Durchfall [m.].

Ibos, vr.: Zie bus.

lbos,    m.: Bund [o.], Büschel [o. en“ni.]. Bosch (den), m.: (adk.) Herzogen-

busch [o.]; Bossche (Bosscher), bv. n.: her-zogenbuscher, herzogenbuschisch; Bosschenaar, m.: Herzogenbuscher [m.]; Bossche-naarster, vr.: Herzogenbuschische [vr.]. bosch, o.: Wald [m.; a]. boschachtig, bv. n.: 1) waldicht, 2) wal-dig (eene -e streek: eine waldige Gegend).

boscli-bes, vr.: Zie -bezie; -bewaarder, m.: Förster [m.], Forstwart [m.]; -bewoner, m.: Waldbewohner [m.]; -bewoonster, vr.: Waldbewohnerin [vr.]; -bezie, vr.: 1) Waldbeere [vr.], 2) Heidelbeere [vr.]; -brand, m.: Waldbrand [m.; a];-duif, vr.: (vog.) Waldtaube [vr.], Holztaube [vr.]; -duivel, m.: (drk. en fab.) Waldteufel [m.]; -gerecht, o.: Forstgericht [o.]; -hakker, m.: Holzhauer [m.], Holzhacker [m.]. boschje, o.: Waldchen [o.], boschjesman, m.: Buschmann [m.;a]. bosch-opzichter (-opziener) m.: Forstwart [m.], Förster [m.]; -recht, o.: (hist.) Forstrecht [o.], Waldrecht [o.];-rijk, bv. n.: waldreich; -rijkheid vr.: (das)'W’aldreiche; -veller, m.: Holzfaller [m.]; -wachter, m.: Zie -bewaarder; -weg, m.: Waldweg [m.]; -zanger, m.: (vog.) Waldsanger [m.]. bosschage, o.: Lustwaldchen [o.J. bossen, w. b.: in Büschel binden [onr.].

lbot,    vr.: 1) (visch:) Butt [m.], Butte [vr.]; - vangen: (fig. fam.) mit langer Kase abziehen müssen [onr.]; de - vergallen; (kkk.) die Butte vergallen, (fig.) den Spass verderben [onr.]; de - bij iemand vergallen: (fig.) sich Jemandes Zorn zuziehen [onr.].

Ibot, o.: (been:) Bein [o.],Knochen [m.]; (ruimte, speling:) Spielraum; (het niet scherpe gedeelte:) (der) stumpfe Theil [T];

w. o.:

Bourgogne, (adk.) Zie Burgundië. bout, m.: (wkt.) Bolzen [m.]; (van slachtvee:) Keule [vr.]; (fig voor „eend”): Ente [vr.]. Zie mrv. bouten.

Ibouten, w. b.: mit einem Bolzen be-festigen.

Ibouten, m. mrv.: Zie bout; iem. in de - pakken: (pop.) Einen (vr.: Eine) her-zen (ook:)Einen unsanft anpacken; weder op de - komen: (pop.) wieder auf die Beine kommen [onr.], wieder zu Kraften kommen [onr.]. bou

[m.]

(als

hij kreeg¹ het vleesch en ik niets dan de -ten: er bekam das Fleisch und ich nichts als die Knochen; de -ten steken door zijn vel heen: (fam.) er hangt nur in Haut und Knochen; de kabel heeft geen - genoeg: das Tau ist zu gespannt; een kabel - vieren: ein Tau nachlassen [onr.j, ein Tau schiessen lassen [onr.]: aan zijne driften -vieren: (fig.) seinen Leidenschaften den Zügel schiesscn lassen [onr.].

Ibot, bv. n: (niet scherp:) stumpf;(dom:) dumm; - van geest: dumm, schwachköp-fig; I-heid, vr.: Stumpf heit [vr.] (ook figd; -muil (-oor), m.: Dummkopf [m.; ö], lbot, bw.: plötzlich, kurz. botachtig, bv. n.: ein wenig stumpf (ook fig.).

bot-af, bw.: kurzweg. botanie lis, m.: Botaniker [m.]. botanie, vr.: Botanik [vr.]. botanisch, bv. n.: botanisch; de -e tuin: der botanische Garten [a]. botaniseeren.w. o.: botanisiren [ie], botanist, m.: Botaniker [m.1. botboer, m.: Butthöker [m.1. boter, vr.: Butter [vr.]; - bij de visch: Bütter zu dem Fisch, (fig.) gleich Geld; het is - aan de galg gesmeerd met hem: (spr.)es ist Hopfen und Malzan ihm verloren.

boterachtig:, bv. n.: 1) butterartig, butterahnlich, butterich, 2) Butterliebend;

I -heid,' vr.: (das) Butterartige.

boter-banket, o.: Butterkonfekt [o.];

I-biesje, o.: Butterküchelchen [o.];-bloem, vr. (-bloempje, o.): (pik.) Butterblume [vr.]; -boer, m.: Buttermann [m.; mrv. -leute]; -boerin, vr.: Butterfrau [vr.]; -boor, vr.: Butterbohrer [m.], Butterstecher [m.].

boteren, w. b.: mit Butter bestreichen [onr.], Butter schmieren auf. I -, w. o.: 1) buttern, Butter machen; 2) (fam.) gut von Statten gehen [onr.], gelingen [onr.]; 3) Zie bollen.

boter-ham, vr.: Butterbrod [o.; ö], Butterhamme Lvr.]; 1-huis, o.: Butterhalle [vr.]; -karn (-kern), vr.: Butterfass [o.; a]; (het)-karnen: (das) Buttermachen; -kleursel, o.: Farbestoff [m.] zum Farben der Butter; -peer, vr.: Butterbirne [vr.]; -pot, m.: Buttertopf [m.; ö]; -prijs, m.: Pr eis [m.] der Butter; -spaan, vr. (-spaatje, o.): Butterspan [m.; a[, Butterstecher [m.J; -stof, vr.: (schk.) Butterfett [o.].

botertje, o.: (eine) Art Butter; - bij de visch: (spr.) Zie boter;-boven:(fam.) Einigkeit im höchsten Grade; het is - boven tusschen hen: (fam.) sie sind recht fett mit einander.

boter-verf, vr.: Zie -kleursel;

I -vlootje, o.: Butterfasschen [o.], Butter-dose [vr.]; -vrouw, vr.: Butterfrau [vr.]; -waag, vr.: Wagehaus [o.; a] für Butter; -winkel, m.: Butterladen [m.; o en a]; -zacht, bv. n.:butterweich;-zuur,o.:(schk.) Buttersaure [vr.]. botheid, vr.: Zie in bv. n.: bot. botje, o.: 1) (der) kleine Buttfisch,(der) kleine Butt; 2) Beinchen [o.], Knöchel-chen [o.]; - bij -: (bw.) gemeinschaftlich; - bij - doen: (fam.) ein Jeder seinen (vr.: eine Jede ihren) Beitragsantheil [tl liefern.

bot-kar, vr.: Buttkarren [m.]; I-markt, vr.: Buttmarkt [m.; a]; -muil (-oor),m.: Zie in bv. n.: bot.

botsen, w. o.: stossen [onr.]; tegen 'elkander -: an (auf) einander stossen [onr.].

botsing:, vr.: Stoss [m.], Zusammen-stoss [m.]; met elkander in - komen: auf einander stossen [onr.], (fig.) mit einander in Konflikt [t] gerathen [onr.].

bottel, vr.: Flasche [vr.]; (pik.) Hage-butte [vr.].

bottelarij, vr.: 1) (das) Füllen auf Flaschen, (das) Ziehen auf Flaschen; 2) (zeew.) Proviantkammer [vr.], Bottlerei [vr.].

bottelbier, o.: Flaschenbier [o.], bottelen, w. b.: auf Flaschen ziehen [ohr.], auf Flaschen füllen. I -, schaumen. bottelhuis, o.: Bierkneipe [vr.]. bottelier, m.: Kellermeister [m.]; (zeew.) Bottelier [m.]; I -schap, o.: Amt eines Kellermeisters, (zeew.) Amt eines Botteliers.

botteliers, in Sam. I -maat, m.: Bot-teliersgehülfe [m.].

botteling, vr.: 1) Zie no. 1 bottelarij;

2) (das) Schaumen.

bottelroos, vr.: (pik.) Hundsrose [vr.]* Ibotten, w. o.: (pik.) sprossen; (inz.) Knospen treiben [onr.], knospen.

Ibotten, z. n. mrv.: Zie vr. en o. bot, botterik, m. en vr.: Dummrian [m.],. Dnmmkopf [m.; ö].

botwagen, m.: 1) Buttwagen [m.]; 2) (pik.) Sprosse [vr.].

boud, bw.: keek, frech, verwegen, dreist, kühn; dat is - gesproken: das ist viel gesagt.

Boudewyn, m.: Balduin [m.]. bouffante, vr.: Zie boeffante, bougie, vr.:    1) Wachskerze [vr.],

Wachslicht [o.]; 2) (das) geruchlose Talglicht.

bouillon, m.: Bouillon [m.], Fleisch-brühe [vr.]; I -koekje, o.: Fleischbrühtafel [vr.], Bouillonkuchen [m.], Taschenbouil-lon [m.J.

bouquet, o.: (bloemruiker:) Strauss [m.; a], Blumenstrauss Lm.; a]; het - van wijn: die Bluine (der gewürzhafte Geruch) des Weines.

terig, bv. n.: (pop.) knochig. boutig, bv. n.: (pop.) stammicht, stamm-haft; I -heid, vr.: Stammhaftigkeit [vr.]. boufje, o.: (van gevogelte:) Flügel ; (fig., buitenkansje:) Schlump [mrv.]; toespraak:) mein Herz!, mein Schatz! bouw, m.: (i a. b.) Bau [in.]; I -aarde, vr.: Bauerde, [vr.], Ackererde [vr.].

houwbaar, bv. n.: (akk.) baubar, bau-fahig.

Ibouwen, m.: Weiberkleid [o.] mit Puffarmeln.

Ibouwen, w. o. en b.: (bwk.) bauen;

{akk.) bauen, anbauen ; kssteelen en kerken Schlösser und Kirchen bauen; kerken op iemand -: (fig.) sich auf Einen verlassen [onr.]; kasteden in de lucht Schlösser in die Luft bauen; Keulen en Aken zijn niet in één dag geoouwd:(spr.) Rom ist nicht an Einem Tage gebaut; op iemand of iets (fig.) auf Einen oder et-was bauen (oder: rechnen)’;zee -:(dk.)die See furchen; de vogels bouwen hunne nesten: die Vogel bauen ihre Nester. Zie het bv. n.: gebouwd.

bouwer, m.: Bauende [m.], Erbauer [m.].

bouwerij, vr.: (bwk.) Bauen [o.]; (akk.) [tl Landwirthschaft [vr.]; (fig.) Bauerhof lm.; ö].

bouw-gereedschap, o.: (bwk.) [t] Baugerath [o.], (akk.) [t | Ackergerath [o.]; I -gevaarte, o.: Riesenbau [m.]; -grond, m.: Bauplatz [m.; aj; -heer, m.: Bauherr [m.J: -hoeve vr.: Bauerhof [m.; ö]; -hout o.: Bauholz [o.l; -huis, o.: Scheune [vr.], £>cheuer [vr.].

bouwing, vr.: (bwk.) Bauen [o.].

bouw-keur, vr.: Bauordnung [vr.]; I -knecht, m.: (akk.) Grossknecht [m.]; -kosten, m. mrv.: Baukosten [m. mrv.]; -kunde, vr.: Baukunst [vr.]; -kundig, bv. n.: baukünstig, (persoon:) bauverstandig; -kundige, m.: Bauverstandige [m.], Bau-künstler [m.]; -kuust, vr.: Zie -kunde; -land, o.: Bauland [o.]; -lieden, m. mrv.: (bwk.) Bauleute [m. mrv.], (akk.) Ackers-leute [m. mrv.]; -lust, m.: Baulust [m.]; -lustig, bv. n.: baulustig;-lustige, m. envr.: (der, die) Baulustige; -man, m.: Ackers-mann [m.; -leute], [t] Landwirth [m.], Bauer [m.]; -materialen, o. mrv.: Baumaterialien [o. mrv.]; -meester, m.: Baumeister [m.]; -orde, vr.: Baustil [m.], Bauart [vr.]; -plan, o.: Bauriss [m.].

bouwsel, o.: Gebaute [o.].

bouw-steen, m. en o.: Baustein [m.]; I -stof, vr.: Material [o.] (-stoffen, vr. mrv.: Materialien [o. mrv.1); -trant, m.: Baustil [m.], Bauart [vr.]; -tijd, m.: Zeit [vr.] zum Bauen, (akk.) Zeit [vr.] zum Anbau(-voor: [2]); -val, m.: Ruine fvr.] (-vallen, m. mrv.], Ruinen [vr. mrv.], Trümmer [m. mrv.]); -vallig bv. n.: baufallig; -valligheid, vr.: Baufalligkeit [vr.]; -woede, vr.: [t] Bau-wuth [vr.]; -ziek, bv. n.: mit der Bauwuth ft] behaftet.

lbo ven, bw.: oben. f-, vz.:über. I Oranje -: Oranien hoch!; te - gaan: hinausgehen [onr.] über, übersteigen [onr.], überschrei-ten [onr.]; te - komen: 1) (doorstaan:) überstehen [onr.], 2) (overwinnen:) über-winden [onr.]; te - zijn: überstanden haben.

lbo ven, in Sam. I -aan, bw.: obenan; -aardsch, bv. n.: überirdisch; -af, bw.: von der Oberflache; -al, bw.: vorall, hauptsach-lich; -arm, m.: Oberarm [m.]; -baas, m.:

1)    Meisterknecht [m.], 2) Aufseher [m.]; -bramra, vr. (zeew.) Oberbramraa [vr.]; -bramsteng, vr.: (zeew.) Bramstenge [vr.]; -bramzeil, o.: (zeew.) Bramsegel [o.]; -broek, vr.: Ueberhosen [vr. mrv.J; -buur, m. en vr.: 1) (-buurman, m.:) Nachbar [m.joben;

2)    (-buurvrouw, vr.:) Nachbarin [vr.1 oben; -deel, o.: (der) obere Theil [T]; -dek, o.: {zeew.) Verdeck [o.], (das) oberste Deck; -deur, v.: 1) (die) obere Thürhalfte, 2) Thüre [vr.] oben; -dien, bw.: überdiess, ausser-

dem; -door, bw.: obendurch; -dorpel, m. (-drempel, m.:) Oberschwelle [m.];-drijven, w. o.: auf der Oberflache schwimmen [onr.], (fig.) die Oberhand haben, (ook:) die Oberhand gewinnen [onr.]; -drijvend, bv. n.: (fig.) herrschend, (ook:) siegend; -einde, o.: (das) ob.ere Ende, (van eeu bed:) Kopf-ende [o.]; -gemeld (-genoemd, -gezegd), bv. n.: obenerwahnt, vorbesagt, vorbemel-det; -goed, o.: Oberkleider [o. mrv.]; -grond, m.: (der) obere Boden; -hand, vr.: (ontl.) Handwurzel [vr.], (fig.) rechte Seite, (ook:) Oberhand [vr.] Zie overhand; -hemd, o.: Oberhemd [o.]; -huid, vr.: Oberhaut [vr.]; een -huis, o.: der obere Theil [T] eines Hauses (het -huis: der obere Theil [T] des Hauses); -hut, vr.: (zeew.) Ober-hütte [vr.]; -in, bw.: 1) oben drin befind-lich, 2) obenhinein; -kaak, vr.: obere Kinnlade [vr.], (der) obere Kinnbacken; -kamer, vr.: Zimmer [o.] oben, (fig.) Ober-stübchen (het schort hem in zijne -kamer: fam.: er hat einen Schuss, er ist nicht richtig im Kopfe); -kant, m.: obere Seite [vr.1; -kas, vr.: (typ.) (der) obere Theil LT] des (eines) Kastens; -kies, vr.: (der) obere Backenzahn [a]; -kleede-ren, o. mrv.: Oberkleider [o. mrv.]; -kok, m.: Oberkoch [m.; ö]; -korst, vr.: Ober-kruste [vr.]; -kous, vr.: Ueberstrumpf [m.; ü]; -laag, vr.: obere Schicht [vr.]; -laken, o.: (das) obereBetttuch[ü];-land,o.:Oberland [o.], Hochland [o.], (fig.) Deutschland [o.]; -lander, m.: Oberlander [m.], (fig.) Deutsche [m.]; -landsch bv. n.: oberlan-disch, (fig.) deutsch; -last, m.: (kpv.) Ober-last [vr.], (zeew.) Alles was Windfangver-ursacht; -leder (-leer), o.: Oberleder [o.]; -linnen, o.: (das) feme Weisszeug; -lip, vr.: Oberlippe[ vr.], (van dieren en fig.) Ober-lefze [vr.]; -lucht, vr.: Oberluft [vr.]; -lijf, o.: Oberkörper [m.], Oberleib [o.]; -lijst, vr.: (bwk.) Kampfer ]m.]; -maansch, bv.n.: über dem Monde befindlich; -mate, bw.: übermassig; -matig, bv. n.: übermassig; -matigheid, vr.: Uebermassigkeit [vr.] ^matras, vr.: obere Matratze [vr.]; -matres, vr.: Oberlehrerin [vr.]; -meer, o.: (adk.) Obersee [m.]; -meester, m.: Oberlehrer [m.]; -menschelijk, bv.n.: übermenschlich: -mouw, vr.: (kim.) (der) obere Theil [T] des (eines) Aermels; -muts, vr.: aussere Mütze [vr.]; -natuurkunde, vr.: Metaphy-sik [vr.]; -natuurkundig, bv. n.: metaphy-sisch; -natuurkundige, m.: Metaphysiker [m.]; -natuurlijk, bv. n.: übernatürlich; -natuurlijkheid, vr.: Uebernatürlichkeit [vr.]; -op, bw.: obenauf (er weder -op komen: fig. wieder auf die Beine kommen [onr.]); -raam, o.: 1) (der) obere Theil [T] des (eines) Fensters, 2) Fenster [o.] oben; -rand, m.: (der) obere Rand [a]; -rang, m.: Oberrang [m.]; -rok, m.: (der) obere Rock [ö]; -rijn, m.: (adk.) Oberrhein [m.]; -schip, o.: (zeew.) (das) Obenwerk des(eines)Schiffes.

bovenst, bv. n. (o. tr.): oberst; van de -e plank: (fig. fam.) vom ersten Range, von der besten Qualitat, (iron.) aus erster Hand; een -e beste: Einer (vr.: Eine) der Allerbesten, (iron.) ein (vr.: eine) Tauge-nichts vom ersten Range.

boven-staancl.bv. n.: obenstehend, obig; 1 -stad, vr.: (der) ooere Stadttheil [teil] (fig.) Neustadt [vr.; aj; -stem, vr.: (muz.) Ober-stimme [vr.]; -stuk, o.: (das) obere Stück

brakwater, o.: Brackwasser [o.], brallen, w. o.: sich brüsten (-op:auf). IBram, m.: (mansnaam:) Abraham[m.}. Ibrani, m.: 1) (ein) tüchtiger .... (vr.: eine tüchtige ....); 2) Windbeutel [m.], Auf-schneider [m.], Bramarbas [m.]; den - uithangen: (pop.) bramarbasiren [ie].

bramine, m.: (kkl.) Bramine [m.], Bra-min [m.].

Brammetje, o.: Abrahamchen [o.].

brani-ra,

vr.:

angen.

-talligr, bv. n.: überzahlig; -tand, m.: (der) obere Zahn [a]; -toon, m.: (muz.) Dominante [vr.] (den -toon voeren: das grosse Wort haben); -uit, bw.: obenaus, oben-hinaus (boven.... uit: über.... hinaus); -verdieping, vr.: Zie -woning; -vlak, o.: obere Flache [vr.]; -waarts, bw.: oben-warts; -waartsch, bv.n.: obenwarts gerich-tet; -water, o.: Oberwasser [o.]; -wereld, vr.: Oberwelt [vr.]; -woning, vr.: (der) obere Stock [ö], (das) obere Stockwerk;-zaal, vr: Saai [m.; mrv. Sale] oben; -zeil, o.: (zeew.) Obersegel [o.] (de -zeilen: die Obersegel); -zinnelijk, bv. n.: übersinnlich, ausserwelt-lich; -zinnelijkheid, vr.: Uebersinnlichkeit [vr.]; -zijde vr.: obere Seite [vr.].

braadster, vr.:    1) Bratende [vr.];

2) Bratenwenderin [vr.]. braadworst, vr.: Bratwurst [m.; ü]. Ibraaf, bv. n.: brav, rechtschaffen; I -heid, vr.: Bravheit [vr.], Rechtschaffen-heit [vr.].

Ibraaf, bw.: brav, tüchtig. braak, vr.: (rcht.) Einbruch [m.]; (voor hennep en vlas:) Breche [vr.]. I -, bv. n. en bw.: brach, unbebaut, unbestellt; - liggen : (akk.) brach liegen [onr.].

braak-drank, m.: Brechtrank [m.;a]; I -hennep, m.: (der) in Garben gebundene Hanf -jaar, o.: Brachjahr [o.]; -koorts, vr.: Brechfieber [o.]; -land, o.: Brachland [o.J, (das) brach liegende Land, Brachfeld [o.], Brachacker [m.: ack]; - liggend, bv.

n. : brach liegend ;-loop, m.: (gnk.) Brech-ruhr [vr.] (Aziatische -loop : schwarze Sucht [vr.], Cholera-Morbus [vr.]); -middel, n.: Brechmittel [o.], Brecharzenei [vr.]; -noot, vr.: Brechnuss [vr.; ü];-poeder, o.:Brech-pulver [o.].

braaksel, # o.: Auswurf [m.] beim Er-brechen Gespiene [o.], kraakster, vr.: (die) sich Erbrechende. braak-vogel, m.: Brachvogel [m.; ö]; I -wortel, m.: Brechwurz [vr.]: -wijn, m.: Wein [m.] als Brechmittel; -wijnsteen,m.: Brechweinstein [m.].

braam, vr.:(plk.) Bombeere; (op messen:) Faden [m.; a] an der Scharfe eines Messers; de - van een mes afnemen: den Faden an einem Messer wegwetzen; I -bezie, vr. (-bes, vr.): Brombeere [vr.]; -bosch,

o. : Brombeerbusch [m.: ü], Brombeerge-strüpp to.]; -struik, vr.: Brombeerstaude [vr.], Brombeerstrauch [m.; a].

Braband, o.: (adk.) Brabant [o.]; Brabander, m.: Brabanter [m.]; Brabandsch, bv. n.: brabanter, brabantisch; Braband-sche, vr.: Brabanterin [vr.].

krabbelaar, m.: 1) Pfuscher [m.]; 2) Kauderwalscher [m.].

brabbelaarster, vr.: 1) Pfuscherin [vr.]; 2) Kauderwalscherin [vr.].

brabbelboel, m.: Wirrwarr ]m.], Yer-wirrung [vr.].

brabbelen, w. o. en b.: 1) pfuschen: 2) Unsinn reden, (ook:) kauderwalschen.

brabbelig, bv. n. en bw.: l)pfuscher-haft; 2) verwirrt, verworren; I -neid, vr.: 1) Pfuscherei [vr.[, 2( Wirrwarr [m.], (ook:) Kauderwalsch [o.].

brabbel-sclirift, o.: Gekritzel [o]; I -taal, vr.: (das) verworrene Gewasch, Unsinn [m.], (ook:) Kauderwalsch [o.].

braden, w. b. en o.: braten [reg. en onr.]; in de zon -: (fig.) in der Sonne bra

ten; gebraden rundvleesch of dito kalfs-vleesch: Rinderbraten [m.] oder Kalbs-braten [m.].

brader, m.: 1) Bratende [m.]; 2) Bra~ tenwender [m.]. brading, vr.: Braten [o.].

Ibrak, m.: (jag.) Bracke [m.], Brack [m.]. I - ,vr.: Baracke [vr.].

I;brak, bv. n.: brack. braken, w. b.: (bloed of gal: Blut oder Galle) brechen [onr.]; (hennep: Hanf> brecheu [reg.]. I -, w. o.: sich erbrechen [onr.]; ik voel dat ik moet -: es ist mir brecheriseh, es ist mir brecherlich.

braker, m.: 1) (der) sich Erbrechende; 2) (Hanf- oder Flachs-) brecher [m.].

brakgoed, o.: Brackgut [o.], Brack⁴-waare [vr.].

braklieid, vr.: (das) Bracke. braking, vr.: (uit de keel:) Erbrechen [o.]; (van hennep of vlas:) Brechen [o.];

I -bevorderend (-verwekkend), bv. n.: Erbrechen befördernd (erregend, verursa-chend).

brakkig, bv. n.: brack; I -heid, vr,: (das) Bracke.

vr.: Bramraa [vr.]; I -steng, vr.: Bramstenge [vr.], Brammast [m.]; -zeil,, o.: Bramsegel [o.]; -zeilskoelte,vr.: Bram-segelkühlte [vr.].

brand, m.: Brand [m.; a], Feuersbrunst [m.; ü]; (brandstof:) Feuerung [vr.]; (huiduitslag:) Hautausschlag [m.]; (ontsteking:) Entzündung [vr.]; (in hout- of plantgewas:) Brand [m.] Rost [m.]; - roepen: Feuer rufen [onr.]; moord en - schreeuwen: (fam.) Mord und Brand schreien [onr.]; in - staan: brennen [onr.], in Brand stehen [onr.]; in den - zitten: (fig. fam;) in der Yerlegen-heit sitzen [onr.]; iem. uit den - helpen: Einem aus der Yerlegenheit helfen [onr.]; iets uit den - redden: etwas aus dem Brande retten (ook fig.); -stichten: Brand stiften; een huis in - steken: ein Haus in Brand stecken; den - blusschen: den Brand löschen (ook fig.); zoo helder als een (spr.) rein und sauber. I -, tsw.: Feuer!

brand-assuraiitie, vr.: Brandasseku-ranz [vr.], Feuerversicherung [vr.]|; -assu-rantie-kantoor, o.: Feuerversicherungsan-stalt [vr.]; -assurantie-maatschappij, Feuerversicherungsgesellschaft [o.].

brandbaar, bv. n.: brennbar (brandbare stoffen: brennbare Stoffe [m. mrv.]);

I -heid, vr.: Brennbarkeit [vr.].

brand-blaar, vr.: Brandblase [vr.], Brandblatter [vr.]; I-brief, m.: Brandbrief [m.]. (iron.) Mahnbrief [m.], Mahnschrei-ben [o.]; -emmer, m.: Brandeimer [m.].

branden, w. o. en b.: brennen [onr.]; (van de zee:) branden; - van ongeduld of verlangen; brennen [onr.] vor Üngeduld oder Yerla brander, m.: (persoon:) Brenner [m.]; (mar.) Brandschifif [o.], Brander [m.]; een,

Lvr.[.

[o.].

[vr.].

- hebben op: (gem.) erpicht sein auf. Zie ook gasbrander, branderig, bv. n.: Zie brandig. brander^, vr.: Brennerei [vr.]. brandewijn, m.: Branntwein [m.]; I -spoeling vr.: Branntweinspülicht [o.].

brand-geroep, o.: Feuergeschrei [o.], Feuerlarm [m.]; I-gevaar, o.:Feuersgefahr [vr.];-glas, o.: Brennglas [o.; a]; -haak,

m.: Brandhaken [m.]; -helder, bv. n.: sau-ber und rein; -hout, o.: Brennholz [o.].

brandig, bv. n.: (gnk., hik. en van koorn:) brandig; I -heid, vr.: Brandigkeit

branding, vr.: (het branden:) (das) Brennen; (van de zee:) Brandung [vr.].

brandje, o.: (fam.) (der) kleine Brand [a]; (fig.) Brennmaterial [o.], Feuerung [vr.J.

brand-kas, vr.: Brandkasse [vr,]; I -kast, vr.: (der) feuerfeste Kasten [m.]; -keur, Brandverordnung [vr.]; -kist, vr.: feuerfeste Kiste [vr.]; -klok, vr.: Brand-glocke [vr.]; -kogel, in.: Brandkugel [vr.]; -koorn, o.: Brandkorn [o.], (das) brandige Korn; -korst, vr.: Brandkruste [vr.],Kruste [vr.] einer Brandwunde; -ladder, vr. (-leer, vr.): Brandleiter [vr.]; -lucht, vr.: Brand-geruch [m.]; -mager, bv. n.: nundemager, klapperdürr; -meester, m.: Feuerherr [m.]; -merk, o.: Brandmaal [o.]; -merken, w. b.: brandmarken (ook fig.); -middel, o.: (hik.)

1)    (om te branden:) Brennmittel [o.],

2)    (tegen brandwonden:) Brandmittel [o.]; -muur, m.: Brandmauer [vr.]; -netel, vr.: Brennnessel [vr.]; -offer, o.: Brandopfer [o.]; -oven, m.: Brennofen [m.; ö]; -paal, m.: Brandpfahl [m.; ah]; -penning, m.: Brand-schatzung [vr.]; -piket, o.: Feuerwache [vr.]; -punt, o.: Brennpunkt [m.]; -pijl, m.: Brand-pfeil [mj; -reuk, m.: Brandgeruch [m.]; -roof, vr.: Zie -korst;-schade, vr.: Brandschade [m.]; -schatten, w. b.: brandschatzen; -schatter, m.; Brandschatzer [m.]: -schatting, vr.: Brandschatzung [vr.]; -schilder, m.: [ie] Emaillirer [m.], Schmelzmaler [m.]; (het) -schilderen: Schmelzmalerei [vr.]; -schilderwerk, o.: Schmelzarbeit [vr.]; -schip,o.: (mar.) Brander [m.] ,Brandschiff [o.]; - schoon, bv. n.: rein und sauber.

brandsel, o.: Brand [m.; a]. brand-signaal, o.: Feuersignal [o.];

I-spiegel, m.; Brennspiegel [m.], Brennglas [o.; a]; -spuit, vr.: Feuerspritze [vr.] (-spuitgast, m.: Spritzenmann [m.; a]: -spuit-huisje, o.: Sprirzenhaus [o.; a];-spuitslang, vr.: Spritzenrohr [o.], Spritzenröhre [vr.]); -stapel, m.: Scheiterhaufen [m.]; -steen,

m.: (hik.) Höllenstein [m.]. brandstel*, vr.: Brennerin [vr.]. brand-sticliter, m.: Brandstifter [m.];

I -stichting, vr.: Brandstiftung [vr.];-stichtster, vr.: Brandstifterin [vr.]; -stof, vr.: Brennmaterial [o.] (-stoffen, vr. mrv.: Brennmaterial [enk.J; -vlak, vr. (-vlek, vr.): Brandmase [vr.], Brandmaser [vr.]; -waarborg m.: Zie -assurantie, enz.; -wacht, vr.: Feuerwache [vr.]; -wond, vr.: Brandwunde [vr.]; -ijzer, o.: Brenneisen [o.[; -zalf, vr.: Brandsalbe [vr.] ;-zool, vr.: Brandsohle [vr.]; -zwabber, m.: (zeew.) Wischer [m.].

bras, m.: (zeew.) Brasse [vr.]; (fig. fam.) Haufen [m.], Plunder [m.], (pop.) Schmutz-fink [m.k Schmutzigel [m.]; I -blok, o.: (zeew.) Brassblock [m.; ö], Brasskloben [m.]; -dag-, m.: (fam.) Tag um zu essen und zu trinken.

brasem, m.: 1) (visch:) Brassen [m.]; (fig. fam.) Milchbart [m.; a], (pop.) Rotz-löffel [m.j; 2) Schaum [m.j.

bras-maal, o. (-partij, vr.): Prasserei [vr.]; -penning, m.: (hist.-mtw.) Zehndeu-tenstück [o.], Sechszehntel [o.] eines hol-landischen Guldens; -schenkel, m.: (zeew.) Brassenschenkel [m.].

brassen, w. b.: (zeew.) brassen. I -, w. o.: prassen, übermassig essen Und trinken.

brasser, m.: Prasser [m.], Prassbruder [m.; ü].

brasserjj, vr.: Prasserei [yr.]. brat, o.: (das) wollene Zeug. braveerder, m.: Trotzer [m.]; (fig.) Grossprecher [m.], Grossthuer [m.].

braveeren, w. b.: trotzen. I -, w. o.: grossprechen [onr.], grossthun [onr.1. braveering, vr.: Trotzen [o.], braveerster, vr.: Trotzerin [vr.]. bravo, m.: Bravo [m.], (der) gedungene Meuchelmörder [m.]. I -. tsw.: bravo!

bravour, in Sam. I -aria, vr.: (muz.) Bravour-Arie [vr.].

brazielhout, o.: (kph.) Brasilienholz

Braziliaan, m.: Brasilianer [m.],Bra-silier [m.]; Braziliaansch, bv. n.: brasilia-nisch; Braziliaansche, vr.: Brasilianerin [vr.]; Brazilië, vr.: (adk.) Brasilien.

breed, bv. n. en bw.: breit; (fig.) gross; het niet - hebben: (fig. fam.) es nichtvoll-auf haben; wie het - heeft, laat het -hangen: (spr.) wer Geld hat kann grossen Aufwand machen; het is zoo - als het lang is: es ist eben so breit wie es lang ist, (fig.) es kommt auf Eins heraus; lang en -: lang und breit, (fig.) schon lange; iets lang en - bespreken: ein Langes und Breites über etwas sprechen [onr.]; - van rug: breitrückig, mit breitem Rücken; -van schouders: breischulterig, breit von Schultern; - van borst: breitbrüstig; - van blad: (pik.) breitblatterig. breedachtig, bv. n.: breitlich. breed-baard, m.: Grossmaul [m.; a]; -bek, m. en vr.: (der, die) Grossmaulige; -geschouderd, bv. n.: breitschulterig, breit von Schultern; -getakt, bv. n.: mit weit ausgebreiteten Aesten; -heid, vr.: Breite [vr.]; -sprakig, bv. n.: 1) weitschweifig, 2) bombastisch, schwülstig; -sprakigheid, vr.: 1) Weitschweifigkeit [vr.], 2) Schwül-stigkeit [vr.]; -voerig, bv. n.: ausführlich, umstandlich; -voerigheid, vr.: Ausführ-lichkeit [vr.], Umstandlichkeit [vr.].

breedte, vr.: (i. a. b.) Breite [vr.]; uit de lengte of uit de -: (fig. fam.) irgend woher; I -cirkel, m.: (str.) Breitenkreis [m.]; -graad, m.: Breitengrad [m.].

bree-fok, vr.: (zeew.) Sturmsegel [o.], Brefoek [vr.]; I -gang, m.: (zeew.) Plankengang [m.; a]. breek-al, m. en vr.: Tapps. breekbaar, bv. n.: (broos:) zerbrech-lich, (te breken:) brechbar; I -heid, vr.: 1) Zerbrechlichkeit [vr.], ,2) Brechbarkeit te

breek-gereedschan, o.: Zie -tuig. breekster, vr.: Brecnerin [vr.]. breek-tuig, o.: Brechzeug [o.]; I -ijzer, o.: Brechstange [vr.].

mes, o.: Kalfatmesser [o.]; Kalfatbank [vr.; a]; -ijzer, o.:

vr.:

bald so

brief-kaart, vr.: Postkarte [vr.], Kor-respondenzkarte [vr.]; I -port, o.|: Briefgeld [o.], Briefporto [o.]; -schrijfster, vr.:Brief-schreiberin [vr.]; -schrijver, m.: Briefschrei-ber [m.];-stijl, m.: Briefstil [m.]; -wisseling, Briefwechsel [m.1, Korrespondenz [vr.]. bries, vr.: (zeew.) Brise [vr.]. brieschen, w. o.: (van paarden:) schnauben; (van leeuwen:) brüllen; een -de leeuw: ein brüllender Löwe; als een -de leeuw: (fig.) schaumend vor Wuth [t], briesching, vr.: 1) Schnauben [o.]; 2) Brüllen [o.], Gebrüll [o.].

brieven, m. mrv.: Briefe [m. mrv.]; opene -: ofïene Briefe; onbestelbare-bestellbare Briefe; de oudste - hebben: (fig.) den Yorrang haben, zum Yorrang berechtigt sein; I -besteller, m.: Brieftra-ger [mj; -boek, o.: (kph.) Briefbuch [o.; ü], [ie] Kopirbuch [o.; ü]; -bus, vr.: Brief-kasten [m'J; -dekker, m.: Briefbeschwerer [m.], Briefhalter [m.]; -gaarder, m.: (op kleine plaatsen:) Postmeister [m.]; -geld, o.: Briefgeld [o.], Briefporto [o.]; -man,m.: Brieftrager [m.]; -pers, vr.: [ie] Kopirma-schine [vr.] für Briefe; -post, vr.: Briefpost [vr,]; -schrijver, m.: Briefsteller [m.]; -tasch, vr.: Brieftasche [vr.]; -zak, m.: Briefsack [m.; a].

breeuwen, w. b.: (zeew.) kalfatern. breeuwer, m.: Kalfaterer [m.], Kalfater [m.]; I breeuwersjongen, m.: Kalfater-junge [mj.

breeuw-liamer, m.: Kalfathammer

[m.].

breeuwing, yr.: Kalfaterung [yr.]. breeuw-I -stoel, m.:

Kalfateisen [o.].

bree veertien, vr.: de - laten waaien: (fig. fam.) den grossen Herrn spielen. Bregje, o.: Brigitte [yr.1. breidel, m.: Zügel [in.1 Zaum [m.; a]; geen toom of - meer kennen: (fig.) den Zügel schiessen lassen [onr.]. breidelaar, m.: Bandiger [m.]. breidelen, w. b.: zügeln, bandigen. breideling;, yr.: Zügeln [o.], Bandigen [o.].

breidelloos, bv. n.: zügellos; I -heid,

. _.: Zügellosigkeit [vr.].

breien, w. b.: stricken; praten en (fam.) plaudern und arbeiten. breier, m.: Stricker [m.]. breigeld, o.: Strickerlohn [m.]. breiing, vr.: Stricken [o.], brei-juitrouw, vr.: Zie -vrouw;

I -kind, o.: Strickschülerin [vr.]; -matres, vr.: Zie -vrouw; -meisje, o.: Zie -kind.

brein, o.: Gehirn [o.]; (fig.) Verstand [m.], (ook:) Kopf [m.; ö]; I -kas, Hirnscha-del [m.]; -loos, bv. n.: hirnlos; -loosheid, vr.: Hirnlosigkeit [vr.]; -ontsteking, vr.: Hirnentzündung [vr.]; -vlies, o.: Hirnhaut [vr.] (buitenste -vlies, o.: dicke Hirnhaut [vr.]; binnenste -vlies, o.: [das] untere [oder: dünne] Hirnhautchen.

brei-pen, vr.: hölzerne Stricknadel [vr.]; I -steek, m.: Masche [vr.]. breister, vr.: Strickerin [vr.]. brei vrouw, vr.: Stricklehrerin [vr.]. brekebeen, m.: Stümper [m.], Pfuscher [m.]; (fig.) Neuling [m.], Lehrling [m.].

brekebeenen, w. o.: stümpern, pfu-schen.

breken, w. o. en b.: brechen [onr.]; (van de lucht, den golfslag, enz.): sich brechen [onr.]; mijn hart breekt: (fig.) das Herz bricht mir; als de oogen - is de dood nabij: wenn die Augen brechen ist der Tod nahe; nood breekt wet: (spr.) Noth [t] hat kein Gebot; de lucht breekt: die Wolken brechen sich; zijn hoofd - met: (fig.) sich kümmern um; met iemand (fig.) mit Einem brechen [onr.]. breker, m.: Brecher [m.]. breking, vr.: Brechung [vr.], Brechen [o.].

brem, vr.: (pik.) Genster [m.], Geniste [vr.]; (pekelnat): Pökel [m.]; zoo zout als -: salzig wie Pökel; I -struik, vr.: Zie pik.

brem.

brems, vr.: (ins.) Pferdefliege [vr.], Bremse [vr.].

brengen, w. b.: bringen [onr.]; iem. iets aan zijn verstand -: Einem etwas be-greiflich machen; iemand iets onder het oog -: 1) Einen auf etwas aufmerksam machen, 2) Einen an etwas mahnen; iets aan iemand te binnen -: Einen an etwas erinnern; zich iets te binnen -: sich einer Sache erinnern, sich an etwas erinnern; ter dood -: hinrichten; om het leven -: er-morden, tödten [toten]; morgen -: (tsw.

pop.) guten Morgen!; het is halen en -: (spr.) bald so, bald so, (ook:) ziemlich, bald wieder schlimmer.

brenger, m.: Bringer [m.]; - dezes: der Ueberbringer dieses Briefes, brenging, vr.: Bringen [o.], brengster, vr.: Bringerin [vr.]; - dezes: die Ueberbringerin dieses Briefes.

bres, vr.: Bresche [vr.]; - schieten in: (art.) Bresche schiessen [onr.] in; voor iem. in de - springen: (fig.) sich fürEinen ins Mittel schlagen [onr.], Einem beispringen [onr.]; I -batterij, vr.: Breschebatterie[ vr.]. bretels, vr.: Hosentrager [m.]. breuk, vr.: (i. a. b.) Bruch [m.; ü]; tiendeelige -: (rek.) Decimalbruch [m.]; splinterig op de - zijn: einen splitterigen Bruch zeigen; I -barid m.: Bruchband [m. a]; -bandenmaker, m.: Bruchbandmacher [m.]; -kruid, o.: (pik.) Bruchkraut [o.]; -meester, m. (-snijder, m.): Brucharzt [m.; a] Brucnschneider [m.].

breve, vr.: (kkl.) Breve [o.], (das) apostolische Sendschreiben.

brevet, o.: Brevet [o.], Diplom [o.], Patent [o.].

breveteeren, w. b.: brevetiren [ie], diplomiren [ie], patentiren [ie].

brevier, o.: (kkl.) Brevier [o.], Breviarium [o.; -rien]. I -, vr. (-letter, vr.): (typ.) kleine Textschrift [vr.].

brief, m.: Brief [m.], Schreiben [o.]; per -: brieflich; rondgaande -: Cirkular-schreiben [o.]; er is een - aan de kaars: 1) das Licht wird ablaufen [onr.], 2) das Licht lauft ab; een - spelden: ein Brief Stecknadeln. (Zie ook mrv. brieven); I -couvert, o.: Briefumschlag [m.; a],Brief-scheide [vr.].

briefje, o.: Briefchen [o.], Billet [o.]; (fig.) Rechnung; (als bewijsstuk:) Schein [m.]; (loterij-:) Lotteriezettel [m.]; een - in de loterij spelen: in die Lotterie setzen; dat kunt ge van mij op een - krijgen: (fig. fam.) das will ich Urnen schriftlich verbürgen.

vr.:

: un-

-ge-

in.

brionie, vr.: (pik.) Zaunrübe [vr.]. Brit, m.: Britte [m.]; Britannië, o.: (adk.) Britannien [o.]; Britsch, bv. n.: biït-tisch; Brittin, vr.: Brittin [vr.].

brits, vr.: 1) Pritsche [vr.], Britsche [vr.]; 2) Hosen [vr. mrv.]; een kind voorde - geven: (fam.) ein Kind auf den Hintern schlagen [onr.], ein Kind platzen.

britsen, w. b.: (zeew.) pritschen, brit-schen.

brochure, vr.: Flugschrift [vr.], Bro-schüre [vr.].

broddelaar, m.: Pfuscher [m.]. broddelaarster, vr.: Pfuscherin [vr.]. broddelarü, vr.: Plüscherei [vr.]. broddelen, w. o. en b.: plüschen. broddelwerk, o.: Pfuscherarbeit[vr.]. broed, o.: Brut [vr.]. Zie broei, broeden, w. o.: Zie broeien, broeder, m.: Bruder [m.; ü]; Moravische -: (kkl.) mahrische Bruder [m.; ü], Herrnhuter [m.]; - in den zak: (kkk.) Mehlpudding [m.]; hij is de rechte - niet: <fig.) er ist der rechte Bruder nicht; I -gemeente, vr.: (kkl.) Brüdergemeinde Jvr.]; -haat. m.: Bruderhass [m.], Hass zwischen Brüdern; -kerk, vr.: Kirche [vr.] der Herrnhuter; -kus, m.: Bruderkuss [m.; ü]; -liefde, vr.: Bruderliebe [vr.].

broederloos, bv. n.: bruderlos; I-heid, vr.: Bruderlosigkeit [vr].

broederlyk, bv. n. en bw.: brüder-lich; I -heid, vr.: Brüderlichkeit [vr.].

broeder-moord 1 -moordenaar, m.:

ein

briezelaar, m.: Mauser [m.]. briezelaarster, vr.: Mauserin [vr.]. briezelarjj, vr.: Mauserei [vr.]. briezelen, w. o. en b.: mausen, sti-bitzen, stehlen.

briezeling, vr.: Mausen [o.].’ brigade, vr.: (mil.) Brigade [vr.]; I neraal, m.: Brigadegeneral [m.].

brigadier, m. (mil.) Brigadier [m.], Korporal [nu].

brigantijn, vr.: (zeew.) Brigantine [vr.].

brik,    vr.: (zeew.) Brigg [vr.]. I o.: Schutt [m.]; -steen m.: Backstein .[m.], zerbröckelte Steine [m. mrv.].

bril,    m. (i a. b.) Brille [vr.]; I -deksel, o.: Brillendeckel [m.]; -eend, vr.: (vog.) Brillenente [vr.]; -gat, o.: Brillenloch lo.; 5].

briljant, m.: Brillant [m.]. I -, bv. n.: prachtvoll.

bril-kaaiman, in.: (drk.) Brillenkai-nian [m.].

brille, in Sam. I -doosje, o.: Brillenfut-teral [o.]; -glas, o.: Brillenglas [o.; aj.

Ibrillen, w. o.: 1) eine Brille tragen [onr.]; 2) sich einer Brille bedienen; hij brilt goed: seine Brille steht ihm gut.

Ibrillen, m. mrv.: Brillen [vr. mrv.j; I -huisje, o.: Brillenfutteral [o.];-koopman m.: Brillenverkaufer [m.]; -maker, Brillenmacher [m.]; -man, m.: 1) Brillentrager [m.], (iron.) Brillnase [vr.], 2) Brillenverkaufer [m.]; -slijper m.: Brillenschlei-fer [mj.

brilletje, o.: Brillchen [o.], bril-sclians, vr.: (vest.) Brille [vr.]; 1 -slang, vr.: Brillenschlange [vr.]; -vormig, bv. n.: brillenförmig. Zie brille.

brink, m.: 1) Rand [m.; a]; 2) Anger Cm.].

, m.: Brudermord [m.J; Brudermörder [m.];

-moordend, bv. n.: brudermordend; -moordenares, vr.: Zie -moordster; -moorder, m.: Brudermörder [m.]; -moordster, vr.: Brudermörderin [vr.]; -plicht, m.: brüder-liche Pflicht [vr.]

broederschap, 1) vr. en 2) o.: Bru-derschaft [vr.].

broeders-dochtcr, vr.: Bruderstochter [vr.;    ö]; I -kind, o.: Bruderskind [o.];

-vrouw, vr.: Brudersweib [o.]; -zoon, m.: Bruderssohn [m.; ö].

broedertje, o.: Brüderchen [o.], Brü-derlein [o.]; (kkk.) Krapfchen [o.], Krap-pelchen [o.], Küchelchen [o.].

broedertjes-kraam, vr.: Krapfehen-bude [vr.]; I -meid, vr.: Dienerin [vr.] in einer Krapfchenbude; -pan, vr.: Krapfchenpfanne [vr.]; -vrouw, vr.: Krapfchenbackerin [vr.].

broeder-trouw, vr.: brüderliche Treue [vr.]; I -twist, m.: Zwist [m.] zwischen Brü-dern.

broedsch, bv. n.: brütig; I -heid, vr.: Brütigkeit [vr.]. broedsel, o. Brut [vr.]. broei, vr.: Brühe [vr.]; (fig. fam.) Schwulitat [vr.], Yerlegenheit [vr.]; in de

-    zitten: (fig. fam,) in der Kneipe sitzen [onr.], in der Brühe stecken; het wasch-goed in de - zetten: die Wasche brüheu.

broei-bak, m.: (tnb.) Treibkasten [m.];

I -eend, vr.: (vog.) Brutente [vr.]; -ei, o.:

1)    Brutei [o.], 2) (das) brütige Ei. broeien, w. o.: (op eieren): bruten;

(fig.) bruten, reifen; er broeit iets: es brütet etwas; er broeit een onweer: es ist Gewitter im Anzug; het hooi broeit: das Heu erhitzt sich; op iets -: (fig.) über etwas bruten. I -, w. b.: (waschgoed:) briihen, einbrühen; (een geslacht varken:) brühen, abbrühen.

broeiend, bv. n.: 1) brütend (ook fig.);

2)    brühend. I -, bw.: erstickend; - heet: erstickend heiss.

broeierij, vr.: (vog.) Hecke [vr.],Hecken [o.]; (tnb.) Treibhaus [o.; a].

broei-gans, vr.: (vog.) Brutgans [vr.; a]; I -hen, vr.: Zie -kip.

broeiing, vr.: 1) Brüten [o.], 2) Brühen [o.]; - in de lucht: Schwüle [vr].

broei-kast, vr.: (tnb. en fig.) Treibkasten [m.], Treibhaus [o.; a]; I -kip, vr.: Bruthenne [vr.] (-kippen, vr. mrv.: Brut-hühner [o. mrv.]); -kooi, vr.: Hecke [vr.], Bruthecke [vr.], Yogelhecke [vr]; -kuip, vr.: (bij bierbrouwers:) Gahrbottich [m.], (bij waschvrouwen:) Brühkufe [vr.]; -nest, o.: Yogelnest [o.], (fig.) Hauptsitz [m.], Brennpunkt [m.]; -oven, m.: (om eieren uit te Broeien:) Brütofen [m.; ö], (fig. fam.) Ofen [m.; Oe], (das) erstickend heisse Zimmer.

broeisch, bv. n.: Zie broedsch. broeisel, o.: Brut [vr.]. broei-tyd, m.: Brutzeit [vr.], Brützeit [vr.], Heckzeit [vr.]

Ibroek, vr: (kim.) Hosen [vr. mrv.]; (art.) Bodenstück [o.]; (fig. fam.) Hintere [m.]; aan een kind voor zijne - geven: ein Kind auf den Hintern schlagen [onr.]; aan iemand voor zijne - geven (iemand de

-    opbinden): (spl. en fig.) Einem den Rock ausklopfen; voor zijne - krijgen: (fig.) tüch-tig ausgeklopft werden [onr.]; zijne vrouw heeft de - aan: (fig. fam.) seine Frau hat die Hosen an; waar -en zijn, gelden geene

vr.:

, -,    ^ ₇    nopf

[m.; ö]; -pijp, vr.: Beinkleid [o.J, Hose [vr.J; -voering, vr.: Hosenfutter [o.], broekzak, m.: Hosentasche [vr.]. broer, m.: (fam.) Zie broeder;!een ‘ets dood hebben: (spr.) eine Ab-■ (einen Widerwillen) gegen etwas

em

wiens - men

vr.:

m.:

; -win-

dragen:

onr.]. hin-[vr.1 ,

doeken: (spr.) \vo Manner sind bezahlen keine Frauen.

Ibroek, o.: Moor lm.], Moorland [o.], broekachtig, bv. n.: 1) hosenförmig; 2) Hosen liebend, gern Hosen tragend.

broekeloos, bv. n.: hosenlos, ohne Hosen; I -heid, vr.: Hosenlosigkeit [vr.].

Ibroeken, w. o.: Hosentragen fonr.]; hij broekt netjes: die Hosen stehen ihm nett.

[broeken, vr. mrv.: Hosen (vr. mrv.j; I -goed, o. (-stof, vr.): Hosenzeug fo.J.

broek-galg, vr.: Hosentrager [m.]; I - gesp, vr.: Hosenschnalle [vr.]. broeking:, vr.:* (zeew.) Anhalttau [o.], broekje, o.: Höschen [o.], broek-land, o.: Moorland [o.]; I-mannetje, o.: Hosenmannchen [o.].

broeks-band, m.: Hosenband [m.; a]; I -gulp, vr.: Hosenschlitz [m.]; -klep, Hosenlatz [m.; a]; -knoop, m.: Hosenk:

- aan r neigung haben.

broertje, o: (fam.) Brüderchen^ [o.], Brüderlein [o.]; het is een zusje en een -: (spr.) es kommt auf Eins heraus.

brok, m.: Broeken [m.], Stück [o.]; (van suikerstroop:) Karamel [m.].

brokje, o.: Bröckchen [o.J, Stückchen [o.].

brokkelen, w. o. en b.: bröckeln. brokkelig, bv. n.: bröcklig; I -heid, vr.: Bröckligkeit [vr.]. brokkeling, vr.: Bröckeln [o.]. Ibrokken, m. mrv.: Broeken; aan stukken en - snijden: in Stücke und Broeken schneiden [onr.]; aan stukken en - liggen: in Stücken und Broeken liegen [onr.].

(brokken, w. b.: broeken; brood in de melk -: Brot in die Milch broeken; niet veel in de melk te - hebben: (fig.) kaum seinen Lebensunterhalt haben; vrij wat in de melk te - hebben: (fig.) so ziemlich be-gütert sein.

brokkig, bv. n.: Zie brokkelig, brokstuk, o.: Bruchstüek [o.], brom-baard, m. (- beer, m.): Brumm-bar [m.], Brummbart [m.; a.].

bromium, o.: (schk.) Brom [m.]; I -zuur, o.: Bromsaure [vr.].

brommen, w. o. en b.: (i. a. b.) brammen.

brommer, m.: Brummer [m.], Brummbart [m.; aj; (fig.) Lohnkutsche [vr.]; (fig. fam.) (der, die, das) ungeheuer grosse, brommig, bv. n.: brummig, mürrisch; -heid, vr.: (das) mürrische Wesen. bromming, vr.: Brammen [o.], brom-pot, m. en vr.: Zanker [m.], Zankerin [vr.]; I -tol, m.: Brummkreisel [m.]; -tor, m.: (ins.) Brummkafer [m.]; -vlieg, vr.: (ins.) Schmeissfliege [vr.J;-werk, o.: (in orgels:) Brummbass [m.].

bron, vr.: 1) Quelle [vr.) (ook fig.); 2) .Brunnen [m.J; I -ader, vr.: Quellader [vr.], Brunnenader [vr.], (fig.) Brunnqueli [m.], [o.].

brons, o.: Bronze [vr.]; I -achtig, bv.

n.: Bronzeartig; -kleur, vr.: Bronzefarbe [vr.], Bronze [o.]; -kleurig, bv. n.: bronze-farben, bronzefarbig.

bronst, vr.: Brunft [vr.], Brunst [vr.ï I -tijd, m.: Brunftzeit [vr.]. bronsten, w. o.: brunften. bronstig, bv. n.: brünstig; - zijn: in der Brunst sein; - worden: in die Brunft treten [onr.]; ! -heid, vr.: Brünstigkeit [vr.].

bron-water, o.: Brunnenwasser [o.];

I -wel, vr.: (fig.) Brunnqueli [m.J, Brunnqueli e [vr.].

bronzen, w. b.: bronziren [ie]. I -, bv.

n. : bronzen; (fig.) bronzefarbig. brood, o.: Brod [o.], Brot [o.]; een

Brod; twee -en: Zwei Brote; zijn -verdienen: sein Brot verdienen; zijn -hebben: sein Brod haben; eet, diens woord men spreekt: (spr.) wess Brot man schlingt, dess Lob man singt; om den -e: um des Brotes willen; eene snee (snede) -: eine Brodschnitte.

broodachtig, bv. n.: brodartig, (fig.) gern Brod essend.

brooddronken, bv. n.: ausgelassen;

I -heid, vr.: Ausgelassenheit [vr.]. broodeloos, bv. n.: brodlos; I -heid, Brodlosigkeit [vr.]. broodgeld, o.: Geld [o.] für Brod. broodje, o.: Brödchen [o.l, Wecken [m.], Semmel [vr.]; een - verdienen aan: (fam.) ein Stückchen Brod verdienen mit; zoete -s bakken: (spr.) gelindere Saiten aufziehen [onr.|.

brood-kast, vr.: Brodschrank [m.; a]^ I-korst, vr.: Brodkruste [vr.]; -kraampje,

o. : Brodbude [vr.]; -kruim, o.: Brodkrume [vr.]; -kruimel, vr.: Brodkrümchen [o.] (de - kruimels steken hem: spr.: der Hater sticht ihn); -mager, bv. n.: huudemager. klapperdürr; -noodig, bv. n.: dringend, erforderlich (iets - noodig hebben: etwas sehr nöthig [t] haben); -nijd, m.: Brodneid [m.j; -pap, vr.: Brodsuppe [vr.]; -prijs,

Brodpreis [m.]; -rot, m.: (iron.) (der) arme Teufel; -schieter, m.: Brodschieber [nu]; -schrijver, m.: Bücherschreiber [m.] um des Brodes willen.

broodsgebrek. o.: Brodmangel [m.1; -lijden: Mangel an Brod leiden [onr.], Noth [t] leiden [onr.], verhungern.

brood-smaak, m.: Brodgeschmack [m.]; I -sopje o.: (das) eingeweichte Stückchen Brod; -spinde, vr.: Brodlade [vr.]; -studie, vr.: Brodstudium [o.]; -suiker, vr.: Hutzucker [m.]; -water, o.: Brodwasser [o.]; -winkel, in.: Brodladen [m.; a] ner, m.: (Einer, Derjenige) der das Brod verdient;-winning, vr.: Erwerbsquelle [vr.], Geschaft [o.], Handwerk [o.], Rrofession [vr.]; -zetter, m.: Brodschatzer [m.]; -zetting, vr.: Brodtaxe [vr.].

Ibroos, vr.: (hist.) Kothurn [m.], Halb-stiefel [m.]; (fig.) Trauerspiel [o.l; de -: (fig.) Trauerspiele schreiben [ Ibroos, bv. n.: zerbrechlich; (fig.) fallig; I -heid, vr.. Zerbrechlichkeit (fig.) Hinfalligkeit [vr.].

Ibros, vr.: Pfriem [m.], Schusterpfrieme [vr.].

Ibros, bv. n.: zerreiblich; I -heid, vr.: Zerreiblichkeit [vr.].

brouwen, w. b.: brauen; (fig.) stiften, anrichten; (ook:) mach en; bier -: Bier brauen; onheil -: (fig.) Unheil stiften, Un-heil anrichten; ik zal het wel zien te -: (fig. fam.) ich werde es schon machen; ik

w. o.

on-

[m.].

• o.;

brui heen (tsw.): packe”

[o.].

weet niet hoe ik het - zal: (fig. fam.) ich weiss nicht wie es zu macnen. I v en b.: (de letter r:) schnarren. I w. pers.: (fig.) brüten.

Brouwer, m.: Brauer [m.]. brouwers-gilde, o.: Brauerzunft [vr.; ü]; I -knecht, m.: Brauknecht [m.]; -paard, o.: Brauerpferd [o.]; de -vrouw, vr.: die Frau Braüerin; -wagen, m.:Brau-erwagen [m.].

brouwerij, vr.: Brauerei [vr.]; eigenaar eener -: Brauherr [m.].

brouw-gereedschap, o.: [t] Brau-gerath [o.]; I -huis, o.: Brauhaus [o.;-hau-ser], Brauerei [vr.J. brouwing, vr.: Brauen [o.], brouw-ketel, m.: Braukessel [m.]; -kuip, vr.: Braukufe [vr.], Braubottich

brouwsel, o.: Gebrau [o.], brouwster, vr.: Braüerin [vr.]. brug, vr.: Brücke [vr.]; over de - komen : (ng. fam.) in die Büchse blasen [onr.], den Beutel zienen [onr.1; I -balk, m.: Brüc-kenbalken [m.]; -boog, m.: Brückenbogen [m.1; -bouw, m.: Brückenbau [m.].

Brugge, o.: (adk.) Brügge [o.]; Brug-genaar, m.: Brügger lm.]; Brugsch, bv. n.: brügger, brüggisch; Brugsche, vr.: Brüg-gerin [vr.].

bruggeld, o.: Brückengeld [o.], Brüc-kenzoll [m.].

bruggenian, m.:Ziebru wachter, bruggenhoofd, o.:    rückenkopf

[m.; ö].

brugje, o.: Brückchen [o.], Brücklein

[m.].

brug-leuning, vr.: Brückengelander [o.], Brückenlehne [vr.]; I-pijler, m.: Brüc-keripfeiler [m.]; -wachter, in.: Brücken-öffner [m.], (inz.) Brückenzolleinnehmer [m.], Brückenzoller [m.].

brui, m.: 1) Schlag [m.; al; een - om de ooren: eine Ohrfeige; 2) Kram [m.]; daar ligt heel de -: (fam.) da liegt der ganze Kram; 3) ik geef er den - van: (fam.) ich bedanke mich dafür, (of kortweg:) zum Teufel damit.

bruid, vr.: Braut [vr.; a];-des hemels: (dk.) Himmelsbraut [vr.; a],Nonne [vr.];de - zijn: (fam.) eine Braut sein. bruidegom, m.: Brautigam [m.]. bruidegoms. Zie bruigoms, bruidleider, m.: Brautführer [m.]. bruidschat, m.: Mitgift [vr.], Aussteuer [vr.], Brautschatz [m.; a], [t] Heirathsgut [o.; ü].

bruids-dagen, m. mrv. Tage [m. mrv.] des Brautstandes; I -gave, vr.~(-geschenk, -gift, vr.): Brautgeschenk [o.];-goed,o., 11J Heirathsgut [o.; ü]; -jonker,m.:Brautführer [m.]; -juffer, vr.: Brautführerin [vr.], Brautjungfer [vr.]; -kleed o.: Brautkleid, [o.]; -koets, vr.: Brautkutsche [vr.], (dk.) Brautbett [o.]; -krans, m.: Brautkranz [m.; a]; Jungfernkranz [m.; a]; -nacht, in.: Brautnacht [vr.; a]; -paar, o.: Brautpaar [o.]; -suiker, vr.: Zuckerkorn [o.; ö], Zuc-kererbse [vr.]; -tooi, m.: Brautschmuck [m.]; -tranen, m. mrv.: Thranen [vr. mrv.] einer (der) Braut, (fig.) Yerlobungsfeier [vr. enk.].

bruidsuiker, vr.: Zie 5 reg. hooger

bruidssuiker.

bruien, w. b. en o.: stürzen; (fig.) glacken,^ ^plagen;

bruierü, vr.: (fig. fam.)Plackerei [vr.]^ Unannehmlichkeit [vr.].

bruigom, m.: Brautigam [m.]; de -zijn: Brautigam sein.

bruigomspjjp, vr.: Brautigamspfeife-[vr.].

bruikbaar, bv. n.: brauchbar, dien-lich; I -heid, vr.: Brauchbarkeit [vr.], Dien-lichkeit [vr.].

bruikleen, o.: (das) unentgeltliche-Darlehn.

bruiloft, vr.: Hochzeit [vr.]; - houden: Hochzeit halten [onr.]; gouden -: goldene Hochzeit [vr.]; zilveren -: silberne Hochzeit[vr.] ; Menisten -: (iron.) Abtritt-raumung [vr.].

bruilofts, in Sam. 1 -kosten, vr. mrv.: Kosten [m. mrv.] der (einer) Hochzeit; -plechtigheid, vr.: Feierlichkeit [vr.] einer (der) Hochzeit; I in alle overige Sam.: Hochzeit....

bruin, bv. n.: braun. I -, o.: braune' Farbe [vr.]. I -, m.: Braune [m.1.

bruinachtig, bv. n.: braunlich; 1 -heid,, vr.: braunliche Farbe [vr.].

bruineer, o.: [ie] Brünirmittel [o.];! in. Sam.: Brünir [ie]....

bruineerder, m.: [ie] Brünirer [m.]. brumeeren, w. b.: brüniren [ie], bruineering, vr.: [ie] Brüniren [o.], bruineersel, o.: [ie] Brünirmittel [o.], bruinen, w. o.: braun werden [onr.], braunen. I -, w. b.: braun machen, brau-nen.

bruinheid, vr.: braune Farbe [m.]. bruinig, bv. n.: braunlich; | -heid, vr.: braunliche Farbe [vr.J.

bruiu-kool, vr.: Braunkohle [vr.]; i -oog, m. en vr.: (fig.) Braunaugige [m. en vr.J; -steen, m.: Braunstein [m.J. bruintje, o.: Braunchen [o.], bruinvisch, m.: Braunfisch [m.]. bruis, o.: Schaum [m.], Geifer [m.]. bruisen, w. e.: brausen; (fig.) schau-men.

bruising, vr.: Brausen [o.], bruispoeder, o.: (pha.) Brausepulver

brullen, w. o.: brüllen. bruller, m.: Brallende [m.]. brulling, vr.: Brüllen [o.], brunette, vr.: Brünette [vr.]. Brunswpk, o.: (adk.) Braunschweig [o.]; Brunswijker, m.: Braunschweiger [m.]; Brunswijksch, bv. n.: braunschwei-gisch; Brunswijksche, vr.: Braunschwei-gerin [vr.].

Brussel, o.: (adk.) Brüssel [o.]; Brusselaar, m.: Brüssler [m.]; Brusselsch, bv. n.: brüssler; Brusselsche, vr.: Brüsslerin [vr.]. brutaal, bv. n.: brutal. brutaliseeren, w. b.: brutalisiren [ie], brutaliteit, vr.: Brutalitat [vr.]. bruto, bv. n.: brutto; I -gewicht, o.: Brutto-Gewicht [o.]; -opbrengst, vr.: Brutto-Ertrag [m.]; -winst, vr.: Brutto-Gewinn [m.].

brij, vr.: Brei [m.]; het is - die mijniet brandt: (spr.) ich habe nichts damit zu schaffen, (ook:) es kümmert mich nicht; vele koks bederven de -: (spr.) viele Köche verderben (oder: versalzen) den Brei.

brjjachtig, bv. n.: 1) breiartig, 2) gem Brei essend.

enz.

ein-

vr.:

en

sie

brij-baard, m*: Einer der (vr.: Eine 4ie) gern Brei isst; I -bek, m. envr.:l)Zie -baard; 2) Einer der (Eine die) im Reden tschnarrt.

brijen, w. o. en b.: schnarren. brnër, m.: Zie no. 2 brij bek. brijïng;, vr.: Schnarren [o.], brijster, vr.: Zie no. 2 brybek, brijzelen, enz.: Zie briezelen, budget, o.: (stk.) Budget [o.], (der) j ahrige Ausgabeplan.

buffel, m.: (drk.) Büffel [m.]; (fig.)Gro-bian [in.1.

bnffelachtig, bv. n. (fig.) grob; I -heid, (fig.) Grobheit [vr.]. buffelen, w. o. en b.: 1) prügeln;2) essen [onr.], fressen [onr.].

buffet, o.: Büffet [o.]; | -juffrouw, vr.: Büffetjungfer [vr.].

bui, vr.: Regenschauer [m.J; (fig. fam.) Laune [vr.]; hij heeft eene goede -: (fig. fam.) er ist bei guter Laune; hij heeft eene booze -: (fig. fam.) er ist bei übler Laune; bij buiën: (fig. fam.) dann und wann, von Zeit zu Zeit.

buiaclitig, bv. n.: regnerisch; I - heid, vr.: Regnerische [o.].

buidel, m.: Beutel [m.]; (meelbuil:) Beutel [m.], Mehlbeutel [m.]; I -dier, o.: (-rat, vr., -rot, vr.): [t] Beutelthier [o.]; -vormig, bv. n.: beutelförmig.

buiën, w. o.: von Zeit zu Zeiteinwenig regnen.

buigbaar, bv. n.: biegbar; (fig.) bieg-sam; 1 -heid, vr.: Biegbarkeit [vr.], (fig.) Biegsamkeit [vr.].

buigen, w. b.: biegen [onr.]; (fig.) beugen. I -, w. o.: biegen [onr.]; (fig.) sich beugen; - voor iemand: sich vor Einem beugen, Einem nachgeben [onr.], sich Einem unterwerfen [onr.], (fig.) sich vor Einem verbeugen, Einem eine Ver-beugung machen; - en knikken; (spr.) Kratzfüsschen und Knickse machen; net moet - of barsten: (spr.) es muss biegen oder brechen.

buiger, m.: Knicksemacher [m.],Kratz-füssler [m.]; (buigspier:) Beuger [m.].

buiging, vr.: (bocht, gebogenheid:) Biegung [vr.], Krümmung [vr.]; (de daad van buigen:) Beugung[vr.];(alswellevendheid, met het hoofd of met het lichaam:) Yerbeugung [vr.].

buig-pees, vr. (-spier, vr.): Beugemus-kel [m.], Biegemuskel [m.]; I -stoel, m.: Klappstuhl [m.: ü]; -tang, vr.: (tech.) Bieg-zange [vr.]; -ijzer, o.: Biegeisen [o.]; -zaam -buigzaamheid: Zie buigbaar(heid). buiig, bv. n.: regnerisch; I -heid, vr.: <das) Regnerische.

buik, m.: (ontl. en fig.) Bauch [m.: a]; pijn in den -: Bauchschmerzen [m. mrv.]; zij zijn twee handen op één -: (spr.) stecken unter Einer Decke; met het mes in zijn - zitten: (spr.) die Nachwehen füh-len; van zijnen - een afgod maken: (spr.) den Bauch zu seinem Götzen machen; zijne oogen zijn grooter dan zijn -: (fig.) die Augen sind bei ihm grösser als der Bauch.

buikachtig, bv. n.: bauchartig. buikig, bv. n.: bauchig, bauchig; I -heid, vr.: bauchige Gestalt [vr.].

buik-loop, m.: (gnk.) Durchfall [m.], Diarrhöe [vr.]; I -opening, vr.: (gnk.) Lei-

besöffnung [vr.], Stuhlgang [m.], (hik.) Bauchöffnung [vr.], Bauchschnitt [m.], (bij waterzuchtlijders:) Bauchstich [m.]; -opensnijding, vr.: (in Japan:) Aufschlitzen [o.] des Bauches; -snijdingen, vr. mrv.: (gnk.) Bauchgrimmen [o. enk.]; -spreker, m.: Bauchredner [m.]; -sprekerij, vr.: Bauch-rednerei [vr.]; -vin, vr.: Bauchfinne [vr.], Bauchflosse [vr.[; -vinnige visschen, m. mrv.: Bauchflosser [m. mrv.];-vlies, o.: (ontl.1 Bauchfell [o.]; -ziek, bv. n.: (van fruit:) teig; -zuiverend, bv. n.: (gnk.) ab-führend (-zuiverend middel: Abführungs-mittel [o.], Purganz [vr.]; -zuivering, vr.: Abführung [vr.].

buil, vr.: (hik.) Beule [vr.]; vol -en: beulig. I -, in.: Mehlbeutel [m.]; -doek, m.: Beuteltuch ]o.].

builen, w. b.: (meel:) beuteln. builer, m.: Mehlbeutler [m.], (Einer) der Mehl beutelt.

builig, bv. n.: beulig; I -heid,vr.: beu-lige Beschaffenheit [vr.].

buil-kamer, vr.: Beutelkammer [vr.];

I -kist, vr.: Beutelkasten [m.]; -molen, m. Beutelwerk [o.], Beutelmaschine [vr.];-zolder, m.: Beutelboden [m.; o en ö]., ibuis, vr.: (pijp:) Röhre [vr.],Rohr [o.]; (vv.) Haringsbüse [vr.], Haringsboot [o.; oo of ö], Haringsschiff [o.]. I -, o.: (kim.) ¥amms [o.; a].

buisharing, m. en vr.: Pökelharing

[m.].

buisje, o.: (kim.) Wammschen [o.]; (vv.) Haringsschiffchen [o.].

buisjesdag, m.: Büsentag [m.], Tag [m.] an welchem alle die zum Haringsfang bestimmten Schiffe aussegeln.

buis-kool, vr.: (tnb.) Kopfkohl [m.];

I -man, m.: Haringsfischer [m.]; -mansha-ring, m. en vr.: Pökelharing [m.]; -vormig, bv. n.: röhrenförmig; -vormigheid, vr.: röh-renförmige (xestalt [vr.].

buit, m.: Beute [vr.]; (mar.) Prise [vr.], (das) gekaperte Schiff; op - varen, Kaperei treiben [onr.]; - maken: (w. o.) Beute machen, (w. b.) erbeuten, (mar.) kapern,weg-kapern; den - deelen: die Beute verthei-len [t]; I -geld, o.: (mar.) Prisengeld [o].

buitelaartje, o.: Purzelmannchen [o.], Burzelmannchen [o.], buitelen, w. o.: burzeln, purzeln. buiteling, vr.: Burzelbaum [m.; a], Purzelbaum [m.; a],

Ibuiten, w. o.: Beute machen.

Ibuiten, z. n. o.: Landsitz [m.], Land-gut [o.; ü].

Ibuiten, bw.: 1) (zijnde:) aussen, draus-sen; 2) (komende of gaande:) heraus, hin-aus; 3) (fig.: zijnde:) auf dem Lande,nicht , in der Stadt; naar - gaan: hinaus gehen [onr.], (fig.) auf das Land gehen [onr.]; naar -: nach aussen; van -: von aussen (van - kennen: völlig kennen [onr.], fig.: auswendig gelernt haben; van - leeren: auswendig lemen; van - opzeggen: auswendig hersagen); te - gaan aan: sich ver-greifen [onr.] an, sich vergehen [onr.] an; zich te - gaan tegen: sich vergehen [onr.] wider; zich te - gaan in eten of drinken: übermassig essen [onr.] oder trinken [onr.]; zich - iets houden: sich nicht mit etwas einlassen [onr.]; ik wil er - blijven: (fig.) ich will nichts damit zu schaffen haben; iem. of iets er - laten: (fig.) Einen oder

dat is

en

m.:

s en

ein

zee, en mei-kanonnen:)

etwas aus dem Spiel lassen [onr.]; c er -: das ist nicht darin mitbegrilfen. Ibuiten, vz.: ausser [3], ausserhalb [2];

-    en behalve dat: ausserdem, überdies;

-    kennis (fam.: -westen): in Ohnmacht;

-    mijn weten (- mij om): ohne mein Yor-wissen; - den waard rekenen: (spr.) die Rechnung ohne den Wirth ft] machen; er -kunnen: (fig.) sich dessen enthalten kön-nen [onr.].

buiten-beentje, o.: (fam.) (das) un-eheliche Kind; I -blind, o. Fensterladen [m.]; -deur, vr.: aussere Thüre [vr.], (inz.) Hausthür '[vr.] (- de deur: ausser dem Hause, ausserhalb des Hauses); -dien,bw.: ausserdem, überdies; -dijk, m.: (der) aussere Deich; -dijksch, bv. n.: ausserhalb des Deiches liegend; -gaats, bw.: ausserhalb des Seegates; -gewoon, bv. n. bw.: ausserordentlich, ungemein; -gerechtelijk, bv. n. en bw.: aussergenchtlich; -goed., o.: Landgut [o.; ü], Landsitz [m.]; -gors, vr.: Aussendeichsland [o.]: -gracht, vr.: (der) ausscre Graben [a];-hof, o.: (der) aussere Hofplatz [a]; -huid, vr.: (ontl.) Oberhaut [vr.: a], (van een schip:) Spiker-haut [vr.; a]; -gasthuis, o.: Spital [m.: a] ausserhalb der Btadt; -kansje, o.: Profit-chen [o.]; -kant, m.: Aussenseite [vr.]; -kas, vr.: (das) aussere Gehause; -kfel, vr.: (van schepen:) Kiel [m.]; -land o.: Ausland [o.]; -lander, m.: Auslander [m.]; -landsch, bv. n.: auslandisch (minister van -landsche zaken: Minister [m.] der auswartigen An-gelegenheiten); -landsche, o.: Auslandische [o.] (als z. n. vr.: Auslanderin [vr.]); -leerling, m. en vr.: Stadtschüler [m.], Stadt-schülerin [vr.]; -leven, o.: Landleben [o.]; -lieden, m. mrv.: Landleute [m. mrv.]: -kmds m.: (zeew.) Lootse [m.]; -lucht, vr.: freie Luft [vr.]; -lui, m. mrv.: (fam.) Landleute [m. mrv.]; -man, m.: Landmann [m.; -leute]; -mate, bw.: überaus, ungemein: -matig, bv. n.: übermassig; -moeder, vr.: nicht im Spital wohnende Yorsteherin [vr.]; -muur, m.: aussere Mauer [vr.];-plaats, vr.: Landsitz [m.], Landgut [o.; ü]; -plein,

o.: Zie -hof; -post, m.: aussere Station [vr.], (mil.) Yorposten [m.]; -rand,'m.: (der) aussere Rand [a]; -reede, vr.: offene Rhede [vr.]; -schans, vr.: (das) aussere Bollwerk; -schrijver, m.: Lohnschreiber [m.].

buitens-deurs, bw.: * ausserhalb des Hauses, ausser dem Hause; I -dijks, bw.: ausserhalb des Deiches; s-nuis, bw.: Zie -tleurs.

buitensingel, m.: (der) aussere Wall [a].

buitenslands, bw.: im Auslande. buiten-sluiten, w. b.: ausschliessen [onr.]; | -sluiting, vr.: Ausschliessung [vr.]; -sporig, bv. n.: übertrieben, übermassig, ungeheuer, (fig.) ausschweifend; -sporig-heid, vr.: Uebertriebene [o.],Uebermassige [o.], Ungeheure [o.], (fig.) Ausschweifung [vr.]; -sprong, m.: Seitensprung [m.; ü], (fig.) Fehltritt [m.], (ook:) Ausschweilüng [vr.]; -stad, vr.: (buitenwijk:) Yorstadt [vr.; a], (plattelandsstad:) Landstadt [vr.; a], Provinzialstadt [vr.; a].

buitenste, bv. n. (o. tr.): aussere. I -, z. n. o.: Aeussere [o.], buitenstreehs, bw.: abschweifend. buitensty ds (buitentijds), bw.: unzeitig. buiten-vader, m.: (der) nicht imSpi-

tal wohnende Yorsteher; I -verblijf, o.: Landsitz [m.], Landhaus [o.; a], (fig.) Aufent-halt [m.] auf demLande; -waard, vr.: Aus-sendeichsland [o.]; -waarts,bw.: auswarts; -waartsch, bv. n.: nach Aussen gerichtet; -wacht, vr.: Aussenwache [vr.], (fig. fam.) Gerücht [o.]; -water, o.: Meerwasser [o.]; -weg, m.: (fig.) Umweg; -wereld, vr.: Aus-senwelt [vr.]; -werk, o.: (vest. en bwk.) Aussenwerk [o.], (fig.) zufallige Arbeit [vr.]; -woning, vr.: Wohnung [vr.] auf dem Lande; -zijde, vr.: Aussenseite [vr.]. buiter, m.: Korsar [m.]. buitgeld, o.: (mar.) Prisengeld [o.], buitje, o.: (kleine bui:) Schauerchen [o.]; (kleine buit:) kleine Beute [vr.].

bukken, w. o.: sich bücken; (hg.) sich unterwerfen [onr.] (- voor: [3]).

buks, vr.: Büchse [vr.]; I -schieter, Büchsenschütze [m.]; -schot, o.: Büch schuss [m.: ü].

Ibul, m.: Bulle [m.], Stier [m.]; (inz.) Zuchtstier [m.]; een kop als een -: (pop.) blutrothes [t] Gesicht.

Ibul, vr.: Bulle [vr.]; eene pauselijke -: eine pabstliche Bulle: de gouden -: (hist.) die goldene Bulle.

bulderaar, m.: (der) auffahrende Mensch, Tober [m.]. bulderbast, m.: Zie bulderaar, bulderen, w. o.: (wind, schen:) toben; (donder en krachen.

bulderig, bv. n.: tobend, rauh; I-heid, vr.: Rauhheit [vr.]. buldog, m.: Bullenbeisser [m.]. Bulgarije, o.: (adk.) Bulgarien [o.], die Bulgarei; Bulgaar, m.: Bulgar [m.]; Bul-gaarsch, bv. n.: bulgarisch; Bulgaarsche, vr.: Bulgar in [vr.]. bulkond, m.: Zie buldog, bulken, w. o. en b.: blöken, brüllen; (fig. fam.) rülpsen; hij bulkt van geld: (fig. iam.) er nat Geld wie Heu.

bulle-bak, m.: (fab.) Popanz [m.], (fig.) Brummbar [m.]; I -geld, o.: Geld [o.] fürs Bespringen einerKuh; -man, m.: [t] Eigen-thümer [m.] eines (des) Zuchtstiers; -pees, vr.: Ochsenziemer [m.]. bul-os, m.: Bullochs [m.]. buister, o.: [t] Bettgerath [o.]; met bed en -: (fam.) mit Sack und Pack.

bult, m.: (op den rug:) Buckel [m.], Hoeker [m.]; (gebochelde:) (der. die) Bucke-lige; (buil:) Beule [vr.]; (deuk:) Yertiefung [vr.]; zich een - lachen: (fig. fam.) sich einen Buckel lachen.

buitachtig, bv. n.: buckelicht, buckel-förmig; I -heid, vr.: Buckelförmigkeit [vr.]. bultdragend, bv. n.: buckelig. bultenaar, m.: Buckelige [m.]. bultenklopper, m.: (tech.) [ie] Planir-kolben [m.]; (fig., typ.) Korrektor [m.] für die erste Korrektur.

bultig, bv. n.: buckelig; (fig.) uneben;.

I -heid, vr.: (das) Buckelige, (fig.) Uneben-heit [vr.], (das) Unebene.

bultje, o.: Buckelchen [o.]; (fig.) kleine Buckeltrager (vr.: kleine Buckeltragerin)* bult-os, m.: (drk.) Bultochs [m.], Bison [m.]; I -zak, m.: Strohsack [m.; a].

bun, vr.: Fischkasten [m.]; I -schuit, vr.: (vv.) Eischerboot [o.; oo of ö] mit einem Fischkasten.

bundel, m.: Büschel [m.], Bündel [m.

bv. n.: bürger-

burger-adel, m.: Bürgeradel [ m.]; -deugd, vr.: Bürgertugend [vr.]; -dienst, m.: Dienst [m.] bei Bürgersleuten; -dracht, vr.: bürgerliche Kleidung [vr.]; -eed Bürgereid [m.].

burgeres, vr.: Bürgerin [vr.]. burger-gasthuis, o.: Bürgerspital [o.; aj; I -hoogmoed, m.: Bürgerstolz [m.]; -huis, o.: Bürgerhaus [o.; a], (fig.) Privat-wohnung [vr.]; -jongen, m.: Junge [m.] aus dem Bürgerstande; -juffrouw, vr.: 1) Frau [vr.] (2. Madchen [o.]) aus dem Bürgerstande ; -keuken, vr.: bürgerliche Küche [vr.]; -kind, o.: Kind [o.] aus dem Bürgerstande ; -klasse, vr.: Bürgerklasse [vr.J; -kleeding, vr.: Zie -dracht; -kost, m.: Hausmannskost [vr.]; -krans, m.: Bürger-kranz [m.; a]; -kring, m.: (der) bürgerliche Kreis, (der) Mittelstand; -kroon, vr.: Bür-gerkrone [vr.]; -krijg, m.: (dk.) Bürgerkrieg [m.]; -lieden (fam.: -lui), m. mrv.: Bürgersleute [m. mrv.].

burgerlijk, bv. n.: bürgerlich; - wetboek, o.: (das) bürgerliche Gesetzbuch [ü]; - recht, o.: (das) bürgerliche Recht, Civilrecht [o.]; - recntsgeding, o.: Civil-prozesssordnung [vr.]; -e dood, m.: (der) bürgerliche Tod (- dood, bv. n.: bürgerlich todt [t]); de -e stand, m.: der Civilstand

mans-

[vr.]

binden

•en o.], Bund [o.]; een - pijlen: ein Bund Pfeile; een - verzen: eine Sammlung Gedichte; I -gras, o.: (pik.) Straussgras [o.]; -vormig, bv. n.: büscheliörmig. bunder, o.: Hektare [vr.]. bungelen, w. o.: baumeln, bammeln. buugeliug, vr.: Baumeln [o.], Bammeln [o.].

bunzing, m.: (drk.) Iltiss [m.], Stink-ratze [vr.]; stinken als een -: (pop.) stinken [onr.] wie ein Bock. buralist, m.: Schreiber [m.]. burcht, m.: Zie burg. bureau, o.: Büreau [o.], bureaucraat, m.: Büreaukrat [m.]. bureaucratie, vr.: 1) Büreaukratie [vr.], Federfuchserregiment [o.]; 2) Kanz-leigeist [m.].

bureaucratisch, bv. n.: büreaukra-tisch, dem herrschenden Kanzleigeist ge-mass.

bureel, o.: Zie bureau.

Iburen, w. o.: gute Nachbarschaft halten [onr.].

Iburen, m. mrv.: Nachbarn; I -gerucht, o.: Larm [m.].

burg, m.: Burg [vr.],Kastell[o.], Schloss [o.; ö].

burgemeester, m.: Bürgermeister |m.]; - en wethouders: Bürgermeister und Assessoren; eens - blijft -: (spr.) wer ein-mal ein Amt verwaltet hat, behalt den dazu gehörigen Titel.

burgemeesteren, w. o.: (fam.) (den Bürgermeister spielen.

burgemeesterlijk, meisterlich.

burgemeesterschap, o.: Bürger-meisteramt [o.], Bürgermeisterwürde [vr.].

burgemeestersvrouw, vr.: Bürger-meisterin [vr.]. burger, m.: Bürger [m.]. burgerachtig, bv. n.: 1) bürgerlich, 2) dein Bürgerstande gewogen; I -heid, vr.: 1) (das) Bürgerliche, 2) Liebe [vr.] zum Bürgerstande.

, m.:

(ambtenaar van den -en stand: Beamte [m.] des Civilstandes; register van den -en stand: Civilstandsregister [o.J); I -heid, vr.: Bürgerlichkeit [vr.].

burger-macht, vr.: Bürgergarde [vr.];

I -man,m.: Bürgersmann [m.; -leute]; -kind, o.: Zie -kind: -meisje, o.: Bürgers-tochter [vr.;    ö], Bürgermadchen [o.];

-mensch, m. en o.: Jemand aus dem Bür-gerstande (-menschen, mrv.: Bürgersleute); -moord, m.: Bürgermord [m.]; -oorlog, m.: Bürgerkrieg [m.]; -plicht, m.: Bürgerpflicht; [vr.]; -pot, m.: (fig.) Hausmannskost [vr.]; -regeering, vr.: Biirgerregierung [vr.], (fig.) Demokratie [vr.]; -recht, o.: Bürgerrecht [o.]; -schap, 1) o., 2) vr.:Bürgerschaft [vr.]; -schapsrechten, o. mrv.: Rechte [o. mrv. eines Bürgers; -school, vr.: Bürgerschule (hoogere -school: Realschule);-stand,

m.: Bürgerstand [m.]; -trant, m.: bürger-licbe Manier [vr.]; -trots, m.: Bürgerstolz [m.]; -trouw, vr.: Bürgertreue [vr.]; -vader, m.: Bürgervater [m.; a]; -volk, o.: (gem.) Bürgerpack [o.]; -vrouw, vr.: Bürgersfrau [vr.], Frau [vr.] aus dem Bürgerstande; -wacht, vr.: Bürgerwache [vr.], Bürgergarde [vr.].

burgerij, vr.: Bürgerschaft [vr.]. burger-zin, m.: Bürgersinn [m.];

I -zoon, m.: Bürgerssohn [m.; ö].

burg-graaf, m.: Burggraf [m.]; -graafschap, o.: Burggrafschaft ’[vr.]; -grafelijk bv. n.: burggraflich; -gravin, vr.: Burg-grafin [vr.]; -haak, m.: (tech.) Yerzahnung [vr.].

Burguudië, o.: (adk.) Burgund [o.]; Burgundiër, m.: Burgunder [m.]; Burgun-disch, bv. n.: burgunder, burgundisch; Burgundische, vr.: Burgunderin [vr.]. _ burgwal, m.: Schlossgraben [m.; a]. burrie, vr.: Tragbahre [vr.].

lbus,    vr.: 1) Büchse [vr.]; in de - blazen: (fig.) in die Büchse blasen [onr.]; dat sluit als eene -: (spr.) das schliesst wie in einander gegossen, (ook:) das ist ganz logisch; 2) (fig.) Briefkasten [m.; a]; eenen brief in de - werpen: einen Brief in den Kasten werfen [onr.]; 3) (fig.) Yerein [m.] zur gegenseitige Yersicherung arztlicher Hülfe; in eene - zijn: Mitglied eines Yer-eins sein; 4) Zie buks.

bus-dokter, m.: Arzt [m.; Ae] eines (des) Yereins; h -geld, o.: Beitrag [m.; a] zur Yereinskasse; -kruit, o.: Pulver [o.], Schiesspulver [o.] (opvliegen als -kruit: spr.: gleich Feuer fangen [onr.J, imZorne auffahren Lonr.]; het -kruit niet uitgevonden hebben: spr.: das Pulver nicht erfun-den haben).

bussel, m.: Zie buudel. busselen, w. b.: in Büschel [onr.].

lbut,    vr.: (zeew.) Schleifkanne [vr.], Deckelkanne [vr.].

Ibut (spreek uit: bu), o.: Absicht [vr.]. butoor, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.]; (fig.) Tölpel [m.], Dummkopf [m.; ö].

buur, m. en vr.: Nachbar [m.], Nach-barin [vr.]; mijn naaste -: mein nachster Nachbar; I -jongen, m.: Junge [m.] aus der Nachbarschaft; -lieden, m. mrv.: Zie buren; -man, m.: Nachbar [m.] (al te goed is -mans gek: spr.: wer sich zum Schaf e macht, den frisst der Wolf);-meisje, o.: Madchen aus derNachbarschaft; -praatje,

w. b.: zuzahlen. vr.: Zuzahlung [vr.].

bijbeteekenis, vr.: Rebenbedeutung Ivr.].

bijblad, o.: Beilage [vr.], Beiblatt [o.; a].

bijblpven, w. o.: 1) (an Einem) hangen bleiben [onr.]; 2) (Einem) erinnerlich sein.

bv. n.: (rs.) - paard:

w. o.: zu-

bijgeval, bw.: 1) vielleicht; 2) zufalli-gerweise.

bijgevolg, bw. en vgw.: folglich,somit. bijgewas, o.: 1) Rebengewachs [o.]; 2) Auswuchs [m.; ü].

o.: nachbarliche Unterhaltung [vi\] (een -praatje met iemand maken: ein Gesprach mit einem Nachbarn anknüpfen; een -praatje houden: nachbarlich plaudern).

buurschap, o.: (buurmanschap:) Nach-barschaft [vr.]. I vr.: 1) (de buren:) jüachbarschaft [vr.]; goede - houden met: gute Nachbarschaft halten [onr.] mit; 2) (gehuchtje, buurt:) Weiler [in. en o.].

buur-vrouw, vr.: Nachbarin [vr.];

I -vrijër, m.: Zie -jongen; -vrijster, vr.: Zie -meisje.

buurt, vr.: 1) Nachbarschaft [vr.] ;hier in de - : hier in der Nachbarschaft; 2) Stadt-viertel [o.], [teil] Stadttheil [m.1; in eene gemeene -: in einem^gemeinen Theil [T] der Stadt; 3) (fig.) Gegend [vr.|, Umgegend [vr.]; in welke - van de wereld: in welcher Gegend der Welt?; 4) (gehuchtje:) Weiler [m. en o.].

buurtbezoek, o.: (das amtliche) Be-such bei den Bewohnern des Stadtviertels.

buurten, w. b.: in der Nachbarschaft bekannt machen lassen [onr.].

buurtje, o.: 1) [T] Theilchen [o.] der Stadt; 2) (der) kleine Weiler; 3) (als toespraak:) lieber Nachbar.

buurt-commissaris (-heer, -meester), m.: Yiertelsmeister [m.], Yicrtelshcrr [m.]; I-register, o.: Register [m.] über die Bewohner eines Stadtviertels.

ibjj, vr.: (ins.) Biene [vr.]. Zie mrv. byen.

Ibij, vz.: (meestal:) bei; (ook wel:) zu; hij kwam - mij: er kam zu mir; dat behoort er niet -: das gehort nicht dazu; ten naasten -: nahezu; - voorbeeld: zum Bei-spiel.

bjjaldien, vgw.: wenn. bijbedoeling, vr.: Nebenabsicht [vr.]. bijbegrip, o.: Nebenbegriff [in.], bijbel, m.: Bibel [vr.]; concordans op den -: Bibelweiser [m.]; I -blad, o.: (fig.) Bibel [vr.]; -boek, o.: Bibel [vr.]; -genootschap, o.: Bibelgesellschaft [vr.];-kenner, m.: Bibelkenner [m.]; -kundig, bv. n.: bi-belkundig; -leer, vr.: Bibellehre [vr.]; -lezer, m.: Bibelleser [m.]; -plaats, vr.: Bi-belstelle [vr.].

bjjbelsch, bv. n.: biblisch; -e geschiedenis, vr.: biblische Geschichte [vr.]; -e uitdrukking, vr.: Bibelausdruck [m.; ü].

bybel-spreuk, vr.: Bibelspruch [m.; ü]; I -taal, vr.: Bibelsprache [vr.]; -tekst, in.: Bibeltext [m.]; -uitlegkunde, vr.: Exegese [vr.]; -vast, bv. n.: bibelfest;-verklaarder, m.: Bibelerklarer [m.1, Bibelausleger [m.], Exeget [m.]; -vertaling, vr.: Ueber-setzung [vr.] der Bibel; -woord, o.: Bi-belwort [o.], bijbetalen, 1 bijbetaling,

bijblijvend, bv. n.: um nie zu ver-

gessen.

bjjboek, o.: Nebenbuch [o.: ü]. bjjboeken, w. b.: (koopmansboeken:) in Ordnung bringen [onr.]; (posten in de boeken:) eintragen [onr.]; alles tot op den dag -: Alles bis auf den laufenden Tag eintragen [onr.].

bijbrengen, w. b.: (iets:) beibringen [onr.], anführen; (iemand:) wieder zum Bewusstsein bringen [onr.].

bijbrenging, vr.: (van iets:) Beibrin-gung [vr.], Anführung [vr.]; (vaniemand:) Wiederbelebung [vr.].

bij dehandsch,

Handpferd [o.], bijdenkbeeld, o.: Nebenbegriff [m.]. bijdoel, o.: Rebenabsicht [vr.]. bijdoen, w. b.: beifügen. hinzufügen, hinzuthun [onr.], hinzusetzen. bjjdraagster, vr.: Beitragende [vr.]. bijdraaien, w. o.: (zeew.) beidrehen; (fig.) gelindere Saiten aufziehen [onr.]; dat zal wel weder -: (fig. fam.) das wird schon beigelegt werden, bijdrage, vr.: Beitrag [m.; a]. bijdragen, w. b.: beitragen [onr.]. bijdrager, m.: Beitragende [m.]. bijeen, bw.: (in een toestand van rust dus bij eenw. o.:) beisammen, beieinander; (anders, of bij een w. b.:) zusammen ¹);

1 -behooren, w. o.: zusammengehören; -be-hoorend, bv. n.: zusammengehörend, zu-sammengehörig; -komst, vr.: Zusammen-kunft [vr.; ü] (plaats van -komst: Zusam-menkunftsort [m.; ö]; -kruipen, sammenkriechen [onr.].

bijen, vr. mrv.: (ins.) Bienen [vr.mrv.];

I -angel, m.: Bienenstachel [m.]; -blad, o.: (pik.) Citronenmelisse [vr.]; -broedsel, o.: Bienenbrut [vr.]; -celletje, o.: Bienenzelle [vr.], Bienenhauslein [o.]; -eter, m.: (vog.) Bienenwolf [m.; ö], Bienenfresser [m.]; . -houder, in.: Bienenwarter [m.], Zeidler [m.]; -koningin, vr.: Bienenkönigin [vr.]; -korf, vr.: Bienenkorb [m.; ö], Bienenstock [m.; ö]; -loods, vr.: Bienenhaus [o.; a]; -moeder, vr.: Bienenmutter [vr.; ü], Bienenkönigin [vr.]; -teelt, vr.: Bienenzucht [vr.]; -was, o.: Bienenwachs [o.]; -wolf, m.: Zie -eter; -zwerm, m. Bienenschwarm[m.; a]. bijfiguur, vr.: Rebenfigur [vr.]. bijgaand, bv. n.: (brf.) beigehend. bijgedachte, vr.: Nebengedanke [m.]. bijgebouw, o.; Nebengebaude [o.], bijgelegen, bv. n.: angrenzend, an-liegend.

bijgeloof, o.: Aberglaube [m.]. i>ij§¹ cloovig, bv.n.: aberglaubig, aber-glaubisch; I -heid, vr.: Aberglaubigkeit [vr.].

bijgenaamd, bv. n.: beigenannt. bijgerecht, o.: (kkk.) Zwischengericht [o.].

BIJGIETEN.

96

BIJVALLEN.

bijgieten, w. b.: hinzugiessen [onr.]. by groeien, w. o.: wieder anwachsen [onr.1.

by halen, w. b.: (met naald en draad:) zusammenflicken; (van een verrekijker:) anziehen [onr.], die Gegenstande naher bringen [onr.]; (eene schrijfletter:) durch einen Strich mit der Feder verbessern; iets met de haren er (fig.) etwas bei den Haaren herbeiziehen [onr.].

by hangsel, o.: Zusatz [m.; a]; (fig.) Uebertreibung [vr.]. bjjharken, w. b.: (tnb.) aufrechen. bjjliouden, w. o.: (zeew.) beilegen, bei-drehen; iemand -: gleichen Schritt mit Einem halten [onr.]. I w. b.: (een licht, een bord, enz.:) herhalten [onr.]; de boeken -: (kph.) die Bücher [in Ordnung halten [onr.].

bijkaart, vr.: (spl.) Beikarte [vr.]. bykans, bw.: bemahe, fast, nahezu. bijkerk, vr.: Beikirche [vr.], Neben-kirche [vr.], Hülfskirche [vr.].

bykok, m.: Unterkoch [m."; ö], Beikoch [m.; ö]; (zeew.) Kochsmat [m.].

bjjkomen, w. o.: (van dingen:) auf gutem Wege sein, sich dem Richtigen nahem, anfangen [onr.] hinzureichen oder zu genügen; (van menschen, dieren, vogels, visschen en planten:) wieder zu sich kommen [onr.], (fig.) wieder aufleben.

bijkomend, bv. n.: unerwartet, unver-sehen, neben...; -e omstandigheden: Ne-benumstande [m. mrv.].

byl, vr.: Beil [o.], Axt [vr.; Ae]; er met de breede - inhakken: (fig.) roh dabei zu AVerke gehen [onr.]; ik heb met die - al zoo lang gehakt: (fig.) ich habe das schon so lange gethan; op een ruwen kwast, past eene scherpe -: (spr.) auf einen gro-ben Klotz gehort ein grober Keil.

bylaan, vr.: Nebengang [m.; a], Sei-tenallee [vr.].

bylage, vr.: Beilage [vr.]. bylander, m.: (kpv.)

[m.] Beilander [m.].

bylandig, bv. n.: angrenzend, anlie-gend.

bylap, m.: Anhang [m.; a], Nebending [o.]; (fig. fam.) Handlanger [m.].

byl-brief, m.: (kpv.) Beilbrief [m.]; I -bundel, m.:“(hist.) Liktorenbündel [m.]; -drager, m.: (Hist.) Liktor [m.].

bijleggen, w. o.: (^eew.) beilegen, bei-drehen. I - w. b.: (geschillen:) schlichten, beilegen; nog geld er -: noch Geld zule-gen.

«legger, m.: (van geschillen:) Schlich-ter [m.]; een - maken: (zeew.) beilegen, beidrehen.

bljlegging. vr.: (van geschillen:) Schlichtung [vr.], Beilegung [vr.].

bljleinan, m.:(mil.) [iel Sappirer [m.] Sappeur [m.].

b Ijl-hamer, m.: Hammerbeil [o.], bijliggen, w. o.: vorschweben [3]; het heeft mij altijd bijgelege : es hat mir immer vorgeschwebt, ich abe immer eine Ahnung (davon) gehabt. bylmes, o.: Hackmesser [o.], byloopen, w. o.: hinzulaufen [onr.]. bylooper, m.: Handlanger [m.]. bijltje, o,: Beilchen [o.]. Zie b|jl. bjjlvormig, bv. n.: beilförmig. bymaan, vr.: Nebenmond [m.J.

Binnenlander

trp

b|jmengen, w. b.: beimengen, bei-mischen.

bijmenging, vr.: Beimengung [vr.], Beimischung [vr.]. bjjna, bw.: beinahe, fast, nahezu. bijnaam, m.: 1) Beiname [m.J; 2) Spitz-me [m.], Spottname [m.]. bnonintandigbeid, vr.: Kebenum-stand [m.: a], bijoogmerk, o.: Nebenabsicht [vr.]. bijoorzaak, vr.: Kebenursache [vr.]. bypaard, o.: Beipferd [o.], bijpad, o.: Nebenpfad [m.]. bijpassen, w. b.: zulegen, zuzahlen. byscliaven, w. b.: abhobeln. byschenken, w. b.: beigiessen [onr.], hinzugiessen [onr.].

bij schilderen, w. b.: 1) (bij schilderwerk :) hinzumalen; 2) (schilderwerk:) aus-bessern.

bijschoffelen, w. b.: (tnb.) ausgaten. bijschrift, o.: Beischnft [vr.]. b|jschrijven, w.b.: beischreiben [onr.]; de boeken -: (kph.) die Bücher in Ordnung bringen [onr.].

byschuiven, w. b.: hinzuschieben [onr.]. | -, w. o.: hinanrücken.

bijslaap, m.: Beischlaf [m.]. I -, vri: (fam.) Schlafkamerad [m.]; inz. genossin [vr.].

bijsmaak, m.: Beigeschmack [m.], Ke-bengeschmack [m.].

byspringen, w. b.: beispringen [3] [onr.].

bijspijkeren, w. b.: fest (oder: fester) nageln. I -, w. o. (fam.): het zal wel -: es wird sich schon machen; hij zal wel -: er wmlsich schon finden lassen. b|jsp|js, vr.: Zwischengericht [m.]. bystaan, w. b.: beistehen [3] [onr.], helfen [3] [onr.].    ’

bijstand, m.: Beistand [m.], Hülfe [vr.]. bijstander, m.: Zuschauer [m.]. bijster, bv. n. en bw.: irre; het spoor - zijn: verirrt sein. I -, bw.: sehr,ungemein, ausserordentlich.

b|jsternis, vr.: Yerwirrung [vr.]. ^Ijsterzinnig, bv.n.: verrückt; I -heid,

: Yerrücktheit [m.]. b|jstr|jken, w. b.: (met verfkwast:) anstreichen [onr.].

b|jt, vr.: Wuhne [vr.], (das) ins Eis ge-hauene Loch [ö].

bijtachtig, bv. n.: Zie byterig. b|jten, w.b.: beissen [onr.]; in het zand -: (ng.) vom Pferde herabgeworfen werden [onr.]; in het stof -: (fig.) ins Gras beissen [onr.].

bytend, bv. n. en bw.: beissend; (van bijtmiddelen:) beizend. byter, m.: Beisser [m.]. byterig, bv. n.: beissig, (fam.) bissig;

I -heid, vr.: Beissigkeit [vr.], (fam.) Bissig-keit [vr.].

byt-hakker, m.: (der Mann) der Lö-cher ins Eis hackt; I -middel, o.: Beizmit-tel [o.].

bytster, vr.: Beisserin [vr.]. bytyden, bw.: dann und wann, bis-weilen.

bijtijds, bw.: zeitig. byval (NB. is geen Hollandsch), m-: Beifall [m.].

byvallen, w. o. (iemand: Einem) bei-fallen [onr.].

n:i

vr.:

m. en Bett-

wwmr

97

CALVINIST.

wegfegen;

w. b.: (eenen muur:) über-

by witten,

tünchen.

by wonen, w. b.: (i. a. b.) beiwohnen [3]; (fig.) Zeuge sein von.

bywoner, m.: (i. a. b.) Beiwohner [m.] [2]; (fig.) Zeuge [m.] (- van: von).

bijwoning, vr.: (i. a. b.) Beiwohnung [vr.] [2]; (fig.) Anwesenheit [vr.] (van: bei).

by woonster, vr.: (fig.) Zeugin [vr.] (- van: von).

byvegen, w. b.: (vuil:)

(vloer:) legen; (straat:) kehren.

by voegen, w. b.: beifügen, hinzufügen, hinzulegen, hinzusetzen.

byvoegend, bv. n.: (tik.) Zie het bv.n. aanvoegend.

by voeging, vr.: Hinzufügung [vr.]. byvoeglyk, bv. n. en bw.: (tlk.)bei-wörtlich; - naamwoord, o.: Beiwort [o.; ö], Eigenschaftswort [o.; ö], Adjektiv [o.].

by voegsel, o.: 1) Anhang [m.; a], Zu-satz [m.; a]; 2) Beilage [vr.]. bijvoet, m.: (pik.) Beifuss [m.]. bijvorm, m.: Nebenform [vr.]. by wagen, m.: Beiwagen [m.]. bijweg, m.: Beiweg [m.], Nebenweg [m.], Seitenweg [m.].

bij werk. o.: 1) Beiwerk [o.], Neben-werk [o.]; 2) (te verrichten:) Nebenarbeit [vr.].

by werken, w. b.: 1) fertig machen; 2) in Ordming bringen [onr.]; 3) vollenden.

bywezen, o.: Gegenwart [vr.]; in het - van: in Gegenwart [2]; in mijn -: in meiner Gegenwart.

bywoord, o.: (tik.) Nebenwort [o.; ö]> Umstandswort [o.; ö], Adverbium [o.; -bien].

bywoordelyk, bv. n. en bw.: adver-bialisch.

l)ijwüf, o.: Beiweib [o.], Beischlaferin [vr.], Kebsweib [o.].

bywylen, bw.: dann und wann, bis-weilen.

bijzaak, vr.: 1) Nebensache [vr.]; 2) Nebengeschaft [o.].

Byzantïuni, o.: (adk.) Byzanz [o.]; Byzantijn, m.: Byzantiner [m.]; Byzan-tijnsch, bv.n.: byzantinisch;Byzantijnsche, vr.: Byzantinerin [vr.]. byzetten, w. b.: (i. a. b.) beisetzen. bijzetting, vr.: (van een lijk:) Beiset-zung [vr.].

byziend, bv. n.: kurzsichtig; I -heid, vr.: Kurzsichtigkeit [vr.]. bijziende, bv. n.: kurzsichtig. byzit, vr.: Zie bijwyf. bijzitter, m.: Beisitzer [m.]. byzon, vr.: Nebensonne [vr.]. bijzonder, bv. n.: besonder, sonder-lich; niet veel -s zijn; (tig.) nicht viel zu bedeuten haben, (ook:) nicht viel taugen. I -, bw.: besonders, ungemein, ausseror-dentlich.

bijzonderheid, vr.: 1) (das) Beson-dere; 2) (die) Besonderheit [vr.]; 3) Ein-zelheit [vr.]; in bijzonderheden treden: auf Emzelheiten eingehen [onr.]; al de bijzonderheden kennen: alle die Einzelheiten kennen [onr.].

byzyn, o.: Zie bywezen.

€. (²)

cabretleder, o.: AVeissleder [o.], eabretlederen (cabretten), bv. n.: weissledern.

cabriolet, vr.: Kabriolet [o.], cacao, vr.: Kakao [m.]; I -boom, m.: Kakaobaum [m.; a]; -boon, vr.: Kakao-bohne [vr.]; -boter, vr.: (pha.) Kakaobut-ter [vr.].

cachelot, m.: Pottfisch [m.], Kachalot [m.], Amberfisch [m.]. cachenez, m.: AAmterhalsbinde [vr.]. cachet, o.: Petschaft [o.], Siegel [o.], cacheteeren, w. b.: zusiegeln, versie-geln.

cachot, vr.: [s] Gefangniss [o.]; (in gevangenissen :) (das) finstere Loch [ö]. cacique, m.: (bist.) Kazike [m.]. cacographie, vr.: Sammlung [vr.] unrichtig geschriebener Wörter.

cacophonie, vr.: Uebelklang [m.; a], Uebellaut [m.].

cactus, m.: (pik.) Kaktus [m.], Fackel-distel [vr.].

cadaver, o.: Leiche [vr.]. cadeau, o.: Geschenk [o.]; aan iem. iets - doen of geven: Einem etwas zum

Geschenke geben [onr.], Einem mit etwas ein Geschenk maofeen. cadence, vr.: Kadenz [vr.]. caesuur, vr.: (dk.) Casur [vr.]. Calabrië, o.: (adk.) Kalabrien [o.]; Calabrees, m.: Kalabrese [m.]; Calabrisch, bv. n.: kalabresiseh; Calabrische, vr.: Ka-labreserin [vr.].

calamiteus, bv. n.: kalamitös. calamiteit, vr.: Kalamitat [vr.]. calangeeren, w. b.: (goederen:) in Beschlag nehmen [onr.]; (personen:) pro-tokolliren [ie] gegen. ealeinbourg, m.: Wortspiel [o.], calligraaf, m.: Kalligraph [m.], Schön-schreiber [m.].

calligrapliie, vr.: Kalligraphie [vr.], Schönscnreibekunst [vr.].

calligraphiscli, bv. n.: kalligra-phisch.

calquecren, w. b.: kalkiren [ie]. Calvarie-berg, m.: (bijb.) Kalvarien-berg [m.], Kreuzberg [m.].

Calvinismus, o.: Kalvinismus [m.], Kalvinism [m.].

calvinist, m.: Kalvinist [m.].

calvinistisch, bv. n.: kalvinistisch. Calvinus (Calvijn), m.: Kalvin [m.]. camee, vr.: Kamee [vr.]. campèche-liout, o.: Kampescheholz

[m.].

[ie].

w.

[ie].

cassatie, vr.: (rcht.) Kassation [vr.]; hof van -: Kassationsgericht [o.]; zich m-voorzien: um die Aufhebung eines rich-terlichen Spruches einkommen [onr.].

casseeren, w. b.: (rcht. en mil.) kas-siren [ie].

castagnetten, vr. mrv.: Daumenklap-pern [vr. mrv.].

Castilië, o.: (adk.) Kastilien [o.];

m.: Katechismus [m.].

Katholicismus

[o.].

Caiiaan, o.: (bijb.) Kanaan [o.]; Cana-niet, in.: Kanaaniter [m.]; Cananitisch, bv. n.: kanaanitisch; Cananitische, vr.: Ka-naaniterin [vr.].

canaille, o.: Pöbel [m.], Gesindel [o.]. -, vr.: (gem.) Schindluder [o.], canailleus, bv. n.: schandlich. canalisatie, vr.: Anlegung [vr.] von Kanalen.

canaliseeren, w. b.: (eene landstreek:) mit Kanalen versehen [onr.]; (eene rivier:) zum Kanale umwandeln. canapee, vr.: Kanapee [o.], Sopha

Canarische eilanden, o. mrv.: (adk.) kanarische Insein [vr. mrv.].

Candia, o.: (adk.) Kandia [o.]; Can-dioot, m.: Kan dier Lm.]; Candisch, bv.

n.: kandisch; Candische, vr.: Kandierin [vr.].

candidaat, m.: Kandidat [m.]. candidatuur, vr.: Kandidatur [vr.]. canon, m.: (kkl.) Kanon [m.]. canoniek, bv. n.: kanonisch. canonisatie, vr.: Kanonisation [vr.]. canoniseeren, w. b.: kanonisiren

cantate, vr.: (dk. en muz.) Kantate [vr.].

cantille, vr.: Kantille [vr.]; I -werk,

o.: Kantillenarbeit [vr.]. cantine, vr.: Kantine [vr.]. capaciteit, vr.: (i. a. b.) Kapacitat [vr.].

capitulatie, vr.: Kapitulation [vr.]. capituleeren, w. o.: kapituliren [ie], caprice, vr.: Grille [vr.], Laune [vr.]. capricieus, bv. n.: grillenhaft, lau-nenhaft; I -heid, vr.: Grillenhaftigkeit [vr.].

carbonisatie, vr.: Karbonisation [vr.]. carboniseeren, w. b. karbonisiren

cardinaal, bv. n.: kardinal. cargadoor, m.: (kpv.) Schiffsmakler [m.], Frachtmakler [m.].

carillon, o.: Glockenspiel [o.]. Carinthië, o.: (adk.) Karnthen [o.]; Carinthiër, m.: Karnthner [m.]; Carinthisch, bv. n.: karnthnerisch; Carinthische, vr.: Karnthnerin [vr.] carnaval, o.: Karnaval [o.]. Carthago, o.: (adk. en hist.) Karthago [o.]; Carthager, m.: Karthager [m.]; Car-thaagsch, bv. n.: karthagisch; Carthaag-sche, vr.: Karthagerin [vr.]. casco, o.: Kasko [m.]. casino, o.: Kasino Lm.], cassa, vr.: Kassa [vr.], Kasse [vr.]; I -boek, o.: Kassabuch [o.; a]; -rekening, vr.: Kassakonto [o.].

Castiliaan, m.: Kastilianer [m.]; Castili-aansch, bv. n.: kastilianisch; Castiliaansche, vr.: Kastilianerin [vr.]. castraat, m.: Kastrat [m.]. castratie, vr.: Kastration [vr.]. castreeren, w. b.: kastriren [ie], casuïstiek, vr.: Kasuistik [vr.]. catalogiseeren, w. b.: katalogiren [ie].

catalogus, m.: Katalog [m.]. Catalonië, o.: (adk.) Katalonien [o.]; Cataloniër, m.: Katalonier [m.]; Catalo-nisch, bv. n.: katalonisch; Catalonisclie, vr.: Katalonierin [vr.].

cataract, vr.: (hik.) Staar [m.], (der) graiie Staar; iem. van de - lichten: Einem den Staar stechen [onr.].

catarrhaal, bv. n.: (gnk.) flussartig; catarrhale koorts, vr.: Flussfiener [o.], Ka-tarrhalfieber [o.].

catecheet, m.: (kkl.-hist.) Katechet [m.].

catechetisch, bv. n.: katechetisch. catechisant, m.: Katechisationsschü-ler (vr.: -schülerin).

catechisatie, vr.: Katechisation [vr.]; op - gaan: die Katechisation besuchen.

catechiseeren, w. b.: Religionsun-terricht ertheilen [t]. I w. o.: den Reli-gionsunterricht besuehen.

catechiseer-juffrouw, vr.: Religi-onslehrerin [vr.]; I -meester, m.: Religions-lehrer [m.]. catechismus,

Catholicismus, o.:

[m.], Katholicism [m.].

causeuse, vr.: Kanapee [o.] für zwei Personen, Kauseuse [vr.].

cautie, vr.: Kaution [vr.], Gewahr [vr.]; - stellen: Kaution leisten, Gewahr leisten.

cavalerie, vr.: Kavallerie [vr.], Rei-terei [vr.]; lichte en zware -: leichte und schwere Reiterei; I -officier, m.: Kavalle-rieoffizier [m.]; -regiment, o.: Kavallerie-regiment [o.].

cavalerist, m.: Kavallerist [m.], Reiter [m.].

cavalcade, vr.: 1) Aufzug [m.; ü] zu Pferde; 2) Reiterschaar [vr.]. cavatiue, vr.: (muz.) Kavatine [vr.]. eaveeren, w. o.: (pop.) streiten [onr.], eiferu.

cedeereu, w. b.: cediren [ie], abtreten [onr.].

cedel, vr.: [s] Yerzeichniss [o.], Liste [vr.].

ceder, in.: (pik.) Zeder [m.]; I -boom, m.: Zedernbaum [m.; a], cederen, bv. n.: von Zedernholz. ceder-hout, o.: Zedernholz [o.]; I -houten, bv. n.: von Zedernholz; -olie, vr.: Ze-dernöl [o.]; -wijn, m.: Zedernwein [m.]. ceel, vr.: Zie cedel, ceintuur, vr.: Gürtel [m.]. cel, vr.: Zelle [vr.]. celachtig, bv. n.: zellenförmig. celehriteit, vr.: Celebritat [vr.]. Celestina, vr.: Cölestine [vr.]. celibaat, o.: Cölibat [m.]. celle-hroeder, m.: (kkl.) Zellenbruder [m.; ü]; I -broedersklooster, o.: Zellenbrü-derkloster [o.; öj.

cellen, vr. mrv.: Zeilen [vr. mrv.]; I -weefsel, o.: (ontl.) Zellengewebe [o.].

mLULIlU.

ement

m.:

lie].

een -

[o.].

cellulair, bv. n.: zellicht; -e gevangenis, vr.: (das) zellulare Gefangniss [s]; -e gevangenwagen, in.: Zellenwagen [m.]; -stelsel, o.: Zellensystem [o.].

celvormig, bv. n.: zellenförmig. cement, o.: (mtsl. en schk.) Z [o.], Cement [o.].

censeeren, w. b.: zensiren [iel; gecenseerd worden.....te zijn: gehalten werden

[onr.] für ....

censor, m.: Zensor [m.]. census, m.: Zensus [m.]. censuur, vr.: ti. a. b.) Zensur [vr.]. cent, m.: (mtw.) Cent [m.] (der hundert-ste Theil [T] des niederlandischen Guldens, des nordamerikanischen Dollars u. s. w.); (fig.) Hundert [o.]; I per-, o.: Procent [o.]; tegen vijf per-: zu fünf Procent.

centaur, m.: (fab.) Zentaur [m.]. centenaar, o.: (kph.) Zentner [o.], center, o.: Zentrum [o.; -tra], Mittel-punkt [m.j; I -boor, vr.: Zwickbohrer [m.].

centi...., in Sam. I -gram, vr.: [t] Hunderttheil [m.] einer Gramme; -liter, m.: Hunderttheil [m.] eines Litre; -meter, Hunderttheil [m.] des Metre; - stere, m.: Hunderttheil [m.] des Stere.

centime, m.: (mtw.) Centime [m.] (der hundertste Theil [T] eines Franken), centraal, bv. n.: zentral. centralisatie, vr.:Zentralisation[vr.]. centraliseeren, w. b.: zentralisiren

centrum, o.: Zentrum [o.; -tra], ceremonie, vr.: Ceremonie [vr.]. ceremonieel, o.: Ceremoniell [o.], ceremonie-meester, m.: Ceremo-nienmeister [m.].

ceremonieus, bv. n.: ceremoniös, zu viel Umstande machend.

certeparty, vr.: (kpv.) Certepartie £vr.], Frachtvertrag [m.; al.

certificaat, o.: Certifikat [o.]; afgeven: ein Certifikat ausstellen.

certificeeren (certifiëeren), w. b.: bescheinigen.*

cervelaatworst, vr.: Cervelatwurst fvr.; ü], Hirnwurst [vr.; ü].

Cesar, in.: (hist.) Casar [m.1. Cesarea, o.: (hist.-adk.) Casarea [o.], cessie, vr.: (rcht.) Cession [vr.], Abtre-tung [vr.].

Chaldea, o.: (hist.-adk.) Chaldaa [o.]; Chaldeër, m.: Chaldaer [m.]; Chaldeeuwsch, bv. n.: chaldaisch (als z. n. o.: Chaldaisch [o.]); Chaldeeuwsche, vr.: Chaldaerin [vr.J.

champagne, m.: (wijn:) Champagner Lm.].

champignon, m.: (kkk.) Champignon lm.], (der) essbare Schwamm [al.

ehaos, m.: (fab.) Chaos [o. |; (fig.) Wirr-warr Lm.].

chaotisch, bv. n.: chaotisch, charade, vr.: Charade [vr.], [t] Silben-tathsel [o.].

chargé-d’affaires, m.: (dipl.) Ge-schaftstrager Lm.].

charivari, o.: 1) Katzenmusik [vr.]; 2) CJhrgehenk [o.], charmant, bv. n.: allerliebst. charme, vr.: Zauber [ra.]; dat is eene - van mij: 1) das liebe ich sehr, 2) das (ook: sie, of: er) ist mein Augenlust. charte-party, vr.: Zie certeparty.

charter, o.: 1) Urkunde [vr.]; 2) (van schepen:) Grosse [vr.].

chef, m.: Haupt [o.; a]; mijn -: mein Yorgesetzter.

chemicaliën, vr. mrv.: Chemikahen [o. mrv.].

chemicus, m.: Chemiker [m.]. chemie, vr.: Chemie [vr.]. chemisch, bv. n.: chemisch, chemist, m.: Chemiker [m.]. Cheronea, o.: (adk.) Charonea [o.], cherte-partie, vr.: Zie certeparty. cherub (cherubijn), m.: Cherub [m.]. chiffonnière, vr.: Schubladenkasten [m.].

chignon, m.: Chignon [in.], Haarwulst [m. en vr.; ü] am Hinterhaupt.

China, o.: (adk.) China [o.]; Chinees, m.: Chinese [m.J; Chineesch, bv. n.: chi-nesisch; Chineesche, vr.: Chinesin [vr.].

chirurgicaal, bv. n.: chirurgisch, wundarztlich.

chirurgie, vr.: Chirurgie [vr.],Wund-arzeneikunst [vr.].

chirurgyn, m.: Chirurg [m.], Wund-arzt [in.; a'J.

chloor, o.: (schk.) Chlor [o.]; I -kalk, vr.: Chlorkalk Lm.], Cnlorverbihdung [vr.] mit Kalk; -zuur, o.: Chlorsaure [vr.]. chloroform, vr.: (schk.) Chloroform

chloroformiseeren, w. b.: mit Chloroform betauben.

chocolaadje, o.: Schokolatentafel-chen [o.].

chocolade, vr.: Schokolate [vr.]; | -ketel, m.: Schokolatenkessel [m.]; -koekje, o.: Schokolatentafel [vr.].

cholera, vr.: Cholera [vr.]; | -lijder, m.: (der) Cholerakranke.

chrestomathie, vr.: (let.) Chrestomathie [vr.], Sammlung [vr.] von Aus-zügen.

christelyk, bv. n.: christlich; I -heid, vr.: Christliohkeit [vr.]. christen, w.: Christ [m.]. christendom, o.: [t] Christenthum [o.], christenheid, vr.: Christenheit [vr.j. christen-leer, vr.: christliche Lehre [vr.]; I -leeraar, m.: Lehrer [m l der christ-lichen Religion; -mensch, m.: (fam.) Christ [m.].

Christiaan, m.: Christian [m.j. christin, vr.: Christin [vr.]. Christoffel, m.: Christoph [m.]. Christus, m.: (theo.) Christus Lm.]';

I -beeld, o.: Christusbild [o.]; -kop, m.: (schl.) Christuskopf [m.; ö]. chronisch, bv. n.: (gnk.) chronisch, chronologie, vr.: Chronologie [vr.|. chronologisch, bv. n.: chronologisch, chronoloog, m.: Chronolog [m.]. chronometer, m.: Chronometer [m.1. chyl, vr.: (ontl.) Milchsaft [m.j, Chylus [m.]; I -achtig, bv. n.: wie Milchsaft; -vorming, vr.: Milchsaftbereitung [vr.]. cichorei, vr.: (pik.) Cichorie [vr.]. cider, m.: Cider [in.], Obstwein [m.], (inz.) Aepfelwein [m.].

cilinder, m.: Cylinder [m.1; I -horloge, o.: Cylinderuhr [vr.]; -vormig, bv.n.: cylinderförmig; -vormigheid, vr.: Cylin-derform [vr.].

cimbaal (cimbel), vr.: (muz.) Cymbel [vr.].

legen.

ciseleeren, w. b.: ciseliren [ie], citaat, o.: Citat [o.], citatie, vr.: Citation [vr.]. citadel, vr.: Citadelle [vr.]. citeeren, w. b.: citiren [ie], citer, vr.: Cither [vr.], Zither [vr.]; I -snaar, vr.: Cithersaite [vr.]; -spel, o.: Citherspiel [o.]; -speler, m.: Citherspieler [m.].

citroen, m.: 1) Citrone [vr.]; 2) Citro-nenlikör [m.]; aan iemand knollen voor -en verkoopen: (spr.) Einen mit einer Waare betrügen [onr.], (ook:) Einem eine 2ïase drehen, Einem etwas auf die Kase . binden [onr.].

citroenachtig, bv. n.: 1) citronenar-tig, 2) Citronen (oder: Citronenlikör) lie-bend.

classicaal, bv. n.: klassenweise; - onderwijs : (der) klassenweise ertheilte [t] Un-terricht; - bestuur:(kkl.)Distriktsvorstand

[ie].

in un-

cipier, m.: Kerkermeister [m.]. cipres (cipresseboom), m.: (pik.) Cy-presse [vr.]; | cipressenhout, o.: Cypres-senholz [o.].

circa, bw.: beilaufig, ungefahr. circulaire, vr.: Cirkularschreiben [o.], Kundschreiben [o.].

circulatie, vr.: Cirkulation [vr.], Umlaut’ [m.].

circuleeren, w. o.: cirkuliren [ie], in Umlauf sein.

circumferentie, vr.: Cirkumferenz [vr.], Umfang [m.]. circus, o.: Cirkus [m.]. cirkel, m.: Zirkel [m.], Kreis [m.]; -boog, m.: Kreisbogen [m.]; -lijn, vr. (-omtrek, m.): Kreislinie [vr.]; -vlak, o.: Kreisflache [vr.]; -vormig, bv. n.: zirkel-förmig, kreisförmig; -vormigheid, vr.: Zir-kelform [vr.].

cis, in Sam.: diesseits gelegen; I -al-pijnsch, bv. n.: cisalpinisch; -padaansch, bv. n.: diesseits des Po gelegen; -rhe-naansch, bv. n.: diesseits des Rheins ge-

citroen-appel, m.: Citrone [vr.]; I -bitter, o.: Citronenlikör [m.]; -boom,m.: Citronenbaum [m.; a]; -geel, bv. n.: citro-nengelb; -geur, m.: Citronenduft [m]; -hout, o.: Citronenholz [o.]; -kleur, vr.: Citronen-farbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: citronenfar-big; -kruid, o.: (pik.) Melissenkraut [o.]; -olie, vr.: Citronenöl [o.]; -pers, vr.: Citro-nenpresse [vr.]; -reuk, m.:Citronengeruch [m.]; -sap, o.: Citronensaft [m.]; -schil,vr.: Citronenschale [vr.]; -schijfje, o.: Citro-nenscheibchen [o.]; -smaak, m.: Citronen-geschmack [m.]; -snippers, vr. mrv.: (der) eingemachte Citronenschalenschnitzel [enk.]; -water,o.: Citronenwasser [o.]; -zuur, o.: (schk.) Citronensaure [vr.] (als bv. n.: citronensauer); -zuur zout, o.: (schk.) Ci-tronensalz [o.].

civetkat, vr.: (drk.) Zibethkatze [vr.1. civiel, bv. n.: 1) civil; de -e lijst: die Civilliste; -e partij: (rcht.) Civilpartei [vr.] in einem Kriminaiprozesse; 2) billig; voor een zeer -en prijs: um einen sehr billigen Preis.

civilisatie, vr.: Civilisation [vr.], Bil-dung [vr.].

civiliseeren, w. b.: civilisiren [ie], claqueur, m.: (tnl.) Beifallklatscher [m.].

[m.]; classicale vergadering: Versamm-lung [vr.] sammtlicher Pfarrer eines Dis-trikts, Distriktsversammlung [vr.].

classificatie, vr.: [ie] Klassificirung [vr.].

classificeeren (classificeren), w. b.: klassificiren [ie].

classis, vr.: (kkl.) Distrikt (d. h.: die Gesammtheit einiger Kreise). Zie ring. clausule, vr.: Klausel [vr.1. claviatuur, vr.: (muz.)Klaviatur [vr.]. clerezjj, vr.: (die) altkatholische Kir-che (pop.: jansenistische Kirche). clericaal, bv. n.: klerikal. clerus, m.: Klerus [m.], Gleistlichkeit [vrd.

CJleve, o.: (adk.) Zie Kleef, cliché, o.: Abklatsch [m.]. cliënt, m.: Klient (vr.: Klientin); (fig.) Kunde [m.].

clientèle, vr.: (fig.) Kundschaft [vr.]. climax, m.: Klimax [m.k Steigerung [vr.].

clown, m.: Hanswurst [m.; ü], Possen-reisser [m.]. club, vr.: Klubb [m.]. coalitie, vr.: Koalition [vr.]. cocagne-mast, m. :Kletterstange [vr.]. cochenille, vr.: Kochenille [vr.]. codicil, o.: (rcht.) Kodicill [o.], codille, vr.: (spl.) Kodille [o.]; I - perdu: (fam.) total verloren, cognac, m.: Kognak [m.]. cognossement, o.: (kpv.) Frachtbrief [m.].

cohorte, vr.: Kohorte [vr.]; (fig.) Schwarm [m.; a].

coke, vr.: Koke [m. en vr.], abge-schwefelte Steinkohle [vr.].

collateraal, bv. n.: kollateral- I -, o. Kollateralsteuer [vr.1.

collatie, vr.: Kollation [vr.]; I het recht van -: die Kollatur.

collation, o.: Imbiss [m.],kleineMahl-zeit [vr.].

collationeeren, w. b.: kollationiren

collator, m.: Kollator [m.]. collectant, m.: Einsammler [m.], (in kerken, fam.:) Klingelmann [m.; a].

collecte, vr.: Einsammlung [vr.], Kol-lekte [vr.].

collecteeren, w. b.: einsammeln. collecteur, m.: Kollektör [m.] der Staatslotterie.

collectie, vr.: Sapimlung [vr.J. collectief, bv. n.: kollektiv. I -, o.: (tik.) Sammelname [m.], Sammelwort [o.; ö].

collega, m.: Kollege [m.], Amtsbruder [m.; ül.

collisie, vr.: Kollision [vr.], Zusam-menstoss [m.; ö]; in - komen met: angenehme Berührung kommen [onr.] mit.

colportage, vr.: [ie] Kolportiren [o.], [ie] Hausiren [o.].

colporteeren, w. o.: kolportiren [ie], hausiren [ie].

colporteur, m.: Kolportör [m.], [ie] Hausirer [m.].

combinatie, vr.: Kombination [vr.]. comhineeren, w. b.: combiniren [ie], comedie, vr.: (tnl.) Lustspiel [o.]. Zie

ook komedie.

comfort, o.: Bequemlichkeit [yr.]. comfortabel, bv. n.: bequemlich. comitaat, o.: Komitat Lo.]. comité, o.: Komité [o.]; in - generaal vergaderen: eine geheime Sitzung halten [onr.].

commanditair, bv. n.: (kph.) manditar;-e vennoot: (der) stille ( schafter, (der) Kommanditar.

commandite, vr.: (kph.) Kommandite Ivr.].

commensaal, m.: Kostganger (vr.: Kostgangerin).

commentaar, vr.: Kommentar [m.]. commentarieer en, w. b.: Kommen-tare maehen über.

commies, m.: (ambtstitel aan minis-teriën:) „Kommis” Lm.].

commissariaat,

Kommode [vr.],

vr.:

Kompensation

kom-

Gesell-

o.: Kommissariat

to.].

commissaris, m.: Kommissarius [m.; -rien], Kommissar [m.].

commissie, vr.: (i. a. b.) Kommission [vr.]; I -geld, o.: Provision [vr.]; -goed, o.: Kommissionswaaren [vr. mrv.], (inz.) Sorti-mentsbücher [o. mrv.]; - handel, m.: Kom-missionsgeschaft [o.]; -loon, o.: Provision [vr.]; -zaak, vr.: Zie -bandel.

commissionair, m.: (kph.) Kommis-sionar [in.]; (besteller, kruier:)Dienstmann [m.; a], Packtrager [m.].

commissoriaal, bv. n.: kommisso-rialisch; I - maken: an eine Kommission verweisen [onr.].

committeeren, w. b.: kommittiren [ie], beauftragen [onr.].

committent, m.: Kommittent [m.], Auftraggeber [m.].

commode,

Schubladenkasten [m.].

communiant, m. en vr.: (kkl.) Kom-munikant [m.], Kommunikantin [vr.].

communicatie, vr.: (i. a. b.) Kom-munikation [vr.]; I -middel, o.: Yerkehrs-mittel [o.].

communicecren, w. b.: mittheilen [t]. communie, vr.: (kkl.) Kommunion [vr.]; zijne (hare) - houden: zur Kommunion g-ehen [onr.]; de eerste -: die erste Kommunion.

communiceren, w. o: (kkl.) kommu-niciren [ie].

communist, m.: (stk.) Kommunist tm.].

communistisch, bv. n.: kommunis-tisch.

compagnie, vr.: (mil.) Kompagnie [vr.]; (ng.) GLesellschaft [vr.].

compagnieschap, vr.: (kph.) Gesell-schaft [vr.].

compagnon, m.: Kompagnon [m.]; (fig.) Kamerad [m.].

comparant, m. en vr. (der, die) Erschienene.

comparatie, vr.: Vergleichung [vr.]; dat komt in geene -: das lasst gar keinen Yergleich zu. Zie compari....

compareeren, w. o.: erscheinen [onr.], fiich stellen (- voor: vor).

comparitie, vr.: 1) Erscheinung [vr.]; 2) Zusammenkunft [vr.; ü].

compartiment, o.: Kompartiment [o.], [t] Abtheilung [vr.].

compendium, o.: Kompendium [o.; mrv. -dien].

compensatie, vr.:

[vr.], Schadloshaltung [vr.].

competeeren, w. o: [3] zukommen [onr.].

competent, bv. n.: kompetent, befugt; (fig.) gehorig.

competentie, vr.: Kompetenz [vr.]. compilatie, vr.: Kompilation [vr.]. compilator, in.: Kompilator [m.]. compileer en, w, b.: kompiliren [ie], compleet, bv. n.: komplet, vollstandigr. complement, o.: Erganzung [vr.]. Zie complim....

completeeren, w. b.: kompletiren [ie], complexie, vr.: Beschaffenheit [vr.], Natur [vr.]; teer van vonweicherNatur.

compliceeren, w. b.: kompliziren [ie]; gecompliceerd, bv. n.: komplizirt [ie].

compliment, o.: (i. a. b.) Kompliment [o.]. Zie complem....

complimenteeren, w. b.: komplimen-tiren [ie].

componeeren, w. b.: (muz.) kompo-niren [ie].

componist, m.: Komponist [m.], Ton-setzer [m.].

compositie, vr.: (i. a. b.) Komposition [vr.].

compost, o.: (akk.) Mengdünger [m.], (der) zusammengesetzte Dünger. compres, o.: (hik.) Kompresse [vr.]. -, bv. n.: kompress.

compromitteeren, w. b.: kompro-

mittiren [ie]; gecompromitteerd, v. dw.: kompromittirt [ie].

comptabiliteit, vr.: Komptabilitat [vr.].

concaaf, bv. n.: hohlrund. concentratie, vr.:Koncentration[vr.]. concentreeren, w. b.: koncentri-ren [ie].

concept, o.: Konzept [o.], concert, o.: (muz.) Koncert [o.]; een -geven: ein Koncert geben [onr.]; I -geefster, vr.: Koncertgeberin [vr.]; -gever, m.: Koncertgeber [m.]; -zaal, vr.: Koncertsaal [m.; -sale]; -zanger, m.: Koncertsanger [mj; -zangeres, vr.: Koncertsangerin [vr.]. concessie, vr.: Koncession [vr.]. concessionaris, m.: Koncessionar [m.].

concessioneeren, w. b.: koncessio-niren [ie]; geconcessioneerd, v. dw.: kon-cessionirt [ie].

conciërge, m.: 1) Hausverwalter [m.] (vr.: Hausverwalterin); 2) Thürsteher [m.], (tnl.) Thürhüter [m.]. concilie, o.: (kkl.) Konzil [o.l. concipiëeren, w. b.: koncipiren [ie], conclave, o.: (kkl.) Konklave [o.], conclusie, vr.: 1) Beschluss [m.; ü], Entscheidung [vr.]; 2) Schluss [m.; ü], Fol-gerung [vr.]; 3) Schluss [m.], Ende [o.];

4) de - van het Openbaar Ministerie: der Antrag [a] des Generalanwalts. concordaat, o.: Konkordat [o.], concordantie, vr.: Bibelweiser [m.]. concours, o.: 1) Wettstreit [m.],Wett-kampf [m.; a]; 2) (rcht.) Konkurs [m.]; - der schuldeischers: Konkurs der Glau-biger; I -massa, vr.: Konkursmasse [vr.].

concubinaat, o.: Konkubinat [o.]; (fam.) Kebsehe [vr.].    %

concurreeren, w. o.: konkurriren [ie], concurrent, m.: Konkurrent [m.].

confrater, m.: 1) Mitbruder [m.; ü], Kamerad [m.]; 2) Kollege [m.]. confrontatie, vr.: Konfrontation [vr.]. confronteeren, w.b.: konfrontiren [ie], confusie, vr.: 1) Yerwirrung [vr.]; 2) Bestürzung [vr.].

confuus, bv. n.: 1) verwirrt; 2) be-stürzt.

congestie, vr.: (gnkd Kongestion [vr.]. congregatie, vr.: Kongregation [vr.]. congres, o.: Kongress [m.J. congrevisch, bv. n.: kongrevisch. conjectuur, vr.: [tl Muthmassung [vr.].

conjugatie, vr.: (tik.) Konjugation [vr.].

conjugeeren, w. b.: (tik.) konjugi-ren [ie].

connexie, vr.: 1) Yerbindung [vr.]; 2) Bekanntschaft [vr.].

connossement, o.: (kpv.) Frachtbrief [m.J.

consciëntie, vr.: Gewissen [o.]; I -stopper, m.: (iron.) Magenfüller [m.]. consciëntieus, bv. n.: gewissenhaft; I -heid, vr.: Gewissenhaftigkeit [vr.].

conscriptie, vr.: (mil.) Konskription [vr.].

conscrit, m.: (mil.) Rekrut [m.]. consecratie, vr.: (kkl.) Konsekration [vr.].

constructie, vr.: Konstruktion [vr.]; I -magazijn, o.: Zeughaus [o.: a], Arsenal [o.]; -werf, vr.: Schiffswerft [o.]; -winkel, m.: Waffenschmiede [vr.].

concurrentie, vr.: Konkurrenz [vr.]. condemnatie, vr.: Lt] Yerurtheilung [vr.].

condeinneeren, w. b.: verurtheilen [t], conditie, vr.: 1) (voorwaarde:) Bedin-gung [vr.], Beding [m.J; eene - stellen: eine Bedingung machen; 2) (heildronk, toost:) Toast [m.], Oesundheit [vr.]; eene - instellen: einen Toast (eineGesundheit) aus-bringen [onr.]; 3) (ondergeschikte betrekking:) Stelle [vr.], Dienst [m.]; eene - zoeken: eine Stelle suchen.

conditioneeren, w. b.: konditioni-ren [ie], bedingen [onr.]. I -, w. o.: dienen, konditioniren [ie].

condoleantie, vr.: Kondolenz [vr.], Beileidsbezeigung [vr]; | -brief, m.: Beileids-schreiben [o.].

condoleeren, w. b.: kondoliren [ie], conducteur, m.: Konduktör [m.], Schaffner [m.].

confederatie, vr.: Konfederation [vr.].

confereeren, w. o.: konferiren [ie], conferentie, vr.: Konferenz [vr.]. confessie, vr.: (i. a. b.) Konfession [vr.]; de Augsburgsche -: (kkl.) die Augsburgische Konfession. confidentiëel, bv. n.: vertraulich. confiscatie, vr.: Konfiskation [vr.]. conliseur, m.: Konditor [m.], Zucker-backer [m.].

confisqueeren, w. b.: konfisciren [ie]; geconfisqueerd, v. dw.: konfiscirt [ie].

confituren, vr. mrv.: eingemachte Früchte [vr. mrv.].

conflict, o.: Konflikt [m.], Streit [m.]. conform, bv. n. en bw.: konform, in Uebereinstimmung mit; voor copie -: für gleichlautende Abschrift.

consent, o.: 1) Zustimmung [vr.], Einwilligung [vr.]; 2 [s] Erlaubniss [vr.]; I -biljet, o.: [ie] Passirzettel [m.]. consenteeren, w. b.: einwilligen; wie

zwijgt, consenteert: (spr.) Stillschweigen gilt für Einwilligung. consequent, bv. n.: konsequent. consequentie, vr.: Konsequenz [vr.]; van -: von Bedeutung, von Gewicht.

conserf, o.: Konserve [vr.]; - van pruimen: Pflaumenkonserve [vr.].

conservatie, vr.: Konservation [vr.];

I -bril, m.: Konservationsbrille [vr.].

conservatief, bv. n.: (stk.) konser-vativ.

conservatoire, o.: Konservatorium [o.; -rien].

conservator, m.: Aufseher [m.]. conserveeren, w. b.: konserviren [ie]; goed geconserveerd: in gutem Zustand erhalten.

considerans, vr.: Konsideranz [vr.]. consideratie, vr.: 1) Erwagung [vr.]; in - nemen, in Erwagung ziehen [onr.]; om - en advies: urn Erwagung undGutach-ten; 2) Nachsicht [vr.]; zonder -: ohne Nachsicht; - gebruiken met: Nachsicht haben mit.

consignatie, vr.: (kph.) Konsignation [vr.].

consigne, o.: (mil.) Ordre [vr.]. consigneeren, w. b.: konsigniren [ie], consistent, bv. n.: konsistent. consistentie, vr.: Konsistenz [vr.]. consistorie, vr.: 1) Konsistorium [o.; -rien], [t] Kirchenrath [m.; a]; 2) Sakristei [vr.]; | -kamer, vr.: Sakristei [vr.]. console, vr.: Spiegeltischchen [o.], consolideeren, w. b.: konsolidiren [ie].

consonant, vr.: (tik.) Mitlauter [m.]. Constans, o.: (adk.) Konstanz [o.]; het Meer van -: der Bodensee.

Constanten, m.: Konstantin [m.]. constateeren, w. b.: konstatiren [ie], constellatie, vr.: Sternbild [o.], consternatie, vr.: Bestürzung [vr.]. constipatie, vr.: Yerstopfung [vr.]. constipeeren, w. b.: (gnk.) konsti-pirt [ie] machen.

constitueeren, w.b.: konstituiren [ie], constitutie, vr.: (i. a. b.) Konstitution [vr.].

constitutioneel, bv. n.: konstitu-tionell.

consul, m.: Konsul [m.]. consulaat, o.: Konsulat [o.], consulair, bv.n.: konsularisch; - agent, m.: Konsularagent [m.].

consuleeren, w. o.: (rcht.) Rath [t] ertheilen [t],

consulent, m.: (rcht.) Konsulent [m.]„ consult, o.: [t] Berathschlagung [vr.], Konsultation [vr.].

consultatie, vr.: Konsultation Ivr.]. consulteeren, w. b.: zu Rathe [t] zaehen [onr.]. I -, w. o.: konsultiren [ie], [t] berathschlagen [onr.].

consumafiel, o.: Speisen [vr. mrv.] und Getranke [o. mrv.].

consumeer en, w. b.: 1) konsumiren [ie], verbrauchen; 2) geniessen [onr.],neh-men [onr.], zu sich nehmen [onr.].

consument, m.: Konsument [m.], Yer-braucher [m.].

fort-

contrariëeren, w. b.: 1) entgegen-arbeiten [3]; 2) widersprechen [3] [onr.].

contrasigneeren, w. b.: kontra-signiren [ie].

contrast, o.: Kontrast [m.], Gegensatz [m.; a].

contrasteeren, w. o.: kontrastiren [ie], einen Kontrast (einen Gegensatz) bilden.

contraventie,vr.: Kontravention [vr.], Uebertretung [vr.J.

contravisite, vr: Gegenbesuch [m.]. contreband, vr.: verbotene Waare [vr.], Schmuggelwaare [vr.]. contrebas, vr.: (muz.) Bassgeige [vr.]. contredans, m.: Kontretanz [m.'; a]. contrei, vr.: Gegend [vr.]. contremarsch, m.: Gegenmarsch [m.; a en al.

contremine, vr.: (mil.) Gegenmine [vr.1; in de - zijn: (kph.) auf das Fallen der Staatspapiere spekuliren [ie], (fig. fam.) anderer Meinung oder anderes Sinnes sein. contribueeren, w. b.: beitragen [onr]. contributie, vr.: 1) Beitrag [m.; a]; 2) Steuer [vr.].

controle, vr.: Kontrolle [vr.]; - houden op: Kontrolle führen über. controleeren, w. b. kontrolliren [ie], controleur, m.: Kontrollör [m.].

conventie, vr.: Konvention [vr.], Yertrag [m.; a].

conventioneel, bv. n.: konventionell. conversatie, vr.: Konversation [vr.]. converseeren, w. o.: konversiren[ie], conversie, vr.: Konversion [vr.J. converteeren, w. bw.: konvertiren [ie].

convex, bv. n.: rund-erhaben, konvex. convictie, vr.: Ueberzeugung [vr.]. convocatie, vr.: Zusammenberufung [vr.]; I -biljet, o.: Zusammenberufungszet-tel [m.].

convoceeren, w. b.: zusammenberu-fen [onr.].

convulsie, vr.: Konvulsion [vr.]. copieus, bv. n.: (fam.) reichlich. coquet, bv. n.: kokett, gefallsüchtig; -heid, vr.: Koketterie [vr.], Gefallsucht

Wohlbeleibtheit

consumtie, vr.: Konsumtion [vr.], Yer-brauch [m.].

contact, o.: Berührung [vr.]. eontagieus, bv. n.: ansteckend. contant, bv. n.: Zie kontant. contenance, vr.: (fig.) Fassung [vr.]; zijne - verliezen: aus der Fassung kommen [onr.]; iemand zijne - doen verliezen: Einen aus der Fassung bringen [onr.].

content, bv. n.: kontent, zufrieden;

I -heid, vr.: Zufriedenheit [vr.].

contenteeren, w. b.: zufriedenstellen, befriedigen.

context, m.: Kontext [m.], Zusammen-hang [m.].

continent, o.: Festland [o.], Kontinent [o.].

continentaal, bv.n.: kontinental; het continentale stelsel: das Kontinentalsystem, die Kontinentalsperre. contingent, o.: Kontingent [o.], continuatie, vr.: 1) Fortsetzung[vr.]; 2) Fortdauer [vr.]; - van welzijn: (als wensch:) bestandiges Wohlergehen!

continueel, bv. n.: kontinuell, wahrend, fortdauernd.

continueeren, w. b.: fortsetzen; fort-fahren [onr.]. I -, w. o.: fortdauern, annalten [onr.].

conto, o.: Konto [o.], Rechnung [vr.]. contorsie, vr.: Kontorsion [vr.]. contra, bw.: gegen; het pro en -: das Für und Gegen; I -boek, o.: Kontrabuch [o.; ü].

contract, o.: Kontrakt [m.]. contractant, m.: Kontrahent [m.]. contracteeren, w. o.: einen Yertrag schliessen [onr.].

contractueel, bv. n.: kontraktmassig, kontraktuell.

contradictie, vr.: Widerspruch [m.; ü]. contralieeren: Zie contracteeren. contrarie, bw.: im Gegentheil [t]; Jantje - zijn: (fam.) anderer Meinung sein, (ook:) anderes Sinnes sein.

convalescent, bv. n.: auf dem Wege der Besserung. I -, m. en vr.: (der, die) Genesende.

conveniëeren, w. o.:konveniren [ie], convent, o.: Konvent [m.]; niet voor het gansche -: (fig. fam.) nicht für Krethi und Plethi.

[vr.].

coquette, vr.: Kokette [vr.]. coquetteeren, w. o.: kokettiren [ie], coqnetterie, vr.: Koketterie [vr.], Gefallsucht [vr.]. cordiaal, bv. n.: kordial. Cordilleras, vr. mrv.: (adk.) Kordil-leren [vr. mrv.].

Cornelis, m.: Kornelius [m.]. corporatie, vr.: Korporation [vr.], Körperschaft [vr.].

corpulent, bv. n.: wohlbeleibt, korpu-lent.

corpulentie, vr.:

[vr.], Korpulenz [vr.].

correctie, vr.: Korrektion [vr.]; (typ.) Korrektur [vr.]; huis van -; Korrektions-haus lo.: a].

correctioneel, bv. n.: wegen eines Yergehens.

corrector, m.: (typ.) Korrektor [m.]. correspondeeren, w. o.: (i. a. b.)

korresponchren [ie].

correspondent, m.: Korrespondent [m.].

correspondentie, vr.: Korrespon-denz [vr.].

corridor, m.: Korridor [m.]. corrigeeren, w. b.: korrigiren [ie], corrosief, bv. n.: korrosiv. corruptie, vr.: (i. a. b.) Korruption [vr.b

corset, o.: Korsett [o,], Mieder [o.], Schnürmieder [o.].

Corsica, o.: (adk.) Korsika [o.]; Corsi-caan, m.: Korsikaner [m.]; Corsicaansch, bv. n.: korsikanisch, korsisch; Corsicaan-sche, vr.: Korsikanèrin [vr.].

corvee, vr.: (hist.) Frohne [vr.],Frohn-dienst [m.]; (mil.) Handdienst [m.]; (fig. fam.) schwere Arbeit [vr.]. corypliee, m.: Koryphaus [m.; -phaen]. cosmopoliet, m.: Weltbürger [m.], Kosmopolit [mj.

¹

Bij voorbeeld:

bijëen liggen, w. o.: beisammen liegen, bijéén leggen, w. b.: zusammen legen.

Deze regel geldt voor alle met „bijëen,; samengestelde werkwoorden, die niet hierboven zijn opgegeven.

²

Woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder K. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

cosniopolitisch, bv. n.: weltbürger-lich, kosmopolitisch.

cosmopolitismus, o.: Weltbürger-sinn [m.], [t] Weltbürgerthum [o.], costi (met a): a costi, (zijnde:) auf

Ihrem Platze, (gaande of komende:) auf Ihren Platz.

coulant, bv. n.: koulant, fliessend. coulisse, vr.: Koulisse [vr.], Bühnen-wand [yr.; a]; achter de -n kijken: (fig.) hinter die Koulissen sehen [onr.]; wat achter de -n voorvalt: (fig.) was hinter den Koulissen vorgeht.

coupeeren. w. b.: (in’tkaartspel:) ab-heben [onr.]; (ng.) zuvorkommen [onr.].

coupeur, m.: (kim.) Zuschneider [m.], Koupeur [m.].

couplet, o.: Kouplett fo.], Strophe [vr.]. coupon, m.: Koupon [m.].

Cyklone [vr.], Wirbel-

m.:

[vr.];

[o.l.

icourant, bv. n.: (van geld:) gangbar.

I -, z. n. o.: Wahrung [vr.]; in Nederlandsch -: in niederlandischer Wahrung.

Icourant, vr.: Zeitung [vr.]; het bureau der -: die Zeitungsexpedition; I -drukker, m.: Zeitungsdrucker [m.]; -drukkerij, vr.: Zeitungsdruckerei [vr.].

couranten, vr. mrv.: Zeitungen [vr. mrv.]; I -artikel, o.: Zeitungsartikel [m.]; -bericht, o.: Zeitungsnachricht [vr.], Zei-tungsneuigkeit [vr.]; -geld, o.: Geld [o.] für das Lesen einer Zeitung; -jongen, m.: Zeitungstrager [m.]; -leesster, vr.: Zeitungs-leserin [vr.]; -lezer, m.: Zeitungsleser [m.]; -looper, m.(-man, m.): Zeitungstrager [m.]; -meid, vr. (-meisje, o.): Zeitungstragerin [vr.]; -nieuws, o.: Zeitungsnachrichten [vr. mrv.], Zeitungsneuigkeiten [vr. mrv.] (een -nieuws: Zie -bericht); -ombrenger, m.: Zeitungstrager [m.]; -ombrengster, vr.: Zeitungstragerin [vr.] ; -redacteur, m.: Zei-tungsredakteur [m.]; -redactie, vr.: Zei-tungsredaktion [vr.]; -rondbrenger, m.: Zeitungstrager Lm.]; -rondbrengster, vr.: Zeitungstragerin [vr.]; -schrijver, m.: Zei-tungsschreiber [m.]; -tijding, vr.: Zie -bericht; -venter, m.: [ie] Hausirer [m.]mit Zeitungen; -vrouw, vr. (-wijf, o.): Zeitungstragerin [vr.]; -wijk, vr.: [t] Stadttheil [m.] eincs Zeitungstragers.

courantier, m.: 1) Zeitungsschreiber [m.]; 2) Zeitungsverleger [m.]. courtage, vr.: (kph.) Maklerlohn [m.]. cousin [Fr.], m.: Zie koezyn. couteus, bv. n.: kostspielig. couvert, o.: (van een brief:) Kouvert [o.]; (tafelgereedschap:) Besteck [o.];twee 4inees met drie -s: Zwei Binee mit drei Bestecken.

era vat, vr.: Halsbinde [vr.]. crayon, o.: 1) Kreidestift [m.], Zeichen-stift [m.]; 2) Kreidezeichnung [vr.]. creatie, vr.: Schöpfung [vr.]. creatuur, o.: Kreatur [vr.]. credit, o.: (kph.) Kredit [m.]; (in ’t boekhouden:) het debet en -: das Soll und Haben (mrv.: das Sollen und Haben); I -zijde, vr.: Haben [o.], crediteeren, w. b.: kreditiren [ie], crediteur, m.: Gdaubiger [m.]. credunt, mrv. (in het koopmansboek-houden:) Haben.

creëeren, w. b.: kreiren [ie], crepeeren, w. o.: (gem.) krepiren [ie]. Cresus, m.: Krösus [m.].

Creta, o.: (hist.-adk.) Kreta [o.]; Cre-tenser, m.: Kretenser [m.]; Cretensisch, bv. n.: kretensisch; Cretensische, vr.: Kre-tenserin [vr.].

crimineel, bv. n.: kriminell; (in Sam.) Kriminal....

crinoline, vr.: Krinoline [vr.]. crisis, vr.: Krise [vr.].

Crispjjn, m.: Krispin [m.]. critiseeren, w. b.: kritisiren [ie]. Croatië, o.: (adk.) Kroatien [o.]; Cro-aat, m.: Kroate [m.]; Croatisch, bv. n. :kro-atisch; Croatische, vr.: Kroatin [vr.]. crucifix, o.: Krucifix [o.], cubus, m.: Kubus [m.]. cultiveeren, w. b.: kultiviren [ie], cultuur, vr.: Kultur [vr.]. curateele, vr.: Kuratel [vr.]. curator, m.: (i. a. b.) Kurator [m.]. Curie, vr.: Kurie [vr.]. curieus, bv. n.: kurios. curiositeit, vr.: Kuriositat [vr.]. cursief, bv. n.: kursiv; I -letter, vr.: Kursivbuchstabe [m.]; met -letters gedrukt : in Kursivschrift gedruckt. cursus, m.: Kursus [m.]. cycloon, sturm [m.; ü]. cycloop, m.: (fab.) Cyklop [in.], cyclus, m.: Cyklus [m.; mrv.: Cyklen]. cijfer, o.: Ziffer [vr.]. cijferaar, m.: Rechner [m.]. cjjferaarster, vr.: Rechnerin [vr.]. c\jfer-boek, o.: Rechenbuch [o.; ü]; -bord, o.: Rechentafel [vr.]. cijferen, w. o.: rechnen. cjjfer-kunst, vr.: Rechenkunst I-les, vr.: Rechenstunde [vr.]; -letter, vr.: Zahlbuchstabe [m.]; -meester, m.: Rechen-lehrer [m.]; -school, vr.: Rechenschule [vr.]; -schrift, o.: Zifferschrift [vr.]. cijfertje, o.: Zifferchen [o.], cyniek, bv. n.: cynisch, cynismus, o.: Cfynismus [m.], Cynism [m.].

cijns, m.: Zins [m.]. cijnsbaar, bv. n.: zinspflichtig; I-heid, vr.: Zinspflichtigkeit [vr.].

cnns-heifer, m.: Zinsherr [m.]; I -plich-tig, dv. n.: zinspflichtig; -plichtigheid, vr.: Zinspflichtigkeit [vr.]; -recht, o.: Zinsrecht

Cypersch, bv. n.: Cyprisch; -e kat: Cyperkatze [vr.], Cyper Lm.].

Cyprioot, m. en vr.: Cyprier [m.], Cy-prierm Lvr.].

Cyprus, o.: (adk.) Cypern [o.]; Cyprioot en Cypersch: Zie 3 en 5 regels hooger; Cypersche, vr.: Cyprierin [vr.].

czaar, m.: Czar [m.], (der) russische Kaiser.

czarin, vr.: Czarin [vr.], (die) russische Kaiserin.

I».

I>a, vr.: (vrouwennaam:) Alida [vr.]. daad, vr.: That [vr.1; met raad en -: mit Rath [t] und That; op heeter -: auf frischer That; I -werkelijk (-zakelijk), bv. n.: thatsachlich; -zaak, vr.: Thatsache Tvt.].

Daaf, m.: David [in.], daagje, o.: (fam.) Tag [m.]; het is ig - geleden: es ist schon lange, daags, bw.: 1) jeden Tag, taglich; driemaal -: taglich dreimal; ruim drie uren -: taglich mehr als drei Stunden; 2) den Tag; - te voren: den Tag vorher, den Tag zuvor; - daarna (- daarop): den Tag darauf.

daagse* h. bv. n.: alltaglich. daagster, vr.: Auffordernde [vr.]. daalder, m.: (mtw.) Thaler [m.J. daaldersplaats, vr.: (fig. fam.) (der) sehr gute Platz [a].

Daain, m.: Adam [m.].

[Daan, m.: Daniël [m.].

Idaan, vr. mrv.: (dk.) Thaten. daar, bw.: da, dort; hier of-:hicroder •da, hier oder dort, (= ergens:) irgendwo; hier en -: hier und da; - en -: da und da. -, vgw.: da, weil, indem. daar-aan, bw.: daran; tot - aan toe: bis dahin (dat is nu tot - aan toe: spr.: das lassen wir nur dahingestellt sein); I -achter, bw.: 1) dahinter, 2) da hinten; -beneden, bw.: 1) darunter, drunter, 2) da unten, dadrunten; -beneffens (-benevens), bw.: daneben, überdies, obendrein; -binnen, bw.: (zijnde:) dadrinnen. (gaande:) dahinein; -boven, bw.: da oben, dadroben, (fig.) darüber; -buiten, bw.: draussen, da-draussen (dat is - buiten: das ist nicht darin mit begriffen; ik wil - buiten blijven: ich will nichts damit zu schaffen ha-ben; laat mij - buiten: mische mich nicht darein); -bij, bw.: 1) dabei, 2) dazu; -door, bw.: dadurch; -doorheen, bw.: dahindurch; -enboven, bw^: überdies, ausserdem, obendrein; -entegen, bw.: dagegen, hingegen; -gelaten, v. dw.: ungerechnet; -heen, bw.: dahin, (als tegenstelling:) dorthin;-in, bw.: (rust:) darin, drin, (beweging:) darein, drein, (ook:) hinein; -langs, bw.: da ent-lang, (fig.) vorüber; -laten, w. b.: dahin gestellt lassen [onr.]; -mede (-mee), bw.: damit; -na, bw.: danach,nachher;-naar,bw.: danach, darnach; -naartoe, bw.: dahin; -naast, bw.: daneben, nebenan; -om, bw. en vgw.: (i. a. b.) darum; -omstreeks, bw.: 1) da herum, da in der Gegend, 2) da ungefahr, ungefahr da, 3) etwas mehr oderweniger, ungefahr so; -omtrent, bw.: darüber, davon (Zie overigens-omstreeks);-onder, bw.: darunter; -op, bw.: darauf; -over,bw.:

1)    darüber, 2) darüben, drüben, 3) da gegenüber, 4) davon; -overheen, bw.: 1) darüber,

2)    da hinüber, 3) darüber hinaus; -stellen, w. b.: zu Stande bringen [onr.], errichten {NB. Het Duitsche woord „darstellen”

me-

beduidt heel iets anders); -steller, m.: Er-richter [m.]; -stelling-, vr.: Errichtung [vr.]; -tegen, bw.: dagegen, dawider; -tegenover, bw.: da gegenüber; -toe, bw.: dazu; -tus-, bw.: dazwischen; -uit, bw.: daraus; -van, bw.: davon, (fig.) daraus; -voor, bw.: 1) dafür, 2) davor, 3} dazu. daas, vr.: (ins.) Pierdefliege [vr.],Breinse

schen

[vr.].

Daatje, o.': Zie Da.

dadel, vr.: Dattel [vr.]; I in Sam.:Dat-

tel

I dadelijk,

lich, gleien.

[dadelijk, bv. n.: 1) augenblicklich, unverzüglich; 2) thatlich; I -heid, vr.: (das) Augenblickliche, (das) Unverzügliche, 2) Thatlichkeit [vr.]; I -heden, vr. mrv.: Thatlichkeiten [vr. mrv.]. dader, m.: Thater [m.]. daderes, vr.: Thaterin [vr.]. dading;, vr.: (rcht.) Kompromiss [o. en m.], (der) schiedsrichterliche Yergleich. Idag, vr.: Zie dagge, jdag. m.: Tag [m.]; de - des Heer en: (kkl.) der Tag des Herrn; de jongste -: (theo.) das jüngste Gericht; den godgan-schen - (4e nmv.j: den lieben langen Tag, den ganzen gescnlagenen Tag; - ennacht: Tag und Nacht; jaar en -: Jahr und Tag; bij - (bij den -): bei Tage; - aan - (- voor -): Tag für Tag; alle -: alle Tage; eiken -: jeden Tag; op zekeren -: eines Tages; om den anderen -: einen Tag um den an-dern; een van deze -en: (verleden:) dieser Tagen, in diesen Tagen, (toekomend:) nachster Tage; goeden - zeggen: güten Tag sagen; goede -en hebben: (fig.) gute Tage haben; een gat in den-slapen: (fam.) bis an den hellen lichten Tag schlafen [onr.]: voor - en voor dauw; (spr.)

Thau [T] und Tag; het aanbreken (het krieken) van den -: der Tagesanbruch; bij den - leven: (fig.) von der Hand in den Mund leb en; op den ouden -: (fig.) im Alter; op mijnen ouden -: in rneinen alten Tagen; iets aan den - leggen: etwas an den Tag legen; iets aan den dag brengen: etwas an den Tag bringen [onr.]; iets voor den - brengen: etwas zum Yorschein bringen [onr.]; voor den - komen: zum Yorschein kommen [onr.]. Zie mrv. dagen.

dagblad, o.: Zeitung [vr.]; I-artikel, o.: Zeitungsartikel [m.]; -lezer, m.: Zeitungs-leser [m.]; -pers, vr.: Tagespresse [vr.]; -schrijver, m.: Zeitungsschreiber [m.], Journalist [m.].

dagblind, bv. n.: tagblind; I -heid, vr.: Tagbhndheit [vr.].

dag-bloem, vr.: Tagblume [vr.]; 1 -boek, o.: Tagebuch [o.; ü], Journal [o.]; -cirkel, m.: (str.) Tagekreis [m.], Tagezirkel [m.]; -dief, m.: Tagedieb [m.]; -dienst, m.:Tage-dienst [m.]; -dieven, w. o.: tagedieben; -dieverij, vr.: Tagedieberei [vr.].

bw.: sogleich, augenbliek-

vor

dagelijks, bw.: taglich. dageUjksch, bv. n.: taglich; (fam.) alltaglich; een - gezicht; ein Alltagsge-sicht [o.]; ons - brood: unser tagliches Brod. Idagen, w. o.: tagen, dammern, grau-(fig.) dammern, erwachen. I -, w. b.: auffordern; (rcht.) vorladen [onr.]. Idagen, m. mrv.: Tage; alle - hebben geen avond: (spr.) es ist noch nicht Tage Abend; acht - geleden: vor acht Tagen ; heden over acht -: heute über acht Tage; veertien-: vierzehn Tage; in onze -: in unsern Tagen; vóór de - der Richteren: vor den Tagen der Richter; zijne - slijten: seine Tage verleben; I-tal, o.: der Tage Zahl [vr.]. Zie enk. dag. dag-en-nacht-evening, vr.: Tag-Nachtgleiche (of kortweg: Nachtglei-

en:

nog

aller

de

-SC

o.:

en

mas

dak, o.: Dach [o.; a]; onder - zijn: un-ter Dach sein; onder - brengen: unter Dach bringen [onr.]; met iem. onder één - wonen: mit Einem unter Einem Dache wohnen; iemand op ziju - zitten: (spr.) Einem auf dem Dache sitzen [onr.], Einen plagen (placken, qualen); zeer veel op zijn - hebben: (fig.) sehr viel auf dem Halse haben; er is - op huis: (spr.) es

dam

Keuchen

und-che) [vr.].

dager, m.: Aufforderer [m.]. dageraad, m.: [t] Morgenröthe [vr.]; - des levens: (dk.) die Blüthezeit [t] des Lebens.

dagge, vr.: 1) Dolch [m.]; 2) (zeew.) (das) Endchen Tau (zur Abstrafung der Matrosen).

dag-geld, o.: Tagelohn [m.]; I -gelder, m.: Tagelöhner [m.], Lohnarbeiter [m.]; -huur, vr.: Tagelohn [m.].

daging, vr.: 1) Aufforderung [vr.]; 2) (das) Heranrücken.

dag-licht, o.: Tageslicht [o.] (aan het -licht komen: ans Tageslicht kommen [onr.]; geen -licht kunnen velen: das Licht scheuen müssen [onr.]); I -loon, o.: Tagelohn [m.]; -looner, m.: Tagelöhner [m.]; -marsch, m.: Tagemarsch [m.; a]; -orde, vr.: Tages-ordnung [vr.]; -order, vr.: (mil.) Tagesbe-fehl Lm.], Tagesordre [vr.]; -register, o.: Tageregister [o.], Tagebuch [o.; ii]; -reis, vr.: Tagereise [vr.]; -ronde, vr.: (mil.) Tag-runde [vr.]; -scholier, m. en vr.: Tagschü-ler [m.], Tagschülerin [vr.]; -school, vr.: Tagschule [vr.]; -schuw, bv. n.:lichtscheu;

hoone, vr.: (pik.) Tagschöne [vr.];-taak vr.: Tagewerk [o.]; -teekenen, w. b. datiren [ie]; -teekeniug. vr.: Zie datum; -toorts, vr.: (dk.) Tagesfackel [vr.]. daguerrotype, vr.: 1) Lichtzeichen-chine [vr.]; 2) Daguerreotyp [o.], Licht-bild [o.].

daguerrotypeeren, w. b.: daguer-reotypiren [ie], mit Hülfe einer Lichtzei-chen-maschine abbilden.

dag-uil, m.:(vog.) Tageule [vr.]; I -vaarden, w. b.: vorladen [onr.], vor Gericht laden [onr.]; -vaarding, vr.: Yorladung [vr.], Citation [vr.]; -vaart, vr.: (hist.) Yersamm-lung [vr.] der Abgeordneten; -verhaal, o.: Tagebuch [o.; ü]; -vlieg, vr.:(ins.)Eintags-fliege [vr.]; -werk, o.: Tagewerk, [o.] (ik zou er wel - werk van willen hebben: ich möchte gern tagtaglich solche Arbeit ha-ben); -wijzer, m.: Tageweiser [m.].

dahlia, vr.: (pik.) Dahlie [vr.J, Geor-gine [vr.].

giebt hier Ohren welche lauschen; iets van de -en verkondigen: (fig.) etwas auf den Dachern predigen; I -dicht. bv. n.: dachdicht; -drop (-drup), m.: Dachtraufe [vr.]; -goot, vr.: Dachrinne [vr.].

dakje, o.: Dachelchen [o.], Dachlein [o.]; dat ging van een leien -: (fig.) das ging wie geschmiert.

(lak-pan, Èvr.: Dachziegel' [m.]; l-spar, vr.: Dachsparren [m.]; -stoel, m.: Dach-stuhl [m.; ü]; -stroo, o.: Dachstroh [o.]; -venster, o.: Dachfenster [o.];-vorst, vr.: Dachfirst [mj; -werk, o.: Dachwerk [o.].

dal,    o.: Thai [o.; a]; over berg en -: über Berg und Thai; I -bewoner,m.: Thal-bewohner [m.].

dalen, w. o.: sinken [onr.]. dalgrond, m.: Thalgrund [m.; ü], daling, vr.: (i. a. b.) Sinken [o.]; op -speculeeren: (kph.) auf das Sinken der Staatspapiere spekuliren [.ie], dalletje, o.: Thalchen [o.], dal-nimf, vr.: (fab.) Thalnymphe [vr.];

I -streek, vr.: Thalgegend [vr.]; -stroom, m.: Thalfluss [m.; ü]; -waarts, bw.: thal-warts; -weg, m.: Thalweg [m.].

dam,    m.: Damm [m.; al; een - opwerpen tegen eenigerlei gevaar: (fig.) irgend-einer Gefahr einen Damm entgegenset-zen; het hek is van den -: (fig.) der Zaun ist vom Damm; als het hek van den - is, loopen de koeien de wei uit: (spr.) wenn die Katze fort is, so tanzen die Mause.

I -, vr.: (sph) aufgedamte Dame [vr.]; -halen: zur Dame gehen [onr.], in die Dame kommen [onr.]; - spelen: Dame spielen.

Damasceener, bv. n.: damascirt [ie];

I -kling, vr.: damascener Sabel [vr.].

damasceerder, m.: [ie] Damascirer [m.].

damasceeren, w. b.: damasciren [ie], damast, o.: Damast [m.]. damasten, bv. n.: damasten, damast-bloem, vr.: (pik.) weisse Levkoje [vr.]; I-fabriek, vr.:Damastfabrik [vr.]; -linnen, o.: Damastleinwand [vr.]; -pruim, vr.: (plk.jl Damascenerpflaume [vr.]; -staal, o.: Damascenerstahl [o.]; -wever, m.: Damastweber [m.]; -weverij, vr.: Damastweberei [vr.]. dambord, o.: Damenbrett [o.], dame, vr.: Dame [vr.]. dames, vr. mrv.: Damen [vr. mrv.1;

I -kleedermaakster. vr.: Kleidermacherin [vr.] für Damen. dametje, o.: Damchen [o.], damhert, o.: (drk.) Damhirsch [m.], Damhirschkuh [vr.; ü]. dammen, w. o.: (spl.) Dame spielen. dammer, m.: Damenspieler [m.1. damp, m.: Dampf [m.], Dunst [m.],Ne-bel [m.]; I -bad, o.: Dampfbad [o.; al.

dampen, w. o.: dampten; (fig.) stark rauchen, paffen.

damper, m.: Paffer [m.], (der) starke Raucher.

pig, bv. n.: nebelig; (vea.) keu-chend, kurzathmi^ [t]; I -heid, vr.: nebe-lige Beschaffenheit [vr.], (vea.)

[o.], [t] Kurzathmigkeit [vr.]. damping, vr.: Dampfen [o.], damp-kring, m.: Dunstkreis [m.], Atmospnare [vr.1; I -kringslucht, vr.: at-mospharische Luft [vr.].

ausser

zeker

dam-scliü f, vr.: (spl.) Damenstem [m.]; l-spel, o.: Damenspiel [o.];-speler,m.:Da-menspieler [m.]. •

damster, vr.: Damenspielerin [vr.]. dan, bw.: IJ dann; nu en dann und wann; 2) nu dit. - dal: bald dies, bald das ; nu eens vriéndelijk, - weer bokkig: bald freundlich, bald zurückstossend. I -, vgw.: 1) denn; wat wilt gij -: was wollen Sie demi?; hoe heet hij wie heisst er denu?; is het - al zoo laat: ist es denn schon so spat?; 2) (doch, maar:) aber; ik zou hem kunnen ontmaskeren, -, ik zwijg liever: ich würde ihn entlarven können, aber, ich schweige lieber; 3) (of:) oder; ik weet niet of ik spreken, - wel zwijgen moet: ich weiss nicht ob ich sprechen oder schweigen muss; 4) (uitgenomen,behalve:) ausser; nergens - hier: nirgends hier; hij wedt nooit, - wanneer hij van zijne zaak is: er wettet nie, ausser wenn er seiner Sache gewiss ist; 5) (na een vergrootenden trap:) als; niemand is rijker - ik ben: Niemand ist reicher als ; grooter - een ei: grösser als ein Ei; armer - Job: armer als Hiob. dandy, in.: Stutzer [in.], danig, bw.: sehr.

dank, m,: Dank [m.]; stank voor -: (spr.1 Stank für Dank; tegen wil en -:wi-der (meinen, seinen u. s. w.) willen; I -adres, o.: Dankadresse [vr.]; -altaar, o.: Dankal-tar [m.].

dankbaar, bv. n.: dankbar; I -heid, vr.: Dankbarkeit [vr.].

dankbetuiging, vr.: Dankbezeugung [vr.].

danken, w. o.: danken, dankenswaard, bv. n.: dankens-werth [t].

dank-feest, o.: Dankfest [o.]; I-gebed, o.: Dankgebet [o.]; -gevoel, o.: Dankge-fühl [o.J; -lied, o.: Danklied [o.]; -offer,o.: Dankopfer [o.]; -zegging, vr.:Danksagung [vr.].

dans, m.: Tanz [m.; aj; ten - leiden: zum Tanz führen; aan den - komen: den Tanz anfangen [onr.], (fig.) handgemein werden [onr.]; eenen - dansen: einen Tanz tanzen; den - ontspringen: (fig.)demTanz (d. h. der drohenden Gefahr) entspringen [onr.]; geen pijp, geen -: (spr.) ohne Geld hat man nichts, (of:) umsonst ist der Tod.

dansen, w. o. en b.: tanzen; ik heb hoegenaamd geen trek (geen lust) om te -: mir ist gar nicht tanzerlich zu Muthe [t]; in (op) de maat -: im Takt tanzen; op de koord -: auf dem Seil tanzen; als de kalveren op het ijs -: (spr.) wenn die Katze ein Ei legt und die Bücklinge lammen; naar eens anders pijpen -: (spr.) nach eines Andern Pfeife tanzen; toen gingen (toen kwamen) de poppen aan het -: (fam.) da ging’s los. danser, m.: Tanzer [m.]. danseres, vr.: Tanzerin [vr.1. l>antzig, o.: (adk.) Danzig [o.]; Dant-ziger, m.: Danziger (als bv. n.: danziger); Dantzigsche, vr.: Danzigerin [vr.|.

dapper, bv. n.: tapfer; I -heid, vr.: Tapferkeit [vr.].

darm, m.: (ontl.) Darm [m.; a]; blinde -: Blinddarm [m.; a]; endel - (rechte-), m.: Mastdarm [m.; a]; dikke -: Dickdarm lm.; a]; dunne - :Dünn darm [m.; a]; 1 -kronke-

¥ iü m iip i itips i ül i grif ft * m Sfe i Ü iïï! k l ö kl

•éïrfiilii !!

⁵ ? Ji i ^ f üii 11 f m M

i    in ii mm si ïi

a. f s

UJïii I n 51 lift! *4

'5-2Ju,» lilJ    d5«ë!

Cöil¹ fll !ii I tëli* if§

j ^'S,e,e*£-W'e'e,l E

I af: f?sin?

ver-

[ie].

vr.:

••Ml.

vr.:

del>ent, (in het koopmans-boekhou-■den:) Sollen.

debet, bv. n.: schuldig-; (in het boekhouden:) Soll; - zijn aan iets: Schuld sein an etwas; - zijn aan iemand: Einem schulden. I -, o.: Debet [o.]. Zie credit, debiet, o.: Debit [m.], Absatz [m.]. debitant, m. en vr.: Yerkaufer (vr.: Yerkauferin) iin Kleinen, debiteeren, w. b.: 1) (koopwaar:) kaufen; (fig. fam.) an den Mann bringen Jonr.j; 2) (iemand, in het koopmansboek:) debitiren [ie]; gedebiteerd: debitirt [ie], debiteur, m.: Schuldner [m.]. debitrice, vr.: Schuldnerin [vr.]. debutant, m. en vr.: Debütant [m.], Debütantin [vr.].

debuteeren, w. o.: debütiren [ie],zum ersten Male auftreten [onr.].

debuut, o.: Debüt [m. en o.],(der) erste Auftritt.

decampeeren, w. o.: dekampiren[ie], sich aus dein Stauo machen. decatiseeren, w. b.: dekatiren [ie]. December, m.: December [m.]. decemvir, m.: (hist.) Decemvir [m.], Zehner [m.].

decemviraat, o.: Decemvirat [o.], Zehnerherrschaft [vr.].

decharge, vr.: Entladung [vr.], Ent-lastung [vr.]; (kpv.) Löschung [vr.]; (mild Losbrennen [o.]; I getuigen a -: (rcht.) Entlastungszeugen [m. mrv.]. dechiffreeren, w. b.: entziffern. decideeren, w. b.: entscheiden [onr.]. ] -(zich), w. w.: sich entschliessen [onr.].

decimaal, bv. n.: decimal. Zie bv. n. tiendeelig.

decimeeren, w. b.: decimiren [ie], decisie, vr.: 1) Entscheidung [vr.]; 2) Entschluss [m.; ü].

decisief, bv. n.:    1) entschieden;

2) schliesslich.

declamatie, vr.: Deklamation [vr.]. declamator, m.: Deklamator [m.]. declameeren, w. o. en b.: deklami-ren [ie].

declaratie, vr.: 1) Deklaration [vr.], Erklarung [vr.];    2)    [t] Heirathsantrag

[m.; a].

declareereu, w. b.: deklariren [ie]. >i - (zich), w. w.: 1) sich erklaren; 2) seinen Heirathsantrag [t] machen.

declinatie, vr.: (afwijking:) Abwei-chung [vr.]; (tik., verbuiging:) Beugung [vr.], Deklination [vr.].

declineeren, w. o.: abweichen [onr.].

I -, w. b.: abweisen [onr.]; (tik.) beugen, dekliniren [ie]. I - (zich), w. w.: sichernie-drigen, sich blamiren [ie], decoct, o.: Absud [m.], Dekoktum [o.], decontenanceeren, w. b.: ausser Fassung bringen [onr.]. decorateur, m.: Bühnenmaler [m.]. decoratie, vr.: (i. a. b.) Dekoration fvr.].

decoratief, o.: Dekoration [vr.]. decoreeren, w. b.: (i. a. b.) dekoriren

decorum, o.: Dekorum [o.]; het - in sacht nemen: das Dekorum (den Wohl-anstand) beobachten.

decreet, o.: Dekret [o.], decreteeren, w. b.: dekretiren [ie]. Dedalus, m.: (hist.) Dadalus [m.].

deductie, vr.: Deduktion [vr.].

Ideeg, o.: Teig [m.]; het - kneden: den Teig kneten; dat is een koekje van uw eigen -: (fig. fam.) das ïst aus Ihrer eigenen Fabrik.

Ideeg, vr.: 1) Nutzen; 2) Yergnügen [o.]: daar kan hij - van hebben: (iron.) daran kann er Freude erleben. deegaclitig, bv. n.: teigicht; I -heid, (das) Teigichte. deegbal, m.: (om ganzen te mesten:) Nudel Lvr.].

Ideel, o.: [T] Theil [m.]; ten -e: zum Theil [T]; ten - vallen: zu Theil [T] werden [onr.]. I -, vr.: (plank:) Diele [vr.], Diel [o.]; (vloer:) Diele [vr.], Fussboden [m.]; (dorschvloer:) Tenne [vr.], Dreschtenne [vr.].

deelachtig, bv. n.: 1) [t] theilhaft (iets -achtig worden: einer Sache [t] theilhaft werden [onr.]), 2) zum Theilen [T] geneigt; I -heid, vr.: 1) [Tj Theilhaftigkeit [vr], 2) Geneigtheit [vr.] zum Theilen [T].

deelbaar, bv. n.: theilbar [t]; I -heid, vr. [T] Theilbarkeit [vr.].

deeler, m.: [t] Theiler [ih.]; (rek.) Di-visor [m.], [t] Theiler [m.].

deel-genoot, m. en vr.: (*) Theilge-nosse [m.], Theilgenossin [vr.]; I -genootschap, o.: Theilgenossenschaft [vr.]; -hebber, m.: Antheilhaber [m.]; -hebberschap, o.: Titel [m.] eines Antheilhabers.

deeling* vr.: Theilung [vr.]; (rek.) Di-vision [vr.], Theilung [vr.].

deel-nemen, w. o.: Antheil nehmen [onr.] (- aan, - in: an); I -nemend, bv. n.: theilnehmend; -nemer, rn.: Theilnehmer [m.]; -neming, vr.: (i. a. b.) Theilnahme [vr,].

deels, bw.: theils. deelster, vr.: Theilerin [vr.]. deel-tal, o.: (rek.) Dividend [m.]; I-tee-ken, o.: (tik.) Theilungszeichen [o.]; -woord, o.: (tik.) Mittelwort [o.; ö], Particip [o.].

deeleu, w. b.: theilen [t]; - in: (fig.) Antheil [t] nehmen [onr.] deemoed, m.: (* Demuth [vr.]. deemoedig, bv. n.: demüthig; I -heid, Demüthigkeit [vr.], Demuth lvr.]. deemoedigeu, w. b. demüthigen. deemoediging, vr.: Demüthigung [vr.]. deen, m.: (pop.) Zie neetoor; I Deen, Deensch en Deensche: Zie in Denemarken.

deerlijk, bv. n.: jammerlich. deern (deerne), vr.: Dirne [vr.], Madchen [o].

deernis, vr.: Mitleid [o.], Mitleiden [o.]; I -waardig, bv. n.: mitleidenswürdig, (fig.) erbarmlich; -waardigheid, vr.: Mitlei-denswürdigkeit [vr.], (fig.) Erbarmlichkeit [vr.]; -wekkend, bv. n.: Mitleid erregend; -wekkendheid, vr.: (das) Mitleiderregende.

deerntje, o.: Dirnchen [o.], Madchen [o.], Madel [o.], deesem, m.: Sauerteig [m.]. deesemen, w. b.: sauern.

I defect, bv. n.: defekt; -e bladen, o. mrv.: (typ.) Defektbogen [m. mrv.]; | -heid, vr.: (das) Defektsein.

Idefect, o.: Defekt [o.], defensie, vr.: [t] Yertheidigung [vr.]; linie van -: [t] Yertheidigungslinie [vr.J.

(*) Overal [T] of [t].

defensief, bv. n.: vertheidigend [t]; een - en offensief verbond: (stk.) ein Schutz-und [s] Trutzbündniss [o.], deficit, o.: Deficit [o.], defileeren, w. o.: defiliren [ie], definitie, vr.: Definition [vr.], Erkla-rung [vr.].

definitief, bv. n.: deflnitiv. deformiteit, vr.: Deformitat] [vr.], Missgestalt [vr.'J.

deftig, bv. n. en bw.: vornehm; aan iemand - de waarheid zeggen: (fig. fam.) Einem tüchtig seine Meinung sagen; I - heid, vr.: Yornehmheit [vr.], (fig.) Staat [m.], Prunk [m.].

Yer-

o.:

[o]

ZOU

van

degel, m.: (typ.) Riegel [m.]. degelijk, bv. n.: solid (bw.: 1. tüchtig ; 2. wirklich); I -heid, vr.: Soliditat [vr.].

degen, m.: Degen [m.]; iemand op den - eischen: Einen auf den Degen her-ausfordern; een duel op den - hebben: sich auf den Degen schlagen [onr.]; iemand aan den - rijgen: (fig.) Einen mit dem Degen durchbohren.

degene, vnw.: derjenige, diejenige, dasjenige [enk.].

degenen, vnw. mrv.: diejenigen. degen-gevest, o.: Degengefass [o.]; I -gordel, m.: Degengurt [m.] ; -knop, in. Degenknopf [m.; ö.]; -koppel, m.: Degenkoppel [vr.], Degengehenk: [o.];-kwast, m.: Degenquast [vr.]; -schcede, vr.: Degen-scheide [vr.]; -steek, m.: Degenstich Lm.]; -stok, m.: Stockdegen fm.]; -stoot, m.: Degenstoss [m.; ö]; -visch, m.: Degenfisch [m.J, Schwertfisch [m.]; -vormig, bv. n.: degenförmig; -vormigheid, vr.: Degenför-migkeit [vr.].

degradatie, vr.: Degradation [vr.]. degradeeren, w. b.: degradiren Lie]. dégoutant, bv. n.: widerlich. deinen, w. onpers.: (mistig zijn :) nebeln; (van de zee:) wogen, wallen.

deining, vr.: 1) Deinung [vr.]; er gaat veel -: das Meer ist sehrunruhig; 2)Bran-dung [vr.], Wellenbruch [m.] gegen das Ufer.

deinzen, w. o.: zurückweichen [onr.]. deinzing, vr.: 1) Zurückweichen [o.]; 2) Brandung [vr.] des Meeres. deïsmus, o.: Deismus [m.], Deism [m.]. deïst, m.: Deist [m.]. deïsterlj, vr.: Deisterei [vr.]. deïstisch, bv. n.: deïstisch, dejeunee, o. (Fr.: déjeuner): Frühstück [o.]; - a la fourchette:Gabelfrühstück [o.], dejeuneeren, w. o.: frühstücken. dek, o.: Decke [vr.]; (scheeps-:) deck [o.]; I -balk, m.: Deckbalken [m.]; -bed, o.: Deckbett [o.]; -blad, o.: Deck-blatt [o.; aj; -bord, o.: (bwk.) Dachstuhl-fette [vr].

Ideken, vr.: Decke [vr.], Bettdecke [vr.]; onder één - liggen: (spr.)unter Einer Decke liegen [onr.], von Einem Schlage

sein.

Ideken, m.: Dekan [m.]; vrouw van den -: Dekanissin [vr.]; I -schap, Dekanat [o.].

dekentje, o.: Deckchen [o.], Decklein

dekhengst, m,: Zuchthengst [m.]. dekken, w. b.: (i. a. b.) decken. dekker, m.: Decker [m.J; (inz.) Dach-decker [m.].

dekking, vr.: (i. a. b.) Deckung [vr.]. dek-kleed, o.: Decke [vr.]; | -lei, vr.:: Dachschieferplatte [vr.] (-lei, o.: Dachschie-fer [m.]); -lood, o.: Deckblei [o.l; -mantel,,

m.: Deckmantel [m.; a] (ook fig.); -pan, yr.: Dachziegel [m.]; -plank, vr.: Deck-planke [vr.]; -riet, o.:Dachrohr [o.]; -schild, o.: (ins.) Flügeldecke [vr.1, Deckschild [o.]. Ideksel, o.: Deckel [m.]; er is geen pot scheef of er past een - op: (spr.) jeder Topf findet seinen Deckel; I -mand, vr.: Deckelkorb [m.; ö]; -vormig, bv. n.: dec-kelförmig.

Ideksel, tsw.: 1) (met „wat” er vóór:> was Teufel!, was zum Teufel!; 2)(met„ten er vóór:) Zie deksels.

deksels, tsw.: der Henker!, der Teufel!, Donnerwettör!

dekselscli, bv. n.: (pop.) verteufelt. dekseltje, o.: Deckelchen [o.], dek-steen, m.: Deckstein [m.]; I-stroo, o: Dachstroh; -stuk, o.: Deckstück [o.] ;. -verf, vr.: Grundfarbe [vr.]; -werk, o.: Deckwerk [o.]; -zeil, o.: 1) Decksegel [o.], Zeltdach [o.; a], 2) Segeltuchdecke [vr.]-, -zode, vr.: Deckrasen [m.].

del, vr.: Niederung [vr.]. I -, o.: Schlumpe [vr.]. Schlampe [vr.].

delahreeren, w. b.: delabrirt [ie] machen.

delegeeren, w. b.: delegiren [ie], delfster, vr.: Graberin [vr.]. delfstof, vr.: Mineral [o.; -ralien]. delfstolfeiyk, bv. n.: mineralisch. delfstoffen, vr. mrv.: Mineralien [o. mrv.]; I -leer, vr.: Mineralogie [vr.]; -rijk, o.: Mineralreich [o.], delfijn, m.: Zie dolfijn, delgen, w. b.: tilgen. delging, vr.: Tilgung [vr.]. deliberatie, vr.: Deliberation [vr.]y [t] Berathschlagung [vr.],Ueberlegung [vr.].

delibereeren, w. o.: deliberiren [ie], [t] berathschlagen [onr.], überlegen. delicaat, bv. n.: delikat. delicatesse, vr.: Delikatesse [vr.]. delice, vr.: Ergötzung [vr.J, Wonne [vr.].

deliciens, bv. n.: köstlich, vortrefflich. delinquent, m. en vr.: Delinquent [m. |, Delinquentin [vr. |,Uebertreter [m.],Ueber-treterm [vr.], (der, die) Schuldige.

delireeren, w. o.: phantasiren [ie], irre reden.

delirium, o.: Delirium [o.], Wahnsinn [m.]; - tremens: Sauferwahnsinn [m.]. delling, vr.: Zie vr. del. delta, vr.: (adk.) Delta [o.]; de -den Nijl: das Nildelta; I -vormig, bv. n.: deltaförmig; -vorming, vr.: Deltabildung [vr.].

deluw, bv. n.: bleich, blass. delven, w. b.: graben [onr.]; het onderspit -: (spr.) unterliegen [onr.], den Kürzern ziehen [onr.]. delver, m.: Graber [m.]. del ving, vr.: Graben |o.]; de-van het onderspit: (fig.) das Unterliegen. demagogie, vr.: Demagogie [vr.]. demagogisch, bv. n.: demagogisch, demagoog, m.: Demagog [m.|. demanteleeren, w. b.: (vest.) ent-manteln.

demarcatie, vr.: Demafkation [vr.];

I -lijn, vr.: Demarkationslinie [vr.].

demarche, yr.: Schritt [m.]; -s maken (-s doen): Schritte thun [onr.].

bv. n.: tannenhölzern, tannen; -rups, vr.: (ins.) Tannenraupe [yr.]; -woud, o.: Tannen wald Lm-', al.

denne-naalden, vr. mrv.: Tannen-nadeln [vr. mry.]; I -tak, m.: Tannenzweig

demasqueeren, w. b.: demaskiren [ie], entlaryen; gedemasqueerd, y. dw.: demas-kirt [ie].

dementi, o.: Dementi [o.]; iemand een Lm.1.

- geven: Einen Lügen stralen.    Denp, m.: Dionysius.

demissie, vr.: Entlassung Lvr.].    departement, o. Departement [o.],

democraat, m.: Demokrat [m.].    departementaal, bv. n.: Departe-

democratie. vr.: Demokratie [vr.].    mental.

democratisch, bv. n.: demokratisch. depêche, vr.: Depesche [vr.]; telegra-I>emocritus, m.: (hist.) Demokrit Lm.]. fische -: Telegramm Lo.]. demolitie, vr.: Nicderreissung Lvr.], deplorabel, bv.n.:bedauernswerth[t]. Schleifung Lvr.].    deployeeren, w. o.: (mil.) sich ent-

demonstratie, vr.: Demonstration    falten.

[vr.].    deponeeren, w. b.: deponiren [ie],

demonstreeren, w. b.: demonstri-    niederlegen.

ren [ie], darthun Lonr.], beweisen Lonr.]. deportatie, vr.: Deportation [vr.].

-, w. o.: eine Demonstration machen.    deporteeren. w. b.: deportiren [ie],

demoralisatie, vr.: Demoralisation depositaris, m.: Depositar [m.].

[vr.], Entsittlichung [vr.].    depositobank, vr.: (kph.) Deposito-

depot, o.: (kph.) Niederlage [vr.]; (hg.) Verwahrung [vr.], Verwahr [in.]; (mil.) Depot [o.].

depreciëeren, w. b.: herabsetzen. deputatie, vr.: Deputation, [vr.1. deputeercn, w. b.: deputiren [ie], der, verbogen lidwoord: 1) (vr. enk. 2e nmw. en 3e nmv.) der; 2) (mrv. 2e nmv. m., vr. en o.) der.

derailleeren, w. o.: aus den Schienen kommen [onr.]; (tig.) Unsinn schwatzen.

derangeeren, w. b.: derangiren [ie]; (tig.) storen.

derde, bv. n.: dritte; voor de - maal: zum dritten Male; ten -, bw.: drittens. I -, m. en vr.: (der, die) Dritte. I -, o.: [t] Drit-theil [o.], Drittel Lo.]; (in ’t kaartspel:)

demoraliseeren, w. b.: demoralisi- bank [vr.; a]. ren [ie], entsittlichen.

dempen, w. b.: (klank en al wat klank geeft:) dampfen; (oproer, hartstochten:) dampten, bezwingen [onr.], unterdrücken;

(grachten, putten, enz.:) verschütten, mit Schutt (Sand, Erde u. s. w.) voll werfen [onr.]; den put - als het kalf verdronken is: (spr.) den Brunnen decken wenn das Kind hineingefallen ist.

demper, m.: (van onlusten, enz.:) Be-zwinger [m.]; (van putten enz.:) Yollwer-fer [m.]; (aan muziek-instrumenten:) Dam-pfer [m.].

deinpig, bv. n.: (vea.) kurzathmig [t], keuehend; I -heid, vr.: Keuchen [o.].

demping', vr.: 1) Bezwmgung [vr.];

Terz [vr.].

derdehalf, tw.: dritthalb. derdendaagsch, bv. n.: dreitagig. deren, w. b.: 1) schaden [4]; 2) fehlen [3]; 3) Kummer machen [3], kümmern [4]; wat een rnensch niet weet, deert hem niet: (spr.) was ich nicht weiss, macht micli nicht ,heiss.    *

derfster, vr.: (die) Entbehrende. dergelyk, vnw.: dergleich, derartig, solch; iets -s: Dergleichen, etwas Derarti-ges; en -en: und dergleichen.

denk-beeld, o.: 1) Begriff [m.], Idee derhalve, vgw.: deshalb, daru [yr.], 2) Ansicht [vr.], Meinung [vr.]; I-beel-    Derk, m.: (mansnaam:) Dietrich [m.].

dig, bv. n.: imaginar; -beeldigheid, vr.:    dermate, bw.: dermassen, in demMas-

(das) Imaginare.    se, so sehr.

denkelyk, bv. n. en bw.: wahrschein- derrie, vr.: Moorerde [vr.]; I -achtig, lich.    bv. n.: 1) moorig, 2) mooricht.

denken, w. o.: denken [onr.]; bij zich dertien, tw.: dreizehn; zij zelven -: bei sich denken [onr.], vor sich hun -en: es waren ihrer dreizehn. denken [onr.].    dertiende, bv. n.: dreizehnte. I -, o.:

denker, m.: Denker [m.].    Dreizehntel [o.].

denk-kracht, vr. (-vermogen, o.):    dertiendehalf, bv. n.: zwölf und ein

Denkkraft [vr.], Denkvermogen [o.]; I-wijs halber (vr.: eine halbe; o.: ein halbes), (-wijze), vr.: Denkweise Lvr.], Denkart | - (dertiendhalf), m.: (hist.-mtw.) (der) [vr.].    vierte Theil [TJ eines hollandischen

denne-bast, m.: Tannenrinde [vr.]; Reichsthalers.

J -boom, m.: Tanne Lvr.], Tannenbaum dertien-jarig, bv. n.: dreizehnjahrig; [m.; a].    I-maal, bw.: dreizehnmal; -tal, o.: Zahl[vr.]

(dennen, bv. n.: tannen, von Tannen- von dreizehn. holz.    dertiende, o.: (hist.-mtw.) (der) vierte

Idennen, m. mrv.: (pik.) Tannen [vr. Theil [T] emes Seelandischen Reiehstha-mrv.]; | -appel, m.: Tannenapfel [m.; a], Iers.

Tannenzapfen [m.]; -bosch, o.: Tannem dertien-voud, o.: (das) Dreizehnfache; wald [m.; a]; -hars, vr. en o.: Tannenharz | -voudig, bv. n.: dreizehniach.

[o.]; -hout, o.: Tannenholz Lo.]; -houten, dertig, tw.: dreissig; I -jarig,

2) Verschutten [o.], Vollwerfen [o.];3) Dampten [o.]. Zie dempen.

Iden, verbogen lidwoord: (3e nmv. m. en o. enk.:) dem; (3e nmv. mrv.) den; (4e nmv. m. enk.:) den.

Iden, m.: (pik.) Tanne [vr.]. Zie denne. dendriet, in.: Baumstein [m.], Den-drit [m.].

Denemarken, o.: (adk.) Danemark [o.]; Deen, m.: Dane [m.]; Deensch, bv. n.: danisch; Deensche, vr.: Danin [vr.].

denkbaar, bv. n.: denkbar; I -heid, vr.: Denkbarkeit [vr.].

m.

waren met

bv. n.:

m. en o.:) des. I

een verte beter: desto

[ie].

[ie].

detacliement, o.: (mil.) Detaschement [o.].

detail, o.: Detail [o.], Einzelheit [vr.]; in -s treden: auf Einzelheiten eingehen [onr.]; in - verkoopen: im Kleinen ver-kaufen.

detailleer en. w. b.: detailliren [ie].

uer-

dreissigjahrig; -maal, bw.: dreissiginal.

dertigste, bv. n.: dreissigste I o.: Dreissigstel [o.], (der) dreissigste Theil [T]: op zijn elfendertigste: (fam.) ausserstlang-sam.

dertig-tal, o.: Zahl [vr.] von dreissigen;

I -voud, o.: (das) Dreissigfache;-youdig, bv.

n.: dreissigtach.

derven, w. b.: entbehren, missen, der ver, m.: (der) Entbehrende. derving,vr.: (das) Entbehren; (tig.) Y er-lust [m.].

derwaarts, bw.: dahin; her- en derwaarts: hin und her.

derwyze, bw.: dergestalt, solcherge-stalt.

des, verbogen lidwoord: (2e nmv. enk.

-, verbogen vnw.: (2e nmv. enk. van m. „die” en van o. „dit”) dessen; I - te, bw. (met grootenden trap): desto; -besser.

desaangaande, bw.: desswegen, dess-halb, was das betrifft.

desalniettemin, bw.: dessenunge-achtet, nichtsdestoweniger. desaster, o.: Unglück [o.], desavantage, vr.: [t] Nachtheil [m.].

desavoneeren, w. b.: desavouiren

desbevoegd, bv. n.: dazu berech-tigt.

desbewust, bv. n. en bw.: wissent-lich.

descendent, m.: Kachkomme [m.]. descriptie, vr.: Beschreibung [vr.]; (fig.) Schilderung [vr.].

deserteeren, w. o.: desertiren [ie], ausreissen.

deserteur, m.: Deserteur [m.], Aus-reisser [m.].

desertie, vr.: Desertion [vr.], Ausreissen [o.].

desgelijks, bw.: ebenfalls, gleichfalls, gleicherweise, ebenso.

desinfecteeren, w. b.: 'von der An-steekung befreien.

desinfectie, vr.: Befreiung [vr.] *yon der Ansteckung.

deskundige, m.: (der) Sachverstan-dige.    *

desniettegenstaande, bw.: Zie bw. desniettemin.

desniettemin, bw.: dessenungeachtet, nichtsdestoweniger. desnoods, kw.: nöthigenfalls [t]. desolaat, bv. n.: desolat. desperaat, bv. n.: desperat, verzwei-felt; I -heid, vr.: Yerzweiflung [vr.]. despoot, m.: Despot [m.]. despotiek (despotisch), bv. n.: despotisch.

desi>otismus, o.: Despotismus [m.], Despotism [m.].

dessendiaan, vr.: jj(typ.) Doppelcice-roschrift [vr.].

dessert, o.: Nachtisch [m.], Dessert [o.]; I -bordje, o.: Desserttellerchen [o.]; -mes, o.: Dessertmesser [o.], destillateur, m.: Destillateur [m.]. destillatie, vr.: Destillation [vr.]. destilleer der, m.: [ie] Destillirer [m.].

destilleer-ketel, m.: *) Destillirkes-sel Lm.]; I -kolf, vr.: Destillirkolben [m.]; -kunst, vr.: Destillirkunst [vr.]; -toestel,

o.: Destillirapparat [in.], destijds, bw.: damals. desvolgens, bw.: demzufolge, deswege, bw.: 1) desswegen, desshalb; 2) darüber.

detaeheeren, w. b.: (mil.) detaschiren

deugd, vr.: Tugend [vr.]; (van koopwaar:) Güte [vr.]; (van gemaakte goederen;) Dauerhaftigkeit [vr.]; van den nood eene - maken: (spr.) aus der Noth [t] eine Tugend rnachen.

Ideugdelijk, bw.: sehr bestimmt.

Ideugdelijk, bv. n.: solid; I -heid, vr.: Soliditat ]vr.J.

deugdzaam, bv. n.: tugendhaft; (van al wat aan slijting onderhevig is:) da haft; I -heid, vr.: Tugendhaltigkeit [vr.], (fig.) Güte [vr.], Dauerhaftigkeit [vr.].

deugen, w. o.: taugen.

deugniet, m. en vr.: (der, die) Tau-genichts.

deugnieterij, vr.: (fam.) Spitzbüberei [vr.].

deuk, vr.: 1) Beale [vr.]; 2) Stoss [m.; ö].

denken, w. b.: Beulen in .... schlagen [onr.]; (fig.) beschadigen; I ik hoop hem goed te -: (pop.) ich hoffe mir einen guten Schlaf zu gonnen; hij deukte hem lekker: (pop.) er schlief wie ein Klotz.

kleun, in.: Lied [o.].

I de mi, bv. n.: karg; I -heid, vr.: Karg-heit [vr.].

Ideun, bw.: 1) karg, karglich: 2)-bij: dicht bei.

deuntje, o.: Liedchen [o.]; een - spelen: (muz.) ein Stückchen spieden.

deur, vr.: Thüre [vr.], Tnür [vr.]; voor de -: ausser dem Hause; de - uit: zur Thüre hinaus; de - inkomen: zur Thüre hineinkommen [onr.]; de - uitgaan: zur Thüre hinausgehen [onr.], (fig. kortweg:) ausgehen [onr.]; iemand de - voor zijn neus dichtsmijten: (fig.) Einem die Thüre vor der Nase* zuschlagen [onr.]; aan iem. het gat van de - wijzen: (fig. fam.) Einem weisen Lonr.] wo der Zimmermann das Loch gemacht hat; met de-inhuis vallen: (spr.) mit der Thüre in’s Haus fallen [onr.]; de - openzetten voor bedrog: (fig.) dem Betruge Thür und Thor öffnen; de - sluiten (d. i. op slot doen): die Thüre ver-schliessen [onr.]; de - dichtdoen (de - toedoen): die Thüre zumachen; dat zal de -toedoen: (fig.) das wird das Mass voll rnachen.

deur-bel, vr.: Thürglocke [vr.], Thür-schelle [vr ], Thürklingel [vr.]; I -gat, o.; Thüröffnung [vr-]; -hengsel, o.: Thürangel [vr.1; -klink, vr.: Thürdrücker [m.]; -kozijn, o.: Thürgestell [o.]; -kruk, vr.: Thürgriff [m.]; -schel, vr.: Zie -bel; -stijl, m.:Thür-pfosten [m.[; -waardor,in.: (rcht.) Gerichts-

deutel, m.: (zeew.) Dötel [m.]. deuvekater, m.: 1) Korinthenbrod [o.; ö]; 2) Teufel [m.];te-: (tsw.) potztausend!; wat -: (tsw.) was der Teufel!

eene deur - maken of - doen: eine Thür zumachen ¹); I -heid, vr.: Dichtheit [vr.], Dichtigkeit [vr.].

-ader,

bote [m.]; -waarderschap, o.: Gerichtsbo-tenamt [o.J; -was, o.: (pik.) Durchwachs [o.].

deuvekatersch, bv. n.: verteufelt. deuvik, m.: Zapfen [m.]. deuviken, w. b.: ohne Hahn abzapfen. deuvik-gat, o.: Zapfenloch [o.; öj. devies, o.: Devise [vr.], Wahlsprnch [m.; ü], Sinnspruch [m.; ü].

devoot, bv. n.: devot, fromm; (fig.) frömmelnd; I -heid, vr.: Devotion [vr.], Frömmigkeit [vr.]. (fig.) Frömmelei [vr.].

devotie, vr.: Andacht [vr.], Devotion [vr.].

dewijl, vgw.: wed. deze, vnw.: 1) (enk.) dieser [m.], diese [vr.], dieses [o.]; 2) (mrv.) diese; I - en gene: dieser und jener; bij -n: (brf.) hie-mit.

dezelfde, vnw.: der (die, das) nam-liche.

dezelve, vnw.: derselbe, er [m.], die-selbe, sie [vr.], dasselbe, es [o.].

dezer, (verbogen) vnw.: 1) (enk.) dieser [vr.], dieses [m. en o.]; 2) (mrv.) dieser; - dagen: (onlangs:) neulich, kürzlich, vor Kurzem, (binnenkort:) inKurzem; I -zijds. bw.: diesseits; -zijdscn, bv. n.: diesseitig. diaconie, vr.: Zie diakonie. diadeem, vr.: Diadem [o.], diagnose, vr.: (gnk.) Diagnose [vr.]; -nkenner, m.: Diagnostiker pn.]. diagonaal, bv. n.: diagonal. I -, vr.: (wsk.) Diagonale [vr.].

diaken, m.: (der) kirchliche Armen-pfleger [m.], Diakonus [m.; -konen]; I -schap, o.: Armenpflegersamt [o.], diakones, vr.: Diakonissin (vr.]. diakonie, vr.: Armenpflege [vr.] der Kirchengemeinde; I -arme, m. envr.: (der, die) Kirchenarme; -huis, o.: Armenhaus [o.; a] der Kirchengemeinde; -kind, o.: Kind [o.] das aus der Armenkasse der Kirchengemeinde unterhalten wird; -school, vr.: Armenschule der Kirchengemeinde. dialect, o.: Dialekt [m.], Mundart [vr.]. dialoog, vr.: Dialog [m.j. dialogiseeren, w. b.: dialogisiren [ie], diamant, 1) m., 2) o.: (min.) Diamant [m.], Demant [m.]; I -letter, vr.: (typ.)Dia-mantschrift [vr.]. diamanten, bv. n.: diamanten, diamant-gruis, o.: Diamantpulver , [o.]; I -kloover,m.: Diamantschneider[m.]; -slijper, m.: Diamantschleifer [m.] (grove -slijper, m.: iron.: Pflastertreter Lm.J).

diameter, m.: Diameter [m.], Durch-messer [m.].

diametraal, bv. n.: diametral. diaphragme, o.: (ontl.) Zwerchfell [o.], diarrhee, vr.: Diarrhöe [vr.], Durch-fall [m.; a].

Idicht, bv. n.: 1) dicht; zoo - als een pot: (spr.) verschwiegen wie ein Grab; eene -e stof: ein dichter Stoff; een -e drom: ein dichter Haufen; een -e regen: ein dichter Regen; 2) (niet open:) ge-schlossen; (van rivieren, enz.:) zugefroren;

Idicht, bw.: 1) dicht; - hier langs: dicht hier vorbei; iemand - op de hielen zitten: Einem dicht auf den Fersen sein; - bij den wind zeilen: (zeew.) dicht beim Winde segeln; - bij land houden: (zeew.) dicht beim Lande halten [onr.]; - in de nabijheid: ganz in der Nahe; 2) nahe, nah; -bij de stad: nahe bei (nahe an) der Stadt;

-    bij twaalven: nahe an zwölf Uhr; - bij de zestig: nahe bei den Sechzig.

Idicht, o.: (dk.) Gedicht [o.]; vr.: Dichterader [vr.].

dichten, w. b.: 1) dichten, dichtmachen; kant -: Spitzen ausbessern; 2) (dk.) dichten.

dichter, m.: Dichter [m.]; prul -: Dich-terling [m.], Poëtaster [m.]; I -bron, vr.: Dichterbrunnen [m.], Dichterquelle [vr.]. dichteres, vr.: Dichterin [vr.]. dichterlijk, bv. n.: dichterisch, poëtisch; -e aanleg: Dichteranlage [vr.]; - talent, o.: (das)poetische Talent; -e vrijheid’: dichterische Freiheit [vr.]; I -heid, vr.: (das) Dichterische, (das) Poëtische.

dicht-kimde, vr.: Dichtkunst [vr.]; I -kundig, bv. n,: poëtisch; -luim, vr.: poëtische Laune [vr.]; -maat, vr.: Yersmass [o.];-regel, m.: Verszeile [vr.], Yers [o.]; -stuk, o.: Gedicht [o]; -vuur, o.: Diehter-feuer [o.].

dictaat, o.: Diktat [o.], dictator, m.: Diktator [m.]. dictatoriaal, bv. u.: diktatorisch. dictatorschap, o.: (dictatuur, vr.); Diktatur [vr.].

dicteeren, w. b.: diktiren [ie], dictie, vr.: Diktion [vr.]. dictionnaire, vr.: Wörterbuch [o.;ü], didactiek, vr.: Didaktik [vr.], Lehr-kunst [vr.].

didactisch, bv. m.: didaktisch, beleh-rend; - dichtstuk: (das) didaktische Gedicht, (das) Lehrgedicht.

die, (betrekkelijk) vnw.: 1) (enk.) der, welcher [m.J, die, welche [vr.], das, wel-ches [o.]; 2) (mrv.) die, welche. I -, (aanwijzend) vnw.: 1) (enk.) der, jener [m.], die, jene [vr.], das, jenes [o.]; 2) (mrv.) die, jene.

dieet, o.: Diat [vr.]. dief, m.: (i. a. b.) Dieb [in.] (Zie dievegge); de gelegenheid maakt den -: (spr.) Gelegenheit macht Diebe; elk is een

-    in zijne nering: (spr.) Jeder ist sich selbst der Nachste; I -achtig, bv. n.: diebisch; -achtigheid, vr.: Hang [m.] zum Stehlen.

diefje, o.: Diebchen [o.]; het is - en diefjesmaat: (spr.) sie gehören Einem Ge-lichter an.

diefstal, m.: Diebstahl [m.; a]; iem. van - beschuldigen: Einen eines Diebstahls beschuldigen.

diegene, vnw.: derjenige [m.], dieje-nige [vr.].

diemit, o.: Barchent [m.]. diemiten, bv. n.: barchenten. diemitwever, m.: Barehentweber [m.].

dien, (verbogen) vnw.: (3e nmv.) dem

1MLVLUL

IHkV i'JN.

uwen

vr.:

[m. en o.], der [vr.]; te - einde: zu dem Ende; te - opzichte: in der (in dieser) Hinsicht; 1 -aangaande, bw.: was das be-trifft; -overeenkomstig, bw.: demgemass, demnach; -tengevolge, bw.: demzufolge, desswegen, desshalb; -volgens, bw.: demgemass.

dienaar, m.: (i. a. b.) Diener [m.]; een

-    maken: (fig.) eine Yerbeugung machen, sich verheugen.

dienares, vr.: (i. a. b.) Dienerin [vr.]; eene - maken: (fig.) eine Yerneigung (einen Knicks) machen.

diender, m.: Polizeibeamte [m.], Po-lizeidiener [m.]; stille -: Spitzel [m.1; een doode -: (fig. pop.) ein dürres StückHolz, ein Gramler.

dienen, w. b. en o.: 1) dienen; om u te -: zu dienen; 2) (met „te” en eene onbepaalde wijs:) müssen [onr.], sollen; ik dien te weten: ich muss wissen; gij dien-det te Begrijpen: Sie sollten begreifen; hij zal dienen te betalen: er wirdbezahlen müssen; (elliptisch:) het zal (het zou) wel

-    (d. i.: - te gebeuren): das sollte ich meinen.

diens, (verbogen) vnw.: dessen.

Idienst, m.: Dienst [m.j; wat is ervan -: was steht zu Diensten?,was wün-schen Sie?; ik ben tot uwen -: ich stehe zu Diensten; - doen: Dienst thun [onr.]; aan iemand eenen - bewijzen: Einem einen Dienst erweisen [onr.]; - nemen: (mil.) Dienste nehmen [onr.]; - hebben: den Dienst haben; 30 jaren - hebben : dreissig Dienstjahre zahlen; iemand in iets van -zijn: Einem in etwas dienlich sein; mijn

-    aan u: (pop., iem. toedrinkende:) auf Ihre Gesundheit!; de eene - is den anderen waard: (spr.) eine Gefalligkeit ist der andern werth [t].

dienstig, bv. n.: dienlich (- voor: [3];

-    tot: zu); I -heid, vr.: Dienlichkeit [vr.].

Idiep, bv. n. en bw.: tief; stille waters

hebben -e gronden: (spr.) stille Wasser sind tief; het zit niet - bij hem: (fig. fam.) er hat das Pulver nicht erfunden. I -, z.

n. o.: Tief [o.].

diepaclitig, bv. n.: etwas tief; I-heid, (das) etwas Tiefe.

diepdenkend, bv. n.: tiefdenkend.

diepen, w. b.: tiefen, austiefen; (schl) abschatten.

diepgaand, bv. n.: (zeew.) tiefgehend; 1 -gang, m.: (zeew.) Wassertiefe [vr.].

dieping, vr.: (das) Austiefen; (schl.) Abschattung [vr.].

dieplood, o.: Senkblei [o.].

diepsel, o.: (schl.) [ie] Schattirung [vr.].

diepte, vr.: Tiefe [vr.]; I -meter, m.: Tiefemesser [m.]; -meting, vr.: Tiefemes-sung [vr.].

diepzinnig, bv. n.: tiefsinnig; I -heid, vr.: Tiefsinnigkeit [vr.], Tiefsinn [m.].

Idier, (verbogen) vnw.: 1) (vr. enk. 2e en 3e nmv.) diesèr; 2) (mrv. m., vr. en o., 2e nmv.) dieser; I in -voege, bw.: derge-stalt.

Idier, bv. n.: Zie dierbaar.

Idier, o.: (drk.) [T] Thier [o.]; een lee-lijk -: (fig., iron.) ein hassliches Weibs-bild; een versteend -: eine [T] Thierver-steinerung [vr.].

dierachtig, bv. n.: 1) thierahnlich *)

2) thierliebend; I -heid, vr.: 1) Thierahn-lichkeit [vr.], 2) Liebe Lvr.] zu den Thieren.

dierage, o.: (gem.:) Rabenaas [o.], Luder [o.]; (pop.) Teufelskind [o.J.

dierbaar, bv.n.: theuer [t]; lief en lieb imd theuer [t]; I-heid, vr.: (fam.) [T] Theuere [vr.]; ik heh meine -heid thuis-gelaten: ich habe meine Theuere [T] zu Hause gelassen.

dieren, o. mrv.: *) Thiere [o. mrv.];

I -aanbidder, m.: Thieranbeter [m.]; -aanbidding vr.: Thieranbetung [vr.]; -bescherming, vr.: Thierschutz [m.] (maat-chappij tot-bescherming: Thierschutzver-in [m.1; -beschrijver, m.: Thierbeschrei-ber [m.j; -beschrijving, vr.: Thierbeschrei-bung [vr.]; -gevecht, o.: Thiergefecht [o.], Thierkampf [m.; a]; -huid, vr.: Thierhaut [vr.; a]; -kenner, m.: Thierkundige [m.]; -kennis, vr.: Thierkunde [vr.]; -kweller, m.: Thierqualer [m.]; -kwelling, vr. (-mishandeling, vr.): Thierqualerei fvr.J; -offer, o.; Thieropfer [o.]; -plager, m.: Thierqualer [m.]; -plagerij vr.: Thierqualerei [vr.]; -riem, m.: (str.) Thierkreis [m.];-rijk, o.: Thierreich [o.]; -schilder, m.: Thiermaler [m.]; -schilderij, vr.: Thiergemalde [o.]; -temmer, m.: Thierbandiger [m.];-temster, vr.: Thierbandigerin [vr. | -tuin, m.: Thier-garten[m.; a]; -vel, o.: Thierfell [o.]^verstand, o.: (der) thierische Verstand, (die) thierische Vernunft; -wereld, vr.: Thier-welt [vr.]; -ziekte, vr.: Krankheit [vr.] welche nur bei Thieren vorkommt.

diergaarde, vr.: [T] Thiergarten [in.; a],

diergelijk, vnw.: Zie dergeljjk. dierhalve, vgw.: Zie derhalve.

dierlijk, bv. n.: thierisch *); (verachtend:) thierisch, viehisch, bestialisch; het

-    magnetismus: der thierische Magnetis-mus; een - leven lijden: ein viehisches Leben führen; I -heid, vr.: 1) (das) Thierische, 2) Bestialitat [vr.], (das) Viehische; tot -heid vervallen: zur Bestialitat her-absinken (als v. dw.: herabgesunken).

dier-mensch, o.: Thiermensch [m.]; I -plant, vr.: Thierpflanze [vr.1; -soort,vr.: Thiergattung [vr.]. diertje, o.: Thierchen [o.], dies, bw.: desshalb, darum. diets, bw.: iemand iets - maken :Einem etwas weis machen. dievegge, vr.: Diebin [vr.].

Idieven, w. o. en b.: Zie briezelen. Idieven, m. mrv.: Diebe [m. mrv.]; de

-    mogen mij stelen, als....: (pop.) ich will des Henkers sein, wenn ...; 1 -bend vr.: Diebsbande [vr.]; -eilanden, o. mrv.: (adk.) Diebsinseln [vr. mrv.], Ladronen [vr. mrv.]; -gebroed (-gespuis), o.: Diebs-pack [o.], Diebsgesindel [o.]; -gezicht, o.: Galgengesicht [o.]; -herberg vr.: Diebs-herberge [vr.]; -hol, o.: Diebshöhle [vr.], Diebsloch [o.; 6]; -jacht, vr.: (das) Jagd-machen auf Diebe; -lantaarn, vr.: Diebs-laterne [vr.]; -leider, m.: (gem.) Diebsfüh-rer [m.],Polizeidiener [m.]; -nest, o.: Diebs-nest [o.]; -pak, o. (-rot, o.): Zie -gebroed; -streek, vr.: 1) Diebskniff [m.], 2) Diebs-streich [m.1; -tronie, vr.: Galgengesicht [o.]; -taal, vr.: Gaunersprache [vr.], Diebs-sprache [vr.].

*) Overal [tl of [Tl.

Serraas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

dikbek, m.: (vog.) Dickschnabler [in.], (fig. fam.) Dickmaul [o.; a].

dikken, w. o.: dick werden [onr.]. i -, w. b.: dick machen.

ii in.

sie

her [m.].

directie, vr.: 1) Direktion [vr.], Vorstand [m.: a]; 2) Direktion [vr.], Richtung [vr.].

Directoire, o. (Directorium, o.): (hist.) Directorium [o.].

directrice, vr.: Vorsteherin [vr.].

dirigeeren, w. b.: (richten:! richten; (zenden:) schicken; (beheeren;) verwal-ten.

(bijb.)

dieverij, vr.: Dieberei [vr.]. differend, o.: 1) Differenz [vr.], Un-terschied [m.J; 2) Streit [m.], Streitigkeit tvr.].

different, bv. n.: verschieden, unter-schieden.

differentiaalrekening:, vr.: Diffe-renzialrechnung [vr.1.

difllciel, bv. n.: (van personen:) ha-kelig, heikelig; (van dingen:) schwicrig, schwer.

difliculteeren, w. o.: Schwierigkei-ten machen, Bedenklichkeiten haben.

difliculteit, vr.: Schwierigkeit [vr.], Bedenklichkeit [vr.].

digestie, vr.: Digestion [vr.], Ver-dauung [vr.].

diggel, vr.: Scherbe [vr.]. diggelen, w. o.; Jungfern wcrfen [onr.].

dignitaris, m.: Würdentrager [m.]. digressie, vr.: Digression [vr.]; (red.) Abscïiweifung [vr.].

dik, bv. n.: en bw.: dick; - envet:dick und fett; - van buik: dickbauchig; - van bloed: dickblütig; - van lippen: dicklip-pig; - van blad: (pik.) dickblatterig; van - hout zaagt men planken: (spr.) tüchtig drauf los; -ke vrienden zijn: (fam.) dicke Freunde sein; zich - maken: (fig. fam.) •sich argern böse werden [onr.1. I -, o.: Dick [o.l, Dicke [o.]; door - en dun : (spr.) durch Dick und Dünn; het - van het been: (ontl.) Dickbein [o.].

dikaclitig, bv. n.: dicklich; !-heid,vr.: Dicklichkeit [vr.].

dikkerd, m. en vr.: (der, die) Dicke. dikkerdje, o.: (der, die) kleine Dicke. dikte, vr.: Dicke [vr.1. dikzak, m. en vr.: (der, die) Dicke. dilemma, o. (red.) Dilemma [o.]; (fig.) Dilemma [o.], Klcmme [vr.].

dilettant, m. en vr.: Dilettant [m.], Dilettantin [vr.].

dilettantismus, o.: Dilettantismus [m.], Dilettantism [m.]. diligence, vr.: Eilwagen [m.]. diligent, bv. n.: thatig; iemand - verklaren: Einem die fernere Behandlung einer Sache anheim gestellt lassen; I-verklaring, vr.: Thatigkeitserklarung [vr.].

dille, vr.: Dille [vr.]; (pik.) Dill [m. en o.].

dimensie, vr.: Dimension [vr.], Aus-dehnung [vr.].

diminutief, o.: (tik.) Diminutiv [o.], Yerkleinerungswort [o.; ö].

dinee, o.: Mahlzeit [vr.J, Mittagsessen [o.l, Mittagsmahl [o.].

dineeren, w. o.: diniren [ie], zu Mit-tag speisen.

Iding, o.: Ding [o.]; (fig.) Sache [vr.]; het is een mooi -!: es ist etwas Schönes!; ik gaf een lief - als ik wist....: ich wollte etwas Schönes drum geben, zu wissen...; alle goede -en bestaan in drieën: (spr.) aller guten Dinge sind drei; onderzoekt alle -en cn behoudt het goede: prüfet Alles und das Gute behalte; gedane -en nemen geen keer: (spr.) geschehene Dinge sind nicht zu andern.

ding-bank, vr.: Gerichtsbank [vr.;a], Gericht [o.]; I -dag, m.: Gerichtstag [m.]. dingspel, o.: Gerichtsbarkeit [vr.]. dingen, w. o.: dingen [onr.], feilschen; - naar: sich bewerben [onr.] um.

dinger. m.: Feilscher [m.]; - naar:Be-werber [m.]

Dinges: (pop.) wie heisst es (er, sie)

doch?; mijnheer -: Herr.....wie «heisst er

doch?; mevrouw (juffrouw, vrouw) -: Frau.... wie heisst sie doch?; (de ongehuwde) juffrouw -: Fraulein.... wie heisst doch ?

dingetje, o.: Dingelchen [o.]; het is me een -: es ist etwas Schönes; I -s, o. mrv.: Dingerchen [o. mrv.].

diiiging, vr.: (das) Feilschen; de - naar: die Bewerbung [vr.] um. dingje, o.: Zie dingetje, dingster, vr.: Feilscherin [vr.];-naar:

sich Bewerbende um.

_ ng-taal, vr.: (rcht.1 [t] Yertheidi-gungsrede [vr.], (fig.) triitige Reden [vr. mrv.], kraftige Worte [o. mrv.]; I -talen, vr. mrv.: (rcht.) (das) Pladiren [ie].

Dinsdag, m.: Dienstag [m.], Dinstag

[m.].

dinsdags, bw.: Dinstag, am Dinstag. diocees (diocese), vr.: Diocese [vr.], [t] Bisthum [o.; ü]. dioptriek, vr.: Dioptrik [vr.]. diorama, o.: Diorama [o.], diplitliong, m.: (tik.) Diphthong [m.], Doppellauter [m.]. diploma, o.: Diplom [o.], diplomaat, m.: Diplomat [m.]. diplomatie, vr.: Diplomatie [vr.1. diplomatiek, bv. n.: diplomatisch; het corps diplomatique: das diplomatische Korps, sammtliche Gesandten [m. mrv.1.

diplomeeren, w. b.: diplomiren [ie]; gediplomeerd, v. dw.: diplomirt [ie].

direct, bv. n.: 1) direkt, unmittelbar; 2) augenblicklich; -e belastingen: direkte Steuern [vr. mrv.]. 1 -, bw.: 1) gerades "Weges; 2) gleich, sogleich,augenblicklich. directeur, m.: Direktor Lm.], Vorste-

Idirk, m.: (zeew.) Dirk [m.1.

jllirk, m.: (mansnaam:) Dietrich [m.|.

Dirkje, o.: (vrouwennaam:) Dietrika [vr.].

dirkjespeer, vr.: (pik.) Frühbirne [vr.].

discli, m.: Tisch [m.]; I -genoot, m. en vr.: Tischgenosse [m.], Tischgenossin [vr.]; -gesprek, o.: Tischgesprach [o.].

discipel, m.: Schüler [m.];

Jünger [m.].

discipline, vr.: Diciplin [vr.], Zucht [vr.].

disciplineer en, w. b.: dicipliniren [iel.

disconteeren, w. b.: (kph.) diskon-tiren [ie].

disconto, o.: (kph.) Diskonto [m.].

UMJbUUÜ.

doekje.

discours, o.: Unterredung [vr.], Ge- dobbelen, w. o.: würfeln; tegen twaalf sprach Lo.].    oogren -: (spr.) wenig oder gar keine

discreet, bv. n.: bescheiden.    Hoffnung mehr haben.

discretie, vr.: 1) Bescheidenheit [vr.]; dobbel-huis, o.: Spielhaus [o.; a]; 2) Geheimhaltung [vr.].    I-spel, o.: Würfelspiel [o.];-steen,m.: (spl.)

discussie, vr.: Erörterung ivr.], Dis-    Würfel [m.]; -steentje, o.: Würfel [m.1

kussion [vr.].    (aan -steentjes snijden: in Würfel schnei-

discuteeren, w. b.: erörtern, diskuti-    den [onr.]); -tafel, vr.: Würfeltisch [m.1;

ren [ie].    -ziek, bv. *n.: dem Spiele ergeben; -zucht,

disharmonie, vr.: 1) Disharmonie vr.: Spielsucht [vr.].

[vr.], Missklang [m.]; 2) Uneinigkeit [vr.], dobber, m.: (vv.) Flösse [vr.], Floss Misshelligkeit [vr.1.    [m.1; (fig.) Kampt' [m.; a]; hij zal een

dispensatie, vr.: Dispensation [vr.],    harden - hebben: (spr.) er wird einen

schaukeln; vr.: Schaukeln [o.];

Enthebung [vr.].    schweren Kampf haben.

dispenseeren, w. b.: dispensiren [ie]; dobberen, w. o.:

-van: entheben [onr.] [2],    (fig.) schwanken.

disponeeren, w. o.: disponiren [ie]; dobbering,

-over: verfügen über; gedisponeerd zijn: Schwanken [o].

1) gestimmt (gelaunt) sein,    2) geneigt    dobberlyn, vr.: (vr.) Flossenreif    [m.1.

«ein.    doceeren, w. b.: dociren [ie].

disponibel, bv. n.: zur    Yerfügung    <iocent, m.: Docent Lm.],

stehend, disponibel.    docb, vgw.: 1) doch; 2) aber.

dispositie, vr.: Disposition [vr.];eene    dochter, vr.: Tochter |vr.;    ö]; jonge

ministeriëele -: eine ministerielle Yerfü- -: [t] Unverheirathete [vr.], (das) ledige grung.    Frauenzimmer; eene oude jonge -: eine

disproportie, vr.: [s] Missverhaltniss alte Jungfer; I -hart, o: Tochterherz [o.]; [o.].    -kerk, vr.: Tochterkirche [vr.].

¹

Alle met „dicht” samengestelde werkwoorden zijn in het Duitsch samengesteld met „zu”.

dispntant, m.: [ie] Disputirer [m.].    dochterlyk, bv. n.: töchterlich; -e

disputatie, vr.: Disputation [vr.], liefde: Tochterliebe [vr.].

Wortstreit Lm.].    dochters-kind, o.: Tochterkind [o.];

disputeercollege, o.: Kollegium [o.] I -man, m.: Tochtermann [m.; &]; -zoon, zur Uebung im Disputiren [ie].    m.: Tochtersohn [m.; ö].

disputeeren, w. o.: disputiren [ie].    dochtertje, o.: Töchterchen [o.], Töch-

dispuut, o.: Streit lm.].    terlein [o.].

dissel, m.: Deichsel [m.]; I -boom, m.:    doctor, m.: 1) Doktor [m.]; - in de

Deichsel [m.]; -bout, m.: Deichselbolzen medicijnen: Doktor der Medizin; - inde ,{m.].    rechten: Doktor der Jurisprudenz; - in de

disselen, w. b.: deichseln.    letteren: Doktor der Philologie; - in de

dissel-paard, o.: Deichselpferd [o.]; godgeleerdheid: * Doktor der Theologie;

I -steel, m.: Deichselstiel [m.].    2) Arzt [m.; Ae].

dissertatie, vr.: Dissertation [vr.], doctoraal, bv. n.: doktoral. Probeschrift [vr.].    doctoraat, o.: Doktorat [o.].

distantie, vr.: Distanz [vr.], Entfer- doctorandus, m.: Doktorand [m.]. nung [vr.J.    doctoreeren, w. o.: 1) doktoriren [ie],

distel, vr.: (pik.) Distel [vr.].    den Doktortitel erwerben [onr.]; 2) Zie

distelig, bv. n.: distelig; I -heid, vr.: w. o. dokteren.

Disteligkeit [vr.].    doctorschap, o.: Doktorat [o.],

distilleer....: Zie destilleer.    document, o.: Dokument [o.],tJrkunde

distinctie, vr.: 1) Ünterscheidung    [vr.].

[vr.]; 2) Unterschied [m.J; 3) Ansehen [o.]; dodder, vr.: (pik.) Dotter [vr.1. eenjnan van -: ein vornehmer Mann.    dodderig, bv. n.: schlafrig; I -heid,

distractie, vr.: Zerstreutheit [vr.],    vr.: Schlafrigkeit [vr.1.

_ Geistesabwesenheit [vr.].    dod-ei, o.: (das) faule Ei; I -oor, m. en

district, o.: Distrikt [m.], Bezirk [m.J. vr.: (iron.) Schlafmütze [vr.1. dit, vnw.: dieses [o.], dieser [m.], diese dodnnen, w. b.: einschlafern.

[vr.]; - en dat: dieses und jedes; voorden    doeda, m. en vr.: (der, die) Willenlose.

- en dat: (pop.) zum Henker!, Donner-    doedaachtig, bv. n.: willenlos; I-heid,

wetter!; | -endatsch, bv. n.: (pop.) ver- vr.: Willenlosigkeit [vr.1. teufelt; -maal, bw.: dieses Mal.    doedel, m.: Zie doedelzak.

dito. bw.: dito. I -, bv. n.: ahnlich, doedelen, w. o. en b.: dudeln. derartig.    doedelzak, m.: Dudelsack [m.; a],

divergeeren, w. o.: divergiren [ie], Sackpfeife [vr.]; den hemel voor een -abweichen [onr.].    aanzien: (spr.) einen weissen Hund für

divers, bv. n.: verschieden.    einen Backerknecbt ansehen [onr.]; I -bla-

diversiteit, vr.: Yerschiedenheit[vr.|. zer(-speler),m.,Sackpfeifer[m.],Dudelsack-divertissement, o.: Belustigung [vr.J. pfeifer [m.J. dividend, o.: Dividende [vr.].    doedje, o.: (das) willenlose Geschöpf.

divisie, vr.: (rek.) [T] Theilung [vr.]; doek, 1)    m., 2) o.: Tuch [o.; ü|;

(mil.) [t] Abtheilung [vr.1, Division [vr.]; (fig. schl.)Gemalde [o.];(luier:) Windel [vr.].

I -generaal, m.: Divisionsgeneral [rn.].    doeken, w. b.: hintergehen [onr.],

dobbelaarster, vr.: Würfelspielerin anführen, betrügen [onr.].

Jvr.]; (fig.) Spielerin [vr.].    doekje, o.: Tüchel [o.]; er geen -som-

dobbelary, vr.: (fig.) Hazardspiel [o.]; winden: (spr.) frei von der Leber weg <pok:) Spielsucht [vr.1.    reden; - voor het bloeden: (fig.) leere Aus-

dobbelbeker, m.: Würfelbecher [m.]. flucht [vr.1, (ook:) Scheinmittel [o.].

[m.],

doezelen, w. o.: duseln, schlafmützig sein. I -, w. b.: (bij teekenaars:) wischen.

doezelig, bv. n.: duselig. scnlafmützig; I -heid, v.: Duselei [vr.], Schlafmützigkeit [vr.].

doezeling, vr: (bij teekenaars:) Wischen [o.].

ld of, m.: Puff [m.; ü], Stoss [m.; ö].

I -, vr.: (mod.) Puff [m.; ü].

Idof, bv. n.: matt, glanzlos *, (van klank:) dumpf; (van geestvermogens:) stumpf. doffen, w. b.: 1) puffen, stossen [onr.]; matt (od. dumpf od. stumpf) machen. Zie bv. n.: dof.

dogger, m.: (visch:) Dögling [m.];(vv.) Dogger [m.], Dogboot [o; oo en o]; Dog-gersbank, vr.: (hist.) Doggerbank [vr.]. dogma, o.: Dogma [o.], dogmatiek, vr.: Dogmatik [vr.]. [-,. bv. n.: dogmatisch.

dogmatiseereii, w. o.: dogmatisiren [ie].

sein.

:: -

doek-scheerder, m.: Tuchscherer [m.]; I -speld, vr.: Brustnadel [vr.], Busen-Jiad₆l [yr ]

doei, o.: Ziel [o.]; (fig.) Ziel [o.], Zweck [m.], Absicht [vr.]; I -einde, o.: Zweck lm.].

Idoelen, m.: Schützenhaus [o.; a]; bedelaars -: Bettlerherberge [vr.].

Idoelen, w. o.: 1) zielen (- op: auf); 2) sich beziehen [onr.] (- op: auf); 3)-op: anspielen auf, meinen; doelt gij daarmede op mij: ist das eine Anspielung auf mich?, meinen Sie mich damit?

doelloos, bv. n.: zwecklos, (fig.) unnütz;

I -heid, vr.: Zwecklosigkeit [vr.], (fig.) Un-nützlichkeit [vr.].

doelmatig, bv. n.: zweckmassig,zweck-dienlich; | -heid, vr.: Zweckmassigkeit, [vr.], Zweckdienlichkeit [vr.]. doeltreffend, bv. n.: Zie het bv. n.

doelmatig, doelwit, o.: Zie doel. doemen, w. b.: verdammen, verurthei-len ft].

doem-lust, m.: Zie -zucht; I -waardig, bv. n.: Verdammungswerth [t], ver-dammungswürdig ; - waardigheid, vr.: Ver-dammungswürdigkeit [vr.]; -zucht, vr.: Verdammungssucht [vr.].

Idoen, z. n. o.: Thun [o.]; al zijn - en laten: all sein Thun und Lassen; ergens -en laten zijn: irgendwo Alles in Allem sein, irgendwo das Faktotum sein; in goeden - zijn: sein gutes Auskommen haben; wat hadt gij daar van -: was hatten Sie da zu schaffen?; dat is mijn - niet: das ist nicht meines Thuns, damit habe ich nichts zu schaffen; het is alles één -: es ist Alles einerlei; daar is geen - aan: dem ist nicht abzuhelfen.

Idoen, w. o.: thun [onr.]; met iem. te -hebben: mit Einem zu thun haben, (fig.) Einen beklagen, Mitleid mit Einem haben; - in: (kph.) handeln mit. I -, w. b.: 1) thun [onr.]; 2) (met onbepaalde wijs achter zich:) inachen; dat doet mij lachen : das macht mich lachen; iem. iets doen doen: Einem etwas thun machen, machen dass Einer etwas thut. doenbaar, bv. n.: Zie doenlijk, doeniet, m. en vr.: Mchtsthuer Nichtsthuerin [vr.].

doenljjk, bv. n.: thulich, ausführbar; I -heid, vr.: Thulichkeit [vr.], Ausführbar-keit [vr.].

doezel, m.: (bij teekenaars:) Wischer

[m.].

doezelaar, m.: 1) (iron.) Schlafmütze [vr.]; 2) Zie doezel.

doezelaarster, vr.: (iron.) Schlaf-haube [vr.].

doffer, m.: (mannetjesduif:) Tauber [m.].-doflig, bv. n.: Zie dof. dofheid, vr.: 1) Mattheit [vr.],3) Dumpf-heit [vr.], 3) Stumpfheit [vr.]; - van geest: Stumpfsinn [m.].

doft, vr.: (zeew.) Ducht [vr.]; I -weger, m.: Duchtenweger [m.]. dog, m.: (drk.) Dogge [m. en vr.]. doge, m.: (hist.) Doge; de - van Venetië: der Doge von Yenedig; I -schap, o.: Dogenwürde [vr.].

dok, o.: (zeew.) Docke [vr.]. dokken, w. b.: (schepen:) in die Docke bringen [onr.]; (geld:) herbeischaffen. I -, w. o.: blechen, Geld herbeischaffen; moeten -: blechen müssen [onr.]. dokter, m.: Arzt [m.; Ae], dokteren, w. o.: 1) als Arzt praktizi-ren [ie], doktern, den Arzt spielen; 2) dok-tern, Arzeneien gebrauchen,unter arztlicher handlung

dokters-gang, m.: Gang [m.; a] des Arztes (mijn gang is geen -gang: fam.: mein Gang ist nicht der eines Arztes); I -koets,, vr.: Kutsche [vr.]. eines (des) Arztes; -rekening, vr.: Rechnung [vr.] eines (des) Arztes; -visite, vr.: Besuch [m.] eines (des) Arztes, (fig.) kurze Visite [vr.].

Idol, m.: (zeew.) Dulle [vr.], Rudernagel [m.].

Idol, bv. n. en bw.: toll; - verliefd op: toll verliebt in; - verzot op: toll nach: -graag: rasend gern, für mein Leben gern ik ben er niet - op: (fam.) ich bin nicht versessen darauf.

dol-appel, m.: Tollapfel [m.; a]; I-bes-senkruid, o.: (pik.) Tollkraut [o.]; -boord,

o.: (zeew.) Dulfbora [o.], dolen, w. o.: irren. dolend, bv. n.: irrend; een -e ridder: ein irrender (ein fahrender) Ritter.

I>olf, m.: (mansuaam:) Adolph [m.]. dolfijn, m.: (i. a. b.) Delphin [m.]. dolgat, o.: (zeew.) Dullloch [o.; ö]. dolheid, vr.: Tollheit [vr.]; honds -[t] Hundswuth [vr.].

dol-hoofdig, bv. n.: tollköpfig; I -huis,, o.: Tollhaus [o. a], Irrenhaus [o.; a]. dolik, vr.: (pik.) Lolch [m,]. dolk, m.: Dolch [m.]; I -mes, o.:Dolch-messer [o.]; -steek, m.: Dolchstich [m.]; -stoot, m.: Dolchstoss [m.; ö]; -wesp, vr. l (ins.) Dolchwespe [vr.].

'dol-klamp, vr.: (zeew.) Dullklampe [vr.]; I -kop, m.: Tollkopf [m.; ö]; -kruid,, o.: (pik.) Tollkraut [o.].

dolle-hondsbeet, m.: Biss [m.] eines tollen Hundes; -kervel, vr.: (pik.) Tollker-bel [m.], Taumelkerbel [m.];-man,m.: Tollkopf lm.; ö], (der) tolle Kopf [ö],Tollhaus-ler [m.] (-manspraat, m.: tolles Zeug [o.],, unsinnige Reden [vr. mrv.];-manswerk,o.: Tollheit [vr.]).

dollen, w. o.: scherzen,spassen; - met: 1) seinen Spass treiben [onr.] mit, 2) dah-len mit; - over: seinen Schaker haben mit..

I -, w. b.: tödten [toten].

clollepraat. m.: Zie dollemanspraat.

dolligheid, vr.: Tollheit [vr.]. dolman, m.: Dolman [m.]. dolzinnig, bv. n.: tollsinnig; I -heid, .. Tollsinn [m.]. dom, bv. n.: dumm. I n domdeken, m.: (kkl.) lm.].

domein, o.: Domane [vr.]; - der Kroon: Krongut [o.; ü]; publiek (fig.) Gemein-gut [o.]; dat benoort niet tot mijn ► (fig.) das liegt ausser ineiner Sphare; het - der letteren: das Gebiet der Literatur; j -bestuur, o.: Domanenkammer [vr.]; -goed, o.: Domanengut [o.; ü]; -recht, o.: Doina-nialrecht [o.].

domestiek, m. en vr.: (der, die) Dienst-bote; de -en, mrv.: die Dienerschaft ; [enk.].

van on-

sem.

^ lm.].

Idominicaner, bv. n.: dominikaner;

I -klooster, o.: Dominikanerkloster [o.; ö]; -monnik, m.: Dominikanermönch [m.], Dominikaner [m.1; -non, vr.: Dominikaner-nonne [vr.], Dominikanerin [vr.]; -orde, vr.; Dominikanerorden [m.].

domino, o.: 1) Domino [m.]; in een zwart -: in schwarzem Domino; 2) (spl.) Domino [o.]; -spelen: Domino spielen; - zijn: Domino machen; 1 -spel, o.: Do-minospiel [o.]; -steen, m.: Dominostein « lm.].

dom-jnlfer, vr.: Kanonissin [vr.]; I-ittel, o.: Domkapitel [o.];-kerk, vr.: D( irche [vr.]. dom-kop, m.: Dummkopf [m. ö.]; I -oor, m.: Zie -kop.

dommekracht, vr.: Hebewinde [vr.]. dommel, m.: Dusel [m.]; in den -: duselnd, im Dusel. dominelaar, m.: Dusler [m.]. dommelaarster, vr.: Duslerin [vr.]. dommelen, w. o.: duseln. dommelig, bv. n.: duselig; I -heid, vr.: Duseligkeit [vr.], Duselei [vr.].

vr.:

flaum-

zum

- vr.:

m.: Dom [m.].

¹ Domdechant

domheer, m.: Domherr Lm.], Kanoni-kus [m.; mrv. Kanonicil.

dom heerschap, o.: Kanonikat [o.], Domwürde [vr.]. domheid, vr.: Dummheit [vr.]. domicilie, o.: Domicil [o.]; -derstand: Heimrecht [o.], [t] Heimathrecht lo.]; - kiezen ten kantore van: sein (ihr) Domicil in der Amtsstube des.... nehmen [onr.].

domiciliëeren, w. b.: (wissels:) do-miciliren [ie]; I gedomiciliëerd zijn:(men-schen:) wohnhaft dominee, m.: Pastor [m.J, (als aan-spraaks-titel:) Herr Pastor!; - Timmers: Pastor Timmers. Zie dominees.

domineeren, w. b.: dominiren [ie], beherrsehen. I -, w. o.: dominiren [ie], vor-herrschend sein; (spl.) Domino spielen.

dominees, m. mrv.: Pastoren [m. mrv.]; I -bef, vr.: Baffchen [o.] eines Pastors; -briefje, o.: Predigerliste [vr.]; -klontjes, o. mrv.: Zuckerkandklötzchen [o. mrv.]; -plaats, vr.: Pfarrstelle [vr.]; -rok, m.: schwarze Rock [m.; ö] eines Pastors; -steek, m.: Dreispitz [m.] eines Pastors; -traktement, o.: Gehalt [m.] eines Pastors; -vrouw, vr.: Pastorin [vr.].

Idominicaner, m.: (kkl.) Dominikaner

ka-

o ni-do min eling, vr.: Dusel [m.]. dommerik, m.: Dummrian [m.]. dommigheid, vr.: Dummheit [vr.]. dompelaar, m.: Taucher [m.] (ook

dompelen, w. o. en b.: tauchen; (fig.) stürzen; in rouw -: in Trauer stürzen; in rouw gedompeld zijn: in Trauer versun-ken sein.

dompeling, vr.: Tauchen [o.]; vele -en maken: wiederholentlich tauchen. dompen, w. b.: dampfen. domper, m.: 1) Dampfer [m.], Lösch-horn [o.; ö]; 2) (fig.) Finsterling [m.],Licht-feind [m.], Obskurant Lm.]; I -ridder, m.: Ritter [m.] des Obskurantismus (Zie ook no. 2 domper).

dompertje, o.: Löschhütchen [o.], Löschhórnchen [o.], domphoorn, m.: Dampfhorn [o.], dompig, bv. n.: dumpf, dumpfig; I -heid, vr.: Dumpfigkeit [vr.].

dompneus, m. en vr.: (der, die) Breit-nase.

domproost, m.: (kkl.) Domprobst [m.; ö],

donateur, m.: Schenkgeber [m.]. donatrice, vr.: Schenkgeberin [vr.]. Idonder, m.: 1) Donner [m.]; als van den - getroffen: wie vom Donner gerührt; er is - aan de lucht: die Wolken drohen mit ein Gewitter, (fig. fam.) es droht ein Gewitter- 2) (gem.) Buckel [m.], Haut [vr.]; op zijn - krijgen: Prügel bekom-men [onr.], (ook:) ausgeputzt werden [onr.].

donderaar, in.: Donnerer [m.J. donderen, w. onpers.: donnern; het dondert: es donnert: dat dondert niet: (gem.) das hindert nicht; kijken alsof men het te Keulen hoort -: (spr.) grosse Augen machen, erstaunt sein. I -, w. o.: (gem.) stürzen; naar beneden -: hinunter stürzen. I -, w. b.: (gem.) stürzen, schmeissen [onr.]; iem. -: (gem.) Einem die Suppe versalzen.

donders, tsw.: (gem.) Donnerwetter!

I -, bw.: (gem.) verdammt.

dondersch, bv. n.: (gem.) verteufelt, verflucht; de -e kerel: der Teufelskerl. Idonker, bv. n.: dunkol, finster; I-heid, Dunkelheit [vr.].

Idonker, o. en m.: Dunkei [o.],[s]Fin-sterniss [vr.]; in den -: im Dunkeln, im Finstern; tusschen licht en -: in der Abend-dammerung, im Zwielicht; de kat in den -knijpen: (spr.) seine (ihre) lose Streiche insgeheim spielen.

dons, o.: Flaum [m.], Daune [vr.]; (op vruchten:) Wollichte [o.], (aan de kin van een melkmuil:) Milchhaare [o. mrv.]; op - slapen: auf Daunen schlafen |onr.].

donsachtig, bv. n.: flaumicht, dau-nicht, (van vruchten:) wollicht; I -heid, vr.: (das) Flaumichte, (das) Daunichte.

dons-gans, vr.: (vog.) Eidergans [vr.; a]; I -zacht, bv. n.: Zie donzig.

donzen, bv. n.: flaumig; (fig.) weich.

donzig, bv. n.: Zie donsachtig. Idood, m.: Tod [in.]; tot in den -: bis Tode; ter - toe: bis zum Tode; om den - niet: in den Tod nicht; op leven en -: auf Leben und Tod; ojp den - zitten (ter - veroordeeld zijn): auf den Tod sit-

zen [onr.]; zijnen (haren) natuurlijken -sterven: des natürlichen Todes sterben [onr.]; duizend -en sterven: tausend Tode sterben [onr.]; op straffe des -s; bei Todes-strafe; des -s schuldig:: des Todes schuldig; een kind des -s: ein Kind des Todes; ik mag lijden dat ik hier den - aan drink (aan eet): dieser Trunk (dieser Bissen) soll mein Tod sein; de - in den pot: (fam.) eine todte [tote] Wirthschaft [t]; als de geletterde -: (fam.) todahnlich; als de - van Yperen: (fam.) wie der Tod im Basler Todtentanz [Toten...]; goed zijn om den -te halen: (fam.) gut sein nach dem Tod zu schicken. Zie spr. brood.

Idood, bv. n. en bw.: *) todt (ook fig.); - als een pier: (spr.) maustodt; meer - dan levend: mehr todt als lebendig; voor für todt; levend of -: lebendig oder todt; burgerlijk -: bürgerlich todt; de -e hand: (rcht.) die todte Hand; - tij:(zeew.) Todtwasser [o.]; - water: todtes Wasser, Kielwasser [o.]; - werk: (van een schip:) todtes Werk; de -e Zee: (adk.) das Todte Meer; - op mijn gemak (op mijn -e gemak): mit der aussersten Gemachlichkeit; het is een - paard aan een boom: (spr.) es hat nichts zu bedeuten.

dood-advertentie, vr.: Todesanzeige [vr.1; -af, bv. n.: todmüae; -akte, vr.: Todtenschein [m.]; -arm, bv. n.: bettelarm, blutarm; -attest, o.: Todtenschein [m.]; -baar, vr.: Todtenbahre [vr.], Leichenbahre [vr.]; -bed, o.: Todbett [o.], Sterbebett [o.]; -bericht, o.: Todesanzeige [vr.]; -bidder, m.: Leidbitter [m.]; -bloeden, w. o.: sich todt bluten * *), (fig.) het zal wel -bloeden: es wird bald Gras darüberwach-; -blijven, w. o.: todt bleiben [onr.] (op cent - blijven: spr.: sich um einen Cent schinden lassen [onr.]); -boek, o.: Todtenregister [o.], Todtenbuch [o.; ü]; -branden, w. b.: (hik.) todt brennen [onr.]; -brief, m.: briefliche Todesanzeige [vr.]; -ceel, vr.: Todtenschein [m.]: -doen, w. b.: todt machen; zich - drinken, w. w.: sich todt trinkep [onr.], sich zu Tode trinken [onr.].

doode, m. en vr.: (der, die) Todte [Tote]. dood-eenvoudig, bv. n.: höchst ein-fach (bw.: einzig und allein); I -eerlijk, bv. n.: grundehrlich; -eetster, vr.: (das) ungesellige Geschöpf.

doodeiyk, bv. n.: tödtlich; I -heid, vr.: Tödtlichkeit [vr.].

Idooden. w. b.: tödten.

Idooden, m. mrv.: Todten [m. mrv.]; nit de - opwekken: vom Tode erwecken; de slaap der -: der Todtenschlaf, der Tod-tenschlummer; I -akker, m.: Todtenacker [m. ; a]; -dans, m.: Todtentanz [m.]; -kop, m.: (schk.) Todtenkopf [m.1; -lijst, vr.: Todtenliste [vr.]; -marsen, m.: Todten-marsch [m.; a], Trauermarsch [m.; a]; -rijk, o.: Todtenreich [o.], Schattenreich

d o o d - e rgeren. w. b.: todt argern (z - ergeren, w. w.: sich todt argern, sich Tode argern); I zich -eten, w. w.: sich todt essen [onr.], sich zu Tode essen [onr.]; -eter, m.: (der) ungesellige Mensch;-extract, o.: Todtenschein [m.]; -gaan, w. o.: za Tode gehen [onr.], sterben [onr.]; -geboren, bv. n.: todtgeboren; -goed, bv. n.:. herzensgut; -gooien, w. b.: todt (zu Tode) werfen [onr.]; -graver, m.: Todtengraber [m.]; -hemd, o.: Todtenhemd [o.]; -hongeren, w. o.: todt (zu Tode) hungern. dooding, vr.: Tödtung [vr.], Tödten

zich

zu

[o.].

ZOO

«*en

[o.].

dooder, m.: Tödter [m.].

dood-jagen, w. b. onr.: todt (zu Tode) jagen [reg.]; I -kist, vr.: Sarg [m.; a] (dat is een nagel aan mijne -kist: spr.: das ist ein Nagel zu meinem Sarg; den sleutel op de -kist leggen: fig.: auf eine Verlas-senschaft verzichten); -kleed, o.: Todten-kleid [o.]; -kleur, vr.: Todtenfarbe [vr.]; -klok, vr.: Todtenglocke [vr.]; -kloppertje, o.: (ins.) Todtenkafer [m,]; -koud, bv. n.: todtenkalt; zich - lachen: sich zu Tode lachen : -laken, o.: Leichentuch [o.]; -lied,. o.: Todtenlied [o.]; -loopen, w. o.: (van waterstroomen:) versiegen, (van straten:) in einen Sack auslaufen [onr.], eine Sack-gasse sein (zich - loopen, w. w.: sich zu Tode laufen [onr.]); -maal, o.: Todtenmahl [o.l, [s] Begrabnissmahl [o.]; -maken, w.b.: todt machen, tödten; -mager, bv. n.: aus-serst mager; -moede, bv. n.: todtmüde;. -nijpen, w. b.: todt (zu Tode) kneifen [onr.]; -onschuldig, bv. n.: sehr unschul-dig; -op, bw.: 1) bettelarm, 2) abgelebt,, 3) todtmüde; -rijden, w. b.: (een paard:) zu Tode reiten [onr.] oder fahren [onr.], (een ander dier of een mensch:) überfah-rend tödten.

doods, 2e nmv.: de engel des -: der Todesengel; I -angst, m.: Todesangst [vr.; a]; -bang, bv. n.: todesbang (ik ben-bang: mir ist todesbang); -beenderen, o. mrv.: Todtenbeine [o. mrv.]; Todtengebein [o. enk.]; -benauwd, bv. n.: 1) zum Ersticken beklommen, 2) todesbang (ik ben - benauwd: Zie -bang; ik ben [of: ik heb het] -benauwd: mir ist zum Ersticken beklommen); -benauwdheid, vr.: tödtliche Beklom-menheit [vr.]; -bleek, bv. n.: todtenblass, todblass, todbleich; -bleekheid, vr.: Lei-chenblasse [vr.], Todesblasse [vr.], Todten-blasse [vr.].

doodsch, bv. n.: todtenstill; (fig.) öde,. schauerlich, schauerhaft; eene -e stilte: Grabesstille [vr.]; | -heid, vr.: Todtenstille [vr.], Grabesstille [vr.], (fig.) Oede [vr.], Schauerlichkeit [vr.].

dood-schamen (zich), w. w.: sich todt (zu Tode) schamen; I -schieten, w.b.: todt schiessen [onr.], erschiessen [onr.]; -schoppen, w. b.: mit Fusstritten tödten (hij is het - schoppen niet waard: fig.: er ist keinen Schuss Pulver werth [t])); -schrik, m.: Todesschrecken [m.].

doods-gevaar, o.: Todesgefahr [vr.];

*) Overal in „todt” of „Todten” of „tödten” vervalt in de nieuwe spelling de „d”: dus [„tot”, „Toten”, 'toten].

* *) Verreweg de meeste in het Hollandsch met „dood” samengestelde werkwoordenr, hebben in het Duitsch „todt” [tot] of „zu Tode” vóór zich, zoodat men die zelf in het Duitsch kan vormen, zoodra men slechts de beteekenis weet van het Hollandsche werkwoord zonder „dood”.

vr.:

sehr

vr.:

; Johannes de

. n.: ausge-

I -hoofd, o.: (i. a. b.) Todtenkopf [m.; ö]; -hoofdblok,o.: (zeew.) Doodshooldblock [o.; -blöckel; -kleur, vr.: Zie -bleekheid.

dood-slaan, w. b.: todt schlagen [onr.], erschlagen [onr.], (fig. fam., glas of flesch wijn, enz.:) austrinken [onr.]; ! -slaap, m.: Todesschlaf [m.1, Todesschlummer fm.]; -slag, m.: ïodtschlag [m.1 (moord en-slag: Mord und Todtschlag); -slager, m.: Todt-schlager [m.]; -smijten, w. b.: todt (zu To-de) schmeissen [onr.];-snik, m.: (der)letzte Athemzug [t].

doods-nood, m.: [tl Todesnoth [vr.]. dood-steek, m.: Todesstoss [m.], To-desstreich [m.]; I -steken, w. b.: todt stechen [onr.1, erstechen [onr.]; -stil,bv.n.:todten-still, (fig.) mausstill; -stilte, vr.: Todten-stille [vr.], Todesstille [vr.]; -straf, vr.: Todesstrafe [vr.]; -strijd, m.: Todeskampf [m.] (in den - strijd liggen: in den letzten Zügen liegen [onr.]); -stuip, vr.: Todes-krampf [m.; a].

doods-uur. o.: Todesstunde [vr.],Ster-bestunde [vr.]; I-zweet o.: Todesschweiss [m.] (het -zweet brak mij uit: fig.: der Angstschweiss brach mir aus).

dood-trappen, w. b.: Zie -schoppen : I -vallen, w. o.: sich todt tallen [onr.1 (val dood: gem.: [ie] krepire!); -verf, vr.: Todesblasse [vr.1, Todtenolasse [vr.], Leichenblasse [vr.1; -verven, w. b.: bezeichnen (- als: als) (iem. - verven met iets: Einem etwas zumuthen [t]); -vonnis, o.: [t] Todesurtheil [o.]; -vijand, m.: Tod-feind [m.J (hij is mijn -vijand: er ist mir Todfeind); -wond, vr.: Todeswunde [vr.1 (het is geen -wond: spr. es hat nicht viel zu bedeuten); -zeilen, w. b.: (den stroom:) todt segeln; -ziek, bv. n.: todkrank; -zieh heid, vr.: (das) Todkranksein; -ziekte, vr.;: tödtliche Krankheit [vr.]; -zonde, Todsünde [vr.]; -zwak, bv. n.: schwach.

doof, bv. n.. taub; aan een oor -: auf Einem Ohre taub; aan dat oor is hij -: (fig.) dafür hat er kein Ohr; Oostindisch -zijn: (fig.) thun [onr.] (sich stellen) als ob man nicht höre; zich - houden: sich taub stellen; - zijn voor: taub sein für. Zie doove.

doofachtig;, bv. n.: etwas taub, hart-hörig; I -heid, vr.: Harthörigkeit [vr.]. doofheid, vr.: Taubheit [vr.]. doof-pot, m.: Kohlendampfer [m.1 (als in een -pot: fig.: zum Ersticken, ook: wie begraben; iets in den -pot stoppen: fig.: etwas unter die Bank schieben [onr.]); I -stom, bv. n.: taubstumm (-stommeninstituut, o.: Taubstummenanstalt [vr.], Taubstummeninstitut [o.]); -stomheid, vr.: Taubstummheit Tvr.].

dooi, vr.: |T] Thauen [o.]; I -weder (-weer), o.: [T] Thauwetter [o.].

dooien, w. onpers.: thauen [t]; het dooit: es thaut [t].

dooier, o.: Dotter [m.1, Eidotter [m.]. dool, m.: Irren [o.], Herumirren [o.]; op den -: herumirrend • I -hof, m.: Irrgar-ten |m.; a], (fig.) Labyrinth [o.]; -weg, m.: Irrweg [m.].

doop, m.: (kkl.) Taufe [vr.]; (kkl.) Sauce [vr.]; een kind ten - houden: ein Kind über die Taufe halten [onr.]; I -akte, (-attest, o.): Taufschein [m.]; -baars, m.: Zie waterbaars; -bekken, o.: Taufbec-ken [o.]; -boek, o.: Taufbuch [o.; ü]; -ceel, vr.: Taufschein [m.] (iemands -ceel lichten: fig.: Jemandes Sündenregister auf-schlagen [onr.], ook: Einen über die Zunge springen lassen [onr.]); -dag, m.: Tauftag [in.]; -deken, vr.: Tauftuch [o.; ü].

doopeling, m. en vr.: (der, die) Tauf-ling.

doopen, w. b. en o.: taufen (ook fig.); (soppen:) eintauchen.

dooper, m.: Taufer [m.1, v -: (bijb.) Johannes der Taufer.

doop-feest, o.: Tauffeier [vr.]; I -formulier, o.: Taufformel [vr.]; -gelofte, vr.: Taufgelübde [o.]; -getuige, m. en vr.:(der, die) Taufzcuge, (ook:) Gevatter [m.], Ge-vatterin [vr.]; -goed, o.: Taufzeug [o.]; -heffer, m.:ft]Pathe [m.]; -hefster, vr.: [t] Pathin [vr.]; -hek, o.: Taufraum [m,]; -kind, o.: Taufkind [o.]; -kleed, o.: Taufkleid [o.]; -maal, o.: Taufessen [o.], Taufschmaus [m.]; -naam, m.: Taufname [m.]; -plechtigheid, vr.: Tauffeier [vr.] (-plechtigheden, vr. mrv.: Taufceremonien [vr. mrv.]); -register, o.: Taufregister [o.].

doops-gezind, bv. n.: (kkl.) mennoni-tisch; I -gezinde, m. en vr.: Mennonit [m.], Mennonitin [vr.].

doop-sluier, m.: Taufschleier [m.];

I -vont, vr.: 1) Taufstein [m.], 2) Taufbec-ken [o.]; -water, o.: Taufwasser [o.]. Idoor, o.: Zie dooier.

Idoor, vz. en bw.: 1) durch; 2) (den of het rechtstreeks werkende aanduidende:) von. *)

door ademen, w. o.: fortfahren [onr.] zu athmen [t]. I door a demen, w. b.: durch-hauchen.

d o o r babbelen, w. o.: fortplaudern. d o o r bakken, w. o.: fortfahren [onr.] zu backen. I door bak ken, bv backen.

door barsten (door bersten), w. o.: entzwei bersten [onr.].

doorbetten, w. o.: fortfahren [onr.] zu feuchten. Idoor betten, w. b.: durch fort-wahrende Befeuchtung aufgehen machen.

door bla deren (door bladeren), w. b.: durchblattern.

door boeren, w. o.: fortfahren [onr.] Landwirthschaft [t] zu treiben. I door-

*) Yan de met „door” samengestelde werkwoorden, die niet hier vermeld mochten zijn, neemt men eenvoudig de beteekenis zonder „door”, en vóór aan die beteekenis hecht men dan „fort” of „durch” vast:

„fort” als het eene voortduring aanduidt (of wel men zegt „fortfahren zu” en daarachter de onbepaalde wijs van het werkwoord zonder „door”);

k„durch” als de bedoeling is „door.... heen” of „doormidden”, „aan stukken”, ” Voorbeeld:

(1 o o r loapen (= voortloopen, niet stil blijven staan): fortlaufen.

tl oorloopen (b. v. schoenen, voeten; eene stad, een weiland): durchlaufen.

boeren (niit „er”), w. b.: alles er mit der Landwirthschaft [tj Alles verspielen. doorboord, bv. n.: durchbohrt. dooi* boren, w. o.: fortfahren zuboh-ren. I doorboren (doorboren), w. b.: durchbohren.

door dry ver, m.: (figr. fam.) Starr-kopf Lm.; ö].

door dry very. vr.: Starrköpfigkeit [vr.1.

dooreen, bw.: durcheinander. dooreengenomen, bw.: im Glanzen, doorgaan, w. o.: weiter gehen [onr.J; (figr-) fortfahren [onr.1; (tot stand komen:) Fortgang haben; (op den loop gaan:) durchgehen [onr.J; (op hol gaan:) durch-gehen [onr.J; (van zweren:) aufgehen [onr.]; - voor: gehalten werden [onr.J für, geiten [onr.J für.

doorgaande, bv. n.: durchgangigr. doorgaans, bw.: durchgangig, ge-meiniglich.

d o o r gang, m.: 1) Durchgang [m.; aj; de - is versperd: der Durchgang sperrt; 2) (tig.) Fortgang [m.J; het concert zal geen - hebben: das Koncert wird kei-

door borrelen, w. o.: 1) fortwahrend sprudeln; 2) fortfahren [onr.] zu schnapp-sen.

d o o r braak, vr.: Durchbruch [in.; üj;

(inz.) Deichbruch [m.; üj.

doorbreken, w. b. en o.: durchbre-chen [onr.J.

m.: Yergeuder [m.J,

door brengen, w. b.: (geld:) durcli-bringen [onr.J, vergeuden; (tijd:) zubrin-gen [onr.1.

doorbrenger,

ïst ver-

Yerschwender [m.J.

doorbrenging, vr.: Ycrgeudung [vr.J,

Yerschwendung [vr.J.

doorbrengster, vr.: Yergeuderin nen Fortgang haben.

[vr.1, Yerschwenderin [vr.J.    doorgeleerd, bv. n.: grundgelehrt.

doorbuigen, w. b.: entzwei biegen    doorgestoken, bv. n.: Zie kaart.

[onr.J. i doorbuigen, w. o.: sich beugen.    door glippen, w. o.: (fig.) durch-

doorbuiging, vr.: Yertiefung [vr.J. schlüpfen.

doorbyten, w. o.: fortfahren [onr.1 d o o r goed, bv. n.: herzensgut; I -heid, zu beissen; (fig. fam.) nicht nachgeben vr.: Herzensgüte [vr.J.

Lonr.J. I doorbijten, w. b.: durchbeissen doorgraven, w. o.: fortfahren [onr.J [onr.J.    zu graben. I door graven, w. b.: durch-

doordaeht, bv. n.: überlegt; I-heid, graben [onr.J. vr.: (das) Ueberlegte.    doorgraving, vr.: Durehgrabung

d o o r dansen, w. o.: fortfahren [onr.J [vr.J. zu tanzen. I door dansen, w. b.: (schoc- door gr ouden, w. b.: ergründen. nen:) durchtanzen.    door g r o n ding, vr.: Ergründung

doordenken, w. o.: nachdenken [vr.].

[onr.J. I doordenken, w. b.: überlegen, doorbakken, w. b-: durchhacken, erwagen [onr.J.    durehhauen; den knoop -; (fig.) den Kno-

doordien, vgw.: weil, da.    ten durehhauen.

im

door draaien, w. o.: in Saus und j^„., ________________ _____

Braus leben. I zich er -: sich durchwinden spillen; (iemand:) abkanzeln; Lonr.J, sich durchhelfen Lonr.J; alles er -: door iets Alles verschleudern.    door eene

doordoen, w. b.: 1) ausstreichen door balen, w. o.: fortfahren [onr.J [onr.J; 2) entzwei brechen [onr.J, entzwei zu holen; (fig. fam.) aus allen Kraften lau-schneiden [onr.J.    fen [onr.J. | d o o r halen, w. b.: (doorschrap-

pen:

:) durchstreichen [onr.J; (de wasch:)

’ '    ’ er -; (iets

Alles verschleudern.

doordraaier, m.: Lockerling [m.J, (der) lockere Zeisig.

zu

anders heen:) durchholen; (iem. moeielijkheid heen:) durchhelfen [3J [onr.J; het er -: damit fertig werden [onr.J, (van zieken:) durchkommen [onr.J. d o o r draven, w. o.: fortfahren [onr.J d o o r baling, vr.: (in een geschreven i traben;(fig.fam.) fortschwatzen. I door- of gedrukt stuk:) 1) Ausstreichung [vr.J; draven, w. b.: durchtraben.    2) ausgestrichene Stelle [vr.J.

doordringbaar, bv.n.: durchdring- doorbeen (met „er”), bw.: er hin-bar, durchdringlich; I -heid, vr.: Durch- durch.

dringbarkeit [vr.J, Durchdringlichkeit d o « r heet, bv. n.: durch und durch [vr.J.    lieiss.

uii-

d o o rdringen, w. o.: 1) fortfahren door bollen, w. o.: zügellos weiter [onr.J zu dringen; 2) durchdrmgen [onr.J; rennen [onr.J; (fig.) durchjagen [reg.J,

3) sich durchdrangen. I door dringen, w. gestüin fortfahren [onr.J. b.: durchdringen [onr.J.    doorhouwen: Zie doorbakken.

doordringend, bv. n.: durchdrin- d o o r hutselen, w. b.: schütteln. gend; I -heid, vr.: (das) Durchdringende.    doorkleinzen (doorklenzen), w.b.:

d o o r dringer, m.: Durchdringer [m.J. durchseihen. d o o r droog, bv. n.: durch und durch d o o r klieven, w. b.: spalten [onr.J, trocken; 1 -heid, vr.: ungemeine Trocken- I doorklieven, w. b.: durclischneideri heit [vr.J.    [onr.J.

doordrukken, w. o.: 1) fortfahren    doorkloppen, w. b.: spalten [onr.1.

[onr.J zu drücken; 2) (typ.) fortfahren zu    doorkneed, bv. n.: erfahren, be-

drucken; 3) dit papier drukt door: dieses    wandert; I -heid, vr:: Erfahrenheit [vr.J.

Papier schlagt durch. I doordrukken, w. door knippen, w. b.: durchschnei-b.: durchdrucken.    den [onr.J.

d o o r dryfster, vr.: (fig. fam.) Starr-kopf [m.; öj.

doordrüven, w. o.: weiter treiben [onr.J; (fig.) beharren. I door drijven, w. b.: (fig.) durchtreiben [onr.J, durchführen, durensetzen.

doorkoken, w. o.: 1) fortfahren zu kochen; 2) durchkochen; de pap goed laten -: die Milchsuppe gehorig durchkochen lassen [onr.J.

w. o.: (met „er”): z. n. o.: Durchk

: durch-ommen

d o o r kome kommen [onr.J. I

doorlekken, w. o.: 1) fortfahren [onr.] zu lecken; 2) durchlecken. doorleven, w. b.: durchleben. doorlezen, w.o.: fortlesen [onr.], weiter lesen [onr.]. | -, w. b.: durchlesen [onr.].

zu

Io.l; er is green - aan: es ist kein Durch-kominen möglich; geld verteren alsof er geen - aan is: Geld verzehren als ob es kein Ende nehinen könne.

(loorkoud, bv.n.: durch und durch kalt.

door krabbelen, w. b.: durchkrat-zen. I -, w. o.: (iron.) weiter krabbeln.

doorkraken, w. b.: (noten:) auf-knacken.

doorkruien, w. b.: (doormidden:) •durchkriegen; (door de keel:) hinunter-kriegen.

door kr nisen, w. o.: fortfahren [onr.] zu kreuzen. I doorkrui sen, w. b.: durch-kreuzen.

door lappen, w. o.: fortfahren [onr.] zu flicken. I -, w. b. (met „er”): alles er -: Alles durchbringen [onr.], Alles verschleu-dern.

d o r lezing, vr.: Durchlesung [vr.]. d o r liggen, w. o. en b.: sichdurch-. liegen [onr.l; zijnen rug -: sich den Rü-cken durchliegen [onr.]. doorloop, m.: Durchgang [m.; a]. door loopen, w. o.: fortfahren [onr.] zu laufen, weiter laufen [onr.]. I d o o r-loopen en doorloopen, w. b.: durchlau-fen [onr.].

doorloopend, bv. n.: (fig.) ununter-brochen.

doorluchtig, bv. n.: erlaucht; (als vorstelijke titel:) durchlauchtig; Hunne -e Hoogheden: Ihre Durchlauchten; Uwe -e Hoogheid: Eure Durchlaucht: -ste vorst: <der) durchlauchtigste Fürst; '| -heid, vr.: Durchlaucht [vr.]; Zijne -heid: Seine Durchlaucht; Hare -heid: Ihre Durchlaucht.

doormengen, w. b.: durchmengen, durchmischen, vermischen (- met: mit).

doorm e n ging, vr.: Vermischung [vr.1 (- met: mit).

doorn, m.: (pik. en fig.) Dorn[m.; o en ©1; iemand een - in het oog zijn: (fig.) Einem ein Dorn im Auge sein. Zie mrv.

doornen.

door naaien, w. o.: fortfahren [onr.] zu nahem. I -, w. b.: (kim.) durchnahen; zij heeft hare vingers doorgenaaid: sie hat sich die Finger durchgenaht (wund genaht.)

doornachtig, bv. n.: 1) dornartig, dornicht, 2) dornig, mit Domen versehen; 1 -heid, vr.: 1) Dornartige [o.], 2) Dornigkeit [vr.1.

doorn-appel, m.: Dornapfel [m.; a], Stechapfel Lm.; a].

doornat, bv. n.: durchnass; I -heid, vr.: (der) durchnasse Zustand.

doorn-hes, vr.: Btachelbeere [vr.]; I -besseboom, m.: Staehelbeerstrauch [m.; a].

Idoornen, bv. n.: domen, dörnen; 1 -kroon, vr.: Dornenkrone [vr.].

Idoornen, m. mrv.: Domen, Dörner [m. mrv.]; er zijn geene rozen zonder -: keine Rosé ohne Domen; niets dan - en distelen: nichts als Domen und Disteln. door neuzen, w. b.: durchschnüffeln. doornhaag (doornhcg), vr.: Dornhecke [vr.].

doornig, bv.n.: dornig, mit Domen versehen; I -heid, vr.: Dornigkeit [vr.1, Dornige [o.].

doorn-struik, vr.: Dornstrauch [m.; a); I -tak, in.: Dornzweig [m.1.

doorntje, o.: Dörnchen [o.l, Dörnlein [o.l.

door pappen, \v. o.: (hik.) fortfahren [onr.l Breiumschlage aufzulegen. I -, w. b.: (hik.) mit Breiumschlagen aufgehen machen.

doorpennen, w.o.:(fam.) fortschrei-ben [onr.].

door ploegen, w. o.: fortfahren [onr.] l pflügen. I door ploegen en fig. door-p 1 o e gen, w. b.: durchpflügen.

d o o r poeieren, w. o.: fortfahren [onr.] zu pudern; (fig. fam.) sich sputen.

<lo o v praten, w. o.: fortfahren [onr.] zu plappern.

door prikken, w. b.: durchstechen [onr.l; zijne vingers -: sich die Finger wund stechen [onr.].

doorpruimen, w. o.: fortfahren [onr.] Tabak zu kauen; (fig. fam.) fort-löffeln, fortfahren [onr.] zu essen.

doorratelen, w. o.: fortfahren [onr.] zu rasseln; (fig. fam.) Zie doorpraten.

doorredderen (Zich er),w. w.:sich durchhelfen [onr.] [3J.

door r e gen, bv. n.: (vleesch of spek:) durchwachsen; I -heid, vr.: durchwach-sene Beschaflenheit [vr.J.

doorregenen, w. onpers.: 1) fortfahren [onr.] zu regnen, 2) durchregnen.

I doorregenen, w. b.: durchregnen. door reis, vr.: Durchreise [vr.]. door reizen, w. o.: die Reise fort-setzen, durchreisen. I doorreizen, w. b.: durchreisen.

door roeren, w. b.: durchrühren. door rollen, w. o.: 1) fortfahren [onr.] zu rollen; 2) er -: (fig.) durchrollen.

d o o r rooken, w. o.: fortfahren Lonr.] zu rauchen. I -, w. b.: braunrauchen; doorrooken: durchrauchern.

doorrooker, m.: 1) braun zu rau-chende Pfeife [vr.]; 2) braun gerauchte Pfeife [vr.]; (fig. fam.) Kupfernase [vr.], kupferrothe [t] Nase [vr.]; 4) (iron.) Zie doordraaier.

d o o rrouwen, w.o.: fortfahren [onr.J in Trauer zu gehen.

d o o rruischen, w. o.: fortfahren [onr.] zu rauschen. I doorr uischen, w. b.: durchrauschen.

doorryden, w. o.: fortfahren zu fahren (in rijtuig) oder zu reiten (te paard); wat 1) ein wenig schneller fahren [onr.] oder reiten [onr.]. I d o o rrijden en door-r ij den, w. b.: 1) durchfahren [onr.], 2) durch-reiten [onr.]; zijn achterste doorrijden: sich den Hintern wund reiten [onr.J.

doorrjjp, bv. n.: überreif; l-heid,vr.': Ueberreife [o. en vr.].

d o o rschemeren, w. o.: durchsehim-mern.

d o o rscheuren, w. o.: zerreissen [onr.]. I d o o rscheuren en doors c h e uren, w. b.: zerreissen [onr.].

doorschieten, w. b.: (spl., de kaarten:) mischen. I doorschieten, w. b.: (i. a. b.) durchschiessen [onr.]; een doorschoten exemplaar: ein durchschossenes Exemplar.

zu

wee

zu

durch-

het Kanaal -: durch

doorn e 1» o u wen, w.b.: durchsehauen. doorschrappen, w. b.: durchstrei-chen lonr.], ausstreichen [onr.].

doorschudden, w. b.: durchschüt-teln; (spl., de kaarten:) mischen.

d o o r schuren, w. b.: durchscheuern; (fig.) durchreiben Lonr.].

doorschutten, w. o.: dureh eine Fangschleuse fahren Lonr.].

door s c h \j nend, bv. n.: durchsich-tig; I -heid vr.: Durchsichtigkeit [vr.].

<1 o o rslaan, w. o.: 1) fortfahren[onr.] schlagen; 2) durchschlagen [onr.]; 3) (fam.) drauflos plappern. I w. b.; durchschlagen [onr.].

<1 o o r slaand, bv. n.: triftig, über-zeugend, schlagend; een - bewijs: ein schlagender Beweis.

doorslag’, m.: (om gaten te slaan:) Durchschlag [m.;    a]; (gatenplateel:)

Durchschlag [m.; a]; (bij het toewegen van koopwaren:) Uebergewicht [o.]; (van chalen en fig.:) Ausschlag [m.1; dat gaf den - aan de zaak: das gab der Sache den Ausschlag; aan iem. een - geven: Einem ein Uebergewicht geben [onr.].

doorslepen, bv. n.: schlau; I -heid, vr.: Sehlauheit [vr.].

d o o rslikken, w. b.: einschlueken, hinuntersehlucken.

doorslippen, w. o.: durchschlüpfen. d o o r sluipen, w. o.: durehschleichen [onr.].

d o o r slijten, w. o.: zerschleissen [onr.].

doorsnede, vr.: Durchschnitt [m.]; in -: im Durchschnitt.

door snorren, w. o.: 1) fortfahren [onr.J zu schnurren; 2) durchschnurren.

doorsnuffelen, w. b.: durchschnüf-feln, durchstöbern.

d o o r snijden, w. o.: fortfahren [onr.] schneiden; (fig. pop.) seiner Wege gehen [onr.]; snij maar door: gehe deiner Wege. I doorsnijden en fig. doorsnijden, w. b.: durchschneiden [onr.].

doorsnijding, vr.: 1) Durchschnei-dung [vr.]; 2) Durchschnitt [m.]; I door-snijdingspunt, o.: Schneidepunkt [m.1. door spek ken w. b.: durchspicken. doorspoelen, w. b.: durchspülen. d o o r spoeling, vr.: Durehspülung [vr.].

d o o r spouwen, w. b.: durchspalten. d o o r springen, w. o.: durchsprin-gen [onr.], bersten [onr.].

door staan, w. b.: 1) ausstehen [onr.], erdulden; 2) bestehen [onr.], aushalten [onr.], die Probe bestehen [onr.].

doorstappen, w. o.: fortfahren [onr.] zu stapten; goed (stevig, enz.) -: grosse (oder: lange) Schritte machen;wat -: ein wenig schneller gehen [onr.].

«I o o r steken (en: door s t e ken), w. b.: durchstechen [onr.].

d o o r stekertje, o.: Durehstecher-ehen [o.].

door steking, vr.: Durchstechung [vr.].

door stevenen, w. o.: weiter steuern; (fig. fam.) seinen Weg verfolgen.

door stikken, w. b.: (kim.) steppen.

d o o i* stoom en, w. o.: 1) fortfahren [onr.] zu dampfen; 2) dampfend seinen

Weg verfolgen; 2) den Kanal dampfen.

door stooten (en: door s t o o ten), w. b.: durchstossen [onr.].

door stoven, w. o.: (kkk.) gehorig schmoren; laten -: gehorig schmoren lassen [onr.].

door stralen, w. o.: durchstrahlen ; (fig.) durchschimmern. I door s t r a len, w. b.: durchstrahlen.

d o o r straling, vr.: Durchstrahlen [o.]; (fig.) Durchschimmern [o.]; - van het bloed: 1) Blutumlauf [m.], 2) Beförderung [vr.1 des Blutumlaufs.

d o o r stroomen, w. o.: fortfahren [onr.1 zu stromen. | door s t r o o men, w, b.: durchströmen.

d o o r stndeeren, w. o.: fortstudiren [ie]. I -, w. b.: durchstudiren [ie], d o o r sypeleii, w. o.: durchsiekern. doortasten, w. o.: (fig.) durchgrei-fen [onr.], mit durchgreifenden Massregeln auftreten [onr.].

door tas tend, bv. n.: durchgreifend. door teren, w. o.:    1) fortfahren

[onr.] zu theeren [t]; 2) fortzehren.

doortimmeren, w. o.: fortzimmern; (fig. fam.) drauflos plappern. I door t i m-meren, w. b.: gehorig zimmern; goed doortimmerd, bv. n.: gut gezimmert.

doortintelen, w. b.: (fig.) dnrch-glühen.

Doortje, o.: (vrouwennaam:)Dortchen [o.]; i doortje, o.: (der) kleine Eidotter.

door tocht, m.: 1) Durchgang [m.; a], Durchweg [m.1, 2) Durchzug [m.].

door tokkelen, w. o.: fortfahren die Saiten zu schlagen; (fig.) Zie fig. doortornen.

doortornen, w. o.: fortfahren [onr.1 aufzutrennen; (fig. fam.) immer auf einen und denselben Gegenstand dringen [onr.1.

doortrapt, bv. n.: durchtrieben;

I -heid, vr.: Durchtriebenheit [vr.].

d o o r trekken (en : door trek ken), w. b. en o.: durchziehen [onr.].

door trok ken, bv. n.: durchzogen ( - van: von).

cl o o r vaart, vr.: Durchfahrt [vr.]. door vlammen, w. o.: fortfahren [onr.] zu flammen; b[ijven - op: (fig). fortfahren [onr.] lüstern zu sein nach.

doorvlechten, w. b.: durchflech-ten [onr.].

door v 1 e c li ting, vr.: Durchflech-tung [vr.].

doorvlocliten, v. dw.,: durchfloch-ten (- met: mit).

doorvlijmen, w. b.: durchschneiden [onr.].

doorvoed, bv. n.: wohl genahrt*, I -heid, vr.: (das) Wohlgenahrtsein.

d o o r voer, m.: Durchfuhr [vr.]; I -biljet, o.: [ie] Passirzettel [m.]; -handel, m.: Transitohandel [m.]; -recht, o.: Tran-sitozoll [m.].

door vreten, w. o.: fortfahren [onr.1 zu fressen. I -, w. b.: durchfressen [onr.].

doorwaadbaar, bv. n.: zu durch-waten; I -heid, vr.: zu durchwatende Seichtigkeit [vr.].

doorwaden, w. b.: durchwaten. door waken, w. o.: fortfahren [onr.1 zu wachen. I doorwaken, w. b.: durch-wachen.

: (typ.) fortfahren b.: (fig.) durchset-

doorzeven, w. b.: durchsieben. door zicht, o.: (fig.) Einsicht [vr.]; in man die veel - heeft: ein einsichts-

n, w. o.: [onr.] zu setzen. I w. zen.

sitzen. I -, w. b.: durchsitzen [onr.[. door z o e ken, w. b.: durchsuchen. doorzweeten, w. o.: fortfahren zu schwitzen. I doorzweeten en doorzweeten, w. b.: durchschwitzen. door zwelgen, w. o.: fortfahren w. b.: hinunter-

ben

d o o r warm. bv. n.: durch und durch warm.

doorwasemen, w. b.: durchdunsten.

doorwassen, bv. n.: durchwachsen.

door wateren, w. b.: (tech.) durch-wassern. I doorwateren, w. o.: fort-fahren [onr.] sich des Wassers zu ent-ledigen.

door we eken, w. .b.: durchweichen.

door werken, w. o.: fortarbeiten, fortfahren [onr.] zu arbeiten. I doorwerken en door werken, w. b.: durch-arbeiten.

doorweven, w. o.: fortfahren [onr.] zu weben, fortweben. I doorweven, w. b.: durchweben (v. dw.: doorweven met: durchwebt mit).

doorworstelen, w. b.: sich dureh-kampfen [w. w.| durch; vele moeielijk-heden -: sich durch viele Schwierigkeiten durchkiimpfen.

doorwrocht, bv. n.: ausgearbeitet, meisterhaft; I -heid, vr.: Meisterhaftigkeit [vr.[.

door w r o e ten, w. b.: durchwühlen.

door zagen, w. o.: fortfahren [onr.] zu sagen. I -, w. b.: durchsagen.

door zette

een

voller Mann; I -kunde, vr.: Strahlenbrech-kunde [vr.], Dioptrik [vr.|; -kundig, bv. n.: dioptrisch.

doorzichtig, bv. n.: durchsichtig; -heid, vr.: Durchsichtigkeit [vr.]. door zien, w. b.: durchsehen [onr.].

I door zien, w. b.: durchsehen [onr.].

door zitten, w. o.: fortfahren [onr.] zu sitzen. I w. b.: durchsitzen [onr.l.

[onr.) zu schwelgen. I schlucken.

d o o r zpgdoek, m.: Seihetuch [o.; ü], [iel Filtrirtuch [o.; ü]. d o o r zijgen, w. o. en b.: durchseihen. <1 o o r zijging, vr.: Durchseihung [vr.]. doos, vr.: 1) (in den zak te dragen:) Dose [vr.]; 2) (van hout:) Büchse [vr.]; de - van Pandora: (fig.) die Büchse der Pandora; 3) (van spaan, karton, enz.:) Schachtel [vr.]; 4) (stevige -:) Kasten;

5) (gevangenis:) [sl Gefangniss [o.], (pop.) Loch [o.], Hundeloch [o.]; hij zit in de -: er sitzt im Loch; hij werd in de - gestopt: er wurde ins Hundeloch gesteckt; 6) (fig.) eene zaak in de - stoppen: eine Sache unter die Bank schieben [onr.]; iets uit de oude -: etwas von Anno Damals; een liedje uit de oude -: ein Liedchen aus dem alten Register; heel wat in zijne -hebben: ein gelehrter Kopf sein.

doosje, o.: 1) Döschen [o.l; 2) Büchschen [o.]; 3) Schachtelchen [o]; 4) Kastchen [o]; in de kleinste -s is de beste zalf: (spr.) kleine Leute haben am meisten Grütz im Kopf.

doove, m. en vr.: (der, die) Taube; dat hebt gij aan geen - gezegd: das ha-

Sie mii* nicht umso^st gesagt (Zie dooven); I -kool, vr.: LÖschkohle [vr.]* gelöschte Torfkohle [vr.1; - netel, vr.: (X>llc.) taube Nessel [vr.], Taubnessel. Idooven, w. b.: 1) löschen; 2) dampten. Idooven, m. en vr.: (die) Tauben; zich van de - houden: (spr.) sich taub stellen; er zijn geen erger - dan die niet hooren willen: (spr.) die schlimmsten Tauben sind die welche nicht horen wollen; I aan eene -mansdeur kloppen: (spr.) kem geneigtes Gehör finden [onr.1. doovigheid, vr.: Taubheit [vr.]. doozen, vr. mrv.: Schachteln (u. s. w.;. Zie «loos); I -fabriek, vr.: Schachtelfabrik [vr.J; -fabrikant, m.: Schachtelfabrikant [m.]; -maker, m.: Schachtelmacher [m.]^ -winkel, m.: Schachtelladen [m.; a].

dop, m.: Schale [vr.]; (pik.) Hülse [vr.]; (fig.) Deckel [m.]; een half ei is beter dan een leege -, (spr.) besser etwas als Kichts; hij komt pas uit den -: (iron.) eristkaum aus dem Ei gekrochen; I -erwt, vr.: Scho-tenerbse [vr.].

dopje, o.: 1) Schalchen [o.]; 2) Hüls-chen [o.]; 3) Deckelchen [o.|, Hütchen [o.], doppen, w. b.: enthülsen. dopper, m.: 1) Enthülser [m.]; 2) Zie doperwt; ruige -s: Reifelerbsen [vr. mrv.].

dor, bv. n.: dürr; (hg.) trocken; i -heid, vr.: Dürre [vr.]; (hg.) Trockenheit [vr.]. Doris, m.: (mansnaam:) Theodor [m.]. Dorisch, bv. n.: (tik. en bwk.) do-risch.

dorp, o.: Dorf [o.; ö]; het kan beter van eene stad dan van een -: (spr.) ein gespickter Beutel kann leichter etwas missen als ein magrer.

dorpachtig, bv. n.: 1) einem Dorfe ahnlich, 2) dorimassig, 3) das Dortleben liebend; I -heid, vr.: 1) Aehnlichkeit [vr.] mit einem Dorfe, 2) Dorfmassigkeit [vr.],, 3) Hang [m.] zum Dortleben.

dorpel, m.: Schwelle [vr.], (inz.) Thür-schwelle [vr.], Hausschwelle [vr.]; nooit weer een voet over iemands - zetten: nie wieder Eines Schwelle betreten [onr.].

dorpeling, m. en vr.: Dorfbewohner [m.], Dorfbewohnerin [vr.]; -en m. mrv.: Dorfleute [m. mrv.], Dorfschaft [vr. enk.], dorper, m.: Zie m. dorpeling, dorpje, o.: Dörfchen [o.], Dörnein [o.], dorps-bakker, m.: Dorfbacker lm.];

, -barbier, m.: Dorfbarbier [m.]; -bestuur, o.: Dorfvorstand [m.; al; -bewoner, m.: Dortbewohner [m.]; -bewoonster, vr.: Dorfbewohnerin [vr.].

dorpsclt, bv. n.: Zie dorpachtig, dorps-dominee, m.: Dorfpastor [m.] ;,

I -geestelijke, m.: Dorfgeistliche [in.];-herberg, vr.: Dorfschenke [vr.], Dorfherberge [vr.]; -huis, o.: Gemeindehaus [o.; a];. -jeugd, vr : Dorfjugend [vr.]; -kerk, vr.: Dorfkirche [vr.]; -kermis, vr.: Dorfkirmes [vr.]; -kleermaker, m.: Dorfschneider [m.];. -klok, vr.: Dorfglocke [vr.]; -leeraar, m.r Dorfpastor [m.]; -leven, o.: Dortleben [o.];, -manier, vr.: Dorfmanier [vr.]; -pastoor, m.: Dorfpfarrer [m.], (der) katholische Dorfgeistliche; -pastorie, vr.: Dorfpfarrei [vr.],.» Dorfpfarrhaus [o.; a]; -predikant, m.: Zie -dominee; -schipper, m.: Dorfschiffer [m.]; -school, vr.: Dorfschule [vr.];-schoolmeester, m.: Dorfschulmeister [m.]; -schout,.

in.;

m.:

m.: Zoll-

m.: (art.) Drahtkugel

Ohr-

m.:

(hist.) Dorfschultheiss [m.], Dorfschulze -scfiuit, Yi*.: Dorfboot [o.]; -veer, o.: Dorffahre [o.], dorren, w. o.: dorren, dorring, vr.: Dorren [o.], «lorschdeel, vr.: Zie dorsch vloer, dorschen, w. b.: dreschen [onr.];hooi -: (iron.) leeres Stroh dreschen [onr.], Wasser in den Brunnen tragen [onr.]. dorsclier, m.: Drescher [m.]. tlorsching., vr.: Dreschen [o.J. dorsch-sclmur, [vr.: Zie -vloer; I -vlegel, m.: Dreschflegel [m.]; -vloer, Dreschdiele [vr.].

dorst, m.: Durst [m.]; - naar...: (fig.) Durst nach....; - hebben: Durst haben; izijnen (haren) - lesschen: den Durst loochen; dat verslaat geen -: (fig. fam.) das hilft nicht viel; een appeltje voor den -: (fig.) eine Birne für den Durst.

dorsten, w. o.: dursten, dürsten; ik dorst naar ...: ich durste nach ..., midi durstet nach .... es durstet midi nach.

dorstig, bv. n.: durstig: I -heid, vr.: Durstigkeit [vr.].

dos,    m.: Schmuck [m.]; (fig.) Kleidung Cvr.], Kleid [o.].

dosis, vr.: Dose [vr.], Gabe [vr.], Quan-titat [vr.].

dossen, w. b.: schmücken (- in: mit); <fig.) kleiden (- in: in).

dot,    m.: (hooi, haar, enz.:) Büschel [m.]; (garen, touw, enz.:l Knauel [m.]; (was, vet, enz.:) Klumpen; (watten, pluksel, enz.:) Pfropfen [m.]; (voor kleine kinderen, om er op te zuigen:) Nutschbeutel [m.];(pop., in plaats van „lieveling”) Herzchen [o.], .Schatzchen [o.].

dotatie, vr.: Dotation [vr.]. dotje, o.: Zie dot. douairie, vr.: Wittwengehalt [m.]. douairière, vr.: Wittwe [vr.]. douane, vr.: Zollamt [o.J. I beamte [m.].

doubleeren, w. b.: (in ’tbiljartspel:) dupliren [ie].

douceur, o.: Geldgeschenk [o.], douteus, bv. n.: zweifelhaft; I -heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.].

douwen, w. b.: Zie duwen. doz\jn, o.: Dutzend [o.]; bij -en (bij het -): dutzendweise; I -dichter, m.: Dut-zendpoet [m.], Poëtaster [m.]; -goed, o.: Dutzendwaare [vr.1; -schilder, m.: Dut-zendmaler [m.], (der) schlecnte Maler; -werk, o.: Hümpelarbeit [vr.]. dra, bw.: bald.

Idraad, m.: Faden [m.; a of a] (ook fig.); (van metaal:) Draht [m.; a]; de - van Ariadne: (fab.) der Faden der Ariadne ;geen drogen - aan zijn (haar) lijf hebben . (fam.) kernen trockenen Faden am Leibe haben; aan een zijden - hangen: (fig.) an einem Faden hangen [onr.]; den - kwijt zijn: (fig.) den Faden verloren haben: den - weder opnemen: (fig.) den Faden wieder aufnehmen [onr.]; voor den - komen met: (fam.) herausrücken mit, zum Yorschein kommen [onr.] mit; tegen den - iu:gegen den Strich, widerhaarig.

« -Idraad, bv. n.: (van draad gevlochten:) drahtern.

draadaclitig, bv. n.: 1) fadenartig, 2) drahtartig.

draad ba uk, vr.: Drahtbank [vr.; a].

draadje, o.: 1) Fadchen [o.]; 2) Draht-chen [o.].

draad-kogel,

[vr.]; I -nagel, m.: Drahtnagel [m.]; -pop, vr.: Drahtpuppe [vr.]; (het)-trekken: (das) Drahtziehen; -trekker, m.: Drahtzieher [m.]; -trekkerij, vr.: Drahtzieherei [vr.]; -werk, o.: Filigran [o.], Drahtarbeit [vr.]; -werker, m.: Drahtarbeiter [m.]; -vormig, bv. n.: 1) fadenförmig, 2) drahtförmig; -worm, m.: (pik.) Drahtwurm [m.; ü], Fa-denwurm [m.; ü]; -ijzer, o.: Drahteisen [o.l.

draafster, vr.: (die) Trabende. Idraagbaar. vr.: Tragbahre [vr.]. Idraagbaar. bv. n.: tragbar; I -heid, vr.: Tragbarkeit [vr.1.

draag-bak, m.: Tragwanne [vr.];

I -balk, m.: (bwk.) Tragebalken [m.]; -band, m.: Trageband [o.; a]; -boom, m.: Trage-baum [m.; a]; -geld, o.: Tragerlohn [m.]; -hemel, in.: Traghimmel [m.]; -juk, o.: Tragjoch [o.], Schulterjoch [o.]; -koets, vr.: Sanfte [vr.], Tragsessel [m.]; -kracht, vr.: Tragfahigkeit [vr.]; -loon, o.: Zie -geld.

draaglijk, bv. n.: ertraglich, leidlich (bw. ook: ziemlich, so ziemlich); I -heid, vr.: Ertraglichkeit [vr.], Leidlichkeit [vr.].

draag-mand. vr.: Tragkorb [m.; ö]; l-plaats, vr.: Leichenbegleitersstelle [vr.]; -riem, m.: Tragriemen [m.]; -ring, m.: Zie wrong; -steen, m.: (intsl.) Tragstein [m.]. draagster, vr.: Tragcrin [vr.]. draag-stoel, m.: Zie -koets; I -stok, m.: Tragstock [m.; öj; -touw, o.: Tragseil [o.J; -vermogen, o.: Zie -kracht; -zadel, o.: Tragsattel [m.], Packsattel [m.|; -zeel, o.: Tragriemen |m,];-zetel, m.: Zie -koets.

draai, m.: Wendung [vr.]; (fig.) List [vr.]; een - om de ooren: (fam.) eine feige; aan den - zijh: (fam) im Sause und Brause leben; I -bank, vr.: (tech.) Dreh-bank [vr.; a]; -bas, vr.: (art.) Drehbasse [vr.]; -beitel, m.: Drehmeissel [m.];-boom, (zeew.) Drehbaum Lm.; a], (op voetpaden:) Drehkreuz [o.l; -bord, o.: Glücks-rad [o.; a]; -broer, m.: (fam.)Doppelzüng-ler [m.]; -brug, vr.: Drehbrücke [vr.]; -bus, vr.: Zie -bas.

draaien, w. o. en b.: (i. a. b.) drehen; met alle winden -: (fig.) den Mantel naeh dem Wind drehen (oder: hangen).

draaier, m.: Dreher [m.]; (kv.) Drechs-ler [m.J; (fig.) 1) Manteldreher [hl], 2) Zie draaibroer.

draaierig, bv. n.: 1) doppelzüngig; 2) schwindelig; I -heid, vr.: 1) Doppelzün-gigkeit [vr.], 2) Schwindeligkeit [vr,]. draaiery, vr.: (i. a. b.) Dreherei [vr.1. draai-gat, e.: (in rivieren:) Drehloch [o.; ö], Wasserwirbel [m.].

draaiing, vr.: Drehung [vr.1; (duizeling:) Schwindel [m.].

draai-kap, ve.: Drehkappe [vr.];

I -kolk, m.: Mahlstrom [m.; ö], Strudel [m.1; -kunst, vr.: Drechslerkunst [vr.1; -nek, m.: (vog.) Drehhals [m.; al; -orgel, o.: Drehorgel [vr.], Leierkasten [m.] ; -punt, o.: Drehpunkt [m.J; -reep, m.: (zeew.) Drehreep [o.]; -schijf, vr.: Drehscheibe [vr.]; -spier, vr.: (ontl.) Drehmuskel [m.1 : -spil, vr.: (zeew.) Drehspill [o.l, Bratspill [o.l; -spit, o.: (kkk.) Bratspiess |m.]. draaister, vr.: Dreherin [vr.1.

o.:

van

bw.:

[ie].

S.

-reden, vr.: Antrieb [m.], Beweggrund [m.; ü].

drank, m.: 1) Trank [m.], Getrank [o.]; spijs en Spe.ise und Trank; 2) Brannt-wein [m.], geistige Getranke [o. mrv.]; (pop.) Schnapps [m.]; aan den - zijn: dem Trunke ergeben sein; aan den - raken: sich dem Trunke ergeben [onr.]; I -llesch, vr.: Branntweinflasche [vr.],(pop.)Schnapps-flasche [vr.]; -huis, o.: Branntweinnaus [o.; a], Schenke [vr.]. drankje, o.: (pha.) Trankchen [o.], drankwinkel, m.: Branntweinschenke [vr.].

drapeeren, w. b.: drapiren [ie]; gedrapeerd, v. dw.: drapirt [ie], drapeering, vr.: [ie] Drapirung [vr.]. draperie, vr.: Draperie [vr.J.

Idras, vr.: Moor [m.], Morast [m.]; I -grond, m. (-land, o.): Sumpfmoor [m.]y Sumpfboden [m.], Sumpfland [o.].

Idras (drassig), bv. n.: sumpfig; I -heid, Sumpfigkeit [vr.], Sumpfige [o.], draven, w. o.: traben; hollen en -: (fam.) fliegen [onr.] und traben. draver, m.: dravik, vr.: dreef, vr.:

Allee

even.

draai-stoel, m.: Drehstuhl [m.: ü], Drehsessel [m.]; I -stok, m.: Drehstock [m.; ö]; -tol, m.: Kreisel [m.]; -werk, Drechslerarbeit [vr.]; -wesp, vr.: (ins.) Drehwespe [vr.]; -wind, m.: Wirbelwind [m.]; -zaag, vr.: Kreissage [vr.]; -ziekte, vr.: (vea.) Drehkrankheit [vr.].

draak, m.: Drache [m.1; (fig.) Daum-ling [m. en vr.], (ook: das) Missgeschöpf; ik steek er den - maar mee: (fam.) ich scaerze nur; den - met iem. steken: Einen zum Besten haben; den - met iets steken: über etwas spotten. Zie draken, draalster, vr.: Zauderhafte [vr.]. drab, o.: Bodensatz [m.|, (das) Trübe. Zie ook draf no. 2.

drabbig, bv. n.: trübe; I -heid, vr.: (das) Trübe.

drachme, vr.: (mtw.) Drachme [vr.].

I -, o.: (gew.) Drachme [vr.], Quentchen

dracht, vr.: (kleeding:) Tracht [vr.J; (vracht:) Tracht [vr.]; (zwangerschap mensch of dier:) Tracht [vr.]; (van vrucht-boomen, akkers, enz.:) Tracht [vr.]; (van geweren: Tragweite [vr.]; (van schepen:) Lastigkeit [vr.]; (van wonden:) Eiterung [vr.], (ook:) Eiter lm.]; (van de oogen: das) Triefen, (ook:) Eiter [m.J, Schleim [m.J; (vea., fontanel:) Haarseil [o.], drachtig, bv. n.: trachtig; (van de >gen :) triefend ; (van wonden:) eiternd; -heid, vr.: Trachtigkeit [vr.J; (van de oogen: das) Triefeu; (van wonden:) Eiterung [vr.J.

draden, m. mrv.: Zie draad, draderig, bv. n.: Zie dradig.

dradig, bv. n.: fasig; (fig.) langwei-lig; I -heid, vr.: Fasigkeit [vr.], (das) Fasi-ge (fig.) Langwreiligkeit [vr.].

draf, m.: 1) Trab [m.]; op een -: tra-bend, in vollem Trab; 2) (drab:) Traber vr. mrv.], Trester [vr. mrv.]; 3) (varkens-spoeling:) Trank [m.], Spülwasser [o.], Spülicht [o.].

dragant, vr.: (pik.) Tragant [m.]. dragen, w. b.: (i. a. b.) tragen [onr.].

I -, w. o.: tragen [onr.]; (van geweer,kanon of schot:) tragen [onr.]; (van dieren:) tragen [onr.], trachtig sein; (van wonden:)eitern; (van de oogen:) triefen [reg. en onr.]; (van een spijker, die ingedreven wordt:) fassen.

I -, w. onpers.: sich tragen [onr.]; op hethoofd draagt het gemakkelijker dan in de hand: auf dem Kopfe tragt sich ’s leichter als in der Hand.

drager, m.: (i a. b.) Trager [m.]; I dra-gersplaats, vr.: Zie draagplaats.

dragoman, m.: Dragoman [m.], (der) türkische Dolmetscher.

dragon, vr.: (pik.) Dragun [m.], Kai-sersalat [m.]; (aan degens en sabels:) Quaste [vr.J.:

dragonade, vr.: (hist.) Dragonade [vr.]; (fig.) Treibjagd [vr.].

dragonder, m.: 1) (mil.) Dragoner [m.]; 2) (iron.) Yirago [vr.1, (das) derbe Weibsstück, (der) weibliche Dragoner;

I -officier, m.: Dragonerofficier [m.].

dragonderspaard, o.: Dragonerpferd [o.].

drainage, vr.: (akk.) Entwasserung [vr.], [ie] Drainiren [o.].

draineerbnis, vr.: [ie] Drainirröhre [vr.], Entwasserungsröhre [vr.].

draineeren, w. b.: (akk.) draimren [ie], entwassern.

draken, m. mry.: Drachen; Zie draak; -bloed, o.: (pik.) Drachenblut [o.]; -kop,, m.: (i. a. b.) Drachenkopf [m.; ö]; -kruid, o.: (pik.) Drachenkraut [o.]; -slang-, vr.: (drk.) afrikanische Hornschlange [vr.], (wpk.) Drachenschlang-e [vr.].

dralen, w. o.: zaudern; zonder -, unverzüglich.

draler, m.: Zauderer [m.]. draling, vr.: Zaudern [o.], drama, o.: Drama [o.], dramatisch, bv. n.: dramatisch, dramatiseeren, w. b.: dramatisiren dramaturg;, m.: Dramaturg [m.]. dramaturgie, vr.: Dramaturgie [vr.]. drang:, m.: Drang [m.]; de - der om-andigheden: der Drang der Umstande;

vr.:

Traber [m.1.

(pik.) Lölch [m.].

Trift [vr.]; (laan:)

[vr.]; (fig.) Gang [m.], Zug [m.]; op - komen: in den Gang kommen [onr.J; op -zijn: im Gange sein, im Zuge sein. Zie

dreet, vr.: (gem.) [t] Koth [m.l.Dreck [m.]; aan de - zijn: (gem.) den Durchfalï haben.

dreg: (dregge), vr.: Dregg [m.], Dregg-haken [m.].

dreggen, w. b : dreggen, dreg-net, o.: Schleppnetz [o.];|-touw, o.: Dreggtau [o.], dreigbrief, in.: Drohbrief [m.]. dreigement, o.: Drohung [vr.]. dreigen, w. b. en o.: drohen. I -, z. n. o.: Drohen [o.].

dreigster, vr.: Droherin [vr.]. dreinen, w. o.: wimmern. dreiner, m.: Wimmerling [m.J. dreinig, bv. n.: wimmernd. dreinster, vr.: Wimmerling [vr.]. drek, vr.: Dreck [m.1, [t] Koth [m.]; ! -hoop, m.: Dreckhaufen [m.].

drek herig (drekkig), bv. n.: dreckig, kothig [t]; (flgd schmutzig; I -heid, vr.: (das) Dreckige, (das) Kothige [tl; (fig.) Schmut-zigkeit [vr.].

I-

drek-poeder, o.: (akk.) (der) trockene Dünger; l-put, m.: [t] Kothgrube [vr.]; -stpf, vr.: Mensehenkoth [t] (-stoffen, vr. mrv.: Exkremente [o. mrv.]).

drempel, m.: Zie dorpel; I -bewaarder, m.: Thürhüter [m.]; -stuk, o.: Quer-balken [in.], Schwelle [vr.]. drenk-bak, m.: Tranktrog [m.; ö]. drenkeling⁻, m. en vr.: 1) (der, die) Ertrunkene; 2) (der, die) aus dem Wasser Gerettete.

drenken, w. b.: tranken. drenk-gebit, o.: Wasserzaum [m.; a]; goot, vr.: Trankrinne [vr.]; -plaats, vr. <-wed, o.): Tranke [vr.].

drentel, m : Schlender [m.], Schlender-gang [m.], (fig.) (der, die) hin und her Schlendernde.

drentelaar, m.: hin und her Schlendernde [m.].

drentelaarster, vr.: hin und her Schlendernde [vr.].

drentelaclitig, bv. n.: schlendernd, (tig.) das hin und her Schlendern liebend; I -heid, vr.: (das) Schlendernde, (fig.) Hang Cm.] zum Hinundherschlendern.

drentelen, w. o.: hin und her schlendern.

drentelgang, m.: Schlendergang [m.]. dresseerder, m.: [ie] Dressirer [m.], Abrichter [in.].

dresseeren, w. b.: dressiren [ie], abri chten.

dresseering, vr.: Zie dressuur, dressuur, vr.: Dressur [vr.1, Abricli-tung [vr.].

Idre urn (dreumel), m.: (wev.) Trumm [o. en m.; ü].

Idreum (dreumel), vr.: (das) zu Theer-quasten [T] und Schwabbern dienende grobe Zeug.

dreumes, m. (dreumesje, o.): Knirps [m.1, Daumling [m.].

dreun, in.: Dröhnen lo.|,Erschütterung [vr.1; (fig.) Eintönigkeit [vr.]. dreunen, w. o.: dróhnen. dreuning, vr-: Zie dreun, dreutel, m.: 1) Zie keutel; 2) Zie dreumes.

dreutelen, w. o.: 1) zaudern, langsam sein; 2) Zie drentelen, dreutel-yzer, o.: Zie drevel, drevel, m.: Trpibeisen [o.], dreven, vr. mrv.: 1) Hegenden [vr. mrv.]; 2) (dk.) Gefilde [o. mrv.].

Idribbel, m.: Trippeln [o.]; aan den - zijn: hin und her trippeln.

Idribbel, m. en vr.: Trippler [m.], Tripplerin [vr.].

dribbelaar, m.: Trippler [in.], dribbelaarster, vr.: Tripplerin [vr.]. dribbelen, w. o.: 1) trippeln; 2) Zie

drentelen.

drtbbelgang, m.: Zie dribbeltred. dribbeling. vr.: Trippeln [o.], dribbeltred, m.: Trippeltritt [m.]. <lrie, tw.: drei; een twee -: (fam.) Eins zwei drei, geschwind; - kaarten roemen: (spl.) ein Dreiblatt (eine Terz) ansagen; kwartier over -ën: ein Yiertel auf Yier, ein Yiertel nach Drei; kwartier voor -ën: drei Viertel auf Drei; wij zijn met ons-ën: es sind unser drei, wir sind zu drei; in-ën breken: in drei Stücke brechen [onr.]; iets doen in -ën: etwas in drei Absatzen thun

mvmmmmmm

II ®ii¹ liipiiii m 11II w ï liii

1111 llWflllill» 811

ü], Zecher [m.].

Idrinken, w. b. en o.: trinken [onr.].

1 - (zich), w. w.: sich .... trinken [onr.]; zich zat -: sich voll trinken [onr.]; zich arm of dood -: sich arm oder zu Tode -trinken [onr.].

Idrinken, z. n. o.: Trinken [o.l; hij kan het - niet laten: er kann sich des Trin-kens nicht enthalten; een goed boek is eten en - voor mij: (fig.) ein gutes Buch ist mir Essen und Trinken.

drinkens-bakje, o.: Trinknapfchcn to.]; 1 -glaasje, o.: Trinkglaschen [o.]; -kopje, o.: Tasse [o.].

drinker, m.: Trinker [m.], (inz.) Zecher lm.].

drinkers-baas, m.: (der) tüchtige Trinker; een -: ein tüchtiger Trinker.

drink-geld, o.: Zie -penning; I -huis, o.: Schenke [vr.], Kneipe [vr.]; -kroes, m.: Trinkbecher [m.J; -lied, o.: Trinklied [o.]; -lust. m.: Lust [vr.] zu trinken, Trink-lust [vr.] (ik heb geen lust om te drinken: es ist mir nicht trinkerlich); -nap, m.: Trinknapf [m.: a]; -partij, vr.: 1) Trink-gelag [o.], 2) Trinkgesellschaft [vr]; -penning, m.: Trinkgeld [o.]; -plaats, vr.: (voor mensehen:) Trinkstube, (voor dieren:) Tranke [vr.].

Zorn: in eene opwelling van in einer Aufwallung des Zornes; 4) (mgeschapene neiging:) Trieb [m.1; geslachts-: Ge-schlechtstrieb [m.1, Begattungstrieb [m.];

5) (kudde, troep:) Trieb [m.1; eene - koeien: ein Trieb Kühe; 6) (sterk drijvende beweging :) Treiben [o.]; er is - in de wolken: die Wolken jagen; er is - in het water: es geht eine starke Strömung im Wasser.

driftig, bv. n.: 1) (boos:) aufgebracht, zornig, böse; - worden: zornig werden [onr.], böse werden; - zijn: aufgebracht sein; 2) (haastig:) hastig,hitzig,ungestüm; gij zijt te -: Sie sind zu hastig; 3) (van schepen:) triftig, vor Anker treibend; I -heid, vr.: 1) Aufgebrachtheit [vr.1, Zorn I m.k 2) Hastigkeit [vr.], Hitze [vr.], 3) (zeew.) Triftigsein [o.].

drift-kop, m.: Hitzkopf [m.; ö]; I -recht, o.: Triftrecht [o.l, Weiderecht [o.]; -zand, o.: Treibsand [m.], Flugsand [m.].

dril, m.: 1) (kkk.) Gallerte [vr.], einge-kochte Fleiscnbrühe [vr.]; 2) (kv.) Drillich [m.], Drill [m.]; 3) een - om de ooren: eine Ohrfeige; 4) op den - zijn: herumschlendern; op den - gaan: herumschlendern gehen [onr.]; I -boog, m.: Drehbogen[m.]; -boor, vr.: Drillbohrer [m.]; -kunst, vr.: Drill-kunst [vr.1, Abrichtungskunst [vr.].

drillen, w. o.: beben, zittern. I-, w.b.: <i. a. b.) drillen.

driller, m.: Drillmeister [m.l,Driller [m.]. dril-meester, m.: (mil.) Drillmeister [m.]; I -plaats, vr.: [ie] Exercirplatz [m. a], Waffenplatz [m.; a];-veld, o.: [ieJExer-cirfeld [o.].

dringen, w. o.: dringen [onr.]. I -, w. b.: drangen [reg.], dringen [onr.]. dringend, bv. n. en bw.: dringend, dringer, m.: (der) Dringende, dringing, vr.: 1) Dringen [o.]; 2) Drangen [o.].

dringster, vr.: (die) Dringende, drink-bak, m.: Tranktrog [m.; ö.]:

I -broer, m.: (fam.) Zie drinkebroer, drinke-broer, m.: Saufbruder [m.:

drinkster, m.: Trinkerin [vr.]. droef, bv. n.: 1) triibe, 2) traurig, be-trübt; - te moede: trüben Muthes [tl. droefenis, vr.: Traurigkeit [vr.]. droefgeestig, bv. n.: trübsinnig, melancholisch; 1 -heid, vr.: Trübsinn [m.], Melancholie [vr.].

droeflieid, vr.: Traurigkeit [vr.], [si Betrübniss [vr.].

droelen, w. b.: (iemand: Einem) eine Nase drehen.

droes, m.: 1) (vea.) Druse [vr.]; de kwade -: der Rotz; 2) Zie no. 2 draf; 3) Zie drommel, droesem, m.: Zie no. 2 draf. droesemiff, bv. n.: Zie drabbig, droevig, bv. n.: traurig; 1 -heid, vr.: Traurigkeit [vr.1.

droezig, bv. n.: (vea.) drusig, mit der Druse behaftet; I -heid, vr.: Drusigkeit [vr.].

drogbeeld, o.: Trugbild [o.]; I-bewijs, o.: Trugbeweis [m.].

droge, (verbogen) bv. n.: (der, die, das) trockene; met - oogen: mittrocknem Auge; eene - min: eine trockne Anime, eine Kinderwarterin; een - man: ein troek-ner Mensch; een - vrijer: ein trockncr Liebhaber; eene - koude: eine trockne Kalte: het - weer: das trockne Wetter; een - hoest: ein trockner Husten; het-stof: der trockne Staub (eene - stof: ein trockner Gegenstand); - waren: trockne Waaren [vr. mrv.] (eene maat voor -ren: ein trocknes Mass); langs den - en weg: (schk.) auf trockriem Wege. Zie droog. I -, o.: (das) Trockne; zijne schaapjes op het - hebben: (fig.) sein Schafchen im Trocknen haben; op het - zitten: (zeew. en fig.) auf dem Trocknen sitzen.

drogen, w. b. en o.: 1) trocknen; iets laten -: (aan iets den tijd laten om te -:> etwas trocknen lassen [onr.], (iets doen-:) etwas trocknen machen; 2) (op de eest, in den oven:) dorren; gedroogde fruit: gedörrtes Obst; gedroogde groenten: ge-dörrte Gemüse [o. mrv.].

drogery. vr: 1) Anstalt [vr.] zum Trocknen; 2) Anstalt [vr.] zum Dorren.

drogerijen, vr. mrv.: Drogueriewaa-ren [vr. mrv.], Drogereiwaaren [vr. mrv.] Materialwaaren [vr. mrv.]. droging, vr.: (das) Trocknen. drogist, m.: Droguist [m.]; 1 -winkel, m.: Droguereihandlung [vr.]. drogman, m.: Zie dragoman, drog-reden, vr.: Trugschluss [m.; ü]; Sophisma [o.; -men]; 1 -redenaar, m.: So-phist [m.J.

drok,    bv. n.: Zie druk. drokte, vr.: Zie drukte.

drol,    vo.: (das) langliche Stück (stront: Menschenkoth [t]); een kleine -: (fig. fam.) ein Knirps [m.1; een dikke -: (fig. fam.) ein dicker Pfropfen; ik geef er geen -om: (gem.) Zie drommel.

drollig, bv. n.: drollig; 1 -heid, vr.: Drolligkeit [vr.1.

drom,    m.: Legion [vr.]; (fig.) Haufen [m.]; (wev.) Eintrag [m.; al; in dichte -men : in dichten Haufen; 1 -garen, o.:Einschuss-garn [o.].

dromedaris, m.: (drk.) Dromedar [m.]. drommel, in.: (fam.) Teufel [m.l.Hen-ker [m.1; een arme -• ein armer Teufel,

vor

een -e ook

au-

in.:

em

ein armer Schlucker; om den - niet: dureh-aus nicht, in keinem Falie; dat mag de - weten: das mag der Teufel wissen; hij weet er geen - van: er weiss den Teufel davon; lk geef er geen - om: ichkümmre mich gar nicht darum; dat zou mij de -doen: das müsste nicht mit rechten Dingen zugehen ; wat -: was Teufel, was zum Teufel; naar den -: zum Teufel; voorden -: ins Teufels Namen.

drommels, tsw.: potztausend!, Don-nerwetter!, verteufelt! dronimelsch, bv. n. en bw.: verteufelt. dronk, m.: (teug:) Trunk [m.]; (beschonkenheid :) Trunk [m.]; een kwaden (pleizierigen, aandoenlijken) - hebben: (fam.) wenn besoffen handelsüchtig (sehr munter, weinerlich) sein.

dronkaard, m.: Trunkenbold [m.], Saufer [m.].

dronken, bv. n.: betrunken; (fig.) trunken; - van blijdschap: trunken Freude, freudetrunken.

dronkenschap, vr.: (het dronken zijn:) Betrunkenheit [vr.]; aan - verslaafd: dem Trunke ergeben.

droog, bv. n. en bw.: troeken (ook lig.); zoo - als kurk: wie ausgetrocknet; reeds hoog en -: (fig.) schon lange Zeit; -brood: trockenes Brod, (fig.) ein Stück Brod; hij is nog niet - achter zijne ooren: (spr.) er ist hinter den Ohren noch nicht troeken.

droogachtig, bv. n.: etwas troeken; I -heid, vr.: (das) etwas Trockene.

droog-doek, m.: Wischtuch [o.: [ü];

I -dok, o.: Zie dok. droogheid, vr.: Trockenheit [m.1. droogje, o.: (das) Trockne; op zitten: mehts zu trinken haben. Zi natje.

droogjes, bw.: troeken. droog-kamer, vr.: Trockenstube [vr.]; l-leggen, w. b.: (akk.) drainiren [ie], troeken legen; -legging, vr.: Drainage [vr.], Tro-ckenlegung [vr.]; -loopen, w. o.: troeken zu liegen kommen [onr.]; -lijn, vr.: Tro-ckenleine [vr.], Trockenschnur [vr.; ü]; -maken, w. b.: troeken machen; -makerij, vr. (-making, vr.): Trockenlegung [vr.], Aus-mahlung [vr.]; -malen, w. b.: ausmahlen; -maling, vr.: Ausmahlung [vr.]; -oven, m.: Darrofen [m.; ö]; -plaats, vr.: Trockenplatz [m.; a]; -poetsen, w. b.: troeken putzen; -raam, o.: Trockenrahmen lm.]; -rek, o.: Trockengestell [o.]; -scheerder, m.: Tuch-maeher [m.]; -scheerderij, vr.: Tuchmache-rei [vr.]; -scheren, z, n. o.: Tuchmachen [o.]; -schuren, w. b.: troeken scheuern; -schuur, vr.: Trockenscheuer [vr.]; -staan, w. o.: (van melkkoeien:) troeken stehen [onr.], keine Milch mehr geben [onr.]; -stoof, vr.: Trockenstube [vr.]; -stoppel, m.:(iron.) (der) beschrankte Kopf [ö].

droogte, vr.: 1) Trockenheit [vr.]; 2) (zeew.) Sandbank [vr.; a].

droog-touw, o.: Zie -lijn; I -voets, bw.: trocknen Fusses; -zaal, vr.: Trocken-haus [o.; a];-zolder, m.: Trockenboden [m.; JP en ö].

j droom, m.: Traum [m.; a]; eenen -droomen; einen Traum traumen; -en zijn bedrog: (spr.) Traume sind Schaume; iemand uit den - helpen: (fig.) Einem dem Traum helfen [onr.].

droomachtig, bv. n.: traumerisch; i -heid, vr.: (das) traumerisehe Wesen.

droomen, w. o. en b.: traumen; dat heeft hij stellig nooit gedroomd: (fig.) das ist ihm gewiss nicht im Traume eingefallen. droomer, m.: Traumer [m.]. droomerig, bv.n.: traumerisch;! -heid ve.: (das) traumerisehe "Wesen. droomerij, vr.: Traumerei [vr.]. droompje, o.: Traumchen [o.], droomster, vr.: Traumerin [vr.]. droom-uitlegger (-verklaarder), Traumdeuter [m.J;‘ I -uitlegging (-verklaring), vr.: 1) Traumdeutung [vr.],2) Traum-deuterei [vr.].

droopea, w. b.: betraufen. drooping, vr.: Betraufen [o.].

Idrop, o.: Lakritzensaft [m.], Süssholz-saft [m.].

Idrop, m.: 1) Traufe [vr.]; uit den regen in den - komen: (spr.) aus dem Regen in die Traufe kommen [onr.]; 2) Tropfen [m.]; veel van den - houden: gern einen Hchnapps trinken [onr.]; I -bad, o.: Zie druipbad.

dropje, o.: Tröpfchen [o.l, Tropflein [o.]; lust ge een -: (fam.) wollen Sie Schnappschen?; veel van een - houden: gern einen Schnapps trinken [onr.1.

droppel, m.: Tropfen [m.]; bij -s: in Tropfen, tropfenweise; I -pis, vr.: (gnk.) Harnzwang lm.], Strangurie Lvr.|.

, droppelen, w. o. en b.: tröpfeln. droppeling, vr.: Tröpfeln [o.], droppelings (droppelswijze), bw.: tropfenweise; in Tropfen.

droppeltje, o.: Tröpfchen [o.], Tröpf-lein [o.]; -s voorschrijven: (gnk.) Tropfen vorschreiben [onr.]; -s innemen: Tropfen einnehmen [onr.]. droppen, w. o.: tröpfeln. drop-steen, m.: Tropfstein [m.];l-water, o.: Lakritzenwasser [o.], Süssholz-wasser [o.]; -wijn, m.: Traufwein. drossaard, m.: Zie drost, drossel, m.: (vog.) Drossel [vr.]. drossen, w. o.: 1) sich aus demStaube machen; 2) ausreissen [onr.], desertiren [ie].

drost, m.: Drost [m.]; I -schap, o.:

1)    Drostamt [o.l, Würde eines Drosten;

2)    Drostei [vr.], Gerichtsbarkeit [vr.] eines Drosten.

druïde, m.: (hist.) Druide [m.]; I druïdentempel, m.: Druidentempel [m.].

druif, vr.: Traube [vr.], (eigenlijk:! Weinbeere [vr.], Traubenbeere [vr.]; (art.) Traube [vr.]; Zie druiven; I -gezwel,o.: (hik.) Traubengeschwulst [vr.; ü]; -kruidr o.: (pik.) Traubenkraut [o.]; -luis, vr.: (ins.) Traubenlaus [vr.; a], Philoxera [vr.; -ren]; -vlies, o.: (ontl.) Traubenhaut [vr.];-vormig, bv. n.: traubenförmig.

druil, m.: (zeew.) Leesegel [o.l, Prall-segel [o.]. I -, m. en vr.: Zie -oor. druilen, w. ö.: (fig.) traumen. druiler, m.: Zie druiloor, druil-oor, m. en vr.: 1) Traumer [m.], Traumerin [vr.], 2) der, die) Yerdrossene;

I -oorig, bv. n.: 1) traumerisch, 2)verdros-sen; -oorigheid, vr.: 1) Traumerei [vr.], 2) Verdrossenheit [vr.]. druilster, vr.: Zie druiloor, druip, m.: Traufe [vr.]; I -bad, o.: Tropf-bad [o.; a].

druipen, w. o.: traufen, triefen [reg.

en onr.]; bij het examen (fig.)    beim    I -bezochtheid, vr.: Starkbesuchtheit [vr.];

Examen durchfallen [onr.], (fam.)    beim    -inkt, m.: Druekfarbe [vr.], Druckerfarbe

Examen purzeln; door zijne kleeren [vr.].

(fig. fam.) sichtbarlich abmagern, (ook:) drukken, w. o.: drücken. I -, w. b.: mager wie ein Gerijipe sein; door de ben 1) drücken; iemand de hand Einem die (door de mand) (fam.) bekennen [onr.]; Hand drücken; de markt den Markt door iemands vingers (b. v. geld:) Einem drücken; dat drukt op de maag: dasdrückt unter den Fingern zerfliessen [onr.]; het    im Magen; iemand iets op het hart -:

zal hem in zijne oogen (fig. fam,)    1) er    (fig.) Einem etwas an’sHerz legen;iemands

wird dafür büssen müssen, das wird ïhm    voetstappen (fig.) in Eines Fussstapfen

eingetrankt werden, es wird ihn reuen, er    treten [onr.]; 2) (typ. en kv.) drucken; een

wird es bereuen, 2) bald wird er es an-    boek -: ein Buch drucken; katoen -: Kat-

ders erfahren.    tun drucken.

druiper, m.: (hik.) Trlpper [m.].    drukkend, bv. n.: drückend; I -heid,

druiping, vr.: Triefen [o.].    vr.: (das) Drückende.

druip-nat, bv. n.: triefnass, (fam.) pu- drukker, n.: 1) Drucker [m.], (inz.) delnass; I -natheid, vr.: Triefnasssein [o.]; Buchdrucker[m.]; katoen-: Kattundrucker -neus, m.: Triefnase [vr.]; -oog, o.: Trief-    [m.]; 2) (drukking teweegbrengend iemand

auge [o.] (als z. n. m. en vr.: (der, die)    of iets:) Drücker [m.].

Triefaugige; -oogen hebbende: triefaugig, drukkers-baas, m.: Druckermeister bv. n.); -staarten, w. o.: den Schwanz    [m.]; I -knecht,    m.: Druckergeselle [m.].

zwischen die Beine nehmen [onr.]; -staar-    drukkerij,    vr.: Druckerei [vr.], (inz.)

tend, bv. n. en bw.: mit dem Schwanze    Buchdruckerei    [vr.].

/ \\

ischen den Beinen, wie ein begossener    drukking:,    vr.: Drückung [vr.], Druck

Hund.    [m.].

druischen, w. o.: Zie aandruiseben.    d ruk-kunst, vr.: Buchdruckerkunst

druive-blad, o.: Traubenblatt [o.; a];    [vr.]; l-loon, o.: Druckerlohn [m.]; -pers,

I -boom, m.: (pik.) Traubenbaum [m.: a]. vr.: Druckerpresse [vr.] (-persvrijheid, vr.:

druiven, vr. mrv.: Trauben [vr. mrv.], Pressfreiheit [vr.]).

Weinbeeren [vr. mrv.]* een tros -: eine druksel, o.: Druckerarbeit [vr.]. Traube; - plukken; Trauben pflücken,    drukte, vr.: (levendigheid:) Lebhaf-

be-

Trauben lesen [onr.]; de - zijn zuur: (spr.)    tigkeit [vr.]; (gewoel:) Gewühl [o.]; (be-

Ar-

die Trauben sind sauer; I -confituur,    vr.:    weging,    bombarie:) Bewegung    [vr.]; (

Traubenkonfitüre [vr.]; -gelei,    vr.:    Trau-    zigheid,    werk:) Beschaftigung    [vr.],

bengallerte [vr.]; -god, m.: (fab. cn dk.) beit [vr.].

Traubengott [m.], Gott [m.], des Weins; drukwerk, o.: 1) Druckerarbeit [vr.], -moer, vr.: Trester [vr. mrv.]; -nat, o.: Drucksachen [vr. mrv.].

Traubensaft [m.]; -oogst, m.: Weinlese    drummel, m.: (wev.) Trumm [o. en

[vr.]; -pers, vr.: Weinpresse [vr.], Kelter m.; ü].

[vr.]; -perser, m.: Kelterer [m.], Keltertre- drup (druppel, druppelen, druppen, ter [m.]; -pluk, m.: Weinlese [vr.]; -pluk- enz.): Zie drop, enz. ker, m.: Traubensammler [mj, Trauben- dryade, vr.: (fab.) Dryade [vr.], Baum-leser [m.]; -rist, vr.: 1) Traube [vr.], 2) Trau- nyinphe [vr.].

(das)

benkamm [m.; a];-trappen (-treden), z.n.o.:    drjjf-anker, o.: Treibanker [m.]; l-ha-

Traubentreten; -tros, m.: Traube mer, m.: Treibhammer [m.; a]; -hout, o.: [vr.]; -wijn, m.: Traubenwein [m.], (der) Treibholz [o.], Triftholz [o.],(tech.) Triebel achte Wein.    [m.]; -jacht, vr.: Treibjagd [vr.], Klopjagd

druive-pit, vr.: Traubenkern [m.];    [vr.]; -kracht, vr.: Triebkraft [vr.]; -kunst,

I -schilletje, o.: Traubenhautchen [o.];    vr.: [ie] Ciselirkunst [vr.]; -rad, o.: Zie

-steeltje, o.: Traubenstielchen [o.].    -wiel;-riem, m.: Treibriemen Lm.];-steen,

Idruk, bv. n. en bw.: (levendig:) leb- m.: Bimsstein [m.]. haft; (woelig:) rührig; (met vele bezig-    <tryfster, vr.: Treiberin [vr.]; (fig. fam.)

heden:) viel beschaftigt; het zeer- hebben: Starrkopf [m.; ö].

1) sehr viel zu thun haben, 2) (fig. fam.) dryf-tol. m.: Kreisel [m.]; I -ton, vr.: drauflos plaudern; - werk hebben: (fam.) Bakentonne [vr.]; -veer, vr.: (tech. en fig.) viel zu schaffen haben; -ke bezoeken, o. Triebfeder [vr.]; -werk, o.: (wkt.) Getriebë mrv.: haufige Besuche [m. mrv.]; I -bezocht, [o.], (kv.) getriebene Arbeit [vr.], [ie] Ciselir-bv. n.: starkbesucht.    arbeit [vr.]; -wiel, o.: Treibrad [o.; a], Trieb-

Idruk, m.: 1) (drukking:) Druck [mj; rad [o.: a];-ijs, o.: Treibeisjo.];-ijzer, o.: een - met den vinger: ein Fingerdruck Treibeisen [o.]; -zand o.: Treibsand [m.]. [m.]; 2) Druck [m.], [t] Noth Tvr.]; onder dryten,w.o.enb.:(gem.)scheissen[onr.|. den - van: unter dem Druck [2]; in den - dry ven, w. o.: (zich drijvend voortbezitten: im Drucke sitzen [onr.], in der    wegen:) treiben [onr.]; (zweven:) schwe-

Noth [t] sitzen [onr.]; 3) (typ.) Druck; in ben; (op of in eene vloeistof liggen:) - geven: in den Druck geben [onr.]; in - schwimmen [onr.]; voor top en takel -: verschijnen: im Druck erscheinen [onr.];    (zeew.) vor Topp und Takel treiben [onr.];

een vel -s: ein Druckbogen [m.]; een    in de lucht -: in der Luft schweben; op

groote, duidelijke -: ein grosser, deutlieher zijne eigene wieken -: (fig.) für sich selbst Druck: een oude - (d. i. een - met ouder- sorgen; de waarheid drijft altijd boven: wetsche letter): ein alter Druck; 4) (editie:) (fig.) dieWahrheit behalt immer die Ober-Auflage [vr.]; een oude -: eine alte Auflage;    hand; de boter drijft bovenop: die Butter

Auflage.

driLk-bezocht, bv. n.: starkbesucht;

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

de nieuwste -: die neueste Auflage; de schwimmt obenauf; de groenten dreven in eerste of de tweede-: die erste oder zweite de boter: die Gemüse schwammen in Butter; de vloer dreef van bloed: der Boden schwamm in Blut; wat zijt gij nat, gij

met -

[ie].

[vr.];

vr.:

eene -e

vr.:

duik-eend, vr.: (vog.) Tauchente [vr.].

Zie duiker.

duikelaar, m.: Purzler [m.]; (vog.) Tauchervogel [m.; ö], Taucher [m.].

duikelaartje, o.: Purzelmannchen [o.].

duikelen, w. o.: einen Purzelbaum maehen; voorover -: kopfüber stürzen; achterover -: (fig.) rückwarts stürzen. duikeling, vr.: Purzelbaum [m.; a]. duikelsprong, m.: Purzelbaum [in.; a]. duiken, w. o.: ducken, sich bücken; (in het water:) untertauchen; (spl.) klein beigeben [onr.].

duiker, m.: (i. a. b.) Taucher [m.]: I -eend, vr.: (vog.) Tauchente [vr.1; -gans, vr.: (vog.) Tauchgans [vr.; a], Taucher-gans [vr.; a]; -helm, m.: Taucherhelm [m.1; -hoen, o.: (vog.) Taucherhuhn [o.; ül; -klok, vr.: Taucherglocke [vr.1; -koning, (vog.) Taucherkönig [m.], Eisvogel [m.; ö]; -schip, o.: Taucherschiff [o.].

duikertje, o.: Taucherlein [o.]; Car-tesiaansch -: (das) kartesianische Tau-cherlèin.

duikertoestel, o.: Taucherappavat

in.:

en:

drijft!: (fig.) was sind Sie nass, Sie trie-fen!; de rivier drijft vol ijs: der Fluss ist voll Treibeis. I w. b.: (i. a. b.) treiben [onr.].

dry ver, m.: Treiber [m.]: (fig.) Starr-kopf |m.; öl.

dry ving, vr.: 1) (das) Schwimmen. duaiis. m.: (tik.) Zweizahl [vr.], Dualis [m.].

Idubhel, z. n. o.: (das) Doppelte. [dubbel, bv. n. en bw.: doppelt; krijt schrijven: (figr.) mit der doppelten Kreide schreiben [onr]; het - boekhouden: die doppelte Buchführung; eene -e deur: eine Doppelthüre; èen geweer met een -en loop: eine Doppelflinte; -e sterren, vr. mrv.: Doppelsterne [vr. mrv.]. dubbelaar, in.: Doppler [m.]. dubbeleeren, w. b.: (typ.) doppeliren

dubbelen, w. b.: doppelt maehen, ver-doppeln; een schip -: ein Schiff doppeln (verdoppeln).

dubbelhartig, bv. n.: doppelherzig; I -heid, vr.: Doppelherzigkeit [vr.]. dubbelheid, vr.: Doppelheit [vr.]. dubbelhuid, vr.: (van schepen:) Spic-kerhaut [vr.].

dubbeling, vr.: Yerdopplung (van schepen:) Dopplung [vr.].-duhbelschaduwig, bv. n.: doppel-schattig, zweischattig.

dubbeltje, o.: (mtw.) Doppeltchen [o.], (der) zehnte Theil [T] eines hollandischcn Guldens.

dubbelzinnig, bv. n.: zweideutig; -heid, vr.: Zweideutigkeit [vr.]. dubbel zout, o.: (schk.) Doppelsalz [o.] dubieus, bv. n.: zweifelhaft; I -heid, Z weifelhaftigkeit [vr.1. dubloen, m.: (mtw.) Dublone [vr.]. duchten, w. b.: fürchten, befürchten. duchtig, bv. n.: tüchtig; I -heid, vr.: Tüchtigkeit [vr.].

duel, o.: Duell [o.], Zweikampf [m.; a]. duelleeren, w. o.: duelliren [ie], sich im Zweikampf schlagen [onr.].

«luellist, m.: Duellant [m.]. diienna, vr.: Duenna [vr.]. duet, o.: (muz.) Duett [o.], duf, bv. n.: muffig; I -heid, vr.: Muffig-keit [vr.]; -steen, m.: Zie tufsteen, duffel, o.: Düffel [m.]. dulfelsch, bv. n.: von Düffel; jas: ein Düffelrock [m.; ö]. duf hg, bv. n.: Zie duf. duidelijk, bv. n.: deutlich; I -heid, Deutïïchkeit [vr.] -heidshalve, bw.: deutlichkeitshalben,der Deutlichkeit wegen.

duiden, w. b.: deuten, auslegen; ten kwade -: übel nehmen [onr.]. I -, w. o.: deuten (- op: auf).

duiding, vr.: Deutung [vr.], Auslegung [vr.].

duif,    vr.: (vog.) Taube [vr.]; Zie duiven; I -huis, o.: Taubenhaus [o.;a], Tau-benschlag [m.: a].

duifje, o.: Taubchen [o.]; een - zonder gal: (fig.) ein Taubchen ohne Galle. duifsteen, in.: Zie tufsteen.

duig,    vr.: Daube [vr.1; in -en vallen: (fig.) vereitelt werden [onr.], in den Brun-nen fallen [onr.]; in -en liggen: (fig.) vereitelt sein; in -en werpen of schoppen: (fig.) vereiteln; I-hout, o.: Daubenholz [o.].

[o.l.

duiking, vr.: Ducken [o.]; (in hetwa1 ter:) Tauchen [o.]; - van de kim: Yertie-fung [vr.] des Horizontes.

duim,    m.: (ontl.) Dauinen [m.]; (van ijzer:) Haken [m.], Haspe [vr.]; (lengtemaat:) Zoll [m.]; bij -en: nach Zollen, zollweise; onder den -: heimlich; iemand onder den - houden: Einen unter dein Daumen halten [onr.]; iets op zijn - kennen: etwas auf den Fingern kennen; op zijn - kunnen fluiten naar zijn geld: seine Forderung als verloren betrachten kön-nen; iets uit zijn - zuigen: etwas aus den Fingern saugen; vinger en - naar iets likken: an den Fingern nach etwas lecken ; tusschen vinger en -: zwischen Finger und Daumen; den - op het laadgat houd zusehen [onr.1 dass kein Geld verschlcu-dert wird; I -bekleedsel,o.:Daumenbeklei-dung [vr.]; -breed, bv. n.: daumenbreit, zollbreit; -breedte, vr.: Daumenbreite [vr.].

duimeling, m.: (i. a. b.) Daumling [md.

duini-gewricht, o.: Daumengelenk [o.]; I -handschoen, m.: Fausthandschuh [m.]; -kruit, o.: (iron.) Geld [o.]; -leder (-leer), o.: Daumenleder [o.].

duimpje, o.: Daumchen [o.]; Klein -, o.: Daumling [m.].

duim-ring, m.: Daumenring [m.]; l-schroef, vr.: Daumenschraube [vr.], Dau-menstock [m.; öl (iemand de -schroeven aanleggen: fig.: Einein Daumenstöcke an-schrauben, Einem scharf zusetzen);-spier, vr.: (ontl.) Daumenmuskel [m.1; -spijker,

m.: Hakennagel [m.]; -stok, m.: Zollstock [m.; ö], Zollstab [m.; a]; -ijzer, o.: Haspe [vr.]; -zweer, vr.: Daumengeschwür [o.].

duin,    o.: Düne [vr.]; de -en, o. mrv.: die Dünen [vr. mrv.]; I -aardappelen, m. mrv.: Dünenkartoffeln [vr. mrv.].

duinachtig, bv. n.: dünenartig.

duin-gezicht, o.: 1) Ansicht [vr.] der Dünen, 2) Aussicht [vr.J auf den Dünen;

I -gras, o.: Dünengras [o.]; I -grond, m.: Dunenboden [m.]; -helm, vr.: Cglk.) Sand-gras [o.l; -hoogte, vr.: Dünennöhe [vr.].

Duinkerken, o.: (adk.) Dünkirchen

Dukaton

vr.:

To.]; Duinkerker, m.: Dünkirclmer [m.] <als bv. n.: dünkirchner); Duinkerksche, vr.: Dünkirchnerin [vr.1.

duin-roos, vr.: (pik.) Dünenrose [vr.]; ! -streek, vr.: Dünengegend [vr.1; -water, o.: Dünenwasser [o.] (-waterleiding¹, vr.: Dünenwasserleitung [vr.]; -waterleidmgs-buis of pijp: Dünenwasserleitungsröhre tvr.]); -wilg, m.: (pik.) Dünenweide [vr.]; -zand, o.: Dünensand lm.], duist, o.: Mühlenstaub [m.]. duister, bv. n. en bw.: düster, finster, dunkei.

duisteraclitig, bv. n.: etwas düster, etwas dunkei.

duisterheid, vr.: Dunkelheit [yr.] {ook fig.).

duisterling, m : Finsterling [m.] duisternis, vr.: [s] Finsterniss [vr.]. duit, m.: (hist.-mtw.) Deut [m.]; dat is geen - waard: 1) das ist nichts werth [t],

2) das hat nichts zubedeuten;-enhebben: (pop.) Füchse haben; naar van zijne -en afkomen : (pop.) sein Geld auf jammcrliche Weise loswerden [onr.J, auf jammerliche Weise seines Geldes entledigt werden Conr.].

duitendief, m.: (iron.) Pfennigfuchser

lm.].

Duitsch, bv. n.: deutsch (als z. n. o.: deutsche Sprache [vr.], Deutsch [o.]; in het - vertalen: ins Deutsche übersetzen; hoe heet dat in het - of op zijn -: wie heisst das auf Deutsch.

Duitscher, m.: een Duitscher: ein Deutscher (de Duitscher: der Deutsche; de Duitschers: die Deutschen); eene Duit-^che: eine Deutsche.

Duitscli-katlioliek, bv. n.: (kkl.) deutsch-katholisch.

I>uitscliland, o.: Deutschland [o.], duive-bek, m.: Taubenschnabel [m.; a] (ook pik.); -krop, m.: Taubenkropf[m.; ö] (ook pik.).

duivel, m. : Teufel [m.]; de - en zijn moer: (pop.) der Teufel und seine Gross-mutter; een leven van sinjeur den-: (pop.) ein Teufelslarm [m.]; de - beheert hem: (fam.) der Teufel reitet ihn; hij weet er geen - van: er weiss den Teufel davon. duivelachtig, bv. n.: teufelisch; -heid, vr.: (das) Teufelische. duivelarij, vr.: Teufelei [m.]. duivel-banner, m.: Teufelsbanner [m.]; I -bannerij, vr.: Teufelsbannerei [vr.]'; -bezweerder, m.: Teufelsbeschwörer [m.]; -bezwering, vr.: Teufelsbeschwörung [vr.].

duivelen, w. o.: trandeln. I -, w. b.: 1) ausrichten; 2) überlisten; 3) (Einem) in die Quere kommen [onr.], (Einem) einen Querstrich machen. duivelin, vr.: Teufelin [vr.]. duivel-jaagster. vr.: (fig. fam.) Teu-felskind [o.]; I -jagen, w. b.: (fig. fam.) ausrichten, (öok:) verdriesslich machen (als w. o.: trandeln); -jager, m.: (fig. fam.) Teufelskerl [m.].

duivels, 2e nmv.: Teufels; het is om des - te worden: es ist zum Rasendwer-den; toen werd hij des -: da wurde er ra-sena; I -beet, vr.: (pik.) Teufelsbiss [m.]; -brood, o.: Pilz [m.], Erdschwamm [m.].

duivelsch, bv. n.: 1) teuflisch, teufel-haft; 2) (fam.) verteufelt. duivels-drafje, o.: op een-drafje:

(fam.) in aller Eile; I -drek, o.: (pha.) Teufelsdreck [m.]; -kind o.: Teufelskind [o.]; -kop, m.: Teufelskopf [m.; ö] (ook pik.); -kunsten, vr. mrv.: Teufelskünste [vr. mrv.]; -kunstenaar, m.: Tausendkünst-ler [m.]; -kunstenarij, vr.: Teufelskunst [vr.; ü]; -melk, vr.: (pik.) Teufelsmilch [vr.]; -naaigaren, o.: (pik.) Teufelszwirn [m.]; -toejager, m.: Beilauler [m.], Handlanger [m.]; -werk, o.: 1) Teufelsarbeit [vr.], schwere Arbeit [vr.], 2) Teufelswerk Co.], (ein) argerliches Ding. duiveltje, o.: Teufelchen [o.], duiven, vr. mrv.: Tauben [vr. mr.]; -houden: Tauben halten [onr.]; denk niet dat de gebraden - in uwen mond zullen vliegen: (fig. fam.) meine nicht, die Tauben werden Ihnen gebraten in;s Maul fliegen; I -boon, vr.: (pik.) Taubenbohne [vr.], Wicke [vr.]; -dreK, m.: Taubenmist [m.J; -hok, o.: Taubenhaus [o.: a]: -melker, m. : Taubenzüchter [m.]; -mest (-mist), m.: Zie -drek; -slag, o. (-til, vr.): Taü-benschlag [m.; a]; -vlucht, vr.: 1) Flug [m.] einer Taube, 2) Taubenhaus [o.; a].

duive-poot, m.: Taubenfuss [m.; ü];

I -veer, vr.: Taubenfeder [vr.].

duizelen, w. o.: schwindeln; ik duizel : ich schwindle, mir schwindelt, es schwindelt mir; mijn hoofd duizelt er van: der Kopf schwindelt mir davon; iemand doen -: Einen schwindeln machen.

duizelig', bv. n.: schwindelig; ik ben -: ich bin schwindelig, ich habe den Schwindel; ik word -: mir wird schwindelig, ich bekomme den Schwindel; I -heid, vr.: Zie duizeling.

duizeling, vr.: Schwindel [vr.]; aan -en lijden: am Schwindel leiden [onr.1; I -wekkend, bv. n. en bw.: Schwindel er-regend; -wekkend hoog: schwindelhoch; -wekkende hoogte: Schwindelhöhe [vr.].

duizend, tw.: tausend. I -, z. n. o.: Tausend [o.]; bij -en: zu Tausenden.

duizendbeen, o.: (ins. en zeew.) Tau-sendbein [o.], Tauscndfuss [o.; ü).

duizender-hande (-lei), bv. n.: tau-senderlei.

duizend-gulden kruid, o.: (pik.)

Tausendgüldënkraut [o.]; I -knoop, m.: (pik.) Tausendknoten [m.]; -poot, m.: Zie -been; -schoon, vr.: (pik.) Tausendschöri [o.].

duizendste, bv. n.: (der, die, das)tau-sendste. I -, o.: [t] Tausendtheil [o.], Tau-sendtel [o.].

duizend-tal, o.: Tausend [o.], (rek.) Tausender [m.]; I -voud, o.: Tausendfache [o.]; -voudig, bv. n.: tausendfach; - werf, bw.: tausendmal. dukaat, m.: (mtw.) Dukaten [m.]. dukaten, m. mrv.: Dukaten [m. mrv.]; I -goud, o.: Dukatengold [o.].

du ka ton. m.: (hist.-mtw.)

[m.].

dukdalf, m.: Pfahlwerk [o.], dul, bv. n.: (pop.) Zie dol, duldbaar, bv. n.: duldbar; I -heid,vr.: Duldbarkeit [vr.].

duldeloos, bv. n.: unertraglich; I-heid, Unertraglichkeit [vr.]. dulden, w. b.: dulden, duider, m.: Duider [m.]. duiding, vr.: Duldung [vr.]. duldster, vr.: Dulderin [vr.].

vr.:

du

dass ...

durver, m.: Zie durfal, dus, bw.: so, dergestalt, auf diese Weise. | -, vgw.: daher, darum, also, so.

dusdanig, bv. n.: derartig, solch. I bw.: dergestalt.

en of auer;

oven: hoch und

vr.:

dun,    bv. n.: (i. a. b.) dünn. I-, o.:Dünne [o.l; door dik en durch Dick undDünn.

fluitachtig, bv. n.: etwas dünn; I-heid, (das) etwas Dünne.

dun-been, m.: Dünnbein [m.]; I -bier, o.: Dünnbier [o.]; -doek, o.: (tig¹.) Flagge [vr.] (het -doek ontplooien: die Flagge wehen lassen [onr.]); -gezaaid, bv. n.: (fig.) sparlich.

dunheid, vr.: Dünnheit [vr.], Dünnig-keit [vr.].

dunk, m.: Idee [vr.], Meinung [vr.], Oe-danke [m.]: (fig.) Erwartung [vr.|; geen hoogen - hebben van: keine hohe Meinung haben von, (fig.) keine grosse Erwartung haben von; een hoogen - van zich zelven hebben: eine hohe Meinung (sehr hohe Oedanken) von sich selbst haben, viel Eigendünkel haben.

dunken, w. o.: dünken; mij dunkt: mir dünkt, es dünkt mich, mir (oder: mich) daucht; mij dacht: es dünkte mich, es dachte mich; wat dunkt u: was meinen Sie?, was denken Sie?

dunnen, w. b.: dunnen, dünner ma-chen; (fig.) lichten, auslichten (b. v.: een bosch, eenen boom), dünner schneiden [onr.1 (b. v.: hoofdhaar). I -, w. o.: dünner werden [onr.].

dunnetjes, bw.: dünn; het nog eens - overdoen: (fam.) das Ding noch einmal machen.

duniiigheid, vr.: Dünnigkeit [vr.1, Dünnheit [vr.].

dunning, vr.: 1) Dünnermachen [o.]; 2) Dunnerwerden [o.]; 3) (fig.) Auslichtung Lvr.].

dunsel, o.: (tnb.) (der) junge Lattich; (kkk.) Lattichsalat [m.].

dunte, vr.: Dünnheit [vr.], Dünnigkeit Ivr.].

duo,    o.: (muz.) Duett io.].

duodecimo, o.: Duodez [o.]; een boek

in -: ein Duodezbandchen.

pe, m. en vr.: (der, die) Düpe; de van de historie zijn: (ijg.) der Narr im Spiele sein.

dupeeren, w. b.: düpiren [ie], duplicaat, o.: Duplikat [o.], dupliek, vr.: (rcht.) Duplik [vr.]. duplo (met „in”): in -: in zwei Exemplaren, doppelt.

durabel, bv. n.: 1) dauerhaft; 2) (pop., zeer onjuist:) kostspielig. duren, w. o.: dauern. durf-al, m. en vr.: (der, die) sich zu Altem erkühnende; I - niet, m. en vr.: (der, die) Feigling.

durfster, vr.: Zie durfal.

during, vr.: Dauer [vr.], Dauern [o.], durk, m.: (in een schip:) Schilfsgrund [m.], Sammelplatz [m.] des auszupumpen-den Wassers.

durven, w. o.: 1) sich erkühnen, sich erdreisten, den Muth [t] haben, das Herz haben (- iets: zu etwas); 2) ein Wagehals sein, sich nicht abschrecken lassen [onr.]; 3) (fig.) wollen [onr.1; ik durf wedden, dat ....: ich will eine Wette eingehen,

dusverre, bw.: soweit; tot -: bisjetzt, bisher.

dut, m.: Schlummer [mj, Schlaf; in den

-    zijn: (fam.) schlaf en [onr.]; iem. uit den

-    helpen: (fam.) Einem aus dem Traum helfen [onr.].'

dutje, o.: Schlafchen [o.]; een - doen: ein Schlafchen machen. dutster, vr.: Schlaferin [vr.]. dutstoel, m.: Nickstuhl [m.: ü]. dutten, w. o.: schlummern, schlafen [onr.].

dutter, m.: Schlafer [m.].

Iduur, m.: Dauer [vr.]; van lang korten -: von langer oder kurzer D op den -: auf die Dauer; geen rust of -hebben: weder ruhen noch rasten können [onr.].

Iduur, bv. n. en bw.: (i. a. b.) theuer *) goede raad is -: (spr.) guter Rath [t] ist theuer; hoog en - belc theuer geloben; een duren eed er op doen: einen theuren Eid darauf schwö-ren [onr.]; aan iemand - te staan komen: Einem theuer zu stehen kommen [onr.]; I -koop, bv. n.: theuer (goedkoop - koop: was man billig kauft ist manchmal noch zu theuer bezahlt).

duurte, vr.: Theuere [vr.], Theuerung [vr.1; ik zal er de - niet in brengen: (fam.) meines Thuns wird eine Theuerung nicht sein.

duurzaam, bv. n.: dauerhaft; I -heid, Dauerhaftigkeit [vr.]. duw, m.: Stoss [m.; ö]. duwen, w. b.: 1) stossen [onr.]; 2) schie-ben [onr.J; iemand iets in zijne maag -: (fam.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.1.

duwer, m.: Stösser [m.]. duwster, vr.: Stösserin [vr.]. dwaal, m.: Herumirren [o.l; aan den

-    zijn: herumirren; I -begrip, o.: Miss-begriff [m.], [t] Irrthum [m.; ü]; -geest, in.: Irrgeist [m.]; -geloof, o.: Irrglaube [m.]; -leer, vr.: Irrlehre [vr.]; -lichtje, o.: Irrwisch [m.], Irrlicht [o.]; -spoor, o.: Irrweg [m.] (iemand op een -spoor brengen: Einen irreführen); -weg, m.: Irrweg [m.].

ld w a a 1 ster, vr.: (die) Herumirrende, Irrlauferin [vr.].

Idwaalster, vr.: (str.) Wandelstern [m.].

dwaas, m.: Thor [m.], Narr [m.]. I -, bv. n.: thöricht, narrisch, unsinnig; I-heid, vr.: Thorheit [vr.]; -heden begaan: Thor-heiten begehen [onr.], dumme Streiche machen.

dwalen, w. o.: irren; (fig.) sich irren;-is menschelijk: (spr.) Irren ist menschlich..

dwaler, m.: (der) Herumirrende, Irr-laufer [m.].

dwaling, vr.: [t] Irrthum [m.; ü]. dwang, m.: Zwang [m.]; voor - bukken: (fig.) sich dem Zwang unterwerfen [onr.]; | -arbeid, m.: Zwangarbeit [vr.]; -bevel, o.: Zwangbrief [m.]; -buis, o.: Zwangjacke [vr.], Zwangwamms [o.; a]; -maatregel, m.: Zwangsmassregel [vr.]; -middel, o.: Zwangsmittel [o.]; -nagel, m.: (hik.) Neidnagel [vr.; a]. dwarrel, m.: Wirbel [m.]; I -stroom,

*) Overal [t] of [T].

[m.], Wischlap-pen [m. 1, Fegelappen [m.]; (zeew.) Schwab-ber [m.]; (fig. pop.) Schlampe [vr.], (ook wel, fig.) Trunkenbold [m.].

dweilen, w. o. en b.: mit dem Kehrwisch reinigen; (zeew.) schwabbern; langs straat -: (pop.) herumschlendern, das Pflas-ter treten [onr.].

dweilstok, m.: (zeew.) Schwabberstock lm.; ö],

dwepen, w. o.: schwarmen; (theo.) fanatisch eifern.

dweper, m.: Schwarmer [m.]; (theo.) Fanatiker [m.].

dwepery, vr.:

<theo.) Fanatismus

dwerg,m.: Zwerg [m.], Zwergin [vr.]. dwergachtig, bv. n.: zwergartig; I -heid, vr.: (das) Zwergartige. dwergboom, m.: Zwergbaum [m.; a]. dwergen, m. mrv.: Zwerge [m. mrv.];

[m.].

vr.:

n.: nebelig; 1 -heid, vr.:

m.: Wirbelstroni [m.; 6], Wasserwirbel ïmj; -wind, m.: Wirbelwind [m.]. dwarrelen, w. o.: wirbeln. dwarreling:, yr.: Wirbeln [o.], dwars, bv. n. en bw.: quer, überzwerch; <fig.) schief; (ook:) verkehrt; (ook:) quer-köpfig; iemand den voet - zetten: (fig.) Einem in die Quere kommen [onr.],Einem entgegenarbeiten; dat zat hem - in zijne maag: (fig.) das konnte er nichtverdauen; I -balk, m.: Querbalken [m.1; -boomen, w. b.: (iemand: Einem) entgegenarbeiten; -draad, m.: Querfaden [m.; al; -draads, bw.: gegen den Strich; -drijfster, yr.: Querkopf [m.; ö]; -drijven, yr.: w. o.: wi-derstreiten [onr.]; -drijver, m.: Querkopf Cm.; ö]; -drijverij, vr.: Querköpfigkeit[vr.]; -fluit, vr.: Querflöte [vr.].

dwarsheid, vr.: (fig.) Schief heit [vr.], {ook:) Querköpfigkeit [vr.].

dwars-lioofd, o.: Querkopf [m.; ö]; I -koers, m.: (zeew.) schiefe Fahrt [vr.]; -kop, m.: Zie -hoofd; -kijker, m-: (fam.) [ie] Spionirer [m.]; -legger, m.: (op spoorwegen:) Querschwelle [vr.]; -scheeps, bw.: mit dem schiffe in der Quere; -straatje, o.: Quergasschen [o.]; -streep, vr.: 1) Quer-streifen [m.], 2) Querstrich [m.].

dwarste, vr.: Quere [vr.]; in de -: in der Quere.

dwars wind, m,: Seitenwind [m.]. dwaselijk, bw.: thöricht. dweepachtig:, bv. n.: schwarmerisch, {theo.) fanatisch; I -heid, vr.: Hang [m.] zur Schwarmerei, (theo.) Fanatismus [m.].

dweepster, vr.: Schwarmerin [vr.]; {theo.) (die) von Glaubenseifer Yer-rückte.

dweep-ziek, bv. n.: fanatisch; I -zucht, vr.: Fanatismus [m.]; -zuchtig, bv. n.: fanatisch.

dweil, vr.: Kehrwisch

Schwarmerei [vr.];

I -geslacht, o.: Zwergengeschlecht [o.]; -gestalte, vr.: Zwerggestalt [vr.].

dwerg-gewas, o.: Zwerggewachs[o.]; I -klein, bv. n.: zwergartig klein;-paardje, o.: Zwergpferdchen [o.], dwingeland, m.: Tyrann [m.]. dwingelandij, vr.: Tyrannei [vr.]. dwingen, w. o.: zwingen [onr.1. I -, w. o.: greinen (- om: um).

dwinger, m.: Zwinger [m.]; (dwingerig kind-) Greiner [m.]. dwingerig, bv. n.: greinend; I -heid, Greinen [o.], dwinger^, vr.: Zwingen [o.]; (kinder-gegrim:) Greinen [o.].

dwingster, vr.: Zwingerin [vr.]; (dwingerig kind:) Greinerin [vr.].

dy, vr.: (ontl.) Dickbein [o.], Schenkel [m.1; I -been, o.: Schenkelbein [o.].

dyën, w. o.: quellen [onr.J; (fig.) an-schwellen [onr.].

dpk, m.: Deich [m.]; iemand den - opjagen (iemand aan den - zetten): (fig. fam.) Einen brodlos machen; dat brengt geene zoden aan den -: (fig. fam.) das hilft nicht viel; wie timmert aan den - heeft veel bekijk: (spr.) wer da bauet an den Strassen, muss die Leute reden lassen; I -aarde,vr.: Deicherde [vr.].

dykage, vr.: 1) Deicharbeit [vr.]; 2) Deichwesen [o.].

dyk-haas, m.: Deichmeister [m.]; I -bestuur, o.: Deichamt [o.; a]; -bode, m.: Deichbote [m.]; -breuk, vr.: Deichbruch [in.; ü]; -collegie, o.: Zie -bestuur, dyken, w. o.: deichen. dyker, m.: Deicher [m.], Deicharbeiter [m.].

dyk-geld, o. Deichgeld [o.], Deich-schatz [m.], Deichschoss (m.]; I -graaf, m.: Deichgrafe [m.]; -graafschap, o.: Deich-grafenamt [o.], dyking, vr.: Deichen [o.], dyk-lasten, m. mrv.: Deichgelder [o. mrv.1; I -opzichter, m.: Deichaufseher [m.]; -paal, m.: Deichpfahl [m.; al; -recht, o.: Deichrecht, [o.]; -schouw, vr.: Deichbesich-tigung [vr.]; -stoel, m.: Zie -bestuur; -weg, m.: Deichweg [m.]; -werk, o.: Deicharbeit [vr.]; -werker, m.:Deicharbeiter [m.]; -wezen, o.: Deichwesen [o.].

dyn. vnw.: dein, deine, dein. I -, z.

n. o. Dein [o.]; het mijn en -: das Mein und Dein.

dynamiet, o.: Dynamit [o.l. dynast, m.: Dynast [m.]. dynastie, vr.: Dynastie [vr.]. dynastiek, bv. n.: dynastisch. dijstuk, o.: (kkk.) Keule [vr.]; (mil.) Beinharnisch [m.].

dnzig, bv.

(das) Nebelige.

E.

eau [Fr.], vr.: Wasser [o.]; eau-de-‘Cologne, vr.: (das) kölnische Wasser; cau-des-Carmes: (der) Karmelitergeist.

eb, vr.: Ebbe [vr.]; - en vloed: Ebbe und Fluth [t]. ebbe, vr.: Zie eb.

n.: von

echt-koets, vr.: (dk.) Ehebett [o.]; I -scheiden, w. o.: scheiden [onr.]; -scheiding, vr.: Scheidung [vr.], Ehescheidung [vr.]; -schender, m.: Eheschander [m.]; -schending (-schennis), vr.: Eheschandung [vr.]; -schendster, vr.: Eheschanderin [vr.]; -staat, m.: Ehestand [in.]; -verbintenis, vr.: eheliche Yerbindung [vr.]; -verbond, o.: Ehebund [m.; ü]; -verklaring, vr.: Für-echtcrklarung [vr.].

eclaireur, m.: (mil.) Plankier [m.]; (mar.) [ie] Rekognocirschiff [o.].

eclat, m.: Eklat [m.]; - maken: Auf-sehen machen, Aufsehen erregen. eclatant, bv. n.: eklatant. eclips, vr.: (str.) Eklipse [vr.], Yerfin-sterung [vr.]; (fig.) [s] Finsterniss [vr.].

eclipseer en, w. b.: eklipsiren [ie], verfinstern, verdunkeln. I -, w. o.: eklipsi-[ie], verschwinden [onr.], sich davon machen.

economie, vr.: Sparsamkeit [vr.]; (fig.) Ersparung [vr.]; (ook:) [s] Erspar-niss [o. en vr.].

economiseeren, w. b. en o.: sparen, ersparen; - op: Ersparnisse machen an [3], econoom, m.: 1) Oekonom [m.], [t] Landwirth [m.]; 2) Yerwalter [m.].

Auf-

age;

J    y oi ouuuv IA/

Bande [vr.]; -schender, m.: (der) Eidbrü-chige; -schending, vr. (-schennis, vr.):

ruch [m.]; -verzaker, -verzaking, vr.:

ebbehoom, m.: (pik.) Ebenbaum [m.; a], Ebenholzbaum [m.; a].

lebben, w. o.: ebben; het ebt: es eb-bet.

lebben, bv. n.: von Ebenholz; I -hout, o.: Ebenholz [o.; ö]; -houten, bv. Ebenholz.

ebenist, m.: Ebenist [m.], Ebentischler

[m.].

excentriciteit, vr.: Excentricitat [vr.]; (fig.) Sonderbarkeit [vr.].

excentriek, vr.: (op spoorwegen:) Excentrik [vr.]. I -, bv. n.: excentrisch; (fig.) sonderbar. echantillon, o.: Muster [o.], echappeeren, w. o.: eschappiren [ie], echec, o.: Mederlage [vr.]; een - lijden: eine Mederlage erleiden [onr.].

echel, m.: (drk.) Blutegel [m.], Blutigel [m.], Blutsauger [m.] (ook fig.).

echelonnceren, w. b.: ,(mil.) staffel-weise aufstellen.

echo, vr.: Echo [o.], Widerhall [m.]. [echt, bv. n.: (i. a. b.) echt; -e lieden, m. mrv.: Eheleute [m. mrv.]; van-en bedde: von ehelicher Geburt.

lecht, m.: Ehe [vr.]; in den - treden: sich in den Ehestand begeben [onr.];

I -breekster,vr.: Ehebrecherin [vr.];-breken, w. o.: ehebrechen; -breker, m.:Ehebrecher [m.]; -breuk, vr.: Ehebruch [m.; ü].

echtelingen, m. mrv.: Eheleute [m. mrv.].

echteloos, bv. n.: ehelos; I -heid, vr.: Ehelosigkeit [vr.]. echtelijk, bv. n.: ehelich. echten, w. b.: (kinderen:) echten, ech-tigen; (eene bijzit:) ehelichen. echter, vgw.: jedoch, dennoch. echt-gareel, o.: Eheband [o.]; I -genoot, m.: 1) Ehemann [m.; a], 2) Gemahl lm.], Gatte [m.]; -genoote, vr.: 1) Ehefrau [vr.], 2) Gemahlin [vr.], Gattin [vr.]. echtheid, vr.: (i. a. b.) Echtheit [vr.]. echting, vr.: (van een kind:) Echti-gung [vr.]; (van eene bijzit:) Ehelichen [o.].

edel, bv. n.: edel; I -aardig¹, bv. n.z edelsinnig; -aardigheid, vr.: Edelsinn [m.j; -achtbaar, bv. n.: (als titel:) löblich; -achtbaarheid, vr.: Löblichkeit [vr.]; -denkend, bv. n.: edeldenkend, edelgesinnt; -den-kendheid, vr.: Edelsinn [m.]; -geboren, bv. n.: wohlgeboren; -gesteente, o.: Edel-stein [m.]; -grootachtbaar, bv. n.: (als titel:) hochwürdig (Uw — grootachtbare: Euer Hochwürden); -heid, vr.: (das) Edle -r -knaap, m.: Edelknabe [m.]; -lieden, m.mrv.: Adeligen [m. mrv.]; -man, m.: Edelmann [m.], Adelige [m.]; -moedig, bv. n.: edel-müthig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Edelmüthig-keit [vr.], [t] Edelmuth [m.]; -mogend,bv. n.: (als titel:) edel und grossmachtig; -»steen, m.: Edelstein [m.]; -vrouw, vr.: Edelfr au [vr.], adlige Dame Lvr.].

Eden, o.: Eden [o.], edict, o.: Edikt [o.], edik, m.: Essig [m.j. editie, vr.: 1) Ausgabe [vr.]; 2) lage [vr.]; de eerste -: die erste Aufl eene nieuwe -: (typ.) eine neue Auflage,, (fig.) eine neue Generation, ein neues Geschlecht.

Edmond, m.: (mansnaam:) Edmund [m.].

edoch, vgw.: aber, allein, jedoch. educatie, vr.: Erziehung; (fig.) Bil-dung. Zie opvoeding.

eed, m.: Eid [m.]; onder -e: eidlich; aan iemand den - afnemen: (rcht).) Einem den Eid abnehmen [onr.]: iemand in den - nemen: (fig. fam.) Einen betrügen^ Einen prellen; eenen - afleggen: einen Eid leisten, einen Eid schwören [onr.]; iemand op eenen - vorderen: von Einem einen Eid verlangen, (rcht.) Einem den Eidantragen [onr.]; aan iemand den - opleggen: (rcht.) Einem den Eid auflegen; een valschen -doen: einen falschen Eid schwören [onr.]; er eenen - op durven doen: darauf schwören wollen.

eed, in Sam. | -aflegging, vr.: Eidesleis-tung [vr.]; -afneming, vr.: Eidesabnahme [vr.]; -breker, m.: (der) Eidbrüchige; -breking, vr.: Eidesbruch [m.], Eidbruch [m.]; -formulier, o.: Eidesformel [vr.]; -genoot, m.: Eidgenoss [in.]; -genootschap,,

o. en vr.: Eidgenossenschaft [vr.] ^genootschappelijk, bv. n.: 1) eidgenossenschaft-lich, 2) eidgenossisch; -gespan, o.: 1) Zie -genootschap, 2) eidlich verbündete

chige; -schending,

Eidesbruch [m.], Eidb m.: (der) Eidvergessene; -verzaking, vr.:

Zie -schennis,

eeds, in Sam. I Zie eed in Sam. Eefje, o.: (vrouwennaam:) Evchen [o.], Eva [vr.].

eega, m. en vr.: 1) Gatte [m.j,Ehegatt [m.]; 2) Gattin [vr.], Ehegattin [vr.].

eek, m.: 1) Zie edik; 2) Zie eik;

3) Eichenrinde [vr.J. eekel, m.: Zie eikel, eekelaar, m.: (pik.) Eiche [vr.], Eich-baum [m.; a].

eeken, bv. n.: eichen; I -hont, o.-.Eichen-holz [o.].

eek-hoorn, m. (-hoorntje, o.): (drk.) Eichhorn [o.], Eichhörnchen [o.]; I -schuur, vr.: Eichenrindenscheuer [vr.]. eel (samentrekking van „edel”), bv.n.:

en

vr.:

vr.:

tig.

ausgezeichnet; iets -s: etwas Ausgezeich-netes.

eelt, o. (hik.) Schwiele [vr.]. eeltachtig, bv. n.: schwielicht; I -heid, vr.: (das) einer Schwiele Aehnliche.

eelt-verharding, vr.: Schwiele [vr.]; I -zweer, vr.: Schwielengeschwür [o.].

eeltig, bv. n.: schwielig; I -heid, vr.: Schwieligkeit [vr.].

leen, lidwoord: ein, eine, ein; - man,-e vrouw en - kind: ein Mann, eine Frau und ein Kind.

leen, tw.: 1) (als eerste 'in de tellende volgorde:) eins; 2) (met den klemtoon, en beteekenende: niet twee of meer; ook in de beteekenis van de- of hetzelfde:) ein. eine, ein; 1) eenmaal - is-: einmal eins ist eins; drie en - is vier: dreiund eins macht vier; 2) beter - vogel in de hand dan tien in de lucht: (spr.) besser ein Yogel [m.] in der Hand als zehn in der Luft; twee zoons - dochter: zwei Söhne und eine Toch-ter; maar - oog hebben: nur einAuge[o.] haben; op - na: bis auf eine(n); 3) van -vader, maar niet van - moeder: voneinem Yater, aber nicht von einer Mutter; die twee wmkels zijn - zaak: die zwei Laden sind ein Geschaft [o.].

leen, z. n.: 1) (getalmerk:) Eins [vr.]; 2) (als telwoordelijk z.n.:) Eins; 3) (elliptisch:) Einer, Eine, Eins; der (die, das) Eine; 1) drie eenen werpen: drei Einsen werfen [onr.]; 2) Ik en de Yader zijn -: (bijb.) Ich und der Yater sind Eins; 3) waar is een diender? Daar gaat er -: woist eiu Polizeidiener? Da geht Einer; hebt ge eene pen voor me? Hier is er -: haben Sie eine Feder für mich? Hier ist Eine; ik zoek een nieuw boek. Hier is er -: ich suche ein neues Buch. Hier ist Eins; 4) waar zijn mijne kousen ? Hier is de -e: wo sind meine Strümpfe? Hier ist der Eine; zijn die twee zusters getrouwd? Neen, die -ernaar: sind die zwei Schwestern verneirathet [t]? Nein, die Eine nur; neemt gij uwe kinderen mee? Het -e maar: nehmen Sie Ihre Kiu-der mit? Das Eine nur; het blijft altijd -en hetzelfde: es bleibt immer Eins und Dasselbe.

eenarm, m. en vr.: (der, die) Einarmige. eencl, vr.: (vog.) Ente [vr.]; eene domme -: (fig. fam.) eine dumme Gans ; eene malle -: (fig. fam.) eine Narrin.

eendachtig, bv. n.: entenartig, (fig.) dumm, (ook:) narrisch; | -heid, vr.: (das) Entenartige, (fig.) Dummheit [vr.], (ook:) Narrheit [vr.].

eendehout, m.: (kkk.) Ente [vr.]. eenden-ei, o.: Entenei [o.]; I -groen, o,: Entengrün [o.], Entenflott [o.],Wasser-linse [vr.]; -hagel, m.: (jag.) Entenha-gel [m.], Entendunst [in.]; -jacht, vr.: Entenjagd [vr.]; -kooi, vr.: Entenhütte [vr.]; -kroos, o.: Zie -groen; -nest, o.: Entennest [o.]; -roer, o.: Entenflinte [vr.]; -vet, o.: Entenfett [o.j, (iron.) Wasser [o.].

eender, bv. n.: einerlei. eendje, o.: Entchen [o.], Entlein [o.], eendmossel, vr.: Entenmuschel [vr.]. eendracht, vr.: Eintracht [vr.]; - maakt macht: (spr.) Eintracht giebt Macht, eendrachtelijk, bw.: eintrachtig. eendrachtig, bv.n.: eintrachtig; l-heid, Eintrachtigkeit [vr.].

eenenmale (met „ten”), bw.: ten ganzlich.

eener-liancle, (-lei), bv. n.reinerlei; I -zijds, bw.: einerseits. eengeboren, by.n.: (theo.)eingeboren. eenheid, vr.: Einheit [vr.]; (fig.))Einig-keit [vr.]; (wsk.) Einheit [vr.]; (rek.) Einer [m.]; de eenheden: (rek.) die Einer, eenhoofdig:, bv. n.: einköpfig; -e re-geering: cinköpfige Regierung [vr.].

eenhoorn, m.: (drk. en visch:) Ein-horn [o.; ö].

leenig, bv. n.: einzig; (fig.) einsam. leenig, tw.: (ettelijk:) einig; (iets,wat:) etwas.

eeniger-hande (-lei), bv. n.: irgend ein, irgend eine, irgend ein; I -mate, bw.: einigermassen; -wijze, bw.: auf irgend eine Art.

e eniggeboren, bv. n.: (theo.) einge-boren.

eenigheid, vr.: 1) Einigkeit [vr.]; 2)(fig.) Einsamkeit [vr.].

eeniglijk, bw.: einzig und allein. eenigst, bv. n.: einzig. eenigszins, bw.: einigermassen. eenjarig, bv. n.: einjahrig. eenkennig, bv. n.: scheu, schüchtern; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.].

eenlettergrepig, bv. n.: einsilbig; een - woord: ein einsilbiges Wort [ö].

eenloopend, bv. n.: ledig, unverhei-ï-athet [t[; een - gezel: ein Junggeselle [m.]. eenmaal, bw.: (i. a. b.) einmal. eenoog, m. en vr.: (der, die) Einaugige; meester -: (iron.: voor „sekreet”:) Tante Meier; Zie ook spr. blinde, eenparig, bv. n.: einstimmig; I -heid, Einstimmigkeit [vr.]. eenponder, m.: Einpfünder [m.]. eenre (met „ter”), bw.: ter-: einerseits.

eens, bw.: einmal; nu - dit, dan - dat: bald dieses, bald jenes; het met elkander -worden over....: mit einander einig werden [onr.] über; het met zich zelven niet - zijn: mit sich selbst nicht einigdar-iiber sein.

eenschadu wig, bv. n.: einschattig; de -e volken: die einschattigenYölker, die Einschattigen.

eenschalig, bv. n.: (drk.) einschalig. eensdeels,bw.: 1) einestheils[tj; 2) einerseits.

eensgezind, bw.: einstimmig, gleich-gesinnt; I -heid, vr.: Einstimmigkeit [yr.]. eensklaps, bw.: auf einmal, plötzlich. eenslachtig, bv.n.: (pik.) eingeschlech-eensluidend, bv. n.: gleichlautend, wortgetreu; I -heid, vr.: (der) gleiche Wortlaut. eensnarig, bv.: einsaitig. eenspans-rijtuig, o.: Einspanner[m.]. eensslags, bw.: Zie eensklaps, eenstemmig, bv. n.: (muz. en fig.) einstimmig; I -heid, vr.: Einstimmigkeit [vr.].

eentje, o.: 1) (cijfermerk:) Einschen [o.]; 2) (fam., elliptisch:) hij is er -: er ist Einer!; zij is er -: sie ist Eine; 3) in zijn -: (fam.) ganz allein.

eentonig, bv. n.: eintönig, monoton; I -heid, vr.: Eintönigkeit [vr.], (das) Monotone.

: eer.

vr.:

m.:

esse-

_ver-

eenvormig, bv. n.: einförmig: I -heid, vr.: Einförmigkeit [vr.].

eenvoud, m.: Einfalt [vr.]; (tik.) Zie enkelvoud.    .

eenvoudig, bv. n.: en bw.: emlacli; (onnoozel:) einfaltig; I -heid, vr.: Einfach-heit [vr.], Eintalt [vr.], (onnoozelheid:) Einfaltigkeit [vr.].

eenzaam, bv. n.: einsam; I -heid, vr.: Einsamkeit [vr.].

eenzelvig, bv. n.: zurückgezogen; -met: identisch mit, einerlei mit; I -heid, vr.: Zurückgezogenheit [vr.]; -heid met: Einerleiheit mit, (das) Identischsein mit. eenzijdig, bv. n.: (i. a. b.) einseitig; -heid, vr.: Einseitigkeit [vr.]. leer, bw.: (v. tr.) eher; hoe -hoeliever: je eher je lieber; hoe - des te beter: je eher je besser. 1 -, vgw.: ehe; - ik het vergeet: ehe ich es vergesse.

leer, vr.: Ehre [vr.]; ’s lands wijs ’s lands -: (spr.) landlich sittlich; in alle - en deugd: in allen Ehren; aan iemand - bewijzen: Einem Ehre erweisen [onr.], Einem Ehre erzeigen; aan iemand de laatste - bewijzen : Einem die letzte Ehre erweisen [onr.]; -e wien -e töekomt: Ehre wem Ehre ge-bührt; hem komt de - toe: ihm gebührt die Ehre; dat doet hem - aan: das macht ihm Ehre, das gereicht ihm zur Ehre;-met iets inleggen: Ehre mit etwas einle-gen; eene - in iets stellen: 1) sich eine Ehre aus etwas machen, 2) sich mit etwas brüsten; iemands - ophouden: Jemands Ehre in Schutz nehmen [onr.]; iemands -te na komen (iemand in zijne - tasten): Jemands Ehre zu nahe treten [onr.], Jemands Ehre kranken, Jemands Ehre ver-letzen; iemand in zijne -herstellen: Einen wieder zu Ehren bringen [onr.]; zij heeft niets dan hare - en haar kleer: (spr.) sie ist arm, aber tugendhaft; zich met -e van iets afmaken: sich mit Ehren aus etwas zurückziehen [onr.]; een man van -: ein Mann von Ehre; op mijn woord van -: auf mein Ehrenwort; het punt van -: der Punkt der Ehre, der Ehrenpunkt; een Raad van -: ein Ehrengericht [o.]; het Legioen van -: die Ehrenlegion; sterven op het bed van -: auf dem Bette der Ehre (auf dem Ehrenbette) sterben [onr.]: ik heb de - te zijn: (brf.) ich habe die Ehre zu sein.

eerbaar. bv. n.: ehrbar; I -heid, vr.: Ehrbarkeit [vr.].

eer-betoon, o. (-bewijs, o.): Ehrenbe-zeigung [vr.].

eerbied, m.: Ehrfurcht [vr.]; (fam.) Respekt [m.].

eerbiedenis, vr.: Empfehlung [vr.[. eerbiedig, bv. n.: ehrerbietig, ehr-furchtsvoll; I -heid, vr.: Ehrerbietigkeit [vr.], Ehrfurcht [vr.]. eerbiedigen, w. b.: ehren. eerbiedshalve, bw.: aus Ehrfurcht. eerbied-waardig, bv. n.: ehrwürdig;

I -waardigheid, vr.: Ehrwürdigkeit [vr.]; -wekkend, bv. n.: Ehrfurcht einflössend, Ehrfurcht gebietend. eerder, bw. (v.tr.): eher. Zie bw. eerdief, m.: Ehrendieb [in.], eere, vr.: Ehre [vr.]; met -: mii Ehren; - zij God: Elirs sei Gott; ter - Gods: zur Ehre Gottes; u ter - (ter uwer -): Ihnenzu Ehren; in - houden : in Ehren halten [onr.];

I -blijk, o.: 1) Ehrenbezeigung[vr.],2) Ehren-zeichen [o.]; -boog, m.: Ehrenbogen [m.]; -dienst, vr.: (kkl.) Kultus [m.], Gottesdienst [m.] (minister van -dienst: Kultusminister fm.]; ministerie van -dienst: Kultusministe-rium [o.]); -graf, o.: Ehrengrabmal [o.]; -lid, o.: Ehrenmitglied [o.]; -lidmaatschap, o.: Ehrenmitgliedschaft [vr.]; -lint, o.: Or-densband [o.: a].

eeren, w. b.: ehren; waar men mee verkeert, wordt men mee geëerd: (spr.) man wird geehrt, nachdem die Leute sind mit denen man verkehrt.

eere-plaats, vr.: Ehrenplatz [m.; a];

I -poort, vr.: Ehrenpforte [vr.]; -post, m.: Ehrenstelle [vr.], Ehrenamt [o.; a]; -prijs, m.: Ehrenpreis [m.J (als z. n. vr.; pik.: Ehrenpreis [m.]); -stoel, m.: Ehrensitz [m.]; -voorzitter, m.: Ehrenprasident [m.]. eer-gevoel,o.:Ehrgefühl [o.].(alle -gevoel uitgeschud hebben: alles Ehrgefühl abgelegt haben); I-gierig, bv. n.: ehrgierig, ehrbe-gierig; -gierigheid, vr.: Ehrgier [vr.], Ehr-begierde [vr.]; -gisteren, bw.: vorgestern (de dag van -gisteren: der vorgestrige Tag); -krenkend, bv. n.: ehrenrührig (het -krenkende: die Ehrenrührigkeit); -krenking, vr.: Ehrenkrankung [vr.]. eerlang, bw.: bald, in Kurzem. eerloos, bv. n.: ehrlos; I -heid, Ehrlosigkeit [vr.].

eerljjk, bv. n.: ehrlich; I -heid, vr.: Ehrlichkeit [vr.].

eer-metaal, o.: (mil.) Ehrenzeichen [o.], (kv.) Ehrenmünze [vr.], Ehrenmedaille [vr.]; I -naam, m.: Ehrenname [m.]; -roof, m.: Ehrenraub [m.], Ehrenschandung [m.]; -roofster, vr.: Ehrenrauberin [vr.]; -roo-vend, bv. n.: ehrenschanderisch; -roover, Ehrenrauber [m.], Ehrenschander [m.]. eerst, bv. n.: erst. I -, bw.: erst; nu -(— nu pas): nun erst, jetzt erst, erst jetzt; toen - (= toen pas): dann erst, da erst; het -: zuerst; in het -: zuerst, anfangs; voor het -: zum ersten Male; ten -e 1) erstens, 2) augenblicklich, unverzüglich: wie - komt, - maalt: (spr.) wer erstkommt, mahlt erst.

eerst-aanwezend, bv. n.: dienst-thuend; I -beginnende m.: Anfanger [m.] (vr.: Anfangerin); -daags, bw. in Kurzem, nachster Tage.

eerste, bv. n.: (der, die, das) erste; in de - plaats: erstens, für das Erste, fürs Erste.

eersteling, m.: Erstling [m.]. eersteiyk, bw.: erstlich, erstens. eerstens, bw.: erstens, für das Erste, fürs Erste.

eerst-geboorte, vr.: Erstgeburt [vr.1 (het recht van -geboorte: das Recht der Erstgeburt, das Erstgeburtsrecht); I -geborene, m. en vr.: (der, die) Erstgeborene; -komend (-volgend), bv. n.: nachstfolgend, nachst.

eer-titel, m.: Ehrentitel [m.1; I -tijds, bw.: ehemals, vormals, ehedem; -vergeten, bv. n.: ehrvergessen (alsbw.: ehrverge ner Weise); -vergetenheid, vr.: Ehr gessenheit [vr.]; -vol, bv. n.: ehrenvoll; -waarde, m. en vr.: (als titel:) Ehrwürden (uw -waarde : Euer Ehrwürden; zijn -waarde : Sein Ehrwürden): -waardig, bv. n.: ehrwürdig; -waardigheid, vr.: Ehrwürdigkeit [vr.]; -zaam, bv. n.: ehrsam; -zaamheid,

von

teeren:

[onr.].

eft’ecten, o. mrv.: Staatseffekte [m. mrv.], Staatspapiere [o. mrv.]; I -beurs, Börse [vr.], (in Londen:) Stockbörse [vr.]; -handel, m.: Staatspapierhandel [m.]; -handelaar, m.: Staatspapierhandler [m.]; -houder, m.; Staatspapierinhaber [m.]; -makelaar, m.: Effektenmakler [m.]; -sociëteit, vr.: Effektensocietat [vr.].

effectief, bv. n.: effectiv, wirklich. I -, o.: (van een leger:) wirkliche Starke [vr.]; (kph., van de kas:) Kassenbestand [m.]. effectueer en. w. b.: effektuïren [ie], leffen, bv. n.: eben; - van kleur: von Einer Farbe; een - gezicht: ein unbewcg-

Egypte, o.: (adk.) Aegypten [o.]; Egyptenaar, m.: Aegypter [m.]; Egyptisch, bv. n.: agyptisch; Egyptische, vr.: Aegypte [vr.].

lei, tsw.: ei!; - -: ei ei!; I -laas, tsw.: Zie helaas ; -lieve, tsw.: ach!, bitte!

lei, o.: Ei [o.]; voor een appel en öOTi -: Zie appel; beter een half - dan 3 dop: (spr.) besser wenig ; ' het - wil wijzer zijn dan het h

Ei will klüger sein als die Henne; er naar slaan als de blinde naar het -: (spr.) in den Tag hinein rathen [t] [onr.], auf gut Glück darnach rathen [t] [onr.]; op elkander gelijken als het eene - op het andere: (spr.) einander ahnlich sehen [onr.] wie zwei Tropfen AVasser.Zie mrv. eieren.

I -leiders, m. mrv.: (ontl.) Muttertrompeten [vr. mrv.], (die) fallopischen Trompeten [vr. mrv.]; -loof, o.: (pik.) Epheu [m.]; -rond, bv. n.: eirund, oval; -vol, bv. n.: gepfropft voll; -vormig, bv. n.: eiförmig, eirund, oval; -wit, o.: Eiweiss [o.]; -wit-stof, vr.: Eiweissstof [m.]. eiber, m.: (vog., dk.) Storch [m.; ö].. eider, m.: (vog.) Eider [m.], Eïdervogel m.; ö]; I -dons, o.: Eiderdaunen [vr. mrv.],

leege

• las

vr.: Ehrsamkeit [vr.]; -zucht, vr.: Ehrsucht [vr.1, Ehrgeiz [m.]; -zuchtig, bv. n.: ehr-süchtig, ehrgeizig, ehrbegierig; -zuil, vr.: Ehrensaule [vr.]. Zie ook eere.

eest, m.: Darre [vr.], Darrofen [m.: 5]; op den -: in der Darre. eesten, w. b.: darren, eesting, vr.: Darren [o.], eetbaar, bv. n.: essbar, geniessbar; 1 -heid, vr.: Essbarkeit[vr.J, Gemessbarkeit [vr.].

eet-bah, m.: Esstro^ [m.; ö]; I-groen, o.: Zie etgroen; -huis, o.: Speisehaus [o.; a]; -kamer, vr.: Esszimmer [o.]; -lepel, m.: Esslöffel [m.]; -lust, m.: Appetit [m.], Esslust [vr.]; -regel, m.: Diat [vr.[; -tafel, vr.: Esstisch [m.], Esstafel [vr.]; -waar, vr.: Esswaare [vr.]; -zaal, vr.: Speisesaal lm.; -sale]. Zie etens. eetster, vr.: Esserin [vr.]. eeuw, vr.: Jahrhundert [o.]; (hg.) Zeitalter [o.], (ook:) Zeit [vr.]; (fig. fam.) Ewigkeit [vr.]; onze -: unser Jahrhundert, (fig.) unsere Zeit; in de 19e -: im neun-zehnten Jahrhundert; met zijne - meegaan : (fig.) Schritt halten [onr.] mit seinem Zeitalter; van - tot -: (fig.) von Geschlecht zu G-eschlecht; de - van Lodewijk XIY: das Jahrhundert Ludwigs des Yier-zehnten; de gouden -: das goldne Zeitalter; de koperen -: das eherne Zeitalter; de ijzeren -: das eiserne Zeitalter; ik heb hem in geene - gezien: (fig. fam.)ichhab ihn seit einer Ewigkeit nicht gesehen.

eeuwen, vr. mrv.: Jahrhunderte [o. mrv.]; door alle - heen: in alle Ewigkeit, Ewigkeit zu Ewigkeit; I -heugend (-oud), bv. n.: Jahrhunderte alt, (fig.) uralt.

eeuw-feest, o. (-getijde, o.):(das)hun-dertjahrige Jubilaum.

eeuwig, bv. n. en bw.: ewig (ookfig.); voor -: auf ewig; - en altijd (-en erfelijk): immer und ewig; ter -er gedachtenis: zum ewigen Gedachtniss [s]; I -durend, bv. n. en bw.: ewig dauernd, immerwahrend; -du-rendheid , vr.: immerwahrende Dauer[vr.].

eeuwigheid, vr.: Ewigkeit [vr.]; I in alle - der eeuwigheden: von Ewigkeit zu Ewigkeit, in alle Ewigkeit; in der - niet: in Ewigkeit nicht.

eeuw-spelen, o. mrv.: Sakularspiele io. mrv.]; I -zang, m.: Sakulargedicht [o.].

effect, o.: (uitwerksel:) Effekt [m.]; (schuldbrief:) Effekt [m.], Staatspapier [o.]; op - berekend: auf Effekt berechnet; op -berekende volzinnen: Satze [m. mrv.] mit Knalleffekt; - maken: (fig.) Eindruck ma-chen, (ook:) Aufsehen erregen; - doen: Wirkung thun [onr.], Erfolg haben; - sor-(rcht. en fig.) seine Wirkung thun

vr.:

liches Gesicht; een - getal: eine gerade Zahl; eene -e som: eine runde Summe; -is kwaad treffen: (spr.) bei allen Dingen fehlt oft das Gelingen. Zie eveu. leffeu, bw.: einen Augenblick. effenen, w. b.: ebnen. eflfenheid, vr.: Ebenheit [vr.]; - van kleur: (das) Einfarbige. effening, vr.: (das) Ebnen. effentjes, bw.: Zie bw. effen, efiigie, vr.: [s] Bildniss [o.]; iemand in - ophangen: Einen im Bildnisse auf-hangen.

eg, vr.: (akk.) Zie egge. egaal, bv. n.: egal. egaliteit, vr.: Egalitat [vr.]. egel, m.: (drk.) Igel [m.]. egelantier, m.: (pik.) Dornrose [vr.], Hundsrose [vr.], Heckenrose [vr.]; I-bezie, vr.: Hagebutte [vr.]; -bloem, vr.: Zie egelantier; -boom, m.: Dornrosenstock [m.; ö], (aan eene koets:) Gabeldeichsel [vr.], (in paardenstallen:) Stallbaum [m.; a]; -roos, vr.: Zie egelantier.

egel-gras, o.: (pik.) Hahnenfuss« [m.]; I -visch, m.: Igelfisch [m.].

egge, vr.: (akk.) Egge [vr.J; (aan weefsels:) Sahlleiste [vr.].

eggen, w. b. en o.: (akk.) eggen; er valt niet met hem te - of te ploegen: (fig. fam.) es ist nichts mit ihm anzufangen. egger, m.: (akk.) Egger [m.]. eggerig, bv. n.: herb, sauer; I -heid, vr.: Herbheit [vr.], Saure [vr.]. egge-tand, m.: (akk.) Eggenzahn [m.; a]. eggig, bv. n.: (van de tanden:) stumpf; [ -heid, vr.: Stumpfheit [vr.]. egging, vr.: (akk.) Eg-gen [o.].

Hgina, o.: (adk.) Aegina [o.J. Egisthus, m.: Aegisth [mj. ego, (Lat.): ich; mijn alter -: mein zweites Ich.

egoïsmus, o.: Egoism [m.], Selbstsucht [vr.J.

egoïst, m.: Egoist [m,]. Selbstsücht-ler [m.1.

egoïstisch, bv. n.; egoistisch, selbst-sücntig.

nu

en een een als nichts; oen: (spr.)

in.:

m.: (pik.) Eicho [vr.], Eichbaum

n Anfang bis zu Ende; aan blijven; (fig.) am besten dran bleiben [onr.]; op een - loopen: (fig.) zu Ende gehen [onr.]; naar het-loopen: dein Ende zu gehen [onr.]; ten - loopen: enden; ten -: 1) um, 2) damit; te dien - (tot dat -): zu dem Ende; ten - raad zijn: sich [3] nicht mehr zu rathen [tl wissen [onr.]; liet - kroont het werk (of: - goed, alles goed): (spr.) Ende gut, Alles gut. Zie eind en eindje.

eindeloos, bv. n.: endlos, unendlich;

I -heid, vr.: Endlosigkeit [vr.], Unendlich-keit [vr.].

eindelijk? bw. en bv. n.: endlich.

einden, w. o. en b.: enden.

eindig, bv. n.: endlich; I -heid, vr.: Endliehkelt [vr.].

eindigen, w. o. en b.: enden, endigen-

eindiging (einding), vr.: Endigung [vr.].

eindje, o.: Endchen [o.]; (fig.) Ende [o.].

Eiderdunen [vr. mrv.]; -gans, vr.: Eidergans [vr.; a].

ei-diertje, o.: [t] Eithierchen [o.], eier-dooier (-door), o.: Eierdotter [m.], Eidotter [m.1; I -dop, m.: Eierschale [vr.]; -dopje, o.: Eiernapfchen [o.], Eier-becherchen [o.].

eieren, o. mrv.: Eier [o. mrv.]; - leggen: Eier legen; op - loopen: (fig.) auf Eiern gehen [onr.]; - voor zijn geld kiezen: (spr.) nachgeben [onr.], sich eines Bessern bedenken [onr.].

eier-kanaal, o.: (ontl.) Zie m. mrv. eileiders; I-kin, vr.: (iron.) Spitzkinn [o.]; -krans, m.: Zie -stok; -pruim, vr.: (pik.) Eierpflaume [vr.]; -rekje, o.: Eiergestell [o.], Eiertrager |m.]; -saus, vr.: Eiersauce [vr.]; -schaal, vr.: Eierschale [vr.]; -stok, m.: (ontl.) Eierstock [m.; ö]; -struif, vr.: Eierkuchen [m.].

eigen, bv. n. en bw.: 1) eigen; met mijne -e hand: mit meiner eigenen Hand;

- haard is goud waard]: (spr.) eigner Herd ist Gloldes werth [t J; op zijne -e wieken drijven : {fig.) auf eigenen Füssen stehen [onr.]; zijn - heer en meester zijn: sein eigener Herr sein; zich iets - maken: sich etwas eigen machen; dat is hem -: das ist ihm eigen; 2) namlich: den - dag: den namli-ehen Tag; alle gelijk is geen -: (spr.) Aehn-liehkeit und Namlichkeit sind zwei ver-schiedene Sachen; er is meer gelijk dan -: (spr;) es giebt mehr Narren als Einer in der Welt; 3) vertraut; zeer - met iemand zijn: sehr vertraut mit Einem sein. eigenaar, m.: [t] Eigenthümer Jm.]. eigenaardig, bv. n.: eigenthümlich

11]; I -heid, vr.: [t] Eigenthümlichkeit [vr.J.

eigenaarster (eigenares), vr.:    [t]

Eigenthümerin [vr.].

eigen-baat, vr. (-belang, o.): Eigen-nutz Lm.], Selbstsucht [vr.]; I -belangzoekend, bv. n.: selbstsüchtig; -belangzoeker, Selbstsüchtler [m.]; -belangzoekerij, vr.: Selbstsüchtelei [vr.]; -belangzoekster, vr.: Selbstsuchtige [vr.]; -dom, m. en o.: [t] Eigenthum [o.; ü] (-domsrecht, o.: [t] Eigenthumsrecht [o.]); -dommelijk, bv. n.: [t] eigenthümlich; -dommelijkheid, vr.: [t] Eigenthümlichkeit [vr.]; -dunkelijk, bv.n.: eigenmachtig, willkürlich; -dunkelijkheid, vr.: Willkürlichkeit [vr.], Willkür [vr.].

eigenen, w. b.: 1) Eigenthümer [t] (eines Hauses, einer Sache u. s. w.) werden [onr.]; 2) sich (ein Haus, eine Sache u. s. w.) zueignen.

eigen-gebakken, bv. n.: hausbac-ken; i -geërfde, m.: Zie geërfde; -gemaakt, bv. n.: mit der Hand gemacht; -handig, bv. n.: eigenhandig.

eigening, vr.: Besitznahme [vr.], Be-sitzergreifung [vr.].

eigen-liefde, vr.: Eigenliebe [vr.]; I -lof, m.: Eigenlob [ o.], Selbstlob [o.] (-lof stinkt: spr.: Eigenlob stinkt), eigenlijk, bv. n. en bw.: eigentlich. eïgen-inachtig, bv. n.: eigenmachtig; I -machtigheid, vr.: Willkür [vr.]; -naam, m.: Eigenname [m.J.

eigenschap, vr.: Eigenschaft [vr.]; dat heeft geene -: (fig.) das hat keineArt.

eigenste, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) selbe, selbige, namliche.

eigen-waan, m.: Dünkel [m.], Eigen-dünkel [m.]; I -wijs, bv. n.: dünkelhaft,

naseweis; -wijsheid, vr.: Dünkelhaftigkeit [vr.], Naseweisheit [vr.]; -zinnig, bv. n.: eigensinnig; -zinnigheid, vr.: Eigensinn [m.].

eik,

[m.; aj.

eike-bast,m.: Eichenrinde [vr.]; I -blad, o.: Eichenblatt To.; a]; -boom, m.: Zie eik; -krans, m.: Eichenkranz [in.; a];. -kroon, vr.: Eichenkrone [vr.].

eikel, m.: (pik. en ontl.) Eichel [m.1 I -bast, m.: Eichelbast Jm.]; -dop, m.: Ei-chelnapfchen [o.], Eichelschale [vr.]; -dragend, bv. n.: Eicheln tragend; -schors, viv Zie -bast; -steen, m.: Eichelstein [m.];. Seeeichelversteinerung [vr.]; -voeder, o.: Eichelmast [vr.]; -vormig, bv. n.: eichel-förmig.

eikelaar, m.: (dk.) Zie eik. eikeloof, o.: Eichenlaub [o.], eiken, bv. n.: eichen; I -bast, m.: Eichenrinde [vr.J; -bosch, o.: Eichenwald [o.; al; -boschje, o.: Eichenwaldchen [o.]; -hout, o.: Eichenholz [o.]; -houten, bv. n.: eichen, von Eichenholz; -schors, vr.: Zie -bast; -varen, vr.: (pik.) Eichfarn [vr.], Eichenfarn [vr.]; -woud, o-: Zie -bosch; -zwam, vr.: Eichpilz [in.], eiker, m.: Plattschiff [o.], cike-stain, m.: Eichenstamm rm.; al;. I -tak, m.: Eichenzweig lm.];-wortel, m.: Eichenwurzel [vr.]. Zie eiken, eilaas (eilaci), tsw.: leider! eiland, o.: Insel [vr.]; op geen -: (fig. fam.) nicht am Ende der Welt; I -bewoner, m.: Inselbewohner [m.], Insulaner [m.]; -bewoonster, vr.: Insulanerin [vr.]. eilanden, o. mrv.: Insein [vr. mrv.]; -groep, vr.: Inselgruppe [vr.]. eilander, m.: Insulaner [m.1, Inselbewohner [m.].

eilandje, o.: Inselchen [o.], eilandzee, vr.: (adk.) Inselmeer [o.], eilieve, tsw.: Zie ei. eiloof, o.: (pik.) Epheu [m.]. eind, o.: Ende [o.]; (stuk:) Stück [o.]. Zie einde; I -besluit, o.: Endbeschluss-[m.; ü); -consonant, vr.: (tik.) Endkonso-nant [m.], Schlusskonsonant [m.]; -doel, o.: Endzweck [m.].

einde, o.: Ende [o.]; van het begin tot het -: von Anfang bis zu Ende; aan het langste - bliiven: (fig.) am besten dran

I    -klinker, m.: (tik.) Schlussvokal [m.]; -letter, vr.: Endbuchstabe [m.]; -lettergreep, vr.: Endsilbe [vr.], Sehlusssilbe [vr.]; -medeklinker, m.: Zie -consonant; -oogmerk, o.: Endabsiclit [vr.J, Endzweck [mj; -oordeel, o.: [t] Endurtheil [o.]; -oorzaak, vr.: Endursache [vr.]; -paal, m.: Grenz-pfahl [m.; a], (fig.) Grenze [vr.], Ende [o.] (de -paal des levens: das Lebensende); -punt, o.: Endpunkt [m.]; -regeling, vr.: Endregelung [vr.]; -rijm, o.: Endreim [in.], Schlussreim [m.]; -schikking, vr.: Zie -regeling ; -vonnis, o.: Endspruch [m.; ü],

II    ] Endurtheil [o.].

wie es

fordern; iemand op den nen zum Zweikampf mit dein

n. o.:

[o.].

in.:

[o.].

eirond, bv. n.: Zie in ei. eisch, m.: Forderung [vr.]; (rcht.) Klage [vr.]; naar - (naar den -): sich gebührt, (fig.) ausgezeichnet; naar -(naar den -) van zaken: den Umstanden gemass, nach Erforderniss [s] der Um-stande.

eischen, w. b.: degen -: Ei Degen herausfordern.

eischer, m.: Forderer [m.]; (rcht.) Klager [m.].

eischeres, vr.: Fordernde [vr.]; (rcht.) Klagerin [vr.]. eitje, o.: Eichen [o.], ei vol, enz.: Zie in ei. ekel, m.: Ekel [m.], Widerwille [m.j; een - hebben of krijgen aan: einen Wi-derwillen haben oder fassen gegen.

ekster, vr.: (vog.) Elster [vr.]; klappen als eene -: (fig.) sehwatzen wie eine Elster; ! -oog, o.: (hik.) Hühnerauge [o.]; -oogensnijder, m.: Leichdornschneider [m.], Hühneraugenarzt [m.; a]; -oogenzalf, vr.: Hühneraugensalbe [vr.]; -oogpleister, m.: Hühneraugenpflaster [o.].

el, vr.: Elle [vr.]; de Nederlandsche der Meter; een ander afmeten naar zij eigene -: (spr.) Andere nach sich beurth len [t]. Zie elle.

eland, m.: (drk.) [tier] Elendthier [o.], Elend [o.], [t] Musthier [o.], elands, in Sam.: Elends .... elasticiteit, vr.: Elasticitat [vr.], Spannkraft [vr.].

elastiek, bv. n.: elastisch, spann-kraftig.

elastiekje, o.:    1) (das) elastische

Bandchen; 2) (aan schoenen:) (das) elastische Seitenstück.

elders, bw.: anderswo; naar -;anders-wohin; van -: anderswoher; ergens -: an irgend einem andern Ort. electriciteit, vr.: Elektricitat [vr.]. electriek (electrisch), bv. n.: elektrisch.

electriseereii, w. b.: elektrisiren [ie], electriseeriiiacliine, vr.: [ie] Elek-trisirmaschine [vr.]. electro, in Sam.: Elektro .... elefant, m.: Zie olifant, elegance, vr.: Eleganz [vr.]. elegant, bv. n.: elegant, elegie, vr.: (dk.) Elegie [vr.]; I elegieëndichter, m.: Elegiendichter [m.]. elegisch, bv. n.: (dk.) elegisch, element, o.: Element [o.]; in zijn -zijn: (fig. fam.) in seinem Element sein. elementair, bv. n.: elementarisch, elemi-hars, vr. en o.: Elemiharz [o.], clève, m. en vr.: (der, die) Zögling.

lelt, vr.: (fab.) Elfe [m.], Elfin [vr.]r I Elfenkoning m.: Elfenkönig [m.].

lelf, tw.: elf (als z. n. vr.: Elf [vr.]);het is half -: es ist halb elf; - is het gekken-nommer: elf ist die Narrenzahl; op zijn -en dertigste: Zie dertigste; I -daagsch,. bv. n.: elftagig.

elfde, bv. n.: (der, die, das) elfte (als z. Elftel [o.], [der] elfte Tlieil [T]); het - gedeelte: der elfte Theil [T]; op den -n Januari: am elften Januar; ten - (in de -plaats): elftens; lelfthalf (elfdhalf), bv. n. elftehalb, elfthalb.

elfder-liande (-lei), bv. n.: elferlei. elf-lettergrepig, bv. n.: elfsilbig;.. I -maal, bw.: elfmal; -maandelijks(ch), bw. (en bv. n.): elfmonatlich; -maandsch, bv. n.: elfmonatig; -rank, vr.: (pik.) Bittersüss.

elft, m.: (visch:) Alose [vr.], Else [vr.].. elftal, o.: Zahl [vr.] von elf. elft-net, o.: Alosennetz [o.]; I -vangst, vr.: Alosenfang [m.]. • elf-voud, o.: (das) Elffache; I -voudig,. bv. n.: elffach.

elger, m.: [vv.] Aalgabel [vr.]. elisie, vr.: (tik.) Elision [vr.], Ausstos-sung [vr.].

Hlisium, o.: Elisium [o.], elixir, o.: Elixir [o.].

Elizeescli. bv. n.: elisaisch, elisisch;. de -e velden: die elisaischen Gefilde.

elk, vnw.: jeder, jede, jedes; - en een iegelijk: ein Jeder; aan - het zijne: Jedem das Seine; I -een, vnw.: ein Jeder. elkander, vnw.: einander. elle, vr.: Zie el; I -boog, m.: Elbogen [m.], Ellenbogen [m.] (stoot of duw of stomp met de -bogen: Elbogenstoss [m.; ö].

ellehoogs, in Sam. I -been, o.: Elbo-genbein [o.]; -lengte, vr.: Elbogen [m.] -mouw, vr.: Elbogenarmel [in.]; -pijp, vr.: (ontl.) Elbogenröhre [vr.]; -spier, vr.: El-bogenmuskel [m.]; -zenuw, vr.: Elbogen-nerve [vr.].

elle-goed, o.: Zie -waar; I -maat, vr.: Ellenmass [o.].

ellende, vr.: Elend [o.]; geene - voor den tijd: (spr.) keine Sorgen vor der Zeit.

ellendeling, m. en vr.: (der, die) Nichtswürdige.

ellendig, bv. n.: elend (bw.: elendig-lich); | -heid, vr.: Elendigkeit [vr.]. ellen-lang, bv. n.: ellenlang; 1 -ijker, Ellenaicher [in.], elle-waar, vr.: Ellenwaare [vr.1; I -winkel, m.: Ellenwaarenhandlung [vr.]. ellips, vr.: (tik. en wsk.) Ellipse [vr.]. elliptisch, bv. n.: elliptisch. Elmsvuur (Sint-), o.: Elmsfeuer eloquent, bv. n.: eloquent, beredsam.

eloquentie, vr.: Eloquenz [vr.], Be-redsamkeit [vr.].

elpen, bv. n.: elfenbeinern; I -been, o.: Elfenbein [o.].

Iels, m.: (pik.) Erlenbaum [m.; a], Erle^ [vr.]. Zie elzen.

Iels, vr.: (bij schoenmakers:) Ahle [vr.].

elshreedté, vr.: Breite [vr.] einer Elle.

Elsje, o.: (vrouwennaam:) Elsbeth [vr.], Lieschen [o.].

m.: Schmelzarbeiter

lm.].

ïo.].

Emapuel, m.: (mansnaam:) Immanuel

lm.].

emballage, vr.: Yerpackung [vr.]. emballeeren, w. b.: verpacken.

embouchure, vr.: (van rivieren:) Mündung [vr.]; (muz.) Ansatz [m.]; niet weel - hebben: (muz.) wenig Ansatz haben.

len, vgw.: und; I - .... - ....: sowohl....

als ...., nicht nur.... sondern auch......

len, ontkenningspartikel, blijft in het Duitsch weg, b. v.: gij - hebt niet gewild: Sie haben nicht gewollt; ik - heb er geen: ich habe keine.

encadreeren, w. b.: einrahmen. encanailleeren (zich), w. w.: sich mit dem Pöbel gemein machen, sich herab-würdigen; zich - met: sich gemein machen mit.

bis zum

‘(ontl.) Mastdarm

m.:

[ie].

elslengte, vr.: Lange [vr.] einer MIe.

eist, vr.: Zie vr. els. elven, (verbogen) tw.: elf; het loopt naar es geht nach elf; bij beinahe Elf; op slag van auf dem Schlage Elf; met klokslag van -: Schlag Elf; kwartier voor -: drei Yiertel auf Elf; kwartier over ein Yiertel auf Zwölf; wij waren met ons wir waren elf, es waren unser

elf.

Eïyzeesch, bv. n.: Zie Elizeesch. Elzas (de), m.: (adk.) der Elsass, das Elsass; Elzasser, m.: Elsasser [m.]; Elzas-sisch (Elzasser), bv. n.: elsassisch; Elzas-sische, vr.: Elsasserin [vr.].

elze-hlad, o.: Erlenblatt [o.; a]; I -boom, m.: Erlenbaum [m.; a].

elzen, bv. n.: erlen; I -bosch, o.: Er-lenwald [m.; a]; -boschje, o.: Erlenwald-chen [o.].

Elzeneur, o.: (adk.) Helsingör [o.], elzen-haag (-lieg), vr.: Erlenzaun fm.; a]; I -hout, o.: Erlenholz [o.], elzetak, m.: Erlenzweig [m.]. email, o.: Email [o.], Schmelz [in.], Schmelzglas [o.]; (fig.) Email [o.], Schmelz-.arbeit [vr.].

emailleerder,

emailleer en, w. b.: emailliren [ie], mit Schmelz überziehen [onr.]. emailleersel, o.: Schmelz [m.], Email

email-sehilder, m.: Emailmaler [m.], 'Schmelzmaler [m.]; het -schilderen: die Emailmalerei, die Schmelzmalerei. emancipatie, vr.: Emancipation [vr.]. emancipeeren, w. b.: emancipiren Tie]; geëmancipeerd, v. dw.: emancipirt liej.

embargo, o.: Embargo [o.], Beschlag lm.]; - leggen op: Beschlag legen auf, mit oinem Embargo belegen; onder - liggen: mit einem Embargo belegt sein. emblema, o.: Emblem [o.], emblematisch, bv. n.: sinnbildlich. embonpoint, o.: AYohlbeleibtheit Xvr.].

emeritaat, o.: Entlassung [vr.]; zijn - aanvragen: eine Bitte einreichen um in <len Ruhestand versetzt zu werden.

emeritus, bv. n.: in den Ruhestand versetzt; een - predikant: ein in den Ruhestand versetzter Pastor; eene - schoonheid: (iron.) eine veraltete Schönheit [vr.], eine iiberjahrige Schone.

emigrant, m. en vr.: Emigrant [m.], Emigrantin [vr.].

emigratie, vr.: Emigration [vr.], Aus-wanderung [vr.].

emigreeren, w. o.: emigriren [ie], aus-wandern.

Emllia, vr.: (vrouwennaam:) Emilie ivr.1.

Evuilius, m.: (mansnaam:) Emil [m.]; ^hïst.) Aemilius [m.].

eminent, bv. n.: eminent, eminentie, vr.: (die) Eminenz (ook als titel).

emmer, m.: Eimer [m.]; een blikken -: ein Blecheimer [m.]; een houten -: ein Holzeimer [m.].

Emmerik, m.: (mansnaam:) Emmerich [m.]. I o.: (adk.) Emmerich [o.].

emolumenten, o. mrv.: Sporteln [vr. mrv.].

emotie, vr.: [tl Gemüthsbewegung [vr.].

emphase, vr.: Emphase [vr.], Nach-druck [m.].

empkatiscli, bv. n.: emphatisch. empirici, m. mrv.: Empiriker [m. mrv.].

empiricus, m.: Empiriker [m.]. empirisch, bv. n.: empirisch, empirismus, o.: Empirism [m.]. emplooi, o.: (tnl. en hg.) Rolle [vr.]. emplooieeren, w. b.: gebrauchen. empyreïsch, bv. n.: empyraisch. empyreüm, o.: Empyraum Lo.]. emulatie, vr.: Wetteifer [m.].

encycliek, vr.: (kkl.)Umlaufschrei-ben [o.].

encyclopedie, vr.: Encyklopadie [vr.].

encycloi>ediek, bv. n.: encyklopa-disch.

encyclopedist, m.: Encyklopadist [m.].

end, o.: Ende [o.]; in het -: am Ende. lende, (oud) vgw.: und. lende, o.: End; tot den Ende.

endeldarm,

[m.; a].

endeloos, bv. n.: Zie eindeloos, endimancheeren (zich), w. w.:

seinen (ihren) Sonntagsstaat anziehen [onr.]; geëndimancheerd, v. dw.: (fam.) geputzt wie eine Docke, geschniegelt und gebügelt.

endje, o.: Endchen [o.], endossant, m.: (kph.) Indossant [m.]. endosseeren, w. b.: (kph.) indossiren

endossement, o.: (kph.) Indossament [o.],

Eneas, m.: (hist.) Aeneas [m.]. energie, vr.: Energie [vr.]. energiek, bv. n.: energisch. enerveeren, w. b.: w. b.: entnerven. eng, bv. n.: (nauw:) eng, enge; - van iets zijn: (fig. fam.) schaudern vor etwas.

eiigageeren, w. b.: 1) veranlassen (- tot: zu); 2) in Dienst nehmen [onr.], annehmen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verbindlich machen. Zie geëngageerd.

engagement, o.: Yerbindlichkeit [vr.]; (tnl.) Engagement, [o.]; (vrijage:) Yerlobung [vr.;], Yerlobtsein [o.].

vr.:

engel, m.: Engel [m.J; een - van een kind: ein Engel von einem Kinde, engelhaftes Kind; de - des doods: der Todesengel; de - des verderfs: der Würg-engel.

engelachtig, bv. n.: engelhaft; I-heid, Engelhaftigkeit [vr.].

Engeland, o.: (adk.) England [o.], engelen, m. mrv.: Engel [m. mrv.]; I -bak, m.: (tnl.) Gallerie [vr.]; -geduld, o.: Geduld [vr.] eines Engels; -gestalte, vr.: Engelsgestait Jvr.]; -groet, m.: (theo.) En-gelsgruss [m.1; -koor, o. Engelchor [m.]; -kopje, o.: Engelköpfchen [o.]; -rei, m.: Zie -koor; -schaar, vr.: Engelschar [vr.]; -stem, vr.: Engelstimme [vr.]; -zang, m.: Engelgesang [in.].

engroshandel, m.: [m.].

in dc -

ein-

enorm

enten, w. b.: (tnb.) pfropfen, impfen,. okuliren [ie].

enter, m.: (tnb.) Pfropfer [m.[, Impfer [m.].

enteren, w. b.: entern. enterhaak, m.: Enterhaken [m.]. entering, vr.: Enterung [vr.], Entern,

Ephese, o.: (adk.) Ephesus [o.J;. Epheser, m.: Epheser Lm.]; de Ephesen, m. mrv.: die Ephesen lm. mrv.] ;Ephesisch, phesisch; Ephesische, vr.: Epheserin

enghorstig, bv. n.: engbrüstig; I -heid, Engbrüstigkeit [vr.].

ein

vr.:

engelhaai, m.: Engelfisch [m.]. engelin, vr.: Engel Lm.].

Engelina, vr.: (vrouwennaam:) Ange-lika [vr.].

engel-krnid, o.: (pik.) Engelwurz [vr.], Engelwurzel [m.]; l -rein, bv. n.: engelrein.

engels, o.: (gew.) Engel [m.]. Engelsch, bv. n.: engliseh; -pleister, o.: (das) englische Pflaster; -zout: (pha.) (das) englische Salz; -e ziekte: (gnk.)englische Krankheit [vr.]; -e taal: englische Sprache. I -, o.: englische Sprache [vr.]; spreekt gij -: spreehen Sie Engliseh?, (iron.) haben Sie Geld?

Engelsche, vr.: Englanderin [vr.]; -n.: (m. mrv.) Englander, (vr. mrv.) Englande-rinnen.

Engelschman, m.: Englander [m.]. engeltje, o.: 1) Engelchen [o.], Enge-lein [o.]; 2) (als vrouwennaam:) Angelika [vr.].

engel-wortel, m.: Zie -kruid ;J -zoet, o.: (pik.) Engelsüss [o.], engen, w. b.: eng machen. engerling, m.: (ins.) Engerling [m.]. enghartig, bv. n.: engherzig; I -heid, vr.: Engherzigkeit [vr.].

engheid, vr.: Enge [vr.J; (fig. fam.) Schauder [m.] (- van: vor].

Engroshandel

engte, vr.: Enge [vr.]; iemand drijven: Einen in die Enge treiben [onr.].

Ienkel, m.: (ontl.) Knöchel [m.] am Fusse, Fussknöchel [m.].

lenhel, bv. n.: 1) (niet dubbel:) einfach; schoenen met -e zolen: Schuhe mit fachen Sohlen; 2) (afzonderlijk:) einzeln; de -e deelen van een geheel: die einzel-nen Theile [T] eines Ganzen; een-e handschoen (waaraan de tweede ontbreekt): ein einzelner Handschuh; eene -e zwaluw maakt geene lente: (spr.) eine einzige Schwalbe macht keinen Sominer; 3) (met „een” of „geen” vóór zich:) einzig; een -en keer: ein einziges Mal; geen - woord: kein einziges Wort; 4) (ettelijk, eenig:) etlich, einig; -e keeren: etliche Male; -e lieden: etliche (einige) Leute; 5) (onvermengd, zuiver :) unvermischt, pur; -e koffie zonder melk: der pure Kaffee ohneMilch; in -e boter gebakken: in purer Butter ge-backen; is dat -e wol: ist das pure Wolle ?;₍

6) (van geldstukken:) ....stück; honderd -e guldens: hundert Guldenstücke.

lenhel, bw.: 1) nur, bloss; 2) seltem, wenig.

enkel-voud, o.: (tik.) Einzahl [vr.]; I -voudig, bv. n.: einfach.

enklauw, m.; (ontl.) Zie m. enkel: (vea.) Flussgalle [vr.J. enorm, bv. n. en bw.: enorm, ungeheuer..

iteit, vr.: Enormitat [vr.]. ensemble, o.: (das) Ensemble, (das). Ganze; I -stuk, o.: (muz.) Ensemblestück [o.].

ent, vr.: (tnb.) Pfropfreis [o.], Impfreis [o.] entameeren, w. b.: anfangen [onr.];. 2) angreifen [onr.]; 3) aufschneiden [onr.];

4) versuchen.

[o.].

entery, vr.: Zie enthof. enthotf, m.: Pfropfschule [vr.], Baum-schule [vr.].

enting, vr.: (tnb.) Pfropfen [o.], Impfen [o.], [ie] Okuliren [o.].

entmes, o.: Pfropfmesser [o.], Impfmes-ser [o.].

entomologie, vr.: Entomologie [vr.],, Insektenkunde [vr.].

entomologisch, bv. n.: entomologisch.

entomoloog, m.: Entomolog [m.], In-sektenkenner [m.].

entree, vr.: Eintritt [m.]; I -biljet, o.; Eintrittsbillet [o.]; -geld, o.: Zie -prys:. -kaart, vr.: Eintrittskarte [vr.]; -prijs, m.: Eintrittsgeld [o.].

entreposeur, m.: Kiederlagsaufseher [m.].

entrepot, o.: Xiederlage [vr.]. ent-rys, o.: Zie ent; I -spleet, vr.: Pfropfspalt [m.], Impfspalt [m.J; -was, o.: Pfropfwachs [o.J, Impfwachs [o.].

enveloppe, vr.: Umschlag [m.; a]. environs, m. mrv.: Umgegend[vr.enk.].

enz. {= en zoo voorts): u. s. w. (= und so weiter).

Eolie, o.: (adk.) Aeolien [o.].

Eolus, m.: (hist. en fab.) Aeolus [m.]. epacta, vr. mrv.: Epakten [vr. mrv.]. epaulet, vr.: Achseltroddel [vr.].

bv. n.: e [vr.].

epicurist, m.: Epikuraer [m.]; (inz.) Feinschmecker [m.1.

Epicurus, m.: (hist.) Epikur [m.]. epidemie, vr.: ansteckende Krankheit [vr.1, Epidemie [vr.].

epidemisch, bv. n. en bw.: epidemisch.

Epigonen, m. mrv.: Epigonen [m„ mrv.], JSachkommen [m. mrv.]. epigram, o.: (dk.) Epigramm [o.], epiloog, vr.: Epilog [m.1. episch, bv. n.: (dk.) episch; - dichter: Epiker [m.]; - dichtstuk: Epos [o.],Heldengedicht [o.].

episcopaal (episcopaalsch), bv. n.: (kkl.) episkopal, bischöflich.

Episkopat [o.], Bischofswürde

lm.].

rung

episcopaat, o.:    1)

bischöfliche Würde [vr.], fvr.]; 2) [t] Bisthum [o.].

episcopaten, m. mrv.: (kkl.) Epis-kopalen [m. mrv.], Bischöflichen [m. mrv.].

episode, vr.: Episode [vr.], Zwischen-handlung [vr.].

epistel, o.: Epistel [vr.], Sondschrei-ben [o.J; (fig.) Brief [m.j.

epistolair, bv. n.: zum Briefstile gehorig; -e stijl: Briefstil [m.]. epopee, vr.: Zie epos. epoque, vr.: Epoche [vr.]; - maken: Epoche machen, Aufsehen erregen. epos, o.: Zie episcli (dichtstuk), eppe, vr. (eppeltruid, o.): (pik.) Eppich

Equator, m.: Aequator [m.]. equatoriaal, bv. n.: aequatorial. equiliber, o.: Gleichgewicht [o.], equilibrist, m.:    Gleichgewichts-

künstler [m.j. equinox, in.: Nachtgleiche [vr.]. equinoxiaal, bv. n.: aquinoxial. equipage, vr.: 1) Pferd und Wagen; 2) Schiffsmannschaft [vr.]. équipement, o.: Ausrüstung [vr.]; -stukken, p. mrv.: (mil.) [ie] Montirungs-stücke [o. mrv.]., Monturstücke [o. mrv.]. equivalent, o.: Aequivalent [o.], equivoque, bv. n.: zweideutig. er, bw.: 1) da, (ook wel:) hier; nu ben ik -: jetzt bm ich da; zijt gij - ook geweest: sind Sie auch da gewesen?, waren Sie auch da?; was - veel volk: waren viele Leute da?; - aan: daran; - van: davon; -in: darin; - uit: daraus; - door: dadurch;

-    mede: damit; - naast: daneben, dane-benan; - tegen: dagegen, dawider; - voor: dafür, (ook:) davor; - toe: dazu; 2) (eene beweging, een komen of gaan aanduidende:) hin, her (NB. Menigmaal ook blijft dit

-    in het Duitsch geheel weg); ik ga - naartoe: ich gehe hin, ich gene dorthin; ik kom - vandaan: ich komme dorther; schuif het - in: schiebe es hinein; trek het - uit: ziehe es heraus; - doorheen slaan: hin-durch schlagen [onr.] (zich - doorheen slaan: sich durchschlagen [onr.]); - overheen springen: hinüber springen [onr.];

-    onderdoor kruipen : unten durchkriechen lonr.]; 3) (met een werkwoord achter zich :) es; - is: es ist, (ook:) es giebt; - zijn: es sind, (ook:) es giebt; - was: es war, (ook:) es gab; - waren: es waren, (ook:) es gab;

-    kwam: es kam; - kwamen: es kamen; -leefde: es lobte; - leefden: es lebten; -klonk: es klang; - klonken: es klangen;

4) (elliptisch, een meervoud aanduidende:) einige, welche; - zijn -: es giebt einige, es giebt welche; ik heb (krijg, zie, kocht, at, verloor, enz.) - ook: ich habe (bekomme, sehe, kaufte, ass, verlor u. s. w.) auch welche (oder: auch einige); 5) (met een telwoord achter zich:) deren; ik heb - vijf: ich habe deren füni; ik heb - over de duizend van verkocht: ich habe deren mehr als tausend verkauft.

eraebten, o.: Erachten [o.], Meinung ïvr.p mijns -s: meines Erachtens, meiner Meinung nach.

erbarmelpk, bv. n.: erbarmlich, jam-merlich; I -heid vr.: Erbarmlichkeit [vr.], Jammerlichkeit [vr.].

erbarmen, z. n. o.: Erbarmen [o.].

erbarmen (zicli),w. w.: sich erbarmen; zich over iemand sich über Einen erbarmen, sich Eines erbarmen.

erbarming, vr.: Erbarmung [vr.], Erbarmen [o.].

ereis, bw.: mal, einmal.

lerf,    o.: Hof [m.; ö]; (hg.) Grund und Boden [m.]; een ledig -: ein ledigerRaum [al; huis en -: Haus und Hof; op het -: im Hof; op mijn eigen -: (fig.) auf eige-nem Grund und Boden. I -, vr.: Zie nerf.

erf-bezit, o.: (der) erbliche Besitz;

I -bezitter, m.: erbliche Besitzer; -dienstbaarheid, vr.: (rcht.) Servitut [o.].

lerfelük, bv. n.: erblich; I -heid, vr.: Erblichkeit [vr.].

ierfelpk, bw.: erblich; eeuwig en -: (fam.) immer und ewig. erfenis, vr.: Erbschaft [vr.]. erfgenaam, m. en vr.: Erbe [m.], Er-bin [vr.] (-genamen, mrv.: Erben; de mede-genaam: der Miterbe, die Miterbin; I de mede-genamen, mrv.: die Miterben); -graf, o.: Erbgruft [vr.; ü]; -huis, o.: Yersteige-slokal [o.], Auktionslokal [o.], (fig.) Yersteigerung [vr.], Auktion [vr.]; -huismeester, m.: Yersteigerer [m.], Auktioniir [m.], Auktionator [m.]; -koning, m.: Erb-könig [m.]; -koningschap, o.: (das) erbliche Königthum [t]; -laatster, vr.: Erblasserin [vr.]; -land, o.: Erbland [o.; a]; -later, m.: Erblasser [m.]; -lating, vr.: Erblassung [vr.], [s] Yermachtniss [o.]; -leen, o.: (bist.) Érblehen [o.] (een vrij -leen: ein Allodial-gut [o.; ü]); -opvolger, m.: Erbfolger [m.]; -opvolging, vr.: Erbfolge [vr.]; -opvolgster, vr.: Erbfolgerin [vr.]; -pacht, vr.: 1) Erb-pacht [m.], 2) Erbpachtgeld [o.]; -portie, vr.: [t] Erbtheil [o.]; -prins, m.: Erbprinz [m.]; -prinses, vr.: Erbprinzessin [vr.]; -recht, o.: Erbrecht [o.J; -rente, m.: Erb-zins [m.]; -scheider, m.: Zie rooimeester: -scheiding, vr.: Zie rooilijn; -schuld, vr.: Erbschuld ]vr.]; -stadhouder, m.: Erbstatt-halter [m.]; -stadhouderschap,o.: Erbstatt-halterschaft [vr.]. erfster, vr.: Erbin [vr.]. erf-stuk, o.: Erbstück [o.]; I-tocht, m.: Niessbrauch [m.J, Nutzniessung [vr.]; -toch-telijk, bv. n.: niessbarlich; -volk, o.: (bijb.) Erbvolk [o.].

erfster, vr.: Erbin [vr.].

lerg,    bv. n. en bw.: 1) arg; erger: ar-ger; ergst; argsr; 2) schlimm; 3) sehr;

I -heid, vr.: (das) Arge, (das) Schlimme.

Iers, vr.: Arglist [vr.]; zonder-: arglos; ik had er geen - in: ich bemerkte nichts davon; zij heeft nog geen -: (fam.) sie ist noch in der Kinderunschuld; I -denkend, bv. n.: argwöhnisch; -denkendheid, vr.: Argwohn [m.].

ergens, bw.: 1) irgendwo: - naartoe: irgendwohin; - vandaan: irgendwoher; 2) (oneigenlijk:) etwas, irgend etwas; zich - ongerust over maken: sich über etwas (über irgend etwas) angstigen; - naar verlangen : sich nach etwas (nach irgend etwas) sehnen; iets - om zeggen of doen: etwas in irgend einer Absicht sagen oder thun [onr.]; niet veel - om geven: 1) sich nicht viel urn etwas bekümmern, sich nicht viel an etwas kehren, 2) wenig Werth [t] auf etwas legen.

erger, bv. n. en bw. (v. tr.): arger, schlimmer.

erkenteiyk, bv. n.: erkenntlich, dank-'r; I -heid, vr.: Erkenntlichkeit [vr.], Dank-rkeit [vr.].

erkentenis, vr.: [s] Erkenntniss[vr.]; 2) Zie erkentelijkheid.

erlangen» w. b.: erlangen, erhalten [onr.], bekommen [onr.]. erlanging, vr.: Erlangung [vr.]. Ernestinus (Ernestus), m.: (mansnaam:) Ernst [m.J.

lErnst, m.: (mansnaam:) Ernst [m.].

grui

-laa

f,

ten.

ergeren, w. b.: argern. I - (zich), w. w.: sich argern.

ergerlnk, bv. n.: argerlich; I -heid, vr.: Aegerlichkeit [vr.].

ergernis, vr.: [sj Aergerniss [o.];-geven : Is] Aergerniss g;eben [onr.].

ergje, o.: (der, die) Gescheidte; (fig.) heimliche Absicht [vr.J; op een -: in ir-gend einer Absicht. ergo, vgw.: daher, folglich. ergst, bv. n. en bw. (o. tr.): argst, schlimmst; dat is het -: das ist am schlimm-sten.

erkennen, w. b.: 1) (besef hebben van:) erkennen [onr.]; 2) (zich dankbaar toonen voor:) anerkennen [onr.], dankbar erkennen [onr.], mit Dank erkennen [onr.]; 3) (niet verloochenen:) anerkennen [onr.]; eene schuld -: eine Schuld anerkennen [onr.]; iemand als familie -: Einen als Blutsverwandter (vr.: Eine als Blutsverwan dte) anerkennen [onr.]: 4) (bekennen:) bekennen [onr.], gestehen [onr.]; ik erken Rat ik mij vergist heb: ich gestehe Rass ich mich geirrt habe.

erkenning, vr.: 1) Erkennung [vr.]; 2) Anerkennung [vr.]; 3) [s] Gestandniss [o.].

ba ba

lernst, m.: Ernst [m.1; in allen .-: in allem Ernste; iets in - opnemen: etwas in Ernst nehmen [onr.]; is het u - of schertst gij: ist es Ihr Ernst oder scherzen Sie?; neen, het is mij volkomen -: nein, es ist mein voller Ernst.

ernstig, bv. n.: 1) ernst, ernsthaft;

12) ernstlicn; I -heid, vr.: 1) (das) Ernste, <der) Ernst, (die) Ernsthaftigkeit, 2) (die) Ernstlichkeit, (das) Ernstliche.

Eros, m.: (fab.) Eros [m.J (der Liebes-gott bei den alten Griechen). Erostratus, m.: (hist.) Ilerostrat [m.J. erotisch., bv. n.: erotisch, errata, o. mrv.: 1) Druckfehler [m. mrv.]; 2) [s] Druckfehlerverzeichniss [o. enk.].

erratum, o,: Druckfehler [m.]. erts, o.: Erz [o.]; - delven: Erz aus der Grube fördern, Erz an den Tag bringen [onr.]; I -achtig, bv. n.: erzartig, erzahn-lich; -ader, vr.: Erzader [vr.], Erzgang [m.; a]; -delver, m.: Erzgraber [m.]; -del-ving, vr.: (das) Erzgraben; -gebergte, o.: (adk.) Erzgebirge [o.]; -groeve, vr.: Erz-ube [vr.]; -houdend, bv. n.: erzhaltig; W7 vr.: Erz schicht [vr.], (fig.) Erzlager [o.]; -soort, vr.: Erzart [vr.].

eruditie, vr.: Erudition [vr.], Gelehr-samkeit [vr.].

eruptie, vr.: (vulkanisch:) Eruption [vr.], Ausbruch [m.: ü]; (hik.) Ausschla [m.J.

I ervaren, w. b.; (i. a. b.) erfahren [onr.]. Iervaren, bv. n.: erfahren; - in: be-wandert in; I -heid, vr.: Erfahrenheit[vr.|.

erve, o.: Hof [m.; ö]; huis en -: Haus und Hof.

I erven, w. b.: erben. lerven, m. mrv.: Erben [m. mrv.]. erving, vr.: (das) Erben. erwt, vr.: (tnb. en kkk.) Erbse [vr.]; het is eene - in een brouwketel: (spr.) es ist ein Wassertropfen im Meere.

erwten, vr.: mrv.: Erbsen [vr. mrv.];

I -bed, o.: (tnb.) Erbsenbeet [o.J;-blazer,

m.: Blaserohr [o.; ö]; -dop, m.: Erben-schote [vr.]; -land, o.: Erbsenfeld [o.]; -meel, o.: Erbsenmehl [o.J;-rijs, o.:Erbsen-reisig [o.]; -soep, vr.: Erbsensuppe [vr.]; -stroo, o.: Erbsenstroh [o.J.

erwte-scliilletje, o.: Erbsenschale [vr.], Erbsenhülse [vr.]. erwtvormig, bv. n.: erbsenförmig. escadron, o.: (mil.) Schwadron [vr.J. escamoteeren, w. b.: eskamotiren | ie], esch, vr.: (pik.) Esche [vr.], Eschbaum [m.; a], Eschenbaum [m.: al; i -doorn, m.: Weissdorn [m.], Hagedorn [m.]. Eseliines, m.: (bist.) Aeschines [m.]. esclilook, o.: Eschlauch [m.]. escorte, vr.: Geleit [o.], escorteeren, w. b.: geleiten. escrojiueric, vr.: Schelmerei [vr.], Gaunerei [vr.].

esculaap, m.: (iron.) Arzt [m.; Ae], Esculapius, m.: (bist.) Aeskulap [m.[. eskader, o.: (mar.) Geschwader [o.J. eskadron, o.: Zie escadron. esp, vr.: (pik.) Espe [vr.J. espè-bast, m.: Espenrinde [vr.]; ! -blad, o.: Espenblatt [o.; a]; -boom, m.: Espen-baum [m.; a]; -loof, o.: Espenlaub [o.J.

espen, bv. n.: espen, von Espenholz; I -bosch, o.: Espenwald [m.; a]; -hout, o.: Espenholz [o.]; -houten, bv. n.: espen,von Espenholz; -laan, vr.: Espenallee [vr.J; -loof, o.: Espenlaub [o.], espe-tak, m.: Espenzweig [m.]. esprit, o. (Fr.): Geist [vr.]; - de corps, o.: Zunftgeist [m.J.>

essaai, o.: Prüfung [vr.],Untersuchung [vr.]; I -meester, m.: Münzwardein [m.].

essaaieeren, w. b.: prüfen, unter-suchen.

essaaieur, m.: Münzwardein [m.J. essclie-bast, m.: Eschenrinde [vr.J; I -blad, o.: Eschenblatt [o.; a[; -boom, m.: Eschenbaum [m.; a], Esche [vr.]; -loof, o.: Eschenlaub [o.].

essclien, bv. n.: eschen, von Eschen-holz; I -bosch, o.: Eschenwald [m.; a]; -hout, o.: Eschenholz [o.]; -houten, bv. n.: eschen, von Eschenholz ;-laan, vr.: Esclien-allee [vr.]; -loof, o.: Eschenlaub [o-], essclie-tak, m.: Eschenzweig [in.], essence, vr.: Essenz [vr.]. essentiëel, bv. n.: essenziell. estafette, vr.: Estafette [vr.], Eilbote [m.].

estaminet, o.: Schenke [vr.J. e stamijn, vr.: Etamin [m.J, Beuteltuch [o.].

estimeeren, w. b.: 1) schatzen; 2) ach-

estrade, vr.: Estrade [vr.], Erhöhung [vr.].

estrik, m.: Estrieh [m.]. etahlisseeren, w. b.: etabliren [iel. I - (zich) w. w.: sich etabliren [ie]; geëta-blisseerd, v. dw.: etablirt [ie].

ETABLISSEMENT.

mr

"ETEN7

etahlissement, o.: Etablissement

[o.].

etage, vr.: Stockwerk [o.], Stock Tm.; ö), Geschoss [o.]; op de derde -: im drit-ten Stock.

etagère, vr.: Gestell [o.],Stufengestell [o.]; (inz.) Bücherbrett [o.].

etaleeren, w. b.: zur Schau ausle-gen.

etape, vr.: (mil.) Etappe [vr.]. etat-major, o.: (mil.) Stab [m.; a], Generalstab [m.; a]; (mar.) Officierperso-nal [o.].

etc. (etcetera): Zie enz. eten, w. b.: essen [onr.], I -, z. n. o.: Essen [o.]; iemand ten - vragen: Einen zu Tisch einladen [onr.].

etens-bak, m.: Speisebrett [o.], (zeew.) Tisch [m.] Matrosentisch [m.]; I -kast, vr.: Speiseschrank [m.; a]; -tijd, m.: Essens-zeit [vr.], Esszeit [vr.]; -uur, o.: Ëssstunde [vr.].

eter, m.: Esser [m.].

etersbaas, m.: (der) tüchtige Esser.

etgroen, o.: Grummet [o.], Nachgras

[o.].

ether, m.: Aether [m.]. etherisch, bv. n.: atherisch. ethica, vr.: Ethik [vr.].

Ethiopië, o.: (adk.) Aethiopien [o.]; Ethiopiër, m.: Aethiopier [m.]; Ethiopisch, bv. n.: athiopisch; Ethiopische, vr.: Ae-thiopierin [vr.].

ethnograaf, m.: Ethnograph [m.]. ethnographie, vr.: Etnnographie [vr.].

ethnographisch, bv. n.: ethnogra-phisch.

etiquette, vr.: (i. a. b.) Etikette [vr.J; de flesschen van -n voorzien: die Flaschen mit Etiketten versehen [onr.]; zeer op -gesteld zijn: sehr auf Etikette halten [onr.].

tergeschwulst [vr.; ü] (-zak aan de long: Lungenabscess [m.]). etui, o.: Futteral [o.], etweide, yr.: Wiese [vr.] zur Yieh-weide.

etymologie, vr.: Etymologie [yr.]. etymologisch, bv. n. etymologisch, etymoloog, m.: Etymolog [m.]. Eubea, o.: (adk.) Euböa [o.], eucharistie, yr.: (kkl.) Abendmahl [o.], Nachtmahl [o.].

Euclides, m.: (hist.) Euklid [m.]. Eugenia, vr.: Eugenie [vr.]. Eugenius, m.: Eugen [mj. Eumenideu, vr. mrv.: (fab.) Euineni-den [vr. mrv.], Furiën [v. mrv.], Kachegöt-tinnen [vr. mrv.].

leunjer, m.: 1) Spuk [m.], Gesponst [o.]; 2) Scherz [m.], Spass [m.; a].

leunjer, bv. n.: 1) teufelisch; 2) scherz-haft; I -heid, vr.: 1) (das) Teufelische, 2) Scherzhaftigkeit [vr.], Spasshaftigkeit [vr.].

euiiuuk, m.: Yerschnittene [m.]. euphonie, vr.: Wohllaut [m.], Wohl-klang [m.].

Euphraat, m.:

etmaal, o.: (zeew.) Etmal [o.]. Etrurië, o.: (adk.) Etrurien [o.]; Etru-riër, m.: Etrurier [m.]; de Etrusken, m. mrv.: die Etrusken (die Etrurier) [m. mrv.]; Etruscisch, bv. n.: etruskisch.

ets, vr.: Aetzbild [o.], Aetzzeichnung [vr.], Aetzgravüre [vr.]. etsen, w- b.: atzen. etser, m.: Aetzer [m.]. etsgravure, vr.: Zie ets. etsing, vr.: Aetzung [vr.]. ets-kunst, vr.: Aetzkunst [vr.]; l-naald, vr.: Aetznadel [vr.]; -prent, vr.: Zie ets; -stift, vr.: Zie -naald.; -werk, o.: Aetzar-beit [vr.].

ettelijke, tw.: etliche, einige; - dagen geleden: vor etlichen Tagen. etter, m.: Eiter [m.]. etterachtig, bv. n.: 1) eiterig, 2) eiter-ahnlich; I -heid^vr.: Eiterigkeit [vr.].

etter-buil, vr.: Eiterbeuïe [vr.]; I -dracht, vr.: Eiterung [vr.]. etteren, w. o.: eitern. ettergezwel,

[vr.; ü].

etterig, bv. n.: eiterig; I -heid, vr.: Eiterigkeit [vr.], (das) Eiterige.

ettering, vr.: Eiterung [vr.]; tot -overgaan: in Eiterung übergehen [onr.], anfangen [onr.] zu eitern.

etter-vorming, vr.: Eiterbildung [vr.]; l-wond, vr.: Eiterwunde [vr.]; -zak, m.: Ei-

o.*. Eitergeschwulst

(adk.) Enphrat [m.]. Europa, o.: adk.) Europa (o.); Europeer (Europeaan), m.: Europaër [m.]; Eu-ropeaansch (Europeesch, Europisch), bv. n.: europaisch (op zijn Europeesch: euro-paisch); Europeesche, vr.: Europaerin [vr.].

leuvel, o.: Uebel [o.]; aan hetzelfde

-    mank gaan: (fig.) an demselben Uebel leiden [onr.].

leuvel, bv. n. en bw.: übel; aan iemand iets - duiden: Einem etwas übelnehmen [onr.]; I -daad, vr.: Uebelthat [vr.];-dader, m.: Uebelthater [m.]; -moed, m.: [t] Frevelmuth [m.J; -moedig, bv. n.: frevel-müthig [t].

evangelie, vr.: Evangelium [o.]; het

-    verkondigen aan de Heidenen: den Heiden das Evangelium verkündigen; het -van Mattheüs: das Evangelium des Mat-thaus; I -blad, o.: Evangelium [o.]; -dienaar, m.: Diener [m.] des Evangeliums; -dienst, m.: Dienst [in.] des Evangeliums; -leer, vr.: Lehre [vr.] des Evangeliums; -prediker, m.: Prediger [m.] des Evangeliums; -prediking, vr.: Yerkündigung [vr.] des Evangeliums ; -stof, vr.: Evangelien-text [m.]; -woord, o.: Wort [m.] aus dem Evangelium, (fig.) Evangelium [o.].

evangelisatie, vr.: Evangelisation [vr.].

evangelisch, bv. n.: evangelisch, evangelist, m.: Evangelist [m.J. evasie, vr.: Evasion [vr.],Entweichung [vr.].

evel, bw.: (pop.) Zie evenwel, leven, bv. n.: (van getallen:) gerade;

-    of oneven: gerade oder ungerade. leven, bw.: 1) (in gelijke mate:) gleich;

(met „als” achter zich:) eben so; zij zijn

-    groot: sic sind gleich gross; zij zijn -groot als ik ben: sie sind eben so gross wie ich; 2) (met een ander bw. vóór zich:)

eben; zoo - (daar -): so eben; maar -(slechts -): nur eben; 3) (een oogenblik:) einen Augenblick; wacht -: warte einen Augenblick; blijf nog -: bleibe noch einen Augenblick; ik moet - gaan zitten: ich einen Augenblick sitzen; 4) (met

muss

„eens” vóór zich:) mal; zie eens sehe mal; hoor eens horen Sie mal.

evenaar, m.: (adk.) Aequator [m.]; (gew.) Zunge [vr.], Zünglein [o.]; de -moet in het huisje blijven: (ook fig.) die Wage soll das Glleichgewieht halten.

evenaardig, bv. n.: gleichartig; I -heid, vr.: Gleichartigkeit Lvr.]. evenals, vgw.: eben so wie, gleichwie. evenaren, w. b.: gleich kommen [onr.] [3].

evenaring:, vr.: (das [31 Gleichkom-men.

even-beeld, o.: Ebenbild [o.]; I -eens, bw.: 1) (insgelijks:) ebenso, gleichfalls, 2) (eender, eenerlei:) gleichviel, gleich -gültig, einerlei.

evenement, o.: [s] Ereigniss [o.], evenen, w. b.: ebnen. even-gelük, bv. n.: gleich; I -gelijkheid, vr.: Gleichheit [vr.1; -goed, bw.: ebenso gut (-goed als: ebenso gut wie).

ning, vr.: dag en nacht: die even-knie, vr.: (fig.) Doppelganger [m.]; I -matig, bv. n.: ebenmassig, gleich-inassig; -matigheid, vr.: Ebenmass [o.]; -mensch, m.: Mitmensch [m.]; -naaste, m.: Mitmensch [m.], (der) Nachste; -nachts-lijn, vr.: (adk.) Aequator [m.]; -redig, bv.

n. : [s] verhaltnissmassig, (wsk.) proportio-nal (-redige grootheden: Proportional-grössen [vr. mrv.]; -redige getallen: Pro-portionalzahlen [vr. mrv.]); -redigheid,vr.: [s] Yerhaltniss [o.], (wsk.) Proportion [vr.1 (naar -redigheid [van]: nach Massgabe [2]).

eventjes, bw.: 1) obenhin, ilüchtig, eben; 2) einen Augenblick. eventualiteit, vr.: Eventualitat [vr.]. eventueel, bv. n. en bw.: eventuell. even-veel, bw.: gleich viel; l-veeltje,

o. : (kkk.) Küchelchen (von gleichmassig gemischtem Teig gebacken); -wel, vgw.: jedoch, gleichviel, dennoch; -wicht, Gleichgewicht [o.] (in -wicht houden: Gleichgewicht halten [onr.]; in -wicht brengen: ins Gleichgewicht bringen [onr.]); -wichtsleer. vr.: Gleichgewichtslehre [vr.], (die) Statik; -wichtspunt, o.: Gleichge-wichtspunkt [m.]; -wijdig, bv. n.: parallel, gleichlaufig; -wijdigheid, vr.: Gleichlau-figkeit [vr.]; -zeer, bw.: ebensosehr; -zoo, bw.: ebenso.

ever, m.: (drk.) Eber [mj; I -boom, m.: (der) amerikanische Lorbeerbaum [a].

Everharda, vr.: (vrouwennaam:) Ever-hardina [vr.].

Everhardus (Evert), m.: (mansnaam:) Eberhard [m.].

ever-wortel, m.: (pik.) Eberwurz [vr.], Eberwurzel [vr.]; I -zwijn,o.:Eberschwein [o.], Eber [m.].

evident, bv. n.: evident, augenschein-lich.

evidentie, vr.: Evidenz [vr.], Augen-scheinlichkeit [vr.].

evolutie, vr.: (i. a. b.) Evolution [vr.]. ex, in Sam.: Ex-, exact, bv. n.: genau, pünktlich. exactitude, vr.: Genauigkeit [vr.], Pünktlichkeit [vr.]. examen, o.: Examen [o.], Prüfung [vr.]. examinator, m.: Examinator [m.]. examineeren, w. b.: examiniren [ie], exarcli, m.: (hist.) Exarch [m.].

eve

mir

(das) Ebnen; Nachtgleiche.

de - van

exarcliaat, o.: (hist.) Exarchat [o.], excelleeren, w. o.: excelliren [ie], sich auszeichnen.

excellent, bv. n.: excellent, ausge-zeichnet.

excellentie, vr.: Excellenz [vr.]. excentriciteit, vr.: Excentricitat [vr.].

excentriek, bv. n.: excentrisch. I -, (op spoorwegen:) Excentrik [vr.]. exceptie, vr.: Ausnahme [vr.]; (rcht.) Exception [vr.], Einrede [vr.]; er is geen regel zonder -: (spr.) keine Regel ohne Ausnahme; eene - opwerpen: (rcht.) eine Einrede (eine Einwendung) vorbringen [onr.].

exceptioneel, bw.: ausnahmsweise. I -, bv. n.: ganz ausserordentlich; geval: ein Ausnahmefall [m.; a]. excerpeeren, w. b.: excerpiren [ie], excerpt, o.: Excerpt [o.], exces, o.: Excess [m.]. exclamatie, vr.: Exklamation [vr.], Ausruf [m.].

excludeeren, w. b.: exkludiren [ie], ausschliessen [onr.].

exclusie, vr.: Exklusion [vr.], Aus-schliessung [vr.].

exclusief, bv. n. en bw.: exklusiv, ausschliesslich.

excommunicatie, vr.: (kkl.) Exkom-munikation [vr.], Kirchenbann [m.].

excoinuiiiniceeren, w. b.: (kkl.) ex-kommuniciren [ie],in den Kirchenbann thun [onr.].

excursie, vr.: Ausflug [m.; ü]. excusabel, bv. n.: verzeihlich, zu ent-schuldigen.

vr.:

een -

?•:

im

excuseeren, w. b.: entschuldigen. excuus, o.: Entschuldigung [vr,]; een - maken: sich entschuldigen; ik vraag u wel -: 1) entschuldigen Sie, 2) bitte um Entschuldigung, 3) bitte. execrabel, bv. n.: abscheulich. execnteeren, w. b.: executiren [ie], executeur, m. Exekutor [m.], Yollzie-her [m.]; - testamentair: Testamentvollzie-her [m.].

executie, vr.: Exekution [vr.]. executief, bv. n.: exekutiv. executoir, bv. n.: (rcht.) exekuto-risch; -verklaring, vr.: Yollstreckungsbe-fehl [m.].

exegeet, m.: Exeget [m.]. exegese, vr.: Exegese [vr.]. exegetisch, bv. n.: exegetisch, exempel, o.: 1) Beispiel [o.], Exempel [o.]; een - stellen: ein (abschreckendes) Beispiel aufstellen; 2) (om na te schrijven:) Yorschrift [vr.]. exem

bv.

plaar, o.: Exemplar [o.]. I -, n.: exemplarisch, exemptie, vr.: Exemption [vr.]. exerceeren, w. o.: (mil.) exerciren

[ie].

exercitie, vr.: Waffenübung [vr.], [ie] Exerciren [o.]; I -plaats, vr, (-plein, o., -veld, o.): [ie] Exercirplatz [m.; a]. existeeren, w. o.: existiren [ie], existentie, vr.: Existenz [vr.]. Exodus, m.: (bijb.) Exodus [m.]. exorbitant, bv. n.: exorbitant, massig.

exotisch, bv. n.: exotisch, fremdlan-disch.

über-

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

10

f.

en o.: ausstellen.

expansief, bv. n.: ausdehnend; (fig.) mittheilsam [t],

expatriëeren, w. o.: auswandern. expectoreeren, w. b.: expektoriren [ie], aushusten.

expediëeren, w. b.: expediren [ie], spediren [ie].

expediet, bv. n. en bw.: geschwind. expediteur, m.: (kph.) Spediteur [m.J. expeditie, vr.: (i. a. b.) Expedition [vr.].

experiment, o.: Experiment [o.], Yer-such [m.].

experimentaal, bv. n.: experimental. expert, m.: (der) Sachverstandige. expiratie, vr.: (rcht.) Ablauf; (kph.) Verfallzeit [vr.].

expireeren, w. o.: (rcht.) ablauten [onr.]; (kph.) verfallen [onr.], zahlbar werden [onr.J; (tig.) den Geist aufgeben [onr.], sterben [onr.].

explicatie, vr.: Explikation [vr.], Er-klarung [vr.].

expliceeren, w. b.: expliciren [ie], erklaren.

exploit (exploot), o.: (rcht.) gericht-liche Anzeige [vr.]; een - doen: eine ge-richtliche Anzeige thun [onr.]. exploitatie, vr.: Ausbeutung [vr.]. exploiteeren, w. b.: ausbeuten. explosie, vr.:Explosion[vr.],Ausbruch [m.; ü].

exponeeren, w. b.: exponiren [ie], aussetzen. I - (zich), w. w.: sich [3] ausset-zen, sich [3] blossstellen. exponent, m.: (alg.) Exponent [m.]. export, o.: Export [vr.], Ausfuhr [vr.];

I -artikel, o.: Ausfuhrartikel [m.]. exporteeren, w. b.: (kph.) ausführen. export-handel, m.: Ausfuhrhandel [m.]; l-waren, vr. mrv.: Ausfuhrwaaren [vr. mrv.].

exposant, m.: Aussteller [m.], [T] Theil-nehmer [m.] an der (einer) Ausstellung. exposé, o.: Darlegung [vr.]. exposeeren, w. expositie, vr.: Ausstelluug [vr.]. expres, bv. n. en bw.: express.

expresse, m.: Expresse [m.J, Eilbote

[m.].

expressie, vr.: Ausdruck [m.; ü]. expressief, bv. n.: 1) ausdrucksvoll; 2) nachdrücklich.

expres-trein, m.: Expresszug [m.;ü]. exquis, bv. n.: auserlesen, fein. exspiratie, enz.: Zie expiratie, enz. extase, vr.: Extase [vr.], Entzückung [vr.].

extemporc, bv. n. en bw.: aus dein Stegreif. I -, o.: Improvisation [vr.], (inz.) Stegreifgedicht [o.].

extemporeeren, w. o.: extempori-ren [ie], improvisiren [ie], aus dem Stegreif reden.

exterieur, o.: Aeussere [o.], extern, bv. n.: extern, nicht einwoh-nend.

externe, m. en vr.: (der) nicht einwoh-nende Schiller, (die) nicht einwohnende Schülerin.

extra, bw.: extra (NB. ook in Sam.); I -ordinair, bv. n.: extraordinar, ausserge-wöhnlich.

extract, o.: Extrakt [m.]. extraheeren, w. b.: extrahiren [ie], extra’tje, o.: Extra [o.]; een -: etwas extra.

extremiteit, vr.: Extremitat [vr.]. Fzechiël. m.: (bijb.) Hesekiel [m.]. ^ezel, m.:|drk. en fig.) Esel [m.]; (schl.)

ezelachtig, bv. n.: (fig.) eselhaft; -heid, vr.: Eselhaftigkeit [vr.]. ezelarjj, vr.: Eselei [vr.]. ezel-distel, vr.: (pik.) Eseldistel [vr.];

I -drijver, m.: Eseltreiber [m.]. ezelen, w. o.: eseln. ezelin, vr.: Eselin [vr.]; I ezelinnemelk, vr.: Eselinnenmilch [vr.]. ezelman, in.: Eselmann [m.]. ezels-hoofd, o.: (zeew.) Eselshaupt [o.; a]; l-kop,m.: (fig.) Dummkopf|m.; ö]; -veulen, o.: Eselfüllen [o.], ezeltje, o.: Eselchen [o.], Eselein [o.], ezel-wagen, m.: Eselwagen [m.]; -zadel, o. en m.: Eselssattel [m.].

F.

fa, vr.: (muz.) Fa [o.].    vr.: Fabelzeit [vr.]; -kunde, vr.: Fabellehre

faal,    in Sam. I -greep, m.: Fehlgriff [vr.], Mythologie [vr.];-kundig, bv. n.: my-

[m.].    thologisch;-kundige, m.: Mytholog [m.];

faam,    vr.: (fabd Fama [vr.]; (fig.) Ge- -leer, vr.: Zie-kunde; -schrijver, m.: Fa-rücht [o.]; (ook:) Ruf [m.]; (ook:) Ruhm belschreiber [m.];-verzameling, vr.: Fabel-[m.]; ter goeder naam en - staan: in sammlung.

gutem Ruf stehen [onr.]; I -roovend, bv. fahriceerder, m.: [ie] Fabricirer [m.J.

n.: ehrenrühng; -roover, m.: Ehrenrauber fahriceereu, w. b.: fabriciren [ie]. im.].    fabriceering, vr.: [ieJFabricirung [vr.].

Faas, m.: (mansnaam:) Servatius [m.]. fabriek, vr.: 1) Fabrik [vr.]; 2) (van fabel, vr.: Fabel [vr.].    kerk of stad:) Bauverwalter [m.]; I -dis-

fabelachtig, bv. n.: fabelhaft; I-heid, trict, o.: Fabrikbezirk [m.]; -eigenaar, vr.: Fabelhaftigkeit [vr.].    m.: Fabrikbesitzer [m.], Fabrikherr [m.].

fabel-boek, o.: Fabelbuch [o.; ü];    fabrieken, w. b.: (iron.) fabriciren [ie],

I -dichter, m.: Fabeldichter [m.]; -eeuw, fertigkriegen.

-rie

-z

fabriek-gebouw, o.: Fabrikgebaude [o.]; I -éfoed o.: Fabrikwaare [vr.];-matig, bv. n.: labrikmassig; -meester, m.: Fabrik-meister [m.].

fabrieks-prijs, m.: Fabrikpreis [m.]; I -stad, vr.: Fabnkstadt [yr.; al; -werk, o.:

1)    Fabrikarbeit [vr.],    2) Fabrikwaare

[vr.].

fabrikaat, o.: Fabrikat [o.], fabrikage, vr.: 1) [ie] Fabricirung [ vr.]; 2) Fabrikat [o.]; 3) (van kerk of stad:) Bauvorstand [m.]. fabrikant, m.: Fabrikant [m.]. fabrikeur, m.: Fabrikant [m.]. fabuleus, bv. n.: fabelhaft: I -heid, vr.: Fabelhaftigkeit [vr.]. faeette, vr.: Facette [vr.]. faciliteeren, w. b.: erleichtern. faciliteit, vr.: 1) Leiehtigkeit [vr.];

2)    Erleichterung [vr.]. facsimile, o.: Faksimile [o.], faeta, vr. mrv.: Fakta [o. mrv.], That-

sachen [vr. mrv.]. factie, vr.: Faktion [vr.], Partei [vr.]. factiseh, bv. n.: faktisch, thatsach-lich.

factoor, m. (kph.) Faktor [m.]. factor, m.: (rek.) Faktor [m.]. factorij, vr.: (kph.) Faktorei [vr.], faktotum, o.: Faktotum [o.], factuni, o.: Faktum [o.: -ta], Thatsa-che [vr.].

factureeren, w. b.: (kph.) faturiren [ie].

factuur, vr.: (kph.) Faktur [vr.]; I -boek,

o.: Fakturbuch [o.; ü]. factuursprijs, m.: Fakturpreis [m.]. facultatief, bv. n.: fakultativ, be-liebig.

faculteit, vr.: Fakultat [vr.]. fagot, vr.: (muz.) Fagott [o.]; I-blazer,

m.: Zie fagottist.

fagottist, m.: Fagottblaser [m.], Fa-gottist [m.].

failleercn, w. o.: (kph.) falliren [ie], Bankerott rnacnen; gefailleerd, v. dw.:fal-lirt [iel; een gefailleerd koopman: ein Fal-lit |m.].

(failliet, o.: Falliment[o.],Fallissement [o.]. I -, m.: Fallit [m.].

Ifailliet, bv. n.: fallirt [ie];-gaan: falliren [ie]; -e massa: (rcht.) Konkursmasse [vr.]; I -verklaring, vr.: Konkurserklarung [vr.J.

faillissement, o.: Falliment [o.], Fallissement [o.].

fakkel, vr.: Fackel [vr.]; de - der tweedracht: die Fackel der Zwietracht;

I -boom, m.: Fackelbaum [m.; a]; -dans, m. Fackeltanz [m.; a]; -distel, vr.: (pik.) Fackeldistel [vr.J; -drager, m.: Fackeltra-ger [m.]; -jacht, vr.: Fackeljagd [vr.]; -licht, o.: Fackellicht [o.], Fackelschein |m.] (eene serenade bij -licht: ein Standchen [o.] mit Fackellicht, ein Fackelstandchen [o.]); -loop, m.: Fackellauf [m.; a], Wett-lauf [m.; a] mit Fackeln; -looper, m.: Fac-kellaufer [m.].

fakkeltje, o.: Fackelchen [o.], falbala, vr.: Falbel [vr.]. falen, w. o.: fehlen, fehlschlagen [onr.], misslingen [onr.].

falie, vr.: 1) Ueberwurf [m.; ü], Kap-penmantel [m.; a];2) Schleier [m.j; 3) (pop.) Feil [o.], Haut [vr.; al; iemand op zijne -

komen: (pop.) Einem das Feil ausklopfen; I -kant, bv. n. en bw.: verkehrt (-kant uitkomen: 1. sich nicht bewahren, 2. zu Wasser werden [onr.], 3. misslingen fonr.], fehlschlagen [onr.]); -vouwen, w. o.:fuohs-schwanzen; -vouwer, m.: Fuchsschwanzer [m.]; -vouwster, vr.: Fuchsschwanzerin [vr.].

faling, vr.: (das) Fehlen. falkonet, o.: (art.) Falkonett [o.], falsaris, m.: (rcht.) Falsarius [m.;

n], Falscner [m.]. falsificatie, vr.: Falschung [vr.]. falsifiëeren, w. b.: falschen. falsiteit, vr.: (rcht.) Falsum [o.; -sa], fameus, bv. n.: famos. famielje, vr.: Zie familie, familiaar, bv. n.: familiar. familiariseeren (zich), w. w.: sich familiarisiren [ic] (-met: mit). familiariteit, vr.: Familiaritat [vr.1. familie, vr.: Familie [vr.]; - zijn van: verwandt sein mit; I -aangelegenheid, vr.: Familienangelegenheit [vr.J, Familiensache [vr.]; -betrekking, vr.: 1) Verwandtschaft [vr.1, 2) Verwandte [m. en vr.]; -gebrek, o.: Familienfehler [m.j, Erbfehler [m.]; -gek, bv. n.: sehr auf Familie haltend (-gek zijn: sehr auf Familie halten [onr.]);-graf, o.: Familiengruft [vr.; ül; -kwaal, vr.: 1) Familienfehler [m.], 2) Familienkrank-heit [vr.]; -lid, o.: Yerwandte [m. en vr.]; -naain, m.: Familienname [m.], Geschlechts-name [m.]; -raad, m.: [t] Familienrath [m.; a] (een -raad beleggen: einen Familienrath [tl zusammenberufen [onr.]);-ziek, bv. n.: Zie -gek; -ziekheid, vr.: (das) Hangen an Familie, Anhanglichkcit an Yerwandteri; -ziekte,vr.: Familienkrankheit [vr.]* -zwak, o.: 1) Zie -gebrek, 2) Zie ickheid.

famulus, m.: Famulus [m.]. fanatiek, bv. n.: fanatisch. fanatieke, m.: Fanatiker [m.]. fanatismus, o.: Fanatism [m.], Fana-tismus [m.].

fanfare, vr.: (muz.) Trompetenge-schmetter [o.]; eene - blazen: einen Tusch blasen [onr.].

fanfaronade, vr.: Fanfaronade [vr.]. fantaseeren, w. o.: (i. a. b.) phanta-siren [ie].

fantasie, vr.: (i. a. b.) Phantasie [vr.]. fantasmagorie, vr.: Phantasmago-rie [vr.] [ie].

fantast, m.: Phantast [m.]. fantasterp, vr.: Phantasterie [vr.]. fantastisch, bv. n.: phantastisch [vr.]. fantoom, o.: (i. a. b.) Phantom [o.], farce, vr.: (kkk.) Farce [vr.], Füllsel [o.]; (tnl.) Posse [vr.]. farceeren, w. b.: (kkk.) farciren [ie], farceur, m.: Possenreisser [m.]. farizeër, m.: Pharisaer [m.]. farizeesch, bv. n.: pharisaisch. fat, m.: Stutzer [m.], Zierbengel [m.J. fataal, bv. n.:fatal, verhangnissvoll [s]. fatalismus, o.: Fatalismus [m.], Fa-talism [m.] (1. [s] Yerhangnissglaube [m.], 2. [s] Yerhangnisslehre [vr.]).

fatalist, m.: Fatalist [m.], [s] Yerhang-nissglaubige [m.]. fataliteit, vr.: Fatalitat [vr.]. fatigant, bv. n.: ermüdend. fatigeeren, w. b.: ermüden.

[o.].

vr.:

felp, enz.: Zie fulp, enz. femel, m. en vr.: Frömmler [m.1, Frömmlerin [vr.]; (fig.) Kleinigkeitskramer [m.], Kleinigkeitskramerin [vr.]. femelaar, m.: Zie femel, femelaarster, vr.: Zie femel, femelachtig, bv. n.: frömmelnd, (fig.) kleinigkeitskramerisch; I -heid, vr.: Zie femelarjj.

femelarjj, vr.: Frömmelei [vr.]; (fig.) Kleinigkeitskramerei [vr.1 Kleinigkeits-geist [m.], Kleinigkeitssucht [vr.].

femelen, w. o.: frömmeln; (fig.) an Kleinigkeiten hangen [onr.]. femelig, bv. n.: Zie femelachtig, femel-kous, vr.: Zie femel; -kouse-rij, vr.: Zie femelarij; -zucht, vr.: Zie femelary.

fenegriek, o.: (pik.) Bockshorn [o.], (das) griechische Heu.

feniks, m.: (i. a. b.) Phönix [m.1; als een - uit zijne asch verrijzen: sich wie ein Phönix aus seiner Asche emporschwingen [onr.].

feodaal, bv. n.: Zie feudaal, fep, vr.: (fam.) Pichelei [vr.], Trunk [m.]; aan de - zijn: dem Trunke ergeben sein; | -broer, m.: Zie fepper.

feppen, w. o.: (fam.) picheln, trinken [onr.].

fepper, m.: Saufbruder [m.; ü], Sauf-aus [m.]; een -: ein nasser Bruder [ü]. fepster, vr.: Saufschwester [vr.]. ferm, bv. n. en bw.: 1) fest; 2) stand-haft; 3) tüchtig; I -heid, vr.: 1) Festigkeit

fatum, o.: Fatum [o.], Schicksal [o.], fatsen, vr. mrv.: Zie fratsen, fatsoen, o.: 1) Fagon [vr.], Form [vr.]; (kim.) Schnitt [m.]; 2) Anstand [m.], feine Lebensart [vr.], Dekorum [o.]; 3) (fig.) Ehre [vr.]; met goed mit Ehren; op zijn -staan: auf seine Ehre halten [onr.]; iemand in zijn - tasten: Eines Ehre zu nahe treten [onr.], Einem an die Ehre greifen [onr.].

fatsoeneerder, m.: [ie] Fagonnirer [m.j.

fatsoeneeren, w. b.: fa^onniren [ie], fatsoeneer-\jzer, o.: Fa^oneisen

fatsoenlijk, bv. n.: anstandig; (fig.) vornehm; (ook:) gebildet; I -heid, vr.: An-standigkeit [vr.], Anstand [m.], (fig.) Yor-nehmheit [vr.], (ook:) Bildung [vr.].

fatsoenshalve, bw.: ehrenthalber, anstandshalben.

fatterig* (fattig), bv. n. en bw.: stut-zerhaft, zierbengelnaft; - gekleed: (fam.) geschniegelt und gebügelt; I -heid, vr.: Stutzerei [vr.], Zierbengelhaftigkeit [vr.].

Fauna, vr.: (fig.) [T] Thicrwelt [vr.], Fauna [vr.].

fausset, vr.: (muz.) Fistel [vr.], Fal-sett [o.].

fauteuil, vr.: Lehnstuhl [m.; ü], Arm-stuhl [m.; ü].

fautief, bv. n.: fehlerhaft; - opstel, o.: fehlerhafte Aufgabe [vr.].

faveur, o.: Gunst [vr.], Begünstigung [vr.].

favoriet, bv. n.: Lieblings.... I -, m.: Günstling [m.].

favoriseeren, w. b.: begünstigen. favorite, vr.: Favoritin [vr.]. favoritismus, o.: Günstlmgsunfug [m.J.

fazant, m.: (vog.) Fasan [m.]. fazanten, m. mrv.: Fasane (of: Fasa-nen); I -ei, o.: Fasanenei [o.]; -fokker, m.: Fasanenzüchter [m.]; -fokkerij, vr.: Fasa-nenzucht [vr.], Fasanerie [vr.]; -haan, m.: Fasanhahn [m.]; -hen, vr.: Fasanhenne [vr.], Fasanhuhn [o.; ü]; -hok, o.: Fasanen-haus [o.: al; -hond, m.: (jag.) Fasanen-beller [m.1; -houder, m.: Fasanenmeister [m.1, [t 1 Fasanenwirth [m.]; -jacht, vr.: 1) Fasanenjagd [vr.], 2) Fasanenbeize Lvr.]; -nest, o.: Fasanennest [o.]; -park,o. (-tuin, m.): Fasanengarten [m.; a], Fasanenhof [m.; ö], Fasanerie [vr.]; -veder (-veer),vr.: Fasanenfeder [vr.].

Februari, m.: Februar [m.]. federalist, m.: Föderalist [m.]. federatie, vr.: Föderation [vr.]. fee, vr.: (fab.) Fee [vr.]. feeachtig, bv. n.: feeenhaft; I -heid, vr.: (das) Feeenhafte.

feeën, vr. mrv.: Feen [vr. mrv.]; I -gestalte, vr.: Feengestalt [vr.].

feeks, vr.: Drache [m.1, Wetterhexe [vr.], Zankeisen [o.|. feeksachtig*, bv. n.: Zie feeksig. feeksig, bv. n.: bösartig; I -heid, vr.: Bösartigkeit [vr.].

feest, o.: Fest [o.]; - vieren: festlich zusammen sein; een - vieren: ein Fest feiern, ein Fest begehen [onr.]; I -dos, m.: Festschmuck [m.], Festgewand [o.], Fest-kleid [o.]; -dronk, m.: Trinkspruch [m.; ü], Gesundheit [vr.] (een -dronk instel-

len: eine Gesundheit ausbringen [onr.]).

feesteling, m. en vr.: Festgenosse [m.], Festgenossin [vr.]; I feestelingen, m. mrv.: Festgenossen [m. mrv.].

feestelijk, bv. n.: festlich; de -e intocht: der festliche Einzug, der Festein-zug; - uitgedost: festlich geschmückt; iemand - onthalen: Einen festlich bewir-then [t]; I -heid, vr.: Festlichkeit [vr.].

feest-gedruisch, o.: Festgetümmel [o.]; I -genoot, m. en vr.: Festgenosse [m.], Festgenossin [vr.]; -genot, o.: (der) festliche Genuss;-geschenk, o.: Festgabe [vr..], Fcstgeschenk [o.]; -gewaad, o.: Zie -dos: -kleeding, vr.: Zie -dos; -rumoer,o.:(der) festliche Larm; -uur, o.: festliche Stunde [vr.J; -vermaak o.: festliche Freude [vr.]; -viëring, vr.: Festesfeier [vr.]; -vreugde, vr.: Zie -vermaak.

feil, vr.: Fehler [m.]; zonder -en: feh-lerfrei.

feilbaar, bv. n.: fehlbar; I -heid, vr.: Fehlbarkeit [vr.]. feilen, w. o.: Zie falen, feit, o.: Thatsache [vr.]. feitel, vr.: Brustlatzchen [o.], feitelijk, bv. n. en bw.: thatlich; zich

-    aan iemand vergrijpen: sich thatlich an Einen vergreifen [onr.]; I -heid, vr.: Thatlichkeit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Thatlichkeiten [vr. mrv.].

fel, bv. n. en bw.: heftig; (tig.) tüchtig;

-    zijn op iets: erpicht sein auf etwas;-zijn om te: begierig sein um zu; I -heid, Heftigkeit [vr.1, (fig.) Tüchtigkeit [vr.].

felicitatie, vr.: Gratulation [vr.], Glückwunsch [m.].

feliciteeren, w. b.: [ie] gratuliren [3], Glück wünschen [3]. feloek, vr.: Felucke [vr.].

vr.:

e bv. n.:

lo.J.

bw.: l)ganz

s.

mrv.].

Finland, o.: (adk.) Finnland [o.]; Fin (Finlander), m.: Finnlander [m.], Finne

*) Overal [ie].

[vr.], 2) Standhaftigkeit [vr.], 3) Tüchtig-keit [vr.].

ferman, m.: Zie (’t minder goede)

firman.

fermeteit (fermiteit), vr.: Zie het z. n.

fermheid.

fermoor, o.: Stemmeisen [o.]; I -beitel, m.: Zie fermoor.

Fernambnc, o.: (adk.) * Fernambuk Io.]; 1 -hout, o.: Fernambukholz [o.].

festival, o.: (das) grosse Fest, (die) Feier.

festiviteit, vr.: Festlichkeit [vr.],Festiviteit [vr.].

festoen, o.: Feston [m.]. festjjn, o.: Festmahl [o.], Gastmahl Io.], Fest [o.].

fêteeren, w. b.: feiern; iemand Einen feiern, Einem Ehre erweisen [onr.].

feudaal, bv. n.: feudal; het feudale stelsel: das Feudalsystem, das Lehen-system.

feuilleton, o.: Feuilleton [o.], belletris-tische Zeitungszugabe [vr.]; | -schrijver, m.: Feuilletonschreiber [m.]. feziken, w. o. en b.: flüstern, flispern. fezikster, vr.: Flüstererin [vr.]. fiacre, vr.: Lohnkutsche [vr.], Fiaker tm.], Droschke [vr.].

liasco, o.: Fiasko [o.]; -maken: Fiasko machen, durchfallen [onr.].

liat, o.: Fiat [o.], Gutheissen [o.]. I -. tsw.: zugestanden!, es geschehe! fiatteeren, w. b.: gut heissen [onr.]. liclie, o.: Zie liesje. fichu, o.: Halstüchelchen [o.], fictie, vr.: 1) Fiktion [vr.], Erdichtung [vr.]; 2) Hirngespinnst [o.], fictief, bv. n.: fingirt [ie], fideel, bv. n. en bw.: fidel. fldeï-commis, o.: (rcht.)Fidekommiss [o.], Fideikommiss [o.], fidibus, m.: Fidibus [m.]. fiducie, vr.: Yertrauen [p.]; niet veel - hebben in: 1) nicht viel Yertrauen set-zen auf, 2) keine grosse Erwartungen ha-ben von, sich nicht viel versprechen [onr.] von.

fielt, m.: Schurke [m.]. fieltachtig, bv. n.: Zie fielterig;, fielten, m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; 1 -streek, m.: Schurkenstreich [m.]; -stuk,

o.: Zie fielterij.

fielterig, bv. n.: schurkenhaft; I -heid, Schurkenhaftigkeit [vr.]. fielterij, vr.: Schurkerei [vr.].

fieltig, bv. n.: Zie fielterig, fiemelig, bv. n.: (pop.) Zie

fe melig.

fier, bv. n.: hochherzig (als bw.: mit edlem Stolz); - zijn op: stolz sein auf; I -heid, vr.: Hochherzigkeit [vr.] (met -heid: mit edlem Stolz). fiesje, o.: Spielmarke [vr.]. fiesjesdoosje, o.: Spielmarkenkastchen

Fietje, o.: (vrouwennaam:) Sophie-chen [o.].

figurant, m. en vr.: Figurant [m.], Figurantin [vr.]. figuratief, bv. n.: figürlich. figureeren, w. o.: figuriren [ie], figuur, vr. en o.: (i. a. b.) Figur [vr.]; een goed - maken: ein gute Figur machen.

figuurlijk, bv. n.: figürlich; I -heid, vr.: (das) Figürliche. fik, m.: (hondennaam;) Fanny [vr.]. fikfakken, w. o.: (treuzelen:) tran-deln; (intrigeeren:) fickfacken, Ranke schmieden.

fikfakker, m.:    1) Trandler lm.]

2) Fickfacker [m.], Rankeschmied [m.].

fikfakkerig, bv. n.: 1) trandelhaftig, trandelhaft; 2) nckfackerhaft, rankevoll, rankesüchtig; I -heid, vr.: 1) Trandelhaf-tigkeit [vr.], 2) Fickfackerhaftigkeit [vr.], Rankesüchtigkeit [vr.].

fikfakkerij, vr.: 1) Trandelei [vr.]: 2) Fickfackerei [vr.], (das) Rankeschmie-den.

fiks, bw.: flink, tüchtig. fiksch, bv. n.: flink, tüchtig; niet erg -: (fig.) nicht recht frisen, nicht ganz wohl ; I -heid, vr.: Flinkheit [vr.], Tüchtigkeit [vr.], (fig.) Wohlbefinden [o.].

fileeren, w. o.: verschwinden [onr.], sich davon machen. filet, o.: (i. a. b.) Filet [o.], filiaal, vr.: Filial [o.]; (inz.) Filialge-chaft [o.]; I -kerk, vr.: Filialkirche [vr.]. filigraan, o.: Filigran [o.], Filigran-arbeit [vr.].

Filips, m.: (mansnaam:) Philipp [in.].

Fi list ij ii, enz.: Zie Philistijn. filomeel, vr.: Philomele [vr.], Nach-tigall [vr.].

filozel, vr.: Floretseide [vr.], Flock-seide [vr.].

filter, o.: Seiger [m.], Seiher [m.]. filtreer, o. en vr.: Zie filter, filtreerder, m.: Filtrirer [m.]. *) filtreer-doek, m.: Filtrirtuch [o.; ü], Seihtuch [o.; ü]. filtreeren, w. b.: filtriren. filtreering, vr.: Filtriren [o.], filtreer-kan, vr.: Filtrirkanne [vr.];

I -machine, vr.: Filtrirmaschine [vr.]; -papier, o.: Filtrirpapier [o.]; -pot, in.: Zie -kan; -steen, w.: Filtrirstein [m.], Seih-stein [m.].

filtreerster, vr.: Filtrirerin [vr.]. filtreer-toestel, o.: Filtrirapparat [m.].

Fin, m.: Zie in Finla finaal, bv. n.: endlich. und gar, ganzlich; 2) dur finale, vr. en o.: (muz.) Finale [o.], financieel, bv. n.: finanziell. I -, o. enk.: Finanzen [vr. mrv.].

financiën, vr. mrv.: Finanzen [vr. mrv.]; minister van-: Finanzminister[m.]; ministerie van -: Finanzministerium [o.].

financier, m.: Finanzier [m.]; (fig.) Rechenmeister [m.].

financieren, w. o.: mit Geld umgehen [onr.].

fï liane ie-wezen, o.: Finanzwesen [o.], fineerder, m.: Abtreiber [m.]. fineeren, w. b.: abtreiben [onr.1. fineer-oven, m.: Abtreibofen [m.; ö]. fingeeren, w. b.: fingiren [ie], erdich-ten; een gefingeerde naam: ein fingirter [ie] Name; gefingeerde posten: (kph.) er-dichtete (falsch eingetragene) Posten [m.

zur Zeichnung der

fitter, m.: Zie gasfitter, ftxeeren, w. b.: fixiren [ie], flab (flabbe), vr.: Kinderhaub [ -, o.: (pik.) Meergras [o.].

flakkeren, w. o.: (in den wind:) bam-meln; (b. v. de wind:) de wind flabbert in de zeilen: der Wind spielt mit den Se-

_ a.

dra-

aan -en

[m.]; Finlandsche. vr.: Finnlanderin [vr.], Finnin [vr.]; Finlandsch (Finsch) bv. n.: finnlandisch, finnisch.

lint, vr.: (srm.) Finte [vr.1; (fig.) Grille [vr.], Fratze [vr.]. liool, vr.: Phiole [vr.]. firma, vr.: (kph.) Firma [vr.]; I firma’s, vr. mrv.: Firmen [vr. nirv.1. firmament, o.: Firmament [o.], firman, m.: Firman [m.], Erlass [m.] des türkischen Sultans.

firmant, m.: (kph.)

Firma berechtigter Mitgenoss. fiscaal, m. en bv. n.: Zie fiskaal. fiscus, m.: Fiskus [m.]. fiskaal, m.: Fiskal [m.]. I -, bv. n.: fis-kalisch.

fistel, vr.: (hik.) Fistel [vr.], Hohlge-schwür [o.], Röhrgeschwür [o.], (das) künst-liche Gescnwür; iemand eene - zetten: Einem eine Fistel setzen. fistelachtig, bv. n.:fistelartig; I-heid, ‘.: (das) Fistelartige.

fistel-kruld, o.: (pik.) Fistelkraut [o.]; I -mes, o.: Fistelmesser [m.]; -snede, vr.: Fistelschnitt [m.[; -zetter, m.: Fistel-schneider [m.].

chen [o.|.

gein.

flacon, vr.: Flaschchen [o.], fladderen, w. o.: flattern. fladdermuts, vr.: Schlotterhaube [vr.]. flageolet, vr.: (muz.) Flageolet [o.]; -blazer, m.: Flageoletblaser [m.]; -geluid, o. (-toon, m.): Flageoletton [m.; ö]; -register, o.: (in orgels:)) Flageolet [o.]; -speler, m.: Flageoletspieler [m.1. flakkeren, w. o.: flackern. flambouw, vr.: Fackel [vr.]; ger, m.: Fackeltrager [m.]. flamingo, m.: (vog.) Flamingo flaneeren, w. o.: flaniren [ie], flanel, o.: Flanell [m.j. f lanellen, bv. n.: flanellen, von Flanell.

flaneur, m.: Pflastertreter [m.1. flank, vr.: (mil. en vest.) Flanke [vr.1; rechts in de -: rechts in die Flanke!; eene armee in de - vallen: einem Heere in die Flanke fallen [onr.]; I -batterij, vr.: Flank-batterie [vr.]; -beweging, vr.: Flankenbe-wegung [vr.1.

flankeeren, w. b.: (vest.) flankiren [ie].

flankeur, m.: 1) Flügelmann [m.; al; 2) Plankier [m.]; het escadron -s van het 2e regiment dragonders: die Plankler-schwadron des zweiten Dragonerregiments.

flank-hoek, m.: (vest) Flankenwinkel [m.]; I -marsch, m.: Flankenmarsch [m.; a]; -schot, o.: Flankenschuss [m.; ü], flansen, w. b.: 1) pfuschen; 2)werfen [onr.], schmeissen (onr.].

flap, m.: (klap, slag:) Klatsch [m.]; (vliegenklap:) Klatsche [vr.1. I -, tsw.: klatsch!

flap-kan, vr.: Deckelkanne [vr.1; I -tafel, vr.: Tisch [m.1 mit beweglichen Seitenbrettern, Aufschlagetiseh [m.], Klapp-tisch [m.]; -uit, m. en vr.: (der, die) Schnell-schnabel [al (als bw.: rund heraus, frei von der Leber weg).

flard, m.: Fetzen [m.1; aan -en scheuren : in Fetzen reissen Lonr.]; hangen: in Fetzen herabhangen [onr.].

flater, m.: Schnitzer [m.1; een - begaan: einen Schnitzer machen.

flatteeren, w. b.: Lie] flattiren [41, schmeicheln [31. I - (zich), w. w.: sich schmeicheln; ik flatteer me:ichschmeichle mir.

flatteus, bv. n.: (fam.) schmeichel-haft.

flauw, bv. n.: flau; (fig.) schwach; (ook:) fade, abgeschmackt; (ook:) albern;

-    vallen: in Ohnmacht fallen [onr.1. flauwerd, m. en vr.: (fam.) (der, die)

Zaghafte; (ook:) (der, die) Alberne.

flauwhartig, bv. n.: 1) kleinherzig, 2) zaghaft, kleinmüthig [tl; I -heid, vr.:

1)    Kleinherzigkeit [vr.1, 2) Zaghaftigkeit [vr.1, [tl Kleinmuth [m.1.

flauwheid, vr.: Flauheit [vr.1, (flg.) Schwachheit [vr.1, (ook:) Fadheit [vr.], Abgeschmacktheit [vr.], (ook:) Albernheit [vr.].

flauwigheid, vr.: 1) (der) geistlose Witz; 2) Zie flauwheid, flauwiteit, vr.: Zie flauwigheid, flauwte, vr.: Ohnmacht; eene - krijgen : in Ohnmacht fallen [onr.]; van eene

-    weder bijkomen: aus der Ohnmacht wieder zu sich kommen [onr.1.

flauwtjes, bw.: 1) etwas flau; 2)(fig.) kleinlaut.

fleemeu, w. b.: schmeicheln. fleemer, w.: Schmeichler [m.j. fleemerig, bv. n.: schmeichlerisch ; I -heid, vr.: (das) Schmeichlerische. fleemery, vr.: Schmeichelei [vr.]. fleemkous, vr.: (fam.) Schmeichlerin [vr.], Schmeichelkatzcnen [o.], fleemster, vr.: Schmeichlerin [vr.]. f leemtong, vr.: Schmeiehelzunge [vr.) fleer (fleere), vr.: Metze ]vr.]. flegma, o.: Phlegma [o.], flegmatiek, bv. n.: phlegmatisch;

I de -e, z. n. m.: der Phlegmatiker.

flens, vr.: (der) ringförmige eiserne Rand [a].

flensje, o.: (kkk.) Platzchen [o.], Fladchen [o.], (das) dünne Pfannküchel-chen.

flensstukken, o. mrv.: Speckstücko [o.; mrv.] vom Wallfisch.

f leuter, m.: 1) (das) dünne Schnitt-chen; 2) Zie flard.

flenteren, w. b.: 1) sehr dünn schnei-den [onr.]; 2) in Fetzen reissen [onr.]. fleutertje, o.: 1) Zie no. 1 flenter;

2)    Zie flensje.

f lep, enz.: Zie fep. enz. flerecjjn, o.: (gnk.) Gicht [vr.]. flesch, vr.: Flasche [vr.]; de Leidsche--: die Leidner Flasche, die elektrische Flasche; wijn op flesschen aftappen: Wein in Flaschen füllen; op de - zijn: (fig. fam.) auf dem Hunde sein; op de - raken: (flg. fam.) auf den Hund kommen [onr.]; I-achtig, bv. n.: flaschenartig; -appel, m.: (pik.) Flaschenbaumapfel [m.; -apfelj; -boom, m.: Flaschenbaum [m.; a]; -steen, m.: (min.) Flaschenstein [m.]. lieschje, o.: Flaschchen [o.].

vr.:

vr.:

[o.].

ma-

geven: qualstern.

fluimachtig, bv.n.: schleimartig, (pop.) qualsterig.

fluisteraar, m.: Flüsterer [m.]. flnisteraarster, vr.: Flüstererin [vr.]. fluisteren, w. o. en b.: flüstern. fluistering, vr.: Flüstern ]o.]. fluit, vr.: 1) (muz.) Flöte [vr.]; de-blazen (de - spelen); die Flöte blasen [onr.], die Flöte spielen; 2) (kpv.) Fleutschiff [o.], Fleute [vr.], Flüte [vr.].    .

fluitachtig, bv. n.: 1) flötenartig, flo-tenahnlich, 2) zum Floten geneigt; I-heid, vr.: 1) Flötenartige [o.], 2) Hang [m.] zum Floten.    .

fluit-aria, vr.: Arie [vr.] fürdieFlote; I - blazen, o.: Flötenblasen .[o.]; -blazer,

f leschjes, o. mrv.: Flaschchen [o. mrv.]; I -waterpas, o.: Wasserwage [vr.], [ie] Was-sernivellirwage [vr.]. flessche-bakje, o.: Flaschenteller [in.], flesschen, vr. mrv.: Flaschen [vr. mrv.]; I -rek, o.: Flaschengestell [o.], Flaschen-trager [m.]; -trekker, m.-.Hochstapler [m.]. liet, vr.: (tnb.) Zie violet, flets, bv. n.: matt; I -heid, vr.: Matt-heit [vr.].

fleur, in.: Flor [m.], [t] Blüthe [vr.]; in vollen -: in vollem Flor, in voller [t] Blüthe. I -, vr.: (w.) Legangel [vr.].

fleuren, w. o.: (vv.) mit der Legangel fischen; (in ’t schaatsenrijden:) schlangeln. fteuret, vr.: (srm.) Zie floret, fleurig, bv. n.: munter; I -heid, Munterkeit ivr.]. flibustier, m.: Flibustier [m.]. flikachtig, bv. n.: pfuscherhaft. flikflooien, w. o. en bw.: fuchsschwan-zen, schmeicheln.

flikflooier, m.: Fuchsschwanzer [m.], Speichellecker [m.], Schmeichler [m.].

flikflooierig, bv. n.: schmeichlerisch; I -heid, vr.: 1) Schmeichelsucht [vr.], 2) Schmeichelei [vr.].

flikflooierij, vr.: Fuchsschwanzerei [vr.], Speichelleckerei [vr.], Schmeichelei [vr.].

flikflooister, vr.: Schmeichlerin [vr.]. flikje, o.: 1) Schokoladeplatzchen [o.];

2) Zie kwikje.

flikken, w. b.: flicken; likken en -: (tam.) feilen und glatten.

flikker, m.: 1) (lapper, oplapper:) Flicker [m.J; 2) Zie kuitenflikker, flikkerbuis, vr.: Blitzröhre [vr.]. flikkeren, w. o.: [1) flackern; 2) flim-mern; 3) glanzen, funkeln. flikker-flesch, vr.: Blitzflasche [vr.]. flikkering, vr.: 1) (das) Flackern; 2) Flimmer [m.]; 3) (das) Funkeln.

flikkerlicht, o.: Flackerschein [in.], (das) fïackernde Licht; I -vlam, vr.: Flac-kerflamme [vr.]; -vuur, o.: Flackerfeuer [o.]; -vuurtje, o.: Lustfeuerchen [o.].

flikkerij, vr.: (lapperij:) Flickerei [vr.], Flickarbeit [vr.].

flik werk, o.: Flickarbeit [vr.], Flick-werk [vr.].

flink, bv. n. en bw.: flink; I -heid, Flinkheit [vr.].

flintglas, o.: Flintglas [o.]/ flip, m.: (zekere drank:) Flipp [m.].

I Flip, in.: Zie Filips. Zie ook witteflip.

flits, m.: Pfeil [m.]; (fig.) Strahl [mj; bliksem-: Blitzstrahl [m.]; I -boog, m.: Flitzbogen [m.]; -koker, in.: Pfeilköcher [m.].

flodder, m: [t] Unflath [in.], flodderaar, m.: Sudler [in.], flodderaarster, vr.: Sudlerin [vr.]. flodderbroek, vr. enk.: Pluderhosen [vr. mrv.].

flodderen, w. o.: sudeln. flodder-kous,vr.: (der) herabhangende Strumpf [ü], (fig.) Zie -vos; I -muts, vr.: Schlotterhaube [vr.]; -mijn, vr.: (mil.) Flat-termine [vr.]; -vos, vr.: Schmutzigel [m.].

floers, o.: Flor [mj; in - gehuld: in Flor gehüllt; met - omhangen of omwonden : mit Flor umhangt oder umwunden. floersen, bv. n.: floren. floersvlieg, vr.: (ins.) Florfliege [vr.].

flok, bv. n.: schwach; l-hout, o. :Kork-holz [o.].

flonkeren, w. o.: flunkern, funkeln.

flonkerglans, m.: (der) funkelnde Glanz.

flonkering, vr.: (das) Flunkern, (das) Funkeln.

flonker-licht, o.: (das) funkelnde Licht; I -schijn, m.: (der) funkelnde Schein; -star (-ster), vr.: (der) funkelnde Stern.

Flora, vr.: (die) Flora (1. Blumengöt-tin [vr.J, 2. Blumenwelt [vr.], 3. ook vrouwennaam).

flord, vr.: (fam.) Schlumpe [vr.]; Schlam-pe [vr.], Metze [vr.].

flordje, o.: (fam.) Beischlaferinchen floreen, m.: (hist.-mtw.) Floren [m.], Goldgulden; I -ontvanger, m.: (hist.) Grund-steuereinnehmer [m.]; -plichtig, bv. n.: (hist.) Grundsteuerpflichtig; -recht, o.(-rente, vr.): Grundsteuer [vr.]; -stelsel, o.'.Grund-steuersystem [o.].

floreeren, w. o.: floriren [ie], blühen. Florence, o.: (adk.) Florenz [o.]; Flo-rencer, bv. n.: florenzer, florentiner (als z. n. m. =) Florentijn, m.: Florentiner [m.]; Florentijnsch, bv. n.: florentinisch; Floren-tijnsche, vr.: Florentinerin [vr.].

Florentinus, m.: (mansnaam:) Florenz [mj.

Florentijn, m.: 1) (mansnaam:) Florenz [m.]; 2) Zie in Florence.

Ifloret, vr.: (srm.) Florett [o.], Feclit-degen [m.].

Ifloret, o.: (kv.) Florett [o.]; I -lint, o.: Flo-rettband [o.].

floretten, bv. n.: florettseiden. floret-zyde, vr.; Florettseidc [vr.], Flockseide [vr.]; I -zijden, bv. n.: florettseiden.

Floris, m.: (mansnaam:) Florus [m.]. florissant, bv. n.: blühend. floryn, m.: (mtw.) Florin [in.], Gulden [m.]; Oostenrijksche -en: österreichische Gulden.

flottille, vr.: (mar.) Flottille [vr.], kleine Flotte [vr.], Geschwader [o.].

flous, vr.: Flause [vr.], Ausflucht [vr.; ü]; flouzen verkoopen: (fig.) Flausen chen; iemand die flouzen verkoopt: (fig.) Flausenmacher [m.]; flouzenverkooperij, vr.: (fig.) Flausenmacherei [vr.]. flousje, o.: Zie flons. flonw, vr.: (jag.) Schnepfengarn [o.], fluim, vr.: (pop.) Qualster [m.]; -en op-Schleim auswerfen [onr.], (pop.)

tige.

(pik.)

Sarnmet-

ap-

am-

ten.

fluweel-gras, o.: Sammetgras [o.]; I -maluw, vr.: Zie -boom; -roos, vr.: (pik.) Sammetrose [vr.]; -wever, m.: Sammetwe-ber [m.]; -weverij, vr.: Sammetweberei [vr.]; -zacht, bv. n.: sammetweich. fluwijn, o.: (drk.) Steinmarder [m.]. fniezen, w. o.: niesen, fnuiken, w. b.: brechen [onr.]. fnuiker, m.: Brecher [m.J. fnuiking, vr.: Brechung [vr.], Brechen [o.].

fnuikster, vr.: Brecherin [vr.].

ab-

,------

(achter spieg<

m.: Flötenblaser [m.]; -boor, vr.: Flöten-bohrer [m.]; -brood, o.: (das) flötenförmige Brod; -broodje, o.: (das) flötenförmig-e Brödchen; -eend, vr.: (vog.) Pfeifente [vr.].

Ifluiten, w. o. en b.: (op de fluit:) floten; (op een pijpje of met den mond:) pfeifen [onr.]; (van den wind, van kogels, enz.:) pfeifen [onr.]; (fig. fam.) pissen,sein Wasser abschlagen [onr.]; het is tevergeefs gefloten als liet paard niet pissen wil: (spr.) wer nicht tanzen will, dem ist vergebens gepfiffen; 05 eenen sleutel -: auf einen Schlüssel pfeifen [onr.]; op zijn duim kunnen -: (fig. fam.) seine Forderung als verloren betrachten müssen [onr.]; iemand naar iets laten - (iem. naar iets op zijn duim laten -): (fig. fam.) Einemetwas pfeifen [onr.].

Ifluiten, vr. mrv.: (muz.) Floten [vr. mrv.]; I -maker, m.: Flötenmacher [m.]. fluiter, m.: Pfeifer [m.]. f luit-foedraal, o.: Zie -koker, fluitist, m.: Flötenspieler [m.], Flö-tist [m.].

fluitje, o.; 1) (muz.) Flötchen; 2) (das) flötenförmige Brödchen; waar hebt ge dat - gekocht : (iron.) woher pfeifen Sie doch so schön?; dat gaat als een -: (spr.) das geht wie geschmiert.

fluit-glas, o.: Champagnerglas [ö.; a.]; I -koker, m.: Flötenfutter [o.]; -meester, m.: Flötenspiellehrer [m.]; -muziek, vr.: 1) Flötenmusik [vr.], 2) Musik [vr.] für die Flöte; -register, o.: (in orgels:) Flöten-zug [m.; ü], Flötenregister [m.], Flöten-werk [o.]; -schip, o.: Zie no. 2 fluit; -spel, o.: Flötenspiel [o.]; -speler, m.: Flötenspieler [m.]; -stem, vr.: pfeifende Stimme [vr.]; -werk, o.: (in orgels:) Zie het o. -register.

fluks, bw.: 1) bald; 2) sogleich, augen-blicklich.

flukscli, bv. n.: gewandt; I -heid, vr.: Gewandtheit [vr.].

flus (flusjes), bw.: bald, sogleich; tot -: bis sogleich.

fluweel, o.: Sammet [m.], Sammt [m.]. f luweelachtig, bv. n.: sammetartig; I -heid, vr.: (das) Sammetarti fluweel-bloem, vr.: blume [vr.]; |-boom, m.: (pik.) Sammetp pel [vr.], Eibisch [m.]; -borstel, m.: S* metbürste [vr.]: -eend, vr.: (vog.) Sammet-ente [vr.].

fluweelen, bv. n.: sammeten, samm-foedraal, o.: Futteral [o.], foef, vr.: (pop.) Kniff [m.], Pfiff [m.]. foei, tsw.: pfui! I - leelijk, bv. n.: s scheulich hasslich.

foelie, vr.: (pik [t] Muskatenblüthe glas:) Folie [vr.].

foelieachtig, bv. n.: 1) der Muskatenblüthe [t] ahhlich, 2) folieartig. foeliën, w* b.: mit Folie belegen, foeteren, w. o.: (pop.) fluchen und wettern.

foetus, o.: (vlk.) Fötus [m.]. foezel, vr.: Fusel [m.]; I -brandewijn, m.: Fuselbranntwein [m.]; -olie, vr.: Fu-selöl [o.].

fok, vr: (zeew.) Fock [vr.]; (iron.)Brille [vr.]; (aanfokking:) Zucht [vr.].

Ifok, in Sam. I -hengst, m.: Zuchthen^st [m.1, Beschaler [m.]; -stier, m.: Zuchtstier [m.]; -vee, o.: Zuchtvieh [o.].

fokke-bras, vr.: Brasse [vr.] der Fock-raa; I-mars, vr.: Fockmars [m.];-mast, m.: Fockmast [m.].

fokken, w. b.: zuchten, ziehen [onr.].

I -, w. o.: (iron.) eine Brille tragen [onr.]; hij fokt goed: seine Brille steht ihm gut.

fokker, m.: Züchter' [m.], Yiehzüchter [m.]; (iron.) Brillentrager [m.].

fokke-ra, vr.: Fockraa [vr.]; I -rust, vr.: Fockrüste [vr.]. fokkerij, vr.: Züchterei [vr.]. fokke-sclioot, vr.: Fockschote [vr.];

I-stag, o.: Fockstag [m.] (-stagszeil, o.: Fockstagsegel [0.]); -steng, vr.: Fockstenge [vr.]; -want, o.: Fockwand Jvr.]; -zeil, o.: Focksegel [o.].

fokking, vr.: (das) Züchten. (das) Yiehzüchten.

fokster, vr.: Züchterin [vr.], Yieh-züchterin [vr.]; (iron.) Brillentragerin [vr.].

folen, w. o. en b.: necken. foliant, m.: Foliant [mj. foliëeren, w. b.: foliiren [ie],paginiren [ie].

folio, o.:'. 1) Seite [vr.]; - 830: Seite achthundert dreissig; 2) Folioformat [o.]; in -: (van boeken en fig.) in Folio; een gek in -: ein Narr [m.] in Folio, ein Erz-narr [m.]; hij heeft het eene poos hard te verantwoorden gehad, maar nu is hij weder in -: (fig.) er hatte eine Zeitlang nur ein dürftiges Auskommen, aber jetzt ist er wieder in guten Umstanden. folteraar, m.: Folterer [m.]. folteraarster, vr.: Foltrerin [vr.]. folterbank, vr.: Folterbank [vr.; a]. folteren, w. b.: foltern. foltering, vr.: 1) Foltern [o.]; 2) Folter [vr.], Folterqual [vr.], Peinigung [vr.].

folter-kainer, vr.: Folterkammer [vr.]; | -koord, o. en vr.: Folterseil [o.]; -pijn, vr.: Folterpein [vr.], Folterqual [vr.]; -tuig, o.: Folterzeug [o.], [t] Foltergerath [o.|.

f ommelen, w. o.: tappen. I -, w. b.: knittern.

fondement, o.: Fundament [o.]; (ontl.) After [m.1, (gem.) Arschloch [m.; ö].

fonds, o.: 1) Fonds [m.], [t] Geldvorrath [m.]; (fig.) Kasse [vr.]; 2) Yerein [m.]; (fig.) Yereinskasse [vr.]; 3) (in den boekhandel:) Yerlagsartikel [111. mrv.]; I -artikel, o.: Yerlagsartikel [m.].

fondsen, o. mrv.: (kph.) Staatspapiere [o. mrv.1; (fig.] Mittel [o. mrv.], Geldmittel [o. mrv.1; de - staan slecht: (kph.) die Htaatspapiere stehen schlecht, (fig.) es fehlen die Geldmittel; I -beurs, vr.: Effek-tenbörse [vr.]; -handel, m.: Effektenhandel

vr.:

-zoe-

vr.:

[o.],

bw.:

n.: schön; I -heid, vr.:

[m.]; -handelaar, m.: Effektenhandler [m.1; -houder, m.: Staatspapierinhaber [m.1; -koers, m.: Kurs [m.1 der Staatspapiere; -makelaar, m.: Effektenmakler [m.1; -markt, Markt [m.1 der Staatspapiere. fonds-kapitaal, o.: Stammkapital [o.], Grundkapital [o.]; I -lijst, vr.: (kph.) Kurszettel [m.1, (in den boekhandel:) Ver-lagskatalog [m.1, [sl Yerlagsverzeichniss [o.]; -veiling-, vr. (-verkooping, vr.): Yer-lagsversteigerung [vr.], Yerlagsauktion [vr.].

fonkelen, w. o.: funkeln. fonkeling:, vr.: Funkeln [o.], fonkelnienw, bv. n.: funkelneu. fontanel, vr.: Fontanelle [vr.1, Fon-tanell [o.]; eene - zetten: eine Fontanelle setzen.

fontein, vr.: Brunnen [m.], Spring-brunnen [m.], Fontane [vr.]; I -ader, vr.: Brunnenader [vr.]; -bak, m.: Springbrun-nenbecken [o.]; -buis, vr.: Brunnenröhre [vr.]; -koek, vr.: Fontanenkuchen [m.] (so benannt nach der Backerei „zur Fontane” in Schoonhoven, ein Stadtchen Südhollands); -kruid, o.: (pik.) Brunnenkraut [o.]'^meester, m.: Brunnenmeister [m.]; -pijp, vr.: Zie -buis.

fonteintje, o.: Springbrünnlein [o.l; (fig.) AYascnbecken [o.J unter dem mit einem Hahn versehene Wasserkastchen; (aan vogelkooien:) Trinkglaschen [o.l.

fontein-water, o.: Brunnenwasser [o.]; I -werk, o.: Wasserwerk [o.] (de -werken laten spelen: die YYasserkünste spielen lassen [onr.l. fontenel, vr.: Zie fontanel.

Ifooi, vr.: Trinkgeld [o.l. ifooi, (Fr.) vr.: Treu und Glaube; op de bonne -: auf gut Glück, auf’s Gerathe-wohl [tl.

fooitje, o.: (das) kleine Trinkgeld. foppage, vr.: Fopperei [vr.]. foppen, w. b.: foppen, fopper, m.: Fopper [m.]. foppery, vr.: Fopperei Lvr.].

» fopster, vr.: Fopperin [vr.].

force, (Fr.) vr.: Kraft [vr.], Gewalt [vr.]; par -: 1) mit Gewalt, 2) mit aller Gewalt.

forceeren, w. b.: forciren [iel. foreest, o.: (dk.) YYald [m.; al. forel, vr.: (visch:) Forelïe [vr.]. forellen, vr. mrv.: Forellen [vr. mrv.]; I -net, o.: Forellennetz ] o.];-vangst, vr.: Forellenfang [m.].

forma, vr.: Form [vr.]; pro -: zum Scheine; in optima -: 1) in gehöriger Form, 2) mit Beachtung aller Formen.

formaat, o.: Format [o.]; I -hout, o.: (typ.) Format [o]; -zegel, o.: Stempelbo-gen [m.j.

formaliseeren, w. b.: formalisiren [ie], formaliteit, vr.: Formalitat [vr.], Förmlichkeit [vr.].

formatie, vr.: Formation [vr.], [ie] Formirung [vr.].

formeel, bv. n.: formell, förmlich. formeerder, m.: [ie] Formirer [m.]; (fig.) Schöpfer [m.].

formeeren. w. b.: formiren [ie]; (fig.) schopten.

formeering-, vr.: Zie formatie, formeerster, vr.: [ie] Formirerin [vr.]; (fig.) Schöpferin [vr.].

formeer-yzer, o.: Fa^oneisen [o.] Formeisen [o.].

formidabel, bv. n.: furchtbar, fürch-terlich.

formule, vr.: Formel [vr.]. formuleeren, w. b.: bündig fassen, in deutlicher Form bringen [onr.l.

formulier, o.:    1) Formular [o.];

2) Formel [vr.]; I -boek, o.: iWmelbuch [o.; ü]; -gebed, o.: Gebetsformel [vr.]. forneer, o.: Zie fourneer, fornuis, o.: Ofen [m.; Oe]. forscli, bv. n.: 1) kraftig; 2) derb;

I -heid, vr.: Kraft [vr.]. fort, o.: (vest.) Fort [o.], forte, bw.: (muz.) forte. I -, o.: (muz.) Forte [o.]; I -piano, vr.: Pianoforte [o.], fortificatie, vr.: Fortifikation [vr.]. fortissimo, bw.: (muz.) fortissimo, fortuin, vr.: (fab.) Fortuna [vr.], Glücksgöttin [vr.]; (fig.) Glück [o.]; zijne - moeten zoeken : (fig. fam.) versuchen müssen sich herauszuhelfen. I -, o.: Yer-mögen [o.l; een groot -; ein grosses Vermogen; een man van -: ein Mann der Geld hat; - maken: sein Glück machen.

fortuin-zoeker, m.: Glücksritter [m.], Glücksjager Lm.], Abenteurer [m.]; I kerij, vr.: Schwindelei [vr.]; -zoekster, Abenteurerin [vr.]. forum, o.: (hist. en fig.) Forum [o.], fossiel, bv. n.: fossil. fossiliën, o. mrv.: Fossilien [o. mrv.]. foulard, vr.: 1) Halstuch [o.; ü]; 2) Taschentuch [o ; ü]. foule (Fr.), vr.: Menge [vr.]. fourage, vr.: Fourage [vr.]. fourageeren, w. o.: fouragiren [iel. fourgon, m.: Fourgon [m.]; (mil.) Bagagewagen [m.].

fourier, m.: (i. a. b.) Fourier [m.]. fourneer, o.: (tech.) Fournier Furnier [o.].

fourneeren, w. b.: (tech.) fourniren [ie], furniren [ie], (fig.) herbeischaffen; een loterijbriefje -: einen Lotteriezettel er-neuern.

fourneer-hout, o.: Zie fourneer;

I -werk, o: [ie] F(o)urnirarbeit [vr.]. fournissement, o.: Zuschuss ]m.; ü.1 fournisseur, m.: Lieferant [m.]. fournituur, vr.: Lieferung [vr.]; (kim.) Zuthaten |vr. mrv.].

fout, vr.: Fehler [m.]; zonder -, bestimmt; zonder fouten: fehlerfrei.

foutief, bv. n.: fehlerhaft; een - opstel: eine fehlerhafte (Uebungs-) Aufgabe zum Yerbessern.

foutje, o.: (fam.) Schnitzerchen [o.], foyer, m.: (tnl.) Foyer [o.], Konversa-tionszimmer [o.].

fraai, bv.

Schönheit [vr.].

fraaiigheid, vr.: Schönheit [vr.1; eene gedwongene -: ein Muss [o.]; I fraaiigheden, vr. mrv.: schone Dinger [o. mrv.]. fractie, vr.: Fraktion [vr.]. fragment, o.: Fragment [o.], Bruch-stück [o.].

frak, m.: Frack [m.; a]; (iron.) schwarze Stahlfeder [vr.] (der schwarze Rock).

framboos, vr.: (pik.) Himbeere [vr.]. framboze-boom, m.: Himbcerstrauch [m. a].

■ ■Milt*

ren [ie], sich verbrüdern; 2) Brüderschaft machen.

fratsen, vr. mrv.: 1) Possen [vr.mrv.]; 2) dummes Zeug [o. enk.]; 3) Grillen [vr. mrv.]; I -maker, m.: Possenreisser [m.].

fraucle, vr.: 1) Uebertretung [vr.]; 2) Betrug [m.]; 3) Schmuggelei [vr.].

fraudeeren, w. o.: sich vergeheri [onr.].

frauduleus, bv. n.: betrügerisch, be-trüglich'; - bankroet: (der) muthwillige [t] Bankerótt.

Frederik, m.: (mansnaam:) Friedrich [mj.

Frederika, vr.: (vrouwennaam:) Frie-derike [vr.].

Freek, in.: (pop.) Friedel [m.], Friedrich [m.].

fregat, o.: Fregatte [vr.]; I -schip, o.: Fregatte [vr.]; -vogel, m.: (vog.) Fregattenvogel [m.; ö], Fregatte [vr.]; -vormig, bv. n.: fregattenförmig.

freqnenteeren, w. b.: frequentiren [ie].

frambozen, vr. mrv.: Himbeercn [vr. mry.1; I -azijn, m.: Himbeeressig [m.]; -gelei, vr.: Himbeergallerte [vr.]; -koekje, o.: Himbeerplatzchen [o.]; -likeur, vr.: Himbeerlikör [m.]; -sap, o.: Himbeer-saft [m.]; -stroop, vr.: Himbeersyrup [m.]; -wijn, m.: Himbeerwein [m.]; -ijs, o.: Himbeereis [o.], Himbeergefrornes. Francaise, vr.: Französin [vr.j. franchement, bw.: offenherzig. Francisca, vr.: (vrouwennaam:) Fran-ziska [vr.].

Franciscaan, m.: (kkl.) Franciskaner [m.].

Franciscaner, bv. n.: (kkl.) francis-r; I -klooster, o.: Franciskanerkloster [o.; öJ; -monnik, m.: Franciskanermönch |m.]; -non, yr.: Franciskanernonne [vr.], Franciskanerin [vr.]; -orde, vr.: Francis-kanerorden [m.].

Franciscus, m.: Franziskus [m.]. francisccrcn, w. b.: franzisiren [ie], tVanzösiren [ie], französisch machen. francinacon, m.: Freimaurer [m.]. francmaconncric, vr.: Freimaurerci [vr.].

franco, bv. n. en bw.: franko, frankirt [ie].

franje, vr.: Franze [vr.J, Franse [vr.]; (meestal mrv.:) Franzen.

Ifrank, m.: (hist.) Franke [m.]; (mtw.) Franke [in.]; (mansnaam:) Frank [m.].

Ifrank, bv. n. en bw.: frank; vrij en -: frank und frei.

franlteeren, w. b.: frankiren [ie] gefrankeerd, bv. n.: frankirt [ie], frankeergeld, o.: Porto [o.], frankecring, vr.: [ie] Frankirung [vr.].

frankeerzegeltje, o.: Briefmarke [vr.].

Frankenland, o.: (een voormalig distriet van Duitschland:) Franken [o.].

Frankfort, o.: (adk.) Frankfurt [o.]; Frankforter, bv. n.: frankfurter.

Frankisch, bv. n.: frankisch; de -e koningen: die frankischen Könige. franko, bv. n. en bw.: Zie franco. Frankrijk, o.: (adk.) Frankreich [o.]; leven als God in -: (pop.) leben wie Gott in Frankreich. Zie Franscli.

Frans, m.: (mansnaam:) Franz [m.]; een vroolijke -: (m.) ein lustiger Bruder, (vr.) eine muntere Schwester. Zie ook Fransje.

Franscli, bv. n.: französisch. I-, z. n. o.: (das) Französische, (die) französische Spra-che; op zijn -: französisch, auf französisch; in het - vertalen: ins Französische über-setzen; hoe heet dat in het -: wie heisst das im Französischen ?, wie heisst das auf französisch; I eene Fransche, vr.: eine Französin; de Franschen, m. mrv.: die Franzosen [m. mrv.] (loop naar de Franschen: fig. fam.: gehe zum Teufel!); een Franschman, m.: ein Franzosc [in.].

Fransje, o.: (vrouwennaam:) Franzel [o.], Franzchen [o.]; een vroolijk-: eine muntere Schwester. franspn, o.: Pergament [o.], frappant, bv. n.: frappant, auffal-lend.

frappeeren, w. b.: frappiren [ie],auf-fallen [onr.] [3].

fraterntseeren, w. o.: 1) fraternisi-

fresco, o.: Fresko [o.]; al - schilderen: al Fresko (in Fresko) malen; I -schilder, m.: Freskomaler [m.]; -schilderen, z. n. o.: Freskomalerei [vr.], Frischma-lerei [vr.j; -schilderij, vr.: Freskogemalde [o.].

fret, o.: (drk.) Frett [o.], Frettchen[o.]; (tim.) Frettbohrer [m.]; I -boor, vr.: Frett-bohrer [in.], Frett [o.]; -jager, m.: Frett-jager [in.].

fretten, w. o.: frettiren [ie], mit dem Frettchen jagen [reg.].

freule, vr.: (das) gnadige Fraulein [o.]; (als aanspraaks-titel:) gnadiges Fraulein; zij is eene -: sie ist ein adliges Fraulein.

fricandeau, o.: (kkk.) Frikando [o.], fricassee, vr.: (kkk.) Frikassee [vr.j. frictie, vr.: Friktion [vr.]. friem, vr.: Schein [m.]; voor de-: zum Scheine.

friemelaar, m.: Tapper [m.], Grab« bier [m.].

friemelaarster, vr.: Tapperin [vr.], Grabblerin [vr.].

friemelen, w. o.: tappen, grabbeln. friemeling, vr.: Tappen [o.], Grabbeln [o.].

Ifries, vr.: (bwk.) Fries [m.]. I -, o.: (soort van duffel:) Fries [m.].

IFries, m.: Frieslander [m.], Friese [m.]; Friesch, bv. n.: frieslandisch, frie-sisch (het Friesch: die friesische Sprache, das Friesische); Friesland, o.: (adk.)Friesland [o.j; friezen (d. i. duffelsch), bv. n.: friesen; de Friezen, m. mrv.: die Frieslander [m. mrv.], die Friesen [m. mrv.]; Friezin, vr.: Frieslanderin [vr.], Friesin [vr.].

frikkadellen. vr. mrv.: (kkk.) aufge-rollte mit Speek gemllte Rindfleischschnitte [m. mrv.].

friko, vr.: (fam.) Mischmasch [m.]. frisck, bv. n. en bw.: frisch; - en gezond: frisch und gesund; niet -: ein wenig unpasslich, (fig. iron.) nicht sehr vergnügt;

I -haard, m.: (tech.) Frischherd [m.], Frisch-ofen [m.; ö].

frischheid, vr.: Frischheit [vr.], Fri-sche [vr.].

frisclijes, bw.: kühl.

en

m.:

sich

zau-

I-

friseeren, w. b.: frisiren [ie], krau-seln.

friseer-tang, yr. (-ijzer, o.): Haarzan-gelchen [o.], [ie] Frisireisen [o.],Krauselei-sen [o.].

friseur, m.: Friseur [m.], Haarkraus-ler [m.].

frisket, o.: (typ.) Rahmchen [o.], frisolet, o. (frisoletlint, o.): Zie z. n. o.

floretlint.

frisscben, w. b.: (metaal:) frischen; (laken:) feinscheren [onr.].

frisscher, m.: (van metaal:) Frischer lm.]; (van laken:) Feinscherer [m.], Tuchscherer [m.1. I bv. n.: (v. tr.) frischer.

frit, o.: (bij glasblazers:) Fritte [yr.]. Frits, m.: (mansnaam:) Fritz [m.]. Fritsje, o.: Fritzchen [o.]; (pop.) Frie-del [m.].

fritten, w. b.: fritten, zusammen-schmelzen [onr.].

fritter, m.: Fritter [m.], Schmelzer [m.1.

Friuli, o.: (adk.) Friaul [o.], frivoliteit, vr.: Frivolitat [vr.]. frizeeren, enz.: Zie friseeren. frommel, m.: Knitter [m.]. frommelen, w. b.: 1) knittern; 2) Zie friemelen.

frommeling, vr.: Knittern [o.], frons, vr. (fronsel, vr.): Runzel [vr.]. fronselen, w. b.: Zie fronsen, fronsen, w. b.: runzeln; zijn (haar) voorhoofd -: die Stirn runzeln; de wenkbrauwen die Augenbrauen runzeln. fronsing, vr.: das Runzeln. front, o.: Fronte [vr.]: voor het - komen: vor die Fronte kommen [onr.], her-vortreten [onr.]; - maken: Fronte machen; - slaan: (fig. fam.) Staat machen (-met: mit); | -pijp, vr.: (van een orgel:) vordere Pfeife [vr.].

frontieren, vr. mrv.: Grenzen [vr. mrv.].

frontispies, o.: 1) Frontispiz[o.],Vor-derseite [vr.]; 2) Titelblatt [o.; a].

fronton, o.: (bwk.) Thürgiebel [m.], Fenstergiebel [m.].

Fructidor, m.: (hist.-tijdr.) Fruktidor [m.], Fruchtmonat [m.].

fruit, vr.: Obst [o.]; I -boom, m.: Obst-baum [m.; a], Fruchtbaum [m.; a].

fruiten, w. b.: (kkk.) braten [reg. onr.].

fruiting, vr.: Braten [o.J. fruit-pan, vr.: (kkk.) Bratpfanne [vr.]; I -schilder, m.: Fruchtmaler [m.]; -stuk, o.: (schl.) Fruchtstück [o.]; -verkoopster (-vrouw), vr.: Obsthandlerin [vr.]; -winkel, Obstladen [m.; a]. fuga, vr.: (muz.) Fuge [vr.]. fuik, vr.: (vv.) Reuse [vr.]; in de -loo-pen: (fig.) in das Garn gehen [onr.], in die Falie genen Lonr.]; iemand in de - laten loopen: (fig.) Einen in die Falie gehen lassen [onr.]; in de - zitten: (fig.) in der Falie sitzen [onr.].

fulmineeren, w. o.: (fig. fam.) wet-tern, fulminiren [ie].

^fulp, o.: Sammet [m.], Sammt [m.]. Zie fulpen, bv. n.: sammeten, sammten.

fnmigatie, vr.: (gnk.) Raucherung [vr.].

funambulc, m. en vr.: Seiltanzer [m.], Seiltanzerin [vr.].

functie, vr.: (i. a. b.) Funktion [vr.]; in - treden: sein Amt antreten [onr.]; in

-    zijn: amtiren [ie]; in - blijven: im Amto bleiben [onr.].

fundament, o.: Fundament [o.], fundamenteel, bv. n.: fundamen-tal....

fundatie, vr.: Fundation [vr.]. fundeeren, w. b.: fundiren [ie], grimden.

fundeering, vr.': [ie] Fundirung [vr.]; de -en, vr. mrv.: die Fundamente [o. mrv.].

fungeeren, w. o.: fungiren [ie], iunk-tioniren [ie].

furie, vr.: 1) (fab. en fig.) Furie [vr.]; 2) Wuth [t]; (fig.) Heftigkeit [vr.].

furieus, bv. n.: wüthend [t]; I -heid, vr.: [t] Wuth [vr.]. furioso, bw.: (muz.) furioso. furore, o.: Furore [o.]; - maken: Furore machen. fusie, vr.: Fusion [vr.]. fust, o.I: Fass [o.]; wijn op -: Wein im Fass; van het - aftappen: auf Flaschen ziehen [onr.].

fustage, vr.: Gefass [o.J. fustein, o.: (wev.) Fustian [m.]. fut, vr.: (fam.) Kraft [vr.]; de - is er uit: die Kraft ist dahin. I -, tsw.:Lapperei [vr.].

futen, m. mrv.: (vog.) Atlasstaucher [m. mrv.]. Zie fuut. futselaar, m.: Trandler [m.]. futselaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. futselarü, vr.: 1) Trandelei [vr.]; 2) Zauderei [vr.].

futselboek, o.: Lappalienbuch [o.; ö) (het -boek zoeken: spr.: zaudern).

futselen, w. o.: 1) trandeln, mit Lappereien abgeben [onr.]; 2) dern.

fntseling, vr.: Zie futselary. futselwerk, o.: Trandelei [vr.]. fuiigje, o.: Zie kweeltje. fuiim, m.: Eitelkeit [vr.], Wind [in.], fuut, m.: (vog.) Atlasstaucher [m.].

IFy, vr.: (pop., vrouwennaam:) Sophie [vr.].

Ify, tsw.: pfui: het is - of hei met hem: (spr.) er übertreibt Alles, er fallt von einem Aeussersten ins andere, lijmel, enz.: Zie femel, enz. fijn, bv. n.: fein; (fig.) frömmelnd; zoo

-    als gemalen poppenstr...: (pop.) im höchsten Grade frömmelnd; I -baard, m.: Frömmler [m.].

fijne, o.: (das) Feine. I -, m. en vr.: Frömmler [m.1, Betschwester [vr.]. fijnheid, vr.: Feinheit [vr.]. fijniglieid, vr.: (iron.) Frömmelei [vr.].

fijnproever, m.: Feinschmecker [m.]; schilder m.: Maler [m.]; - stampen (- stoo-ten), w. b.: fein stossen [onr.]. fijnte, vr.: Feinheit [vr.]. fijntjes, bw.: fein.

fijt, vr.: (hik.) Fingerwurm [m.], Nagel-geschwtir [o.].

gaarte, vr.: Garheit [vr.]. gaas, o.: Gaze [vr.]; I -achtig, bv. n.: gazenartig, gazen ahnlich; -doek, o.: Ga-zentueh [o.]; het -weven: das Gazeweben; -wever, m.: Gazeweber [m.], Gazemacher [m.], Zie gazen.

gaatliout, o.: (tim.) Streichmodel [m.[. gaatje, o.: Löchelchen [o.], Löcher-chen [o.]; in (uit) alle hoekjes en -s: in (aus) allen Ecken und Winkeln; praatjes vullen geen -s: (spr.) leere Worte füllen den Sack nicht.

gaats, bw.: Zie binnen en buiten, gaatstempel, m.: Durchschlag [in.; a.]. gabaar, vr.: (kpv.) Gabare [vr.], Lichter [m.]; (ook:) Lastschiff [o.].

gabelle, vr.: 1) Weghaspel [m.], Dreh-baum [m.; a], Drehkreuz [o.]; (op straatwegen:) Schlagbaum [m.; a]; 2) (hist.) Salzsteuer [vr.].

gade, m. en vr.: Gatte [m.1, Ehegatte [m.], Gattin [vr.], Ehegattin [vr.]; - en kroost: Frau und Kinder.

vr.:

van -:

ix.

ga, m. en vr.: Zie gade. gaaf, bv. n.: unverletzt, unversehrt; <fig.) gesund; I -heid, vr.: (der) unver-letzte Zustand; (flg.) (der) gesunde Zustand.

'gaaf, bw.: ohne Anstand, ohne Bedenken.

igaaf, vr.: Gabe [vr.]. gaai, vr.: (vog.) Weibchen Lo.]; (ook:) Mannchen [o.]; I -schieten, z. n. o.: Yogel-schiessen [o.].

gaaien, w. o. en b.: paaren. gaaiitig. vr.: Paarung [vr.]. gaaike (gaaiken), o.: Zie gaai. gaaischieten. Zie in gaai. gaailje, o.: Zie gaai. gaal, vr.: (in weefsels:) dünne Stelle [vr.].

igaan, w. o.: gehen [onr.]; - dienen: dienen gehen, unter die Leute gehen; -slapen: schlafen gehen; aan tafel -: zu Tische gehen; - eten: essen gehen; over de tong -: (fig.) über die Zunge springen [onr.]; over zijne (hare) beurs -: (fig.) in die Büchse blasen [onr.]; over de kas -: <fig.) die Kasse halten [onr.]; over iets -: <fig.) etwas besorgen; over iemand-: (gnk. en hik.) Einen behandeln.

Igaan, z. n. o.: (das) Gehen; het aanhoudende komen en -: das bestandige Gehen und Kommen. Zie gaans.

gaande, bv. n.: gehend; de - en komende man: (fam.) die Gehenden und Kommenden; het - werk van een horloge: das Gangwerk einer Uhr; nog op - beenen zijn : noch auf den Beinen sein, noch nicht bettlagerig sein. I -, bw.: 1) im Gange, 2) (gaandeweg:) jeden Augenblick, (ook:) allmahlig; iemand - maken: Einen rege machen; iemands nieuwsgierigheid, toorn, hebzucht, droefheid, enz. - maken: Eines Keugierde, Zorn, Habsucht, Traurigkeit u. s. w., erregen; iets - houden: etwas im Gang’ erhalten [onr.]; iemand - houden: Einen beschaftigen; wat is er -: was giebt’s?; er is iets -: es ist etwas im Gange, es ist etwas im Werke. gaanderij, vr.: Gallerie [vr.]. gaans, 2e nmv.: (fig.) Weges; een uur -: eine Stunde Weges.

gaapster, vr.: Gafferin [vr.]; (fig.) Gahnerin [vr.].

gaar, bv. n: gar; (fig. fam.) pfiffig, schlau; niet -: (kkk.) nicht gar, (hg. tam.) verrückt; I -heid, vr.: Garheit [vr.], (fig. fam.) Pfiffigkeit [vr.], Schlauheit [vr.]. gaard, m. (gaarde, vr.): Garten [m.;a]. gaardenier, m.: Gartner [m.]. gaarder, m.: 1) Sammler [m.]; 2) Ein-nehmer [m.[.

gaar-kenken, vr.: Garküche [vr.], Speisehaus [o.; a]; I -kok, m.: Garkoch [m.; ö]; -maker, m.: (tech.) Garmacher [m.].

gaarne, bw.: gern; ik zou - weten <zien, hooren, enz.): ich inöchte gern wissen (sehen, horen u. s. w.).

gadeloos, bv.n.: 1) ohne Gattin; 2) ohne Gatte; 3) (fig.) ohne Gleichen, ohne seines (vr.: ohne ihres) Gleichen; I -heid, vr.: (fig.) Unvergleichlichkeit [vr.].

gader (met „te”), bw.: te-: zusammen; al te -: 1) alle zusammen, 2) insgesammt, sammt und sonders.

gaderen, w. b.: 1) sammeln; 2) ein-sammeln.

^gadergeld, o.: (das) eingesammelte

gadering, vr.: 1) Sammeln [o.]; 2) Ein-sammlung [vr.].

gadermeester, m.: Steuereinnehmer [m.].

gadeslaan, w. b.: beobachten. gading, vr.: 1) (fam.) Gusto [m.], Ge-schmack Lm.]; ieder vindt hier zijne -: ein Jeder findet hier was er wünscht; ik zie niets van mijne -: ich sehe nichts das mir ansteht; alles is van zijne -: (iron.) Alles ist ihm willkommen; 2) Kauflust [vr.]; ieder die - heeft, kome ten dage en ure voorschreven: diejenigen welche Lustzum Kaufen haben werden eingeladen sich am obencrwahnten Tage und Stunde... ein-zufinden.

t^aëlisch, bv. n.; gaelisch, galisch. I -, z. n. o.: (tik.) Gaelische [o.].

gaffel, vr.: Gabel [vr.]; (zeew.) Gaffel [vr.]; I -anker, o.: Gabelanker [in.]; -val, vr.: (zeew.) Gaffelfall [m.; a]; -vormig, bv.

n.: gabelförmig; -zeil, o.: (zeew.) Gaffel-segel [o.].

gagaat, vr.: (min.) Gagat [m.J; I -kool, Gagatkohle Lvr.1, Gagat [m.]. gage, vr.: Besoldung [vr.], Gage [vr.]. gagel, m.: (pik.) Gagel [vr.]. gagelen (gaggelen), w. o.: gackern. gal, vr.: (ontl. en fig.) GalleLvr.]; (vea.) Flüssgalle [vr.]; (in de ziel van een kanon:) Galle [vr.] (Zie gallen); zoo bitter als -: bitter wie Galle ; overloop

ver-

VI'.:

galgje, o.: (der) Hosentragerchen [o.J.

[o.J.

[ie].

(gnk.) Ausguss [m.] der Galle; zijne - opvreten: (lig. pop.) sich heimlich zu Tode argern; zijne - uitbraken: (fig.) seiner Galle Luft machen, Gift und Galle speien [onr.]; zijne pen in - doopen: (fig.) die Feder in Galle tauchen; een duifje zonder (fig.) ein Taubchen ohne Galle.

galaclitig, bv. n.: gallenartig; I -heid, vr.: (das) Gallenartige.

gala, o.: Galla[m.]; | -avond,m.: Galla-abend [m.]; -dag, m.: Gallatag [m.].

gal-ader, vr.: (ontl.) Gallenader [vr.];

I -afdrijvend, bv. n.: Galle abführend; -afscheiding, vr.: Gallensekretion [vr.].

gala-kleeding, vr.: Gallaanzug [m.], Galla [vr.].

galant, bv. n.: galant. I -, m.: Galan [m.], Liebhaber [m.].

galanterie, vr.: 1) Galanterie [vr.], Artigkeit [vr.]; 2) Liebeshandel [m.; a], Liebschaft [vr.]; | galanterieën, vr. mrv.: Zie -waren; -handel, m.: Galanteriehan-del [m.J; -handelaar, m.: Galanteriehandler [m.]; -kraam, vr.: Galanteriewaaren [vr. mrv.]; -winkel, m.: Galanterieladen [m.;a]. gal-appel, m.: Zie -noot.

Clalatië, o.: (adk.) Galatien [o.]; de Galaten, m. mrv.: die Galater [m. mrv.].

gala-voorstelling, vr.: Gallavorstel-lung [vr.].

gal-bitter, bv. n.: gallenbitter; I -blaas, vr.: (ontl.) Gallenblase [vr.]; -buis, vr.: (ontl.) Gallengang [m.; a]. galeas, vr.: (zeew.) Galeasse [vr.]. galei, vr.: 1) (mar.) Galeere [vr.]; de -en, vr. mrv.: die Galeeren [vr. mrv.]; 2) (typ., zetplankje:) Schiff [o.]; I -bank, vr.: Ruderbank [vr.; a] einer (der) Galeere; -boef, m.: (der) zur Galeere Yerurtheilte [t]; -roeier, m.: Galeerenruderer [m.]; -slaaf,

m.: Galeerensklave [m.]; -straf, m.: Ga-leerenstrafe [vr.] (iemand tot -straf oordeelen: Einen auf die Galeere schicken); -zeil, o.: Galeerensegel [o.].

üalenus, m.: (hist.) Galen [m.J. galerjj, vr.: Gallerie [vr.]. galg, vr.: (rcht. en typ.) Galgen [m.]; (om een pantalon op te houden:) Hosen-trager [m.]; rijp voor - en rad: reif für Galgen und Rad; er uitzien als van de -gedropen: (fam.) aussehen [onr.] wie vom Galgen gefallen; het is boter aan de - gesmeerd: (spr.) da ist Hopfen und Malz verloren; loop naar de -: (pop.) gehezum Henker!.

galgant, m.: (pik.) Galgant [m.], Gal-gantwurzel [vr.].

galge, in Sam. I -brok, m.: Galgenbra-ten [m.], Galgenvogel [in.; ö], Galgen-schwengel [m.]; -maal, o.: Henkermahl [o.l; -strop m.: Galgenstrick Lm.], (fig.) Zie -brok; -stuk, o.: Bubenstück [o.]; -tronie, Galgengesicht [o.l; -veld, o.: Galgen-feld [o.l.

Igalgen, w. o.: nach dem Galgen rie-chen [onr.]; het galgt beter dan het bur-gemeestert: (spr.) das führt eher zur Schand als zur Ehre, (ook:) es ist mehr Schaden als Yortheil [t] davon zu erwarten.

Igalgen. vr. mrv.: Galgen [m. mrv.]: (broeksbanden:) Hosentrager [m. mrv.]; I -aas, o.: Ziö galgebrok. galgliout, o.: Galgenholz [o.].

kleine Galgen; (fig.)

galgvormig, bv. n.: galgenförmig. Glalicië, o.: (adk.) Galiziën [o.], galig, bv. n.: (wev.) voll dünner Stellen ; I -heid, vr.: Menge [vr.] von dünnen Stellen.

Oalilea, o.: (hist.-adk.) Galilaa [o.]; Galileër, m.: Galilaer [m.J; Galileesch, bv.

n.: galilaisch; Galileesche, vr.: Galilaerin [vr.].

galiniathias, o.: 1) Galimathias [o.], Unsinn [m.]; 2) Wirrwarr [m.]. galipot, o.: Galipot [o], Fichtenharz:

galjard, vr.: (typ.) Borgis [vr.]; I -letter, vr.: Borgisschrift [vr.].

galjoen, o.: (van een schip:) Gallion [o.J. I -, vr.: (Spaansch oorlogschip:) Gal-lione [vr.]; (op schepen:) Gallione [vr.],. Matrosenabtritt [m.]. galjoot, vr.: (zeew.) Galliote [vr.]. gal-kanaal, o.: Zie -buis; I -koorts, vr.: (gnk.) Gallenfieber [o.]; -leiders, m. mrv.: Gallengange [m. mrv.].

Igallen, w. b.: (tech.) gallen; (visch, van de gal ontdoen:) ausgallen, [3] die Galle ausnehmen [onr.].

Igallen, vr. mrv.: (in geschut:) Gallen [vr. mrv.]; I -zoeker, m.: Stückprober Lm.]. Gnllicaanscli, bv. n.: gallikanisch, gallicismus, o.: (tik.) Gallicism [m.]. Oallië, o.: (hist.) Gallien [o.]; Galliër, m.: Gallier [m.]; Gallisch, bv. n.: gallisch.

gallig, bv. n.: gallig; I -heid, vr.: Gal-ligkeit [vr.].

gallimatias, o.: Zie galimathias. Gallisch, bv. n.: Zie Gallië. galloniaan, m.: Gallomane Lm.], Fran-zösler [m.].

gallomanie, vr.: Gallomanie [vr.], Frankomanie [vr.], Französelei [vr.], Fran-zosensucht [vr.].

gallon, o.: Gallone [vr.], Gallon [o.], galluszuur, o.: (schk.) Gallussaure [vr.].

galm, m.: Schall [m.]; I -gat, o.: Schal-loch [o; ö].

galmei, vr.: (min.) Galmei [m.]; I-bloemen, vr. mrv.: Galmeiblumen [vr. mrv.!; -steen, m.: Galmeistein [m.].

galmen, w. o.: (van geluid:) schallen, wiederhallen; (van menschen:) laut schreien [onr.]. I -, w. b.: ausschreien [onr.].

galming, vr.: 1) Schallen [o.], Wiederhallen [o.]; 2) Ausschreien [o.].

gal-noot, vr.: (pik.) Gallapfel [m.; al (-notenzuur, o.: schk.: Gallapfelsaure |vr.]).

galon, o.: Galone [vr.], Tresse [vr.J; I -wever, m.: Tressenweber [m.].

galonneeren, w. b.: galoniren [ie], mit Tressen besetzen; gegalonneerd, v. dw.: galonirt [ie].

galop, m.: Galopp [m.]; in -: im Ga-lopp; een paard in - brengen: ein Pferd in Galop setzen.

galoppade, vr.: Galoppade [vr.]. galoppeeren, w. o.: galoppiren [ie], galosehe, vr.: Galosche [vr.]. gal-steen, m.: (gnk.) Gallenstein [m.], Gallenblasenstein [m.].

galsterig, bv. n.: galstrig; I -heid, vr.: Galstrigkeit [vr.]. gal-uitstorting, vr.: Zie -vloed, galvanisch, bv. n.: galvanisch, galvaniseeren, w. b.: galvanisiren

-scoo

gar

sein.

-e graf: das

nen;

[o.].

(fig.)

a in

ren.

Igaren, o.: Garn [o.]; (fig.) Ketz [o.]; een kluwen -: ein Knauel [m. en o.] Garn; eene streng -: ein Strahn [m.] Garn; voor het - zijn: (fig.) vor dem Netze sein, in Gefahr sein gefangen zu werden.

Igaren, bv. n. (garenen, bv. n.): gar-nen; eene - kous: ein Leinstrumpf [m.; ü].

garenklos, m.: Garnspule [vr.]: I in overige Sam.: Garn ....

garf, vr.: Garbe [vr.]. Zie vr. mrv. garven.

garfster, vr.: Garbenbinderin [vr.]. garmond, vr.: (typ.) Garmond [vr.], Korpus [m.]; I -letter, vr.: Garmondschrift [vr.].

galvanismus, o.: Galvanism fm.], Galvanismus [in.].

gal van o, in Sam. I -meter, m.: Galvanometer [m.]; -plastiek, vr.: Galvano-plastik [vr.] (als bv. n.: galvanoplastisch); p, m.: Galvanoskop [m.1.

_ 1-vloed, m.: Ausguss [m.; ü] der Galle; I-wesp, vr.: (ins.) Gallwespe [vr.]; -ziek, bv. n.: gallsüchtig; -ziekte, vr.:Gal-lenkrankheit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: gallsüchtig; -zuur, o. :(schk.) Gallensaure [vr.]. gamander, in.: (pik.) Gamander [in.], gamma, vr.: (muz.) Gamma [vr.; mrv.: Oammen].

gander, m.: (vog.) Ganserich [m.].

ganf,    m.: Zie gannef.

gang,    m.: Gang [m.; a]; zijnen (haren) - gaan: seinen (ihren) Gang gehen [onr.]; iem. zijnen - laten gaan: Einen machen lassen [onr.]; iets zijnen - laten gaan: et-was gehen lassen [onr.]; aan den - gaan: •anfangen [onr.]; aan den - zijn: 1) ange-fangen haben, 2) in vollem Gange sein; nan den - blijven: 1) fortfahren [onr.], 2) beschaftigt bleiben [onr.]; aan den -maken: in Gang setzen; aan den - komen: einen Anfang machen; iemands -en nagaan: Einem auf Schritt und Tritt nach-gehen [onr.], Jemands Thun und Lassen beobachten; een - water halen: (tig.) eine Tracht (d. h. zwei Eimer) Wasser holen. I -, vr.: Gang [m.; a], Korridor [m.]; in de -: im Korridor, (hg.) an der Thüre.

gangbaar, bv. n.: gangbar; I -heid, vr.: Gangbarkeit [vr.]. gangboord, o.: (zeew.) Gangbord [m.]. gang,)o (gangetje), o.: Gangelchen [o.], Ganglem [o.].

gangreen, o.: (hik.) Gangrane [vr.]. gang-spii, vr.: (zeew.) Gangspill [o.l. gannef, m.: Schurke [m.]; (schertsend:) Spitzbube [m.].

ganneven, m. mrv.: 1) Schurken [m.; mrv.]; 2) Spitzbuben [m. mrv.]; I -streek, m.: Zie ganneverjj, ganneverfl, vr.: 1) Schurkenstreich lm.], Schurkerei [vr.];2) Spitzbubenstreich [m.], Spitzbüberei [vr.].

gans, vr.: (vog. en tig.) Gans [vr.; a]; mannetjes -: Ganserich lm.]; sprookjes van Moeder de -: Ammenmarchen [o. mrv.]. Zie gansje.

ganse li. bv. n.: ganz. ! -, bw.: ganz, ganzlich; - en al: ganz und gar; - niet: nicht.

gansciieljjk, bw.: Zie bw. ganseli. gansje, o.: (vog.) Ganschen [o.], Gans-lein; dat valt op een -: (spr.) das ist ein unerwarteter Glücksfall, das ist ein Treffer.

ganteeren, w. b.: mit einer Hand-nuh (oder: mit Handschuhen) beklei-den.

Ganymeed, m.: (fab.) Ganymede [m.]; <fig.) Liebling [m.1.

ganze-bek, m.: Ganseschnabel [m.; n]; I -bout, m.: (kkk.) Gansebraten [m.1; -kieken (-kuiken), o.: Ganseküchlein [o.]; -lever, vr.: Ganseleber [vr.] (-leverpastei, vr.: Ganseleberpastete [vr.].

ganzen, vr. mrv.: (vog.) Ganse [vr. mrv.]; maak dat aan de - wijs: (spr.) das macht Andern weis; boer, pas op je -: <spr.) nehmen Sie sich in Acht; I -bloempje,

o.: Ganseblümchen [o.], Massliebchen [o.];

-bord, o.: (spl.) Gansespielbrett [o.] (op het -bord spelen: das Gansespielspielen); -drijfster, vr.: Gansehirtin [vr.]; -drijver, m.: Gansehirt [m.1; -hoeder, m.: Ganse-hüter [m.]; -hoedster, vr.: Gansehüterin [vr.]; -hok, o.: Gansestall [m.; a]; -lepel, m.: (hik.) Ganselöffel [m.]; -muur, vr.: (pik.) Feld-Ehrenpreis [m.]; -roer, o.: (jag.) Ganseflinte [vr.].

ganze-peper, vr.: (kkk.) Ganseklein [o.J, Ganseschwarz [o.], Ganscpfeffer [m.1 ;

I -poot, m.: Gansefuss [m.; ü]. ganzerik, vr.: (pik.) Ganserich [m.1. ganze-scbacbt, vr.: Gansekiel [m.];

I -tong, vr.: Gansezunge [vr.], (pik.) Ta-schelkraut [o.]; -vel, o.: Gansehaut [vr.; aj; -vlerk, vr. (-vleugel, m.): Ganseflügel [vr.].

gapen, w. o.: den Mund aufmachen; (geeuwen:) gahnen; (met open mond kijken:) gaffen; (fig., vaneen gespleten zijn, niet goed sluiten:) klaffen; tegen een oven -: (spr.) schimpten wo man nicht schaden kann, (ook:) Wasser in’s Meer tragen [onr.]; - als een oven: (spr.) handgreinich unwahr

gapend, bv. n.: (fig.) gahnend, klaf-fend, weit geöffnet; een -e afgrond: ein gahnender Abgrund [ü]; eene -e klove: eine galmende Kluft [ü]; eene -e wond: eine Maffende Wunde; het galmende Grab [al.

gaper, m.: Gaffer [m.]; (geeuwer:) Gahner [m.]; (fig. fam.) Grossmaul [o.; aj. gaperig, bv. n.: gahnend; - zijn: gah-I -heid, vr.: Gahnen [o.], gaping, vr.: (fig.) Lücke [vr.]. gappen, w. b.: (tam.) stibitzen, stehlen [onr.].

gapper, m.: (fam.) Stibitzer [m.]. gapping, vr.: Stibitzen [o.], Stehlen

gaps, vr.: Handvoll [vr.]; I -vol, vr.: Zie gaps.

gapster, vr.: Stibitzerin [vr.]. garandeeren, w. b.: garantiren [ie], garantie, vr.: Garantie [vr.]. gard, vr.: [t] Ruthe [vr.]. garde, vr.: (mil.) Garde [vr.]; (fig.) Gardist [m.]; I -champêtre, m.: Feldwach-ter [m.]; -robe, vr.: Garderobe [vr.], Kabinett [o.], (das) geheime Kabinett. gardiaan, m.: (kkl.) Gardian [m.]. gareel, o.: Kummet [o.], Kummt [o.J; (fig.) Joch [o.; o en ö]; in één - loopen:

gleichen Joch ziehen [onr.]; I -boom, m.: Deichsel [vr.]; -maker, m.: Sattler [m.].

Igaren, w. b.: sammeln; (fig.) aufspa-

) gasartig; 2) g ) Gasartigkeit

ashal-

[vr.],

w. o.: (tnl.) Gastrollen

o.: gastiren [ie]

het

gastronoom, m. en vr.: Leckermaul [o/; &].

gast-vrouw, vr.: Frau [vr.] vom Hause; l-vrij, bv. n.: gastfrei, gastfreund-lich; -vrijheid, vr.: Gastfreiheit fvr.LGast-freundlichkeit [vr.].

garnaal, vr.: Garnelc [vr.]; een geheugen als eene (spr.) ein [s] Katzen-gedachtniss [o.], ein schlechtes Gedacht-niss [s].

garnaat, vr.: (pop.) Garnelen [vr. mrv.],

garnalen, vr. mrv.: Garnelen [vr. mrv.]; - pellen: Garnelen schalen; I -broodje

o.: Garnelenbrödchen [o.]; -geheugen, o.: (das) schwache Gedachtniss [sl; -verstand, o.: Schwachköpfigkeit [vr.]; I in overige Sam.: Garnelen.... garneeren, w. b.: garniren [ie], garneersel, o.: Garnitur [vr.]. garnisaire, m.: Exekutionssoldat [m.j, Presser [m.].

garnituur, vr.: Garnitur [vr.]. garnizoen, o.: Garnison [vr.], Besat-zung [vr.]; in - liggen: iu Garnison liegen [onr.]; groote parade en klein -: (spr.) Sammet am Kragen, Kleie im Magen.

garnizoens-lterk, vr.: Garnisons-kirche [vr.]; I -plaats, vr.: Garnisonsstadt [vr.; a]; -verandering, vr.: Garnisonswech-sel [m.].

garst₂ vr.: Zie gerst, garstig, bv. n.: ranzig; I -heid, vr.: Ranzigkeit [vr.]. garve, vr.: Zie garf.

Igarven, w. b.: garben. igarven, vr. mrv.: Garben; aan - binden: in Garben binden [onr.]; I -binder, m.: Garbenbinder [m.]; -bindster, vr.: Gar-benbinderin [vr.]. garver, m.: Garbenbinder [m.]. garving, vr.: Garben [o.], gas, o.: (schk.) Gas [o.]; draagbaar -: (das) tragbare Gas; I -achtig bv. n.: gas-artig; -bek, m. (-brander, m.): Schnauze vr.] an einer Gaslampe.

Oasconje, o.: (adk.) Gaskonien [o.], gas-iitter, m.: Arbeiter [m.] der .Gas-fabrik; I -houdend, bv. n.: gashaltig;-houder, m.: Gasbehalter [m.];-illuminatie, vr.: Gasbeleuchtung [vr.]; -kraan, vr.: Hahn £m.] am Gasbehalter; -kroon, vr.: Gas-leuchter [m.]; -lamp, vr.: Gaslampe [vr.]; -lantaarn, vr.: Gaslampe [vr.], Gaslaterne [vr.]; -licnt, o.; Gaslicht [o.]; -maatschappij, vr.: Gasbeleuchtungsgesellschaft [vr.]; -meter, m.: Gasmesser [m.], Gasometer [mj; -pijp, vr.: Gasröhre [vr.]; -pit, vr.: Gas-flamme [vr.].

gassig, bv. n.: 1 tig; I -heid,    ^

2) Gashaltigkeit [vr.].

gas-soort, vr.: Gasart [vr.]; I -stoker, m.: Heizer [m.] in der (einer) Gasfa-brik.

gast, m.: Gast [m.; a]; iemand te -vragen: Einen zu Tische laden [onr.]; bij iemand te - zijn: bei Einem zu Gaste sein; te - gaan aan iets: 1) sich etwas schmecken lassen [onr.], 2) sich an etwas ergötzen; slecht te - komen: (fig.) übel ankommen [onr.]; ongenoode -en zet men achter de deur: (spr.) ungebetene Gaste stellt man hinter die Thüre; zooals de waard is vertrouwt hij zijne -en: (spr.) man beurtheilt [t] Andere gewöhnlich nach sich selbst.

gasteeren, geben [onr.].

gastereerder, m.: Schmausbruder {m.; ü], Schmauser [m.].

gastereeren, w.

scnmausen. gastereerster, vr.: Schmauserin[vr.]., gasterjj, vr.: Sehmauserei [vr.]. gastheer, m.: Gastherr [m.J, [t]Wirth Lm.].

gasthuis, o.: Krankenhaus [o.; a), Hospital [o.; a], Spital [o.; a]; in dat -heb ik óók gelegen: (flg.) ich weiss davon mitzureden; dat is de rechte weg naar : (spr.) das ist gerade der Weg sich an den Bettelstab zu bringen, (ook:) das ist gerade der Weg die Sache zu verschlim-mern; I -dokter m.: Spitalarzt [m.: a]; -kerk, vr.: Hospitalkirche [vr.], Spital-kirche[vr.]; -koorts, vr.: Spitalfieber [o.]; -lieden, m. mrv.: Spitalleute [m. mrv.); -moeder, vr.: Spitalmeisterin [vr.], Spital-mutter [vr.; ü); -vader, m.: Spitalmeister [m.]; -verpleegde, m. en vr.: (der, die) Hospitalverpflegte; -zieke, m. en vr.: (der, die) Hospitalkranke. gastje, o.: Gastchen [o.], gas-verlichting, vr.: Beleuchtung [vr.] mit. Gas, Gasbeleuchtung Lvr.]; l-vor-mig, bv. n.: gasförmig; -vorming, vr.: Verwandlung [vr.J in Gas.

gast-maal, o.: Gastmahl Lo.; a]; I -recht, o.: Gastrecht [o.].

gastreeren, w. o.: Zie gastereeren.

gastrisch, bv. n.: (gnk.) gastrisch; -e koortsen: gastrische Fieber [o. mrv.]. gast-rol, vr.: (tnl.) Gastrolle [vr.]. gastronomie, vr.: Gastronomie [vr.]. gastronomisch, bv. n.: gastronomisch.

gat, o.: Loch [o.: ö]; (zeew.) Gatt, Gat [o.]; (fig. ellendig plaatsje, stad of dorp:) Hundeloch [o.; ö); (fig. gevangenis:) Loch [o.; ö]; (pop. achterste:) Hintere [m.], After [m.], (gem.) Arschloch [o.; ö]; geen zit in zijn (haar) - hebben: (fam.) kein Sitzfleisch haben, Quecksilber im Arsch liaben; wie zijn - brandt moet op de blaren zitten: (spr.) wer es versieht muss es entgelten; die zaak ligt op haar -: (fig.) das Geschaft (of ook: die Sache) ist verunglückt; het eene - met het andere stoppen: (spr.) ein Loch aufmachen um ein anderes zu-zumachen; een - in den dag slapen: in den Tag hineinschlafen [onr.], bis an den hellen lichten Tag schlafen [onr.]; een -in de lucht slaan: (fam.) erstaunt sein; ik zie er geen - op: (spr.) ich sehe keine Möglichkeit dazu; door eene plank kijken waarin geen - is: (spr.) einen scharfen Bliek haben, die dunkelsten Sachen durchschauen; hebt gij een spijker, hij heeft een -: (spr.) er lasst sich nie inVer-legenheit setzen; voor één - niet te vangen zijn: (si>r.) nicht leichtin’sGarngehen |onr.]; het is uit mijn - en in mijn - tus-schen hen: (j>oi>.) sie sind Ein Kuch und Ein Mus; hij is een Jan -: er ist eine Memme.

Igaten, w. b.: (tech.) lochen, Löcher (of enk.: ein Loch) machen in.

Igaten, o. mrv.: Löcher [o. mrv.]; iets

GATIG.

160

GEBEKT.

etwas

alle

of iemand in de - hebben: (pop.) c oder Einen durchschauen; in (uit) hoeken en -: [Zie -gaatjes; I -plateel (lam.: -petiel), o.: Zie vergiettest.

ga tig, bv. n.: löcherig; I -heid, vr.: Löcherigkeit [vr.].

gatje, o.: (fam. en gem.) Hintere [m.]; (iron.) Beischlaferin [vr.].

gat-likken, w. o.: (pop.) fuchsschwan-zen, Speichel lecken; I -likker, m.: (pop.) Euchsschwanzer [m.], Speichellecker [m.]; -likkerij, vr.: (pop.) Euchsschwanzerei [vr.], Speichelleckerei [vr.]; -likster, vr.: Fuchs-schwanzerin [vr.], Speichelleckerin [vr.].

gauw, bv. n. en bw.: schnell, geschwmd; (fig.) behende; I -dief, m. : Gaudieb [m.J, Spitzbube [m.j, Gauner [m.]; -dieventaal, vr.: Gaunersprache [vr.]; -dieverij, Gaunerei [vr.], Schurkerei [vr.J.

gauwerd, m. en vr.: (fig. fam.) l)Hans Schnell [m.], Mutter Schnell [vr.]; 2) der gewandte Spitzbube [m.], (die) gewandte Spitzbübin [vr.].    .    .

gauwheid, vr.: Zie gauwigheid, gauwigheid, vr.: Schnelligkeit [vr.], Geschwindigkeit [vr.]; (fig.) Fingerfertig-keit [vr.], Behendigkeit [vr.]; in de -: in der Eile, im Nu; het is maar eene -: es ist nur eine Behendigkeit.

gave, vr.: (en verbogen bv. n.). Zie gaaf.

gaven, vr. mrv.: Gaben [vr. mrv.]; alle goede - Gods: alle guten Gaben Gottes. gavot, vr.: (muz. en dans:) Gavotte

* gazel (gazelle), vr.: (drk.) Gazelle

gazen, bv. n.: von Gaze; de - sluier: der Gazeschleier, der Schleier von Gaze. gazet, vr.: Zeitung [vr.]. gazometer, m.: Gasometer [m.], Gas-messer [m.].

Ige, vnw.: Sie; - hebt: Sie haben; zoo-als - wilt: wie Sie wollen.

Ige .... (een voorpartikel) (*). geaard, bv. n.: (van aard:) geartet; (geaderd:) geadert; (pik., aren hebbende:)

‘ Aehren versehen, (in Sam.)... ahrig I -heid, vr.: 1) Art [vr.], Charakter [m.], Natur [vr.], Naturell [o.], 2) geaderte Be-schaffenheit [vr.], 3) (pik.) Aehrentragen [o.], (in Sam.) ... ahrigkeit [vr.]. geabonneerd, bv. n.: abonnirt [ie], geabonneerde, m. en vr.: (der, die) Abonnirte [ie]; de -en: m. mrv.: die Abon-nenten [m. mrv.].

geaccepteerd, bv. n.: acceptirt [ie], geaccrediteerd, bv. n.: akkreditirt [ie].

geacheveerd, bv. n.: 1) vollendet; 2) ausgebildet.

geaderd, bv. n.: geadert; I -heid, geaderte Beschaffenheit [vr.].' geadopteerd, bv. n.: adoptirt [ie], geadresseerd, bv. n.: adressirt [ie], geadresseerde, m. en vr.: (der. die) Adressirte [ie].

vr.:

mit

geaffecteerd, bv. n.: affektirt [ie],ge-ziert.

geagreëerd, bv.

tender Gehülfe beigegeben.

geagreëerde, m.: Stellvertreter [m.] des Steuereinnehmers.

gealim ent eerde, m. en vr. :(der, die) Alimentirte [ie].

gealliëerd, bv. n.: alliirt [iie] verbün-det; de -e mogendheden: die alliirten [iie] Machte [vr. mrv.], die verbündeten Machte [vr. mrv.], die [iie] Alliirten [m. mrv.], die Yerbündetcn [m. mrv.]. gealtereerd, bv. n.: alterirt [ie], gearmd, bw.: Arm in Arm. geassureerd, bv. n.: assekurirt [ie], versichert.

geassureerde, m. en vr.: (der, die) Y ersicherte.

geautoriseerd, bv. n.: autorisirt [ie], geavanceerd, bv. n.: avancirt [ie], gebaar, o.: 1) (das) Gebaren; 2) Zie mrv. gebaren.

gebaard, bv. n.: bartig; I -heid, vr.: Bartigkeit [vr.].

gebabbel, o.: Geplapper [o.], Geplau-der [o.], Geschwatz [o.], gebaf, o.: Zie geblaf, gebah, o.: Geback [o.], gebakje, o.: Törtchen [o.], Küchel-chen [o.]; (fig. iron.) (das) schone Exein-plar; hij (zij) is me een -: er (sie) ist mir ein schones Exemplar. gebakken, bv. n.: gebacken; - steen, Backstein [m.]. gebannene, m. en vr.: (der, die) Yer-bannte.

gebaren, o. mrv.: Geberden [vr. mrv.]; - maken: Geberden machen, gestikuliren [ie]; i -kunst, vr.: Geberdenkunst [Vr.], Mimik [vr.]; -spel, o.: Geberdenspiel [o.], Mimik [vr.], Gestikulation [vr.]. gebarsten, bv. n.: gebersten. gebas, o.: Zie geblaf, gebbetje, o.: (fam.) Spasschen [o.]; een - met iemand hebben: 1) Einen zum Narren haben, 2) sich mit Einem zanken.

gebed, o.: Gebet [o.]; het - desHeeren: das Gebet des Herrn; zijn - doen: sein Gebet verrichten; een - doen: ein Gebet thun [onr.]; in den -e zijn: im Beten be-griffen sein; het is een - zonder end: (iron.) es kommt nie ein Ende daran; een kort - en eene lange metworst: (iron.) kurzes Gebet und eine lange Mettwurst. Zie gebeden.;

gebedel, o.: Gebettel [o.], Bettelei [vr.].

gebeden, o. mrv.: Gebete [o. mrv.]; I -boek, o.: Gebetbuch [o.; ü], gebedje, o.: Gebetchen [o.], Gebetlein

n.: als stellvertre-

m.:

ton

[o.].

gebeente, o.: Gebein [o.], gebeft, bv. n.: mit einem Baffchen geschmückt, ein Baffchen tragend.

gebekt, bv. n.: geschnabelt; goed -zijn: (fam.) ein gutes Mundwerk haben;

(*) De met „ge’’ aanvangende woorden, die men niet hier mocht vinden, zijn verleden deelwoorden, of als z. n. o. gebezigde werkwoorden in de onbepaalde wijs, of evenals in het Hollandsch met „ge” vóór den werkwoordswortel gevormde z. n. o., bij voorbeeld:

gesleept; geschleppt, v. dw. van „schleppen” (wortel: „schlepp”). gesleep: (das) Schleppen. gesleep: (das) Geschl

epp.

ieder vogeltje zingt zooals het - is: (spr.) Schimmern; - met de oogen;(das)Blinzeln jeder Vogel singt, wie ihm der Schnabel mit den Angen.

gewachsen ist; - zijn op iets: erpicht sein gebliksem, o.: (das) Wetterleuchten; auf etwas.    (fig. gem.) Schererei [vr.j.

gebel, o.: Geklingel [o.].    geblinddoekt, bv. n. en bw.: mit

! -heid,

gebeld, bv. n.: (fam.) zoticht, zotticht; einer Binde vor den Augen. geplukt en -: zerlumpt und zerfetzt; geblindeerd, bv. n.: geblendet, mit I -heid, vr.: Zerlumptheit [vr.].    Blendwerk gedeckt.

gebelgd, bv. n.: geargert; | -heid, vr.:    gebloemd, bv. n.: geblümt;

Aerger [m.j.    vr.: geblümte Beschaffenheit [vr.].

gebenedeid, bv. n.: gesegnet.    gebloemte, o. enk.: Blumen [vr. mrv.].

gebengel, o.: Gelaute [o.].    geblok, o.: (das) Ochsen, (das) Eseln,

gebergte, o.: (adk.) Gebirge [o.].    (das) Schanzen.

gebersten, bv. n.: geborsten.    geblokkeerd, bv. n.: blokirt [ie].

Igebeten, v. dw.: gebissen; van het geblokt, bv. n.: (wpk.) geschindelt. hondje - zijn: (iron.) stolz sein.    gebluf, o.: Prahler'ei [vr.], Grossspre-

Igebeten, bv. n.: (fam.) erzürnt; op cherei [vr.]. iemand - zijn: 1) erzürnt sein auf Einen, geblusclit, bv. n.: gelöscht;-e kalk: 2) einen Groll hegen gegen Einen; I-heid, (der) gelöschte Kalk.

vr.: 1) Zorn [m.J, 2) Groll [m.].    gebobbel, o.: Gebrodel [o.], Gebru-

gebeteren, w. o.: dafür sein; ik kan del [o.], (das) Sprudeln, (das) Blasenauf-het niet -: es ist nicht meine Schuld, ich werfen.

bin nicht schuld daran; ik kon het niet -:    gebocheld, bv. n.: buckelig.

ich konnte nichts dafür.    gebochelde, m. en vr.: (der, die) Buc-

gebeul, o.: schwere Arbeit [vr.].    kelige.

zum

mrv.

gebeuren, w. o.: geschehen [onr.], gebod, o.: 1) Gebot [o.]; 2) Aufgebot vorfallen [onr.], sich ereignen; aan iemand [o.]; het eerste - is gegaan: sie sind -: Einem begegnen, Einem widerfahren ersten Male aufgeboten worden. Zie [onr.], (fig.) Einem zu Theil [T] werden geboden.

[onr.].    Igeboden. bv. n.: geboten; de -e som:

gebeurlük, bv. n.: möglich; I -heid, die gebotene Summe. vr.: Möglichkeit [vr.].    Igeboden, o. mrv.: 1)Gebote [o.mrv.1;

gebeurtenis, vr.: [s] Ereigniss [o.], de tien - des Heeren : (theo.) die zehn Ge-Begebenheit [vr.], Vorfall [in.; a],    bote Gottes; 2) Aufgebot [o. enk.], [tl

gebied, o.:    1) Gebiet [o.]; 2) Herr- Heirathsaufgebot [o. enk.]; de - zijn geschaft [vr.j.    gaan: sie sind aufgeboten worden; onder

gebiedend, bv. n.: gebieterisch; de de - staan: (als künftiges Ehepaar) aufge--e wijs: (tik.) der Imperativ, die Befehls- boten werden [onr.]; de - stuiten: gegen form.    die Heirath [t] Einspruch thun [onr.].

gebiedenderAvüs, bw.: befehlsweise, geboefte, o.: Gesindel [o.], gebieterisch.    geboegd, bv n.: (zeew.) mit einem....

gebiedenis, vr.: Empfehlung [vr.]. Bug [m.]; vol -: mit vollem Bug. gebieder, m.: Gebieter [m.].    gebom, o : (das) dumpfe Tonen,

gebiedster, vr.: Gebieterin [vr.].    gebombam, o.: Gelaute [o.],

gebied-voerder, m.: Herrscher [m.]; gebombardeer, o.:(das)Bombardiren I -voerster, vr.: Herrscherin [vr.].    [ie].

gebild, bv. n.: mit .... Hinterbacken; gebonden, bv. n.: gebunden; (fig.) dick; goed -: mit dicken Hinterbacken; schriel (kkk.) etwas verdickt; - aan handen en -: mit mageren Hinterbacken.    voeten: (fig.) Hande und Füsse gebunden;

gebind, o.: (das) Binden.    een - boek: ein gebundenes Buch [ü]; de

gebint (gebinte), o.: Querbalken [m.    - stijl: die gebundene Rede, die gebundene

mrv.], Bindebalken [m. mrv.].    Schreibart; eene -e saus: eine etwras ver-

gebit, o.: (i. a. b.) Gebiss [o.]; I -ket- dickte Sauce; -e pap: etwas verdickte tinkje, o.: (rs.) Gebisskettchen fo.j.    Milchsirppe [vr.]; -e stof: (gnk.) gehorig

geblaar, o.: Geblöke [o.], Blöken [o.]. dicke Exkremente [o. mrv.]; | -heid vr.: geblaard, bv. n.: mit einer Blasse.    Gebundenheit, [vr.], (fig. en kkk.) Dicke

geblaas, o.: Geblase [o.], Blasen [o.];    [vr.].

(tech.) Blasewerk [o.], Geblasé [o.].    gebons, o.: Pochen [o.]; het - van het

geblaat, o.: Zie geblaar.    hart: das Pochen des Herzen.

gebladerd, bv. n.: geblattert, blatte- geboomte, o.: Gehölz [o. enk.], Baume rig, blatterreich; I -heid, vr.: Blatterwuchs [m. mrv.].

[m.].    geboorte, vr.: Geburt; | vr.]; (fig.) Ent-

gebladerte, o.: Blatterschmuek [m.], stehen [o.]; (ook:) Anfang [m.]; een Ne-Laub [o.],    derlander van -: ein geborener Nieder-

[o.].

geblaf, o.: Gebell [o.]; (fig.) Gebelfer lander; iem. van hooge -: Jemand von

hoher Geburt; eene zaak in hare -: ein geblameerd, bv. n.: blamirt [ie].    Geschaft in seinem Anfang; een ding in

geblaseerd, bv. n.: blasirt [ie]; I -heid, zijne -: eine Sache in ihrein Entstehen; vr.: [ie] Blasirtheit [vr.].    I -aangifte vr.: Geburtsangabe [vr.l^adel,

gebleet, o.: Zie geblaar.    m.: Geburtsadel [m.]; -akte vr.: Geburts-

geblesseerd, bv. n.: blessirt [ie], ver- schein [m.]; -dag, m.: Geburtstag [m.1; wundet; I -heid, vr.: [ie] Blessirtheit [vr.].    -feest, o.: Geburtsfest [o.];-grond, m.: Mut-

geblesseerde, m. en vr.: (der, die)    terboden [m.]; -jaar, o.: Geburtsjahr [o.];

Yerwundete.    -land, o.: Geburtsland [o.], [t] Heimath

geblikker, o.: (das) Glimmern, (das) [vr.];-lijst, vr.: Geburtsliste [vr.]; -plaats

11

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

(fig.) das Weltgebaude;

Gebaue [o.], (das) Bauen. gebouwtje, o.: (das) gebraad, o.: 1) (das)Gebratene;2)(het braden:) (das) Braten.

gebraak, o.: Gebreche [o.], Erbre-chen [o.].

gebrabbel, o.: (wartaal:) Unsinn[m.]; (slecht schrift:) Gekritzel [o.J.

gebraden, bv. n.: gebraten; - vleesch: Braten [m.]; - rundvleesch: Rindsbraten [m.]; - kalfsvleesch: Kalbsbraten [m.]; ge-Ueberfluss [m.]; (spr.) gross thun

kleine Gebaude.

zoden en -: (fig. fam.) den - haan uithangen: jspr.j gross tnun [onr.], den grossen Herrn spielen. gebral, o.: Grosssprecherei [vr.]. gebrand, bv. n.: gebrannt; -e amandelen: gebrannte (geröstete) Mandein [vr. mrv.]; -e koffieboonen: gebrannte (geröste

heb-

gebrechlich:

[o.J.

gebrouilleerd, bv. n.: veruneinigt, entzweit; I -heid, vr.: Uneinigkeit [vr.1, Misshelligkeit [vr.1.

gebruik, o.: Gebrauch [m.; a]; voor eigen -: zu eigenem Gebrauche; - maken van: Gebrauch machen von; naar ’s lands -: nach Gebrauch des Landes.

gebruikelijk, bv. n.: gebrauchlich; I -heid, vr.: Gebrauchlichkeit [vr.].

gebruiken, w. b.: gebrauchen; (eten of drinken:) geniessen [onr.]; zult gij iets - (wilt gij niet iets -, wilt gij niets -): wollen Sie etwas trinken?, kann ich Urnen mit etwas dienen?; ik heb niets willen -: ich habe nichts annehmen wollen.

gebruiker, m.:    Gebrauchmacher

[m.J; (kph.) Konsument [m.], Abnehmer lm.].

gebruikster, vr.: Gebrauchm&cherin

gebruiks-voorschrift, o.: Ge-

brauchsvorschrift [vr.1, Gebrauchszettel [m.].

vr.: Geburtsort fm.;ö]; -recht,o.: Geburts-recht [o.l; -register, o.: Geburtsregister: [o.] (extract uit het -register: Extraktfm.] aus dera Geburtsregister); -stad, vr.: Ge-burtsstadt [vr.; al; -ster,vr.: Geburtsstern [m.J; -stond, m.: Zie -uur; -trots, m.: Fa-milienstolz [m.]; -tijd, m.: Geburtszeit [vr.]; -uur, o.: Geburtsstunde [vr.]; -vlies, o.: (vlk.) Adernhautchen [o.], Ketz [o.] der Nachgeburt.

geboortig, bv. n.: gebürtlg (- uit: aus).

geboren, bv. n. en bw.: geboren; een

-    Hollander: ein geborner Hollander; een

-    Amsterdammer: ein geborner Amsterdam er; een - dichter: em geborner Dichter; eene -e Engelsche: eine geborne Eng-landerin; mevrouw Kwik - Kwak: Frau Kwik geboren Kwak; de tijd is nog niet -: die Zeit ist noch nicht gek ommen.

geborg, o.: (das) Borgen, geborgd, bv. n.: geborgt. geborgen, bv. n.: geborgen; - zijn: in Sicherheit sein, (fig.) zu leb en habcn.

geborneerd, bv. n.: bornirt [ie], be-schrankt; I -heid, vr.: [ie] Bornirtheit [vr.], Beschranktheit [vr.].

geborrel, o.: (opborreling:) Sprudeln [o.]; (slokjes-drinken:) Schnapsen [o.].

geborst, bv. n.: mit einer.... Brust; breed -: mit einer breiten Brust.

geborstel, o.: (das)Bürsten;(fig.fam.) Balgerei [vr.].

geborsten, bv. n.: Zie gebersten. gebouw, o.: 1) Gebaudë [o.]; het - der wereld: (fig.) das Weltgebaude; 2) (het bouwen:) te) Kaffeebohnen [vr. mrv.]; -e stroop: (der) gebrannte Sirup; - zijn op: erpicht (versessen) sein auf. gebrei, o.: Stricken [o.], gebras, o.: Lie] Bankettiren [o.], [ie] Gastiren [o.].

gebrek, o.: 1) Mangel [m.; a]; -ben aan: Mangel naben an; - lijden: Mangel an Brod haben, Hunger leiden [onr.]; uit - aan: aus Mangel an; bij - aan beter: in Ermanglung eines Bessern; bij - aan brood eet men korstjes van pasteien: (spr.) in Ermanglung des Wassers nimmt man mit Wein fürlieb; omkomen van -: vor Hunger sterben [onr.]; 2) Fehler jm.|, Mangel lm.; al; elke gek heeft zijn -: (spr.) jeder Mensch hat seine Fehler lm. mrv.]; een leelijk - hebben: einen hasslichen Fehler an sich haben; een erfelijk -: ein Erbfehler lm.]; vol fouten en -en: voll Fehler und Mangel; 3) Gebrechen [o.]; de

-en van den ouden dag: die Gebrechen [o. mrv.] des Alters.

gebreke (verbogen vorm van „gebrek”): bij - waarvan: widrigenfalls, in Ermanglung dessen; in - zijn: nicht erfüllt haben (was man zu erfüllen hatte), im Rückstande sein; in - blijven: nicht erfüllen (was man zu erfüllen hat), im Rückstande bleiben [onr.]; iemand in - stellen: (rcht.) Einen in mora stellen, gebrekkelijk, bv. n.:

-heid, vr.: Gebrechlichkeit [vr.]. gebrekkig, bv. n. en bw.: mangelhaft, fehlerhaft; (fig.) stümperhaft; zeer -Duitsch spreken: ein sehr gebrochenes Deutsch sprechen [onr.]; I -heid, vr.: Man-gelhaftigkeit [vr.], (das) Fehlerhafte, (fig.) Stümperhaftigkeit [vr.].

gebriesch, o.: Schnauben [o.]; (fig.) Brüllen [o.l, Gebrüll [o.].

gebriezel, o.: Stibitzen [o.], Stehlen

[o.|.

gebrild, bv. n.: mit einer Brille auf der Nase, mit einer Brille bewaffnet. gebroddel, o.: Pfuscherarbeit [vr.]. gebroed, o.: 1) (het broeden:) Briiten [o.]; 2) (gebroedsel:) Brut [vr.1, (fig.) Ge-zücnt [o.].

gebroederlingen, m. en vr. mrv.: Gëschwisterkinder [o. mrv.J.

gebroeders, m. mrv.: Gebrüder [m. mrv.].

gebroedsel, o.: Zie no. 2 gebroed, gebroekt, bv. n.: behoset oehost. gebroken, bv. n.: (i. a. b.) gebrochen; dubbel - zijn: einen doppelten Bruch [m.; ü] haben. I -, o. enk.: (rek.) Bruch-zahlen [vr. mrv.], gebrochene Zanlen [vr. mrv.]; iets in het - doen: (fig. fam.) etwas unvollkommen thun [onr.]. gebrom, o.: Gebrumme [o.], Brummen

gebrul, o.: Gebrüll [o.], Brüllen [o.l. gebuikt, bv. n.: bauchig, bauchig, mit einem .... Bauche; zwaar -: dickbau-chig, mit einem dicken Bauch; I -heid,vr.: Bauchigkeit [vr.], bauchige Beschalfenheit [vr.].

gebulder, o.: (van geschut:) Donner [m.]; (van den wind:) Toben [o.]; (van iemand:) Toben [o.], gebulk, o.: (van koeien:) Geblöke [o.];

tiej.

geconstateerd, bv.n.: konstatirt[ie], geconsterneerd, bv. n.: ‘konsternirt Xie], bestürzt; i -heid, vr.: Bestürzung [vr.].

geconstipeerd, bv. n.: (gnk.) ver-stopft, hartleibig; - zijn: keine Oeffnung haben.

geconstitueerd, bv.n.: konstituirt [iel. geconstrueerd, bv.n.: konstruirt[ie], geconsulteerd, bv.n.: konsultirt, zu Rathe [t] gezogen.

geconsumeerd, bv.n.: konsumirt [ie], verbraucht, verzehrt.

gecontraheerd, bv. n.: kontrahirt [ie], kontraktmassig übereingekommen.

gecontrarieerd, bv. n.: entgegen ge-arbeitet.

gecontrasigneerd, bv.n: kontrasig-nirt [ie].

geconverteerd, bv.n.: konvertirt[ie], gecorrigeerd, bv.n.: korrigirt [ie], gecostumeerd, bv. n.: kostümirt

- geven:

in.

ser

<van menschen, fig.) AVindeausstossen [o.l, Aook:) Rülpsen [o.].

gebult, bv. n.: Zie gebocheld, gehuren, m.mrv.: Nachbarn [m. mrv.]. gehitur, m. en vr.: Nachbar [m.], Nach-barin [vr.]; I -schap, 1) vr., 2) o.: Nach-barsehaft [vr.]. gehyt, o.: Beissen [o.], geciteerd, hv. n.: citirt [ie], gecommitteerd, bv.n.: kommittirt [ie], gecommitteerde, m.: [ie] Kommit-tirte [m.].

gecompliceerd, bv. n.: komplicirt [ie], verwickelt; I -heid, vr.: verwicltelte Be-schaffenheit [vr.].

gecompromitteerd, bv.n.: kompro-mittirt [ie].

geconcentreerd, bv. n.: koncentrirt

geconcessioneertl, bv. n.: konce-dirt [ie], vom Staate bewilligt.

gecondenseerd, bv. n.: kondensirt [iel, verdickt.

geconditioneerd, bv. n.: 1) bedungen, übereingekommen; 2)(koopwaar:) erhalten; goed -: gut erhalten, in gutem Zustande. geconliskeerd, bv. n.: konfiscirt [ie], geconserveerd, bv.n.: konservirt [ie], geconsolideerd, bv. n.: konsolidirt

[ie].

gecreëerd, bv. n.: kreirt [ie], gecultiveerd, bv. n.: kultivirt [ie], gecureerd, bv. n.: kurirt [ie |. gecursiveerd, bv.n.: in Kursivschrift gedruckt oder geschrieben. gecyfer, o.: (das) Rechnen. gedaagde, m. en vr.: (rcht.) (der, die) Beklagte.

gedaan, bv. n. en bw.: gethan, gesche-hen; (fig.) abgemacht; (ook:) fertig; zoo gezegd, zoo (spr.) wie gesagt, so gethan; wat - is is -; was fertig ist, ist fertig; gedane ’ zaken nemen geen keer: (spr.) geschehene Dinge sind nicht zu andern; het is met hem -: es ist um ihn geschehen, es ist mit ihmzu Ende; iemand Einen entlassen [onr.]. gedaante, vr.: Gestalt [vr.]; in de -van: in Gestalt [2]; onder welke - ook: in welcher Gestalt auch; onder beiderlei -: (theo.) unter beiderlei Gestalt; eene monsterachtige -: eine scheussliche Gestalt; I -verwisseling, vr.: 1) Gestaltsver-

wandlung [vr.], Umgestaltung Lvr.], 2) Me-tamorphose [vr.]; de -verwisselingen van Ovidius: die Metamorphosen Ovids. gedacht, bv. n.: (vermeld:) besagt. gedachte, vr.: Gedanke Lm.], Gedan-ken [m.]; (fig.) [s] Gedachtniss [o.]; (ook:) Meinung [vr.j, Ansicht [vr.]; de -n zijn tolvrij; (spr.) Gedanken sind zollfrei; m -n zitten: in Gedanken sitzen [onr.]; waar zijn uwe -n: wo sitzen Ihre Gedanken ?, wo sind Sie mit Ihren Gedanken?; op eene

-    komen: auf einen Gedanke kommen [onr.]; die - is nooit in mij opgrekomen: das ist mir nie in die Gedanken gekommen; iets in zijne -n houden: etwas im Gedachtnisse behalten [onr. ]; dat was geheel uit mijne -n gegaan: das war mir ganz aus dem Gedachtnisse gekommen; met iemand van -n wisselen: 1) sich mit Einem besprechen [onr.], 2) Briete mit Einem wechseln; naar mijne -: meiner Meinung nach, nach mei-ner Ansicht; naar alle - (pop.: naar alle Fransche -n): nach aller Wanrscheinlich-keit; I -loos, bv. n.: gedankenlos;-loosheid, vr.: Gedankenlosigkeit [vr.[.

gedachten, vr. mrv.: Gedanken [m. mrv.]; I -beeld, o.: Gedankenbild [o.]; -gang, (-loop, m.): Gedankengang [m.], Gedan-kenfolge [vr.].

gedachtenis, vr.: Andenken [o.]; ter

-    van: zum Andenken an ; hij gaf mij eene -: er gab mir ein Andenken; mijn vader zaliger - (of kortweg: mijn vader zaliger): mein seliger Yater; eene - van mijn vader zaliger: ein Andenken meines seli^en Taters; Michiel de Ruyter, roemnjker -: Michael de Ruyter ruhmreichen Anden-kens; Keizer Nero gevloekter -: der Kai-

Nero verfluchten Andenkens. gedachtenisje, o.: Geschenkchen [o.] zum Andenken, (das) kleine Andenken.

gedachtenstreep, m.: (tik.) Gedan-kenstrich [m.].

gedachtig, bv. n. en bw.: eingedenk (- aan: [2]); - aan mijne belofte: meines Yersprechens (meiner Yersprechung) ein-edenk; wees mijner -: sei meiner einge-enk, gedenke meiner, gedenke mein. gedakt, bv. n.: (orgelmakerij:) gedackt. gedamp, o.; Dampfen [o.], gedans, o.: Tanzen [o.], gedarmte, o.: Gedarm [o.], (die)Darme [m. mrv.].

gedartel, o.: Tandelei [vr.]. ge anwel, o.: Geschlotter [o.], ge aver, o.: Dröhnen [o.], Gedröhn [o.], ge ecideerd, bv. n.: (iets:) entschie-den, bestimmt; (iemand:) entschlossen;

I -heid, vr.: Entscnlossenheit [vr.j. gedecimeerd, bv.n decimirt [ie], gedecoreerd, bv. n.: dekorirt [iel. gedeelte, o.: *) Theil [m.]; bij -n: theilweise; het grootste -: der grösste Theil; voor het grootste -: grösstentheils grossentheils.

gedeeltelik, bv. n.: theilweise. I -, bw.: zum Theil, theils; - rijp. - onrijp: theils (zum Theil) reif, theils (zum Theil) unreif.

gedelignreerd, bv. n.: verunstaltet. gedegen, bv. n.: gediegen; I -heid, vr.: Gediegenheit [vr.].

gedegra<leerd, bv. n.: degradirt [ie].

*) Overal [T] of 11].

gedelegeerd, bv. n.: delegirt [ie], ab-geordnet.

gedelegeerde, m.: (der) Delegirte lie]. gedempt, bv. n.: verscnüttet; eene -e gracht; ein verschütteter Graben.

gedenk, in Sam. I -blad, o. (-boek. o.): Gedenkblatt Lo.: a], Gedenkbuch [o.; ü], (fig.) Jjeschichtsbuch [.; ü]; -cedel (-ceel), (ook kkl.); -dag, m.:

gedistingeerd, bv. n.: 1) vornehm: 2) ausgezeiehnet.

gedobhel, o.: (das) Würfeln; (fig.) (das) Spielen um Geld.

gedobher, o.; (fig.) Schwanken [o.], gedoe, o.: Bewegung [vr.], Larm [m.], Spektakel [m.].

gedoen, o. (gedoente, o.): 1) Zie gedoe; 2) [t] Besitzthum [o.]; een goed -: ein eintraglich.es Besitzthum [t], (ook:) ein eintragliches Geschaft.

Habseligkeit [vr.].

Y erhaltungsregel

vr.:

io.|.

[o.].

vr.: Denkzettel [m.1 Jahrestag [m.].

gedenken, w. o.: gedenken [onr.1 [2]; aanzien doet -: (spr.) was man sieht kann man nicht vergessen; gedenk mijner: ge-denke rneiner, gedenke mein; - te sterven : gedenke des Todes.

gedenk-naald, vr.: Denksaule [vr.], Spitzsaule[vr, !,(das) spitzsaulige Monument;

I -penning, m.i Denkmünze [vr.]; -rol,vr.: [sl Gedachtnissrolle [vr.]; -schrift, o.: Denkschrift [vr.]; -spreuk, vr.: Denkspruch [m.; ü];-steen, m.: Denkstein [m.J; -stuk, o.: Monument [o.]; -teeken, o.: Denkmal [o.]; -waardig, bv. n.: denkwürdig; -waardigheid vr.: Denkwürdigkeit [vr.]; -zuil, vr.: Denksaule [vr.].

gedeporteerde, m.: (der) Deportirte [ie].

gedeputeerde, m.: (der) Deputirte [ie] (der) Abgeordnete; de kamer van -n: die Deputirtenkammer [ie]; -staten, m. mrv.: Ausschuss [m.] der Provinzialstande.

gederangeerd, bv. n.: derangirt [ie]; (fig.) nicht bei Sinnen; eene -e maag: ein verdorbener Magen.

gedesillusioneerd, bv.n.: enttauscht. gedestilleerd, o. enk.: Spirituosen [vr. mrv.]. I -, bv. n.: destillirt [ie].

gedetacheerd, bv. n.: (mil.) detachirt [ie]; -e werken: (vest.) Aussenwerke [o. mrv.].

gedetailleerd, bv. n.: vereinzelt, stückweise; (fig.) umstandlich, ausführlich.

gedetineerd, bv. n.: in gefanglicher Haft sich befindend.

gedetineerde, m. qn vr.: (der, die) Ge-fangene.

gedicht, o.: Gedicht [o.], gedichtje, o.: Gedichtchcn [o.], gedielitsel, o.: Erdichtung [vr.]; (fig) (das) Dichten und Trachten; het - van ’s menschen hart: das Dichten und Trachten des menschlichen Herzens.

gediend, v. dw.: gedient; met iets niet - zijn: etwas nicht angenehm finden [onr.]; ik ben daar in het geheel niet mee -: das gefallt mir gar nicht.

gediende, m.: Einer der gedient hat; een oud -: 1) ein gewesener Soldat, 2) ein Yeteran [m.].

gedienstig, bv.n.: dienstgefallig; een -e geest: (iron.) ein Diener [m.], eine Dienerin [vr.]; I -heid, vr.: Dienstgefallig-^ keit [vr.].

gedierte, o. enk.: 1) [T] Thiere [o. mrv.]; 2) Thier [o. enk.]; 3) (pop.) Bestien [vr. mrv.], (ook:) Bestie [vr. enk.], geding, o.: (rcht.) Prozess [m.]. gedisciplineerd, bv. n.: disciplinirt [ie].

gedisconteerd, bv. n.: (kph.) diskon-tirt [ie].

gedisponeerd, bv. n.: disponirt [ie], gestimmt, gelaunt.

gedistilleerd, bv. n. en z. n. o.: Zie

gedestilleerd.

gedoetje, o.: (fam.) gedommel, o.: halb und halb Schla-fen [o.].

gedonder, o.: Gedonner [o.]; (fig. gem.) Schererei [vr.]; ] -jaag, o.: (gem.) Schererei [vr.].

gedoogen, w. b.: zulassen [onr.]. gedomicilieerd, bv. v.: (van menschen:) wohnhaft; (van wissels:) zahlbar gestellt.

gedoteerd, bv. n.: dotirt [ie], gedouw, o.: Zie geduw, gedraaf, o.: Traben [o.], gedraai, o.: Hin und her trandeln [o.] (fig.) Dreherei [vr.].

gedraal, o.: Zaudern [o.], Zögern [o.], Saumen [o.].

gedrag, o.: Betragen [o.], Benehmen [o.], Aufführung [vr.].

gedragen (zich), w. w.: 1) sich betragen [onr.1, sich benehmen [onr.], sich aufführen; 2) zich - aan: sich beziehen [onr.] auf, Bezug nehmen [onr.] auf.

gedragingen, vr. mrv.: Handlungen [vr. mrv.], Betragen [o. enk.], Aulführung [vr. enk.]. t gedragslijn,

gedrang, o.: Gedrange [o.], gedreig, o.: Drohen [o.], gedrentel, o.: Trandeln [o.], gedresseerd, bv. n.: dressirt [ie], ab-gerichtet.

gedreun, o.: Gedröhne [o.], Dröhnen gedreven, bv. n.: (kv.) ciselirt [ie];, - werk, o.: [ie] Ciselirarbeit [vr.]. gedribbel, o.: Trippeln [o.], gedroeht, o.: Ungeheuer [o.], gedrochteiyh, bv. n.: monströs; I -neid, vr.: Monstrositat [vr.[. gedrongen, bv. n.: (opeengepakt:) edrangt; I -heid, vr.: Gedrangtheit [vr.]. gedroom, o.: Traumerei [vr.], Trau-men [o.].

gedroppel (gedruppel), o.: Tröpfeln

gedruisch. o.: Getöse [o.], geducht? bv. n.: furchtbar, schreck-lich, gewaltig ; (verkeerdelijk voor „duch-tig,;:) tüchtig; I -heid, vr.: Furchtbarkeit [vr.1, Schrecklichkeit [vr.], (fig.) Tüchtig-keit [vr.].

geduld, o.: Geduld [vr.]; - overwint alles: (spr.) Geduld überwindet Alles; -hebben: Geduld haben, sich gedulden; -hebben met: Geduld haben mit; zijn (haar) 7 verliezen : die Geduld verlieren [onr.]; iemands - op de proef stellen: Eines Geduld auf die Probe stellen, geduldig, bv. n.: geduldig, gedurende, vz. en vgw. r wahrend. gedurig, bv. n. en bw.: fortwahrend, anhaltend; (fig. fam.) unruhig; I -heid^

vr.:

-heid, vr.:

niets m, es

wie

vr.:

o.:

singen,

Gelbfink

(pik.) Gelbwurz [vr.], Kurkuma [vr.]; -zucht, vr.: (gnk.) Gelbsucht [vr.]; -zuchtig, bv. v.: gelbsüchtig. geëmancipeerd, bv. n.: emancipirt

geëmigreerde, m. en vr.: (der, die) Emigrirte [ie].

geens, bw.: kein Mal; eens is ein Mal ist kein Mal; I -zins, bw.: keineswegs, gar nicht, durchaus nicht, geep, vr.: (visch:) Stichling [m.1. geer, vr.: (pik.) Breiblatt [o.J; (anders i. a. b.) Gehre [vr.1; eene - hebben: (fig. fam.) einen Schuss haben, nicht richtig im Kopfe sein.

geeren, w. o.: 1) schief sein; deze ka-geert: dieses Zimmer ist schiéf; 2) (zeew.) Zie gieren.

geërfde, m. en vr.: Landbesitzer [m.], Landbesitzerin [vr.].

beertje, o.: (vrouwennaam:) Gerhar-dine [vr.[.

tüeertruida, vr.: (vrouwennaam:) Ger-trude [vr.].

geesel, m.: Geissel [vr.]; Attila de -Gods : Attila die Geissel Gottes.

geeselaar, m.: Geissler [m.], Geisseler [m.|.

geesel-broeder, m.: (kkl.) Geissel-bruder [m.; ül, Flagellant [m.]; I -brok,

geen, vnw.: 1) (adjectievelijk, d. i. met een z. n. vlak achter zich:) kein, keine, kein, 2) (substantievelijk, d. i. = niet een,

niet eene, niet een:) keiner, keine, keines; tödtend [tj; -drift,    _    _ _

- man, -e vrouw, - kind werd gespaard:    Enthusiasmus |m.];-driftelijk,bv. n.: enthu-

kein Mann, keine Frau, kein Kind wurde    siastisch; -drijfster, vr.: Schwarmerin [vr.],

verschont; - van die mannen, -e van die    Religionsschwarmerin [vr.]; -drijver, m.:

vrouwen, - van die kinderen bleef onge-    Schwarmer [m.], Religionsschwarmer [m.J;

deerd: keiner von diesen Mannern, keine    -drijverij, vr.: Bchwarmerei [vr.], Reli-

von diesen Frauen, keines von diesen gionsschwarmerei [vr.].

Kindern blieb unverletzt; I - een van al- geesteloos, bv. n.: geistlos, geistleer; len: (m.) keiner von allen, (vr.) keine von I -neid, vr.: Geistlosigkeit [vr.]. allen, (o.) keines von allen.    geestelijk, bv. n.: 1) (tegenoverge-

geënclosseerde, m.: (kph.) Indossat steld aan „stoffelijk”:) geistig; -e behoef-[m.].    • ten: geistige Bedürfnisse [o. mrv.1; het -e

geenerhande (geenerlei), bv. n.: kei- leven: das geistige Leben, das Geistesle-nerlei; op - wijze: auf keinerlei Weise. ben; de-e wereld: die Geisterwelt; 2) (te-geëngageerd, bv. n.: versprochen, genovergesteld aan „wereldsch” en „we-verlobt.    reldlijk”:) geistlich; een - lied: ein geist-

geëngageerde, m. en vr.: (der, die) liches Lied; -e goederen: geistliche Güter Yerlobte.    [o. mrv.]; het - gewaad: das geistliche

vr.:

Fortwahrende [o.], Anhalten [o.], (fig. fam.) Unruhe [vr.].

geduurzaam, bv.n.: dauerhaft; I -hejd, vr.: Dauerhaftigkeit [vr.].

geduw, o.: Stossen [o.], Puffen [o.], Drangen [o.].

gedwarrel, o.: Wirbel [o.], gedwee, bv. n.: folgsam; I Folgsamkeit [vr.].

gedweep, o.: Schwarmen [o.], Schwar-merei [vr.]; (kkl.) Fanatismus [m.], Fana-tism [m.].

gedwongen, bv. n.: gezwungen;

I -heid, vr.: Gezwungenheit [vr.].

gednën, w. o.: gedeihen [onr.J; gedijt bij hem: Kichts gedeihet ih gedeihet ihm Nichts; onrechtvaardig goed gedijt niet: (spr.) unrecht Gut gedeihet nicht.

geëchauffeerd. bv. n.: echauffirt [ie];

I -heid, vr.: [iel Echauffirtheit [vr.].

geef. vr.: Geben [o.]; van de - leven: (fam.) von der Mildthatigkeit leben; heeft de -: (spl.) wer hat zu geben?; I te - (half te -), bw.: spottwohlfeil, für ein Spottgeld.

geefsch, bv. n.: (goed-): mildthatig;

I goed -heid, vr.: Mildthatigkeit [vr.]. geefster, vr.: Geberin Ivr.J. geel, bv. n.: gelb; zoo - als saffraan: so gelb wie Safran; alles werd - en groen voor mijne oogen: Alles wurde mir grün und gelb vor den Augen. I -, o.: 1) (das) Gelbe; 2) (das) Gelb, (die) gelbe Farbe; het - van een ei: das Gelbe vom Ei; Na-pelsch -: Neapelgelb [o.].

gedachtig, bv. n.: gelblich; I -heid, Gelblichkeit [vr.]. geel-bes, vr.: (pik.) Gelbbeere [vr.]; I -blond, bv. n.: gelbblond; -bruin, bv. n.: gelbbraun; -gieter, m.: Gelbgiesser [m.]; -gieterij, vr.: Gelbgiesserei [vr.]. geelheid, vr.: Gelbheit [vr.]. geel-hout, o.: Gelbholz [o.]; -koper. Messing [o.]; -koperen, bv. n.: mes-von Messing; -vink, m.: (vog.) [m.], Gelbling [m.1; -wortel, m.:

lie].

nier

er [m.; ü], Flagellant [m.]; I -brok, m.: (fig. fam.) Galgenstrick [m.], Tauge-nichts [m.].

geeselen, w. b.: geisseln (ook fig.).

I -, z. n. o.: Geisseln [z. n. o.]; het - en brandmerken: das Geisseln und Brandmarken.

geeseling, vr.: Geisselung [vr.]. geesel-koord, o. en vr.:Geisselschnur [vr.; ül; I -monnik, m.: Zie -broeder; -paal, m.: Marterpfahl [m.; a]; -riem, m.: Geisselriemen [m[; -roede, vr.: [t] Geis-selruthe [vr.]; -slag, m.: Geisselhieb [m.J; -straf, vr.: Staupe [vr'], Staupbesen [m.]. Igeest, vr.: Geestland [o.], Geest [vr.]. Igeest, m.: (i. a. b.) Geist [m.]; de Heilige -: (theo.) der heilige Geist; de booze -: der böse Geist; de - des tijds: der Zeit-geist; een - van tegenspraak: ein Geist des Widerspruchs; den - geven: den Geist aufgeben [onr.]; armoede van den -: [t] Geistesarmuth [vr.]; ontwikkeling van den -: Geistesentwickelung [vr.]; tegenwoordigheid van -: Geistesgegenwart [vr.]; ziek naar den -: geisteskrank; in zijnen -lachen: heimlich lachen, in’s Faustchen lachen; aan iem. voor den - komen: Ei-nem in’s Gedachtniss [s] kommen [onr.]; aan iemand voor den - zweven: Einein vorschweben. Zie geestes.

geestachtig, bv. n.: 1) geisterahnlich, geisterhaft, 2) geistermassig; I -heid, vr.: Geisterhaftigkeit [vr.].

geest-beschaving, vr.: Geistesbil-dung [vr.]; I -doodend, bv. n.: geist-’    ¹    Begeisterung [vr.],

mrv.: vr.:

[o.l.

[o.],

gefluister, o.: Geflüster [o.J. gefluit, o.: (op . eene fluit:) Floten [o.]; (op een pijpje of met den mond; ook van vogels; ook fig. van den wind:) Pfeifen [o.].

gefnies, o.: Niesen [o.], gefonkel, o.: Zie geflonker, geforceerd, bv. n.: forcirt[ie]; I-heid, (das) Forcirte [ie], gefortuneerd, bv. n.: begütert, reich. gegadigde, m.: Mitbewerber [m.]. gegeten, bv. n.: gegessen; voor -brood werken: (fig.) für bereits früher genosselien Lohn arbeiten.

gegeven, v. dw. en bv. n.: gegeben; (fig.) geschenkt. Zie spr. paard.

gegevens, o. mrv.: Data (o. mrv.], Angaben [vr. mrv.]. gegil, o.: [t] Nothgeschrei [o.], gegoed, bv. n.: begütert; I -heid, vr.: Wohlhabenheit [vr.]. gegradueerd, bv. n.: graduirt [ie], gegrond, bv. n.: gegründet; (geldig, degelijk:) triftig; I -heid, vr.: (das) Ge-gründete, (fig.) Triftigkeit [vr.].

lich.

Gewand; de -e stand: der geistliehe Stand; een - ambt: ein geistliches Amt [Ae]; eene -e orde: ein geistlicher Orden; een -e broeder: ein Ordensbmder [m.; ü]; eene -e zuster: eine Ordens-schwester; | -heid, vr.: Geistlichkeit [vr.]. geestelijke, m.: (der) Geistliche. geesten, m. mrv.: (i. a. b.) Geister [m. mrv.]; I -banner, m.: Geisterbanner [m.|: -bannerij, vr.: Geisterbannerei [vr.]; -bezweerder, m.: Geisterbeschwörer [m.];-bezwering, vr.: Geisterbeschwörung [vr.1; -dom, o.: Geisterwelt [vr.], Geisterreich [o.]; -leer, vr.: Geisterlehre [vr.]; -rijk, o. (-wereld, vr.): Zie -dom; -ziener, m.: Geisterseher [m.]; -zienerij, vr.: Geister-seherei [vr,]; -zienster, vr.: Geisterseherin [vr.].

geestes, 2e nrnv.: Geistes; inspanning des -: Geistesanstrengung [vr.]; werk des Geisteswerk [o.]: I -gaven, vr. Geistesgaben [vr. mrv.]; -richting, Geistesrichtung [vr.].

geestig, bv. n.: 1) geistreich, geist-voll, geistbegabt, intelligent; 2) (dikwijls lucht gevende aan spranken van vernuft:) witzig; een - gezegde (een -e zet): ein Witz; een -e snuiter: (fam.) ein Witzbold [m.]: I -heid, vr.: 1) Intelligenz [vr.], 2)(als hoedanigheid:) Witzigkeit [vr.], (sprank van vernuft:) Witz; -heden, vr. mrv.: Witze [m. mrv.]; jachtmaker op -heden: Witzjager [m.]; jachtmakerij op -heden: Witzjagerei [vr.], Witzjagd [vr.].

geest-kracht, vr.: Geisteskraft [vr.], Energie [vr.]; i -krachtig, bv. n.: energiseh; -rijk, bv. n.: §reistreich, geistvoll, (van dranken:) geistig, spiritushaltig. alkonol-haltig (-rijke dranken: Spirituosen [vr. mrv.]); -vermogen, o.: Geistesgabe [vr.] (de -vermogens: die Geistesfahigkeiten [vr. mrv.]; zwakheid van -vermogens: Geistesschwache [vr.]; in de -vermogens gekrenkt: nicht wohl bei Sinnen); -verschijning, vr.: Geistererscheinung [vr.]; -vervoering, vr.: Zie -drift; -verwant, bv. n.: geistesverwandt (als z. n.: der, die Geistesverwandte); -verwantschap, vr.: Geistesverwandtschaft [vr.]; -verwarring, vr.: Geistesverwirrung [vr.]. geeuw, m.: Gahnen [o.], geeuwen, w. o.: gahnen. geeuwer, m.: Gahner [mj. geeuwhonger, m.: Heisshunger [m.J, Hundshunger [m.]. geeuwing, vr.: Gahnen [o.], geeuwster, vr.: Gahnerin [vr.]. geëxalteerd, bv. n.: exaltirt [ie], über-spannt; I -heid, ar.: [ie] Exaltirtheit [vr.], üeberspanntheit [vr.].

gefarceerd, bv. n.: (kkk.) farcirt [ie], gefüllt.

gefemel, o.: Zie femelarp. gefep, o.: Schnapsen [o.], Zechen [o.], gefezik, o.: Geflister [o.], Geflüster

gefladder, o.: Flattern [o.].' gefleem, o.: Geschmeichel Schmeicheln [o.J.

geflikflooi, o.: Fuchssehwanzerei [vr.]. Zie ook gefleem.

geflikker, o.: Geflimmer [o.], Flim-mern [o.].

geflonker, o.: Gefunkel [o.], Fun-keTn [o.], Flunkern [o.].

vr.:

Igehaast, o.: Kasten [o.].

Igehaast, bv. n.: eilig; | -heid, vr.: Eile [vr.].

gehak, o.: Hacken [o.], Hauen |o.]; (fig.) Kritteln [o.], Krittelei [vr.]; (kkk.)

Zie gehakt.

gehakkel, o.: (pop.) Stammeln [o.], Gestammel [o.].

gehakketeer, o.: Zanken [o.], Ge-zank [o.].

gehakt, o.: (kkk.) gehacktes Fleisch [o.J, Gulasch [m.]. gehalte, o.: Gehalt [m.]. gehard, bv. n.: (metaal:) gehartet; (fig.) abgehartet (- tegen: gegen); een -gestel: eine abgehartete Konstitution;

-    in de misdaad: verhartetimYerbrechen';

I -heid, vr.: (van metaal:) Harte [vr.], (fig.) Abgehartet sein [o.] (- tegen: gegen).

geharnast, bv. n.: geharnischt, ge-panzert.

geharrewar, o.: o.: Gezank [o.], Zanken [o.].

gehaspel, o.: Haspeln [o]; (fig.) Zie

gehassebas.

gehassebas, o.: Schererei [vr.]. gehecht, bv. n.: attachirt [ie]; aan iem. - zijn: Einem zugethan sein ; I -heid, vr.: Anhanglichkeit [vr.].

geheel, bv. n. en bw.: ganz; - en al: ganz und gar. I -, z. n. o.: (das) Ganze; in (over) het -: im Ganzen; in het - niet: gar nicht; de zaak moet in haar - blijven : es muss nichts an die Sache gean-dert werden, die Sache muss unverletzt bleiben; ik wil in mijn - blijven: ich will mir meine Integritat vorbehalten.

tgeheim, o.: 1) [s] Geheinmiss [o.]; (geheimzinnigheid) Heimlichkeit [vr.]; een

-    van iets maken: ein Geheimniss [s] aus etwas machen; een - voor iemand hebben : ein Geheimniss [s] vor Einem haben; achter een - komen: hinter ein Geheimniss [s] kommen [onr.], ein Geheimniss [s] entdecken; 2) (met „in”:) Geheim [o]; in het -: ini^Geheimen, insgeheim, heim-

Igeheim, [bv. n.: geheim; (heimelijk:) heimlich; eene -e deur: eine geheime Thüre; Leene -e trap: eine Geheimtreppe;

eene -e ziekte: eine geheime Krankheit:    finden [onr.]; bellen zonder - te krijgen:

eene -e bijeenkomst: eine geheime Zu-    klingeln ohne dass aufgemacht wird;

sammenkunft [vr.; ü]; eene -e overeen-    3) (audiëntie:) Gehör [o.], Audienz [vr.];

komst: eine geheime Üebereinkunft [vr.;    om - vragen: sich eine Audienz erbitten

üj; eene -e afspraak: eine geheime Yer-    [onr.); een - verleenen aan iemand:Einem

abredung; de -e verstandhouding; das    eine Audienz gewahren; 4) (schare toe-

Geheimverstandniss [s]; het - gemak: das    hoorders:) Zuhörerschaft [vr.1, Auditorium

heimliche Gemach [a].    [o.]; onder het - van dominee X: unter

geheim-hewaarder, m.: Yerwahrer der Zuhörerschaft (im Auditorium) des | m.) eines Geheimnisses; I -bewaarster, vr.: Pastors X.

Yerwahrerin [vr.] eines Geheimnisses.    gehoor-heentje, o.: Gehörknochen

geheimenis vr.: [s] Geheimniss [o.],    [m.]; I -buis, vr. (-gang, m.): Gehörgang

Mysterium [o.; -rien].    [m.; al, Gehörweg Lm.J; -geving, vr.: Ge-

geheim-houdend, bv. n.: hinterhal- hörgeben [o.], tig, verschlossen ; I -houdendheid, vr.: Ge- gehoorig, bv. n.: (van geluiden:) leicht heimhaltung [vr.]; -leer, vr.: Geheimlehre hörbar; (van huizen, kamers, enz.:) wo [vr.]; -middel, o.: Geheimmittel [o.];-raad, Alles was nebenan geschient oder gein.: [t] Geheimrath [m.; a], Mitglied [o.]    sprochen wird leicht hörbar ist; I -heid,

des geheimen Rathes [t]; -schrift, o.: Ge-    vr.: (van geluiden:) Hörbarkeit [vr.], (van

heimschrift [vr.] (in -schrift vervat: in Ge- plaatsen:) Schallbrechungsmangel [m.J. heimschrift abgefasst); -schrijfkunst, vr.:    gehoor-kunde, vr. (-leer, vr.): Ge-

gehoornd, bv. n.: gehörnt. gehoor-vlies, o.: (ontl.)Trommelhaut-clien [o.], Trommel [vr.] (ue -vliezen verscheuren: fig.: dem Gehore wehethun [onr.], das Ohr beleidigen); I -zaal, vr.: Ge-hörsaal [m.; -sale].

gehoorzaam, bv. n.: gehorsam; uw gelioorzame dienaar; Ihr gehorsamster Diener; I -heid, vr.: Gehorsam [m.]. gehoorzamen, w. o.: gehorchen [3). gehoorzaming, vr.: Gehorchen [o.], gehoor zenuw, vr.: Gehörnerve [vr.]. gehouden, bv. n.: gehalten, verpflich-tet; I -heid, vr.: Yerpflichtung [vr.]. gehucht, o.: Weiler [m.]. geil imker, o.: Lungern [o.], Gelunger

Geheimschreibekunst [vr.J; -schrijver, m.: hörkunst [vr.], Gehörlehre [vr.], Akustik Geheimschreiber [m.], Sekretar [m.];    [vr.].

-zinnig, bv.: geheimnissvoll [s], mysteriös,

lema

(fig.) rathselhaft [t];-zinnigheid, vr.: 1) (van iets:) [s] Geheinmissvolle [o], Mystenöse [o.], (fig.) [t] Rathselhafte [o.], 2) (van nd:) geheimnissvolle [s] Manier [vr.],

(fig.) rathselhafte [t] Manier [vr.].

gehekel, o.: (tech. en fig.) Hecheln Lo.]; (fig.) Krittelei [vr.]. gehelmd, bv. n.: mit einem Helm. gehemelte, o.: 1) (ontl.) Gaumen [m.1; schapenvet kleeft aan het -: das Hammel-fett klebt Einem am Gaumen; mijne tong is aan mijn - gekleefd: die Zunge klebt mir am Gaumen; 2) (van een ledikant:)

[o.].

Himmel [m.]; I -letter, vr.: (tik.) Gaumen-buchstabe [m.]; -spier, vr.: Gaumenmus-kel [m.]; -zenuw, vr.: Gaumennerve [vr.]. geheugen, w. b.: zulassen [onr.].    gei* vr.: (zeew.) Gei [vr.].

geheugen, o.: [s] Gedaehtniss [o.];    geien, w. b.: (zéew.) geien, aufgeien.

iets in iemands - prenten: Einem etwas    geil, bv. n.: (i. a. b.) geil; I -heid, vr.:

dem Gedachtnisse einpragen; iets in zijn Geilheit [vr.].

- prenten: sich etwas im Gedachtnisse    geïllustreerd, bv. n.: illustrirt [ie],

einpragen; iets in zijn (haar)-houden: et-    geïncrimineerd, bv. n.: inkriminirt

was im Gëdachtnisse behalten Lonr.]; iets [ie],

uit zijn (haar) - verliezen: etwas aus dem geïndigneerd, bv. n.: indignirt [ie], Gedachtnisse verlieren [onr.]; zijn (haar)- empört; I -heid, vr.: Unwille [m.]. verliezen: das Gedaehtniss [s] verlieren geinster, m.: Funke [m.], Funken [m.]. [onr.]; hier schiet mijn - te kort: hier geïnteresseerd, bv. n.: 1) [t] bethei-lasst mein Gedaehtniss [s] mich im Stich. ligt (- bij: bei); 2) eigennützig; I -heid, geheugenis, vr.: Gedaehtniss [o.], vr.: Eigennützigkeit [vr.].

Erinnerung [vr.]; bij menschen -: bei geïnteresseerde, m. en vr.: (der, die) Menschengedenken.    Betheiligte [t].

geheugen-leer, vr.: [s] Gedaehtniss- geïsoleerd, bv. n.: isolirt [ie]; I-heid, kunst [vr.J, Mnemonik [vr.].    vr.: Absonderung [vr.].

geheveld, bv. n.: gesauert.    geit, vr.: (drk.) Ziege [vr.], Geiss [vr.].

gehik, o.: Schluchzen [o.|.    geite-bok, m.: (drk.) Geissbock [m.;

[o.J.

gehinnik, o.: Wiehern [o.], Gewieher ö], Ziegenbock [m.; ö|; I -leder (-leer),

o.: Ziegenleder [o.]; -lederen (-leeren), gehoest, o.: Husten [o.].    bv. n.: ziegenledern, von Ziegenleder;

gehoetel, o.: Hudeln [o.], Hudelei.    -melk, vr.: Ziegenmilcn [vr.].

[vr.].    geiten-baard, m.: (pik.) Geissbart

gehol, o.: Rennen [o.J.    [m.J; I -blad, o.: (pik.) Geissblatt [o.];

in.:

gehompel, o.: Humpeln [o.].    -boter, vr.: Ziegenbutter Lvr.]; -fokker,

gehoor, o.: 1) (het zintuig:) Gehör    Ziegenzüchter [m.]; -haar, o.: Ziegenh

[o.]: het zintuig des -s: der Gehörsinn;    [o.]; -haren, bv. n.: ziegenharen;-hoeder,

2) (gevolggeving aan het gehoorde:) Ge-    m.: Ziegenhirt [m.]; -hoedster, vr.:Ziegen-

hór [o.]; - geven aan een verzoek: einer    hirtin [vr.];-hok, o.:Ziegenstall [m.];-kaas,

Bitte Gehör geben [onr.]; - geven aan    vr.:Ziegenkase[m.];-klaver,vr.:(plk.)Geiss-

eenen slechten raad: einem schlechten    klee [m.]; -melk, vr.: Ziegenmilcn [vr.];

Rathe [t] Gehör geben [onr.]; - vinden bij    -melker, m.: Ziegenmelker [m.], (vog.)

iemand: ein geneigtes Gehör bei Einem    Xachtschwalbe [vr.], Ziegensauger [m.],

finden [onr.]; geen - vinden: kein Gehör    Ziegenmelker [m.1, (iron.) Ziegenzüchter

[o.], Geisschen

en

en en

[o.].

[o.].

I -heid,

een -erok:

ein

[o.].

o.: Kauder-

lm.]; -oog, o.: Ziegenauge [m.], (hik.) • Aegilops lm.], Augenwinkelgeschwür [o.]; -stal, m.: Zie -hok.

geite-vel, o.: Ziegenfell [o.]; I -vleesch, o.: Ziegenfleisch [o.].

geitje, o.: Zieglein lp.], Geisslein [o.], gei-touw, o.: (zeew.) Geitau [o.], gejaag, o.: (jag.) Jagen [o.] (- op:auf), (fig.) Jagen [o.] (-naar: nach); (gejacht:) Jagen [o.].

gejaagd, bv. n.: 1) gehetzt; als eene -c ree: wie ein gehetztes Reh; 2) gejagt; met eene -e stem: mit einer gejagten Stlmme; 3) (bw.) in aller Eile.

'gejaagde, m. en vr.: (der, die) Gc-hetzte; als een -: (fig.) wie ein Besessener [ra.], wie eine Besessene [vr.]. gejaagdheid, vr.: Gejagtheit [vr.]. gejacht, o.: 1) Antreiben [o.]; 2) Ueber-eilung [vr.].

gejammer, o.: Jammern [o.], Gejammer [o.].

gejoel, o.: 1) Gejubel [o.], Gejauchze [o.J; 2) Jodeln [o.].

gejok, o.: 1) Scherzen [o.]; 2) Lügen[o.]. gejouw, o.: Hohngeschrei [o.], Ge-schimpf [o.].

gejubel, o.: (gejuich, o:): Zie gejoel. |gek, m.: 1) Narr [in.], Thor lm.]; een oude -: ein alter Geck; een - in folio: ein Narr in Folio; voor - spelen: den Narren machen, durnmes Zeug machen; den - met iemand steken (iemand voor den - houden): Einen zum Narren haben, Einen zum Besten haben; den - met iets steken:über ctwas spotten, mit etwas spotten (spassen, scherzen); iemand voor - laten loopen: Einen einen vergeblichen Gang mach lassen [onr.], (ook:) Einen sich zum Ge-S£Ött machen lassen [onr.]; 2) (krankzinnige:) Verrückte [m.]; 3) (beweegbare schoorsteenkap:) Schornsteinkappe [vr.], Drehkappe [vr.]. Zie mrv. gekk geks.

Igek, bv. n.: (dwaas:) narrisch, thöricht; (zot:) narrisch, komisch, ppssierlich; (bespottelijk:) geckenhaft, geckhaft, geck; (zonderling:) narrisch, sonderbar; (verduiveld:) vertrackt, fatal; hoe ouder hoe-ker: spr.: je alter je gecker; - zijn op: erpicht sein auf, versessen sein auf, (pop.) den Narren gefressen haben an; - zijn op een meisje: toll verliebt sein in ein Madchen;

- zijn van blijdschap: vor Freude ausser sich sein; - worden: toll werden [onr.]; goed om iemand - te maken: gut Einen toll zu machen.

gekakel, o.: (van kippen en fig. van menschen:) Gackern [o.], Gackeln [o.]; (van eenden en ganzen en fig. van menschen:) Schnattern [o.], Geschnatter [o.], gekamerde, vr.: Maitresse [vr.]. gekarteld, bv. n.: ausgezackt; I -heid, vr.: ausgezackte Beschaffenheit [vr.]. gekef, o.: Gebelfer [o.], gekeperd, bv. n.: geköpert. gekerm, o.: Gejammer [o.], gekeuvel, o.: 1) Geplauder [o.]; 2) Ge-kose [vr.].

gekheid, vr.: l) Verrücktheit [vr.],

2)    Possierlichkeit [vr.], (das) Narrische,

3)    Geckenhaftigkeit [vr.], 4) Sonderbarkeit [vr.], 5) (das) Fatale. | -, tsw.: Possen!, durnmes Zeug!

gekibbel, o.: Gehader [o.], Gezank

gekieskauw, o.: Knaupeln [o.], gekje, o.: Narrchen [o.], Geckchen

gekkelük, bv. n.: geckenhaft; vr.: Geckenhaftigkeit [vr.].

Igekken, w. o.: gecken, scherzen, scha-kern.

Igekken, m. mrv.: Narren [m. mrv.], Thoren [m. mrv.]; (fig.) Tollhausler [m. mrv.]; de - krijgen de kaart: (spr.) je grösser der Narr, je grösser das Glück; -grijzen niet: (spr.) Narren lassen sich kei-ne grauen Haare wachsen; kinderen en -zeggen de waarheid: (spr.) Kinder und Narren sagen die Wahrheit; wat de hee-ren wijzen, moeten de - prijzen: (spr.) an-statt gegen Yorgesetzten zu toben, hat man deren Thun und Lassen zu loben; I -huis, o.: Narrenhaus [o.; a], Irrenhaus [o.; a], Tollhaus [o.; a]; -praat [m.]: Nar-rengeschwatz [o.], Unsinn [m.], durnmes Zeug [o.], (pop.) Schnickschnack [m. ]; -spel, o.: Narrenspiel [o.]; -streek, m.: Narren-streich [in.]; -taal, vr.: Zie-praat;-werk, o.: Narrenwerk [o.].

gekkernij, vr.: Schakerei [vr.], Spass [in.; a] Scherz [m.1. gekkin, vr.: Narrin [vr.]. geklapper, o.: Geklapper [o.], gekleed, bv. n.: gekleidet;

schwarzer Frack. geklepper, o.: Geklapper geklets, o.: Geklatsch [o.], geklingel, o.: Klingeln [o.], Geklingel [o.].

geknabbel, o.: Knaupeln [o.], geknibbel, o.: Feilschen [o.], geknies, o.: Gramen [o.], gek nik, o.: Nicken [o.]; - en gebuig: (das) Kratzffisseln und Yerbeugungen-machen.

geknutsel, o.: Handarbeit [vr.] zum Zeitvertreib.

gekoeter (gekoeterwaal) walschen [o.].

gekonkel, o.: Fuschelei [vr.]. gekoot, bv. n.: (vea.) mit.... Fesseln; hoog of kort -: mit langen oder kurzen Fesseln.

gekoperd, bv. n.: (schepen:) gekup-fert.

gekoppeld, bv. n.: (jachthonden:) gekoppelt; (huwelijken:)zusammengekup-pelt.

gekraak, o.: Krachen [o.], gekriebel, o.: 1) Jucken [o.]; 2) Kit-zeln [o.], Kitzel [m.]; 3) Gekritzel [o.].

gekrioel, o.: Wimmeln [o.J, Gewirn-mel [o.].

geks, (verbogen bv. n. als z. n.): iets-: etwas Narrisches.

gek-scheerder, in.: Scherzer Tm.], Spassmacher [m.]; I -scheerderij, vr.: Scherz [m.]; -scheerster, vr.: Scherzerin [vr.]; -scheren, w. o.: scherzen.

geks-kap, vr.: Narrenkappe [vr.], Schellenkappe [vr.], (fig.) Hansnarr [in.].

gekuip, o.: Bötticherarbeit [vr.]: (fig.) [ie] Intriguiren [o.], Rankeschmieden |o.].

gekuischt, bv. n.: sprachrein, kor-rekt; een -e stijl: ein korrekter Stil; I -heid, vr.: Sprachreinheit [vr.], Korrekt-heit [vr.].

vr.:

ure

gekunsteld, bv. n.: gekünstelt, ge-ziert; I -heid, vr.: (das) Gekünstelte, Ge-ziertheit [vr.].

gekwakkel, o.: (fig.) Krankeln [o.], Krankelei [vr.].

gekwansel, o.: Geschacher [o.], Scha-cherei [vr.].

gekweel, o.: Zwitschern [o.], gekwezel, o.: Frömmelei [vr.]. gelaarsd, bv. n.: gestiefelt; de -e kat: der gestiefelte Kater; - en gespoord: gestiefelt und gespornt.

gelaat, o.: Gesicht [o.]; I -kenner, m.: Physiognomist [m.], Physiognom [m.]; -kunde, vr.: Physiognomie [vr.]; -kundig, bv. n.: physiognomisch; -kundige, m.: Zie -kenner.

gelaats-koek, m.: Gesichtswinkel [m.]; 1 -kleur, vr.: Gesichtsfarbe [vr.];-plooi,vr.: Gesichtsfalte [vr.]; -trek, m.: Gesichtszug [m.; ü], Zug [m.; ü]; -verandering, vr.: Gesichtswechscl [m.J.

gelach, o.: Gelachter [o.]; een schaterend -: ein schallendes Gelachter.

gelag, o.: Gelag [o.], Zeche [vr.]; het is een hard - : (fig.) es ist einhartesLoos; zijn - betalen: seine Zeche bezahlen; het

-    moeten betalen (voor het - blijven zitten) : (fig.) die Zeche (das Gelag) bezahlen miissen [onr.]; gelagen zetten: Wirth-schaft [t] treiben [onr.], ein Wirthshaus [t] (eine Schenke) halten [onr.]; I -betaler, m.: (fig.) Sündenbüsser [m.]; -kamer, vr.: [tl Wirthszimmer [6.], Gastzimmer [o.], Gaststube [vr.].

gelang (met „naar” er vóór), bw.: naar

-    [van]: nach Massgabe [2] ; (al) naar - de omstandigheden het noodig maken: je nachdem die Urnstande es erfordern.

gelasten, w. b.: befehlen [onr.]. gelastigde, m.: Beauftragte [m.], Ver-treter [m.].

gelaten, bv. n.: gelassen; I -heid, vr.: Gelassenheit [vr.]. gelatine, vr.: Gallerte [vr.]. geld, o.: Geld [o.]; contant -: baares Geld; - bij de visch: (spr.) baares Geld; voor - en goede woorden: für Geld und gute Worte; - verzoet den arbeid: (spr.) baar Geld lacht; dat is zoo goed als -: das ist so gut wie baares Geld; alle waar is naar zijn -: (spr.) leicht Geld, leichte Waare; - hebben als water (bulken van -): (spr.) Geld haben wie Heu, im Gelde sitzen [onr.] bis über die Ohren; iets (alles) te -e maken; etwas (Alles) zu Geld •machen; voor geen - van de wereld: (spr.) um alles Geld in der Welt nicht;

-    slaan: (mtw.) Geld schlagen [onr.], Geld münzen; - snoeien: Geld beschneiden [onr.], Geld kippen; - snaaien: (fam.) Geld veruntreuen; er is geen - onder de menschen: es ist kein Geld unter den Leuten.

geld-adel, m.: Geldadel [m.]; I-afpersing, vr.: Gelderpressung [vr.];-belegging, vr.: Kapitalanlage [vr.].

Ccelderland, o.: (adk.) Geldern [o.]; Geldersch, bv. n.: aus Geldern.

geld-gierig, bv. n.: geldgierig; !-gierigheid, vr.: Geldgier [m.]; -kantoor, o.: Wechselstube [vr.]; -leening, vr.: Anleihe [vr.]; -riem, m.: Geldkatze [vr.], Geldgür-tel [m.]; -schaaltje, o.: Geldwage [vr.]; -schaarschte,vr.: Geldmangel [m.]; -schopje, o.: Geldschaufel [vr.]; -slaan, o.: Schlagen [o.] des Geldes, Münzen [o.] des Geldes; -snoeien, o.: Beschneiden [o.] des Geldes, Kippen [o.] des Geldes; -snoeier, m.: Geld-beschneiderfm.], Geldkipper [m.]; -snoeierij, Geldbeschneidung [vr.]; -soort, vr. (-specie, vr.): Geldsorte [vr.], Münzsorte [vr.]; -stuk, o.: Geldstück [o.J, Münzstück [o.]; -verlegenheid, vr.: Geldverlegenheit [vr.]; -winning, vr.: (ein) eintraglicnes Geschaft (het is geene broodwinning, maar eene -winning: es ist kein Brodverdienst, sondern eine wahre Goldgrube); -wolf, m.: (iron.) Geldwolf, [m.; ö]; -zak, m.: Geldsack [m.; a] (een domme -zak: iron.: ein dummer Geldmann [a]).

geleden, bv. n.: erlitten; de-e schade: der erlittene Schaden. I -, bw.: acht dagen -: vor acht Tagen; het is acht dagen -:es ist acht Tage her.

gelederen, o. mrv.: (mil.) Glieder [m.]; in de - van den vijand: in den Glie-dern des Feindes; I -vuur, o.: Rottenfeuer [o.l.

geleding, vr.: (ontl.) Gliederung [vr.], Knochenfügung [vr.]; eene -: ein Glied. [o.].

geleed, bv. n.: gegliedert; I -heid, vr.: Zie geleding.

geleerd, bv. n.: gelehrt; (van vogels en dieren:) abgerichtet: (van lessen, enz,:) gelernt, erlernt; hoe -er, hoe gekker: (spr.) je gelenrter, je verkehrter; dat is mij te -: das geht über meinen Horizont.

geleerde, m. en vr.: (der, die) Ge-lehrte; de ziekte der -n: die Gelehrten-krankheit; voor -n is het goed preeken: (spr.) den Gelehrten ist gut predigen. geleerdheid, vr.: Gelehrsamkcit [vr.]. gelegen, bv. n.: (i. a. b.) gelegen; staande en - aan het Oosterspoor: am Ostbahnhofe gelegen; goed -: gut gelegen; er is niets aan hem -: es ist nichts an ihm gelegen; er is niets aan -: es ist nichts daran gelegen; er is (mij) veel aan -: es ist (mir) viel daran gelegen; hoe is het met die zaak -: wie steht es mit die-ser Saehe?; de zaak is zoo -: es verhalt sich mit dieser Sache so; als het u-komt: wenn es Ihnen gelegen ist; het komt mij vandaag niet -: es ist mir heute nicht gelegen; zich aan iemand of iets - laten liggen: sich um Einen oder etwas bekurn-mern.

gelegener, (verbogen) bv. n.: ter -(ter - tijd): zu gelegener Zeit. gelegenheid, vr.: Gelegenheit [vr.]; bij -: bei Gelegenheit, gelegentlich; bij de eerste - de beste: bei der ersten besten Gelegenheit; bij voorkomende -: bei vor-kommender Gelegenheit; bij elke -; bei jeder Gelegenheit; bij alle gelegenheden: bei allen Gelegenneiten; als de - zich presenteert: wenn die Gelegenheit sich dar-bietet; partij trekken (gebruik maken) van de -; die Gelegenheit benutzen; de -maakt den dief: (spr.) tGelegenheit macht Diebe.

gelegenheids, in Sam.: Gelegenheits. Igelei, vr.: (zjelei:) Gallerte [vr.];-achtig, bv. n.: gallertartig; -extract, o. (-stof, vr.): Gallertextrakt [m.]; -taart, vr.: mit Gallerte überzogene Torte [vr.].

Igelei, o.: (geleide:) Geleit [o.]; -biljet, o.: Geleitszettel [m.], Geleitsschein [m.];

-brief, m.: Geleitsbrief [m.1; -buis, vr.:    gelol, o.: Mauen [o.], Miauen [o.]; (fig.

Leitröhre [yr.], Leitungsröhre [vr.].    fam.) (der) widerliehe Gesang.

Igeleid, v. dw.: gelegt.    geloof, o.: Glaube [m.], Glauben [m.];

[o.].

Igeleid, o.: Rinne [vr.], Wasserleitung - hechten (- schenken) aan: [3] Glauben [vr.]; I -baarheid, vr.: Leitungsvermögen ‘ beimessen [onr.]; op goed -: aufTreuund

geleide, o.: Geleit [o.]; (fig.) Beglei-tung [vr.].

geleidelijk, bv. n.: 1) allmahlig (all-malig); 2) planmassig; I -heid, vr.: 1) All-ma(h)lichkeit [vr.], 2) Planmassigkeit [vr.]. geleiden, w. b.: geleiten, begleiten. geleider, m.: Geleiter ]m.]; (fig.) Be-gleiter [m.]; (van electriciteit, warmte, licht, lucht, enz.:) Leiter [m.], Konduktor |m.]. I (verbogen) bv. n. (= gelegder): -lage (met -lage): hinterlistigerweise, meuchlings.

geleiding, vr.: 1) Geleit [o.]; 2) Ge-leitung [vr.]; 3) Leitungsröhre [vr.];4) (fig.) Begleitung [vr.].

geleid-star (-ster), vr.: Leitstern [m.]. geleidster, vr.: Geleiterin [vr.] ; (fig.) Begleiterin [vr.]; I (samengesteld uit „geleid” en „ster”: Zie geleid-star.

gelei-geest, m.: Schutzgeist [m.]; [-geld, o.: Geleitsgeld [o.];-schip,o.: Geleits-schiff [o.], Konvoischiff [o.].

gelen, w. b.: gelben, gelb niachen. I -w. o.: gelben, gelb werden lonr.].

gelen (gelepper), o.: Schlürfen [o.]; (pop.) Schlabbern [o.], Schlappen [o.].

geletterd, bv. n.: 1) wissenschaftlich gebildet; 2) literarisch gebildet; 3) (fig.) gelehrt; 4) (fig. fam.) Zie m. dood; I-heid, vr.: Gelehrsamkeit [vr.].

Glauben; van welk - is zij: wessGlaubens ist sie ? zu welchem Glauben bekennt sie sich?; zij is Katholiek van haar -: sie ist ihres Glaubens eine Katholikin (eine Ka-tholische).

geloofbaar, bv. n.: glaublich; l-heid.

vr.:

Glaublichkeit [vr.]. geloofd, v. dw.: (van „loven”:) gel gepriesen; (van „gelooven”) geglaubt.

[vr.].

geloofelijk, bv. n.: glaublich: I -1 vr.: Glaublichkeit

geleuter, o.: (das) langweilige Ge-wasch.

gelid, o.: (ontl.) Gelenk [o.]; (mil.) Glied [o.];! -beentje, o.; (ontl.) Gelenkbein 1 o.]; -wervel, vr.: (ontl.) Gelenkwirbel [m.]; -sluiter, m.: (mil.) (der) Letzte im Glied. geliefd, bv. n.: geliebt. gelief koos, o.: (van een minnend paar:) Liebeln [o.]: (anders:) Liebkosen [o.]. ^ geliefkoosd, bv.n.: Lieblings ..., be-

Igelieven, m. en vr. mrv.: Liebenden [m. en vr. mrv.].

Igelieven, w. o.: belieben: UwEd. gelieve te betalen: (kph.) Sie belieben bezahlen.

gelik, o.: Lecken [o.]. Zie gezoen, geling, vr. :(fam. en gnk.) Gefbsucht [vr.]. geliniëerd, bv. n.: liniirt [iiej. f?elint, bv. n.: bebandert; - en gestrikt: mit Bandera und Schleifen geschmückt.

gelisp, o.: Zischen [o.] im Sprechen, Lallen [o.].

gelispel, o.: Zischeln [o.], Flispern |o.], Gelispel [o.].

gelledje, o.: (fam.) Geld [o.]; niet om het velletje, maar om het -: (spr.) nicht aus Liebe’, sondern um des Geldes willen, gelletje, o.: (pop.) Zie gebbetje, gelling, vr. (gellinghennep, m.): (der) unfruchtbare Hanf.

geloei, o.: (van dieren:) Gebrüll [o.]; (van den wind:) Geheul [o.], Heulen [o.], Tosen [o.], Toben | o.]; (van golfgeklots:) Getöse [o.], Tosen [o.], Toben [o.].

gelofte, vr.: (kkl.) Gelübde [o.]; (fig.) [ s] Gelöbniss [o.].

geloftenis, vr.: [s] Gelöbniss [o.]; (kkl.) Gelübde [o.].

m.:

geloofs-belydenis, vr.: [s] Glaubens-bekenntniss [vr.]; I -bezwaar, o.: Glaubens-skrupel [m.];-brieven, m. mrv.: (dipl.) Be-glaubigungsbriefe [m. mrv.]; -dwang, m.: Glaubenszwang [m.], Gewisscnszwang [m.]; -genoot, m. en vr.: Glaubensgenosse [m.], Glaubensgenossin [vr.] (de -genooten: die Glaubensgcnössen); -geschil,o.: Glaubens-zwist [m.]; -gronden, m. mrv.: Dogmen |o. mrv.]; -haat, m.: Religionshass [m.];-hervormer, m.: Glaubensreiniger [m.]; -hervorming, vr.: Glaubensreinigung [vr.]; -leven, o.: (das) innere Leben; -onderricht, o.: Religionsunterricht [m.]; -onderwijzer, m.: Religionslehrer [m.J; -onderzoek, o.: Untersuchung [vr.] in Glaubenssacnen; -onderzoeker, m.: (hist.) Glaubensrichter [m.] ^overtuiging, vr.: religiöseUeberzeu-gung [vr.]; -vertrouwen, o.: Zuversicht [vr.] des Glaubens; -verwant, m. en vr.: (der, die) Glaubensverwandte; -verzaak-ster, vr.: (die) Abtrünnige ; -verzaker,

(der) Abtrünnige; -verzaking, vr.: Ab-trünnigkeit [vr.], Abfall [m.] vom Glauben.

geloofwaardig, bv. n.: (persoon:) glaubwürdig, (ding:) glaubhaft; I -heid, vr.: 1) Glaubwürdigkeit [m.], 2) Glaubhaf-tigkeit [vr.].

geloop, o.: Gelauf [o.]; - en gedraaf: (das) Laufen und Rennen.

gelooven, w. b. en o.: glauben; iem. -: Einem glauben; iets -: etwas glauben; - in (- aan): glauben an; er aan moeten -: (fig. fam.) daran glauben müssen [onr.].

geloovig, bv. n.: (kkl.) glaubig; l-heid, vr.: (kkl.) Glaubigkeit [vr.]; (fig.) Leicht-glaubigkeit.

geloovige, m. en vr.: (der, die) Glau-bige; de -n, mrv.: die Glaubigen.

geit, bv. n.: geit, unfruchtbar; eene -e koe: eine gelte Kuh [ü]; een - schaap:

em

Geltschaf [o.]; - vee, o.: Geltvieh [o.]; I -haring, m.: (der) mannliche Haring; -snoek, m.: (der) mannliche Hecht; -varken, o.: Eber [m.], (das) unverschnittene Schwein.

geluier, o.: Faulenzerei [vr.]. geluimd, bv. n.: gelaunt.

gelte, vr.: Gelze [vr.], (die) verschnit-tene Sau [aj. geiten, w. b.: gelzen. gelter, m*: Gelzer [m.]. gelubde, m.: (der) Yerschnittene. gelui, o.: Gelaute [o.], geluid, o.: Laut [m.]; (fig.) Klang [m.: a]; I -breker (-demper, -dooyer), m.: Dampier [m.]; -gevend, bv. n.: einen Laut von sich gebend.

geluister, o.: Lauschen [o.]; I -vink, - geven: Einem Recht geben [onr.]; -o.: Lauschen [o.].    krijgen: Recht behalten [onr.].

geluk, ö.: Glück Lo.]; stom lauter    gelyk-aardig, bv. n.: gleichartig;

Glück, (tam.) Schelmenglück Lo.]; op goed I -beduidend, bv. n.: gleichdeutig; -bee--: auf gut Glück; meer - dan wijsheid: nig, bv. n.: (wsk.) gleichschenklig. mehr Glück als Verstand; van - mogen gelyke, in. en vr.: (der, die) auf gleispreken: (fam.) von Glück sagen können    chem Fusse stehende; mijns - : meines

[onr.]; iemand - wenschen: Einem Glück    Gleichen; uws -: Ihres Gleichen; zijns -:

wünschen (- met: zu); veel-!:(tsw.) Glück    seines Gleichen; haars -: ihres Gleichen;

auf!, Glück zu!; - op uwe schaatsen: (fam.)    ons -n: unseres Gleichen; huns -n (haars

Glück auf den Weg!; - er mee: Glück    -n): ihres Gleichen.

dazu!, (tegen een kooper:) topp!; zonder    gelykelyk, bw.: gleicherweise.

- vaart niemand wel: (spr.) das Glück ist    gelijken, w. o.: gleichen [3]; - op

den Thoren hold.    (- naar): [3] ahnlich sein [onr.], aussehen

gelukje, o.: Glücksfall [m.; a], (das) [onr.] wie, Aehnlichkeit haben mit; het kleine Glück. Zie kuitenkansje.    gelijkt er niet (niets) naar: (spr.) bei Wei-

gelukken, w. o.: gelingen |onr.].    tem nicht, durchaus nicht. Zie lijken,

gelukkig, bv. n.: glücklich; stom -    gelijkenis, vr.: 1) (overeenkomst:)

zijn: (fam.) Schelmenglück haben; onder    Aehnlichkeit [vr.]; 2) (afbeeldsel:) [s]

een - gesternte geboren: unter einem    Gleichniss [o.] ; 3) (vergelijking:) Yerglei-

Glücksstern geboren.    chung [vr.]; 4) (zinnebeeld:) Is] Gleichniss

gelukkiger-wijs (-wijze),bw.:glück-    |o.], Parabel [vr.]; de - van den Verloren

licherweise.    Zoon: das Gleichniss [s] (die Parabel) des

geluks-lMMle, m. en vr.: Glücksbote verlornen Sohnes; bij wijze van -: vertui.], Glücksbotin [vr.]; I-staat,m.: Glücks- gleichsweise. stand [m.]; -stoot, m.: (spl.) Glücksstoss gelnker-liande, bv. n.: gleich; I-wijs [m.], (in studententaal:) Sau [vr.; a]; -vo- (-wijze), bw.: gleicherweise, auf gleiche gel, m. (-zak, m.): Glückspilz [m.].    Weise.

geluk-wensch, m.: Glückwunsch [m.; gelykgroncls, bw.: der Erde gleich, ü]; I -wenscher, m.: Glückwünscher [m.]; 'dein Boden gleich.

-wenscheres, vr.: Glückwünscherin [vr.]; gelijkheid, vr.: Gleichheit [vr.]. -wensching, vr.: Glückwünschung [vr.] gelijk-lioekig, bv. n.: (wsk.) gleich-(brief van -wensching: Glückwünschungs-    winkelig; I-luidend, bv. n.: gleichlautend;

schreiben [o.]); -zalig, bv. n.: glückselig;    -siachtig, bv. n.: homogen; -siachtigheid,

-zaligheid, vr.: Glückseligkeit [vr.];-zoe-    vr.: Homogenitat [vr.]; -soortig, bv. n.:

ker, m.: Glücksritter [m.], Glücksjager [m.],    gleichartig; -vloeiend, bv. n.: (tik.) schwach

Abenteurer [in.]; -zoekerij, vr.: Glücksja-    (een -vloeiend werkwoord: ein schwaches

gerei [vr.]; -zoekster, vr.: Glücksjagerin    Zeitwort); -vloers, bw.: Zie -gronds (op

[vr.], Abenteurerin [vr.].    de -vloersverdieping: im Erdgeschoss [o.]);

gelul, o.: (genij Gewasch [o.].    -vormig, bv. n.: gleichförmig; -zijdig, bv.

[o.].

gelurk, o.: Gezutsch [o.], Gelutsch n.: (wsk.) gleichseitig.

gemaakt, bv. n.: gemacht; (fig.) ge-gelusten, w. o.: gelüsten; het gelust künstelt, geziert, affektirt [ie]; I -heid, vr.: mij: es gelüstet mich.    Gekünstelte [o.], Geziertheit [vr.], Affek-

geluw, vr.: Zie geling.    tation [vr.].

Igelijk, bv. n. en bw.: 1) gleich; een    Igemaal, in.: Gemahl [m.].

-e weg: ein glcicher Weg; een -e draad:    Igemaal, o.: 1) Mahlen [o.]; belasting

ein gleicher Faden; op -en voet staan:    op het -: Mahlsteuer [vr.]; 2) Schererei

auf gleichem Fusse stehen [onr.]; iem. op    [vr.]; houd op met dat - : höre auf mit der

een -en voet behandelen: Einen auf glei-    Schererei.

chem Fusse behandeln; -en tred houden gemaaii, o.: Mahnen [o.], met: gleichen Schritt halten mit; - staan gemacht, o.: (ontl.) Gemacht [o.]; met iemand: Einem gleich sein; zich met I -been, o.: Schambein [o.], iemand - stellen: sich Einem gleich stellen; gemachtigde, m. en vr.: (der, die) zich zelven - blijven: sich gleich bleiben Bevollmachtigte.

[onr.]; iemand met -e munt betalen: (fig.) gemak, o.: 1) Bequemlichkeit [vr.], Ge-Einem Gleiches mit Gleichem vergelten    machlichkeit [vr.]; zijn - nemen: sich’s

[onr.]; zij zijn - van jaren (zij zijn van -e    bequem machen, (fig.) sich setzen, Platz

jaren): sie sind gleichen Alters; hij is al-    nehmen [onr.]; van zijn (uw, mijn, ons,

tijd - van humeur: er ist immer gleichge-    haar, hun) - houden: die Bequemlichkeit

launt; 2) (dergelijk:) ahnlich; een - geval:    lieben; op mijn (uw, zijn, ons, hun, haar)

ein annlicher Fall; het leven is - aan een    -: mit aller Gemachlichkeit; zich niet op

sehouwtooneel: das Leben ist einerBühne    zijn - voelen: sich nicht behaglich fühlen;

ahnlich; 3) (juist:) een horloge dat-gaat*    met -: sehr bequem, (ook:) mit Leichtig-

eine Uhr welche richtig geht; een horloge    keit, (als tsw.) sachte!; 2) Abtritt [m.],

-    zetten: eine Uhr richtig stellen; 4) (kiet:)    (das) heimliche Gemach.

quitt; 5) - op spelen: gleichauf spielen; gemakkeiyk, bv. n.: (gemak ver-

-    op deelen: gleichauf theilen [t].    schaffend:) bequem, gemachlich; (op ge-

Igelyk, vgw.: wie; gleichwie.    makkelijkneid gesteld:) bequem, gemach-

Igeljjk, o.: 1) Gleiches [o.]; iets in het    lich ; (weinig of geen inspanning vorde-

-    brengen: etwas in’s Gleiche bringen    rende:) leicht (zoo - als iets: spr.: spott-

[onr.]; in het - komen: in’s Gleiche kom-    leicht); (los, ongedwongen, vlug:) leicht;

men [onr.]; in het - spreken: (fig.] uupar-    (licht te bevredigen:) leicht zu befriedi-

teiisch sprechen [onr.]; Zie eigen. 2) Recht    gen, gutmüthig [t]; I -heid, vr.: 1) Bequem-

Lo.]; - hebben: Recht haben; aan iemand    lichkeit [vr.], Gemachlichkeit [vr.], 2) Leich-

vr.:

;n

lie].

bv. n.: gemein-

m.: (hist.) Tribun [m.],

der Ge-

vr.:

van: Man-

gemmen, vr. mrv.: Gemmen[vr.mrv.], geschnittene Edelsteine [m. mrv.]. gemodderd, bv. n.: (fam.) arrangirt [ie], gemodereerd, bv. n.: gemassigt. gemoderniseerd, bv. n.: modernisirt [iel.

gemoed, o.: [t] Gemüth[o.];tegen zijn - spreken: wider seine Üeberzeugung sprechen [onr.]; iemand iets op zijn -drukken: (fig.) Einem et was ein dringlich an’s Herz legen; in -e verzekeren: gewis-senhaft versichern, auf (mein, dein, sein u. s. w.) Gewissen versichern; wat heeft dat meisje een -: (iron.) welch ein Busen hat das Madchen!

gemoedelyk, bv. n.: gemüthlieh [t], herzinnig; I -heid, vr.: [t] Gemühtlichkeit

gemoeds-aandoening, vr.: *) Ge-müthsbewegung [vr.]; I -aard, m.: Gemüths-art [vr.], Gemüthsbeschaffenheit [vr.j; -beweging, vr.: Gemüthsbewegung [vr.]; -gesteldheid, vr.: Gemüthsbeschaffenheit [vr.|; -kalmte, vr. (-rust, vr.): Gemüthsruhe [vr.j;

Gemüthsbeschaffenheit

iigkeit [vr.], 3) [t] Gutmüthigkeit [vr.].

gemakshalve, bw.: der BequemÜch-keit wegen.

gemalin, vr.: Gemahlin [vr.]. gemanierd, bv. n.: manierlich; I-heid, Manierlichkeit [vr.]. gemanteld, bv. n.: in einem Mantel <mrv.: in Manteln) gehüllt. Zie ook bv. n. gebeft.

gemartel, o.: 1) (het martelen :) Mar-tern [o.], Foltern [o.]; 2) (martelingen:) Martern [vr. mrv.], Foltern [vr. mrv.].

gemaskeerd, bv. n.: maskirt [ie], ver-deckt; -e batterij: (art.) verdeckte Bat-terie [vr.].

gemaskerd, bv. n.: maskirt [ie], ver-larvt; met -e gezichten: mit verlarvten Gesichtern; een - bal: ein Maskenball [m.; a].

gematigd, bv. n.: gemassigt; I -heid, vr.: Massigung [vr.]. gemauw, o.: Geniaue [o.], Mauen [o.]. Igemazeld, bv. n.: (hout:) gemasert, maserig; I -heid, vr.: (das) Maserige.

igemazeld, v. dw.: - hebben: von den Masern genesen sein; gepokt en - hebben : (fig. fam.) Alles mitgemacht haben, alle Pnffe und Kniffe kennen [onr.]. gember, vr.: Ingwer [m.]. gemberacbtig, bv. n.: 1) ingwerar-tig; 2) Ingwer liebend.

ember-bier, o.: Ingwerbier [o.]; -one, vr.: Iugweröl [o.J; -poeder, o.: Ing-werpulver [o.]; -pot, m.: Ingwertopf [m.; ö]; -stroop, vr.: Ingwersyrup [m.]; -wortel [m.]: Ingwerwurzel [vr.]. gemediatiseerd, bv. n.: mediatisirt

gemeen, bv. n.: (i. a. b.) gemein. I -, o.: Pöbel [m.].

gemeene, m. en vr.: (der, die) Ge-meine; I -best, o.: Freistaat [m.], Republik [vr.]; -bestelijk, bv. n.: republikanisch; -bestgezinde, m. en vr.: Republikaner [m.], Republikanerin [vr.]; -bestgezindheid, vr.: Republikanismus [m.],Republikanism [m.]. gemeengoed, o.: Gemeingut [o.], gemeenlieid, vr.: Gemeinheit [vr.]. gemeenlandslmis, o.: [t] Rathhaus io.; a] sammtlicher Deichbehörden.

gemeenlijk, bw.: gemeiniglich, ge-wöhnlich.

gemeenplaats,vr.: Gemeinplatz [m.; al. gemeenseliap, vr.: Gemeinschaft [vr.].

gemeenschappelijk,

schaftlich.

gemeenslachtig, bv. n.: (tik.) zweier-lei Geschlechts; I -heid, vr.: zweierlei Ge-schlechter [o. mrv.].

gemeensman,

Yolkstribun [m.].

gemeente, vr.: (i. a. b.) Gemeinde [vr.]; het Huis der -n: (stk., in Engeland:) das Haus der Gemeinen, das Unterhaus;

I -ambtenaar, m.: (der) Gemein debeamte * -begrooting, vr.: Gemeindebudget [o.], -bestuur, o.: Gemeindevorstand [m.; a], Municipalitat [vr.]; -blad, o.: Amtsblatt [o.; al; -grond, m.: Gemeingrund [m.J, Grund und Boden der Gemeinde; -huis. o.: Gemeindehaus [o.; a], [t] Rathhaus [o.; a];-lasten, m. mrv.: Gemeindesteuern [vr. mrv.].

gemeentelijk, bv. n.: der Gemeinde;

de -e begrooting: das Budget meinde, Gemeindebudget [o.l.

gemeentenaren, m. mrv.: (kkl.) Pfarrgenossen [m. mrv.]; mijne -: meine Pfarrkinder [o. mrv.].

gemeente-onderwyzer, m.: Lehrer [m.] an der Gemeindeschule; I-ontvanger, m.: Einnehmer [m.] der Gemeindesteuern ; -opcenten, vr. mrv.: Steuerauflagen [vr. mrv.] behufs der Gemeinde; -weide, vr.: Gemeindeweide [vr.], Gemeinweide [vr.]; -wet, vr.: Municipalgesetz [o.]; -wezen, o.: Gemeindewesen [o.J.

gemeenzaam, bv. n.: familiar (zich - maken met: 1. sich familiarisiren [ie] mit, 2. sich vertraut machen mit); l-heid,

1) Familiaritat [vr.], 2) Yertrautheit [vr.1 (- met: mit).

gemeld, bv. n.: besagt, erwahnt. gemelijk, bv. n.: verdriesslich; l-heid, vr.: Yerdnesslichkeit [vr.].

gemengd, bv. n.: gemischt;- huwelijk: (kkl.) gemischte Ehe [vr.].

geniet, o.: (vlaktemaat:) (der) halbe Morgen.

Igemeten, o. mrv.: halbe Morgen [m. mrv.].

Igemeten, v. dw.: gemessen. gemiauw, o.: Zie gemauw. gemiddeld, bv. n. en bw.: durch-schnittlich. I -, v. dw. (van „middelen”): arrangirt [ie].

gemis, o.: Mangel [m.]; -el an.

[vr.].

gemoederen, o. mrv.: [t] Gemüther [o. mrv.].

-stemming, vr.:

[vr.].

gemoeid, v. dw.: door geen sterveling - worden: von keiner lebendigen Seele belastigt werden [onr.]. I -, bw.:-zijn met: 1) abhangen von, 2) auf dem Spiel stehen [onr.]. bei, 3) sich handeln um.

gernoet (met „te” er vóór), bw.: ent-gegen; iemand of iets te - gaan: Einem oder einer Sache ent^egcn gehen [onr.]; iemand te - komen : Einem entgegen kommen [onr.] (ook fig.); iemand iets te - voeren: Einem etwas zu Gemüthe [t] führen;

*) Overal [t].

geneeren, w. b.: geniren [ie], [3] hin-derlich sein. I - (zich), w. w.: 1)(uitspraak: zje...) sich geniren [ie]; geneer u niet: geniren [ie] Sic sich nicht; 2) (uitspraak: ge...) sich behelfen [onr.]; zich moeten - met: sich behelfen müssen [onr.] mit.

iets te - zien: einer Sache entgegensehen [onr.].

gemompel, o.: 1) Geflüster [o.];2)Ge-munkel [o.].

gemor, o.: Murren [o.] gems, vr.: (drk.) Gemse [vr.]; I -bal, m.: Gemsenkugel [vr.]; -bok, m.: Gems-bock [m.; ö]; -geit, vr.: Gemsgeiss [vr.].

gemunt, v. dw.: gemünzt; - zijn op: (fig.) abgesehen sein auf.

gemurmel, o.: Gemurmel [o.], Mur-meln [o.].

gemutst, bv. n.: (fig. fam.) gelaunt; niet - zijn om te ....: nicht gelaunt sein zu...; goed -: gutgelaunt; slecht -: übel-gelaunt; I -heid, vr.: (fig. fam.) Laune [vr.].

gemze-kogel, m.: Zie gemskogel;

I-leder (-leer), o.: Gemsleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: gemsledern;-vel, o.:Gem-senfell [o.].

geneesbaar, bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.]

genees-drank, m.: Heiltrank [m.;a]; I -heer, m.: Arzt lm.; Aej;-kracht, vr.: Heilkraft [vr.]; -krachtig, bv. n.: heilkraf-tig; -kruid, o.: Heilkraut [o.: a], Arznei-pflanze [vr.]; -kunde (-kunst), vr.: Heilkunst [vr.], Arzneikunde [vr.]; -kundigr bv. n.: 1) heilkundig, medicinisch, 2) arzt-lich (-kundige hulp: arztliche Hülfe [vr.]); -kundige, m.: Arzt [m.; Ae].

geneeslijk, bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.].

genees-meester, m.: Zie-kundige I -middel, o.: Genesungsmittel[o.] Heilmit-tel [o.], Medikament [o.] (-middelenlèer, Heilmittellehre [vr.], Pharmakologie [vr.]); -wijs (-wijze), vr.: Heilmethode [vr.].

genegen, bv. n.: geneigt, gewogen; iemand - zijn: Einem geneigt sein, Einem gewogen sein; - zijn tot (- zijn om te): geneigt sein zu...; f -heid, vr.: Zuneigung [vr.], Gewogenheit [vr.]; -heid tot (-heid om te): Geneigtheit [vr.] zu... ; -heid voor een meisje opvatten: sich in ein Madchen verlieben.

genegotieerd, bv. n.: negociirt [iie], verhandelt.

geneigd, bv- n.: geneigt; I -heid, vr.: Geneigtheit [vr.].

gemzen, vr. mrv.; Gemsen [vr. mrv.];

I -haar, o.: Gemsenhaar [o.];-jacht, vr.:

vr.:

Gemsenjagd [vr.]; -jager, m.; Gemsen-jager [mj; -voet, m.: (pik.) Gemswurz [vr.].

gena, vr.: (dk.) Zie genade, genaakbaar, bv.n.: zuganglich; I -heid, vr.: Zuganglichkeit [vr.].

genade, vr.: Gnade [vr.] (als tsw.: groote -: Gott im Himmel!); het jaar der -: (theo.) das Gnadenjahr; het rijk der -:

iia-

oor

(theo.) das Gnadenreich; rijk aan -: g denreich Lbv. n.J; Wij, Willem III, d Gods - Koning, enz.: Wir, Wilhelm der Dritte, von Gottes Gnaden König u. s. w.; zich op Gods - laten drijven: (zeew.) sich der Gewalt der Wellen und des Windes überlassen; I-betoon, o.: Gnadenbezeigung Igeneraal, bv. n.: genera], allgemein; [vr.]; -bewijs, o.: Gnadenbeweis [m.];    de    generale    staf: (mil.1    der    Geueralstab;

-brief, m.: Gnadenbrief [m.]; -bron, vr.:    de    generale    bas : (muz.)    der    Generalbass;

(theo.) Gnadenbrunn [m.]; -brood, o.:    de    Staten'-:    die Generalstaaten [m. mrv.];

Gnadenbrod [o.]; -gift, vr.: Gnadengabe    de    stadhouder -: (hist.)    der    Generalstatt-

(mil.)

(kkl.)

General [m.], General [m.L '' ' Allge-

[vr.],Gnaden geschenk [o.]; -keus, vr.: (theo.)    halter.

Gnadenwahl [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Gna- Igeneraal, m.: denkraut [o.]; -leen, o.: (hist.) Gnadenlehn Befehlshaber [m.j;

Sterbenden); -slag, m.: Gnadenstoss [m.J; -stoel, m.: (theo.) Gnadenstuhl [m.1; -stoot, m.: Zie -slag; -troon, m.: (theo.) Gnaden-thron [m.]; -verbond, o.: (theo.) Gnaden-bund Lm.]; -woord, o.: (theo.) Gnadenwort [o.].

genadig, bv. n.: gnadig.

genageld, bv. n.: mit Kageln bewaff-net. I

[o.]; -leer, vr.: (theo.) Gnadenlehre [vr.]; Ordensgreneral [m.]. I -, o.: (das) -middel, o.: (theo.) Gnadenmittel [o] (de meine; in het -: im Allgemeinen. -middelen der Kerk: die Sakramcnte der generaalschap, o.: Generalswürde

[vr.].

generaals-rang, m.: Generalsrang [m.]; I -vrouw, vr.: Generalin [vr.].

generalisatie, vr.: Generalisation [vr.], Yerallgemeinerung [vr.].

generaliseeren, w. b.: generalisiren [ie], verallgemeinern. generalissimus, m.: Generalissimus -, v. dw.: genagelt, angenagelt.    [m.], Oberbefehlshaber [m.].

genaken, w. o.: nahem [3], sich na-    generaliteit, vr.: Generalitat [vr.].

mrv.:

hern [3]; niet te - zijn: unnahbar sein,    Oeneraliteits-landen, o.

unzuganglich sein.    (hist.) Generalitatslande [o. mrv.].

gênant, m. en vr.: Namensvetter [m.], generatie, vr.: Generation [vr.]. Kamensbruder [m.; ü], Kamensschwester genereeren, w. b.: erzeugen.

[vr.].    genereus, bv. n.: generös.

genaveld, bv. n.: genabelt.    generfd, bv. n.: (pik.) narbig.

gendarme, m.: Gendarme [m.].    generiek, bv. n.: generisch,

gendarmerie, vr.: Gendarmerie [vr. generositeit, vr.: Generositat [vr.]. enk.], (die) Gendarmen [m. mrv.].    Genesis, vr.: (bijb.) Genesis [vr.].

gene, vnw.: jener, jene, jenes; deze genet, o.: Zelter [m.], (der) spanische en -: dieser und jener; aan - zijde des Klepper; I -kat, vr.: Genette [vr.], Genett-grafs: jenseits des Grabes.    katze [vr.].

genealogie, vr.: Genealogie [vr.].    genetief, m.: (tik.) Genetiv [m.].

genealogisch, bv. v.: genealogisch.    geneugte, vr.: Yergnügen [o.]; - vin-

genealoog, m.: Genealog [m.].    den in: Yergnügen finden [onr.] an.

gehebd, bv. n.: geschnabelt.    Geneve, o.: Genf [o.]; het Meer van

<‘i]

geen

[onr.]

: zu memer

bv. n.: gesell-o.: Yereinsjahr

m.:

[ie].

George (Georgius), m.: (mansnaam:) Georg [m.].

gepaai, o.: Hinhalten [o.], gepaard, bv. n.: gepaart; - gaan met: verbanden sein mit, begleitet sein von.

gepantserd, bv. n.: gepanzert;-schip: Panzerschiff [o.|; - dier, o.: [t] Panzerthier [o.]; -e ruiter: Panzerreiter [m.].

gepareld, bv. n.: geperlt; -e gerst: Perlgerste [vr.]. Zie geparenteerd, aan; mit).

geparfumeerd, bv. n.: parfümirt [iej.

geparodieerd, bv. n.: parodirt [ie], gepasporteerd, bv. n.: verabschie-

bv. n.: passionirt

der Genfer See; Geneefsch, bv. n.: genfer; Geneefsche, yr.: Genferin [vr.]; Genever, m.: Genfer [m.]. genever, m.: Zie jenever, genezen, w. b.: heilen, kurir 1 w. o.: 1) (van wonden, gebreken, enz. heilen; vanzelf sich von selbst heilen;

2) (van menschen:) genesen [onr.1. genezing, vr.: 1) Genesung [vr.];

2)    Heilung Lvr.], (das) Kuriren [ie], geniaal, bv. n.: genial, genialisch. Igenie, o.: 1) Genie [o.], Geist [m.],

Talent [o.]; een man van ein talentvoller Mann, ein genialer Kopf; 2) Ge-fallen [m.] Neigung [vr.1, Lust [vr.];

-    hebben in: kein Gefallen finden

an, keine Neigung (keine Lust) haben zu;

-    krijgen in een meisje: (fig.) sich in ein Madchen verlieben.

Igenie, vr.: (mil.) Ingenieurkunst [vr.]; (ook:) Ingenieurkorps [o.]; het wapen (het korps) der -: das Ingenieurkorps; een officier van de ein Ingenieurofficier [m.].

genieën, z. n. o. mrv.: Genien [o. mrv.]. Zie genie, o. geniën, m. mrv.: Genien [m. mrv.].

Zie genius.

geniep, o.: Heimlichkeit [vr.]; in het -: heimlich.

geniepig, bv. n.: heimtückisch; I-heid, vr.: (das) Heimtückische. genies, o.: Niesen [o.], genieten, w. o. en b.: geniessen [onr.]. genieter, m.: Geniesser [m.]. genieting, vr.: Genuss [m.; ü]. genietster, vr.: Geniesserin [vr.]. genitaliën, vr. mrv.: Genitaliën [o. mrv.], [t] Geschlechtstheile [o. mrv.]. genitief, m.: Zie genetief. genius, m.: (fab. en dk.) Genius [m.; mrv.: Genien].

genoeg, bw.: genug; I -doening, vr.: Genugthuung [vr.].

genoegzaam, bv. n.: genugsam, ge-nügend, hinlanglich, hinreichend (als bw.: beinahe, nahezu); I -heid, vr.: Genugsam-keit [vr.], Hinlanglichkeit [vr.].

genoegen, o.: 1) Yergnügen [o.]; dat doet mij -: das macht mir Yergnügen, das freut midi; om u - te doen: urn Ihnen ein Yergnügen zu machen; 2) Zufriedenheit [vr.]; om u - te geven: um Sie zufrieden-zustellen, um Ihrem Wunsche zu entspre-chen; tot mijn volkomen -yollkommenen Zufriedenheit; - nemen met iets: mit etwas zufrieden sein, sich etwas gefallen lassen [onr.]; met eene voor waarde

-    nemen: eine Bedingung eingehen [onr.];

3)    Genüge [vr.]; zijn - eten: zur Genüge essen [onr.].

genoeglijk, bv. n.: angenehm; I-heid, vr.: Annehmlichkeit [vr.]. genoffel, vr.: Zie anjelier, genomen, vgw.: angenommen. I -, v. dw.: genommen; dooreen-: iin Ganzen, überhaupt.

genoodigde, m. en vr: (der, die) Eingeladene; (fig.) Gast [m.; a].

genootschap, o.: Gesellschaft [vr.], Yerein [m.].

genootschappely k.

schaftlich.

gen ootscliaps-jaar,

genot, o.: Genuss [m.; ü]; I -rijk(-vol), bv. n.: genussreich, genussvoll. genst, w.: (pik.). Zie brem.

Igent, m.: (mannetjesgans:) Ganserich [m.|.

IGent, o.: (adk.) Gent [o.]; Gentenaar, Genter [m.J; Gentsch, bv. n.: gentisch; Gentsche vr.: Genterin [vr.].

gentiaan, vr.: (pik.) Enzian [m.], Tau-sendgüldenkraut [o.]; I -wortel, m.: (der) gelbe Enzian, (der) bittere Enzian.

Genua, o.: (adk.) Genua [o.]; Genuees, m.: Genueser [m.]; Genueesch, bv. n.: ge-nuesisch; Genueesche, vr.: Genueserin [vr.].

genugte, vr.: Zie geneugte, geocentriek, bv. n.: geocentrisch, geoccupeerd, bv. n.: beschaftigt. geodesie, vr.: Feldmesskunst [vr.]. geograaf, m.: Geograph [m.]. geograpliie, vr.: Geographie [vr.]. geographisch, bv. n.: geographisch. geologie, vr.: Geologie [vr.]. geologisch, bv. n.: geologisch, geoloog, m.: Geolog [m.]. geoineter, m.: Geometer [m.]. geometrie, vr.: Geometrie [vr.]. geometrisch, bv. n.: geometrisch, geoogd, bv. n.: geaugt. geoord, bv. n.: geöhrt. geoorloofd, bv. n.: erlaubt, gestat-tet; I -heid, vr.: Erlaubtsein [o.], georganiseerd, bv. n.: organisirt

Georgië, o.: (adk.) Georgien [o.]; Georgiër “m.: Georgiër [m.]; Georgisch, bv. n.: georgisch; Georgische, vr.: Ge-orgierin [vr.].

gepeld.

bv. n.: verwandt (-

det.

gepassioneerd,

[ie], leidenschaftlich.

gepast, bv. n.: passend, [3] angemes-sen; met - geld betalen: mit abgezahltem Gelde bezahlen; dat is juist -: das ist ge-rade recht, das stimmt; I -heid, vr.: (das) Passende, Angemessenheit [vr.].

gepatenteerd, bv. n.: patentirt [ie].

gepeesd, bv. n.: nervig, sehnig. gepeins, o.: Nachsinnen [o.]; in - verzonken: in Gedanken vertieft.

gepeld, bv. n.: ausgehülset, geschalt; -c gerst: Gerstengraupen [vr. mrv.], geschatte Gerste [vr.].

gepeperd, bv. n.: gepfeffert (ook fig.). gepeupel, o.: Pöbel [m.]. gepoch, o.: Gepoch [o.], Aufschneide-rei [vr.].

gepoetst, bv. n.: geputzt: (laarzen:)

eportretteerd, bv. n.: portratirt

geposeerd, bv. n.: gesetzt; I -heid,vr.: Gesetztheit [vr.].

gepremediteerd, bv. n.: pramedi-tirt [ie]; I -heid, vr.: (das) Prameditirte [ie].

gepreoccupeerd, bv. n.: praokku-irt [ie]; im Kopfe beschaftigt; I -heid, r.: [ie] Praokkupirtsein [o.], gepresseerd, bv. n.: pressirt [ie]; -heid, vr.: [ie] Pressirtheit [vr.]. geprofest, bv. n.: (kkl.) die Profess gethan habend, das Gelübde abgelegt ha-bend.

geprojecteerd, bv. n.: projektirt [ie], entwovfen.

geprolongeerd, bv. n.: prolongirt [ie].

LieT

em wan-

vr.:

ook

ook

m.:

lang-

gewichst, aufgewichst; (fig. fam.) pfiffig, schlau; I -heid, vr.: Geputztsein Lo.1,2) Ge-wichstsein [o.], 3) (fig. fam.) Pfiffigkeit [vr.], Schlauheit Lvr.1, Schlauigkeit [vr.].

gepoetste, m.: (fig. fam.) Pfifiikus [m.], Schlaukopf [m.; ö].

gepopel (gepoper), o.: (van het hart:) Pochen [o.]; (fig.) Sehnen [o.], Ungeduld [vr.].

geporteerd, bv. n.: eingenommen (-voor: für); I -heid, vr.: Eingenommenheit [vr.].

gepromoveerd, bv. n.: promovirt [ie].

gepromoveerde, m. en vr.: (der,die) Promovirte [ie]; (fig. fam.) Schlaukopf [m.; ö].

geproportioneerd, bv. n.: propor-tionirt | ie], verhaltnissmassig [s]; I -heid, vr.: [s] Yerhaltnissmassigkeit [vr.]. geprotesteerd, bv. n.: protestirt [ie], gepruttel, o.: Gemurre [o.], Murren [o.].

gepurperd, bv. n.: mit Purpur beklei-det; (kkl.) met dem Purper bekleidet. gequalificeerd, bv. n.: qualificirt [ie], geraakt, bv. n.: (fig.) pikirt [ie], em-pfindlich (- over: über); (gnk.) vom Schla-ge gerührt; I -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.J, (gnk.) Gerührtneit [vr.] vom Schlag('.

geraamte, o.: Gerippe [o.] (ook fig. van dingen), Skelett [o. j (ook fig. van nog levende wezens); een levend - (een wandelend -): ein lebendiges Skelett, derndes Skelett.

geraas, o.: Getöse [o.],Larm [m.]; (van wagens:) Gerassel [o.]; (van kokend water:) Zischen [o.].

geraden, bv. n.: (raadzaam:) rathlich *), rathsam, gerathen; dat is hem -: das will ich ihm gerathen haben; I -heid, Rathlichkeit [vr.1, Rathsamkeit [vr.].

geraffineerd, bv.n.: [ie] raffinirt ( fig.); I -heid, vr.: [ie] Raffinirtheit [vr.] (

gerak, o.: Reinigen [o.], Putzen [o.]; iemand - en gemak doen: (spr.) Einem gute Dienste erweisen [onr.]. geraken, w. o. [t] gerathen [onr.]. geramasseerd. bv. n.: (fam.) ramas-sirt [ie], vierschrötig; I -heid, vr.: [ie] Ra-massirtheit [vr.1, Yierschrötigkeit [vr.].

gerand, bv. n.: gerandert; de -e dukaat: der geranderte Dukaten.

geranium, m.: (pik.) Geranium [m.], Storchschnabel [m.; a|.

gerant, m.: (kph.) Geschaftsführer [m.]; (van een dagblad:) (der) verantwort-liche Herausgeber.

Gerardina, vr.: (vrouwennaam:) Ger-hardine [vr.].

Gerardus„ m.: (mansnaam:) Gerhard

[m.1.

gerd (gerde), vr.: Gerte [vr.]. gerecht, o.: (rcht.) Gericht [o.]; (kkk.) Gericht [o. |, Schüssel [m.]. I -, bv. n.: rechtmassig, gerecht.

gerechteljjk, bv. n.: gerichtlich; iemand - vervolgen: Einen gerichtlich belangen.

gerechtigd, bv.n.: berechtigt (- tot, - om te: zu), befugt (- tot, - om te: zu); I -heid, vr.: Berechtigung [vr], [s] Befug-niss [o.].

gerechts, in Sam.: Gerichts.... gerecommandeerd, bv.n.: rekom-mandirt [ie], (an)empfohlen. geredder, o.: (fam.) Aufraumen [o.], gereed, bv. n.: fertig; (fig.) bereit; -liggen: in Bereitschaft liegen [onr.]; -staan: in Bereitschaft stehen [onr.], (fig. voor „op het punt staan”:) im Begriff sein; - maken: fertig machen, (fig.) in Bereitschaft setzen; - houden: in Bereitschaft halten [onr.]. gereedelyk, bw.: ohne Weiteres. gereedheid, vr.: Bereitschaft [vr.1, (fig.) Bereitheit [vr.]; in -, in Bereitschaft.

gereedschap, o.: ¹) Gerath [o.], Ge-rathschaft [vr.].

gereedschaps (gereedschappen) in Sam. I -kist, vr.: Gerathschaftskiste [vr.]; -mand, vr.: Gerathschaftskorb [m.; ö] ;-zak, Gerathschaftssack [m.; a], gereformeerd, bv. n.: (kkl.) refor-mirt [ie].

Gereformeerde, m. en vr.: (der,die) Reformirte [ie].

geregeld, bv. n.: regelmassig; (fig.) ordentlich; -e troepen: (mil.) regulare Truppen [m. mrv.]; I -heid, vr.: Regelmas-sigkeit [vr.], (fig.) Ordnung [vr.].

gerei, o.: [t] Gerath [o.]; (fig. fam.) Zeug [o.].

gerekt, bv. n.: langwierig; (fig.) weilig; ! -heid, vr.: Langwierigkeit [vr.1, (fig.) Langweiligkeit [vr.].

gerenommeerd, bv. n.: renommirt Iie!, berühmt; I -heid, vr.: Berühmtheit [vr.].

gereserveerd, bv. n.: reservirt [ie]; (fig.) zurückgezogen; I -heid, vr.: Zurück-gezogenheit [vr.].

geresolveerd, bv. n.: entschlossen; -heid, vr.: Entschlossenheit [vr.]. geretireerd, bv. n.: Zie bv. n. fig. gereserveerd.

gereutel, o.: Röcheln [o.l, Gerochel [o.j; (fig. fam.) Gewasch [o.], (ook:) Ge-brumme [o.]; net - des doods: das Todes-röcheln.

gerf, vr.: Zie garf; I -kamer, vr.; (kkl.) Sakristei [vr.]; -schaaf, vr.: Glatt-hobel [m.].

gergel, m.: (bij kuipers:) Gergel [m.]; I -mes, o.: Gergelmesser [o].

*) Overal [tj.

geschieden, w. o.: geschehen [onr.], gerookt, bv. n.: gerauchert; - spek:    sich ereignen; Gods    wil geschiede: Got-

geribd, bv. n.: gerippt.    geruisch, o.: Gerausch [o.l, Rauschen

gerief, o.: Bequemlichkeit [vr.].    [o.J.

geriefeljjh, bv. n.: (van dingen:) be- geruit, bv. n.: gewürfelt. quem; (van menschen:) zuvorkommend; gerust, bv. n.: ruhig; (fig.) unbesorgt; I -heid, vr.: 1) Bequemlichkeit [vr.], 2) Zu- niet - zijn: (fig.) keine Ruhe haben. I vorkommenheit [vr.].    bw.: ohne Anstand.

gerieven, w. b.: iemand met iets . gerusteljjk, bw.: ohne Anstand. Einem mit etwas angenehm sein.    gerustheid, vr.: Ruhe [vr.]; (fig.) Yer-

gerimpeld, bv. n.: gerunzelt, runze- trauen [o.], lig; I -heid, vr.: Runzelige [o.].    gerust-stellen, w. b.: beruhigen

gering, bv. n.: gering.    (zich - stellen, w. w.: ruhig sein); I -stel-

geringd, bv. n.: geringt.    lend, bv. n.: beruhigend;-stelling, vr.: Be-

geringheid, vr.: Geringheit [vr.].    ruhigung [vr.].

gering-schatter, m.: Schmalerer    gerw, vr.: (pik.) Tausendblatt [o.].

[m.]; I-schatting, vr.: Schmalerung [vr.],    gerij, o.: Fahren [o.J; (fig.) Fuhrwerk

Geringschatzung [vr.].    [o.J; het - en geros: das Fahren und

geringst, bv. n. (o. tr.): geringst, Reiten. mindest; in het minst of - niet: dureh-    gesatineerd, bv. n.: satinirt [ie],

aus nicht, nicht im Mindesten oder Ge-    geschaard, bv. n.: schartig, zackig;

ringsten.    I pheid, vr.: Schartigkeit [vr.], Zackigkeit

gerinkink, o.: Klingklang.    [vr.].

geritsel, o.: Rascheln [o.], Geraschel geschapen, bv. n.: geschaffen; (fig.) [o.¹, Rauschen [o.].    beschaften; hoe staat het eigenlijk met

hermaan, m.; Germane [m.], Germa- de zaak -: wie steht die Sache eigentlich nier [m.]; Germaansch, bv. n.: germanisch; beschaften?

Germanië, o.: Germanien [o.]; germanis- geschenk, o.: Geschenk [o.]; aan iem. mus, o.: (tik.) Germanism [m.J.    iets ten -e geven: Einem etwas zum Ge-

geroezemoes, o.: Wirrwarr [m.].    schenke geben [onr.J.

geronnen, bv. n.: geronnen; -bloed, geschicht, o.: Zie geschiedenis; o.: (das) geronnene Blut; zoo gewonnen, I -boek, o.: Zie geschiedboek, zoo -: (spr.) wie gewonnen so geronnen.    geschiedboek, o.: Geschichtsbuch

geronzebons, o.: Gerauschmachende [o.; ü].

Musik [vr.].

(das) geraucherte Speek;-vleesch: Rauch-    tes Wille geschehe!,    dat geschiedde later:

fleisch [o.]; -e worst: geraucherte Wurst    das geschah snater;    als dat geschiedt:

[vr.; ü]; -e ham: (der) geraucherte Schin-    wenn das geschieht;    het is geschied: es

ken; -e bokking: (der) geraucherte Ha-    ist geschehen.

ring; - elft: geraucherte Alose [vr.|;-e geschiedenis, vr.: (i. a. b.)Geschichte paling, m.:(der) geraucherte Aal;-ezalm: [vr.].

(der) geraucherte Salm.    geschiedenisje* o.: Geschichtchen

geroutineerd, bv. n.: routinirt [ie];    [o.].

I -heid, vr.: [ie] Routinirtheit [vr.].    geschied-kunde, vr.: Geschichtskun-

geroutineerde, m. en vr.: (der, die) de[vr.]; I-kundig, bv.n.: 1) geschichtskun-Routinirte [ie].    dig, 2) historisch, g^schichtlich; -kundige,

m.:

gerst, vr.: (pik.) Gerste [vr.]; I -akker, m.: Historiker [m.], (der) Geschichtskundi-Gerstenfeld [o.J.    ge; -rol, vr.: (dk.) Geschichtsrolle [vr.];

gerste-pap, vr.: (der) dünne Gersten- -schrijver, m.: ’Geschichtschreiber [m.J, brei; I-zemelen, vr. mrv.: Gerstenkleie [vr. Historiker [m.J, (door eenen vorst of een enk.].    gouvernement aangesteld -schrijver:) Hi-

gerstgrassen, o. mrv.: Gerstengraser storiograph [m.].

[o. mrv.].    geschiet, o.: Schiessen [o.]; geschimp

gerst je, o.: Gerstenkörnchen [o.].    en -: (spr.) Schmahen und Sticneln.

gerst-soort, vr.: Gerstensorte [vr.]; geschikt, bv. n.: 1) passend (- voor:

I -zwelder, m.: Beizkufe [vr.].    zu), tauglich (- voor: zu),geeignet (-voor:

gerucht, o.: 1) Gerücht [o.]; het-    zu); 2) (oppassend:) ordentlich, schicklich;

gaat: das Gerücht geht; er loopen -en:    3) (betamelijk, behoorlijk:) geziemend, ge-

es laufen (es gehen) Gerüchte; 2) Gerücht    horig; I -heid, vr.: 1) Tauglichkeit [vr.J,

[o.], Ruf [m.]; iemand in een kwaad -    2) Schicklichkeit, 3) (das) Geziemende.

brengen: Einen in ein böses Gerücht brin- geschil, o.: 1) Streitigkeit [vr.]; 2) Streit gen [onr.], Einen in üblen Ruf bringen    [m.]; het - uit den weg ruimen: dem Streite

[onr.1; in een kwaad - staan; in üblem    ein Ende machen; I-hebbend,bv.n.: strei-

Rufe stehen [onr.]; wee den wolf, die in    tig, im Streite liegend; -punt, o.: Streit-

een kwaad - staat: (spr.) wehe demjenigen    punkt [m.], Streitirage [vr.], Streitsache

der einmal in üblem Rufe steht; 3) Larm    [vr.],

[m.].    geschimp, o.: Schimpfen [o.]. Zie het

geruchtje, o.: 1) (das) kleine Gerücht; z»n.o. geschiet.

2) (der) kleine Larm; voor geen klein - geschoren, bv. n.: geschoren; met vervaard zijn: (spr.) sich nicht leicht ein- iemand of met iets - zitten: (fam.) Einen schüchtern lassen.    oder etwas nicht vom Halse zu schaffen

geruchtmakend, bv. n.: Aufsehen wissen [onr.]. erregend.    ¹    geschreeuw, o.: Geschrei [o.]; (fig.)

geruim, bv. n.: geraum; het is reeds    Larm [m.1; veel - en weinig wol: (spr.)

een -e tijd geleden: es ist schon eine ge-    viel Geschrei und wenig Wolle.

raume Zeit her.    geschrift, o.: Schrift [vr.]; in -ebren-

gen : zu Papier bringen [onr.], schriftlich abfassen.

geschrijf, o.: 1) Gesehreibe [o.]; 2) (iron.) Geschreibsel [o.I; na veel - en gewrijf daarover: nachdem viel darüber hin und her geschrieben worden war.

geschubd, bv. n.: beschuppt, schup-pig; ! -heid, vr.: schuppige Beschaffen-heit [vr.].

geschut, o.: Geschütz [o.]; een stuk Stück Geschütz [o.]; iemand met grof - aanpakken: (fig. fam.) Emen scharf vor-nehmen [onr.]; I -balk, m.: Geschützbal-ken [m.J; -boor, vr.: Geschützbohrer [m.1; -dek, o.: Kanonendeck [o.]; -gang, m.: (zeew.) Stückpforte [vr.]; -gieter, m.: Stück-giesser [m.[; -gieterei, vr.: Stückgiesserei [vr.]; -meester, m.: Stüekmeister [m.]; -park (-perk), o.: Artilleriepark [m.]; -poort, vr.: (zeew.) Stückpforte [vr.]; -vorm, m.: Stückform [vr.]; -wagen, in.: Stückwagen lm.].

geseculariseerd, bv. n.: sakulari-sirt [ie].

gesignaleerd, bv. n.: signalisirt [ie], gesitueerd, bv. n.: situirt [ie], gelegen. Igeslacht, o.: (das) geschlachtete Yieh, (das) zu schlachtende Yieh; belasting op het -; Schlachtsteuer [vr.].

Igeslacht, o.: Geschlecht [o.]; het schoone -: das schone Geschlecht; het menschelijk -: das Menschengeschlecht; een adellijk -: ein adeliges Geschlecht; een - van helden: ein Heldengeschlecht [o.]; een geheel -: eine ganze Generation, ein ganzes Geschlecht; het tegenwoordige -: das gegenwartige Geschlecht; het opkomend -: die heranwachsende Generation; de toekomende (de latere) -en: die zukünftige Geschlechter; een vroeger -: ein voriges Geschlecht; van - tot -: von Geschlecht zu Geschlecht; het mannelijk, vrouwelijk en onzijdig -: (tik.) das mann-liche, weibliche und sachliche Geschlecht.

geslacht-boom, m.: Stammbaum [m.; a]; | -brief, m.: Adelsbrief [m.].

geslachteloos, bv. n.: (pik.) geschlecht-los; I -heid, vr.: Geschlechtlosigkeit [vr.].

geslacht-kunde, vr.: Genealogie [vr.]; | -kundig, bv. n.:genealogisch;-kundige, m.: Genealog [m.]; -lijst, vr.: Ge-schlechtstafel [vr.1, genealogische Tabelle ]vr.], (tik.) Geschlechtsregister [o.], [ s] Ge-schlechtsverzeichniss Jo.]; -naam, m.: Ge-schlechtsname fm.], Familienname [m.]; -register, o.: Zie -lüst; -rekening, vr.: Genealogie [vr.]; -rij, vr.: Ahnenreihe [vr.].

geslachts-deelen, o. mrv.: [t] Ge-schlechtstheile |m. mrv.], Zeugungsglieder [o. mrv.], Genitaliën [o. mrv.]; I-drift, vr.: Geschlechtstrieb [m.1; -kenmerken, Geschlechtskennzeichen [o. mrv.]; -onderscheid, o.: Geschlechtsunterschied [m.]; -orgaan, o.: Geschlechtsorgan [o.]; -uitgang, m.: (tik.) Geschlechtsendung [vr.]; -verschil, o.: Geschlechtsunterschied [m.].

geslacht-tafel, vr.: Zie -lijst; -wapen, o.: (wpk.) Geschlechtswappen [o.J, Familienwappen [o.].

geslagen, bv. n.: geschlagen; - vijanden : erklarte Feinde [m. mrv.], geschworne Feinde [m. mrv.].

geslepen, bv. n.: geschliffen; (fig.) sclïlau; | -heid, vr.: (fig.) Schlauheit [vr.1. gesloten, bv. n.: geschlossen; (op slot

tan

gedaan, en fig. voor „geheim houdend”:) verschlossen; zitting met -e deuren: Sit-zung [vr.] bei verschlossenen Thüren; elkander met -e beurzen betalen: die gegen-seitige Forderungen einander ausgleichen lassen [onr.]; zoo - als eene bus: (fig. fam.) schweigsam wie ein Grab, verschlossen; I -heid, vr.: (das) Geschlossensein, (op slot; en fig.) Yerschlossenheit [vr.].

gesmijcle, o.: Schmuck [m.], Geschmei-de [o.].

gesm vr.: Gesc

gesnedene, m.: (der) Yerschnittene. gesnik, o.: Schluchzen [o.], gesorteerd, bv. n.: sortirt [ie], gesp, m.: Schnalle [vr.]; I -beugel, Schnaflenbügel [m.].

ijdig, bv. n.: geschmeidig; I-heid, ïhmeidigkeit [vr.].

m.:

o. mrv.:

gespan, o.: Gespann [o.]. I-, m.: (palts-af:) Pfalzgraf [m.J. gespanschap, o.: Gespannschaft[vr.], Pfalzgrafschaft |vr]. gespatieerd, bv. n.: (typ.) gesperrt. gespelen, m. mrv.: Spielgenossen [m. mrv.].

Igespen, w. b.: schnallen.

Igespen, m. mrv.: Schnallen [vr.mrv.];

I -maker, m.: Schnallenmacher [m.].

gespekt, bv. n.: gespiekt; eene goed -e beurs: (fig.) ein gut gespickter Beutel.

gespierd, bv. n.: muskelig, muskulös; (fig.) kraftig; I -heid, vr.: 1) muskelige Be-schaffenheit [vr.], 2) Muskelkraft [vr.], Mus-kelstarke [vr.], 3) (fig.) Kraft ]vr.].

gespikkeld, bv. n.: gesprenkelt, ge-tüpfelt; I -heid, vr.: gesprenkelteBeschaf-fenheit [vr.].

gespoord, bv. n.: 1) (rs.) gespornt; -e laarzen: Sporenstiefel [m. mrv.]; 2) gen: Eisenbahnen [vr. mrv.]. gesprek, o.: Gesprach [o.], gespuis, o.: Gesindel [o.], Lumpenge-sindel [o.], Lumpenpack [o.], Janhagel [m.]. gest, vr.: Zie gist. gestaag, bv. n. en bw.: Zie gestadig, gestadig, bv. n. en bw.: l)bestandig; 2) fortwahrend, anhaltend, unablassig:

-heid, vr.: 1) Bestandigkeit [vr.], 2) Un-ablassigkeit [vr.], (das) Fortwahrende.

gestalte, vr.: Gestalt [vr.]; 2) Statur [vr.], Wuchs [m.]; rijzig van -: von langer Statur, von hohem Wuchs.

gestand, bw.: beharrend; zijn woord - blijven: beharrlich bleiben [onr.] beisei-nem Worte: zijn woord (zijne belofte) -doen: sein Wort (sein Yersprechen) halten [onr.].

gestarnte, o.: Zie gesternte, gesteeld, bv. n.: (i. a. b.) gestielt. gesteente, o.: Gestein [o.]; (fig.) Monument [o.].

gra

-e we-

gestel, o.: Konstitution [vr.], Leibes-beschaffenbeit [vr.]; (fig.)Natur[vr.], Temperament [o.]; (ook:) Nervensystem [o.].

Igesteld, vgw.: gesetzt, vorausgesetzt* angenommen.

Igesteld, bv. n. en bw.: 1) eingesetzt; de -e machten, vr. mrv.: die Machthaber [m. mrv.], die gesetzmassige Macht [vr. enk.]; 2) bewandt, beschaffen; - zijn met: bewandt (beschaffen) sein mit; het is met de zaak zóó - (de zaak is zóó -): es ist mit der Sache so bewandt (oder: so be-' schaffen); het is slecht met de zaak -: die Sache steht schlecht; het is slecht - met

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitseh. 2e druk.

12

-: sei nur

stuhl [m.]; iets op het - zetten: (fig.) et-was vornehmen | onr.], etwas anfangen [onr.], an etwas den ersten Stoss geben [onr.].

getralied, bv.: gegittert. getroost, bv. n.: getrost; wees maar getrosten Muthes [tj. getroosten (zich), w. w.: sich [4] efallen lassen [onr.]; zich gaarne ulle moeite en ontbering sich gern alle Mühe und Entbehrung getallen lassen [onr.].

getroubleerd, bv. n.: nicht wohl bei Sinnen; I -heid, vr.: Yerrücktheit [vr.]. getrouw, bv. n.: treu, getreu; I -heid, Treue [vr.]. getrouwd, bv. n.: verheirathet [t]; -e lieden: Eheleute [m. mrv.]. getrouwelyk, bw.: treu. getuige, m. en vr.: Zeuge [m.1, Zeu-gin [vr.]; God is mijn -: Gott ist mein Zeuge; iemand tot - nemen: Einen zum Zeugen nehmen [onr.] ; - zijn van iets: Zeuge (Augenzeuge) von etwas sein, bei etwas zugegen sein.

den zieke: es steht schlecht urn den Kranke; 8) - zijn op: halten [onr.] auf, (fig. fam.) erpicht (versessen) sein auf; hij is zeer - op orde: er halt sehr viel auf Ordnung; ik ben er volstrekt niet op -: ich bin gar nicht erpicht darauf.

gesteldheid, vr. (gesteltenis, vr.):Be-schaftenheit [vr.]. gestemd, bv. n.: gestimmt,

-heid, vr.: Stimmung [vr.], Laun gesteu, w. o.: gisten, gesternte, o.: Gestirn [o.].

Igesticht, o.: Anstalt [vr.].

Igesticht, bv. n.: (opgericht:) gestif-tet, errichtet, gegründet; (gebouwd:) er-baut; (fig.) erbaut; daar ben ik niet door - geweest: das war mir nicht erbaulich; niet erg - zijn over: nicht sehr zufrieden sein über; I -heid, vr.: (fig.) Zufriedenheit [vr.].

gesticulatie, vr.: 1) Geberde [vr.], 2) Geberdenspiel [o.], 3) (in beide betee-kenissen:) Gestikulation [vr.].

gesticuleereu, w. o.: gestikuliren [iej, Geberden machen. gestig, bv. n.: Zie gistig. gesting, vr.: Zie gisting, gestipuleerd, bv. n.: stipulirt [ie], bedungen.

gestoelte, o.: (al de zitplaatsen:) Ge-stühl [o.J: (fig.) Katheder [m.]; (ook:) Kanzei [vr.1.

ÖD O

[vr.].

vr.:

Igetuigen, w. b. en o.: zeugen; (fig.) bezeugen, betheuern [t], versiehern.

[getuigen, m. en vr.: 1) Zeugen [m. mrv.]; de - hooren: die Zeugen abhören;

2) (fig.) Zeugnisse [o. mrv.]; zij heeft goede - uit vroegere diensten: sie hat gute Zeugnisse aus vorigen Diensten; eene mevrouw gestoffeerd, bv. n.: 1) möblirt [iel    die geene goede - wil geven: eine Gebiete-

(NJB. eigenlijk slechts: mit Teppichen und    rin welche keine gute Zeugnisse abzugeben

Gardinen versehen, doch ohne Möbeln); geneigt ist.

-e kamers te huur: möblirte [ie] Zimmer    getuigenis, o. en vr.: [s] Zeugniss [o.],

zu vermiethen [t]; 2) geschmückt, staffirt    getuigen-verhoor, o.: Ahhörung

[o.].

an tra-

[ie], ausstaffirt [ie].    [vr.] der Zeugen.

gestommel, o.: Stossen [o], (das) getuigschrift* o. [s] Zeugniss dumpfe Gerausch.    getulhand, bv. n.: einen Turb

gestotter, o.: Stammeln [o.], Gestam- gend. mei [o.].    getwyfel, o.: Zweifeln [o.],

gestreept, bv. n.: gestreift.    gety, o.: Gezeit [vr.]; het - waarne-

gestreng, bv. n.: streng; | -heid, vr.: men: (zeew.) das Gezeit benutzen, (fig.) Strenge [vr.|.    die Gelegenheit wahrnehmen [onr.]; ieder

gestrompel, o.: Stolpern [o.], Gestol- vischt op zijn -: (spr.) ein Jeder nimmt _ ïr [o.].    die Gelegenheit wahr wenn es an derZeit

gestry, o.: (fam.) Widerstreiten [o.]; ist; het - laten verloopen: die Gelegenheit - tegen de waarheid in: AYidersprechen vorbeigehen lassen [onr.]; als het - ver-[o.] der AYahrheit.    loopt moet men.de bakens verzetten: (spr.)

gestudeerd, bv. n.: studirt [ie].    bei veranderten Yerhaltnissen andert man

gesukkel, o.: (das) jammerliche Yer- sein Yerfahren; I -boek, o.: (kkl.) Gezei-fahren oder Fortschreiten; (wat de ge- tenbuch [o.; ü], zondheid betreft:) Krankeln [o.].    getydé, o.: Jahreszeit [vr.].

getahherd, bv. n.: im Talar.    gety den, o. mrv.: Jahreszeiten [vr. .

getakt, bv. n.: astig; breed -: mit mrv.]; (kkl.) Stundengebete [o. mrv.], Ge-breiten Aesten.    zeiten [o. mrv.]; I -boek, o.: (kkl.) Gezei-

getal, o.: Zahl [vr.]; enkelvoudig -:    tenbuch [o.; ü].

(tik.) Einzahl [vr.]; meervoudig -: Mehr-    getygerd, bv. n.: getigert.

zahl [vr.]; in grooten -e: in grosser Zahl;    geul, vr.: 1) Rinne [vr.1, Ablassrinne

geur, m.: Duft [m.; ü], Geruch [m.; ü], (inz.) AYohlgeruch [m.J. geteekende, m. en vr.: (der, die) Ge- geurig, bv. n.: (van reuk:) duftig, zeichnete ; wacht u voor de -n: liüte dich    wohlriechend; (van smaak:) gewürzhaft;

vor den Gezeichneten.    I -heid, vr.: 1) AVbhlgeruch [m.], 2) Ge-

getierceerd, bv. n.: auf ein Drittel würzhaftigkeit [vr.]. herabgesetzt.    -    Igeus, m.: 1) (hist.) Geuse [m.] (Zie

getimmerte, o.: Zimmerwerk [o.].    geuzen); 2) (als scheldwoord:) Ketzer

getogen, v. dw.: (getrokken:) gezo- |m.]; 3) (zeew.) Gösch [vr.], Gösche [vr.]; gen; (opgevoed:) erzogen; zij zijn ten I -stok, m.: (zeew.) Göschstock [m.: ö.]. strijde -: sie sind in den Krieg gezogen; lgeus,*vr.: (gegoten ijzeren staaf:) Gans zij is hier geboren en -: sie ist hier ge- [vr.; a].

boren und erzogen.    geuzen, m. mrv.: (hist.) Geusen [m.

getouw, o.: (wev.) Stuhl [m.], AVeb- mrv.]; het zijn maar -: (hist.) es sind nur

ten -e van twintig: zwanzig an der Zahl;    [vr.]; 2) Seegat [o.].

I -letter, vr.: Zahlbuchstabe [m.]; -merk, o.: Zahlzeichen [o.J.

GEUZEN-STOK.

179

Geusen, es sind nur Bettler; I -bloed, o.:    (fig. lam.) Alles im Stich lassen [onr.];

Geusenblut [o.]; -verbond, o.: Geusenbund niets om iemand of iets sich nichts um

Einen odcr um etwas bekümmern; een geuze-stok, m.: (zeew.) Göschstock boek in het licht ein Buch herausgeben lm.; ö].    [onr.], ein Buch verölfentlichen; men moet

Igevaar, o.: Gefahr [vr.]; -loopen: Ge- weten te - en te nemen; (spr.) man muss fahr laufen [onr.]; op - af: auf die Ge-    einen Unterschied zu machen wissen. I -,

fahr hm; in - verkeeren: in Gefahr sein;    w. onpers.: bedeuten; helfen [onr.]; aus-

buiten - zijn: ausser Gefahr sein; daar is richten, geen - voor: das hat keine Gefahr, das gever, m.: Geber [m.]. hat keine Noth [t].    geverseerd, bv. n.: bewandert (-in: in).

Igevaar, o.: Schifffahrt [vr.], (das) Fah- gevest, o.: Gefass [o.],' Grilt’ [m.].

(in Gelderland en Groningerland:) gevestigd, bv. n.: 1) wohnhaft; 2) be-Fuhrwerk [o.].    gründet; 3) een -e naam: ein guter Rul’.

gevaarlijk, bv. n. en bw.: gefahrlich; gevierd, bv. n.: gefeiert.

I -heid, vr.: Gelahrliohkeit [vr.].    gevierendeeld, bv.n.: geviertheilt [t].

gevaarte, o.: Koloss [m.]; een - van gevleesd, bv. n.: fleischig; -heid, vr. een ....: ein(e) riesenhaft(er, e, es).... Fleischigkeit [vr.].

gevaccineerd, bv. n.: eingeimpft.    gevlekt, bv. n.: lleckig; I -heid, vr.

gevader, m.: Gevatter [m.]; I -schap, fleckige Beschalfenheit [vr.]. o.: Gevatterschaft [vr.J.    gevleugeld, bv. n.: geflügelt.

geval, o.: Fall, [m.; al; (hg.) Yorfall gevleugelte, o.: Getlügel [o.].

Im.; a], Begebenheit [vr.], [s] Ereigniss [o.]. gevoeg, o.: 1) [t] Nothdurft [vr.]: zijn Igevallen, o.: Getallen [m.].    - doen:    seine Notlidurft [t] verrichten;

Igevallen, w. o.: getallen [onr.];    zich    2)    Fug    [m.]; dat kunt gij met - doen:    das

iets laten -: sich [3] etwas gefallen lassen können Sie mit Fug (mit gutem Fug) thun. lonr.].    gevoeglijk, bv. n. en bw.: luglich,

gevallig, bv. n.: (welgevallig:) gefal- mit Fug; I -heid, vr.: Füglichkeit [vr.]. lig; (toevallig:) zufallig; I-heid, vr.: 1) Ge- gevoel, o.: Geftihl [o.l; zijde is zacht falligkeit [vr.], 2) Zufalligkeit [vr.].    op    het -: die Seide fühlt sich zartan;    iets

gevangen, bv. n.: gefangen;    een -    op    het    - doen: etwas nur mit Hülfe    des

man: ein Gefangener; zich - geven: sich Fühlens thun [onr.]. gefangen geben [onr.], (lig.) sich ergeben Igevoelen, w. b.: fülilen. I -(zich), w. [onr.]; - nemen: gefangen nehmen [onr.], w.: sich .... fühlen, sich.... befinden [onr.]. (rcht.) verhaften; - zetten: einkerkern; - lgevoelen? o.: Meinung Ivr.], Ansicht .zitten: gefangen sitzen [onr.]; I -bewaar- [vr.]; naar mijn -: meiner Meinung (Ander, m.: [s] Gefangnisswartcr [m.], Schlies- sicht) nach, nach meiner Meinung (Ansicht) ; ik ben van -, dat.....: ich bin der

Meinung, dass ....; van een ander - zijn: anderer Meinung sein; van - veranderd zijn: anderer Meinung geworden sein; van een ander - worden: anderer Meinung werden [onr.], seine Meinung andern.

gevoelig, bv. n.: empfindlich; I -heid, vr.: Emplindlichkeit [vr.].

gevoelloos, bv. n.: gefühllos; I -heid, vr.: Gefühllosigkeit [vr.].

gevoels-vermogen, o.: Empfin-dungsvermögen [o.l; I -zetel, m.: Sitz[m.] des Gefühls; -zin, m.: Gefühlssinn [m.]. gevoelvol, bv. n.: voll Gefühl. gevogelte, o.: (al wat vogel is:) Ge-vögel [o.|; (alle vogels die eetbaar zijn:) Geflügel [o.l; koopman in -: Geflügel-handler [m.]; koopvrouw in -: Geflügel-handlerin [vr.].

gevolg, o.: (uitvloeisel:) Folge [vr.]; (uitwerking, uitwerksel:) Erfolg [m.]; (verwezenlijking :) Yerwirklichung [vr.]; (de een vorstelijk of ander aanzienlijk personage vergezellende stoet:) Gefolge [o.].

gevolg-geving, vr.: Folgeleistung [vr.].

gevolglijk, vgw.: folglich. gevolgtrekking, vr.: Folgerung [vr.], Schluss [m.; ü] (eene - maken: eine Folgerung ziehen [onr.], einen Schluss ziehen [onr.].

gevolmachtigd, bv. n.: bevollmach-tigt.

gewaad, o.: Gewand [o.; aena], Kleid

Im.1.

ren:

ser [m.].

gevangene, m. en vr.: (der, die) Ge-fangene.

gevangen-liok, o.: [s] Gefangniss [o.], (pop.) Loch [o.; ö]; | -houding, vr.: Gefan-genhaltung [vr.]; -huis, o.; [s] Gefangniss [o.].

gevangenis, vr.: [s] Gefangniss [o.]; 1 -koorts, vr.: (gnk.) Kerkerfieber [o.]; -kost, [s] Gefangnisskost [vr.]. ge vange n-neming, vr.: Gefangen-nehmung [vr.], (rcht.) Yerhaftung [vr.].

ge vangenschap, vr.: Einkerkerung [vr.J.

gevankelijk, bv. n. en bw.: - opgebracht worden: als Gefangener (vr.: als Gefangene; mrv. m. en vr.: als Gefange-nen) transportirt [ie] werden [onr.]; - weggevoerd worden: in die Gefangenschaft abgeführt werden [onr.].

gevat, bv. n.: gefasst; I -heid, vr.: Ge-fasstheit [vr.].

gevecht, o.: 1) Gefecht [o.]; (fig. fam.) Schlagerei [vr.], Balgerei [vr.]; 2) (het vechten:) Fechten [o.], Handgemeinsein [o.], gevederd, bv. n.: gefiedert. gevederte, o.: Gefieder [o.], ge veins, o.: Geheuchel [o.], Heucheln

in.:

[o.].

geveinsd, bv. n.: verstellt, heuchle-risch; I -heid, vr.: Yerstellung [vr.], Heu-chelei [vr.].

geveinsde, m. en vr.: Heuchler fm.]. gevel, m.: Giebel [m.]; een goede -versiert het gansche huis: (iron. spr.) eine hervorragende Nase ziert das ganze An-gesicht.

geven, w. b.: geben [onr.]; zich gewonnen -: sich ergeben Lonr.]; alles er aan

[o.].

gewaagd, bv. n.: waglich, gewagt, gefahrlich; I -heid, vr.: Waglichkeit | vr.], Ge-wagtheit [vr.], Gefahrlichkeit [vr.].

maken

thun

, m.:

[ie].

gewaand, bv. n.: eingebildet, ver-meintlich. Zie verwaand.

gewaarworden, w. b.: gewahr weerden, entdecken; (fig.) empfinden [onr.].

gewaarwording, vr.: Empfindung [vr.].

gewag, o.: Erwahnung [vr.]; - r van iets: einer Sache Erwahnung [onr.].

gewagen? w. o.: Erwahnungthun [onr.];

-    van iets: emer Sache erwahnen; de wereld zal er van -: (fig.) die ganze Welt wird davon reden.

gewapend, bv. n.: bewaffnet; op iets

-    zijn: auf etwas vorbereitet sein. gewapenderhand, bw.: mit bewaff-

neter Hand.

gewas, o.: (pik.) Gewachs [o.], gewascli, o.: AYaschen [o.] (ook schl.). gewast, bv. n.: gewichst; -leder (-leer), o.: Wichsleder [o.J. gewaterd, bv. n.: (kv.) gewassert. gewauwel, o.: (pop.) Gesalbader [o.], geweer, o.: Gewehr [o.], Flinte [vr.], Büchse [vr.]; in (onder) het - komen: ins Gewehr treten [onr.]; onder het - staan im Gewehr stehen [onr.]; presenteer ’t -prasentirt [ie] ’s Gewehr; schouder ’t -schultert ’s Gewehr; in den arm ’

Arm ’s Gewehr; I -koppel, m.: Gcwehr-riemen [m.]; -rek, o.: Wafïengerüst [o.], Walfengestell [o.]; -schot, o:Flintenschuss [m.; ü]; -slot, o.: Flintenschloss [o., ö].

geweest, v. dw.: gewesen; hij is er (fig.) er ist todt [tot].

gewei, o.: 1) (van een hert:) Geweih [o.). Genörn [o.], Hirschgeweih [o.]; 2) (ingewand:) Eingeweide [o.]; het - aan de honden geven: (jag.) den Hunden das Jagerrecht geben [onr.].

geweld, o.: 1) Gewalt [vr.]; met alle -: mit aller Gewalt; iemand (zich zelven)

-    aandoen: Einem (sich selbst) Gewalt anthun [onr.]; goedschiks of met -: in Güte oder mit Gewalt; 2) Spektakel [m.], Larm [m.]; een - van sinjeur den duivel maken: (fam.) ein Höllenspektakel machen;

I -daad, vr.: Gewaltthat [vr.]; -dadig, bv. n.: gewaltthatig, gewaltsam; -dadigheid, vr.: Gewaltthatigkeit Lvr.], Gewaltsamkeit [vr.].

geweldenaar, m.: [t] Wütherich [m.], Tirann [m.].

geweldenarij, vr.: 1) Tirannei [vr.]: 2) Gewaltthat [vr.].

geweldig, bv. n.: gewaltig; (door middel van geweld:) gewaltsam; eenen -en dood sterven: eines gewaltsamen Todes sterben [onr.]; ! -heid, vr.: Gewaltigkeit [vr.], Gewalt [vr.]. geweldiger, m.: Gewaltiger [m.]. geweld-maakster, vr.: Spektakel-macherin [vr.]; I -maker, m.: Spektakelma-cher [m.]; -makerij, vr.: Spektakelmacherei [vr.]; -pleger, m.: Gewaltthater [m.]; -ple-gerij (-pleging), vr.: Gewaltthatigkeit [vr.].

gewelf, o.: Gewölbe [o.]; onderaardsch -: (das) unterirdische Gewölbe; I-boog Gewölbbogen [m.]. gewelfd, bv. n.: gewölbt. gewemel, o.: Gewimmel [o.], gewend, bv. n.: gewohnt (- aan: an); jong -, oud gedaan: (spr.) jung gewohnt, alt gethan.

gewennen, w. b. en o.: gewöhnein.

I - (zich), w. w.: sich gewöhnen.

gewenscht, bv. n.: 1) erwünscht; 2) wünschenswerth [t].

gewerveld, bv. n.: mit Wirbelbeinen y -e dieren: [t] Wirbelthiere [o. mrv.].

gewest, o.: 1) Provinz [vr.]; 2)Region [vr.], Gegend [vr.]; (fig.) Gelilde fo.]; in hoogere -en: (fig.) in höheren Gefilden.

gewesteljjk, bv. n.: provinzial; - bestuur: Provinzialverwaltung [vr.]. Igeweten, v. dw.: gewusst.

Igeweten, o.: Gewissen [o.]; iets op' zijn (haar) - hebben: etwas auf dem Gewissen haben; vrijheid van -: Gewissens-freiheit [vr.]; een goed - is een zacht oorkussen (spr.) ein gutes Gewissen ist ein sanftes Runekissen.

gewetenloos, bv. n.: gewissenlos; -heid, vr.: Gewissenlosigkeit [vr.]. gewetens-knaging, vr.: Zie -wroeging ; I -kwellingen, vr. mrv.: Gewissens-unruhe [vr. enk.]; -wroegingen, vr. mrv.i Gewissensbisse [m. mrv.] (door -wroeging gekweld: von Gewissensbissen geplagt);. -zaak, vr.: Gewissenssache [vr.] (er eene -zaak van maken: sich ein Gewissen dar-aus machen).

gewettigd, bv. n.: (kind, bijzit:) legi-timirt [ie], (handeling:) gerechtfertigt.

gewezen, bv. n.: (voormalig:) vorma-lig; (uitgesproken, b. v. een vonnis:) ge-fallt; ausgesprochen.

Igewiclit, o.: (gew.) Gewicht [o.];(fig.) Wichtigkeit [vr.], Gewicht [o.l; iets bij het - verkoopen: etwas nach dem Gewicht verkaufen; - hechten aan: Gewicht legen auf; - in de schaal leggen: (fig.) von Gewicht sein.

igewiclit, o.: (van herten:) Zie het

z. n. o. gewei.

gewichtig, bv. n.: wichtig; I -heid,, vr.: Wichtigkeit [vr.].

gewiclits-eenlieid, vr.: Einheit[vr.] des Gewichts; I -verlies, o.: Gewichtsver-lust [m.].

gewiekt, bv. n.: geflügelt. gewild, bv. n.: gesucht, begehrt; (fig.> wiTlkommen; I -heid, vr.: Gesuchtsein [o.].

gewillig, bv. n.: willig; I -heid, vr.: Willigkeit [vr.].

gewin, o.: Gewinn [m.]; sterven is mij -: Sterben ist mein Gewinn; het eerste -is kattengespin:(spr.)anfanglicherGewinn geht oft an nachherigem Yerlust wieder hin.

gewinzaam, bv. n.: eintraglich, vor-theilhaft [t]; I -heid, vr.: Eintraglichkeit [vr.].

gewin-ziek, bv. n.: gewinnsüchtig;

I -ziekheid, vr. (-zucht, vr.): Gewinnsueht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek.

gewis, bv. n. en bw.: gewiss; I -heid, vr. : Gewissheit [vr.]. gewisse, o.: (dk.) Gewissen [o.], gewoel, o.: Gewühl [o.], gewond, bv. n.: verwundet, blessirt

gewonde, m. en vr.: (der, die) Yer-wündetè, (der, die) Blessirte [ie].

gewoon, bv. n.: 1) gewöhnlich, ordi-nar ; (fig.) alltaglich; 2) - zijn aan : gewohnt sein an; I -heid, vr.: 1) Gewöhnlichkeit [vr.], (fig.) Alltaglichkeit [vr.]; 2)Gewohnt-sein [o.J (-aan: an).

van

ge-

s Auto-

gezegeld, b.v. n.: gestempelt; op - papier: auf einen Stempelbogen (geschrie-ben oder gedruckt).

[vr.];

van ge-un-zijn op: ¹ - eiken

gewoonlyk, bv. n.: gewöhnlich, ge-meiniglich.

gewoonte, vr.: Gewohnheit [vr.]; de

-    doet veel: (spr.) Gewohnheit vermag viel; de - is eene tweede natuur: (spr.) Gewohnheit ist eine andere Natur; | -recht; o.: Gewohnheitsrecht [o.].

geworden, w. o.: 1) zu Handen kommen Lom*.], zu Handen kommen [onr.], zu-kommen Lonr.]; aan iem. iets doen -: Ei-nem etwas zukommen lassen [onr.]; 2) iem. laten -: (fam.) Einen machen lassen [onr.]; laat hem maar -: lasse ihn nur machen. 4 -, v. dw.: 1) (van geworden:) zugekom-men; 2) (van worden:) geworden, (doch vlak achter een ander Duitsch v. dw. en alsdan in het Hollandsch meestal verzwegen:) worden; hij is oud -: er ist alt geworden; hij is afgeranseld (-): er ist ab-geprügelt worden, gewormte, o.: Gewürm [o.], gewricht, o.: (ontl.) Gelenk [o.];(fig.)

-    des tijds: Zeitpunkt [m.]. gewrielits-holte, vr.: Gelenkhöhle

[vr.], Gelenkpfanne [vr.]; I -klier, vr.: Ge-denkdrüse [vr.].

gewrocht, o.: [s] Erzeugniss [o.], Werk [o.]. 1 -, v. dw.: ausgerichtet. ge wulf, o.: Gewölbe [o.], gewyd, bv. n.: geweiht; - aan: [3]ge-vvidmet.

gewijsde, o.: [t] Urtheil [o.], [t] End-tirtheil [o.], Ausspruch [m.; ü]; in staat van -: endgültig entschieden; kracht

-    hebben: ausführbar sein.

. gewijzigd, bv. n.: modificirt [ie],

andert.

geijkt, bv. n.: geeicht; (fig.) allgemein angenommen; ^ (ook:) giiltig; I -heid, vr.:

gezag, o.: Autoritat [vr.]; (fig.) Macht [vr.]: op eigen -: eigenmachtig; op rechterlijk -: gerichtlicn; op - van: 1) dem Befehle ... [2] ... gemass, 2) gestützt auf; een toon van -: ein gebieterischer Ton; I -hebbend, bv. n.: machthabend, (in slechten zin:) machthaberisch, (fig.) al ritat geltend; -hebber, m.: Machthaber [m.]: -voerder, m.: (kpv.) Kapitan [m.], Schiffskapitan [m.].

gezamenlijk, bv. n.: sammtlich. I bw.: zusammen.

gezang, o.: Gesang [m.; a]; I -boek, o.: Gesangbuch [o.; ü].

gezanik, o.: 1) (das) langweilige Ge-wasch ; 2) Schererei [vr.].

gezant, m.: (der) Gesandte. Zie ookm. legaat.

gezantschap, o.: Gesandtschaft [vr.]. gezantschaps-hotel. o.: Gesandt-scnaftshotel [o.]; I -secretaris, m.: Gesandt-schaftssekretar [m.]. gezants-vrouw, vr.: Gesandtin [vr.]. gezeegd, bv. n.: (van schepen:) ...bo-dig; zwaar -: breitbodig.

gezeg, o.: Gerede [o.]; ik heb mijn -gezeid: ich habe gesagt was ich zu sagen hatte.

gezegd, bv. n.: besagt, obenerwahnt. -, v. dw.: gesagt.

gezegde, o.: Ausdruck [m.; ü]; (tik.) Pradikat [o.].

gezeggen, w. o.: sagen; zich niets laten -: sfch nichts sagen lassen [onr.J, nichts vertragen [onr.]; zich alles laten -: sich Alles sagen lassen [onr.], (pop.) Alles ein-stecken.

gezeglijk, bv. n.: folgsam, gehorsam; I -heid, vr.: Folgsamkeit [vr|, Gehorsam [m.].

gezel, m.: Gesell [m.].

gezellig, bv. n.: gesellig; I -heid, vr.: Geselligkeit [vr.].

gezellin, vr.: Gesellin [vr.], Gefahrtin [vr.].

gezelschap, o.: Gesellschaft [vr.]; iemand - houden: Einem Gesellschaft leis-teu; een aangenaam mensch in een -:ein angenehmer Gesellschafter.

gezclschaps-dame (-juffer, -juffrouw), vr.: Gesellschafterin [vr.]; I -eilanden, o. mrv.: (adk.) Gesellschaftsinseln [vr. mrv.]; -lied, o,: Gesellschaftslied [o.]; -rekening vr.: (rek.) Gesellschaftsrechnung -spel, o.: Gesellschaftsspiel [o.].

gezet, bv. n.: 1) gesetzt; eene -te pagina : ttyp.) eine gesetzte Seite; 2) gesetzt, festgesetzt; op -te tijden; zu gesetzten Zeiten; tegen -te prijzen: zu gesetzten Preisen; 3) gesetzt; van -ten leeftijd: von gesetztem Alter; 4) untersetzt; -stalte: von untersetzter Statur, von tersetztem Körperbau; 5) zeer -sehr erpicht sein auf; 6) (als bw.:) avond: regelmassig jeden Abend.

gezeten, bv. n.: 1) sesshaft; 2) haus-sassig; een - burger: ein sesshafter Bür-ger; I -heid, vr.: Sesshaftigkeit [vr.].

¹

Overal [t].

gezetheid, vr.: (van gestalte:) Unter-setztheit [vr.], untersetzte Statur [vr.]; - op: Erpichtsein [o.] auf.

gezicht, o.: 1) (het zintuig; ook: aangezicht, gelaat:) Gesicht [o.]; een zwak -: ein schwaches Gesicht; een alle-daagsch -: ein Alltagsgesicht [o.];-en trekken: Gesichter schneiden [onr.]; 2) (verschijning:) Gesicht [o.]; in den slaap allerlei -en zien: im SchlafeallerleiGesichte sehen [onr.]; 3) (uitzicht, ook fig.) Aus-sicht [vr.]; een prachtig -: eine prachtvolle Aussicht, eine prachtvolle Rundschau; eene erfenis in het - hebben: die Aussicht auf eine Erbschaft haben; 4) (afbeelding:) Ansicht [vr.]; -en uit Zwitserland: Ansichten [vr. mrv.J aus der Schweiz; -en van Parijs: Ansichten von Paris; -en van Weenen: Ansichten Wiens; 5) (nabijheid die met het oog te bereiken is:) An-gesicht [o.]; in het - van de kust: im An-gesicht der Küste; 6) (aanschouwing; ook: aanblik, schouwspel:) Anblick [m.]; op het eerste -: auf den ersten Anblick, beim ersten Anblick; een ontzettend -: ein entsetzlicher Anblick; 7) (bekijking, het aanzien:) Ansehen [o.]; het - hebt ge voor niemendal: das Ansehen kostet nichts; 8) (goede blik, juist begrip:) Ein-sicht [vr.]; geen - op het biljartspel hebben: keine Einsicht in das Billiardspiel haben.

geziclit-einder, in.: Gesichtskreis [m.], Horizont [m.]; I -kunde, vr.: Optik [vr.]; -kundig, bv. n.: optisch; -kundige,

m.: Optiker [m.].

gezichts-as, vr.: Gesichts-achse [vr.]; I -bedrog, o.: Gesichtsbetrug [m.];-begoocheling, vr.: Gesichtstauschung [vr.]; -hoek,

be

m.: Gesichtswinkel [m.]; -kring, m.: Ge- Fahre [vr.]; -put, m.: Jauchegrube [vr.]r sichtskreis Lm.]; -leer, vr.: Optik [vr.]; Mistpfütze Lvr.], [t] Kothlache Ivr.]; -valkr -lijn, vr.: Gesichtslinie [vr.j;-punt, o.: Ge-    m.: (vog.)    Geierfalk [m.], Gierfalk [m.];

sichtspunkt [m.J; -vermogen, o.: Gesichts-    -wolf, m.:    (fab.) Wahrwolf) [m.;ö]; -zwa-

sinn [m.], (tig.) Sehkraft [vr.]; -verzwak-    luw, vr.:    (vog.) Geierschwalbe [vr.]T,

king, vr.: Abnahme [vr.] des Gesichts; Gierschwalbe [vr.], Mauerschwalbe [vr.]. -zenuw, vr.: 1) (in het oog:) Sehenerv[m.], giere, in Sam.: Geier....

Sehnerv [m.], (in het aangezicht:) Ge-    Igieren, m. mrv.: (vog.) Geier [m.

sichtsnerv [m.].    mrv.]; I -hals, m.: Geierhals [m.; a]; -nest,,

gezien, bv. n.: gesehen: (tig.) angre- Geiernest [o.]; -oog, o.: Geierauge [o.], sehen, in Ansehen stehend, geachtet; I-heid, [gieren, w. o.: schrag (schief) laufen vr.: Ansehen [o.].    [onr.], im    Zickzack gehen [onr.]; - van

gezin, o.: Familie [vr.].    den lach:    (tig. fam.) in ein lautes Gelach-

gezind, bv. n.: 1) gesinnt; 2) (willens:)    ter ausplatzen; - van den honger: (tig fam.)

gesonnen; niet - om te: nicht gesonnen    vor Hunger fast umkommen [onr.].

l....; I -heid, vr.: Gesinnung [vr.].    gierig, bv. n.: geizig; I -heid, vr.:

gezindte (gezinte), vr.: [s] Glaubens- Geïz [m.J.

ikenntniss [o.], Konfession [vr.]; de Lu- gierigaard, m.: Geizhals [m.; a]. thersche -: die lutherische Konfession,das gierst, vr.: (pik.) Hirse [vr.]; |in Sam.:

Lutherthum [turn].    hirsen...., of bij z. n. Hirsen.....

gezoelit, bv. n.: (i. a. b.) gesucht; ver    gierste, in Sam.: Hirsen....

(tig.) weither geholt; I -heid, vr.: Ge-    gietbad, o.: Zie stortbad,

htheit [vr.].    gieteling, m.: (tech.) Eisenstab Lm.;

gezoen, o.: Küssen [o.]; - en gelik: a], Eisenstange [vr.]; (vog.) Amsel [vr.]. (fam.) (das) Küssen und    Lecken.    *    giet-emmer, m.: Giesser [m.].

gezond, bv. n.: gesund.    gieten, w. b. en o.: (i. a. b.) giessen

gezondheid, vr.: Gesundheit [vr.],    [onr.]; het regent dat het giet: (spr.) es

(tig.) Gesundheitsbinde [vr.], flanellen Leib-    regnet als wenn es mit Kübeln gösse; het

binde [vr.1; (als tsw.: Gesundheit!);officier    regende dat het goot: es regnete guss-

van -: Sanitatsofficier [m.], Militararzt    weise, es goss in Stromen vom Himmel.

[m.; a].    gieter, m.: (i. a. b.) Giesser [m.]; er

gezondlieids-attest,o.: Gesundheits- uitzien als door een - gedropen: (pop.) schein [m.]; I -gordel, m.: flanellen Leib- katzefijammerlich aussehen [onr.]. binde [vr.]; -leer, vr.:    Gesundheitslehre    gieterij, vr.: (tech.) Giesserei [vr.].

[vr.], Hygiene [vr.j.    gietgat, o.: (tech.) Giessloch [o.; ö],

gezond-maker, m.: Gesundmacher gieting, vr.: Giessen [o.], Giessung [m.]; I -making, vr.: Gesundmachung    [vr.].

[vr.].

suc

giet-logen, m. en vr.: Erzlügner [m.]T. gezuig, o.: Gesauge [o.], Saugen [o.]; Erzlügnerin [vr.]; I -loon, o.: Giesserlohri (fig. fam.) Saugapparat [m.].    [m.]; -metaal, o.: Giesserz [o.].

gezusters, vr. mrv.: Schwestern [vr. gietsel, o.: Guss [m.: ü]. mrv.].    gietster, vr.: Giesserin [vr.].

gezwagers, m. mrv.: Schwager [m. gietzand, o.: Giesssand [m.],Formsand mrv.].    [m.].

gezwel, o.: Geschwulst [vr.; ü].    gif, o.: Gift [o.]; I -appelboom, m.r

gezwind, bv. n.: geschwind; I -heid, (pik.) Manzanillo [m.]; -menger, m.: Gift-vr.: Geschwindigkeit [vr.].    miscner [m.]; -mengster. vr.: Giftmischerin

gezwollen, bv. n.: geschwollen; [vr.].

(fig.) schwülstig; I -heid, vr.: Geschwollen- gift, vr.: 1) (geschenk:) Geldgeschenk heit [vr.], (fig.) Schwülstigkeit [vr.].    [o.J; (fig.) Almosen [o.]; (gnk.) Gabe [vr.J

gezworen, bv. ,n.: 1) geschworen, 2) (vergif:) Zie gif.

2) vereidet, beeidigt; 3) (fig.) erklart; de - giftig, bv. n.: giftig (ook fig.). vijand: der erklarte Feind.    giftje, o.: kleine Gabe [vr.].

gezworene, m.: (rcht.) (der) Geschwor-    gifwerend, bv. n.: als Gegengift die-

ne; de rechtbank van -n; das Geschwor- nend; -middel: Gegengift [o.], nengericht, das Schwurgericht.    gigant, m.: Gigant Lm.], Riese [m.].

giclielen, w. o.: kichern.    gigantisch, bv. n.: gigantisch, riesen-

gids, m.: Führer [m.] (ook fig.).    haft.

giegagen, w. o.: yahnen; (fig.) wie giggelen, w. o.: kichern. ein Esel schreien [onr.].    gil, m.: Schrei [m.].

giegelen, w. o.: kichern.    gild, o.. Zie gilde,

giek, vr.: 1) Giek [o.], Schnellsegler gilde, o.: Zunft [vr.; ü], Innung [vr.], [m.]; 2) Giekbaum [m.; a].    Gilde [vr.]; het - winnen: als Innungsmit-

gienje, vr.:fmtw.) Guinee [vr.].    glied zugelassen werden [onr.]; I -bier,

gier, m.: 1) (vog.) Geier [m.]; 2) (kim.)    o.: Bier [o.] beim Gildeschmaus; -mees-

Gehre [vr.]; 3) (zeew.) Gierung [vr.],    terschap, o.: (hist.) Zunftmeisteramt [o.];

Gierschlag [m.]. I -, vr.: 1) (voor varkens:) -penning, m.: Zunftmünze [vr.j.

Spülicht [o.], Spülwasser [o.], 2) Gauche    gild-os, m.: Mastochs [m.].

[vr.], Jauche [vr.]; 3) (zwaai:) Schwung    gillen, w. o.: (een gil geven:) laut auf-

[m.;_ü]. I -, o.: Kuheuter [o.].    schreien [onr.]; (aanhoudend:) laut schreien,

gierachtig, bv. n.: geierahnlich (als ein Nothgeschrei ft] nfachen. I -, w. b.: -, bw.: wie ein Geier).    schief abschneiden [onr.].*

gier-aren«l,m.:Geieradler[m.]; l-brug, giller, m.: Schreier [m.], [t] Nothge-vr.: fliegende Brücke [vr.].    schreimacher [m.].

gier-kuil, m.: Zie -put; I -pont, vr.:    killes, m.: (mansnaam:) Aegidius[m.].

gilling, vr.: (zeew.) Gilling [vr.]; I -houten, o. mrv.: Gillinghölzer [o. mrv.], Gillingkniee [o. mrv.].

gilster, vr.: Schreierin [vr.], [t] Noth-geschreimacherin [vr.].

ginder, bw.: dort; naar dorthin; van - (- vandaaji:) dorther; zijt gij reeds - vandaan: sind Sie schon nicht mehr dort ?

ginds, bw.: Zie ginder.

gindseli, bv. n.: dortig; -e toren: der [T] Thurm [ü] dort. gingang, o.: (kv.) Gingang Lm.], ginnegappen, w. o.:    1) kichern;

2) albern lachen.

ginnegapper, m.: Lachmaul [o.; a[. ginnegapster, vr.: Lachmaul [o.; a], ginneken, w. o.: wiehern (ook fig.). ginolfel, vr.: Zie genoffel.

(pik.) Ginseng [m.],

en.

om

ein

vr.: Glanzung [vr.], (das)

ginseng, m.:

Kraftwurzel [vr.]. ginst, vr.: (pik.) Zie g;enst. gips, o.: Gips [m.]; I in Sam.: gips.... of bij z. n. Gips....

Igipsen, bv. n.: gipsen, gipsern. Igipsen, w. b.: gipsen, gipser, m.: Gipser [m.]. gipsie, vr.: Zigeunerin [vr.]. giraffe, vr.: (drk.) Giraffe [vr.]. girandole, vr.: Girandole [vr.], Gi-randel [vr.].

giro, o.: (kph.) Giro [o.], Indossament [o. |; I -bank, vr.: Girobank [vr.; a], Dis-kontobank [vr.; a]. giroft'el, vr.: Zie genoff'el. bironde, vr.: (hist.) Gironde [vr.]. (wirondpii, m.: (hist.) Girondist |m.].

gis,    vr.: [t] Muthmassung [vr.], [t] Yer-smuthung [vr.]; op de -: muthmasslich [t], aufs Gerathewohl [t]; uit de - vallen: der Erwartung nicht entsprechen [onr.], die Erwartungen tauschen.

gisp, vr.: [t] Ruthe [vr.], Schwippe [vr.]. gispen, w. b.: schwippen; (fig.) tadeln. gisper, m.: Tadler [m.]. gisping, m.: Tadel [m.]. gïspster, vr.: Tadlerin [vr.]. gissen, w. b. en o.: muthmassen (¹), vermuthen; (zeew.) gissen; (fig.) (¹)rathen ( - naar: nach); - doet missen: (spr.) Muthmassungen trüg gisser, m.: Muthmasser [m.], Yer-muther [m.]; (fig.) Rather [m.] (- naar: nach).

gissing, vr.: Muthmassung [vr.], Yer-muthung [vr.], Yermuthen [o.]; (fig.) Ra-then [o.] ( - naar: nach).

gisster, vr.: Muthmasserin [vr.], Yer-mutherin [vr.]; (fig.) Ratherin [vr.] (- naar: nach).

gist, vr.: Gascht [m.], Hefen [vr. mrv.]; - en kaneelwater loopen: (spr.) nutz-lose Gange machen. gisten, w. o.: gahren (ook fig.). gisteren, bw.: gestern; de dag van -: der gestrige Tag; niet van - zijn: (fig. fam.) nicht von gestern her sein, kein Neuling in der Welt sein.

gistig, bv. n.: 1) hefig; 2) heficht; I -heid, vr.: 1) (das) Hefige, 2) (das) Hefichte.

gisting, vr.: Gahrung [vr.] (ook fig.).

git,    o.: (min.) Gagat [m.]; (fig.) Gagat-

koralle [vr.]; zoo zwart als -, schwarz wie Gagat, pechschwarz.

gitaar, vr.: (muz.) Guitarre [vr.]; I -muziek, vr.: Guitarrenmusik [vr.]; -speelster en -speler: Zie gitarist.

gitarist, m. en vr.: Guitarrenspieler [m.|, Guitarrenspielerin [vr.]. gittegom, vr.: Zie guttegom. gitten, bv. n.: von Gagat. gitzwart, bv. n.: Zie in git. glaasje, o.: Glaschen Lo.]; onder een - zitten: (fig.) ein Glaschen trinken [onr.]; te diep in het - kijken; (fig.) zu tief in’s Glas gucken; een - op den valreep: Glaschen zum Abschied.

glacee, bv. n.: glacirt [ie], geglanzt; -handschoenen, m. mrv.: Glaceehandschuhe [m. mrv.].

glaceeren, w. b.: glaciren [ie].

Iglad, bv. n.: (i. a. b.) glatt; - van tong zijn (eene -de tong hebben): eine gelaufige Zunge haben, (pop.) ein gutes Mundstück haben; zoo - als eene aal: Zie aal; zich niet op - ijs wagen: (fig.) sich nicht aufs Glatteis wagen.

Iglad, bw.: glatt; zeer - zitten: (kledingstukken :) sehr glatt sitzen [onr.], sehr glatt anliegen [onr.]; - en gaaf: 1) glatt und flink, 2) ganz und gar; - verkeerd: total verkehrt; I -af (-weg), bw.: glattweg, glatt; iets -af (-weg) weigeren : etwas glatt abschlagen [onr.].

gladaclitig, bv. n.: glattlich; I -heid, vr.: Glattlichkeit [vr.].

gladdigheid, vr.: (i. a. b.) Glattheit [vr.].

gladheid, vr.: (i. a. b.) Glattheit [vr.].

gladliout, o.: (tech.) Glattholz [o.; ö.]. gladiator, m.: (hist.) Gladiator [m.]. glad-maken, w. b.: glatt machen, glatten; I -schaaf, vr.: Glatthobel [m.], Schlichthobel [m.]; -schaven, w. b.: glatt en, w. b.: glatt schleifen [onr.];' -strijken, w. b. glatt streichen [onr.]; -vijl, vr.: Glattfeile [vr.], Schlicht-feile [vr.]; -vijlen, w. b.: glattfeilen, glans, m.: Glanz [m.]; I -borstel, m.: Glanzbürste [vr.]; -hout, o.: (tech.) Glattholz [o.; ö]; -kool, vr.: Glanzkohle [vr.]; -middel, o.: Glanzmittel [o.]; -pap, vr.: (tech.) Glanzpappe [vr.]; -punt, o.: Glanz-punkt [m.]; -rijk, bv. n.: glanzreich; -rijkheid, vr.: (das) Glanzreiche; -steen, m.: Glanzstein [m.]; -tor, vr.: (ins.) Glanzkafer [m.|, Leuchtkafer [m.]; -vlieg, vr.: (ins.) Glanzfliege [vr.]. glanzen, w. b. en o.: glanzen, glanzer, m.: Glanzer lm.], glanzig, bv. n.: glanzend; (mnw.) glanzig; I -heid, vr.: (das)Glanzende, (der) Glanz.

glanzing,

Glanzen.

Cüariis, o.: (adk.) Glarus [o.]; uit -: glarnisch; man uit - : Glarner [m.]; vrouw uit -: Glarnerin [vr.]. glas, o.: Glas [o.; a]. glasachtig, bv. n.: glasartig; I -heid, vr.: Glasartigkeit [vr.]. gïas-blazen, w. o.: Glas blasen [onr.]; -blazer, m.: Glasblaser r[m.]; -blazerij, vr.: Glashütte [vr.]; -gal, vr.: Glasgalle [vr.]; -gordijn, o. en vr.: Fenstergardine [vr.], Fenstervbrhang [m.; a]; -groen, bv.

n.: glasgrün; -helder, bv. n.: glashell; -kooper, m.: Glashandler [m.]; -oog, o.: (vea.) Glasauge [o.] (met -oogen: glasau-gig); -raam, o.: Fenster [o.]; -ruit, vr.: Fensterscheibe [vr.1; -schilder, m.: Glasmaler [m.]; -schilderen, w. o.: auf Glas malen (als z. n. o.: Glasmalerei [vr.]); -traan, m.: Glasthrane [vr.]; -werk, o.: Glaswerk [o.], Glaswaare [vr.]; -werker, Glasarbeiter [m.]; -winkel, m.: Glas-waarenladen [m.].

glauberzout, o.: Glaubersalz [o.].

Iglazen, bv. n.: glasern, von Glas; eene - deur: eine Glasthüre; eene -kast: ein Glaskasten [m.; a en a], ein Glas-schrank [m.; a]; eene - stolp: eine Glas-glocke.

Iglazen, o. mrv.: Glaser [o. mrv.1; zijne eigene - ingooien: (flg.) selbst seine Sache verderben; zijn geld door de -gooien: (fig.) sein Geld wegwerfen [onr.1; voor de - zitten: am Fenster sitzen [onr.]; I -maker, m.: Glaser [m.], (ins.) Wasser-Jungfer [vr.J; -makerij, vr.: Glaserhand-werk [o.]; -spuit, vr.: Fensterspritze [vr.]; -wasscher, m.: (persoon:) Fensterscheiben-reiniger [m.], (voorwerp:) Fensterbürste [vr.].

glazig, bv. n.: glasig, glasartig;

-neid, vr.: Glasigkeit [vr.], Glasartigkeit

glazuren, w. b.: glasuren, glasiren [ie].

m.:

[vr.].

dürine Stelle [vr.].

glinster worm, m.: Zie glimworm, glinte, vr.: (glinting, vr.): (tnb.) Spalier [o.].

glintinkje, o.: (tnb.) Spaliercken [o.J. glip, in.: Schlitz [m.]. glippen, w. b.: schlitzen. I w. o.: glitscnen, schlüpfen, gleitep [onr.]; iets laten etwas schlüpfen lassen [onr.]. glit, o.: Zie glid.

Dammerung [vr.]; het - van die Morgendammerung, der

w.: sich iets: einer

; 2) duck-

[o.l.

glazuur, o.: Glazur [vr.]. glee, vr.: (wev.) gleis, vr.: Töpferthon [m.]. gleisen, w. b.: verglasen. I -, w. o.: glanzen.

gleuf, vr.: Kehle [vr.], Hohlkehle [vr.]. glibberen, w. o.: schlüpfen, glitschen, gleiten [onr.].

glibberig, bv. n.: schlüpferig, glit-scherig; I -heid, vr.: Schlüpferigkeit [vr.], Glitschérigkeit [vr.].

glid, o.: Glatte [vr.]; I -kruid, o.: (pik.) Gliedkraut [o.].

glim-hout, o.: Glimholz [o.]; I -kever,

m.: Zie -tor; -lach, m.: Lacheln [o.]; -lachen, w. o.: lacheln.

glimmen, w. o.: 1) (smeulen:) glimmen; 2) (blinken:) glanzen, blinken, fun-keln.

glimmend, bv. n.: glanzend, blinkend, funkelnd; - smeer, o.: Schuh-schwarze [vr.]; -e laarzen: geputzte Stie-feln [m. mrv.1; - leder (-leer), o.: Zie gewast leer.

glimmer, o.: Glimmer [m.]; I -aarde, vr.: Glimmererde [vr.]; -achtig, bv.n.: glim-merartig; -schiefer, o.: Glimmerschiefer [m.]; -zand, o.: Glimmersand [m.].

glimp, m.: Schein [m.], Anstrich [m.1, Schimmer [m.]; een - geven aan: beschö-nigen; een - geven van: durchschimmern lassen [onr.].

glimpend, bv. n.: schimmernd. glimpig, bv. n.: Schein....; -e betoog-redenen: Scheingründe [m. mrv.].

glimp-laeb, m.: (das) gezwungene 'Lacheln; -lachen, w. o.: gezwungen lacheln.

glim-tor, vr.: Leuchtkafer lm.]; I -worm,

m.: Glühwurm [m.; ü], Johanniswürm-chen [o.].

glinsteren, w. o.: glanzen, blinken, funkeln.

globaal, bv. n. en bw.: global, annii-hernd, ungefahr; eene globale berekening: ein Ueberschlag [m.; a], eine annahernde Berechnung; eene globale som: eine runde Suinme.

globe, vr.: Globus [m.; mrv.: Glo-ben].

gloed, m.: [t] Gluth [vr.]; (fig.) Glanz [in.J.

gloeien, w. o. en b.: glühen; - in iets: (fig. ram.) sich heimlich über etwas freuen.

gloeiend, bv. n.: glühend. I -, bw.: (fam.) im höchsten Grade; (ook:) ganz bestimmt; - het land hebben aan iem. of aan iets: Einem oder einer Sache im höchsten Grade abgeneigt sein; iets - verdijen : (pop.) sich ganz bestimmt einer Sache weigern.

gloei-bitte, vr.: Glühhitze [vr.]. gloeiing, vr.: Glühung [vr.], (das) Glühen.

gloei-oven, m.: Glühofen [m.; ö]. glooi, m.: Abdachung [vr.1, Abschuss [m.; ü], Schrage [vr.].

glooien, w. o.: abschüssig sein,schrag ablaufen [onr.], sich neigen, glooiend, bv. n.: abschüssig. glooiing, vr.: Zie glooi.

Igloren, w. o.: dammern: de dageraad begint te -: das Tageslicht fangt zu dam-mern an.

Igloren, o.: den dageraad:

Tagesanbruch. glorie, vr.: (i. a. b.) Glorie [vr.]. glorieus, bv. n.: 1) glorreich, 2) ruhm-

glorie-kroon, vr.: Siegeskrone [vr.]; -rijk, bv.'n.: glorreich (-rijker gedachtenis: glorrèichen Andenkens); -zucht, m.: Ruhmsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: ruhm-süchtig.

gloriflëeren (zieli), w.

rührnen (- op iets, - over i Sache).

glos, vr.: Zie glosse, glossarium, o.: Glossarium [o.;-rien]. glosse, vr.: Glosse [vr.] (ook fig.); -n maken op: Glossen machen über I -n-maakster vr.: Glossenmacherin [vr.]; -nma-ker, m.: Glossenmacher [m.].

gluipen, w. o.: 1) schielen mausern; (ng.) schleichen [onr.]. gluipend, bv. n.: duckmauserig. gluiper, m.: Duckmauser [m.]. t gluiperig, bv. n.: duckmauserig; I -neid, vr.: Duckmauserigkeit [vr.].

gluip-oog, o.: Schielauge [o.], (fig.) (der, die) Schielaugige.

gluipsch, bv. n.: Zie gluiperig, gluipster, vr.: Duckmauserin [vr.]. gluren, w. o.: gucken; (fig.) lauern. gluring, vr. Gucken [o.]; (fig.) Lauern

gluten, o.: Gluten lo.].

gluurder, m.: Gucker [m.]; (fig.) Lau-erer [m.].

gluurster, vr.: Guckerin [vr.]; (fig.) Lauererin [vr.].

gljj-baan, vr.: Gleitbahn [vr.1,Glitsch-bann [vr.j.

glycerine, vr.: Glyoerin [o.J. glijden, w. o.: gleiten [onr.]. ginder, m.: Gleiter [m.1. giyding, vr.: (das) Gleiten. giydster, vr.: Gleiterin [vr.]. glyptiek, vr.: Glyptik. glyptotheek, vr.: Glyptothek [vr.]. gneis, o.: (min.) Gneiss [m.].

God, in.: (theo.) Gott [in.]; de góden van het Heidendom: die Götter des Hei-denthums [t]; de - van den wijn: der Gott des Weines (Bacchus); de - derliefde: der Gott der Liebe (Amor); - zij geloofd: Gott sei gelobt, Gott Lob; - zij dank (-dank): Gott sei Dank; - geve (- gave): Gott gebe, wollte Gott; - beware: Gott bewahre; -help: Gott helfe; -weet: Gott weiss; - loone het u: vergelt’s Gott; als het - belieft: wenn es Gott gefallt, so Gott will, will’s Gott; zoo waar als - leeft: so wahr Gott lebt; in -s naain: in Gottes Namen; om -s wil: um Gottes Willen; -s ter wereld: (fam.) auf der Gottes welt; -s water over -s akker laten loopen: (spr.)sich uinnichts bekümmern; - noch goed mensch: (fam.) keine lebendige Seele.

vr.:

UM

Glodard, m.: (mansnaam:) Gotthard [na.].

goddank, tsw.: Gott sei Dank! goddeloos, bv. n. en bw.: gottlos (fig. fam. en ook als tsw.: verteufelt); I -heid, vr.: Gottlosigkeit [vr.].

goddelooze, m. en vr.: (der,die) Gott-lose; de -n, m. mrv.: die Gottlosen [m.mrv.].

goddelnk, bv. n.: göttlich; I -heid, vr.: Göttlienkeit [vr.].

gode, 3e nmv. in Sam.: 1 - behaaglijk, bv. n.: gottgefallig; - behaaglijkheid, Gottgefalligkeit [vr.]; - gelijkheid, vr.: Gottahnlichkeit [vr.], Gleichheit [vr.] mit Gott.

góden, m, mrv.: (fab. en fig.) Götter [m. mrv.]; I -dienst, m.: Götterdienst [in.]; het -dom: die Götter [mrv.]; -drank, m.: Göttertrank [m.]; -geslacht, o.: Götterge-schlecht [o.]; -leer, vr.: Gotterlehre [vr.], Mythologie [vr.]; -maal₂ o.: Göttermahl [o.]; -spijs, vr.: Götterspeise [vr.]; -strijd, m.: Götterstreit [in.]; -taal, vr.: Götter-sprache [vr.1, (fig.) göttliche Sprache [vr.]; -tijd, m.: Götterzeit [vr.]; -woning, vr.: Götterwohnung [vr.]. godes (godesse), vr.: Zie godin. Grodfried, m.: (mansnaam:) Gottfried [na.].

god-geleerd, bv. n.: gottesgelehrt, theologisch; I -geleerde, m.: (der) Gottes-gelehrte, Theolog [m.]; -geleerdheid, vr.: Theologie [vr.1; -gevallig, bv. n.: gottgefallig; -gevalligheid, vr.: Gottgefalligkeit [vr.]; -gewijd, bv. n.: heilig, godheid, vr.: Gottheit [vr.]. godin, vr.: (fab. en fig,) Göttin [vr.]. godist, in. en vr.: Deist [m,], Deistin [vr.].

godisterü, vr.: Deismus [m.], Deism [na.].

god-lof, tsw.: Gott Lob!;l -loochenaar, m.: Gottesleugner [m.]; -loochenaarster, vr.: Gottesleugnerin [vr.]; -loochenarij, vr. (-loochening, vr.): Gottesleugnung [vr.]; -mensch, m.: (theo.) Gottmensch Dn.].

gods, 2e nmv. in Sam. I -akker, m.: Gottesacker [m.: a], Friedhof [m.; ö], Kirch-hof [m.; ö]; -bestier (-bestuur), o.: Gottes-regierung [vr.]; -bode, in.: Goitesbote [m.]; -dienst, vr.: Gottesdienst [m.], (geloofsbelijdenis:) Religion [vr.].

godsdienst-haat, m.: Religionshass [m.].

godsdienstig, bv. n.: 1) gottesdienst-lich, 2) fromm; I - heid, vr.: Frömmigkeit [vr.].

godsdienst-leeraar,m.: Religionsleh-rer [in.]; I -oefening vr.: Gottesdienst [in.]; -onderwijs (-onderricht), o.: Religionsun-terricht [o.] -onderwijzer, in.: Religions-lehrer [m.]; -oorlog, ia..: Religionskrieg [m.]; -plechtigheid, vr.: religiöse Feier-lichkeit [vr.]; -verzaakster, vr.: Abtrünnige [vr.]; -verzaker, m.: (der) Abtrünnige; -verzaking, vr.: Abtrünnigkeit [vr.]; -vrijheid, vr.: Religionsfreiheit [vr.[,Glaubens-freiheit [vr.], Gewissensfreiheit [vr.]; -wetenschap, vr.: Religionswissenschaft [vr.], Theologie ]vr.]; -ijver, m.: Religionseifer [m.], Glaubenseifer [m.J; -zaken, vr. mrv.: Religionssachen [vr. mrv.], Glaubenssachen [vr. mrv.].

gods-dracht, vr.: (kkl.) Procession [vr.], Umgang [m.; a]; I-gave, vr.: Gottes-gabe [vr.]; -geheimnis, vr.: [s] Religions-geheimniss [o.], Mysterium [o.; -rien]; -gericht, o.: Gottesgericht [o.], Ordalie [vr.]; -gezant, m.; (der) Gottgesandte; -gruwelijk, bv. n.: himmelschreiend; -gruwelijkheid, vr.: (das) Hiinmelschreiende; -huis, o.: 1) Gotteshaus [o.; a], Tempel [m.], Kir-che [vr.], 2) Armenhaus [o.; a]; -jammerlijk, bv. n.: (pop.) gottesjammerlich; -lasteraar, m.: Gotteslasterer [in.]; -lasteraarster, vr.: Gotteslastrerin [vr.]: -lastering, vr.: Gotteslasterung [vr.]; -lasterlijk, bv.

n.: gotteslasterlich; -lasterlijkheid, vr.: Gotteslasterlichkeit [vr.]; -loon, o.: Gottes-lohn [m.]; -man, m.: Gottesmann [in.; a]; -moord, m.: Gottesmord [m.]; -moordenaar, in.: Gottesmörder [in.]; -oordeel, o.: Zie -gericht; -penning, m.: Gottesgroschen [m.], Gottesgeld [o.]; -regeering, vr.: Got-tesregierung [vr.]; -rijk, o.: Gottesreich [o.].

god-spraak, vr.: Orakel, [o.], Götter-spruch [m.; ü].

gods-vereering, vr.: Gottesverehrung [vr.]; I -vrucht, vr.: Gottesfurcht [vr.].

god-tergend, bv.n.: himmelschreiend; I -vergeten, bv. n.: gottvergessen; -verge-tenheid, vr.: Gottvergessenheit [vr.]; -verzaakster, vr.: Gottesleugnerin [vr.]; -verzaker, m.: Gottesleugner [in.]; -verzaking, vr.: Gottesleugnung [vr.]; -vreezend, bv.n.: gottesfürchtig; -vreezendheid, vr.: Gottes-türchtigkeit [vr.]; -vruchtig, bv. n.: Zie -vreezend; -zalig, bv.n.: gottselig; -zaligheid, vr.: Gottseligkeit [vr.].

Igoed, o.: 1) Gut [o.]; geld en -: Geld

id Gut; have en -: Hab und Gut; - en bloed: Gut und Blut; het hoogste -: das höchste Gut; 2) (landgoed:) Gut [o.: ü]; 3) (koopwaar :) Güter [o. mrv.]; 4) (reisgoed, bagage:) Gepack [o.]; waar is mijn -: wo ist mein Gepack? wo sind meine Sachen?; (passagiersgoed): Passagiergut

te - hebben: zu

ung

goëlet, vr.: (zeew.) Goëlette [vr.]. goelijh, bv. n.: freundlich; I -heid, vr.: Freundlichkeit [vr.].

m.:

[o.] ; (waschgoed:) Wasche [vr.]; 5) (stoflage:) Zeug [o.]; het - voor eene jas: das Zeag für einen Rock: het - voor 12 hemden : das Zeug für zwölf Hemden; men heeft het - niet gespaard: man hat das Zeug nicht gespart; 6) (spul:) Zeug [o.]; wat is dat voor -: was ist das für Zeug?;

7) ingemaakt -: (das) Eingemachte ; 8) Gutes, (das) Gute; - met kwaad vergelden: Gutes mit Bösem vergelten [onr.]. Zie goederen.

Igoed, bv. n. en bw.: gut; wees zoo haben Sie die Güte; de -e Yrijdag: der stille Freitag; een - woord vindt eene -e plaats: (spr.) ein gutes Wort findet eine gute Statt; een -e naam is meer waard dan geld: (spr.) ein guter Name is besser als Reichthum [t]; -e wijn behoeft geen krans: (spr.) gute Waare verkauft sich selbst; een - begin is het halve werk: (spr.) recht angefangen ist halb gethan, (ook:) friseh gewagt ist halb gewonnen;

fordern haben; te - houden : noch bekommen [onr.]; waar is dat - voor: wozu ist das gut?; - voorkiespijn: gut gegen Zahnsehmerzen ; kort en -: kurz und gut.

goedaardig, bv. n.: gutartig; I -heid, vr.: Gutartigkeit [vr.].

goed-af, bw.: gut daran; I -bezitter, m.: Gutbesitzer [m.]; Joris -bloed, m.: der gute Schlucker; - doen, w. o.: Gutes thun [onr.] (als z. n. o.: Wohlthatigkeit [vr.]); -dunken, o.: 1) Gutdünken [o.], 2) Belieben [o.J, 3) Willkür [vr.].

goede, m. en vr.: (der, die) Gute; de -n: die Guten [m. mrv.]. I -, o.: Zie z. n.

goed.

goederen, o. mrv.: Güter [o. mrv.]; gemeenschap van -: Gütergemeinschaft [vr.]; I -kantoor, o.: Speditionsbüreau [o.], (op spoorwegstations:) Gepackbüreau [o.]; -handel, m.: Güterhandel [m.]; -makelaar, m.: Gütermakler [m.]; -rekening, vr.: (in ;t boekhouden:) Waarenrechnung [vr.]; -trein, m.: Güterzug [m.; ü]; -wagen, m.: Güterwagen [m.J.

goedertieren, bv. n.: barmherzig, langmüthig [t], gnadig; I -heid,vr.: Barmher-zigkeit [vr.], [t] Langmuth [vr.], Gnade [vr.].

goed-geefsch, bv. n.: mildthatig; | -geefschheid, vr.: Mildthatigkeit [vr.]; -gunstig, bv. n.: gewogen; -gunstigheid, vr.: Gewogenheit [vr.]; -hartig, bv. n.: guther-zig; -hartigheid, vr.: Gutherzigkeit [vr.].

goedheid, vr.: Güte [vr.].

goedig, bv. n.: gutherzig; | -heid, vr.: Gutherzigkeit [vr.].

goedje, o.: Gütchen [o.], Gütlein [o.].

goed keuren, w. b.: gutheissen [onr.], billigen,(bekrachtigen:) genehmigen; |-keu-ring, vr.: l)Billigung [vr.],2) Genehmig [vr.]; -koop, bv. n.: wohlfeil, billig; -koop-heid (-koopte), vr.: Wohlfeilheit [vr.], Bil-ligkeit [vr.]; -maken, w. b.: gut machen, wieder gut machen, (tig.) vergelten [onr.]; -making, vr.: Yergütung [vr.], Entschadi-gung [vr.]; -schiks, bw.: gutwillig, in Güte (-schiks of kwaadschiks: gutwillig oder gezwungen, man mag wollen oder nicht).

goeds-moeds, bw. 1) arglos; 2) mit Yorsatz.

goed-spreken, w. o.: gut sagen, sich verbürgen (- voor: für); I-tijd s, bw.: zei tig; -vinden, w. b.: gutfinden [onr.] (als z. n. o.

Gutdünken [o.], Belieben [o.]); -willig, bv.

n.: gutwillig; -willigheid, vr.: Gutwillig-keit [vr.].

goeman, m.: Schiedsrichter [m.]. golf, vr.: 1) (adk.) Golf [m.1, Meerbusen [m.]; de - [van Arabië (van Yenetië van Finland, enz.): der arabische (venetianische, finische u. s. w.) Meerbusen; 2) (in beweging zijpde hoeveelheid opgestuwd water:) Welle [vr.], Woge [vr.]; 3) (fig.) Strom [m.]; het bloed kwam met golven zijne keel uit: das Blut kam ihm stromweise aus der

Kehle.

golfachtig, bv. n.: wellenförmig. golf-heweging, vr.: Wellenbewegung [vr.]; I -breker, m: Wellenbreeher [m.]; -breking, vr.: Wellenbruch [m.]; -geklots,

o.: Wellenschlag [in.]; -lijn, vr.: Wellen-linie [vr.]; -slag, m.: Wellenschlag [m.]; -stillend, bv. n.: wellenstillend.

golfs-w\js (-wijze), bw.: wellenartig; (fig.) stromweise.

golven, w. o.: wogen, wallen; (fig.) stromen, fliessen [onr.].

golvend, bv. n.: 1) sich wellenförmig bewegend; 2) wellenförmig; 3) (fig.) schwel-lend; een -e boezem: ein schwellender Busen.

golving, vr.: (das) Wogen, Wallung [vr.]; (fig.) wellenförmige Bewegung [vr.], Wellenbewegung [vr.].

gom, vr.: Gummi [o.]; Arabische -: (das) arabische Gummi.

gomachtig, bv.n.: gummiartig; l-heid, vr.: gummiartige Beschaffenheit [vr.].

gom-hooin, m.: Gummibaum [m.; a];

I -elastiek, vr.: Federharz [o.], Kautschuck [o.]; - hars, o. en vr.: Gummiharz [o.]; -houdend, bv. n.: gummihaltig; -lak, o.: Gummilack [m.].

gommen, w. b.: gummiren [ie], goinmer, m.: [ie] Gummirer [m.]. gommig, bv. n.: gummig; I -heid, vr.: Gummigkeit [vr.].

gommiiig, vr.: [ie] Gummirung [vr.]. gom-rjjk, bv. n.: gummireich; I -steen, Gummistein [m.];v-stof, vr.: Gummi-stotf [m.J; -water, o.: Gummiwasser [o.], gondel, vr.: Gondel [vr.]. gondelachtig, bv. n.: gondelartig. gondelier, m.: Gondelier [m.], Gon-delführer [m.].

gondel-lied, o.: Gondellied [o.]; I -vaart, vr.: Gondelfahrt [vr.]; -voerder, m.: Gon-delführer [m.]; -vormig, bv. n.: gondel-förmig.

goniometer, m.: Goniometer [m], Wmkelmesser |m.].

goniometrie, vr.: Goniometrie [vr.1, Wmkelmessung [vr.]. goniometrisch, bv.n.: goniometrisch. gons, m.: Summen [o.]; I -tol, vr.: Summkreisel [m.J.

gonst,vr.: (akk.) Kraft [vr.] des Düngers. gonzen, w. o.: summen, sumsen. gonzer, m.: Sumser [m.]. gonzing, vr.: Summen [o.], Sumsen [o.].

goochelaar, m.: Taschenspieler [m.], Gaukler [m.].

goochelaarster, vr.: Taschenspiele-rin [vr.], Gauklerin [vr.].

Schlaukopf

vr.:

m. mrv.:

(spr.)’ ; de ï]

geen

goochelarij, Yiv.Taschenspielerei [vr.], Gaukelspiel [r.].

goochel-bal, m.: Gauklerballchen [o.], Ballchen [o.] der Taschenspieler; I-beker, m.: Taschenspielerbecher [m.]. goochelen, w. o. en b.: gaukeln. goocheling, vr.: Gaukeln [o.], goochel kunst, vr.: Taschenspieler-kunst [vr.]; I-kunstje, o.: Taschenspieler-stückchen [o.]; -spel, o.: Taschenspielerei [vr.]; -stukie, o.: Zie -kunstje; -tasch, yr.: Gaukeltasche [vr.], Sack [m.; a] der Taschenspieler; -werk, o.: Zie -spel. goochem, bv. n.: gescheidt goochemerd, m. en vr.:

[m.; ö]. goodje, o.: Göttchen [o.], gooi, m.: Wurf [m.; ü], gooien, w. b.: werfen [onr.]; aan iem. iets voor de voeten -: (fig.) Einem etwas vorwerfen [onr.]. gooier, m.: Werf er [m.]. gooiing, vr.: Werfen [o.], gooister, vr.: Werferin [vr.]. goon, m. mrv.: (dk.) Götter [m. mrv.]. goor, bv. n.: (melk:) sauer; (spek:) ranzig; (akkerland:) geil; (waschgoed:) grau; (fig.) schmutzig; gore taal: schmut-zige Reden [,vr. mrv.]; een gore vent: 1) ein Schmutzigel [m.], 2) ein Zotenreisser [m.].

goorachtig, bv. n.: (melk:) sauerlich; -heid, vr.: Sauerlichkeit [vr.]. goorheid, vr.: 1) Saure [vr.], 2) Ran-zigkeit [vr.J, 3) Geilneit [vr.], 4) Grauheit [vr.], 5) Schmutzigkeit [vr.]. goornat, o.: saure Molken [vr. mrv.]. goospenning, m.: Gottesgroschen [m.], Gottesgeld [o.].

goot, vr.: Rinne [vr.]; in de - liggen: (gem. spr.) verunglückt sein; zoo loopen de goten als het regent: (spr.) in solcnen Wassern langt man solche Fische; I -gat,

o.: Abzugsloch [o.; ö]. gootje, o.: Rinnchen [o.], goot-lïjst, vr.: Rinnleiste [vr.]; I -plank, vr.: Rinnenplanke [vr.]; -steen, m.: Guss-stein [m.], Rinnstein [m.]; -vormig, bv. n.: rinnenförmig; -water, o.: (fig.) Spülicht [o.]; -ijzer, o.: Rinneisen [o.], gord (gorde), vr.: Schiffsrippe [vr.]. gordel, m.: Gürtel [m.], Gurt [m.]:

I -beurs, vr.: Geldgürtel [m.]; -dier, o.; (drk.) [t] Gürtelthier [o.]; -gesp, m.: Gür-telschnalle [vr.]; -maker, m.: Gürtelmacher [m.]; -riem, m.: Gurtriemen [m.];-roos, vr.: (gnk.) Antoniusfeuer [o.]; -slang, vr.: (drk.) Gürtelschlange [vr.]; -wesp, vr.: (ins.) Gürtelwespe [vr.].

gorden, w. b.: gürten. I - (zich), w. w.: sich gürten (ten strijde: zumKampfe).

Gordiaansch, bv. n.: gordisch; den -en knoop doorhakken: den gordischen Knoten zerhauen. gording, vr.: (zeew.) Gording [Yr.]; -blok, o.: Gordingsblock [m.; ö]. gordijn, o. en vr.: Gardine [vr.]; (tnl.) Yorhang [m.; a]: (vest.) Mittelwall [m.; a]; achter de -en: hinter den Gardinen; het - valt: (tnl.) der Yorhang fallt; I -franje, vr.: Gardinenfranse [vr.]; -koord, o. en Gardinenzug [m.; ü], Gardinenschnur [vr.; ü]; -ring, m.: Gardinenring [m.]; -roede, vr.: Gardinenstange [vr.]; -rol,vr.: Gardinenrolle [vr.].

goren, w. o.: sauer werden [onr.], ver-sauern.

gorgel, m.: Gurgel [vr.]; I -drank, m. (-water, o.): Gurgelwasser [o.].

gorgelen, w. o. en b.: gurgeln, sich gurgeln.

gorgeling, vr.: 1) Gurgeln [o.]; 2) Gurgelwasser [o.J.

Gorgoon, vr.: (fab.) Gorgone [vr.]; de Gorgonen, mrv.: die Gorgonen [vr. mrv.]. Gorgoonsch, bv. n.: gorgonisch, gor-

gonenartig, Gorgonen.....

gorig, bv. n.: ein wenig versauert;.

I -heid, vr.: Sauerlichkeit [vr.]; (fig.) Schmutzigelei [vr.], Liederlichkeit [vr.], Zotenreisser ei [vr.]. gorilla, m.: (drk.) Gorilla [m.].

gors,    vr.: 1) (vog.) Goldammer [vr.]; 2) (das) angeschwemmte Land, Anschwem-mung [vr.]. Zie gorzen.

gort,    vr.: Grütze [vr.], Graupe [vr.];. van haver tot - : (spr.) sehr genau; I -beuling, m.: Grützwurst [vr.; ü].

gorte-brjj, vr.: Grützenbrei [m.]. Igorten, w. b.: (gort:) aushülsen. igorten, vr. mrv.: Grützen [vr. mrv.];

I -teller, m.: (iron.) Erbsenzahler [m.]; -tellerij, vr.: (das) Erbsenzahlen; -teister,* vr.: Erbsenzahlerin [vr.].

gorte-pap, vr.: Grützenschleim [m.], (der) dünne Grützenbrei.

gortig, bv. n.: (vea.) finnig; (fig. fam.) arg; hij maakt het al te -: er treibt es viel zu arg; I -heid, vr.: (vea.) Finnen [vr. mrv.], (fig. fam.) (das) Arge. gortmolen, m.: Grützmühle [vr.]. gorzen, vr. mrv.: Anschwemmungen [vr. mrv.]; de binnen- en buiten--: die eingedeichten und uneingedeichten Anschwemmungen.

goteling, m.: Zie gieteling.

Goth, m.: (hist.) [t] Gothe [m.]; de -n, (hist.) die Gothen [t].

Gothard (Sint-), m.: (adk.) Sankt Gotthard [m.].

Gothisch, bv. n.: gothisch [t], goud, o.: (min.) Gold [o.]; zoo eerlijk als -: (spr.) so treu wie Gold; het is alles wat er blinkt: (spr.) es ist nicht Alles Gold was glanzt; de morgenstond heeft - in den mond: (spr.) Morgenstunde hat Gold im Munde; eigen haard is -waard: (spr.) eigner HerdistGoldeswerth [t]; die man (dat ding) is - waard: der Mann (das Ding) ist nicht mit Goldzube-zahlen; eene som gelds betalen in -: eine Summe Geldes in Gold bezahlen; zij i» klinkklaar - (zij is stijf van het -): sie ist wie in Gold eingefasst; al ware zij met -beslagen: und wenn sie in Gold eingefasst ware; dat is als - zoo goed: das ist bes-ser als Gold; geen - is zoo goed: es geht nichts darüber.

goudachtig, bv. n.: goldartig, gold-ahnlich, (fig.) goldliebend.

goud-ader, vr.: (mnw. en gnk.) Gold-ader [vr.]; I-appel, m.: Goldapfel [m.; aj; -blaadje, o.; Goldblattchen [o.], Goldflit-terchen [o. 1; -blad, o.: Goldblatt [o-] (NB-blad-: Blattgold [o.]); -delver, m.: Gold-graber [m.] ; -delving, vr.: (das) Goldgra-ben; -draad, o.: Golddraht [m.] (-draadtrekker, m.: Golddrahtzieher [m.]).

gouden, bv. n.: golden, von Gold; een - horloge: eine goldene Uhr; een - ring:

gen

Goldforelle

old-

Gbidi

: em

vr.:

[o.J.

Goswin

-ijzer,

zeer -

ein Goldring [m.]; - kwasten: Goldtroddeln [vr. mrv.]; een - rijder: (hist.-mtw.) ein Goldreiter [m.]; het - kalf aanbidden: (spr.) das goldne Kalb verehren; iemand - bergen beloven: (fig.) Einein goldne Berge versprechen [onr.l; den vijand eene - brug bouwen: dem Feinde eine goldne Brücke bauen; de - bruiloft: die goldne Hochzeit; de - bul: (hist.) die goldne Bulle; de -eeuw: das goldne Zeitalter; in den -leeuw: (uithangbord:) zum goldnen Lö-wen; I -regen, m.: (in vuurwerk:) Goldre-[m.1, (pik.) Zie regen.

goucl-forel, vr.: (visch:)

[vr.], Goldfohre [vr.]; I -geel, bv. n.: g gelb (als z. n. o.: Goldgelb [o.]); -geld, Goldgeld [o.] (een stuk -geld    ~

stück [o.B; -glid, o.: Goldglatte [vr.]; -graver, m.: Zie -delver; -groeve, vr.: Gold-grube [vr.]; -gulden, m.: (hist.-mtw.) Gold-gulden [m.]; -haantje, o.: (vog.) Goldhahn-chen [o.], (ins.) Sonnenkafer [m.] (er uitzien als een -haantje: fam.: geputzt sein wie eine Docke, gebügelt und geschnie-gelt aussehen [onr.]); -haar, o.: (pik.) Goldhaar [o.]; -houdend, bv. n.: goldhal-tig; -kast, vr.: Schaufenster [o.] eines Goldschmiedsladens; - (en zilver-) kast-houder, m.: Eigenthümer [t] eines Gold-(und Silber-)waarenladens, Bijouterieladen-besitzer [m.]; -kleur, vr.: Goldfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: goldfarben, goldfarbig; -klomp, m.: Goldklumpen [m.]; -kust, vr.: (adk.) Goldküste [vr. 1; -lak, o.: (kph.) Goldlack [m.], (ook:) (der) goldglanzende Siegellack, (pik.) gelbe Levkoje [vr.]; -laken, o.: Brokat [m.], Goldstotf [m.]; -la-kensch, bv. n.: brokaten (-lakensche fazant, m.: Goldfasan [m.]); -leder (-leer), o.: Goldleder [o.]; -lederen (-leeren), bv.

n. : goldledern; -loovertje, o.: Goldflitter-chen [o.]; -lijster, m.: (vog.) Goldammer [vr.]; -maker, m.: Goldmacher [m.], Alchimist [m.]; -makerij, vr.: Goldmacherei [vr.], Alchimie [vr.]; -merel, vr.: (vog.) Goldamsel [vr.], Pfingstvogel [m.; ö]; -munt, vr.: Goldmünze [vr.]; -mijn, vr.: Gold-grube [vr.]; -oog, o.: (vog.) Goldauge [o.]; -pletter, m.: Goldplatter [m.]; -pletterij, vr.: Goldplatterei [vr.]; -rijk, bv. n.: gold-reich.

go ii <ls. 2e nmv.: Goldes; eene ton -: hunderttausend Gulden; I -bloem,

(pik.) Goldblume [vr.].

go iid-sc* haaltje, o.: Goldwage ]vr.];

I -smeden, o. (-smederij, vr.): Goldschmieds-handwerk [o.]; -smid, m.: Goldsehmied [m.]; -smids...., in Sam.: Goldschmieds... (b. v.: -smidswinkel, m.: Goldschmieds-werkstatte [vr.]); -staaf, vr.: Goldbarre {vr.]; -steen, m.: Goldstein [m.]; -stof, o.: Goldstaub [m.]; -stuk, o.: Goldstück [o.l, Goldmünze [vr.]; -tor, vr.: (ins.) Sonnenkafer [m.]; -trekker, m.: Golddrahtzieher [m.], Goldzieher [m.]; -vink, m.: (vog.) Goldfink [m.]; -visch, m.: Goldfisch [m.] (-visschenkom, vr.: Goldfischkumme [vr.]: -visschenvijver, m.: Goldfischteich [m.]) ; -visscher, m.: Goldfischer [m.1; -visschen,

o.    (-visscherij, vr.): Goldfischerei [vr.]; -vlieg, vr.: (ins.) Goldfliege [vr.]; -was-scher, m.: Goldwascher, [m.]; -wasscherij, vr.: (het werk:) Goldwascherei [vr.], (de werkplaats:) Goldwasche [vr.]; -werk, o.: Goldarbeit [vr.]; -werker, m.:Goldarbeiter

[m.1; -wolf, m.: (drk.) Goldwolf [m.; ö], (tig.) Zie geldwolf: -wortel, m.: (pik.) Goldwurzel [vr.], Goldwurz [vr.]; -zand, o.: Goldsand [m.]; -zoeker, m.:Goldsucher [m.]; -zucht, vr.: Golddurst [m.1; -zwavel, vr.: Goldschwefel [m.].

goulardwater, o.: (pha.) (das) Gou-lard’sche Wasser.

gouvernante, vr.: (bij kinderen:) Er-zieherin [vr.]; (bij een ouden heer:) Hof-meisterin [vr.]; (landvoogdes:) Statthalte-rin [vr.].

gouvernement, o.: Gouvernement [o.J, Regierung [vr.].

gouverneinentaal, bv. n.: Regie-rungs....

gouvernenients-gebouw, o. (-huis, o.): Regierungsgebaude [o.]; I -orgaan, o.: Regierungsblatt [o.; a].

gouverneur, m.: (bij kinderen:) Er-ziehcr [m.]; (stk.) Gouverneur [in.]; | -generaal, m.: General-Gouverneur [m.].

gouw (gouwe), vr.: Gau [m. en o.], Landschaft [vr.]; (pik.) Schellkraut [o.], Schwalbenwurz [vr.]. go verzeil, o.: (zeew.) Toppsegel

govie, vr.: Trichterfisch [m.]. tirozewijn, m.: (mansnaam:)

[m.].

graad, m.: Grad [m.]; in den hoogsten -: im höchsten Grade; I -boek, o.: (zeew.) Gradbuch [o.; ü]; -boog, m.: Gradbogen [m.]; -meter, m.: Gradmesser [m.];-meting, vr.: Gradmessung [vr.]; -verdeeling, vr.: [ie] Graduiren [o.], [t] Abtheilung [vr.] in Grade.

Igraaf, vr.: Grabscheit [o.], Spaten [m.]; ! -wesp, vr.: (ins.) Grabwespe [vr.]; o.: Karst [mj, Haue [vr.], Hacke [vr.].

Igraaf, m.: Graf [m.]; I -schap, o.: Grafschaft [vr.]; -schappelijk, bv. n.: graf-schaftlich.

graafster, vr.: Graberin [vr.].

Igraag, bw.: gern.

Igraag, bv. n.: 1) essbegierig; in het eten zijn: guten Appetit haben; eene grage maag: (der) gute Appetit, (der) gute Esslust; 2) willig; grage koo-pers: willige Kaufer [m. mrv.]; - naar: begierig nach, (fig.) erpicht auf; I -heid, vr.: Zie graagte.

graagte, vr.: 1) Esslust [in.], Appetit [m.]; 2) Begierde [vr.].' graal, m.: (hist.) Gral [m.]. graan, o.: Kom Lo.], Getreide [o.]. Zie granen; I -bouw, m.: Kornbau [m.]; -bouwer, m.: Kornbauer [m.]; -gewas, o.: Getreide [o.J (-gewassen, o. mrv.: Getrei-dearten [vr. mrv.]); -handel, in.: Getreide-handel [m.], Kornhandel [m.1; -handelaar, in.: Zie -kooper; -harp, vr.: Kornfege [vr.]; -kooper, m.: Getreidehandler [m.], Kornhandler [m.]; -kooperij, vr.: Zie -han-<lel; -korrel, vr.: Getreidekorn [o.; ö]; -korreltje, o.: Getreidekörnchen [o.];-land, o.: Kornland [o.; a]; -markt,vr.: Getreide-markt [m.; a]; -oogst, m.: Getreideernte [vr.], Kornernte [vr.];-opkooper, m.: Korn-aufkaufer [m.]; -paard, o.: Zie -harp; -prijzen, m. mrv.: Kornpreise [m. mrv.], Getreidepreise [m. mrv.]; -rijk, bv. n.: kornreich, reich an Getreide; -schuur, vr.: Kornspeicher [m.1,(fig.) Kornkammer [vr.]; -stapel, m.: Kornbaufen [m.].

gradatie, vr.: Gradation [vr.]. gradeeren, w. b.: gradiren [ie], gradeerhuis, o.: [ie] Gradirhaus [o.; a].

gradeeriug, vr.: [ie] Gradirung [vr.]. gradeerwerk, o.: [ie] Gradirwerk

[o.].

ctlc

[O.].

zijn - halen: seine Rache sattigen, sein Müthchen [t] kühlen (- op, - bij: an).

Igram, bv. n.: zornig, erzürnt; I -schapr vr.: Zorn [m.]; -storig, bv. n.: zornig, erzürnt; -storigheid, vr.: Zorn [m.].

grammatica, vr.: Grammatik [vr.], Sprachlehre [vr.].

grammaticaal, bv. n.: grammatisch, grammatikalisch.

grammaticus, m.: Grammatiker [m.]. gramme, vr.: (gew.) Gramme [vr.]. granaat-appel, m.: Granatapfel [m.; a]; I -appelboom, m.: Zie -boom; -bloesem, m.: [t] Granatblüthe [vr.]; -boom, Granatenbaum [m.; a|; -buis, vr.: (art.) Granatenzunder [m.]; -kern, vr. (-pit,vr.): Granatkern [m.]; -pijp, vr.: Zie -buis; -schil, vr.: (pik.) Granatapfelschale [vr.]; -steen, m.: (min.) Granatstein [m.]. anaten, bv. n.: Granat....,

von

gr

[vr.].

a>-

graantje, o.: Körnchen [o.]; een -pikken: (fig. fam.) schnapsen.

graan-vloot, vr.: Kornflotte [yr.]; I -worm, m.: (ins.) Kornwurm    -zol

der, in.: Kornboden [m.; ö].

graat, vr.: Grate [vr.]; eene - in de keel hebben: eine Grate im Halse haben, (fig. fam.) heiser sein; van de - vallen: (fig. fam.) abmagern; I - balk, m.: (bwk.) Gratsparren [m.].

graatje, o.: Gratchen [o.], Gratlein [o.]; aan de kat komt een - toe: (spr.) die Katze mag wohl ein Gratchen haben.

graat-tang, vr.: (hik.) Splitterzange [vr.].

grabbel, vr.: Grapse [vr.]; te-gooien: in die Grapse geben [onr.], in die Rap-puse werfen [onr.], (fig.) wegwerfen [onr.].

grabbelaar, m.: Grapser [m.]. grabbelaarster, vr.: Grapserin [vr.]. grabbelary, vr.: Grapsen [o.], grabbelen, w. o.: grapsen. grabbeling, vr.: Grapsen [o.], grabbelspel, o.: Grapsen [o.], gracieus, bv. n.: graziös. grachtje, o.:    1) Grabchen [o.];

2) Grachtchen [o.]

gracht, vr.: 1) Graben [m.; a]; 2) Gracht [vr.]; I -water, o.: Kanalwasser [o.].

graduaal, o.: (kkl.) Gradual [o.], gradueel, bv. n. en bw.: graduell, stu-fenweise.

gradueeren, w. b.: (i. a. b.) gradui-ren [ie].

graf, o.: Grab [o.; a]; een eigen -: ein eigenes Grab, eine Familiengruft [ü]; het heilige -: das heilige Grab; aan g zijde des -s: jenseits des Grabes; I -delver. m.: [tl Todtengraber [m.]; -delving, vr.: Grabgraben [o.]; -dicht, o.: Leichengedicht [o.]; -dief, m.: Leichendieb [m.]; -doek, m.: Leichentuch [o.; ü].

grafelpk, bv. n.: graflich; I -heid, vr.: Graflichkeit [vr.].

graf-gesteente, o.: 1) Grabmal [o.], 2) Grabstein [m.]; I -gewelf, o.: Grabgewöl-be [o.]; -heuvel, m.: Grabhügel [m.]. gralje, o.: Grabchen [o.], Grablein

graf-kelder, m.: Gruft[vr.; ü]; l-kuil, m.: Grab [o.; a]; -lied, o.: Grablied [o.]; -lucht, vr.: [t] Todtengeruch [m.]; -naald, vr.: Grabsaule [vr.]; -plaats, vr.: Grab-statte [vr.], Grabstelle [vr.]; -schrift, o.: Grabschrift [vr.]; -spelonk, vr.:[s] Begrab-nissgruft [vr.; ü]; -stede, vr.: Grabstatte [vr.]; -steen, m.: Grabstein [m.], Leichen-stein |m.]; -stem, vr.: Grabesstimme [vr.]; -stilte, vr.: Grabesstille [vr.];-teeken, o.: Grabmal [o.]; -tombe, vr.: Grabmal [o.l; -waarts, bw.: zu Grabe; -waartsch, bv. n.: zu Grabe gerichtet; -zerk, vr.: Grabstein [m.], Leichenstein [m.]; -zuil, vr.: Grabsaule [vr.].

Igram, vr.: (gew.) Gramme [vr.].

Igram, m.: 1) Zorn [m.]; 2) Rache [vr.];

in.:

Granat.

grandioos, bv. n.: grossartig. grandiositeit, vr.: Grossartigkeit [vr.].

graniet, o.: Granit [m.]. granietachtig, bv. n.: granitartig;

I -heid, vr.: granitartige Beschaffenheit

graniet-berg, m.: Granitberg [m.]; -blok, o.: Granitblock [m.; ö]. granieten, bv. n.: graniten. graniet-klomp, m.: Zie -blok; I -rotsr vr.: Granitfelsen [m.]; -steen, m.: Granit [m.].

grap, vr.: Spass [m.; a]; voorde-:zum Spass; uit eene -: im Spass.

grappen, vr. mrv.: Spasse [m. mrv.];

I -maakster, vr.: Spassmacnerin [vr.];-maker, m.: Spassmacher [m.]; -makerij, vr.: Spassmacherei [vr.].

grappig, bv.n.: spasshaft; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.].

gras, o.: Gras [o.; al; zoo groen als (fig.) erzdumm; in het - bijten: (fig.) ins Gras beissen [onr.]; te hooi en te -:(fam.> dann und wann, von Zeit zu Zeit; het -hooren groeien: (iron.) das Gras wachsen horen; geen - over iets laten groeien: (fig.) kein Gras über etwas wachsen lassen [onr.]; het - voor iemands voeten wegmaaien: (fig.) Einem den Yortheil [t]weg-schnappen; zich het - voor de voeten laten wegmaaien: (fig.) sich den Yortheil [t] wegschnappen lassen [onr.]; Zie-adder.

gras-aartje, o.: Grasahrchen [o.], grasachtig, bv. n.: 1) grasartig, gras-ahnlich, 2) grasig, mit Gras bewachsen.

gras-boter, vr.: Maibutter [vr.], Gr butter [vr.]; ! -duinen, o. mrv.: mit Gras bewachsene Dünen (in -duinen gaan, of als w. o. kortweg: -duinen: sich amüsi-ren jie], sich lustig maclien, ook: sich güt-lich thun [onr.]); -etend, bv. n.: grasfres-send; -gewas, o.: Gras 1 o.] (-gewassen, o. mrv.: Graser [o. mrv.]); -groen, bv. n.: grasgrün; -halm, m.: Grashalm [m.]^ -halmpje, o.: Grashalmchen [o.]; -haring, m.: (der) langs der Küste gefangene Haring; -hoop, m.: Grashaufen [mj. grasje, o.: Graschen [o.], Graslein [o.], gras-kamp, m.: Wiese [vr.]; I -kleur, vr.: Grasfarbe [vr.]; -land, o.: Grasland [o.]; -leder (-leer), o.: (pik.) Grasleder [o.]; -linnen, o.: Grasleinen [o.]; -look,o.:Gras-

[o.J.

gries

greinen,

holz [o.], greintje, o.: Körnchen [o.], greling, vr.: (zeew.) Greling [o], grenaat, vr.: Zie granaat, grenadier, m.: (mil.) Grenadier [m.]. grenadiers-muts, vr.: Grenadier-inütze [vr.]; I -sabel, vr.: Grenadiersabel [m.]; -uniform, vr.: Grenadieruniform [vr.J.

grendel, m.: Riegel [m.]; achter slot en -: hinter Schloss und Riegel; I -boom, m.: Riegelbarren [m.]. grendelen, w. b.: riegeln. grendel-gat, o.: Riegelloch [o.; ö]; I -slot, o.: Riegelschloss [o.; öj. grendeltje, o.: Riegelcnen [o.J. grene-boom, m.: Fichte [vr.J, [t] Rothtanne [vr.].

grenen, bv. n.: fichten, holz; I -hout, o.: Fichtenholz

lauch [m.], Schnittlauch [m.]; -maaier, m.: Grasmaher [m.J; -maand, vr.: Ostermonat . [m.]; -mosch (-musch), vr.: (vog.) Gras-inücke [vr.]; -opper, m.: Grasschober [m.]; -perk, o.: Grasplatz [m.; a], Rasenplatz [m.; a]; -plant, vr.: Graspflanze [vr.]; -plein o.: Zie -perk; -rand, m.:Grasrand [m.; a]; -rups, vr.: (ins.) Grasraupe [vr.]; -rijk, bv.n.: grasreich; -scheutje, o.: Gras-halmchen [o.J.

grassen, o. mrv.: Grasarten [vr. mrv.], Graser [o. mrv.].

gras-smaak, m.: Grasgeschmack [m.]; -soort, vr.: Grasart [vr.] (-soorten, vr. mrv.: Grasarten [vr. mrv.], Graser [o. mrv.]); -spier, vr.: Zie -scheutje; -veiling, vr.: Grasauktion [vr.]; -veld, o.: Grasfeld [o.]; -veilig, bv. n.: schuldenhalber der Sub-hastation verfallen; -vlakte, vr.: Gras-ebene [vr.], Grasflur [vr.]; -vretend, bv. n.: grasfressend; -wortel, m.: Graswurzel [vr.]; -zaad, o.: Grassamen [m.]; -zode, vr.: Rasen lm.].

gratias, o.: Dankgebet [o.]. I -, tsw.: danke.

gratie, vr.: 1) Grazie [vr.]; de drie Gratiën: (fab.) die drei Grazien, die drei Huldgöttinnen; 2) Gnade; Wij Willem III, bij de - Gods, enz.: Wir, Wilhelm der Dritte, von Gottes Gnaden u. s. w.; - krijgen: (rcht.) begnadigt werden [onr.|;-verkenen: begnadigen; het recht van -: das Begnadigungsrecht [o.].

gratificatie, vr.: Gnadengeschenk

gratig, bv. n.: gratig; I -heid, vr.: Gra-tigkeit [vr.].

gratis, bw. en bv. n.: gratis, unent-geTtlich.

grauw, bv. n.: grau. I -, o.: Grau [o.], graue Farbe [vr.]; (fig.) Pöbel [m.J, Janhagel [m.J, Lumpengesindel [o.], Lumpen-pack [o.]. I -, m.: (das) barsche Wort.

grauwachtig, bv. n.: graulich; I-heid, vr.: Graulichkeit [vr.].

Orauw-bunderland, o.: (adk.)Grau-bünderland [o.], Graubünden [o.J; I -bun-derlander, m.: Graubündner [m.], Grau-bünder [m.]; -bunderlandsch, bv. n.: grau-bündisch; -bunderlandsche vr.:Graubünd-nerin [vr.J, Graubünderin [vr.J.

grauwen, w. o.:    1) mit barscher

Stimme reden; - en snauwen: grob sein; - en snauwen tegen iemand: Einen grob anfahren [onr.]; 2) (dk.) dammern. grauwer, m.: Grobian [m.]. grauwgors, vr.: (vog.) Grauammer [vr.]. grauwheid, vr.: Grauheit [vr.]. grauwig, bv.', n.: graulich I -heid, vr.: Graulichkeit [vr.].

grauw-keeltje, o.: (vog.) Graukehl-chen [o.]; I -schimmel, m.: (paard:) Grau-schimmel [m.J; -specht, m.: (vog.) Grau-specht [m.J.

grauwster, vr.: Zankerin [vr.]. grauwtje, o.: [t] Grauthier [o.]; (fam.) Es el [m.].

grauw-zwart, bv. n.: grauschwarz. graveel, o.: (gnk.) Gries [m.], Blasen-gnes [m.]; het - hebben: den Gries haben, mit dem Gries behaftet sein.

graveelachtig, bv. n.: 1) mit dem Gries behaftet, 2) griesicht. graveelig. bv. n.: mit dem Blasen-behaftet; (fig. fam.) kostspielig,

theuer [tl; I -heid, vr.: (gnk.) Blasengries-Leiden [o.], (figr. fam.) Kostspieligkeit [vr.], [T] Theuerung [yr.].

graveel-middel, o.: Griesmittel [o];

I -steen, m. (-zand, o.): (gnk.) Blasengries [m.].

graveeren, w. b. en o.: graviren [ie], graveer-kunst, vr.: [ie] Gravirkunst [vr.]; I -gereedschap, o.: [ie] Gravirzeug [o.]; -naaid, vr.: Grabstichel [m.].

graveersel, o.: (das) Gravirte [ie], gravirte [ie] Arbeit [vr.].

graveer-staal, o. (-stift, vr.): Zie -naald; -werk, o.: [ie] Gravirarbeit [vr.]; -ijzer, o.: Zie -naald.

Igraven, w. b. en o.: graben [onr.]. Igraven, o. mrv. (van „graf”): Graber [o. mrv.].

Igraven, m. mrv. (van „graaf”): Gra-fen [m. mrv.]; I -kroon, vr.: Grafenkrone [vr.]; -stand, m.: Grafenstand [m.]; -titel, m.: Grafentitel [m.]; ’s -hage, o.: (adk.) Zie (den) Haag. graver, m.: Graber [m.]. graveur, m.: [ie] Gravirer [m.J, Graveur [m.], Kupferstecher [m.]. gravin, vr. mrv.: Grafin [vr.]. graving, vr.: (das) Graben. gravinnen, vr. mrv.: Grafinnen [vr. mrv.]; I -kroon, vr.: Grafinnenkrone [vr.].

gravitatie, vr.: Gravitation [vr.], Schwerkraft [vr.]. graviteit, vr.: Gravitat [vr.]. gravure, vr.: 1) Kupferstich [m.]; 2) Stahlstich [m.]. grazen, w. o.: grasen, weiden, grazig, bv. n.: grasig. grel>, vr.: Abzugsgraben [m.; a]. greel, o.: Zie gareel, green, m.: (pik.) Fichte [vr.], [t] Roth-tanne [vr.].

greep, m.: Griff [m.]. I -, vr.: 1) (hand-vatsel:) Gritf [m.]; 2) (mestvork:) Mistgabel [vr.].

Crregoriaanscli, bv. n.: gregoria-nisch; -e kalender: (der) gregorianische Kalender; -e, stijl: (tijdr.) (der) gregorianische Stil.

Oregorius, m.: (mansnaam:) Gregor [m.J.

greien, w. o.: (dk.) lamentiren [ie], jammern, wehklagen.

grein, o.: (gew.) Gran [o.]; (pha.) Kar-damom [o.J; (zekere,stof:) Kamelott [o.], greine-boom, m.: Zie green.

bv. n.: 1) fichten, von Fichten-

von Fichten-LoJ.

[vr.].

gries-meel, o.: Griesmehl [o.]; I -meel-brij, vr.: Griesmehlbrei [m.],Griesbrei[m.]; -meelpap, vr.: (der) dünne Griesbrei.

O riet, vr.: (vrouwennaam:) Grete [vr.], [t] Grethe [vr.]; (visch:) Seehahn [m.; a en a]. I -, o.: Gries [m.J, (der) kie-sige Sand.

grietenij, vr.: Landgemeinde [vr.]. Orietje, o.: (vrouwennaam:) Gretchen grietman, m.: Landamman [m.]. grieve, vr.: Zie grief, grieven, w. b.: kranken. grievend, bv. n.: krankend; I -heid, vr.: (das) Krankende. grieving, vr.: Krankung [vr.]. griezelen, w. o.: schaudern: ik griezel er van: es macht mich schaudern.

griezeling, vr.: Schauder [m.]; ikheb (ik krijg) eene -: es schaudert mir.

griezeltje, o.: Körnchen [o.]; een-: sehr wenig; geen -: gar nichts.

grif, bv. n.: 1) schnell; 2)leicht;3) (van lezen, schrijven, uit het hoofd opzeggen, enz-:) gelaufig; I -heid, vr.: 1) Schnellheit [vr.1, 2) Leichtigkeit [vr.], 3) Gelaufigkeit [vr.].

griffel, vr.: 1) Schieferstift [m.], Griffel [m.]; 2) (tnb.) Pfropfreis [o.], griffelen (griffen), w. b.: graviren

grens, vr.: Grenze [vr.]; I -beeld, o.: Grenzbild [o.]; -bepaling, vr.: Festsetzung [vr.1 der Grenzen; -bewaker, m.: Grenz-wachter [m.]; -bewoner, m.: Grenzbewoh-ner [m.]; -gewest, o.: Grenzprovinz [vr.]; -god, m.: (fab.) Grenzgott [m.; ö], Terminus [m.]; -kantoor, o.: Grenzzollamt [o.; a]; -kommies, m.: Grenzzollbeamte [m.]; -land, o.: Grenzland [o.; a]; -rivier, vr.: Grenzfluss [m.; ü]; -scheiding, vr.: 1) Grenz-scheide [vr.1, Grenze [vr.], 2) Grenzschei-dung [vr.], Berichtigung [vr.] der Grenzen; -sloot, vr.: Grenzgraben [m.; a]; -vesting, vr.: Grenzfestung [vr.]; -wacht, vr.: Grenz-wache [vr.].

Igrenzen, w. o.: grenzen (-aan: an):

-    aan: (fig.) grenzen an.

Igrenzen. vr. mrv.: Grenzen [vr.mrv.];

-    stellen aan: [3] Grenzen setzen; iemand over de - zetten: Einen über die Grenze setzen; de - te buiten gaan: die Grenzen überschreiten [onr.]; I -loos, bv. n.: grenzenlos ; -loosheid, vr.: Grenzenlosigkeit [vr.].

greppel, vr.: Abzugsgraben [m.; a]. gretig, bv. n.: begierig; i -heid, vr.: Begierigkeit [vr.].

grief, vr.: 1) Gram [m.]; 2)Beschwerde £vr.]; 3) Krankung [vr.].

Griek, m.: Grieche [m.]; Griekenland [o.]: (adk.) Griechenland [o.J.

Crriekscli, bv. n.: griechisch (het -: das Griechische, die griechische Sprache;

I - vuur: [das] griechische Feuer); Griek-sche, vr. (Griekin, vr.): Griechin [vr.].

griend, vr.: Weidenbruch [m.;    ü];

I -land, o.: Weidenmoor [o.].

griej>, vr.:    1) (gnk) epidemische

Schnupfenkrankheit [vr.], Influenza [vr.]; 2) (akk.) Gabel [vr.].

griepig, bv. n.: (gnk.) einen Anflug der Scnnupfenkrankheit habend; I -heid, vr.: Anflug [m.] der Schnupfenkrankheit. gries, o.: Gries [m.]. griesje, o.: (fig. fam.) Kleinigkeit

[ie], eingraben [onr.]; (fig.) einpragen.

griffie, vr.: 1) Zie gritje; 2) - van de rechtbank: Gerichtsschreiberei [vr.];

- van de Tweede Kamer; Büreau [o.J der Abgeordnetenkammer; iets ter - depo-neeren: etwas im Büreau zur Einsicht niederlegen, (fig. fam.) etwas auf die lange Bank schieben [onr.].

griffier, m.: Aktuar [m.]; substituut-: Hülfsaktuar [m.]; I -schap, o.: Aktuariat [o.J.

griffioen (griffoen), m.: (fab. vog.) Greif [m.]; I -schelp, vr.: Greifmuschel [vr.].

grifje, o.: Griffelchen [o.J, .Stückchen [o.] Schieferstift [o.], grif mesje, o.: Pfropfmesserchen [o.], grift, vr.: Griffel [m.J, Schieferstift [m.1.

gril,    m.: 1 Grille [vr.]; 2) Zie z. n. vr. griezeling.

grillen, w. o.: Zie griezelen.

grillig, bv. n.: 1) grillenhaft, grillig; 2) schauerig; 3) kaltlich, irostig; I -heid, vr.: 1) Grillenlangerei [vr.], (ook: das) Grillenhafte, 2) Schauerigkeit [vr.], 3) Kalt-lichkeit [vr.], Frostigkeit [vr.]. grilling, vr.: Zie griezeling.. grilziek, bv. n.: grillenfangerisch, grillig: I -heid, vr.: Zie no. 1 grilligheid.

grim,    vr.: Grirnni [m.]. I -, bv. n.: grimmig, grimin.

grimas, vr.: Grimasse [vr.]. grimassen, vr. mrv.: Grimassen [vr. mrv.]; - maken: Grimassen machen, Ge-sichter schneiden [onr.]; I -maakster, vr.: Grimassenmacherin [vr.]; -maker, m.: Gri-massenmacher [m.]; -makerij, vr. Grimas-senmacherei [vr.].

grim-bek, m. en vr.: Greiner [m.], Greinerin [vr.J; I-bekken, w. o.: Gesichter schneiden [onr.l; - lach, m.: grinsende Lache [vr.]; -lachen, w. o.: grinsend lachen.

grimmelen, w. o.: wimmeln. grimmen, w. o.: greinen, grimmer, m.: Greiner [m.]. grimmig, bv. n.: grimm; I -heid, vr.: Grimmigkeit [vr.], Ingrimm [m.J. grimster, vr.: Greinerin [vr.]. grinneken, w. o.: wiehern (ook fig.). griiis, vr.: Zie grijns, grint, vr.: Gries [m.1, Kies [m.J, Kies-sand [m.]; I -meel, o.: (das) grobe (unge-beutelte) Buchweizenmehl; -kruid, o.: (pik.) Grindkraut [o.], Grindwurz [vr.]; -pad, o.: Kiespfad [m.J; -schip, o. (-schuit, vr.): Kiessandschüte [vr.], (das) zurn Kies-sandtransport dienende Fahrzeug; -weg, m.: Kiesweg [in.], grippel, m.: Zie greppel, grisette, vr.: Grisette [vr.]. grissen, w. b.: stibitzen, mausen. grisser, m.: Stibitzer [m.]. grisster, vr.: Stibitzerin [vr.]. groef, vr.: Grube [vr.]; (in hout of metaal:) Rinne [vr.], Hohlrinne [vr.], Hohlkehle [vr.1, Riefe [vr.]; I -bidder, m.: Zie doodbidder; -ploeg, vr.: (tim.) Kehlhobel [m.J; -vormig, bv. n.: geriefelt; -werk, o: geriefelte Arbeit [vr.]; -ijzer, o.: Grabstichel [m.].

groei, m.: [t] Wachsthum [m.]; nog in zijnen (haren) - zijn: noch immer wach-sen, noch nicht ausgewachsen sein; den

ein vom den Bei-

[o.].

vr.:

m.:

vr.: Krautersuppe [vr.]; -vrouw, vr.: Zie

groenvrouw; -winkel, m.: Zie groen-kelder.

groen-vink, m.: (vog.) Grünfink [m.]; I -voeder, o.: Grünfutter [m.]; -voederen (-voeren), w. b.: mit frischem Futter fut-tern; -vrouw, vr.: Gemüsehandlerin [vr.]; -winkel, m.: Zie-kelder;-zuur, o.: (schk.) Grünsaure [vr.]. groep, vr.: Gruppc [vr.]. groepeeren, w. b.: gruppiren [ie], groepeering, vr.: [ie] Gruppirung [vr.].

vr. mrv.:

- in zijne beenen hebben: (fam.)

Wachsen herrührendes Wen in nen haben, (iron.) Storchbeine bekommen [onr.]; op den - gemaakt zijn: mit Rüek-sieht auf dem Wachsen gemacht sein.

groeien, w. o.: 1) wachsen [onr.]; uit zijne (hare) kleeren -: aus seinen (ihren) Kleidern hmauswachsen, [onr.]; uit [zijne (hare) kracht -: zu stark wachsen [onr.], zu schnell auswachsen [onr.]; iemand over het hoofd -: Einem über den Kopf wachsen [onr.]; 2) sich heimlich freuen (- in: über), Schadenfreude empfinden [onr.] (- über), schadenfroh sein (- über). groeiing, vr.: (das) Wachsen. groeikracht, vr.: Wachsvermögen groeisel, o.: Gewachs [o.], groeisteen, m.: Bernstein [o.], groeizaam, bv. n.: fruchtbar; I -heid, Fruchtbarkeit [vr.]. groen, bv. n.: grün (ook fig.); rijp en -: reif und unreif, (fig.) Alles durcheinan-der; geel en -: Zie geel; - worden: g-rün werden [onr.]; de -e tafel: der grüne Tisch; onder het -e zoodje: (fig. fam.) im Grabe (NB. liggend, rustend), ins Grab (NB. neergelaten of gebracht wordend). I -, o.: 1) Grün [o.], grüne Farbe [vr.]; 2) Grüne [o.]; in het - zitten: im Grünen sitzen [onr.]. I -, m.: Neuling [m.]; (bij studenten:) Pennal [m.; a], Fuchs [m.; ü].

groenachtig, bv. n.: grünijch; I -heid, vr.: Grünlichkeit [vr.]. groen-blauw, bv.n.: grünblau; I -boer, 1) Küchengartner [m.], 2) Gemüsehand-ler [m.].

groene, m. en vr.: (der, die) Neuling, (der, die) Ünerfahrene.

groenen, w. o.: grünen; - en bloeien: grünen und blühen. I -, w. b.: grün machen.

groen-geel, bv. n.: grüngelb; I -gestreept bv. n.: grüngestreift, grünstreifig.

groenheid, vr.: Grüne [vr.], (fig.) Grünheit [vr.].

groenig, bv. n.: grünlich; I -heid, vr.: Grünlichkeit [vr.].

groen-jas, m : Grünrock [m.; o]; I -kelder , m.: Gemüsehandler-Gewölbe [o.].

Oroenland, o.: (adk.) Grönland [o.]; Groenlander, m.: Grönlander [m.]; Groen-landsch, bv. n.: grönlandisch; Groenland-sche, vr.: Grönlanderin [vr.]; Groenlands-vaarder, m.: Grönlandsfahrer [m.]. groenling, m.: (vog.) Grünfink [m.]. groen-loopen, w. o.: (bij studenten:) Fuchs sein (als z. n. o.: Fuchssein [o.], Pennalismus [m.]); -maakster, viv.Ziererin [vr.] mit Laub und Blumen; -maken, w. o.: mit Laub und Blumen zieren; -maker, m.: Zierer [m.] mit Laub und Blumen; -man, m.: Gemüsehandler [m.]; -mand, vr.: Ge-müsekorb [m.; ö]; -markt, vr.: Gemüse-markt [m.; al; -moes, o.: Küehengewachs [o.], Gemüse [o.]; -rok, m.: Grünrock [m.; ö].

groensehap, o.: (onder studenten:) Pennalismus [m.].

groen-snavel, m.: (vog.) Grünschna-bel [m.; a]; I -specht, m.: (vog.) Grün-specht [m.]; -steen, m.: (min.) Grünstein [m.].

groente, vr.: Gemüse [o.]; -n, vr.mrv.: Gemüse [o. mrv.]; I -boer, m.: Zie groenboer; -man, m.: Zie groenman;-soep,

groet, m.: Gruss [m.; ü]. groeten, w. b. en o.: grüssen; (mil. en mar.) salutiren [ie]; nu, ik wil u -: nun, ich empfehle mich Ihneu; ik wil je (hem, haar, ze, hen) -: (iron.) schonen Dank!

groetenis, vr.: Gruss [m.; ü];doe hem de - van mij: empfehlen Sie mich ihm, machen Sie ihm meine Empfehlung: daar zult ge de - van hebben: (iron.) rechne nur nicht darauf.

groeve, vr.: Gfube [vr.]; (fig.) Grab [o.; a]. Zie ook groef, groeven, w. w.: riffeln. groeze, vr.: (das) erste Laub. groezelig, bv. n.: schmutzig; I -heid, vo.: 1) Schmutzigkeit [vr.], 2) Schmutz [m.].

grof,    bv. n. en bw.: grob; dat is te -: das ist zu grob, das ist zu arg; - geld verdienen : senr viel Geld verdienen; - geld verteren: sehr viel Geld verzehren; - spelen: hoch spielen, um grosse Summen spielen.

grofaclitig, bv. n.: gröblich; I -heid, vr.: Gröblichkeit [vr.]. grofheid, vr.: Grobheit [vr.] (-heden, Grobheiten). grof-schilder, m.: Grobmaler [m.], (fig.) Anstreicher [m.]; I -smederij, vr.:

1)    Schmiede [vr.], 2) (das) Schmieden; -smid, m.: Grobschmied [m.].

grofte, vr.: grobe Beschaffenheit [vr.].

grog,    m.: Grog [m.]; I -drinker, m.: Grogtrinker [m.].

grogje, o.: Glas [o.; a] Grog; drie -si drei Glaser Grog.

¹

Overal [t].

Igrol, m.: Spass [m.; a].

Igrollen, w. o.: schelten [onr.], keifen [onr.], zanken.

Igrollen, m. mrv.: Spasse [m. mrv.];

I -maker, m.: Spassmacher [m.], Spass-vogel [m.; ö].

grom, o.: Eingeweide [o.] von Fischen; (fig.) Schmutz [m.]. grommelen, w. o.: sich walzen. grommelig, bv. n.: schmutzig; (fig.) niedertrachtig; I -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.], (fig.) Niedertrachtigkeit [vr.]. grommeling, vr.: 1) (das) Walzen;

2)    Schmutz [m.].

grommen, w. o.; brammen (- over: über); op iemand -: Éinen schelten [onr.].

I -, w. b.: (visch:) ausnehmen [onr.].

grominig, bv.n.: (van mensch of dier :) brummig; (van visch:) nach dem Eingeweide schmeckend; I -heid, vr.: Brummig-keit [vr.], (van visch:) Eingeweidege-schmack [m.].

grompot, m.: Brumbar[m.], Griesgram [m.].

grond, m.: 1) Grund [m.; ü] (ook fig.); af branden tot aan den -: bis auf den Grund abbrennen [onr.]; uit - van mijn (uw, zijn,

.) hart: aus Herzensgrund; in den -goedhartig zijn: im Grunde gutherzig sein; den - leggen tot: den Grund legen zu; ik zeg dat op - van vroegere ondervindingen: ich sage das auf Grund früherer Erfahrun-gen ; iemand te -e richten: Einen zu Grunde hten; een schip in den - boren: ein Schiff in den Grund bohren; stille waters hebben diepe -en: (spr.) stille Wasser gründen tiet; van den kouden -: (akk. en tnb.) in freier Luft gewachsen; een heer van den kouden -: (iron.) ein Herr von Habenichts; 2) Boden [m.]; op den - werpen : zu Boden werfen [onr.1; op den -liggen: auf dem Boden liegen [onr.]; onder den - liggen: unter dem Boden liegen [onr.]; geen - meer voelen: (fig.) den Boden unter den Füssen versinken fühlen; op Hollandschen - staan: auf hollandi-schem Boden stehen [onr.]; een steenige ein steiniger Boden; een vruchtbare -: ein fruchtbarer Boden; 3) (fig.) Erde [vr.i; op den - vallen: auf die Erde tallen [onr. 1; op den - liggen: auf der Erde liegen [onr.]; in den - kruipen: sich in die Erde ver-kriechen [onr.]; met den - gelijk maken: der Erde gleich machen.

grond-beginsel, o.: 1) Grundsatz [m.'; al, Princip [o.; -cipien], 2) Anfangsgrund [m.; ü].

grondel (grondeling), m.: (visch;) Grundel [vr.], Gründel [m.1, Gründling [m. |.

grondeloos, bv.n.: grundlos (ook fig.), bodenlos; I -heid, vr.: Grundlosigkeit [vr.]

enz

nc

(ook fig.).

gronden, w. b.: 1) gründen (- op: auf); 2) (de grondverf geven aan:) gründen, grundiren [ie].

gronder, m.: Gründer [m.]. gronderig, bv. n.: shmeckend, grundig;

naeh dem Grund I -heid, vr.: (der)

schmeckend, grundig grundige Geschmack.

grond-gebied, o.: Gebiet [o.] (op Ne-derlandsch -gebied: auf niederlandischem Gebiet; op Haagsch -gebied: auf dem Stadt-gebiet Haags); -getal, o.: Grundzahl [vr.].

grondig, bv. n.: 1) gründlich 2) Zie gronderig; I -heid, vr.: 1) Gründlich-keit [vr.], 2) Zie gronderigbeid.

gronding, vr.: (stichting:) Gründung [vr.]; (grondvérving:) Grundi Gründung [vr.], (das) Gründen.

grond-laag, vr.: (mtsl.) erste Schicht [vr.]; I -lasten, m. mrv.: Grundsteuer [vr. enk.]; -legger m.: Gründer [m.1, Stifter [m.]; -legging, vr.: Gründung fvr.1. Stil tung fvr.1: -lei

Gründung Grundi run g [vr.],

vertheilung [vr.]; -verf, vr.: Grundfarbe [vr.] (in de -verf zetten: grundiren [ie], gründen); -vest,vr.: Grundfeste [vr.],Grundsaule [vr.]; -vesten (-vestigen), w. b.:    "

den; -vestiging (-vesting), vr.: Gründung [vr.]; -vlak, o. (-vlakte, vr.): Grundflache [vr.]; -water, o.: Grundwasser [o.]; -wet, vr.: Grundgesetz [o.] (-wetsherziening, vr.: Revision [vr.] des Grundgesetzes); -wettig, bv. n.: verfassungsmassig, konstitutionell; -wettigheid, vr.: Yerfassungsmassigkeit [vr.]; -woord, o.: Stammwort [o.; ö]; -wortel, m.: (tik.) Stamm [m.; a]; -ijs, o.: Grund-eis [o.]; -zuil, vr.: Grundsaule [vr.].

Groningen, o.: (adk.) Groningen [o.]; Groninger, m., Groninger [m.] (als bv. n.: gröninger); Groningsche, vr.: Gröningerin [vr.].

gr oom, o.: Zie grom. I - (spreek uit: groem), m.: Reitknecht [m.].

groot, bv. n.: gross; (de persoon) met -e oogen: (der, die) Grossauge; -e oogen hebbende: grossaugig; een paar -e oogen opzetten: grosse Augen machen: (de persoon) met -e ooren: (der, die) Grossohr; -e ooren hebbende: grossohrig, grossöhrig: (de persoon) met een -en neus: (der, die) Grossnase; eenen -en neus hebbende: gross-nasig; eene -e stad: eine grosse Stadt la] (bewoner van eene -e stad: Grossstadter lm.]; de bewoners van groote steden: die Grossstadter [m. mrv.]): een - heer: ein grosser Herr; de -e Heer: der Grossherr, der Sultan; eene -e mogendheid: eine Grossmacht; de -e mogendheden: die Gross-machte. 1 -, o.: 1) (das) Grosse; in het -:

Grossen; 2) (hist.-mtw.) Groot [m.]; vijf -: zwei und ein halber Stüber, Achtel [o.] eines hollandischen Guldens.

groot-achtbaar, bv. n.: grossacht-bar; I -bek, m. en vr.: Grossmaul [m. en vr.; a]; -boek, o.: (kph.) Hauptbuch [o.; ü] (het -boek der nationale schuld: das Staatsschuldbuch [ü]; -brengen, w. b.: grossziehen [onr.1, erziehen [onr.]; -Bri-tannië, o.: (adk.) Gross-Britannien [o.].

grooteljjbs, bw.: in hohem Masse, senr.

grootendeels, bw.: grossentheils [t], grösstentheils [t].

grun-

¹ in

[m.]; -legging, vr.: Gründung [vr.], Stif-tung [vr.]; -legster, vr.: Gründerin [vr.] Stifterin [vr.]; -pand, o.: Unterpfand [o.] liegenden Gründen; -pilaar (-pijler), m.: Grundpfeiler [m.1, Grundsaule [vr.]; -regel, m.: Grundregel [m.]; -rente, vr.: Grundrente [vr.]; -scheiding, vr.: Grund-scheide [vr.], Abgrenzung [vr.]; -slag, m.: Grundlage [vr.] (den -slag leggen tot: den Grund legen zu; op hechte -slagen gevestigd zijn: auf sicherer Grundlage ruhen); -sop, o.: Bodensatz [m.]; -stelling, vr.: Grundsatz [m.; a]; -stof, vr.: Grundstoff [m.] (ruwe -stof: Material [o.]; ruwe -stoffen: Materialien); -taal, vr.: 1) Ursprache [vr.1, 2) Stammsprache [vr.];-tal,o.: Grundzahl [vr.]; -teekenmg, vr.: Grundriss [m.]; -tekst, m.: Grundtext [m.], Originaltext [m.1; -trek, m.: Grundzug [m,; ül; -vast, bv.n.: grundfest;-verdeeling, vr.: [t] Grund-

aii

groot-handel, m.: Grosshandel [m.], Engroshandel [m.]; I -handelaar, m.: Gross-handler |m.], Engroshandler [m.1.

grootheid, vr.: Grosse [vr.], (fig.) Grossartigkeit [vr.], (rek.) Grosse [vr.].

grootje, o.: Grossmütterchen [o.]; (fig.) Mütterchen [o.].

groot-moedig, bv. n.: grossmüthig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Grossmuth [m.]; -mond, m. en vr. (-muil, m. en vr.): Grossmaul [m. en vr.; a|; -neus, m. en vr.: Grossnase [m. en vr.]; -oog, in. en vr.: Grossauge [m. en vr.]; -oor, m. en vr.: Grossohr [m. en vr.]; -ouders, m. mrv.: Grosseltern (Grossaltern) [m. mrv.].

grootscb, bv. n.: 1) grossartig;2) stolz (- op: auf); 1 -heid, vr.: 1) Grossartigkeit [vr.], 2) Stolz [m.].

groot-scheeps, bw.: (fig. fam.) auf einem grossen Fusse; 1 -scheepsch, bv.n.: auf einem grossen Fusse eingerichtet,vor-nehm; -schrift, o.: (die) grosse Schrift; -spant, o.: grosse Schiffsrippe [vr.1; -spraak, vr.: Grosssprecherei [vr.]. grootte, vr.: Grosse [vr.].

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

13

GROS.

194

GUICHEL-SPEL.

gros,    o.: 1) (meerendeel:) Mehrzahl [vr.]; (kern:) Kern lm.] (het - des legers : die Hauptarmee); 2) (twaalf dozijn:) Gross-dutzend [o.], Gross [o.].

gro!«ye, o.: (hist.-mtw.) Groschen [m.J. grosse, vr.: Grosse [vr.], vom Notar ausgefertigte Abschrift [vr.].

grosseeren, w. b.: (akten:) inbeglau-bigter Abschrift ausfertigen; (fig.) ver-grössern, übertreiben [onr.].

grossier, m.: [ie] Grossirer [m.],Gros-sist [m.], Grosshandler [m.]. grossierdery, vr.: Grosshandel [m.].

grot,    vr.: Grotte [vr.]. grotesk, bv. n.: grotesk, groteske, vr.: Groteske [vr.]. grot-werk, o.: Grottenarbeit [vr.];

I -werker, m.: Grottenarbeiter [m.].

grove, (verbogen) bv. n.: grobe; - trekken: grobe Gesichtszüge [m. mrv.]; - handen: grobe Hande [vr. mrv.]; -muntspecie : grobes Geld; eene - pen: eine grobe Schreibfeder; eene - dwaling: ein grober 11] Irrthum [ü]; eene - lengen: eine grobe Lüge; I een -diamantslijper, m.: (iron.) Pnastertreter [m.]. grovelijk, bw.: gröblich. gruis, o.: Graus [m.], Grus [m.]; tot -vergaan: in Staub zerfallen [w. o. onr. en v. dw.]; I -achtig, bv. n.: grausartig; -bak, m.: Graustopf [m.; ö]; -droog, bv. n.: staubtrocken; -hok, o.: Kohlengrauskam-mer [vr.]; -kolen, vr. mrv.: Kohlengraus ]m. enk.1, Kohlenstanb Lm.]; -zand, o.: Grussand [m.].

gruit, vr,: Bodensatz [m.]; de - in iets brengen: (fam.) etwas verderben [onr.].

gruizementen, o. mrv.: (pop.) Scher-ben [vr. mrv.]; aan - vallen: in Stücke lallen [onr.], grieseln.

gruizig, bv. n.: 1) grussandahnlich, griesicht; 2) griesig; I -heid, vr.: Griesig-keit [vr.].

gruisje, o-: Staubchen [o.], grut, vr.: (pik.) Grütze [vr.]. I -, (das) kleine Zeug; het kleine (de kle kinderen:) das Krabbenzeug.

grutten, vr. mrv.: Grützen [vr. mrv.]; - en meel: Grützen und Mehl; I -brij, vr.: Grützbrei [m.]; -meel, o.: Griesmehl [o.]; -pap, vr.: (der) dünne Grützbrei; -zemelen, vr. mrv.: Grieskleie [vr. enk.], grutter, m.: Mehlhandler [m.]. grutters-kneckt, m.: Mehlhandler-gesell [m.]; ! -waren, vr. mrv.: Mehlhand-lerwaaren [vr. mrv.]; -winkel, m.: Mehl-handlerladen [m.; a en a].

gruttery, vr.: 1) Mehlhandlergewerbe [o.]; 2) Zie grutters winkel.

gruwel, m.: Grauel [m.], Greuel [m.]; een - hebben van: einen Grauel haben vor; (aan, voor) iemand een - zijn: Einem Grauel sein; I -daad, vr.: Grauelthat

[vr.].

gruwelen, w. o.: Zie gruwen, gruwelstuk, o.: Grauel [m.]. gruwelijk, bv. n. en bw.: graulich, grausenerregend; (hg.) schrecklich, fürch-terlich; I -heid, vr.: (das) Grauliche, (das) Grausenerregende, (fig.) (das) Schreck-liche.

gruwen, w. o.: grauen; ik gruw er van: mir grauet davor, es grauet mir da-vor; ik gruw van zulke gruwelen: e£ grauet mir vor derartigen Graueln.

cm

em

o.:

me

gruwzaam, bv. n.: grausam; I -heid, vr.: Grausamkeit [vr.].

gi’ljn, m. en vr.: Greiner |m.], Greine-rin [vr.].

grjjnen, w. o.: greinen, gryner, m.: Greiner [m.J. grynerig (grijnig), bv. n.: greinerisch; I -heid, vr.:(van iemand:) Hang lm.] zum Greinen, (van toon, stem, enz.:)(das) Grei-nerische.

grijns, vr.: (masker:) Maske [vr.]; (valsch gezicht:) (das) grinsende Gesicht; (valsche lach:) (das) Grinsen; I -lach, m.: Grinsen [z. n. o.]; -lachen: grinsen.

grijnster, vr.: 1) Greinerin [vr.]; 2) Grmserin [vr.].

grijnzen, w. o.: grinsen; (fig.) Gesich-ter schneiden [onr.].

grjjnzer, m.: Grinser [m.]; (fig.) Ge-sichterschneider [m.].

grüpachtig, bv. n.: greifig; I -heid, vr.: Greifigkeit [vr.].

grljp-arend, m.: (vog.) Greif [m.], Kondor [m.].

grijpbaar, bv. n.: greifbar; I -heid, vr.: Greifbarkeit [vr.].

grüpen, w. b. en o.: greifen [onr.]; -naar: greifen [onr.] nach.

grijper, in.: Greifer [m.].

^ ^ryp-gier, m.: Greifgeier [m.] (ook

grjjping, v.: Greifen [o.], gryp-klauw. m.: Greifklaue [vr.];

I -staart, in.: Greifschwanz [m.;a], Wic-kelschwanz [m.; a]. grypster, vr.: Greiferin [vr.J. grijpvogel, m.: Greifgeier [m.] (ook fig.).

grijs, bv. n.: grau; - geworden in: er-graut in; de grijze oudheid: (fig.) dasgraue Alterthum [t]. I -, z. n. o.: (das) Graue, (das) Grau; zich in het - kleeden: sich in Grau kleiden; in het - vallen: ins Graue fallen [onr.].

grijsaard, in.: Zie gryzaard. grbsacbtig, bv. n.: graulich; I -heid, vr.: Graulichkeit [vr.]. grys-baard, m.: Graubart [in.; a]; -geel, bv. n.: graugelb; -groen, bv. n.: graugrün.

grijsheid, vr.: Grauheit [vr.]; (fig.) Greisenalter [o.].

grys-kleurig, bv.

I -kop, m.: Graukopf [in.; VJ. grljzaard, m.: Greis [m.]. grjjzelen, w. o.: Zie griezelen, gryzeling, vr.: Zie griezeling. grijzen, w. o.: greisen, graue Haare bekommcn [onr.].

grazig, bv. n.: graulich: i -heid, Graulichkeit [vr.].

-mest, vr.:

n.: graufarbig;

ö].

vr.:

guano, vr.: Guano [m.];

Guanodünger [m.].

Cruelfcn, m. mrv.: (hist.) Guelfen [m. mrv.], Welfen [m. mrv.*]; I -orde, vr.: Guelfenorden [in.]. .

guf, bv. n. en bw.: verschwenderisch, reichlich spendend; I -heid, vr.: (das) Yerschwenderische, (das) reichliche Spen-den.

guiehelen, w. o.: 1) gaukeln; 2) sich verstellen.

guichel-heil, o.: (pik.) Gauchheil [o.]; I -spel, o.: 1) Gaukelspiel [o.], 2) Yerstei-lungskunst [vr.].

na-

2)

v. n. en

Igul, bv. n. en bw.: 1) gastfrei, gast-freundlich; 2) freigebig; 3) offenherzig.

gulaardig. bv. n.: Zie gul; I -heid, vr. Zie gulheid.

guldeling, m.: (appelsoort:) Peper-ling Lm.], Goldpeperling [m.].

Igulden, m.: (mtw.) Gulden [m.].

!gul den, bv. n.: golden, gülden;-eeuw, vr.: (das) goldene Zeitalter; - getal, o.:

ö], (fig.) Rülps [m.], 2) Schluck [m.; u en ü]; 3) (van eene broek:) Schlitz [m.], Ho-«enschlitz [m.].

vr.:

der fortuin: eine

nosse

imt

um-

gyling. vr.: 1) Gahrung [vr.]; 2) Schna-belei [vr.], (fig.) Liebelei [vr.]; 3) - naar: (das) Sehnen nach, (das) Erpichtsein auf.

gy lkuip, vr.: Meischbottich [m.], Meisch-kufe [vr.], Meischfass Lo.; a].

gymnasium, o.: Gymnasium [o.; -sien.].

gymnast, m.: Gymnast [m.], Turner [m.].

gymnastiek, vr.: Gymnastik [vr.], Turnerkunst [vr.].

gymnastisch, bv. n.: gymnastisch.

gyn, o.: .(zeew.) Gien [vr.]; I -blok, o.: Gienblock[o.; ö]; Hissblock [o.; ö];-touw, o.: Gientau [o.], Hisstau [o.].

S'ÜIS vr.: Todesangst [vr.]; op de - liggen: in Todesangsten liegen [onr.], in den letzten Zügen liegen Tonr.].

gypen, w. o.: nach Luft schnappen; liggen te -: Zie gijp (op de gijp liggen).

gijzelaar, m.: Geissei [m.], Geisel[m.].

gyzelbrief, m.: (das) schriftliche Yer-sprechen eines Geissels; (rcht.) Gewalt-zettel [m.].

gijzelen, w. b.: (eenen schuldenaar:) in den Schuldthurm *) werfen [onr.]; (fig.) einsperren.

gijzeling, vr.: 1) (het gijzelen:) Ein-sperrung [vr.] in den Schuldthurm; 2) (gij-

*) Overal [turm].

giiig’. vr.: Spott [m.]; iemand de -steken: (spr.) Einen verspotten, jguil. m.: 1) (oud paard:) Gaul [m.;a]; (fig.) Uumnikopf [m.; ö], (ook:) Memme ivr.], Feigrling [m.]._

guillotine,

beil [o.].

guillotineeren, w. b.; guillotiniren ; tie], mit dem Fallbeil hinrichten.

Guinea, o.: (adk.) Guinea [o.]; Gui-neesch, bv. n.: guineisch; guineesvaarder, m.: Guineafahrer [m.]. gkinje, vr.: (mtw.) Zie gienje. guirlande, vr.: Guirlande [vr.]. guit, m.: Schelm [m.] Schalk [m.J. guitachtig, bv. n.: Zie guiterig. guiten, m. mrv.: Schelme (Schelmen), .Schalke (Schalke); I -streek, m.: Schel-menstreich [m.], Schalkheit [vr.].

guiterig, bv. n.: schelmisch, schalk-hait, muthwillig [t]; I -heid, vr.: Schalk-haftigkeit [vr.], [t] Muthwillen [m.]. guit er ij. vr.: Zie guiterigheid. Igul, vr.: (visch:) (der) kleine Ka-beljau.

pernng im.\.

(mtw.) Gulden [m.]. bv. n.: golden,gülden;-eeuw, ....    goldene Zeitalter; - getal, o.:

Jdie) goldene Zahl; - middelweg, vr. :(die) goldene Mittelstrasse; - roede, vr.: (pik.) Lt] Goldruthe [vr.]; - vlies, (das) goldene Eliess (de - vlies-orde: der Orden vom goldenen Fliesse ; ridder van het - vlies: Fliessritter [m.J); ! -stuk, o.: (mtw.) Gul-denstück [o.]; -water, o.: (-likeur:) Gold-wasser [o.].

gulhartig, bv. n.: Zie gul; I -heid, wr.: Zie gulheid.

gulheid, vr.: 1) Gastfreundlichkeit[vr.], 2) Freigebigkeit [vr.], 3) Olïenherzigkeit

óulik, o.: (adk.) Jülich [o.].

gulp, vr.: 1) Schwall [m.], Strom [m.;

gulpen, w. o.: schwallen, stromen, <fig) rülpsen. I -, w. b.: einschlucken.

gul-uit (-weg), bw.: offenherzig, rund-heraus.

gulzig, bv. n. en bw.: gieiig; I -aard, iin. en vr.: Nimmersatt [m.]; -heid, Gierigkeit [vr.]. gummi, o.: Zie gom. gunnen, w. b.: gönnen; (bij veilingen:) zuweisen [onr.].

gunning, vr.: Gönnen [o.]; (bij veilingen:) Zuweisung [vr.].

gunst, vr.: Gunst [vr.1; (bij neringdoenden en werkbazen:) Kundschaft; om de - verzoeken: um die Kundschaft bitten lonr.]; verzoeke verder om de - en recommandatie: bitte um ferneren Zuspruch und anderweitige Empfehlung; I -bejag, -o.: Gunstbewerbung [vr.], Gunsterschlei-ehung Lvr.1; -betoon, o.: Gunstbezeigung Ivr.]; -bewijs, o.: Gunstbeweis [m.]. gunsteling, m. en vr.: Günstling [m.],

Begünstigte [vr,l; eene -vom Glück Begünstigte. gunst-genoot, m. en vr.: Gunstge-[m.], Gunstgenossin [vr.]; l-godinnen, vr. mrv.: (fab.) Huldgöttinen [vr. mrv.J, Grazien [vr. mrv.].

gunstig, bv. n.: gunstig; I -heid, vr.: (das) Günstige.

gunstvaardig, bv. n.: wohlwollend;

I -heid vr.: Wohlwollcn [o.], gurkje, o.: Zie agurkje. dus, m.: Zie Gnstaaf.

IG-ust, m.: Zie (xiistaaf.

Igust, bv. n.: 1) Zie geit; 2) armselig. Clustaaf, m.: (mansnaam:) Gustav [m.].

guts,vr.: (tech.) Hohlmeissel [m.],Hohl-eisen [o.].

gutsen, w. o.: stromen. I -, w.b.: (tech.)

dem Hohleisen austiefen. gutsing, vr.: Stromen [o.], guttapertja, vr.: Guttapertja [vr.]. gutte-boom, m.: Gummibaum [m.; a], Gummiguttbaum [m.; aj; l-gom,vr. :G migutt [o.].

guur, bv. n.: rauh; I -heid, vr.: Rauh-heit [vr.].

gy, vnw.: (enk.) du, Du; (mrv.) Ihr; (wellevendheidsvorm enk. en mrv.) Sie; (voorheen tegen minderen:) Er. Zie ook

gijlieden.

gy beien, w. o.: kichern. gjjk, vr.: (zeew.) Spiere [vr.],Leesegel-spiere [vr.].

gyl, o.: Gahre [vr.], Gahrung [vr.]; in het - staan: (van bier:) in der Gahre sein; I -bier, o.: Meisch [m.], Maisch [in.].

gylen, w. o.: (van bier:) gahren; (van vogels:) sich schnabeln, (fig.) liebeln, sich küssen; - naar: sich sennen nach, erpicht sein auf.

gylieden, vnw. mrv.: Ihr; (wellevend:) Sie.

SS

zelplaats:) Schuldthurm [m.; ü], (fig.) Haft [vr.], gefangliche Haft [vr.]; in de-zitten: im Schuldthurm sitzen [onr.l, (fig.) einge-sperrt sein.

SÜzel-kamer, vr. (-pl ats, vr.):: Schuldthurm [m.; ü]; -recht o. Recht [o.) einen nicht zahlenden Schuldner in den.

Schuldthurm zu werfen.

H.

Haagsch, bv. n.: haager; eene-e:eine Haagerm; -e hofjes: haager Zuckerplatz-chen [o. mrv.] mit Kalfeearom.

de

haakje, o.: Hakchen [o.], Haklein [o.]; (tik.) Parenthese [vr.], Klammer [vr.]; tusschen -s zetten: in Klammern (in Parenthesen) einschliessen [onr.], ein-klammern; tusschen -s: eingeklammert; tusschen twee -s: (fam.) was ich sagen wollte; dit tusschen twee -s: diesnebenbei bemerkt.

haak-mortier, o.: Hakenmörser[m.]; I -noot, vr.: (muz.) geschwanzte Note [vr.1; -pennetje, o.: Hakelnadel [vr.]; -ploeg, m.: (akk.) HaKenpflug [m.; ü].

haaks, bw.: winkelrecht; 1 -wijs (-wijze), bw.: winkelrecht, nach dein Win-kelmass.

haaksch, bv. n.: winkelrecht.

Hak-

ha, tsw.: ha!; - -: haha! haag. vr.: Hag [m.1, Hecke [vr.]; eene levende -: ein Heckenzaun fm.; al, ein lebendiger Hag; het roer in de - steken: (spr.) ausreissen |onr.].

Haag (den), m.: (adk.) Haag [o.]. Zie haagsch en Hagenaar.

haag-appel, m.: Hagapfel [m.; a]; I -bes, vr. (-bezie, vr.): Hagebutte [vr.]; -beuk, m.: Hagebuche [vr.1;-bosch, o.: öe-büsch von Hagebuchen; -doorn, m.: Hage-dorn [m.]; -eik, m.: Hageiche [vr.], Stein-eiche [vr.]; -mes, o.: Hippe [vr.], Gtarten-messer [o.].

haag-schaar, vr.: Heckenschere [vr.J; I -winde, vr.: (pik.) Winde [vr.]. haai, m.: Haifisch [m.], Hai fm.]. haaie-hek, m.: Haienmaul [o.; a]; I -kop, m.: Haienkopf [m.; ö]; -maag, vr.: Haienmagen [m.]; -tand, m.: Haienzahn [m.; a]; -vel, o.: Haienfell [o.l. haaien, m. mrv.: Haie [m. mrv.]; voor - zijn: (spr.1 verloren sein; er zijn - op de kust: (spr.) es droht Gefahr; | -huid, vr.: Haienhaut [vr.; a], haaivisch, m.: Zie haai. haak, m.: Haken [m.]; niet in den -: (tech.) nicht winkelrecht, (spr.) nicht in der Ordnung; iemand aan den - hebben: (fig.) Einen im Netz haben; iemand aan den - krijgen: (fig.) Einem das Netz über den Kopf werfen [onr.]. Zie mrv. haken.

haakachtig, bv. n.: hakenförmig. haak-hancl, in.: Hakenband [m.;a]; l-beentje, o.: Zie -pennetje: -blok, o.: (zeew.) Hakenblock [m.; ö]; -boekje, o.: Hakelbüchlein [o.]; -bout, m. : (zeew.) Ha-kenbolzen [m.]; -Ws, vr.: Hakenbüchse [vr.].

haak-slentel, m.: Hakenschlüssel [m.1, Dietrich [m.]; I -spijker, m.: Hakennagel |m.].

haakster, vr.: Haklerin [vr.]. haak-tang, vr.: (hik.) Hakenzange [vr.]; I -vormig, bv.n.:hakenförmig;-werk. o.: Hakelarbeit [vr.]; -werkster, vr.: lerin [vr.J; -worm, m.: (gnk.) Hakenwurm [m.; ül.

haal,    m.: (trek:) Zug [m.; ü]; (met eene schrijfpen:) Strich |m.], Zug [m.; ü].. Zie ophaal en neerhaal; aan den

-    gaan : (fig. fam.) über Hals und Kopf davon laufen [onr.]. I -, vr.: Kesselhaken [m.].

haal-hier, o.: Dünnbier [o.], Halbbier [o.]; I -boter vr.: geringe Butter [vr.]; -ketting, m.: Hakenkette [vr.], Kette [vr.] des Kesselhakens; -mes, o.: Schnitzmesser [o.]; -over, m.: (der) ungeübte Matrose (als tsw.: halloh!). haalster, vr.: Holerin [vr.]. haaltje, o.: 1) Züglein [o.]; 2) Strichlein [o.], Strichelchen [o.], haahvyn, m.: (der) geringe Wein.

haam,    o.: Kummet [o.]; I -kussen, o.t Kummetkissen [o.].

haanipje, o.: (das) kleine Kummet.

haan,    m.: (i. a. b.) Hahn [m.; a en a]; een gesneden -: ein verschnittener HahnJ ein Kapaun [m.]; de kalkoensche -: der Truthahn der kalekutische Hahn, der walsche Hahn; den rooden- laten kraaien: (fig.) den rothen [t] Hahn krahen lassen [onr.], Einem den rothen [tl Hahn aufa Dach setzen; den gebraden - uithangen: (fig. fam.) den grossen Herrn spielen; de

-    0]3 den toren: der Wetterhahn (die Wet-terfahne) auf dem Thurm [T]; den - van een geweer spannen: den Hahn einer Flinte spannen; daar kraait geen hen of - naar: (spr.) darnaeh wird kein Hahn krahen; zijn - moet altijd koning kraaien: er will immer Recht haben.

haamier, m.: Fruchtkorb [m.; o], Obst-korb [m.; öj.

baansteen, m.: Hahnenstein [m.]. haantje, o.: Hahnchen [o.], Hahn-lein [o.J; - de voorste: der Hahn im Korbe.

Ihaar, vnw.: 1) persoonlijk: (3e nmv. enk.) ihr, (3e nmv. mrv.) ihnen; (4e nmv. enk. en mrv.) sie; 2) bezittelijk: ihr, ihre, ihr.

Ihaar, tsw.: links! Zie hot. ihaar, z. n. m.: (akk.) Wetzstahl [m.], Haarhammer [m.; aj.

Ihaar, z. n. o.: 1) Haar [o.l; het -: das Haar; een -: ein Haar; het scheelde geen

Herd [m.]; eigen - is goud : (spr.) eigner Herd ist Goldes [t]; in het hoekje van den -: (fam.) am Kamin; de gemeene -: die [t] Wirths-stube [vr.1; I -asch, vr.: Herdasche [vr.]; -geld, o.: Herdsteuer [vr.]. haardje, o.: Herdchen [o.], Herdlein

m.:

Co.].

m.:

nerastem Lm.j; -stotter, m.: tteraoesen [m.]; -stolp, vr.: Feuerstülpe [vr.]; -tang, vr.: Herdzange [vr.]; -vuur, o.: Herdfeuer ito.]; -ijzer, o.: Herdeisen [o.].

ha ar-lij ii. bv. n.: haarfein; I -groei m.:    '    _.

Haarhammer [m.; a]; kamm [m.; a]; -klein, bv

die

Ihagel, m.: (i. a. b.) Hagel [in.], hagelachtig, bv n.: hagelartig. hagel-afleider, m.: Hagelableiter [m.]; I -bui, vr.: Hagelschauer [m.], Hagel-guss [m.; ü]; -dicht, bv. n.: hageldicht. hagelen, w. onpers.: hageln. hagelkorrel, vr.: Hagelkorn [o.; ö]. hagelsch, bv. n.: (fam.) verteufelt. hagel-schade, vr.: Hagelschaden I -slag, m.: Hagelschlag [m.]; -steen, m.: Hagelstein [m.J; -tasch, vr.: (jag.) Schrotbeutel [m.]; -wit, bv. n.: hagelweiss.

Hagenaar, m.: Haager [m.]; -s, m. mrv.: Leute [m. mrv.] in (oder: aus)Haag.

hak, vr.: (houweel:) Hacke [vr.]; (van schoen of laars:) Hacke [vr.], Absatz [m.; a].    -, m.: (hakkende slag, houw:)

Hack [m Hieb [m.]; (het houthakken:)

-: es fehlte kaum ein Haar; geen - beter: nicht um ein Haar besser, um kein Haar besser; er is geen - aan hem dat deugt: es ist kein gutes Haar an ihm; geen - zal u gekrenkt worden: kein Haar soll Ihnen gekrünmit werden; geen - breed: nicht ein Haar breit; met huid en -: mit Haut und Haar; met de handen in het - zitten: (fig.) sich weder zu rathen [t] noch zu hellen wissen [onr.]; - op zijne (hare)tanden hebben: (spr.) Haar auf den Zahnen haben; pijn in zijn - hebben: (fig.) den Kat-zenjammer haben; er is - aan dat ding: (pop.) das ist eine schlimme Geschichte, (ook:) das ist eine schwierige Arbeit; 2) (van 'het hoofdhaar sprekende, menigmaal:) Haare [o. mrv.]; zijn - laten knippen: sich die Haare schneiden lassen [onr.]; een bos - (eene dot -): ein Büschel Haare; elkander bij het - krijgen: einander in die Haare [t] gerathen [onr.], einander bei 'den Haaren fassen; iemand bij zijn-trekken: Einen bei den Haaren raufen; mijn - rijst te berge: die Haare steigen [onr.] mir zu Berge: zijn - op de krul laten zetten : sich die Haare krauseln lassen [onr.], sich frisiren [ie] lassen [onr.]. Zie mrv. haren.

liaaraclitig, bv. n.: 1) haaricht, haar-•ahnlich, 2) Zie harig.

haar-bal, m.: Haarkugel [vr.], Haar-ball [m.; a]; I -bos, m.: Haarschopf [m.; ö], Haarzotte [vr.], Haarbüschel [m.]; -breedte, vr.: Haarbreite [vr.].

haard, waard: werth

haard-kuil, m.: Herdgrube [vr.], Aschenloch [o.; ö]; I-plaat,vr.:Herdplatte [vr.]; -pook, vr.: Schüreisen [o.J, Herdeisen [o.]; -rooster, m.: Herdrost [m.]; -schop, Feuerschaufel [vr.], Herdschaufel [vr.]; -stede, vr.: Feuerherd [m.], (fig.) [tHIeimath [vr.] (naar zijne -stede terugkeeren: in die Heimath ft] zurückkehren; -steden-geld, o.: Herdsteuer [vr.]); -steen, Herdstein [m.]; -stoffer, m.: Herdb

ar-njn, dv. n.: naartem; i -groei, Haarwuchs [m.]; -hamer, m.: (akk.) hanimer [in.; a]; -kam, vr.: Haar-kamm [in.; a]; -klein, bv. n. en bw.: haarklein; -klooven, w. o.: Haare klauben -kloover, m.: Haarklauber [m.]; -klooveri, vr.: Haarklauberei [vr.]; -knippen, o Haarschneiden [o.].

haarloos, bv. n.: haarlos; I -heid, vr Haarlosigkeit [vr.].

haar-poeder, o.: Haarpuder [m.

I -pijn, vr.: (iron.) Katzenjammer [m.]; -ring, m.: Haarring [m.]; -scheel, o. (-scheiding, vr.): Seheitelstrich [m.], Scheitelung [vr.]; '*'** -snijden, z. n. o.: Haarschneiden [o.];-snijder, m.: Haarschneider [m.]; -speld, vr.: Haarnadel [vr.]; -strengel, vr.: Haarflechte [vr.]; -tang, vr. (-tangje, o.): Haarzange [vr.], Haarzangelchen [o.]; -vlecht, vr.: Haarflechte [vr.] (de Poolsche -vlecht: hik.:

polnische Flechte, der Weichselzopf, der Wichtelzopf); -werker, m.: Haararbei-ter [m.]; -worm, m.: (hik.) Haarwurm [m.]; -wortel, m.: Haarwurzel [vr.]; -zak, m.: (ontl.) Haarsack [m. ;a]; -zakje, o.: (mod.) Haarbeutel [m.]; -zalf, vr.: Haarsalbe [vr.], Pomade [vr.]; -ziekte, vr.: Haarkrankheit [vr.]; -zwavel, vr.: Haarschwefel [m.];-zijde, vr.: (van dierenvellen de kant waar het haar zit:) Haarseite [vr.].

haas,    m.: (drk.) Hase [m.]; (van rund-vleesch:) Filet [o.]; loopen als een -: (fig.) mit Windeseile laufen [onr.] ; vele honden zijn eens hazen dood: (spr.) viele Hunde sind des Hasen Tod. Zie hazen.

haasje, o.: Haschen [o.], Haslein [o.J;

I -over spelen: Einem den Bock stehen [onr.].

Ihaast, vr.: Eile [vr.J; ik heb geene -: ich habe keine Eile; er is geen - bij: es hat keine Eile; maak wat -: eile dich ein wenig; in vliegende -: in grösster Eile; hoe meer - hoe minder spoed: (spr.) Eile thut kein gut, (of:) gut Ding wnl Weile haben.

Ihaast, bw.: 1) bald;2)beinahe,nahezu, fast.

haasteiyh, bw.: hastig. haasten, w. b.: treiben [onr.], zur Eile antreiben [onr.]. I - (zich), w. w.: sich . hasten, sich eilen; haast u langzaam: (spr.) eile mit Weile.

haastig:, bv. n.: hastig, eilig; - gebakerd : (tig. fam.) kurz angebunden; I -heid, vr.: Hastigkeit [vr.], Eile [vr.].

haat,    m.: Hass [m.]; niet uit - of nijd: (spr.) nicht ohne zu wissen warum;

I -dragend, bv. n.: nachtragend, einen Groll hegend, grollhaft; -dragendheid, vr.: 1) grollhafte [t] Gemüthsart [vr.],

2) Groll Lm.].

haatster, vr.: Hasserin [vr.]. habitué, m.: Stammgast [m.; a]. haché, bv. n.: (das) mit Zwiebeln und Essig zubereitete zerschnittene Rindfleisch.

hachelijk, bv. n.: bedenklich; I -heid, vr.: Bedenklichkeit [vr.].

hachje, o.: 1) Tollkopf [m.; ö]; 2) het - er bij inschieten: (spr.) das Leben dabei einbüssen; 3) het - laten varen: die Beute preisgeben [onr.].

haft, o.: (ins.) Haft [o.], Uferaas [o.];

dik als -: (spi\) im Ueberflusse. hagedis, vr.: Eidechse [vr.]. hagedoorn, m.: (pik.) Hagedorn [m.]. Ihagel, tsw.: te -: der Teufel!; wat -: was Teufel!

[m.];

— r~7

hak-hank,

I -heid,

[o.].

[o.l.

voor een

zijn

den

om

Gehau [o.], Holzhau [m.], Holzung [yr.], (tijd van den houthak:) Zeit [vr.] des Holzhaues; van den - op den tak springen: (spr.) von einem Gegenstand (ook: von einem Berufsfach) zum andern über-springen [onr.].

hakkaar, bv. n.: hackbar; I -heid, vr.: Hackbarkeit [vr.1.

vr.: Hackbank [vr.; al;

I -blok, o.: Hackblock [m.; ö]; -bord, o.: Hackbrett [o.]; -bosch, o.: Gebüsch [o.]; -bijl, vr.: Hackbeil [o.].

Shaken, w. b. en o.: haken; (als vrouwenhandwerk:) hakeln; - naar: 1) sich sehnen nach, 2) trachten nach.

haken, m. mrv.: Haken [m. mrv.]; - en oogen: (kim.) Hackchen [o. mrv.] und Oehrchen [o. mrv.], (ook:) Heftel [o. mrv.] und Schlingen [vr. mrv.], (fig.) Kei d und Streit; - en oogen krijgen: (fig.) un-einig werden [onr.]; - en oogen geven tusschen twee broeders: zwei Brüder ver-uneinigen.

hak-geld, o.: Hackerlohn [m.]; I -hout, o.: Schlagholz [o.], Hauholz [o.].

hakig', bv. n.: hakig, hakelig; vr.: Hakigkeit [vr.1.

haking, v.: (das) Haken; (als handwerkje: das) Hakeln; de - naar: 1) das . Verlangen nach, die Sehnsucht nach, 2) das Trachten nach.

hakje, o.: (aan schoentje of laarsje :) Hackchen [o.], Absatzchen [o.], hakkebord, o.: (muz.) Hackbrett hakkelaar, m.: Stotterer | m.], Stammler [m.].

hakkelaarster, vr.: Stottrerin [vr.], Stammlerin [vr.].

hakkelar jj, vr.: Stottern [o], Stammcln

hakkelen, w. o. en b.: stottern, stammeln.

hakkeling, vr.: Zie hakkelary. hakkel-kees, m. (-tong vr.): Zie

hakkelaar.

hakken, w. b. en o.: hacken, hauen; een legerkorps in de pan -: ein Korps in die Pfanne hauen; eeuwig op iem. -: (fig. fam.) Einen fortwahrend riffeln.

hakkenei, vr.: 1) Zelter [m.], Pass-ganger [m.]; 2) Gaul [m.; a].

hakker, m.: 1) Hacker [m.]; 2) - op: Bekrittler [2].

hakketeerder, m.: 1) Zanker [m.]; 2) Krittler [m.]; - op: Bekrittler [2], hakketeeren, w. o.:    1) zanken;

2) kritteln; - op: bekritteln [4].

liakketeering, vr.: 1) Zankerei [vr.]; 2) Krittelei [vr.]; - op: Bekritteln [o.l [2J.

hakketcerster, vr.: 1) Zankerin lvr.]; 2) Krittlerin [vr.]; - op: Bekritt-lerin [2].

hak mes, o.: Hackmesser [o.]; I-moes, o.: (das) feingehackte Gemüse.

haksel, o.: Hackerling [m.], Hacksel l o.]; I -bank, vr.: Hackerlingsbank [vr.; a], Futterschneide [vr.]; -kist, vr.: Hacksellade [vr.], Futterlade [vr.];-snijder, [m.1: Hackerlingsschneider [m.].

hakster, vr.: 1) Hackerin [vr.]; 2) - op: Bekrittlerin [2].

hak-stroo, o.: Hackerling [m.], Hacksel [o.]; I -stuk, o.: Hackenstück [o.],Hac-kenleder [o.]; -tijd, m.: Zeit [vr.] des Holz-

haues, Hackzeit [vr.]; -vleesch, o.: (das)r-gehackte Fleisch.

hal, vr.: Halle [vr.]; (inz.) Fleischhalle [vr.]. I -, o.: Frost [m.J.

halen, w. b.: 1) holen; adem -: Athem [t] holen; den dokter laten -: den Arzt holen lassen [onr.]; een kind -: (vlk.) em Kind holen; een kind uit school -: ein Kind aus der Schule holen; ander de kastanjes uit het vuur -: (spr.) > für einen Andern die Kastanien aus dem Feuer holen; oude koeien uit de sloot -: (spr.) alten Dreck aufrühren, alten Brei autwarmen; weten waar Abram den mosterd haalt: (spr.) wissen [onr.] wo Barthel den Most holt, die Schliche kennen [onr.];. waar haalt hij al die geleerdheid vandaan: wo holt er so viel Gelehrsamkeit her?; er is niet veel van den man te halen: es ist nicht viel von dem Mann zu holen; er alles van - wat men er van -kan: Alles herauspressen was herauszu-pressen ist; allerlei muizenissen in (haar) hoofd -: sich allerlei Grillen in

Kopf setzen; zich.....op den hals -:

sich.....zuziehen [onr.]; de drommel hale

mij, als ....: der Henker hole mich,.

wenn .....; 2) (verschillende beteekenis-

sen:) goed zijn om den dood te -: (fig.) Zie dood; de zieke zal denkelijk den avond niet -: der (die) Kranke wird es wahr-scheinlich nicht bis heut’ Abend machen; hij kan de overzijde niet -: er kann das andere Ufer nicht erreichen; den trein (de boot) nog kunnen -: den Zug (das Boot) noch erreichen können; alles overhoop -: 1) Alles über den Haufen werfen [onr.], 2) Alles anfangen [onr.]; geene tien gulden in de week kunnen -: keine zehn Gulden wöchentlich verdienen können; de oogst van dit jaar kan de prijzen van verleden jaar niet -: für die diesjahrige Ernte sind nicht die Preise vom vorigen Jahre zu bedingen; de meeste zakken - geen vijftig pond: die meisten Sacke wiegen weniger als fünfzig Pfund; 3) - bij: [3] gleichkommen [onr.]; het nieuwe haalt niet bij. het oude: das Keue kommt dem Alten bei Weitem nicht gleich; zeilschepen - niet bij stoomschepen: Segelschiffe kommen bei Weitem den Dampfschiffen nicht gleich, Segelschiffe kommen bei den Dampfschiffen in gar keine Vergleichung, zwischen Segelschiffen und Dampfschiffen ist gar kein Vergleich. haler, m.: Holer [m.]. half, bv. n.: halb; - en -: halb und halb; het is - een: es ist halb Eins;

- twee: um halb zwei; I -bakken, bv. n.: (personen:) ein Stück von, (anders:) halb (een -bakken dokter: ein Stück von einem Arzt; -bakken werk: halbe Arbeit); -dek, o.: (zeew.) Halbverdeck [o], halfheid, vr.: Halbheit [vr.]. halfje, o.: Halfte [vr.]; (der, die, das) halbe; een -: ein halber, eine halbe, ein halbes.

halfjes, bw.: halb; maar -: nur halb. half-klinker, m.: (tik.) Halblauter [m.], Halblaut [m.]; I -rond, o.: Halbkugel [vr.] (als bv. n.: halbrund);-siachtig, bv.n.; (drk.) beidlebig, (fig. iron.) Zie -hakken (-siachtige dieren: beidlebige [T] Thiere [o. mrv.], Amphibien [o. mrv.]); het slaat -slag, o.: es schlagt die halbe Stunde;

voorwer

n vorm van eenen

breken: fig.:

me [vr.], Wampe [vn]; | -recht, o.: (rcht,) Halsrecht [o.], (fig.)Hinrichtung [vr.]; -rechter, m.: Mitglied [o.l des Halsgerichtes, Kriminalrkhter [m.], (fig.)Halsgericht [o.l; -rechterlijk, bv. n.: kriminal...., halsge-richtlich; -sieraad, o.: Halsschmuck [m.1, Halsgeschmeide [o.l; -snoer, o.: Halsschnur [vr.; ül; -starrig, bv. n.: halsstarrig; -star-righeid, vr.: Halsstarrigkeit [vr.]; -straf, vr.: Halsstrafe [vr.], Todesstrafe [vr.1;-stuk, o.: (i. a. b.) Halsstück [o.l.

halster, m.: Halfter [m.1; I -kap, vr.: Halfterkappe [vr.]; -ring, m.: Halfterring [m.].

hals-vrieml, m.: Busenfreund [m.1; I -vriendin, vr.: Busenfreundin [vr.].

halt, tsw.: halt! | -, vr.: Halt [m.1; -houden: Halt machen; - laten houden: Halt machen lassen [onr.].

halters, m. mrv.: (bij gymnastische oefeningen :) Halter [m. mrv.].

halve, (verbogen) bv. n.: halbe; ten -: halb; -broeder, m.: Halbbruder [m.:ü]; -zuster, vr.: Halbschwester [vr.]; -broeders en zusters: Halbgeschwister [m. mrv.]; -maan: (i. a. b.) Halbmond [m.]; -laarzen, vr. mrv,: Halbstiefeln [m. mrv.]; -rouw, m.:

-sleet (-sleten), bv. n.: (kleedingstukken:) halb abgétragen, (fig.) schon getragen; -vasten, vr.: (kkl.) Halbfasten [vr. mrv.l; -verheven, bv. n.: (bhk.) halberhaben; -vleugelig, bv. n.: halbflügelig (-vleugelige insekten: Halbflügler [m. mrv.l); -wassen, bv. n.: halbwüchsig; -weg, bw.: halbwegs halbwege; - werk, o.: lialbe Arbeit [vr.] (met - werk varen: mit halber Maschinen-kraft arbeiten); - zacht, bv. n.: (gekookt ei:) wachsweich. halle, vr.: Zie hal. halleliijah, z. n. o. en tsw.: Hallelu-jah [o. en tsw.].

halm m.: Halm [m.]; I -dragend, bv. n.: halmtragend; -knoop, m.: Halm-knoten [m.]; -stroo o.: Halmstroh [o], halmpje, o.: Halmchen [o.], Halmlein [o.].

hals. m.: (ontl.) Hals [m.; al; (ieder jrndeel dat de hals heelt:) Hals jm.; al; (fig., onbedrevene, onbekwame:) Stümper [m.]; (fig., iemand die medelijden inboezemt:) (der, die) Un-glückliche, (der) arme Teufel [m.], (vrouw of meisje:) (das) arme Ding; - over kop: (spr.) über Hals und Kopf; op - en keel: (spr.) bei Allem was Einem theucr [t| ist; den - breken, w. o.: den Hals brechen [onr.] (iemand den - breken: Einem den Hals brechen [onr.1; eene flesch den - breken: fig. fam.: eine Flasche ausstechen [onr.]; vele woorden den -viele Worte machen); iemand om den -vallen: Einem um den Hals fallen [onr.1; om - komen: (fig.) verunglücken; iemand om - brengen: Einen tödten [t].

hals-beugel, m.: Halseisen [o.]; I -boordje, o.: Halskragen [m.1; -brekend, bv. n.: halsbrechend; -doek, m.: Halstuch [m.; ü], (eene das:) Halsbinde [vr.]; -geding, o.: Halssache [vr.]; -heerlijkheid, vr.: (hist.) Gerichtsbarkeit [vr.] über Lc-ben und Tod.

halsje, o.: Halschen [o.]; (fig. fam.: der) arme Teufel, (inz.: das) arme Ding (Zie hals,).

hals-hwabbe, vr.: (van dieren:) Wam-

Halbtrauer [vr.]; -zolen, vr. mrv.: halbe Sohlen [vr. mrv.) (als w. b.: halbsohlen). I (als prepositionaal achtervoegsel:)... halben [2], halber [21. halveeren, w. b.: halbiren [ie], halben. halveeriiig', vr.: [ie] Halbirung [vr.], Halben [o.].

halvemaan, vr.: Zie in halve, halver, verbogen vorm van half;

I ter - stok vlaggen: zur halben Stange flaggen.

lialverling, in. en vr.: (der, die) Hal-berling, (der, die) Halbling.

halverwegen, bw.: halbwegs, lialb-weg.

halzen, w. o.: (zeew.) halsen. ham. vr.: Schinken [m.]. Zie ham me. Hamburg:, o.: (adk.) Hamburg [o.]; Hamburgsch, bv. n.: hamburgisch.

hamei, vr.: Fallgatter [o.]; (fig.) Zaun [m.: a[.

hamel, m.: Hammel [m.; a]; 1 -bout, m.: Hammelkeule [vr.]; -vet, o.: Hammel-fett [o.]; -vleesch, o.: Hammelfleisch [o.l.

hamer, m.: (i. a. b.) Hammer [m.; a]; klok en -: (spl.) Hammer undGlocke; onder den - komen : unter den Hammer kommen [onr.], versteigeft werden [onr.1; tus-schen den - en het aanbeeld zitten; (spr.) zwischen Thür und Angel stecken, in der Klemme sein.

hameraar, m.: Hammerer [m.1-hamerbaan, vr.: Hammerbahn [vr.]. hamerhaai*, bv.n.: hammerbar; |-heid, vr.: Hammerbarkeit [vr.].

hamerbyl, vr.: Hammeraxt [vr.; a], Hammerbeil [o.l.

hameren, w. b.: hammern. I -, w. o.: (fig.) hammern.

hamer-haai, m.: Hammerfisch [m.1, Hammerhai [m.]; |-slag, m.: Hammerschlag [m.; a]. (het bij het hameren afgeschilferde:) Hammerschlag [m.1; -steel, m.: Hammer-stiel [m.].

hamertje, o.: Hammerchen [o.], Ham-merlein [o.[.

hamer-visch, m.: Zie -haai; I-vlak, o.: Zie -baan; -vormig, bv. n.: hammer-förmig.

liamme-been, o.: Schinkehbein [o.], hammetje, o.: Schinkchen [o.], hamme-vet, o.: Schinkenfett [o.l. hamster, m.: (drk.) Hamster- [m.]; I -hol, o.: Hamsterbau [m.].

hand, vr.: Hand [vr.; a]; goederen in de doode -: (rcht.) Besitzungen in der tod-ten [tl Hand; in de doode - overgaan: in die todte [t] Hand kommen [onr.]; aan de winnende - zijn: (spl.) am Gewinnen sein; aan iemand de behulpzame - bieden: Einem die Hand bieten [onr.], Einem hülf-reiche Hand leisten,Einembehülflich sein; aan iemand de vrijë - laten: Einem die freie Hand lassen [onr.]; aan iemand de hooge - geven: Einen an der Ehrenseite gehen lassen [onr.]; de laatste - leggen aan: die letzte Hand legen an; iemands rechter- zijn: (fig.) Jemands rechte Hand sein; met de linkerhand trouwen: eine morganatische Ehe schliessen [onr.]; aan de voor- zitten: (spl.) in (an) der Yorder-hand sitzen [onr.]; uit de eerste -: aus erster Hand; uit de tweede -: aus der zweiten Hand; van goeder -: von guter Hand; van hooger -: von höherer Hand,

m; in über-

vr. mrv.:

vr.:

:nj:

r, vr.: Handlerin [vr.]. bV- ‘iïandHehkei’t fy?f,

handelaarste handelbaar,

lenksam; I -heid, vr.:

(fig.) Lenksamkeit [vr.].

handel-dryfster, vr.: Handlerin [vr.]; 1-drijvend, bv.n.: handeltreibend; -drijver, m.: Handler [m.].

von oben herab; op (zijne) eigene auf (seine) eigene Hand; - aan Hand an (in) Hand; - over Hand über Hand; van -tot von Hand zu Hand; van de eene -in de andere: von einer Hand in die andere; geen - of vinger er voor verroeren: weder Hand noch Fuss darum regen; op

-    en keel beloven: mit Hand und Mund geloben; zich met - en tand verzetten: sich mit Faust und Ferse wehren; van de

-    in den tand leven: aus der Hand in den Mund leben; iets aan de - hebben: (fig.) etwas treiben [onr.], (ook:) etwas auf dem Halse haben, (ook:) in etwas ver-wickelt sein; iemand iets aan de - doen: Einem etwas an die Hand geben [onr.1; wat is er aan de -: was giebts?; zoodra er iets aan de - is: so bald etwas vorfallt; achter de - liggen: (fig.) vernachlassigt werden [onr.]; achter de - zitten: (spl.) in (an) der Hinterhand sitzen [onr.]; Tbij de

-    zijn: 1) (iets:) bei der Hand sein zur Hand sein, in Bereitschaft sein, (iem.) bei der Hand sein, zu sprechen sein, 2) pfiffig (keek, gewiekst) sein, (ook:) mundfer-tig sein; iets bij de - nemen (bij dé - vatten): etwas unternehmen [onr.], etwas an-fangen [onr.]; iets bij de - hebben: sich mit etwas beschaftigen; iemand zeer in de

-    komen: Einem sehr behülflich se‘ de - vallen: (Eines) Erwartungen treffen [onr.]; uit ide - vallen: (Eines) Erwartungen nicht entsprechen [onr.]; iem. naar zijne (hare) - zetten of stellen: Einen regieren ; iemand op zijne (hare) - hebben: Einen auf seine (ihre) Seite haben; geld op

-    geven: (Einem) Geld auf die Hand geben [onr.]; onder de -: 1) mittlerweile, in-zwischen, 2) unter der Hand; over de -loopen: (fig.) zu viel zu tliun geben [onr.]; aan iemand iets ter - stellen: Einem etwas zur Hand stellen, Einem etwas behandi-gen; aan iemand ter - komen: Einem zu Handen kommen [onr.]; iets ter - nemen: etwas zur Hand nehmen [onr.]; aan iemand veel werk uit de - nemen: Einem sehr behülflich sein; voor de - liggen: (fig.) auf der Hand liegen [onr.], mit Handen zu greifen sein; de - met iets lichten: (fig.) etwas in der Eile abfertigen, etwas schleu-nig zusammenflicken; de - in het spel hebben: (fig.) die Hand im Spiele haben; geen -* water halen bij: (spr.) 13] bei Wei-tem nicht gleichkommen [onr.], gar nicht zu vergleichen sein mit. Zie lianden.

hand-beliendiglieid, vr.: Fingerfer-tigkeit [vr.]; I -berrie, vr.: Handbahre [vr.]; -blaker, m': Handleuchter [m.]; -boeien, Handfesseln [vr. mrv.1. Handschellen [vr. mrv.]; -boog, m.: Handbogen [m.] (-boogschutter, m.: Bogenschütze [m.]); -boom, m.: 1) Hebei [m.], Hebebaum [m.; a], 2) Fahrstange [vr.], Schifferstange [vr.]; -boord, o. (-boordje, o.); Handkrause [vr.], Manschette [vr.]; -brandspuit, t tragbare Feuerspritze (vr.]; -dadig, bv gewaltthatig; -dadigheid, vr.: Gewalttha-tigkeit [vr.]; -druk, m.: Handdruck [m.], Handedruck [in.].

handel, m.: Handel [m.]; - drijven in: Handel treiben [onr.] mit, handeln mit; -en wandel: (spr.) Handel und Wandel, (das) Thun und Wesen, (das) Thun und Lassen (der) Lebenswandel.

handelaar, m.: Handler [m.].

handelen, w. o.: (i. a. b.) handeln; -in: handeln mit; - over: handeln von, handeln über.

handeling, vr.: Handlung [vr.]; (van geleerde genootschappen, congressen, enz.:) Yerhandlung [vr.]; de -en der Apostelen: (bijb.) die Apostelgeschichte; de - van iets hebben: (fig.) mit etwas vertraut sein: aanhoudend de - van geld hebben: (fig.) bestandig über Geld zu verfügen haben.

handel-inaatschappij, vr.: Handels-gesellschaft [vr.], Handelsverein [m.].

handels-bedryvigheid, vr.: Han-delsbewegung [vr.]; I -betrekking, vr.: Hau-delsverbindung [vr.|; -reiziger, m.: Han-délsreisende [m.], Geschaftsreisende [vr.].

haudel-stad, Vr.: Handelsstadt [vr.; al; I -stand, in.: Handelsstand [m.].

handels-usantie, vr.: Handelsusanz [vr.]; 1-verdrag, o.: Handelsvertrag [m.;a], Handelstraktat [o.]; -verkeer, o.: Handels-verkehr [in.]; -vertier, o.: Handelsbewe-gung [vr.], Handel [m.]; -zaak, vr.: Han-delsgeschaft [o.].

handel-wys (-wijze), vr.: Handlungs-weise [vr.].

Ihanden, w. o.: handlich sein, beiiuem zu hantiren [ie] sein; deze schaar handt mij niet: ich kann mit dieser Schere nicht zurechtkommen [onr.].

Ihanden, vr. mrv.: Hande [vr. mrv.1; de - uit de mouw steken: die Hiinde rühren; de - aan het werk slaan: Hand ans Werk legen, die Arbeit anfangen [onr.]; met de - in het haar zitten: Zie haar; iemand de - stoppen of vullen: 1) Einem die Hand füllen, 2) Einem die Hande schmieren, Einem die Hand versil-bern, Einen schmieren, Einen bestechen [onr.] ; zijne - van iets afwasschen : (fig.) seine Hande in Unschuld waschen [onr.]; de - aan zich zelven slaan: die Hand an sich selbst legen; mot zijne - schermen: (fig.) mit den Handen feenten [onr.], ges-tikuliren [ie]; in zijne (hare, hunne, enz.)

-    klappen: mit don Handen klatschen; zijne - thuishouden: (spr.) die Hande da-von halten [onr.] (zeg met den mond wat ge wilt, maar - thuishouden: mit dem Mund dürfen Sie sagen was Sie wollen, aber nicht handgreiflich werden [onr.1; zijne -niet thuis kunnen houden: fig.: lange Fin-ger machen, die Finger kleben lassen [onr.1, stehlen [onr.]); - aan zijn (haar) lijf hebben: (fig.) zwei gesunde Arme haben; de - in den schoot leggen: (fig.) die Hande in den Schooss legen; met de - in den schoot zitten: (fig.) mit den Handen im Schooss sitzen [onr.]: iets uit zijne (hare)

-    leggen: etwas aus d.en Handen legen/ iemand op de - dragen r (fig.) Einen auf den Handen tragön [onr.]; iem. op zijne

-    kijken: (fig.) Einem auf die Hiinde (auf die Hand, auf die Finger) sehen [onr.1; om - hebben: zu thun haben; onder -hebben: unter den Handen haben; onder

-    nemen: (iets:) zur Hand nehmen [onr.], (iemand:) vornehmen [onr.]; onder - zijn:

ver-

j zum Rauchern;

mmungen

in der Arbeit sein; op - zijn: nahe sein; twee - op één buik: (spr.) Ein Kuch und Ein Mus (Zie buik:); onder dokters -:un-ter arztlicher Behandlung; onder iemands

-    vallen: Einem in die Hande lallen [onr.]; de - van iemand aftrekken: (fig.) die Hand von Einem abziehen [onr.]; koudewarme liefde: (spr.) kalte Hande, warme Liebe;

,f -arbeid, m.: Handearbeit [vr.], Handar-beit [vr.1.

handenloos, bv. n.: handlos; I -heid, vr.: Handlosigkeit [vr.].

hamleii-waschkoiii, vr.: Handbec-ken [o ]; | -werk, o.: Handewerk [o.].

hand-euvel, o.: (hik.) Handgicht [vr.1, Chiragrra [o.]; I -gauw, bv. n.: fin-gerfertig, leichtfingerig, (fig.) langfingerig, diebisch; -gebaar, o.: Handbewegung[vr.|, Gestikulation [vr.]; -geklap, o.: Hande-klatschen [o.]; -geld, o.: (i. a. b.)Handgeld [o.]: -gemeen, bw.: handgemein;-gewricht, o.: Handgelenk [o.]; -gift, vr.: Handgeld Co.], erste Einnahme [vr.]; -haven, w. b.: handhaben; -haver, m.: Handhaber [m.[; -having, vr.: Handhabung [vr.]; -hei, vr.: Handramme [vr.], Jungfer [vr.].

Ihandig, bv. n.: (iemand:) behende, gewandt; (iets:) handlich, bequemzuhan-stiren[iel; I -heid, vr.: 1) Behendigkeit [vr.], Gcwandtheit [ vr. 1, (lig.) Kniff [m.], 2) Hand-lichkeit [vr.].

Ihandig, bw.: geschwind. liandje, o.: Handchen [o.]; iemand een

-    helpen: Einem ein Wenig helfen [onr.]; er een - van hebben: (lig.) die Gewohnheit haben; hij heeft een - van plagen: es ist so seine Gewohnheit zu plagen (of schertsend: zu necken); I -gauw, m. en vr.: (der, die) Yoreilige; -klap (-plak), o.: (spl.) Handschmisse [m. mrv.]; -vol, o.: kleine Handvoll [vr.].

liand-jicht, vr.': Zie -euvel; I-klap-pertjes. o. mrv.: Daumenklappor [vr. mrv.]; -kus, m.: Handkuss, [m.; ü|; -kijker, m.:

1)    Handgucker [m.], Handwahrsager [m.],

2)    Operngucker [m.], Opernglas [o.; al; -ldjkerij, vr.: Handguckerei [vr.], Hand-wahrsagerei [vr.]; -kijkster, vr.: Hand-guckerin [vr.1, Handwahrsagerin [vr.]; -langer, m.: Handlanger [m,l Heller [m.J; -langster. vr.: Handlangerin [vr.], Helferin [vr.]; -lap, m.: (bij garenspinners:) Spinn-lappen [m.]; -leiding, vr.: Anleitung [vr.], Leitfaden [m.; a en aj; -lichting, vr.: (rcht.) Mündigsprechung [vr.] (-lichting verleenen aan: mündig sprechen [onr.], für mündig er-klaren); -lobbe(-lubbe),vr.: Zie -boordje; -opening, vr.: (kkl.) [s] Erlaubniss [vr.1 sich einen Pfarrer zu walden; -oplegging, vr.: (kkl.) Handauflegung [vr.]; -schoen, m.: Handschuh [m.]; -schrift, o.: (i. a. b.) Handschrift [vr.]; -slag, m.: Handschlag [m.] (op -slag verkoopen: irn Handschlag verkaufen); -spaak, vr.; (zeew.) Hand-speiche [vr.]; -spies, vr: Wurfspiess [m.]; -spit, o.: (kkk.) Handspiess [m.];-stoller, m.: (der) kurzstielige Staubbesen; -taste-lijk, bv. n.: handgreiflich, tastbar; -taste-lijkheid, vr.: Handgreifliehkeit [vr.], Tast-barkeit Ivr.]; -tasting, vr.: Yersprechen [o.] auf Ehrenwort (iemand onder -tasting vrijlaten: Einen auf sein Ehrenwort frei-lassen [onr.]); -teekenen, z. n. o.: Zeichnen [onr.] aus Jfreier Hand; -teekening, vr.: 1) Zeichnung [vr.] aus freier Hand, Hand-zeichnungfvr.], 2) Namensuntersclxrift [vr.], Unterzeichnung [vr.]; -vat (-vatsel), o.: Handhabe [vr.], Griff [m.], Stiel [m.] (elke zaak heeft twee -vatsels: spr.: jedes Ding hat zwei Seiten); -waarzegger, m.: Zie -kjjker; -waarzeggerij, vr.: Zie -ky-kery ; -waarzegster, vr.: Zie-kykster; -wagen, m.: Handwagen [m.]; -wagentje, o.: Handwagelchen [o.]; -werk, o.: (ambacht:) Handwerk [o.], (met de hand richt werk:) Handarbeit [vr.] (-werksman, m.: Handwerker [m.]); -woordenboek, o.: Handwörterbuch [o.; ü];-wortel,m.:(ontl.) Handwurzel [vr.];-wijzer, m.: Handweiser [m.], Wegweiser [m.];-zaag, vr : Handsage Lvr.].

handzaam, bv. n.: handlich; I -heid, vr.: Handlichkeit [vr.].

hane-balk, m.: Hahnbalken [in.1, Hahnenbalken [m.| (in of onder de -balken: in einem Dachstübchen); I -kam, vr.: (i. a. b.) Hahnenkamm [m.; aj; -klauw, m.: (pik.) Hahnensporn [m.1.

hanen, m. mrv.: Hahnen [m. mrv.], Hahne [m. mrv.]; I -ei, o.: Hahnenei [o.]; -gekraai, o.: Hahnengeschrei [o.]; -gevecht, o.: Hahnengefecht [o.l, Hahnen-kampf [m.: a]; -mat, vr.: Kampfplatz [m.; -platze] der Hahne.

hane-poot, m.: Hahnenfuss [m.; ü] (ook pik. en zeew.), (als schrift:) Krahen-fuss [m.; ü]; l-spoor, vr.: Hahnensporn [m.] (ook pik.); -tred, m.: (i. a. b.) Hahnentritt [m.]; -veder (-veer), vr.: Hahnenfeder [vr.], (fig.] tDrache [m.], (das) böse Weib; -voet, m.: (pik.) Hahnenfuss [m.; ü].

hang, m.: Platz [m.; a| zu-.*..—**~.**,

I -bast, vr.: Quarkkase [m.], (fig. m.) Gal-genschwengel [m.], Galgenvogel [m.; ö], Galgenstrick [m.]; -blaker, m.: Hange-leuchter [m.]; -brug, vr.: Hangebrücke [vr.], Kettenbrücke [vr.] ;-buik, m.: Han-gebauch [m.: a], Schlotterbauch [m.; a].

hangen, w. o.: hangen [onr.], hangen [onr.]; aan een zijden draad -: an einem seidehen Faden hangen [onr.], an einem Haar hangen [onr.]; het hoofd laten-: den Kopf hangen lassen [onr.]; de lip laten -: das Maul hangen lassen [onr.] (zijne lip hangt over het derde knoopsgat: spr.: er lasst gewaltiglich das Maul hangen); zeer aan iemand of aan iets -: (fig.) sehr an Einem oder an etwas hangen [onr.]*; aan iets of aan iem. blijven -: (fig.) an etwas oder an einer Person hangen bleiben [onr.] (zij is aan dien man blijven -: sie hat den Mann genommen ohne es zu wollen); wie het breed heeft laat het breed -: Zie., breed; aan iemand boven (of: over) hed hoofd -: Einem über dem Haupte schwe-ben; hij heeft de klok hooren luien, maar hij weet niet waar de klepel hangt: (spr.) er hat lauten horen, aber weiss nicht in welchem Dorfe. I -, w. b.: hangen [onr.]; tusschen - en worgen: (spr.) zwischen Thür und Angel; het is altijd - en branden : (fig.) es fehlt den Strafbesti: nie an Strenge.

hangend, bv. n.: hangend, hangend ; met -e haren: mit hangenden Haaren, ruit aufgelösten Haaren; met -e ooren: mit herabhangenden Ohren, mit Hangohren; de -e tuinen: die hangenden Garten.

hangende, v. dw.: hangend,hangend; (fig.) unentschieden: de zaak is nog -: die

zur

in:

op

sehr ver-

sehr arm

starr-

[vr.),

vr.:

Sache ist noch nicht entschieden. I -, yz. : wahrend; - de onderhandelingen: wahrend der Unterhandlungen.

hanger, m.: (zeew.) Hanger [m.];-s, m. mrv.: Ohrgehange [o. mrv.].

hang-klok, vr. :Hangeuhr [vr.], Wand-uhr [vr.]; I -lamp, vr.: Hangelampe [vr.]; -lip, 1) vr.: Hangel ippe [vr.], 2) m. en vr.: Maulhanger [m.], Maulhangerin [vr.]; -mat, vr.: (zeew.)Hangematte [vr.]; -oor, o. (en fig. m. en vr.); Hangohr [o.; ö], (flg.) Esel [m.] (eerst menschen dan -ooren: spr.: erst Menschen. dann Esel); -op, vr.: Zie -hast; -riem, m.: Hangeriemen [m,]. hangsel, o.: (zeew.) Hange [vr.]. hangslot, o.: Yorlegeschloss [o.; ö];

I -werk, o.: Hangewerk [o.]; -ijzer, o.: (kkk.) Henkelbock [m.; ö] (een -ijzer van een wijf: ein zankisches Weibsstück; een heet of hard -ijzer om aan te vatten: fig. fam.: eine gefahrliche Geschichte).

hanig, bv n : (pop.) greil, wollüstig;

I -heid, vr.: Geilheit [vr. , Hang [m.] Wollust.

Hanna, vr.: (vrouwennaam:) Hanna [vr.]. hannekeniaaier, m.: Grasmaher [m.]. Hannes, m.: (mausnaam:) Hans [m.], Johann [m.j.

Hanhover (Hanover), o.: (adk.) Hannover [o.]; Hannoveraan, m.: Hanno-veraner [in.]; Hannoyeraansch, bv. n.: hannoverisch, hannovrisch; Hannoversche, vr.: Hannoveranerin [vr.].

Hans, m.: (mansnaam en fig.:) Hans [m.1; een groote -: ein grosser Hans, ein grosser Herr; - komt door zijne domheid voort: (spr.) Hans kommt durch seine Dummheit fort; wat Hansje niet leert, leert - nooit: (spr.) was Hanschen nicht lernt, lernt Hans nimmermehr.

Hansa (Hanse), vr.: Zie Hanze. Hansje, o.: (jongensnaam:) Hanschen [o.], Hanslein [o.], Hansel [o.]. Zie Hans.

I -, o.: (vrouwennaam:) Hannchen [o.], Hannchen [o.].

hans-nar, m.: Hansnarr [m.]; I -sop, m.: Nachthosen [vr. mrv.]; -sopje, o.:Gau-kelpuppe [vr.], Gaukelmannchen [o.]; -worst, m.: Hanswurst [m.; ü]; -worstachtig, bv. n.: hanswurstmassig; -worsten-kleeding; vr. (-worstenpak, o.): Hans-wursttracht [vr.]; -worsterij, vr.: Hans-wurststreich [m.].

lianteeren, w. b.: hantiren [ie], mit... umgehen [onr.].

hanteering, vr.: 1) [ie] Hantirung [vr.], Behandlung [vr.]; 2) Handwerk [o.]; nering en -: Handel und Gewerbe.

Hanze, vr.: (hist.) Hansa [vr.], Hanse [vr.]; I -beker, m.: Hansebecher [m.]; -bond, m.: Zie Hanze; -stad, vr.: Hansestadt [vr.; a]; -verbond, o.: Zie Hanze; -vlag, vr.: Hanseflagge [vr.].

Hanzeaat, m.: Hanseat [m.]. Hanzeatisch, bv. n.: hanseatisch. hap. m.: 1) Happ [m.], Schnapp [m.]; een - doen naar: einen Schnapp thun [onr.] nach; 2) Bissen [m.1, Mundvoll [vr.]; I -schaar, m.: Fresser [m.], (iron.) Poïizei-diener [m.].

haperen, w. o.: hapern; er hapert iets aan: es hapert etwas daran; wat hapert er aan: was hapert daran?; waar hapert het aan: woran hapert es?; lezen zonder -: lesen [onr.] ohne hapern.

haperend, bv. n.: haperig. hapering, vr.: Hapern lo.]. hapje, o.: Bissen lm.]; dat zou een -zijn: das ware ein Glück; dat is geen -r das ist keine Kleinigheit, das lasst nicht mit sich spassen; hij is een -: (fam.) er ist ein Taugenichts; een lekker -: ein lecke-rer Bissen, (fig.) ein Taugenichts. ein Gal-genstriyk [m.].

happa, bw.: (iets:) verschwunden; (iemand:) todt [t].

happen, w. o.: happen, schnappen (-naar: nach); (fig.) beissen [onr.]; -beissen [onr.] in; er diep in -: (fig. fam.) es nicht schonen.

happig, bv.n.: begierig (- naar: nach, auf; -om te: zu); I-heid, vr.: Begierigkeit [vr.]. har, vr.: Thürangel [vr.], Haspe [vr.];

) eene - staan: klaffen; de deur staat op eene -: die Thüre klafft.

hard, bv. n. en bw.: (in de meeste be-teekenissen :) hart; (figuurlijke beteekenis-sen:) 1) schnell; -loopen; schnell laufen [onr.]; 2) laut; - schreeuwen : laut schreien [onr.]; 3)heftig; eene -e koorts: ein heftiges Fieber; 4) kahl, arm, geldarm, geldbedürf-tig; eene -e familie: eine kanle Familie; zooi - als een spijker (zoo - als een steen):

; 5) senr; -verlangend: langend; - ziek: sehr krank.

hardachtig, bv. n.: hartlich, ein We» nig hart.

hard-draven, w. o.: (paard:) wett-rennen [onr.], (mensch;) wettlaufen [onr.];

I -draver, m.: 1) Rennpferd [o.], 2) Wett-laufer [m.]; -draverij, vr.: 1) Wettrennen [o.], 2) Wettlauf [m.].

hardehol, m.: Hartkopf [m.; ö], Starr-kopf [m.; ö.].

hardehollen, w. o.: mit den Köpfen gegen einander stossen [onr.]; - tegen: (fig.) sich strauben gegen.

hardebollig, bv. n.: hartköpfig, köpfig; I -heid, vr.: Hartköpfigkeit Starrköpfigkeit [vr.1.

harden, w. b.: (hard of gehard maken:) harten; (uitstaan, verduren:) ausstehen [onr.], aushalten [onr.]; het is niet om te -: (fam.) es ist nicht auszustehen, es ist unausstehlich: het is niet om te - met hem: es ist mit ihm nicht auszuhalten. harder, m.: (viseh:) Harder [in.], hardhandig, bv.n.: harthandig; l-heid, Harthandigkeit [vr.]. hardheid, vr.: Harte [vr.1, Hartheit [vr.], (figuurlijk:) 1) Schnelligkeit [vr.J,

2) Lauttönende [o.], 3) Heftigkeit [vr.|,

4) Kahlheit [vr.], 5) (das) Ausserordent-liche.

hard-hoorend (hardhoorig), bv. n.: harthörig; I -heid (-hoorigheid), vr.: Hart-hörigkeit |vr.];

hardigheid, vr.: Harte [vr.], Hartheit [vr.].

hard-looper, m.: Wettlaufer [m.1, Schnelllaufer [m.1; I -lijvig, bv.n.: hartleibig; -lijvigheid, vr.: Hartleibigkeit [vr.]; -nek-kig, bv. n.: hartnackig; -nekkigheid, vr.: Hartnackigkeit [vr.1; -op, bw.: laut; -steen, m. en o.: Quaderstein [m.] (-steengroeve, vr.: Quadersteingrube [vr.; ü]); -steenen, bv. n.: von Quaderstein; -vochtig, bv. n.: hartherzig ; -vochtigheid, vr.: Hartherzig-keit [vr.|; -ijzer, o.: (plK.) Eisenhart [m.|; -zeilen, w. o.: sehnellsegeln; -zeilend, bv-

n.: schnellsegelnd; -zeiler, m.: Schnell-segler [m.].

hare, (verbogen) vnw.: ilire: het, de -: der, die, das, die ihrige. harem, m.: Harem [m.].

Iharen, (verbogen) vnw.: (die) ihrigen. Iharen, z. n. o. mrv.: Haare lo. mrv.J; met loshangende mit aufgelösten Haa-ren; mijne - rezen te berge: die Haare stiegen mir zu Berge; het is om er grijze

-    bij te krijgen: (spr.) es ist um graue Haare zu bekom men, es ist um Einen zur Y er-zweiflung zu bringen; ik zal er geene grijze

-    van krijgen : ich werde mir keine grauen Haare darum wachsen lassen [onr.]; het is er met de - bijgesleept: das ist bei den Haaren herbeigezogen; een vos verliest zijne - wel maar zijne oude streken niet: (spr.) der Fuchs verliert seine Haare wohl, aber seine alten Streiche nicht; ^oo vele schulden (zooveel berouw) hebben als -op zijn hoofd: (fig.) so viele Schulden (so viel Reue) haben, wie Haare auf dem Kopf; alles op - en snaren zetten: (spr.) Alles auf bieten [onr.], Alles in Bewegung setzen, nichts unversucht lassen [onr.].

Iharen, w. b.: (zeisens:) haaren, schar-fen ; (boter:) enthaaren. I -,w.o.: die Haare verlieren (onr.].

Iharen, bv. n.: haren, haaren. harent, (verbogen) vnw.: ten-: bei ihr, in ihrem Hause; om - wil, bw.: um ihret-willen; -wege, bw.: ihretwegen; -halve (bw.): ihrcthaloen.

harig, bv. n.: haarig; I -heid, vr. :Haa-rigkeit [vr.J.

harin volle -:

(de¹’    '

eerste nieuw^e

vr.:

de, de,

osen.

[m.].

vr.:

ig, m.: Haring lm.], Hering [m.]; Vollharing [m.J; ijle-: Hohlharing nieuwe -: frische Haringe [m. mrv.] -: Jungferharinge [m. mrv.]); ten - varen: auf den Haringsfang ausgehen [onr.]; leelijk ten - varen: (spr.) übel anlaufen [onr.], libel wegkommen [onr.]; als - opeengepakt zitten: wie Haringe aufeinander gepackt sitzen [onr.]; - of kuit van iets willen hebben (of: moeten hebben): (spr.) das Richtige von etwas wissen wollen (oder: wissen müssen [onr.]).

harliig-buis. vr.: Haringsschiff [o.]; I -jager, m.: Haringsjager [m.J; -kaken,w. o.: Haringe kacken, Haringe ausweiden und einsalzen; -kaker, m.: Haringskacker [m.]; -kooper, m.: Harin gshandler [m.]; -man, m.: Haringshöke [m.]; -net, o.: Ha-i ringsnetz [o.]; -pakker, m.; Haringspacker [m.]; -pakkerij, vr.: Haringspackerei [vr.]; -salade (-sla), Ar.: Haringssalat fm.]: -schuit, Zie -huis; -vangst, vr.; Haringsfang [m.]; -visscherij, vr.: Haringsfischerei [vr.]; -vrouw, vr.: Haringshökin [vr.]. hariuhjc, o.: Haringchen [o.], hark, vr.: Rechen [m.], Harke [vr.]. harken, w. o. en b.: rechen, harken, liarker, m.: Recher [m.], Harker [m.]. harksel, o.: (das) Zusammengeharkte. harkster, vr.: Recherin [vr.], Har-kerin [vr.].

harlekinade, vr.: Harlekinade [vr.], Harlekinsposse [vr.].

harlekijn, m.: (tnl.) Harlekin [vr.], Hanswnrst [m.; ü]; (fig.) Possenreisser [m.J.

harlek yns-dans, m.: Harlekinstanz [m.: a]; I -pak, o.: Harlekinsjacke [vr.]; -plak, vr.: Harlekinsbritsche [vr.].

harleveensch, bv. n. en bw.; Zie-a arl e veenseh.

Ila int en. m.: (mansnaam:) Hermann [m.], Arminius [m.]; mettertijd komt - in ’t wammes: (spr.) Zeit bringt R harmonica, vr.: (muz.) Harmonika [vr.].

harmonie, vr.: (i. a. b,) Harmonie [vr.];

I -concert, o.: Harmoniekoncert [o.], harmonie eren, w. o.: harmoniren [ie], harmoniek, vr.: Harmonielehre [vr.]. harmonie-leer, vr.: Harmonielehre [vr.]; I -muziek, vr.: Harmoniemusik [vr.].

harmonieus, bv. n.: harmonisch, ein-trachtig; I -heid, vr.: Harmonie [vr.],Ueber^ einstimmung [vr.]. harmonisch, bv. n.: harmonisch, harnas, o.: (voor menschen en voor paarden:) Harnisch [m.]; een - over iets aantrekken: (fig.) über etwas in Harnisch [t] gerathen [onr.]; het - voor iem. aangorden : Eines Partei nehmen [onr.[; iem. in het - jagen: (fig.) Einen in Harnisch jagen [reg.]; I -maker, m.: 1) Harnisch-macher [m.], 2) Waffenschmied harnassen, w. b.: harnischen; gehar-nast, bv. n.: geharnischt.

harp, vr.: (i. a. b.) Harfe [vr.]; -spelen (de - spelen, op de - spelen, de - slaan): harfen, Harfe stielen, die Harfe spielen, auf der Harfe spielen, die Harfe schlagen [onr.]; het klinken van de -: das Harfen-getön, der Harfenklang [a]; een stuk voor de -: ein Harfenstück [o.], harpen, w. b.: (akk.) harfen. harpenaar, m.: Harfner [m.], Harfer [m.], Harfenist [m.], Harfenspieler [m.], Harfenschlager [m.].

harpist, vr.: 1) Harfenistin [vr.], Har-fenspielerin [vr.], Harfenschlagerin [vr.]; 2) Harfenmadchen [o.]. I m.: Zie m.

harpenaar.

harper, m.: (akk.) Harfer [m.]. Harpluis, o.: (zeew.) (das) getheerte [t] Werg.

harpoen, m.: Harpune [vr.]; den -schieten: die Harpune werfen [onr.]. harpoenen, w. b.: harpuniren [ie], harpoenier, m.: [ie] Harpunirer lm.]* harp-snaar, vr.: Harfensaite ]vr.];

I -speelster, vr.: Harfenspielerin [vr.], Harfenschlagerin [vr.]; -spel, o.: Harfehspiel [o.]; -speler, m.: Harfenspieler, [m.], Harfenschlager [m.]; -toon, m.: Harfenton [m.; ö].

harpufs, o.: (zeew.) Harz [o.[, Geigen-harz [o.].

harpuizen, w. b.: (zeew.) mit Geigen-harz bestreichen [onr.]. harpij, vr.: (fab.) Harpye [vr.]. harrewarder, m.: Zanker ]m.], Streit-hammel [m.].

harrewarren, w. o.: zanken, streiten [onr.].

harrewarrery, vr.: Zankerei [vr.]. harrewarster, vr.: Zankerin [vr.]. liars, vr. en o.: Harz [o.], harsachtig, bv. n.: harzig; I -heid, harzige Beschaffenheit [vr.]. liars-boom, m.: Harzbaum [m.; a]; I -den, m.: (pik.) Harztanne [vr.]; -dragend bv. n.: harznaltïg; -electriciteit, vr.: Harz-elektricitat [vr.].

harsen, w. b.: (boomen :) harzen : (schepen, enz.:) mit Harz bestreichen [onr.];

- heeft

gedragen: (dk.) das Kind, das sie unter dem Herzen getragen; het gaat (het ging) mij aan mijn -: es gent (es ging) mir nah zu Herzen; zijn - op zijne tong hebben: (fig.) das Herz auf der Zunge haben; waar het - vol van is, daar loopt de mond van

v    TTV kJKJ VIM/O    T UU

geht der Mund über; uit het oog, uit het (spr.) aus den Augen, aus dem Sinn; met - en ziel: von ganzem Herzen, mit Leib und Seele; zijn - zonk in zijne schoenen: (fig.) das Herz fiel ihm in die

[m.],

Herze-

vom

grund.

*<doek, papier, enz.:) mit Harzwasser be-streichen |pnr.].

hars-houdend, bv. n.: harzhaltig; i -hout, vr.: Harzholz [o.].

harsig, bv. n.: harzig; I -heid, vr.: har-zige Beschaffenheit [vr.].

hars-koek, m.: Harzkuchen [m.]; I -kool, vr.: Harzkohle [vr.]; -plant, vr.: Harzpflanze [vr.]; -vernis o.: [s] Harzfirniss im.]; -vormig, bv. n.; harzförmig; -water, o.: Harz wasser [o.]; -winde, vr.: (pik.) Harzwinde [vr.], Skammonienwinde [vr.J; -zeep, vr.: Harzseife [vr.].

hart, o.: Herz [o.]; zijn - ophalen aan iets: sich etwas gut schmecken lassen [onr.]; zijn - ophalen aan iemand: sein Müthchen [t] an Einen kühlen; geen - hebben: (flg.) kein Herz haben; - hebben voor: Herz haben für; het-hebben: denMuth [tj haben, sich unterstehen [onr.], sich er-kühnen; iets op zijn (haar) - hebben: etwas auf dem Herzen haben; zeggen wat men op het - heeft: sagen was man auf dem Herzen hat; zijn - rechtuit spreken: sprechen [onr.] wie es Einem um’s Herz ist, frei von der Leber weg sprechen [onr.]; de inspraak van zijn -volgen: der Stimme seines Herzens fol-gen; zijn - vasthouden: (fig.) in tödtlicher [t] Angst sein; iemand een goed - toedragen : Einem hold sein; iemand een kwaad - toedragen: feindselig gegen Einen ge-sinnt sein; het niet over (of: van) zijn -kunnen verkrijgen: es nicht über’s Herz bringen können [onr.]; de taal van zijn (haar) - spreken: die Sprache des Herzens reden; iets zeggen dat het - niet meent: etwas sagen das nicht aus dem Herzen kommt; het kind dat zij onder haar over: (spr.) wess das Herz voll ist, dess schoenen: (fig.) das Herz fiel ihm in die Schuhe.

harte, vr.: (dk.) Herz [o.]; van -: von Herzen; van ganscner -: von ganzem Herzen; ter - nemen: zu Herzen nehmen [onr.]; (aan iemand) ter - gaan: (Einem) zu Herzen gehen [onr.]; \ -bloed, o.: Herzblut [o.]; -dief m. (-diefje, o.): Herzenskind [o.], Herzensjunge Herzensmadchen [o.]; -leed, o.: leid [o.].

harteloos, bv. n.: (fig.) herzlos; I-heid, vr.: Herzlosigkeit [vr.].

hartelust, in.: Herzenslust [vr.]; naar -: nach Herzenslust.

hartelyk, bv. n.: herzlich; I -heid, vr.: Herzlichkeit [vr.].

Iharten, o. mrv.: Herzen [o. mrv.]; ’s harten (2e nmv. enk.) van ’s-bloed: Herzblut; uit ’s-grond: aus Herzens-

iharten, o. mrv.: (spl.) Herz [o. enk.]; I -aas, o.: Herzass [o.], Herzdaus [o.], Her-zenass [o.]; -boer, m.: Herzbube [m.],Her--zenbube [m.].

harte-net, o.: Zie hartzak, harten-heer, m.; Herzkönig [m.], Herzenkönig [m.]; I -vrouw, vr.: Herzdame [vr.], Herzendame [vr.]; -negen, vr.: Herz-neun [vr.]; enz.

harte-vlies, o.: Zie hartzak; I-taal, vr.: Worte [o. mrv.] aus dem Herzen; -vriend, m.: Busenfreund [m.], Herzens-freund [m.]; -wee, o.: Herzeleid [o.]; -wensch, m.: Herzenswunsch [m.; ü] (naar -wensch: nach Herzenswunsch); -wond, vr.: Herzwunde [vr.].

hartgrondig, bv. n.: herzinnig, (theo.) inbrünstig (bw.: aus Herzengrund).

hartig, bv. n.: ziemlich stark mit Salz gewürzt; (fig.) kraftig; I -heid, vr.: G-e-würztheit [vr.] mit Salz.

hartje, o.: Herzchen [o.]; mijn -: mein Herzchen- in het - van den nacht: mltten in der %Nacht; in het - van den zomer: initten im Sommer; in het - van het bosch: tief im Walde; het is nu in het -van het seizoen: die Saison (die Badezeit) ist jetzt im Gtlanzpunkt.

hartjesdag, m.: Tag [m.] zur Herz-chenjagd (16 August, an welchem Tage Tausenden mannlichen und weiblichen Gleschlechts aus Amsterdam nach den Harlem’schen Dünen ziehen [onr.] umsich dort lustig zu machen, das heisst sich an den liederlichsten Ausschweifungen zu ergötzen).

hart-kloppiiig, vr.: Herzklopfen [o.];

I -kuil, vr.: Herzgrube [vr.]; -kwaal, vr.: Herzkrankheit [vr.]; -lap, m.: Brustlatz [in.; a], (fig. fam.) Herzenskind [o.];-lapje, o.: (ontl.) Herzlappchen [o.]; -oor, o.: (ontl.) Herzohr [o.], Herzöhrchen [o.];-pijn, vr.: (gnk.) Herzweh [o.], (fig.) Herzeleid [o.]; -roerend, bv. n.: herzrührend.

II arts, m.: (adk,) Harz [m.]; I-gebergte, o.: Harzgebirge [o.].

hartsgeheim, o.: [s] Herzensgeheim-niss [o].

hartstikken, bw.:(pop.)-dood, bv.n.: (pop.) mausetodt [t].

harts-tocht, m.: Leidenschaft [vr.];

I -tochtelijk, bv. n.: leidenschaftlich; -toch-telijkheid, vr.: Leidenschaftlichkeit [Vr.]; -vanger, m.: Hirschfanger [m.]; -vriendin vr.: Herzensfreundin [vr.], Busenfreundin [vr.].

hart-verblijdend, bv. n.: herzer-freuend; I -verheffend, bv.n.: herzerhebend; -verheugend, bv. n.: herzerfreuend; -verscheurend, bv.n.: herzzerreissend; -versterkend, bv. n.: herzstarkend; -versterking, vr.: Herzstarkung [vr.]; -verterend, bv. n.: herzfressend; -vinger, m.: Herzfinger [m.], Ringfinger [m.], Goldfinger [m.], (ook wel:) Mittelfinger [m.]; -vlies, o.: (ontl.) Zie -zak; -vormig, bv.n.: herzförmig; -zak, m.(-zakje, o.): Herzbeutel [m.], Herzsack [m.; a]; -zeer, o.: Herzeleid [o.], Herzensqual [vr.]; -zeerig, bv. n.: verdriesslich; -zeerigheid, vr.: Yerdriesslichkeit [vr.].

haspel, m: (tech.) Haspel [vr.]; (fig. fam.) (der, die) Streitsüchtige; dat past als -s in een zak: (spr.) das passt sich wie die Faust aufs Auge.

haspelaar, m.: Haspeler [m.]; (fig. fam.) Streithammel [m.].

haspelaarster, vr.: Hasplerin [vr.]; (fig. fam.) Zankerin [vr.]. haspelen, w. b.: haspeln; alles door

elkander -: Alles wie Kraut und Rüben durcheinander schmeissen [onr.], (fig.) ein Wirrwarr yon Reden hervorbringen [onr.1. I -, w. o.: zanken, sich streiten [onr.].

haspel-kruk, vr.: Haspelgriff [m.], Haspelwinde [vr.]; l-mensch, o.: (fig.) Streit-nammel [m.], Zankerin [vr.]; -raam, o.: Haspelrahmen [m.]; -werk, o.: Haspel-werk [o.].

hassebassen: Zie harrewarren.

hatelijk, bv. n.: gehassig; (fig.) hass-lich; I -heid, vr.: Gehassigkeit [vr.1, (fig.) Hasslichkeit [vr.]; -heden,vr.mrv.: Anzüg-lichkeiten [vr. mrv.]. haten, w. b.: hassen. hater, m.: Hasser [mj. haute volée, vr.: (die) grosse Welt, (die) höheren Stande [m. mrv.].

have, vr.: Habe [vr.]; - en goed: Habe und Gut; tilbare -: bewegliche Habe [vr.], fahrende Güter [o. mrv.]; levende -: Vieh

ver-[vr.],

om

haze-leger, o.: Hasenlager [o.], hazel-hoen, o.: Haselhuhn [o.; ü]. haze-lip, vr.: Hasenscharte [vr.1 (ook fig.).

hazel-muis, vr.: Haselmaus [vr.; al; l-noot, vr.: Haselnuss [vr.; ü]; -noteboom,.. m.: Haselstaude [vr.], Haselstrauch [m.; a], Haselnussstrauch Tm.; a], Haselbusch [m.-r ü], Hasel [vr.]; -notenkraker, in.: Hasel-nussknacker [m.]; -notenolie, vr.: Hasel-nussöl [o.]; -wortel, m.: (pik.) Hazelwurz

das

Hebreër, m.:

Hebreeuwsch, bv. n.: hebraisch; het -: die hebraische Sprache; dat is - voor hem: (fig.) das smd ihm böhmische Dörfer.

Hebreïsmus, o.: (tik.) Hebraismus [m.; -ismen].

hecatombe,

Hekatombe

(hist.)

Opfer.

geloof

nur

[o.].

haveloos, bv. n.: zerlumpt; (fig.) wahrlost; ! -heid, vr.: Zerlumptheit (fig.) Verwahrlosung [vr.].

haven, vr.: Haten [m.]; eene veilige -: ein sicherer Hafen; in behouden - bin-nenloopen: glücklich anlanden; een mensch waarmee geene - te bezeilen is: (fig.fam.) ein Mensch mit wem kein Auskommen ist; eene - aandoen: (zeew.) einen Hafen anthun [onr.]; zoo menige - zoo menige vrouw: (spr.) der Matrose hat in jedem Hafen eine Frau; I -anker, o.: Hafenanker [m.]; -boom, m.: Hafenbaum [m.; a]; -dam, m.: Hafendamm [m.; a].

havenen, w. b.: (iron.) zurichten; deerlijk -: übel zurichten.

haven-geld, o.: Hafengeld [o.], Ha-fenzoll [m.; ö], Hafenabgabe [vr.]; I-hoofd, o.: Hafendamm [m.; a], havening, vr.: (das) üble Zurichten. haven-këtting. m.: Hafenkette |m.]; I -kom, vr.: Hafenbecken [o.]; -licht, o.: Hafenleuchte [vr.]; -meester, m.: Hafen-meister [m.]; -plaats, vr.: Hafenplatz [m.; a], Hafenort [m.;ö]; -reglement, o.: Ha-fenordnung [vr.]; -stad, vr.: Hafenstadt [vr.; a]; -ton, vr.: Hafenbake [vr.].

haver, m.: (pik.) Hafer [m.], Haber [m.]; wilde -: (der) wilde Hafer, (der) taube Hafer; lange -: (iron.) Peitschenhiebe [m. mrv.], Prügel [m. enk.]; van - tot gort: Zie gort; van - tot klaver: (spr.) von Alters her; de paarden, die den - verdienen, krijgen hem niet: (spr.) die Pferde, die den Hafer verdienen, oekommen ihn nicht.

ha verachtig, bv. n.: haferartig, (fig.) auf Hafer erpicht.

haver-bloeni (-blom), vr.: Kernmehl [o.] von Hafer; l-esch, m.: Eberesche [vr.], Vogelbeerbaum [m.; a]; -gort (-degort), vr.: Hafergrütze [vr.], Habergrütze [vr.]: -kist, vr.: Haferkiste [vr.] (er opzitten als de bok op de -kist: spr.: drauf losgehen lonr.] wie der Bock auf die Haferkiste);

een -klap, bw.: jeden Augenblick; -kneu, vr.: (vog.) (der) grüne Flachsfink »[m.]; -land, o.: Haferland [o.; al; -pap, vr.: Haferschleim [m.]; -zaad, o.: Hafersaat [vr.]; -zak, m.: Hafersack [m.; al (het paard met den -zak om zijne ooren slaan: spr.: mit dem Köstlichsten verschwende-nsch sein).

ha ver y, vr.: (zeew.) Haferei [vr.]. havezaat (havezate), vr.: Stammsitz. [m.]; (fig.) Landsitz [m.], Landgut [o.;ü]. havik, m.: (vog.) Habicht [m.]. haviks-hek, m.: Habichtsschnabel [m.;'a]; l-nest, o.: Habichtsnest [o.];-neus,„ m.: Habichtsnase [m.]; -steen, m.: (min.) Habichtsstein [m.].

hazard-spel, o.: Hasardspiel [o.];

I -speler, m.: Hasardspieler [m.].

hazelaar, m.: Zie hazelnotehoom.

[vr.], Haselwurzel [vr.].

haze-peper, vr.: Hasenpfeffer [m.1, Hasenklein [o.], Hasenschwarz [o.]; l-poot, m.: Hasenfuss [m.; ü] (ook pik.); -spoor, o.: Hasenspur [vr.], Hasenfahrte [vr.1; -sprong, m.: (i. a. b.) Hasensprung [m.; uj; -staart, m.: Hasenschwanz [m.; a], (pik.) Sammetgras [o.]; -vel, o.: Hasen-fell [o.], Hasenbalg [m.; a]; -voet, m.: Zie -poot. he, tsw.: he! heb, m.: Haben [z. n. o.]; hij is van Kleef, hij houdt meer van den - dan van den geef: (spr.) er ist nicht von Schenken-bach oder von Gebenhausen, bei ihm heisst es: Nehmen ist seliger als Geben; hij is voor den -: er ist der Herr von Habegern; het is alles louter om den -: Alles geschieht nur aus Selbstsucht. hebachtig, bv. n.: habgierig; 1-heid, vr.: Habgier Lvr.].

heb-zucht, vr.: Habsucht [vr.]; I-zuchtig, bv. n.: habsüchtig; -zuchtigheid, vr.: Habsucht [vr.].

hebbelnk, bv. n. en bw.: anstandig; zich - gedragen: sich anstandig beneh-men [onr.]; I -heid, vr.: Gewohnheit [vr.|.

hebben, hulpwerkw. en w. b.: haben [onr.]; - is -, maar krijgen is de kunst: haben ist die Hauptsache.

Hebraer [m.].

vr.:

[vr.]; (fig.: das) grosse hecht, bv. n.: fest, dauerhaft, solide, hechtclraad, m.: Heftfaden [m.; a en a],

hechten, w. b.: (hik. en kim.) heften;

aan: [3] Glauben schenken, [3] Glauben beimesssen [onr.]; waarde - aan: Werth [t] legen auf; zijn zegel -aan: sein Siegel drücken auf. 1 -, w. o.: hangen [onr.]; - aan iets: hangen an etwas, (fig.) auf etwas halten [onr.], auf etwas bestehen [onr.]. I - (zich), w. w.: hangen (- aan: an).

hechtenis, vr.: Haft [vr.], Yerhaft [vr.]; in - nemen: verhaften; in - zijn: in

Haft sein, sich in Yerhaft befinden [onr.]; [ in -neming vr.: Yerhaftung [vr.].

hechtheid, vr.: Festigkeit [vr.], Dauer-haftigkeit [vr.], Soliditat [vr.]. hechting-, vr.: (das) Heften, hecht-middel, o.: Heftmittel [o.]:

(hik.) Heftnadel [vr.]; -pleis-naster [o.]; -rankje, o.: (pik.)

tsw.: (fam.)

weg,

tsw.:

,1 -naald, vr.: ter, vr.: Heftp,

Gabelchen [o.], hechtsel, o.: (das) Geheftete. hectare, vr.: Hektare [vr.]. hectisch, bv. n.: (gnk.) hektisch, schwindsüchtig.

hecto-gram, vr.: Hektogramm [o.]; {-liter, m.: Hektoliter [o.]; -meter, m.:Hek-tometer [m.1.

heden, bw.: heute; - ten dage: heut zu Tage; de dag van -: der heutige Tag.

I -, z. n. o.: (das) Heute. I -,

Herr Je! hedendaags, bw.: heut zu Tage. hedendaagsch, bv. n.: heutig, Kfig.) modern; de -e schrijvers:die Schriftsteller der Neuzeit. hedzjra, vr.: hegira. heede, vr.: (hennep of vlas:) Hede [vr.].

heel,    bv. n.: ganz: (fig.) kalt, unfreund-lich; (ook:) wortkarg. I -, bw.: sehr; -wat: sehr viel.

heelal, o.: Weltall [o.], heelhaar, bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.].

heelegaar (heelemaal), bw.: (pop.) ganz und gar, total, ganzlich. heelen, w. o. en b.: heilen. heeler, m.: Heiler [m.]. heelheid, vr.: Ganzheit [vr.], (fig.) Kalte [vr.], Unfreundlichkeit [vr.], (ook:) Wort-kargheit [vr.].

heel-hout, o.: (zeew.) Kalb [o.; a]; l-liuids, bw.: mit heiler Haut. heeling, vr.: Heilung [vr.]. heel-kcacht, vr.: Heilkraft [vr.]; -krachtig, bv. n.: heilkraftig; -kruid, o.: Heilkraut [o.]; -kunde, vr.: Wundarznei-kunde [vr.], Chirurgie [vr.]; -kundig, bv.n.; wundarztlich, chirurgisch; -kundige, m.: Wundarzt [m.; a], Chirurg [m.]; -meester, m.: Zie -kundige.

heelster, vr.: 1) Heilerin [vr.]; 2) (van gestolen goed:) Hehlerin [vr.] heelvleesch, o.: (das) leicht heilbare Fleisch (goed - heoben: solches Fleisch haben, dass etwaige Wunden leicht geheilt werden; ik heb zeer goed -: bei mir heilen die Wunden sehr leicht).

heempje, o.: (ins.) Heimchen [o.], Hausgrille [vr.].

heemraad, m.: [t] Deichrath [m.; a]. heemraadschap, o.: [t] Deiehrath-schaft [vr.]. I -, vr.: Deichamt [o.; a].

heemst, vr.: (pik.) Althee [vr.],Eibisch [in.]; I -blad, o.: Eibischblatt [o.; a]; -bloem, vr.: Eibischblume [vr.].

heem,    vr.: 1) Wohnsitz [m.], Heirn [o.]; 2) ürsitz [m.].

heemst wortel, m.: Eibischwurzel [vr.].

heen,    bw.: 1) hin; waar -: wohin;] daar -: dorthin (daarhéén: dahin); hier -: hierhin; nergens -: nirgendwo hin; ergens -: irgendwo hin; er om -: rund herum; om de kantjes - praten: (fam.) Umschweife machen, wie die Katze urn den Brei

herningehen [onr.], (ook:) mit der Sprache nicht heraus wollen; er over -: darüber hin; over het water -: (zich bewegende:) Über das Wasser, (liggende:) über dein Wasser hin; - en weer: hin und her, hin und wieder, bald hierhin bald dorthin; -en terug: hin und zurück; 2) fort, dahin; ik ga -: ich gehe fort.

heen-gaan, w. o.: fortgehen [onr.], (fig.) sterben [onr.] (ook:) verlaufen [onr.] (de zieke zal er mee -gaan: der [vr.: die] Kranke wird das Leben dabei einbüssen: daar zal eene maand mee -gaan: 1. es wird ein Monat damit verlaufen [onr.], 2. das wird einen Monat fordern); l-gang, m.: Fortgehen [o.], (fig.) Ableoen [o.]; -komen, z. n. o.: Ort [m.; Oe] wohin zu gehen, XJnterkommen [o.] (een goed -komen zoeken: ein gutes Unterkommen suchen, (fig.) sich aus dem Staub machen); -reis, vr.: Hinreise [vr.]. Zie verdere Sam. met weg*.

heep, vr.: (tnb.) Hippe [vr.], Garten-messer [o.].

Iheer, m.: Herr [m.]; (bijb.) Herr [m.]; (in kaartspel:) König [m.]; onze lieve -: der liebe Herrgott; de groote-: der Gross-herr, der Sultan; een groot -: ein grosser Herr; den grooten - spelen (den - uithangen): (fam.) den grossen Herrn spielen; zoo de -, zoo de knecht: (spr.) wie der Herr, so der Knecht; mijn (uw, zijn, enz.) oude -: mein (Ihr, sein u. s. w.)Herr Yater ; de oude -: der alte Herr; de - des huizes : der Herr vom Hause; - en meester: Herr und Meister; als het den -e belieft: so Gott will. Zie mrv. heeren.

Iheer, o.: 1) Heer [o.], Kriegsheer [o.l, Armee [vr.]; 2) (fam. en iron.) Individuum [o.; -duen]; dat opgeblazen -: der einge-bildete Karr; dat schuinsche -: der flotte Kornett der lockere Yogel [ö]; dat lollige -: der Spassmacher, der Spassvogel [ö], der amusante Junge, der lustige Bruder |ü], der lustige Kauz [al; dat vreemde -(dat zonderlinge -): der wunderliche Kauz [a]; dat fijne -: 1) das feine Herrchen, der saubere Zeisig, 2) der Betbruder [ü], der Mucker, der scheinheilige Schlingeï.

heerachtig-, bv. n.: 1) herrenmassig, wie ein Herr, 2) herrenartig, eines Herrn,

3) herrisch; 1 -heid, vr.: 1) (das) Herren-massige, 2) (das) Herrenartige, 3) (das) Herrische.

heer-haan, vr.: Heerstrasse [vr.], Fahrstrasse [vr.]; I -boer, m.: Zie heere-hoer; -broer, m.: (mein, Ihr, sein u. s. w.) Bruder der Pfarrer; -bijl, vr.: Streitbeil [o.] Streitaxt [vr.; al.

Heere, m.: (der) Herrgott. I Gott im Himmel!

heere-boer, in.:    [t] Landwirth [m.],

Oekonom [in.]; I -gud (-jee, - mijne, -mijntje), tsw.: lieber Herrgott!, Gott im Himmel!

heeren, in. mrv.: Herren [m. mrv.]; het Huis der -: (stk.) das Herrenhaus das Haus der Herren, (in Engeland:) das Oberhaus, (in Hongarijë:) die Magnatentafel; groote - hebben lange armen: (spr.) Herrenhand geht dürchs ganze Land; strenge - regeeren niet lang: (spr.) strenge Herren regieren nicht lange; het zal wat wezen als het voor de - komt: (spr.) es wird nicht viel zu bedeuten haben, wenn

vr.:

en

iss

t-SS

vr.: van

• •• =:

es vorgebracht wird. I -, 2e nmv. enk.: (des) Herrn; het Huis des -: das Haus des Herrn; de dag des -: der Tag des Herrn; het gebed des -: das Gebet des Herrn; het Nachtmaal des -: das heilige Abend-ntahl; in ’s - naam: in Gottes Namen; langs ’s - straten (langs ’s - wegen): auf den Strassen, (fig.) öffentlich.

heereii-baiiket, o.: (eine Art) Man-delgeback [o.]; I -boon, vr.: Zie suikerboon; -dienst, m.: (rcht.) Frohndienst [m.]; -gunst, vr.: Herrengunst [vr.]; -huis, o.‘.

1)    Privathaus [o.; a], 2) Herrenhaus [o.; aj; -knecht, m'.: Hausdiener [in.]; -kost, m.: Herrenessen [o.], Kost [vr.] für Herren; -leven, o.: Herrenleben [o.] (een -leven leiden: ein Herrenleben führen); -logement, o.: 1) Gasthof [m.; ö], 2) Herrschafts-hotel [o.]; -plaats, vr.: Herrensitz [m.], Landsitz [m.]; -woning, vr.: Privathaus lo.; a].

heere-ziele, tsw.: Zie -gud. heer-gewaden, o. mrv.: Geschenke 1 o. mrv.]; l -kracht, vr.: Heeresmacht [vr.; aj; -leger, o.: Heer [o.] (ook fig.).

lieerlyk. bv. n.: herrlich; I -heid, vr.: (i a. b.) Herrlichkeit [vr.].

heer-neef, m.: (mein, Ihr, sein u. s. w.) Vetter der Pfarrer; -oom, m.: 1) (mein, Ihr, sein u. s. w.) Oheim der Pfarrer,

2)    (der) Herr Pfarrer (doch als aanspraaks-titel altijd zonder lidwoord).

heerschachtig, bv. n.: 1) herrisch, gebieterisch, 2) herrschsüchtig; I -heid,

1)    (das) Herrische, (das) Gebieterische,

2)    Herrschsucht vr.

heer-schaap, vr.: Heerschaar [vr.] (Heer der -scharen: Herr der Heerschaa-ren); I -schap, o.: Herrschaft [vr.]; -schappij, vr.: Herrschaft [vr.] (-schappijvoerder, m.: Herrscher [m.]). heerschen, w. o.: herrschen. heerschend, bv. n.: herrschend. heerscher, m.: Herrscher [m.]. heerscheres, vr.: Herrscherin [vr.]. heersching, vr.: (das) Herrschen. heer-schouw, vr.: Heerschau [vr.], Musterung [vr.].

heersch-zucht, vr.: Herrschsucht Ivr.]; I -zuchtig, bv. n.: Herrschsüchtig. Iieer-spits, vr.: Heerspitze [vr.]. beertje, o.: Herrchen [o.], beer-tocbt, , m.: Heerzug [m.; ü]; 1-vorst, m.: Heerführer [m.]; -weg, in.:Zie -baan; -zoon, m.: (mein, Ihr, sein u.s.w.) Sohn [ö] der Pfarrer.

lieescli, bv. n.: heiser. beescbaclitig, bv. n.: etwas heiser; I -heid, vr.: Annug [rn.] von Heiserkeit. lieesclilieid, vr.: Heiserkeit [vr.]. lieester, m.: Staude [vr.], Strauch [m.; a]; I -achtig bv. n.: staudenartig; -gewas, o.: Staudengewachs [o.].

heet, bv. n. en bw.: heiss, (fig. gem.) geil; kokend -: siedend heiss; - van de naald: heiss von der Nadel weg; - van den rooster: brühheiss; - zijn op iets: (fam.) erpicht sein auf etwas, begierig sein nach etwas; - gebakerd zijn: (fig. fam.) kurz angebunden sein, hitzig vor der Btirn sein; op -e kolen staan of zitten: (fig.) wie auf Kohlen stehen [onr.] oder sitzen! onr.]; men moet het ijzer smeden terwijl het - is: (spr.) man muss das Eisen schmieden •weil es heiss ist.

heeten, w. o.: (genaamd zijn:) heiss' [onr.]. I w. b.: (heet maken:) heizen, hei machen; (opwarmen:) aufwarmen; (noemen:) heissen [onr.]; (bevelen, gebieden:) heissen [onr.]: iemand - iets te doen: Einem (of: Einen) etwas thun heissen [onr.]; hij heette mij mijnen mond te houden: er hi mich das Maul zu halten, er hiess inichzu schweigen; iemand weikoin -: Einen willkommen heissen [onr.].

heetheid, vr.: Hitze [vr.], (fig. gem.) Geilheit [vr.].

heethoofd, o.: Hitzkopf [m.; ö.]. heethoofdig, bv.n.: hitzköpfig,leiden-schaftlich; I -heid, vr.: Leidenscnaftlichkeit [vr.].

hef, vr.: Heffe [vr.]; I -boom, m.: Hebe-baum [m.; aj, Hebei [in.].

heffe, vr.: Hefe [vr.]; de - des volks: die Hefe des Volkes.

heffen, w. b.: heben [onr.]; een kind ten doop -: ein Kind aus der Taufe heben [onr.]; belastingen -: Steuern heben [onr.]; de oogen ten hemel -: die Augen zum Hiinmel aufschlagen [onr.].

heffer, m.: Heber [in.]; - van belastingen: Steuererheber [m.]; - (in de papiermakerij): Aufheber [m.].

heffing, vr.: Hebung [vr.]; - van belastingen : Steuererhebung [vr.].

hef-offer, o.: Hebopfer [o.];-spier, Hebemuskel [m.], Heber [m.] (-spier het oog: Hoffartsmuskel [m.]). liefstee, vr.: Heberin [vr.]. heft. o.: Heft [o.]; het - in handen hebben: (fig.) das Heft in Handen haben.

hef-tangje, o.: (hik.) Hebezanglein

[o.].

heftig’, bv. n.: heftig; I -heid, vr.:Hef-tigkeit [vr.].

heg*, vr.: Hag [m.], Hecke [vr.]; eene levende -: ein lebendiger Hag; waar de -het laagst is, wil ieder er over: (spr.) wo etwas zu tadeln ist sind immer Tadler in grosser Menge.

hegge, vr.: Zie heg: door -n en struiken loopen: (fig.) über Stock und Stein springen [onr.]; I -schaar, vr.: Hecken-schere [vr.], Gartenschere [vr.]; -vuur, o.: (mil.) Heckfeuer [o.].

Hegira, vr.: Hegira [vr.], mahomeda-nische Zeitrechnung [vr.].

hei, vr.: 1) Ramme [vr.], Rammbock [rn.; ö], Ramblock [m.; 6]; (bij straatma-kers:) Handramme [vr.], Jungfer [vr.], Heie [vr.]; 2) Heide [vr.]; op de -: auf der Heide; op eene - wonen: (fig.) in einer Einöde wohnen; I -, tsw.: heda!, heida!; men moet geen - roepen vóór men er over is: (spr.) man soll nicht juchhe rufen ehe man über dein Graben ist. Zie ook fy.

hei-haas, m.: A fseher [m.] beim Ein-rammen der Pfahle I -bei, vr.: (das) Zank-eisen, (die) Zankerm; -beien, w. o.: zan-ken; -bezem, m.: Heidebesen [m.l; -bloem, vr.: (pik.) Heideblume [vr.]; -blok, o.: Rammblock [m.; ö], Rammbock [rn.: ö]; -boender, m.: Heidebürste [vr.]; -brand, m.: 1) Heidebrand [m.; a], 2) Heiderauch [m.]; -damp, m.: Heiderauch [m.].

heide, vr.: Heide [vr.]; I -achtig,bv.n.: 1) einer Heide ahnlich, 2) dein Heidekraut ahnlich; -bloem, vr.: (pik.) Heideblume [vr.]; -bloempje, o.: Heideblümchen [o.]; -grond, m.: Heideboden [m.j, Heide [vr.];

[o,].

volk:

ver

vr.

ner

HEIDEN.

208

HEINDE.

-kruid, o.: (pik.) Heidekraut [o.]; -land,o.: Heideland [o.; a].

heiden, m.: 1) Heide [m.]; mrv. heidenen: Heiden; 2) Zigeuner [m.]; mrv. heidens: Zigeuner.

heidendom, o.: (i. a. b.) [t] Heidenthuni heidensch, bv. n.: heidnisch; een -: ein Heidenvolk [o.; ö]; een -e tempel : ein Heidentempel [m.]; een - .leven : (fig. fam.) ein Heidenspektakel [6.], ein Höllenspektakel [o.].

heide-plant, vr.: Heidepflanze [vr.];

I -roos, vr.: (pik.) Heiderose [vr.];-veld,o.: Heide [vr.].

heidin, vr.: 1) Heidin [vr.], Götzendie-nerin [vr.]; 2) Zigeunerin [vr.], Zigeuner-weib [o.].

heidinnetje, o.: Zigeunerin [o.], hei-doorn, m.: (pik.) Raupenklee [m.]. heiduk, m.: Heiduck [m.]. heien, w. b. en o.: 1) rammen; 2) ein-rainmen; 3) (zeew.) stampten, heler, m.: Rammer [m.]. hei-grond, m.: 1) (der) zum Einram-men von Pfahlen geeignete Boden, 2) Heide [vr.].

heiing, vr.: (das) Rammen, hei-krekel, m. Heidegrille [vr.]. hei-machine, vr.: Rammgerüste [o.], Rammmaschine fvr.1; | -mast, m. (-paal, m.): Rammpfahl [m.; a]; -rook, m.: Heiderauch [m.];-stelling, vr.: Zie -machine; -streek, vr.: Heidegegend [o.]; -tuig, o.: Ramm-zeug [o.]; -werk, o.: 1) (das) Einrammen von Pfahlen, 2) Pfahlwerk [o.].

heil, o.: Heil [o.J; het eeuwige -: das ewige Heil; veel - en zegen in het nieuw begonnen jaar: viel Glück undSegenzum neuen Jahre; - u: Heil Dir!; - ons: Heil uns! zijn - zoeken in: 1) seine Zuflucht nehmen [onr.] zu, 2) seine Hoffnung set-zen auf; ik zie er geen-in:ichverspreche mir nicnts davon.

Heiland, m.: (theo.) Heiland [m.]. heil-hede, vr.: Glückwunsch [m.: ü];

I-begeerig, bv. n.: heilsbegierig; -bot, vr.: Heilbutt [m.1, Heilbutte [vr.1; -bron, vr. (-fontein, vr.): Quelle [vr.] des Heils, Se-gensquelle [vr.J; -dronk, m.: Gesundheit lvr.1 (eenen -dronk instellen: eine Gesundheit ausbringen [onr.]).

heilig, bv. n. en bw.: heilig; de -e Geest: der heilige Geist; de -e Maagd: die heilige Jungfrau; de -e Vader: der heilige Vater; de -e Stoel: der heilige Stuhl; het -e Land: das heilige Land; het -e Graf: das heilige Grab; de -e Stad: die heilige Stadt; de -e Berg: der heilige Berg; de -e Schrift: die heilige Schrift; het - Avondmaal: (Protestant:) das heilige Abendmahl, (Katholiek:) das heilige Sa-krament des Altars, die heilige Kommu-nion; het - Officie: (hist.) die Inquisition; het - Verbond: (hist.) die heilige Allianz; een -e oorlog: ein heiliger Krieg; een -huisje: (iron.) ein [t] Wirthshaus [o.; a], eine Schenke, eine Kneipe; tegen het -e huisje aanpissen: (pop.) sich die Ungnade der Vorgesetzten zuziehen [onr.]; mijn woord is mij -: mein Wort ist mir heilig; gij kunt er - staat op maken: Sie können sich heilig darauf verlassen; ik heb het hem - beloofd: ich habe es ihm heilig versprochen; iemand - spreken: (kkl.)

Einen heilig sprechen [onr.l; iemand -verklaren: (kkl.) Einen kanonisiren fie].

I -, bw.: heilig; (fam.) bestimmt, gewiss; hij komt - nog in de kast: er kommt bestimmt noch ins Gefangniss fsl; zoo - en zeker als ik hier sta: so heilig und gewiss als ich hier stehe.

lieilig-avond, m.: Feierabend fm.f (-avond houden: Feierabend machen);

I -been, o.: (ontl.) (das) heilige Bein; -dag, m.: Feiertag [m.J; -dom, o.:[t] Heiligthum [o.; ü]; -bitter, o.: (pha.) sehr bittere Lat-werge [vr.].

heilige, m. en vr.: (der, die) Heilige; een wonderlijke - : (iron.) ein wunderlicner Heilige; iedere - moet zijne waskaars hebben: (spr.) jedem Heilige seine Kerze, Ehre wem Ehre gebührt; niet weten tot welken - zich te wenden: (fig.) sich nicht zu rathen [t] noch zu helfen wissen [onr.], nicht wissen [onr.] was man anfangen soll; de - van den dag: der (die) Heilige des Tages, (fig.) der (die) Gefeierte des Augen-blicks; dat is een - die niet meer gevierd wordt: (fig,) das ist einer der nichts mehr gilt.

Iheiligen, w. b.: heiligen; Uw naam worde geheiligd: Dein Name werde ge-heiligt; het doel heiligt de middelen niet l der Zweck heiligt die Mittel nicht.

IheiligeiE m. en vr. mrv.: Heiligen [m. en vr. mrv.]; I -beeld, o.: Heiligenbild [o.]; -dag, m.: Feiertag [m.J eines Heiligen (oder: einer Heilige), heiligend, bv. n.: heiligend, heiligen-dienst, m.: Yerehrung [vr.] der Heiligen; I -gebeente, o.: Heiligengebein [o.]; -glorie, vr.: Heiligenschein [m.1, Hei-ligenglanz [m.j; -legende, vr.: Heiligengc-schichte [vr.]; -vereering, vr.: Heiligen-ehrung [vr.]. heiligheid, vr.: Heiligkeit [vr.] (Zijnede Paus: Seine Heiligkeit der Pabst; Uwe -: Eure Heiligkeit).

heilig-houden, w. b.: heiligen, streng beobachten; |-houding, vr.: Heiligung [vr.|, strenge Beobachtung [vr.]. heiliging, vr.: Heiligung [vr.]. heilloos, bv. n.: heillos; I -heid, Heillosigkeit [vr.]. heil-over, m.: (vog.) Storch [m.; ö]. heil rijk (-vol), bv. n.: segensreich;

I -weg, (tneo.) Weg [m.] des Heils; -wensch m. Glückwunsch [m.; ü].

heilzaam, bv. n.: heilsam; I -heid,vr.: Heilsamkeit [vr.].

heilig-maltend, bv. n.: heiligmachend;

I-maker, m.: Heiligmacher [m.] (Zie echter ook h jjlikniaker); -making, vr.: Hei-ligmachung [vr.];-schendend (-schennend), bv. n.: entheiligend; -schender (-schen-),    m.: Entheiliger [m.]; -schending

(-schennis), vr.: Entheiligung [vr.]; -spre-king, vr.: (kkl.) Heiligsprechung [vr.];-verklaring, vr.: Kanomsation [vr].

heim, o.: Heim [m. en o.]; I -wee, o.: Heimweh [o.].

heimelijk, bv. n.: heimlich; I -heid, vr.: Heimlichkeit [vr.].

heimpje, o.: Heimchen [o.], Heime [vr.], Hausgrille [vr.].

Hein, m.: (mansnaam:) Heinrich [m.]r Hinz [m.], Heinz [rn.1; magere -: (iron.) der Tod.

heinde, bw.: nahe; - en verre: fern und nah, weit und breit, allenthalben.

[o.].

Ihel, vr.: (theo., fab. en fig.; inz. ook bij letterzetters en bij kleermakers:) Holle [vr.]; zoo donker als de -: (fam.) so fin-ster wie die Holle; loop naar de-: (gem.) gehe zur Holle, gehe zum Teufel; iemand naar de - wenschen: (gem.) Einen zu allen Teufeln schicken; alle duivels uit de -vloeken: (gem.) alle Teufel aus der Holle

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

rau.

[vr.],

vr.:

hel-gedrocht, o.: Höllenscheusal [o.]; I -goed, o.: (typ.) abgenutzte Buchstaben [m. mrv.]; -hond, m.: (fab.) Höllenhund

Helikon [m.J. Hehlen, Yerheimli-

zii r

ter

vr.:

heinen, w. b.: einfrieden, einfriedigen, einzaunen.

heining, vr.: Zaun [in.; a]; (tnb. ook:) Spalierwand [yr.; a]. heininkje, o.: Zaunchen [o.]. Heintje, o.: (vrouwennaam:) Jettchen

heir, o.: Heer [o.], Armee [vr.]; I -ban, m.: Heerbann [m.J. heisa, tsw.: heisa! hek, o.: 1) Gatter [o.], Gatterthor [o.]; (ook:) Gatterthüre [vr.J; 2) Stakettenzaun [o.; a]; 3) Gelander [o.]; het - is van den dam: (spr.) Zie dam; als Jut voor het -staan: (spr.) wie die Kuh vor dem neuen Stallthor stehen [onr.]; I -balk, m.: (zeew.) Heckbalken [m.]; -boot, vr.: Heckboot [o.; e en ö].

hekel, m.: 1) Hechel [vr.], 2) (wanspelling voor „ekel”:) Zie ekel; iemand over den - halen: (fig.) Einen durch die Hechel ziehen [onr.].

hekelaar, m.: Hechler [mj; (fig.) Tad-ler [m.J, Krittler [in.].

hekelaarster, vr.: Hechlerin [vr.]; (fig.) Tadlerin [vr.], Kittlerin [vr.].

hekelachtig, bv. n.: tadelsüchtig;

I -heid, vr.: Tadelsucht [vr.].

hekel-hank, vr.: Hechel [vr.]; I-dicht, ott. Spottgedicht [o.J; -dichter, m.: Satiren-dichter [m.J.

hekelen, w. b.: hecheln; (fig.) durch-hecheln, tadeln, bekritteln; (ook:) satiri-siren [ie].

hekelig, bv. n.: tadelsüchtig; I -heid, vr.: Tadelsucht [vr.].

hekeling, vr.: (das) Hecheln; (fig.) Tadelei [vr.], Krittelei [vr.] (- van: über).

hekel-machine, vr.: Hechelmaschine [vr.]; I -schrift, o.: Spottschrift [vr.[, Satire [vr.]; -taal, vr.: Krittelei [vr.]; -teef, vr.: (gem.) Krittlerin [ vr.]; -zucht, vr.: Tadelsucht [vr.]; -zuchtig bv. n.: tadelsüchtig.

hekje, o.: (das) kleine Gelander; - om den haard: Feuergatter [o.].

hekken, o. mrv.: Gatter [o. mrv.]; de - zijn verhangen: (spr.) das Blatt hat sieh gewendet; | -springer, m.: (fig. fam.) Wild-fang [m.].

hekke-vuiir, o.: (mil.) Heckenfeuer [o.], heks, vr.: (i. a. b.) Hexe Lvr.]. hek-schei, vr.: Schlagbaum [m.; a]. Iheksen, w. o.: hexen.

Iheksen, vr. mrv.: Hexen [vr. mrv.]; I -dans, m.: Hexentanz [m.; a]; -kruid, o.: Hexenkraut [o.]; -meester, m.: Hexenmeis-ter [in.], Tausendkünstler [m.]; -proces, o.: Hexenprocess [m.]; -werk, o.: Hexen-werk [o.], Hexerei [vr.]. hekserij, vr.: Hexerei [vr.]. hek-sluiter, in.: (der) Letzte im Zug, (fig. fam.) Kesthökchen [o.], (das) jüngste Kind; I -werk, o.: Gelander [o.J, (zeew.) Heckwerk [o.].

Ihel, bv. n.: heil; I -donker, bv.n.: hell-dunkel (als z. n. o.: schl.: Helldunkel [o.]).

fluchen; iets voor de poort van de - vandaan halen: (fig.) etwas der Holle aus dem Rachen reissen Lonr.1, sich trotz allen Hindernissen einer Sache bemachtigen; van het vagevuur in de - verzeilen: (spr.) vom Fegefeuer in die Holle (aus dem Regen in die Traufe) kommen [onr.]; in de - komen : in die Holle kommen [onr.]; het rijk der -: das Höllenreich; eene - op aarde hebben; (fig.) eine Holle auf Erden ha-ben.

helaas, tsw.: leider ! held, m.: Held [in.], helden-daad, vr.: Heldenthat [vr.]; l-eeuw, vr.: Heldenalter [o.], Heldenzeit [vr.]; -stuk, o.: Heldenthat [vr.], (tnl.) Heldenoper [vr.J; -teelt, vr.: Heldenge-schlecht [o.].

helder, bv. n.: 1) heil; 2) klar; 3) rein-lich; I -blauw, bv. n.: hellblau; -denkend, bv. n.: helldenkend.

helderen, w. o.: 1) heil werden [onr.]; 2) (van de lucht:) sich aufklaren.

helder-geel, bv. n.: hellgelb; I - groen, bv. n.: hellgrün; -grijs, bv. n.: heiig helderheid, vr.: 1) Helligkeit 2) Klarheit [vr.], 3) Reinlichkeit [vr.]. keldertjes, bw.: reinlich. herderziend, bv. n.: hellsehend, hell-sichtig; I -heid, vr.: Hellsichtigkeit [vr.]. heldhaftig, bv. n.: heidenhaft; I -heid, Heldenhaftigkeit [vr.]. heldin, vr.: Heldin [vr.]. helen, w. b.: hehlen.

Helena, vr.: (vrouwennaan:) Helene [vr.]; Sint -: o.: (adk.) Sankt Helena [o.]; I -vuur, o.: Helenenfeuer [o.].

heler, m.: Hehler [m.]; de-iszoo goed als de steler: (spr.) der Hehler ist so gut wie der Stehler.

helft, vr.: Halfte [vr.]; de grootste (kleinste) -: die grössere (kleinere) Halfte ; de - kleiner: um die Halfte kleiner; tot op de -: bis zur Halfte.

[m.J.

Helicon, m.: (fab.)

heling, vr. (das) chung [vr.].

Heliodorus, m.: (mansnaam:) Helio-dor [m.].

heliotroop, m.: (pik. en min.) Helio-trop [m. en o.J.

helle, vr.: Holle [vr.]; ter - varen: zur Holle fahren [onr.]; nedergedaald ter -: Holle gefahren; Christus’ nederdaling -: die Höllenfahrt Christi; I -baard, vr.: Hellebarde [vr.]; -baardier, m.: Helle-bardier [m.]; -brand, m. (-brok, m.): Höl-lenbraten [m.].

Helleen, m.: Hellene [m.].

Helleensch, bv. n.: hellenisch.

hellen, w. o.: sich neigen, abhangig sein.

hellend, bv. n.: geneigt, schief; een -vlak: eine geneigte Flache, eine abhangi-ge Flache.

hellenismus, o.: Hellenismus [m.; -men], Hellenism [m.].

Hellenist, m.: Hellenist [m.].

Hellenistisch, bv. n.: hellenistisch.

helle-poel, m.: Höllenpfuhl [m.]; l-pijn, Höllenpein [vr.], Höllenqual [vr.];

14

om

en

gen | freiem

-veeg, vr.: Höllendfache [m.]; -vorst, m.: Höllenfürst [m.]; -wicht, o.: Höllenkind Lo.].

helling, vr.: 1) Abhang [m.; a], Neige [vr.], Abdachung [vr.]; 2) Schitfs-werft [o.].

helm,    m.: Helm [m.]; (ontl. en vlk.) Schaf hautchen [o.], Helm, [m.], Glücks-haube [vr.1; met een - geboren zijn: mit einem Helme geboren worden sein, (fig.) ein Glückskind sein. I -, vr.: (pik.) Diinen-halm [m.], Sandschilf [o. en m.].

helm-hloem, vr.: Helmblume [vr.]; I -bos, m.: Helmbusch [m.; ü]; -dak, o.: Helmdach [o.; a]; -dek, o.: Helmdecke [vr.]; -duiker,' m.: (vog.) Haubentaucher [m.]; -kleed, o.: Zie -dek; -draad, m.: (pik.) Helmfaden [m.; a en a]; -gat, o.: Helmgitter [o.]; -maker, m.: Helmschmied [m.]; -plant, vr.: Zie vr. helm; -stok, m.: (zeew.) Kolderstock [m.; ö], Helmstock [m.; ö]; -visch, m.: Helmfisch [m.]; -vormig, bv. n.: helmförmig; -wrong, vr.: Helmwulst [m.; ü]; -zeel, o.: Zie kruiszeel.

helpen, w. b. en o.: 1) helfen [onr.] [3]; wat helpt het: was hilft es?; het helpt niets: es hilft nichts; wie helpt mij: wer hilft mir?; ik hielp hem: ich half ihm; hij heeft mij geholpen: er hat mir geholfen; wilt gij mij - verhuizen: wollen Sie mir ausziehen helfen?; hij heeft mij geholpen te verhuizen: er hat mir ausziehen helfen; alle beetjes -: jede Kleinigkeit hilft; zijt gij daarmee geholpen: ist Ihnen damit geholfen?; 2) ik kan het niet -: ich bin nicht schuld daran; gij kondt het niet -: Sie waren nicht schuld daran; hij heeft het niet kunnen -: er ist nicht schuld daran gewesen. I - (zich), w. w.: sich hellen [onr.] [3]; ik help mij zelven: ich helfe mir selbst.

Itelper, m.: Helfer [m.].

helpster, vr.: Helferin [vr.].

lielsch, bv. n. en bw.: höllisch; het -e werktuig: die Höllenmaschine ; de -e steen: (hik.) der Höllenstein; een - leven (lawaai, spektakel): ein Höllenspektakel [o.]; het is een - werk: (fam.) es ist eine verdammte Geschichte; het -e vuur: das höllische Feuer; - kwaadaardig: furchtbar zornig; -onstuimig: furchtbar stürmisch; - koud: furchtbar kalt.

helschheid, vr.: (das) Höllische.

Helvetië, o.: (adk.) Helvetien [o.]; Helvetiër, m.: Helvetier [m.]; Helvetisch, bv. n.: helvetisch.

Iliem, tsw.: hem!, hum!, hm!

Iliem, (verbogen) vnw.: (3e nmv.:)ihm; (4e nmv.) ihn; als ik - zie zal ik het (aan)

-    zeggen: wenn ich ihn sehe, werde ich es ihm sagen.

hemd,    o.: Hemd [o.]; zich tot op zijn

-    uitkleeden: sich bis aufs Hemd ausklei-den; iemand tot op zijn - uitkleeden: (tig.) Ein en bis aufs Hemd ausziehen [onr.]; tot op zijn - nat zijn: bis aufs Hemd hass sein; in zijn - staan: im Hemde stehen [onr.]; geen - aan zijn lijf hebben: kein Hemd auf dem Leibe haben; iemand het

-    van zijn lijf vragen: (fig.) Einen ausfra-gen [reg.]; het - is nader dan de rok: (spr.) das Hemd ist naher als der Rock.

hemdeloos, bv. n.: ohne Hemd; (fig.) ausserst arm; I -heid, vr.: (das) ohne Hemd Sein, (fig.) ausserste Armuth [t].

hemden, o. mrv.: Hemden [o. mrv.]; I -linnen, o.: Hemdleinen [o.], Leinen [o.] Hemden.

hemdrok, m.: Brustlatz [m.; a].

hemds-hoord, o. (-kraag, m.): Hemd-kragen [m. ]; -strook, vr. (Fr.: jabot): Hemd-krause [vr.].

hemel, m.: Himmel [m.] (ook fig.); een - op aarde: ein Himmel auf Erden ; -aarde bewegen: (spr.) Himmel und Erde bewegen [reg.], Himmel und Holle bewe-[reg.]; onder den blooten -: unter i Himmel; als de - valt zijn we allemaal dood (als de - valt hebben we allen eene blauwe slaapmuts op): (spr.) man mache sich doch keine unnütze Sorgen; de Italiaansche -: der italienische Himmel; in den - zijn: im Himmel sein; in den -komen: in den Himmel kommen; ten -varen: zum Himmel fahren [onr.]; onze Yader die in den - zijt: Yater unser der Du bist im Himmel; het schreit tegen (ten) -: es schreit zum Himmel; lieve -:du lieber Himmel!; de - van een ledikant: der Himmel eines Bettes.

hemel-bestormer, m.: (fab.) Him-melbestürmer [m.]; I -bestorming, vr.: (fab.) (das) Himmelstürmen; -bol, m.: Himmels-körper [m.], (globe:) Himmelskugel [vr.]; -boog, m.: Himmelsbogen [m.], Himmels-gewölbe [o.], Himmelszelt [o.];-brood, o.: Himmelsbrod [o.], Manna [o.], Himmels-manna [o.]; -dak, o.: Zie -hoog'.

Ihemelen, w. o.: himmeln, sterben [onr.].

Ihemelen, m. mrv.: Himmel [m. mrv.]; het koninkrijk der -: das Himmel-reich.

hemel-gewelf, o.: Zie-hoog; l-globe, vr.: Himmelskugel [vr.1: -gordel, m.: Zone [vr.], Himmelsgürtel [m.]; -heer, m.: Herr [m.] des Himmels (als z. n. o.: Himmels-heer [o.]); -hof, o.:Himmelreich[o.]• -hoog, bv. n.: himmelnoch.

hemeltiig, m. en vr.: Himmelbewoh-ner [m.], Himmelbewoh’nerin [vr.].

hemel-ladder, vr.: (bijb.) Himmels-leiter [vr.]; | -lichaam, o.: Himmelskörper [m.]; -licht, o.: Himmelslicht [o.]; -loop, m.: Himmelslauf [ra.]; -poort, vr.: Him-melspforte [vr.], Himmelsthor [o.]; -rond, o.: Zie -hoog; -ruim, o.: Himmelsraum [m.J; -rijk, z. n. o.: Himmelreich [o.].

hemels, 2e nmv.: des Himmels; bruid des -: (kkl.) Himmelsbraut [vr.; a]; gezant des -: Himmelsbote [m.]; I -blauw, bv. n.: himmelblau; -breed, bv. n. en bw.: himmelweit; -breedte, vr.: (str.) Him-melsbreite [vr.]; -brood, o.: Zie hemel-hrood.

hemelsch, bv. n.: himmlisch; het -e rijk: das himmlische Reich (China); I -gezind, bv. n.: himmlisch gesinnt, gottes-fürchtig, fromm; -gezindheid, vr.: Fromm-sinn [m.].

hemel-schreiend, bv. n-: himmel-schreiend; I -stormend, bv. n.: (fab. en fig.) himmelstürmend; -stormer, m.: (fab. en fig.) Himmelstürmer [m.]; -streek, vr.: Himmelsstrich [m.], Himmelsgegend [vr.]; -tergend, bv. n.: himmelempörend; -toorts, vr.: Himmelsfackel [vr.]; -vaart, vr.: Him-melfahrt [vr.] (Maria -vaart, vr.: Maria

; Himmelfahrt [vr.]; -vaartsdag, m.: Him- penkunde lvr.]. I melfahrtstag [m.]); -vader, m.: (der) himm- wappenkundig. lische Vater; -verschijnsel, o.: Lufterschei-nung [vr.]; -waarts, bw.: himmelwarts,(dk.) himmelan gerichtet, himmelanstrebend;

Himmelsegen [m.].

Hemdchen [o.], Hemdlein

bv. n.: heraldisch,

heraut, m.: Herold [m.]; (hist.) Wap-penkönig [m.]; - van wapens: Wappen-nerold [m.].

heraut-staf, m.: Heroldsstab [m; a]. herbakken, w. b.: wiederbacken, aufs Neue backen. (*)

herbarium, o.: Herbarium [o.; -rien]. herbenoeming, vr.: Wiederernen-nung [vr.].

herberg, vr.: Herberge [vr.]; (fig.) [t] Wirthshaus [o.;    a], Schenke [vr.]; de

waarheid vindt zelden (spr.) die Wahr-heit findet selten ein geneigtes Ohr.

herbergen, w. b.: herbergen, beher-bergen.

herbergier, m.: [t] Wirth [m.]. herbergierster, vr.: [t] Wirthin [vr.].

herbergje, o.: [t] Wirthshauschen [o.], Kneipe [vr.].

hengelaar, m.: Angler [m.].    herbergzaam,    bv. n.: gastlich,

hengelaarster, vr.: Anglerin [vr.]. (fig.) gastfreundlich; I -heid, vr.: Gastlich-hengelen, w. o.: angeln (ook fig.).    keit [vr.], (fig.) Gastfreundlichkeit [vr.].

hengeling, vr.: Angeln [o.].    herboren, bv. n.: wiedergeboren,

hengsel, o.: Henkel [m.]; (aan eene neugeboren. deur:) Thürangel [vr.]; I -mand, vr.: Hen- herboriseeren, w. o.: Kramer sam-helkorb [m.; ö].    meln.

hengseltje, o.: Henkelchen [o.].    herbouw, m.: Wiederaufbau [m.].

hengst, m.: Hengst [m.].    herbouwen, w. b.: wiederaufbauen.

hengste-bron, vr.: (fab. en dk.) Hip- herbouwer, m.: Wiederaufbauer [m pokrene [vr.].    herbouwing, vr.: Wiederaufbau [m

hengstig, bv. n.: hengstig; I -heid, herculisch, bv. n.: herkulisch. vr.: Hengstigkeit [vr.].    herdacht, bv. n.: (fig.) gefeiert.

hengstveulen, o.: Hengstfüllen [o.], herdeeling, vr.: aufs Hengstföhlen [o.].    nommene [ï] Theilung [vr.].

henker, m.: Henker [m.]; te -: zum herdenken, w. b.: sich erinnern [2]; Henker!; wat -: was zum Henker!    (fig.) feiern.

henne-bezie, vr.: (pik.) Himbeere herdenking, vr.: Erinnerung [vr.]; [vr.]; | -gat, o.: (zeew.) Hennegat [o.]; (fig.) [s] Gedachtnissfeier [vr.].

-kleed, o.: Leichenkleid [o.].    herder, m.: Schafer [m.], Schafhirt

hennen, vr. mrv.: Hennen [vr. mrv.], [m.]; (fig.) Hirt [m.], Hirte [mj, (inz.) See-Hühner Lvr. mrv.]; | -ei, o.: Hühnerei [o.]; lenhirt [m.]; geestelijke -: (der) geistliche -taster, m.: (fig. fam.) Topfgucker [mJ-    Hirt; de goede -: (bijb.) der gute Hirte.

hennep, m.: Hanf [m.].    herderdom, o.: [t] Hirtenthum [o.],

hennep-achtig, bv. n.: hanfartig; (die) Hirten [m. mrv.]. l-blouwel, m.: Hanfblauel [m.]; -braak,vr.:    herderin, vr.: Schaferin [vr.].

Hanfbreche [vr.]; -braker,m.:Hanfbrecher herderinnetje, o.: Schafermadchen £m.]; -broeiing, vr.: Hanfrösten [o. |; -draad,    [o*], Hirtenmadchen [o.],

m.: Hantfaden [m.; a en aj; -eest, vr.:    herderloos, bv. n.: hirtenlos; I -heid,

Hanfdarre [vr.].    vr.: Hirtenlosigkeit [vr.].

hennepen, bv. n.: hanfen, hanfen.    herderlijk, bv. n.: hirtlich; -e brief:

hennep-garen, o.: Hanfgarn [o.]; Hirtenbnef [m.]; -e plichten: Hirten--root, vr.: Hanfröste [vr.]; (het)-roten: pflichten [vr. mrv.].

(das) Hanfrösten; -roter, m.: Hanfröster herders-ambt, o.: (kkl.) Hirtenamt lm.]; -zeel, o.: Zie kruiszeel.    [o.]; I -dicht, o.: (dk.) Hirtengedicht [o.^

hens, vr. mrv.: (zeew.) Hande [vr.    Schafergedicfit [o.] (maker van -dichten:

mrv.]; alle - op het dek: alle Hande (alle    Hirtendichter [m.]); -fluit, vr.: Hirtenflöte

Matrosen) auf Deck!; i -beker, m.: Han-    [vr.]; -kout, m.: Schaf ergespr ach [o.], Hir-

selbecher [m.].    tengesprach [o.]; -leven, o.: Hirtenleben

henzebeker, m.: Hanselbecher [m.].    [o.], Schaferleben [o.]; -loon, o.: Hirten-

her, bw.: her; vanouds -: von Alters    lohn [m.1 (-loon in produkten: Hirten-

her.    schutt [m.]); -pijp, vr.: Hirtenpfeife [vr.],

Heraclitus, m.: (mansnaam:)Heraklit    Hirtenflöte [vr.], Schaferpfeife [vr.]; -staf,

lm.].    m.: Schaferstab [m.; a], (fig.) Hirtenstab

herademen, w. o.: wieder aufathmen    [m.; a], (inz.) Bischofsstab [m.; a]; -tasch,

j.    vr.: Schafertasche [vr.] (ook pik.), Hirten-

heraldiek, vr.: Heraldik [vr.], Wap-    tasche [vr.] (ook pik.), (pik. ook:) Taschel-

-zegen, m.: hempje, o.:

[o.].

Ihen, (verbogen) vnw.: (4e nmv. mrv. m.) sie.

Ihen, vr.: (vog.) Henne [vr.]. Zie kip. Hendrik, m.: (mansnaam:) Heinnch [m.]; de goede -: (pik.) der gute Heinrich, der wilde Gansefuss [ü].

Hendrika, vr.: Henriette [vr.]. Henegouwen, o.: (adk. Hennegau [o.]; Henegouwsch, bv. n.: hennegauisch. henen, bw.: Zie heen. hengel, m.: 1)    [t] Angelruthe [vr.];

2) Zie hengsel; I -roede, vr.: [t] Angelruthe [vr.]; -snoer, o.: Angelschnur Lvr.;

ü].

[t]

Neue vorge-

(*) Yoor ieder met „her” aanvangend werkwoord, dat men hier niet mocht vinden, neme men de beteekenis, welke het woord zonder „her” heeft; en voor die beteekenis zette men dan „wieder” of „aufs Neue” of „noch einmal” of „zurück” al naar gelang de beteekenis in het Hollandsch.

•van

[o.].

vr.:

krant [o.]; -tijd, m.: (hist.) Schaferzeit [vr.], arkadische Zeit [vr.]; -uurtje, o.: Schaf er-stunde [vr.] -volk, o.: Hirtenvolk [o.; ö]; -zang¹, in.: Hirtengesang [m.; a], Schafer-gesang in.; a]; -zeden, vr.: mrv.: Hirten-sitten [vr. mrv.J.

herdoen, w. b.: aufs Neue thun [onr.]; (fig.) verbessern. I -, z. n. o.: (fig.) Yerbes-sern [o.J.

liercloop, m.: (kkl.) Wiedertaufe [vr.].

lierdoopen, w. b.: aufs Neue taufen; (fig. fam.) umtaufen.

lierdooper, m.: (kkl.) Wiedertaufer [m.].

herdooping, vr.: (fig. fam.) Umtaufen herdruk, m.: (van een boek:) neue Aufiage [vr.], neue Ausgabe [vr.j.

herdrukken, w. b.: aufs Neue druc-ken; een boek -: eine neue Aufiage eines Buches veranstalten. liereend, bv. n.: wieder vereinigt. hereenen, w. b.: wieder vereinigen. hereenigd, bv. n.: Zie liereend, hereeniging (hereening), vr.: Wie-dervereinigung jvr.].

heremiet, m. en vr.: Einsiedler [m.], Einsiedlerin Lvr.J.

heremitage, vr.: Einsiedelei [vr.]. heremoes, o.: (pik.) Schafthalm Lm.]; (fig.) ünkraut [o.J.

heresie, vr.: Haresie [vr.], Ketzerei [vr.]. herfst, m.: Herbst [in.]; I -achtig, bv. n.: herbstlich; -achtigheid, vr.': Herbstlichkeit Lvr.]; -draden vr. mrv.: Herbstfaden [vr. mrv.].

herfsten, w. onpers.: herbsten; het herfst reeds: es herbstet schon, es fangt schon an Herbst zu werden.

herlst-evening, vr.: Herbstnaeht-gleiche [vr.]; I -maand, vr.: Herbstmonat [m.], Herbstmond [m.]; -mis, vr.: (kph., m Duitschland:) Herbstmesse [vr]; -nachtevening, vr.: Zie -evening; -punt, o.: (str.) Herbstpunkt [m.]; -teeken, o.: Herbst-zeichen Lo.J (ook str.); -tijloos, vr. (pik.) Herbstzeitlose [vr.]; -vacantie, vr. enk.: Herbstferien [vr. mrv.].

hergieten, w. b.: 1) aufs Neue gies-sen [onr.J; 2) in eine Andere Eorrn gies-sen [onr.J.

hergieting, vr.: neue Giessung [vr.]. herhaald, bv. n. en bw.: wiederholt; -e malen: zu wiederholten Malen.

herhaaldelyk, bw.: wiederholentlich, wiederholt.

herhaalster, vr.: Wiederholerin [vr.]. herhalen, w. b.: wiederholen. herhaler, m.: Wiederholer [m.]. herhaling, vr.: Wiederholung [vr.]; bij -: wiederholentlich, zu wiederholten Malen.

herhalings-les, vr.: Wiederholungs-stunde [vr.j; I -school, vr.: Repetitions-schule [vr.J; -teeken, o.: Wiederholungs-zeichen Lo.], Wiederholzeichen Lo.].

herik, vr.: (pik.) Zie krodde; I -moes, o.: Zie heremoes.

herinneren, w. b.: erinnern; aan iemand iets -: Einen an etwas erinnern (NB. „iem. aan iets herinneren” is geen Hollandsch, maar onzin); herinner mij, dat ik nog iets moet nazien: erinnere mich daran, dass ich noch etwas nachsehen niuss. I - (zich), w. w.: sich erinnern [2 en

4]; ik herinner mij zijnen naam niet: ich erinnere mich seines Namens nicht, ich erinnere mich seinen Namen nicht; als ik mij goed herinner: wenn ich mich recht erinnere; ik herinner er mij niets van: ich erinnere mich nichts davon.

herinnering:, vr.: Erinnerung [vr.]; ter - van (NB. niet „aan”): zur Erinnerung an.

herinnerings-kunst, vr.: [s] Ge-

dachtnisskunst [vr.], Mnemonik [vr.J; 1-teeken, o.: Erinnerungszeichen [o.J, (fig.) Denkzeichen [o.]; -vermogen, o.: Erinnerungsvermögen [o.].

herkauwen, w. b. en o.: wieder-kauen (ook fig.), wiederkauen (ook fig.); hij herkauwt alles in het oneindige: er kaut Alles ins Unendliche wieder.

herkauwend, bv. n.: wiederkauend; -e dieren: wiederkauende [TJ Thiere [o. mrv.], Wiederkauer [m. mrv.J.

herkauwer, m.: (fig.) Wiederkauer [m.].

herkauwing, vr.: Wiederkauen [o.], herkauwster, vr.: (fig.) Wieder-kauerin [vr.j.

herkenbaar, bv. n.: erkennbar, wie-dererkennbar; I -heid, vr.: Erkennbarkeit [vr.j, Wiedererkennbarkeit [vr.].

herkennen, w. b.: erkennen [onr.], wiedererkennen [onr.]; ik herkende u aan uwe stem: ich erkannte Sie an Ihre Stimme; zij was niet te -: sie war nicht wiederzuerkennen, sie war nicht zu erkennen.

herkenning, vr.: Erkennung [vr.], Wiedererkennung [vr.|.

herkennings-teeken, o.: Erken-nungszeiclien [o.J, Erkennungswort [o.; öj.

herkeuren, vr.: aufs Neue unter-suchen [reg.J.

herkeuring, vr.: neue Untersuchung [vr.].

herkiesbaar, bv. n.: wieder wahlbar; I -heid, vr.; Wiederwahlbarkeit [vr.j. herkiezen, w. b.: wieder walden, herkiezing, vr.: 1) Wiederwahlung [vr.j; 2) neue Wahl [vr.j.

herkomst, vr.: Herkommen [o.J, Her-kunft [vr.]; plaats van -: Herkunftsort [m.; ö].

herkomstig, bv. n.: hergekommen (- uit: aus); (fig.) herrührend ( - van: von); (afstammend:) abstammend; I -heid, Herkunft [vr.j.

herkozen, bv. n.: wieder gewahlt. herkozene, m. en vr.: (der, die) Wie-dererwahlte.

herkregen, w. b.: wiederbekommen [onr.J, zurückbekommen [onr.].

herkrijging, vr.: (das) Wiederbekommen, (das) Zurückbekommen.

herleidbaar, bv. n.: zurückführbar; (fig.) verwandelbar; (rek.) reducirbar [iej; (bwk. en wsk.) verjüngbar, verklembar; herleidbare breukeu: (rek.) aufgehende Brüche [m. mrv.J; I -heid, vr.: Zurückführ-barkeit [vr.], (fig.) Yerwandelbarkeit [vr.], (rek.) [ie] Reducirbarkeit [vr.j, (bwk. en wsk.) Yerjüngbarkeit [vr.], Yerkleinbarkeit [vr.].

herleiden, w. b.: zurückführen; (fig.) verwandeln; (rek.) reduciren [ie]; (bwk. en wsk.) verjüngen, verkleinern. herleiding, vr.: Zurückführung [vr.];

Ivr. 1.

hernieuwd, bv. n.: erneut. hernieuwen, w. b.: erneuen, erneuern. hernieuwing, vr.: Erneuung [vr.]. hernomen, bv. n.: (stad, schip:) awie-dergen ommen, wieder erobert.

hernommèrd, bv. n.: aufs Neue nu-merirt [ie].

hernommeren, w. b.: aufs Neue nu-meriren [ie], umnumeriren [ie].

hernommering, vr.: 1) (das) neue Numeriren [ie]; (die) neue Nummerfolge.

Herodotus, m.: (mansnaam:) Herodot Lm.].

heroën, m. mrv.: (fab.) Heroen [m.mrv.], Halbgötter [m. mrv.]; (fig.) Helden [m.mrv.].

heroïek, bv. n.: heroisch; [fig.) heidenhaft.

heroïsmus, o.: Heroismus [m.]; (fig.) [t] Heldenmuth [m.]. heros, m.: (fig.) Heros [m.]. Zie mrv.

heroën.

heroveraar, m.: Wiedereroberer [m.]. heroveren, w. b.: wieder erobern. herovering,vr.:Wiedereroberung [vr.1. herrezen, bv. n.: auferstanden, wie-dererstanden.

herroepelijk, bv. n.: widerruflich; -heid,vr.: Widerruflichkeit [vr.]. herroepen, w. b.: widerrufen [onr.]. 4 -, v. dw.: widerrufen.

vr.:

fig.) Yerwandlung [vr.]; (rek.) [ie] Redu-cirung [vr,], Reduktion [vr.]; (bwk. enwsk.) Yerjüngung [vr.], Verkleinerung [vr.]; I her-leidingstafel, vr.: Reduktionstabelle [vr.].

herleven, w. o.: wieder aufleben; doen -: wieder aufleben machen. *

herleving:, vr.: Wiederauflebung [vr.]. herlezen," w. b.: nochmals lesen [onr.]; lezen en -: lesen [onr.] und nochmals lesen lonr.].

herlezing, vr.: Wiederlesung [vr.]. Herman (Hermanus), m.: (mansnaam:) Hermann [m.].

hermaphrodiet, m.: Hermaphrodit [m.].

Ihermelyn, m.: (drk.) Hermelin [o.]. ]    o.: (mod. en wpk.) Hermelin [o.j.

hermelyn-bont, o.: Hermelinpelzwerk [o.], Hermelin [o.].

hermelijnen, bv. n.: Hermelin.....

hermel y n-mantel, m.: Hermelinman-tel [m.; a.]; I '-kruis, o.: (wpk.) Hermelin-kreuz [o.]; -staartje, o.: (wpk.) Hermelin-schwanzchen [o.]; -vel, o.: Hermelinfell [o.], hermeting, vr.: neue Messung [vr.]. hermetisch, bv. n.: hermetisch, luft-dicht.

hermiet, m. en vr.: Einsiedler [m.], Einsiedlerin [vr.]. hermoes, o.: Zie heremoes. hermunten, w. b.: ummünzen, um-pragen.

hermunting, vr.: (das) Ummünzen, Umpragung [vr.].

hernemen, w, b.: 1) wiedernehmen [onr.], zurücknehmen [onr.]; 2) (hervatten:) wieder aufnehmen [onr.], wieder anfangen [onr.], fortsetzen; 3) (ten bescheid geven:) versetzen, erwidern. Zie hernomen, herneming, vr.: Zurücknahme [vr.]. Hernhutter, m.: (kkl.) Herrnhuter [m.1; de -s, mrv.: die Herrnhuter [m. mrv.j. Hernhuttersch, bv.n.: herrnhutisch. Mernhuttersche, vr.: Herrnhuterin

herroeping, vr.: Widerrufung [vr.]. herrijzen, w. o.: wieder aufstehen [onr.]; (fig.) auferstehen [onr.], wieder auferstehen [onr.]; uit de dooden -: (theo.) von den Todten [t] auferstehen [onr.].

herrijzenis, vr.: (theo.) Wiederaufer-stehung [vr.].

herryzing, vr.; (das) Wiederaufste-hen; (das) Wiederaufleben; (theo.) Wie-derauferstehung [vr.].

herschapen, bv.n.: umgewandelt, me-tamorphosirt [ie].

herschatten, w. b.: nachbessernd ta-xiren [ie], aufs Neue (vouNeuem) taxiren[ie], hersciiatter, m.: (der) nachbessernde Taxirer [ie].

herschatting, vr.: neue [ie] Taxirung [vr.], neue Taxation [vr.].

herscheppen, w. b.: umwandeln, me-tamorphosiren [ie]; (fig.) neugestalten, um-schaffen [onr.]; (theo.) wiedergebaren.

herschepper, m.: Umwandler [m.1, [ie] Metamorphosirer [m.]; (fig.) Umschaf-fer [m.J, Neugestalter [m.1.

herschepping, vr,:Umwandlung [vr.], Metamorphose [vr.]; (fig.) Umschaffung [vr.], Umgestaltung [vr.]; (theo.) Wieder-geburt [vr.]; de -en van Ovidius: die Metamorphosen Ovids.

herschouw, vr. (herschouwing, vr.): neue Inspektion [vr.].

hersen-beeltl, o.: Zie -schim; I -bekken, o.: Hirnschale [vr.], Hirnschadel [m.]; -drukking, vr.: Druck [m.1 im Gehirn. hersenen, vr. mrv.: Zie hersens, hersen-holte, vr.: Hirnhöhle [vr.], Hirnkammer [vr.]; 1 -kas, vr.: Zie -hekken; -leer, vr.: Hirnschadellehre [vr.], Phrenolo-gie [vr.].

hersenloos, bv. n.: hirnlos; I -heid, Hirnlosigkeit [vr*]. hersen-pan, vr.: Hirnpfanne [vr.], Zie ook -hekken.

hersens, vr. mrv.: Grehirn [o. enk.]; de kleine -: das kleine Gehirn; iemand de - inslaan: Einein das Grehirn emschlagen [onr.); in zijne - gekrenkt zijn: einen Sparren ha-ben. verrückt sein, gesQjiossen sein; iets in zijne - halen: (fig.) sich etwas in denKopf setzen; iets uit zijne - laten : (fam.) sich etwas aus dein Kopf schlagen [onr.]; mijne - loopen om: (fig.) ich weiss nicht wo mir der ïtopf steht.

hersen-schim, vr.: Hirngespinnst [o.], Hirngespenst [o.], Hirngewebe [o.], Chimare [vr.]; 1 -schimmig, bv. n.: hirnge-spenstisch, chimarisch; -schimmigheid, vr.: (das) Hirngespenstische, (das) Chimarische; -schudding, vr.: Hirnerschütterung [vr.]; -spleet, vr.: Hirnspalte [vr.]. hersentjes, o. mrv.: Grehirnchen [o.], hersen-verdichtsel, o.: Hirngeburt [vr.], Zie ook -schim : I -vlies, o.: Hirnhaut [vr.; a], Hirnhautchen [o.]; -vrucht, vr.: Geistesfrucht [vr.; ü]; -werk, o.: Geistes-arbeit [vr.]; -ziekte, vr.: Hirnkrankheit [vr.[.

herstel, o.: 11 \Yiederherstellung [vr.], Genesung [vr.] (- van: von); 2) Zie herstelling.

herstellen, w. b.: (i. a. b.) wiederher-stellen; een onrecht -: ein Unrecht wieder gut machen; iemand in zijne eer -: Einen wieder zu Ehren bringen [onr.], (pop.) Einen wieder ehrlich machen, (rcht.) Einen rehabilitiren [ie]; iemand in ziine rechten

er

[vr.].

m.:

u. s.

tnren |vr. mrv.j; -vanger, Hirschfanger [m.], Jagdmesser [o.]; ■ tel, m.: (pik.) Hirschwnrz [vr.], Hirsc [o.].

m.r

vr.].

von

hervorming, vr.; Umanderung [vr.],. Umgestaltung [vr.], Reform Ivr.]; (fig.) Yerbesserung [vr.]; (kkl.) Reformation

tet.

(fig-.)

van

-: Einen in die verlorenen Rechte wieder einsetzen, (rcht.) Einen rehabilitiren [ie].

I w. o.: sich wieder erholen (van: von), wieder genesen [onr.] (- van: von). I - (zich) w. w.: (van menschen:) sich wieder fassen; (anders:) sich wieder erholen (van: von). hersteller, m.: Wiederhersteller [ml], herstelling:, vr.: 1) Wiederherstellung [vr.]; 2) Wiedergutmachung [vr.1; B) - in en goeden naam: Ehrenerklarung [vr.]; 4) - in verlorene rechten: Wieder-einsetzung in die verlorenen Rechte;

5) (rcht.) Rehabilitation [vr.]. ;herstellings-oord, o.: Heilstatte [vr.], I -teeken, o.: Wiederherstellungszeichen [o.], herstelster, vr.: Wiederherstellerin

herstemmen, w. o.: aufs Neue stim-men, aufs Neue abstimmen, aufs Neue [ie] votiren (- over: über).

herstemmende, m.: [T] Theilnehmer [m.] an (Stimmgeber [m.] bei) der noch-inalige Abstimmung.

herstemming, vr.: nochmalige Abstimmung [vr.]; in - komen: aufs Neue in Abstimmung kommen [onr.]. herstempelen, w. b.: umstempeln. herstempeling, vr.: Umstempelung [vr.].

hert, o.: (drk.) Hirsch [m.]; het wijfje van het -: die Hirschkuh [ü]; het jong van een -: das Hirschkalb [aj; het vliegende -: (ins.) der fliegende Hirsch, der Horn-schröter, der Hirschkafer; in het roode -: (uithangbord:) zum rothen [t] Hirsch. Zie herten en herts. herte-heest, o.: Hirsch [m.]; I -buffel, Hirschochs [m.]; -kop, m.: Hirsehkopf [m.; ö]; -leder (-leer), o.: Hirschleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hirschledern. hertelling, vr.: neue Zahlung [vr.]. herten, o. mrv.: Hirsche [m. mrv.];

I -jacht, vr.: Hirschjagd [vr.], Hirschjagen [o.]; -kamp, m.: Hirschgarten [m.; a]; -net o.: (fig.) Hirschgarn [o.]; -vleesch, o.: Hirsch-fleisch [o.].

herte-pastei, vr.: Hirschpastete [vr.];

I -vel, o.: Hirschfell [o.]; -vleesch, o.: Hirsch-fleisch [o.] (gebraden -vleesch: Hirschbra-ten [m.]).

hertimmeren, w. b.: das Zimmer-werk (eines Hauses) erneuern.

hertimmering, vr.: Erneuerung [vr.] des Zimmerwerks. hertocht, m.: Rückzug [m.; ü]. hertog, m.: Herzog [m.J. hertogdom, o.: [tl Herzogthum [o.; ü], hertogeljjk, bv. n.: herzoglich. Hertogenhosch (’s-), o.: (adk.) Zie (den) Bosch, hertogin, vr.: Herzogin [vr.]. hertogs-kroon, vr.: Herzogskrone [vr.], herzogliche Krone [vr.]. hertrouw, m.: 1) zweite (dritte, vierte w.) Ehe [vr.]; 2) [t] Wiederverheira-thung [vr.].

hertrouwen, w. o.: sich wieder ver-heirathen [t].

herts-gewei, o.: Hirschgeweih [o.]; I -hoorn, o.: Hirschhorn [o.; ö] (geest van -hoorn: Hirschhorngeist [m.]; zjelei van -hoorn: Hirschhorngallerte [vr.], Hirsch-gallerte [vr.]; -leder (-leer), o.: Hirschleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hirschledern; -tong, vr.: (pik.)Hirschzunge [vr.];

-tranen, m. mrv.: Hirschthranen [vr. mrv.],. Hirschzahren [vr. mrv.];

-wor-[vr.], Hirschheil

heruit, bw.: heraus, hinaus. hervatten, w. b.: wieder aufnehmen [onr.]. I -, w. o.: erwidern, versetzen, ant-worten.

hervatting;, vr.: Wiederaufnahme [ herveilen? w. b.: aufs Neue ( Neuem) versteigern.

herveiling, vr.: neue Yersteigerung [vr.]; in - brengen: Zie herveilen.

hervormd, bv. n.: umgeandert, um-gestaltet; (fig.) verbessert; (kkl.) refor-mirt [ie]; de -e Kerk: die reiormirte [ie] Kirche.

Hervormde, m. en vr.: (kkl.) (der, die) Reformirte [ie].

hervormen, w, b.: umandern, um-gestalten; (fig.) verbessern; (kkl. en fig.) reformiren [ie].

hervormer, m.: Reformator [m.].

[m.].

hervormings-dag, m.: Reforma-tionstag [m.]; I -feest, o.:Reformationsfest [o.]; -plan, o.: Reformplan [m.; a en a].

herwaarts, bw.: herwarts, hierwarts, hieher.

herwaartsch, bv. n.: hierhin gerich-

herwinnen, w. b.: wiedergewinnen [onr.], zurückgewinnen [onr.]; (fig.) wie-dererobern.

herwinning, vr.r: Wiedergewinnen [o.], Zurückgewinnen [o.]; (fig.) Wieder-eroberung [vr.].

herwissel, m.: (kph.) Rückwechsel [m.].

herzeggen, w. b.: noch einmal sagen, wiederholen.

herzegging, vr.: AYiederholung [vr.1. herzien, w. b.: aufs Neue durchsehen [onr.]; (fig.) verbessern. I -, v. dw.: aufs Neue durchgesehen; (fig.) verbessert. herziening, vr.: neue Durchsicht [vr.];

' Revision [vr.], Yerbesserung [vr.]; -de grondwet: Revision des Grundge-setzes; - van een rechtsgeding, o.: Revision der Prozessakten; - van eene rekening: neue Durchsicht einer Rechnung.

Hesiodus, m.: (mansnaam:) Hesiod

[m.|.

Hesje, o.: (vrouwennaam:)Esther[vr.].. hesje, o.: Kittelchen [o.], hesp (hespe), vr.: 1) Hüftgelenk [o.]; 2) Schinkenbein [o.].

Hesperië, o.: (adk.) Hesperien [o.], hesperieden, vr. mrv.: (fab.) Hespe-riden [vr. mrv.].

Hesperiër, m.: Hesperier [m.]. Hesperisch, bv. n.: hesperisch. Hesperus, m.: Hesper [m.].

Hessen, o.: (adk.) Hessen [o.]; I Hes,

m.: Hesse [m.]; Hessisch, bv. n.: hessisch^ Hessische, vr.: Hessin [vr.].

Hester, vr.: [vrouwennaam:) Esther [vr.].

het, lidwoord: das. I -, vnw.: es. heterodox, bv. n.: heterodox, heterodoxie, vr.: Heterodoxie [vr.1.

[vr.]; -helling, vr.: Abhang [m.; a] eines Hügels; -top, m.: Hugelspitze [vr.].

heuvelen, m. mrv.: Hügel [m. mrv.]; I -rij, vr.: Hügelreihe [vr.], Hügelkette

heterogeen, bv. n.: heterogen. hetgeen (hetgene), vnw.: was, das .... was, dasjenige .... was; naar luid van laut dessen was; van - hij verdient: von dem was er verdient; voor -hij verdient: für das was er verdient.

hetman, m.: Hetman [m.], Kosaken-hetman [m.]. liette, vr.: Hitze [vr.1. hetwelk, vnw.: welches, das; I NB. Ook „welcher”, „der” of „welche”, „die”, als het z. n. in net Duitsch niet onzijdig ia, b. v.: het geweld -: die Gewalt welche, die Gewalt die; het onderscheid -: der Unterschied welcher, der Unterschied der.

hetzelfde, vnw. en bv. n.: dasselbe, dasselbige, das namliche; I NB. Ook met „der” of „die”, als het geslacht van het z. n. in het Duitsch niet onzijdig is, b. v.:

-    geweld: dieselbe (die namliche) Gewalt;

-    onderscheid: derselbe (dernamliche)Unterschied.

hetzelve, vnw.: es, dasselbe. hetzjj, vgw.: 1) es sei dass; (ook:) ob;

-    het waar is of niet; ob es wahr ist oder nicht, es sei dass es wahr ist oder nicht, es mag nun wahr sein oder nicht; 2) ent-weder, es sei; - visch ofvleesch:entweder Fisch oder Fleisch, es sei Fisch oder Fleisch; - goedschiks, - kwaadschiks: entweder in Güte oder mit Gewalt.

heug, vr.: 1) Erinnerung [vr.]; ik heb er geen - meer van: ich kann mich nicht mehr daran erinnern; 2) tegen - en meug: (fam.) mit Widerwillen, wider Willen und Neigung.

heugen, w. o.: (Einem) erinnerlich sein; het zal hem lang -: er wird noch lange daran denken, es wird ihm noch lange erinnerlich sein; het heugt mij nog zeer goed: ich erinnere mich dessen noch schr gut, es ist mir noch vollkommen erinnerlich; de tijd heugt mij niet: ich kann mich der Zeit nicht erinnern, es ist mir kaum noch erinnerlich. heugenis, vr.: Erinnerung [vr.]. heuglijk, bv. n.: 1) froh, erfreulich; 2) denkwürdig; I -heid, vr.: Erfreulich-keit [vr.], 2) Denkwürdigkeit [vr.].

(heul, o.: Hort [m.], Zuflucht [vr.]. I -, vr.: Steg [m.], schmale Brücke [vr.].

(heul, m.: (pik.) Mohn [m.]; I -bloem, vr.: Mohnblume [vr.J; -bol, m.: Mohnkopf [m.;. ö].

heulen, w. o.: in heimlichem Einver-standnisse stehen [onr.] (- met: mit).

heul-olie, vr.: Mohnöl [o.]; I -sap, o.: Mohnsaft [m.]; -zaad, o.: Mohnsamen [m.].

heup, vr.: (ontl.) Hüfte [vr.]; als hij (zij) het weer op zijne (hare) -en krijgt: wenn_ es ihn (sie) gerade ankommt; het op zijne (hare) -en hebben: eine Laune haben; | -ader, vr.: Hüftader [vr.]; -been, o.: Hüftbein [o.]; -gewricht, o.: Hüftgelenk [o.]; -jicht, vr. (-pijn, vr., -wee, o.): Hüft-schmerzen [m. mrv.], Hüftweh [o. enk.]; -zenuw, vr.: Hüftnerve [m.]. heur, vnw.: (dk.) ihr.

Iheusch, bv. n.: 1) höflich; 2) freund-lich; I -heid, vr.: 1) Höfiichkeit [vr.], 2) Freundlichkeit [vr.].

Iheusch (heuschelijk), bw.: wirklich, in Wahrheit.

heuvel, m.: Hügel [m.1; I -achtig, bv.

n.: hügelig; -achtigheid, vr.: Hügeligkeit [vr.].

heuvelig, bv. n.: hügelig; [ -heid, vr.: Hügeligkeit [vr.]. heuveltje, o.: Hügelchen [o.], hevel, m.: Hebei* [m.]; I -vormig, bv. n.: hebelförmig.

hevig, bv. n.: heftig; I -heid, vr.: Hef-tigkeit [vr.].

hexagoon, o.: (wsk.) Hexagon [o.], Sechseck [o.].

hexameter, m.: (dk.) Hexameter [m.], (der) sechsfüssige Yers.

hiaat, m.: (tik.) Hiatus [m.; mrv.: Hiaten] ; (fig.) Lücke [vr.]. hiaeinth, m.: Zie hyacint, hiatus, m.: Zie hiaat.

Hibernië, o.;,(adk.) Hibernien [o.]; Hiberniër, m.: Hibernier [m.]; Hibernisch,

bv.    n.: hibernisch.

hiel, m.: Ferse [vr.],Hacke [vr.]; (zeew.) Hiel [in.], Hieling [vr.]; I -been, o.: Fer-senbein [o.].

Ihielen, w. o. (zeew.) hielen, hinterlas-tig sein.

Ihielen, m. mrv.: Fersen [vr. mrv.], Hacken [vr. mrv.] ; zijne - lichten: sich ent-fernen; nauwelijks heeft hij zijne - gelicht: kaum nat er sich umgedreht; zijne - laten zien: (spr.) Fersengeld geben [onr.], die Fersen zeigen; iemand dicht* op zijn.e -zitten : Einem dicht auf den Fersen sein. hieling, vr. : (zeew.) Hieling [vr.], Hiel

[m.].    r_r

hielings-plaat, vr.: Hielingsplatte [vr.]; I -steek, m.: Hielingsstich [m.].

hiel-leder (-leer), o.: Fersenleder [o.], Hackenleder [o.]; I -stuk, o.: Fersenstück [o.], Hackenstück [o.], hieltik, m.: Zie hiltik. hieltje, o.: Ferschen [o.], Hackchen [o.]; (vaneene ham:) Schinkenbein [o.];hij kluift het - van de ham:) (fig.) er zehrt vom Restchen seines Yermögens.

hiel-vlerk, vr. (-vleugel, m.): (fab.) Fersenflügel [m.].

hier? bw.: hier; - en daar: hie und da; - en hiernamaals: hier und jenseits, in dieser und in jener Welt; - te lande: hier zu Lande; de - gevestigde kooplieden: die hiesigen Kaufleute; I -aan, bw.: hieran; -achter, bw.: 1) hierhinten, 2) dahinter; -af, bw.: hierab.

hiërarchie, vr.: Hiërarchie [vr.]. hiërarchisch, bv. n.: hierarchisch, hier-beneden, bw.: hierunten, (fig.) hienieden; I -benevens, bw.: hierbei; -binnen, ' bw.: hierinnen; -boven,bw.: hieroben; -buiten, bw.: hieraussen, (fig.) ausserdem, überdies; -bij, bw.: hierbei, (brf.) anbei; -door, bw.: nierdurch, hiedurch; -heen,

bw. : 1) hierhin, 2) hieher; -in, bw.: hierin ; -langs, bw.: hierhin; -mede, bw.: hiermit, hieruit; -na, bw.: hiernach, (fig.) nachher; -naar, bw.: hiernach; -naast, bw.: hierne-ben, hiernachst; -namaals, bw.: in der andern Welt; -nevens, bw.: Zie bw. -benevens.

hiëroglyphe, vr.: Hieroglyphe [vr.]. hiëroglyphisch, bv. n.: hierogly-phisch.

hier-om, bw.: hierum; I -omtrent, bw.:

nirjit-UlVUEJK.

216

HOE.

1) hierherum, 2) hierüber; -onder, bw.: 1) hierunter, 2) hierunten; -op, bw.: hier-auf; -over, bw.: 1) hierüber, 2)hiergegen-über, da drüben; -tegen, bw.: hiergegen; -tegenover, bw.: hier gegenüber; -toe, bw.: hierzu, hiezu, (flg.) bis hieher, (ook:) bis jetzt; -tusschen, bw.: hierzwischen;

-uit, bw.: hieraus; -van, bw.: hiervon; -voor, bw.: 1) hierfür, hiefür, 2) hiervor, -voren, bw.: bereits.

Schluchzen [m.]; (fam.) Schluc-

davor;

hik, m.: öemuenzen |_m.|; ^tam.j scniuc-ken [m.], Hick [in.]; den - hebben: den Schluchzen haben.

hikken, w. schlucken, hicken.

hilariteit, vr.: Hilaritat [vr.], Heiter-keit [vr.].

billetje (pop.: hilligje), o.:

[vr.], Klappchen [o.], hiltik, m.: Zie bikkel, hiltikken, w. o.: Zie bikkelen, hinde, vr.: (drk.) Hindin [vr.], Hirsch-kuh [vr.; ü]; I -kalf, o.: Hirschkalb [o.;a], hinder, m.: 1) [sl Hinderniss [o.];2) Ün-gemach [o.]; - hebben van: zu leiden haben von.

hinderen, w. b.: hindern; (van spijzen:) den Magen beschweren, übel bekommen [onr.]; (fig.) verdriessen [onr.], argern.

hinderlaag, vr.: Hinterhalt [m.]; in -liggen: in einem Hinterhalt liegen [onr.].

hinderlijk, bv.n.: 1) hinderlich; 2) ver-driesslich, argerlich; I -heid, vr.: 1) Hin-derlichkeit [vr.], 2) Yerdriesslichkeit [vr.], [s] Aergerniss [o.].

hindernis, vr.: [s] Hinderniss [o.], hinderpaal, m.: [s] Hinderniss [o.], hink-haan, vr.: Zie -perk. hinkel, in Sam. I Zie hink-, hinkelen, w. o.: Zie hinken, hinken, w. o.: 1) hinken, humpeln, hoppeln, lahmgehen [onr.]; op één been -: auf Einem Euss hinken; op twee bee-nen -: auf beiden Füssen hinken, (fig.) unentschlossen sein, sich nicht entschlies-sen können [onr.], keinen Entschluss lassen können [onr.], in der Wahl zwischen zwei Wege schwanken; niemand hinkt

o.: schluchzen; (fam.)

Klappe

aan eens anders zeer: (spr.) andrer Leute Leid schmerzt uns nicht; 2) hopsen, auf Einem Beine hüpfend mit dem Fuss ein Steinchen fortstossen ; 3) (fig. fam.) hapern.

hinkend, bv. n.: hinkend; het-e paard komt achteraan: (spr.) der hinkende Bote kornuit nach.

hinke-pink, m. en vr.: (der, die) Hinkende, (der, die) Lahmgehende, Humpler [m.], Humplerin [vr.]; I -pinken, w. omhinken, humpeln. hinker, m.: Hopser [m.]. hink-perk, o.: Hüpfbahn [vr.], Hops-bahn [vr.]: l-spel, o.: Hüpfspiel [o.], Hops-spiel [o.].

hinkster, vr.: Hopserin [vr.]. hinniken, w. o.: wiehern. hippelen (hippen), w. o.: hüpfen. hippocras, in.: Hippokras [m.]. hippocratisch, bv. n.: hippokratisch, mit Todesblasse überzo^en.

Hippocrene, vr.: (lab. en dk.) Hippo-krene [vr.], Musenquell [in.].

hipi>odroom, o.: Hippodrom [m.], Rennbahn [vr.].

hippogrief, m.: (fab.) Hippogryph [m.], (das) geflügelte Pferd.

hippoloog, m.: Hippolog [m.], Pfer-dekenner [m.].

Hippolytus, m.: (mansnaam:) Hyp*-polyt [m.].

Hircanië, o.: (adk.) Hirkanien [o.], historicus, m.: Historiker [m.]. historie, vr.: Geschichte [vr.] (ook fig. fam.); I -blad, o.: (flg.) Geschichtbuch [o.; ü], Geschichte [yr.]; -boek, o.: Zie -blad.

historiëel, by.n.: historisch, geschicht-lich.

historie-schilcler, m.: Geschichts-inaler [m.], Historienmaler Lm.]; I -schrijver, m.:*Zie geschiedschrijver; -stuk, o.: (schl.) (das) historische Gemalde.

historietje, o.: Geschichtchen [o.]; (fig.) Marchen [o.].

historisch, bv. n.: geschichtlich, historisch.

hit, m.: Pferdchen [o.], Klepp< hitje, o.: (das) kleine Pierden hitsen, w. b.: hetzen, antreiben [onr.]. hitsig:, bv. n.: 1) hitzig, heftig, leiden-sehaftlich, ungestüm; 2) geil, wollüstig;

I -heid, vr.: 1) Hitzigkeit [vr.], Heftigkeit [vr.], Leidenschaftlichkeit [vr.], Ungestüm [m.J, 2) Geilheit [vr.], Wollust [vr.]. hitte, vr.: Hitze [vr.]. hittig, bv. n.: heiss; I -heid, vr.: Hitze [vr.].

ho, tsw.: ho!, halt!

hobbel, m.: 1) Holper [m.], Uneben-heit [vr.]; 2) (iron.) Hoppeln [o.]; aan den

-    zijn: (iron.) umherhoppeln. hobbelaar, m.: Hoppler [m.]; (tim.)

Hobel [m.].

hobbel-bok, m.: Zie -hees, hobbelen, w. o.: (van wagens:) hol-pern, stossen [onr.]; (van menschen:) Zie hinken; (fig. fam.) stammeln, stottern.

hobbelig, bv. n.: holperig; I -heid,vr.: (das) Holperige. hobbeling', vr.: Holpern [o.], hobbel-hees, m.: Stammler [m.], Stot-terer [m.]; I -paard, o.: Schaukelpferd [o.].

bobben, w. o.: Zie hobbelen; iem. laten - en tobben: Einen machen lassen [onr.]; veel met iemand - [en tobben: viel mit Einem zu schaffen haben; altijd met iemand - en tobben: immer mit Einem zu streiten haben; na veel - en tobben: nach vieler Unruhe und Mühe. hobo, vr.: (muz.) Hoboe [vr.]. hoboïst, m.: Hoboist [m.], Hoboeblaser [m.].

hocus-pocus, m. en tsw.: Hokus-Po-kus [in.].

hodometer, m.: Wegmesser [m.]. Ilioe, bw.: wie; - dat (- zoo): wie so?;

-    dikwijls: wie oft; - root ook: wie gross aueh, so gross auch; het ook zij: wie es auch sei, es sei denn wie es wolle; - of wat: wie oder was; I -danig, bw.: wie; Zie hoe (als vnw.: in. en o.: was für ein; vr:: was für eine; mrv. m., vr. en o.: was für); -danigheid, vr.: 1) Eigenschaft [vr.], Qualitat [vr.], 2) Beschaffenheit [vr.|; -genaamd, bw.: 1) wie auch genannt; 2) -genaamd niet: durchaus nicht, gar nicht; -grootheid, vr.: Grosse [vr.]; -neer, bw.: (pop.) wann; -veel, bw.: wie viel; -veelheid, vr.: Menge [vr.], Quantitat [vr.]; -veelste, bv. n.: (der, die, das) wievielste, (der, die, das) wievielte; -ver (-verre), bw.: wie weit, wie fern (in -verre: in welchem Masse),

er [m.].

ril.

-wel, vgw.: obgleich, wiewohl, obwohl, ob-schon; -zeer, vgw. en bw.: wie sehr.

Ilioe, vgw.: je; - langer - liever: j gcr je lieber; - geleerder - verkeerd gelehrter je verkehrter.

Ihoed, o.: (steenkolenmaat:! Mass [o.] von beinahe zwölf Hektolitern; (kalkmaat:) Mass [o.] von beinahe acht Hektolitern.

Ihoed, m.: (hoofdbedekking:) Hut [m.; ü]; een driekante -: (iron.) ein Dreimaster [m.]; zijnen - afnemen: den Hut abneh-men [onr.); vele hoofden onder één - brengen: (fig.) viele Köpfe unter Einen Hut bringen [onr.1; zij zijn twee hoofden onder één -: (fig.) sie stecken unter Einem Hute; ik kon hem wel onder mijn - vangen: (spr.) er war lenksam im höchsten Grade.

hoed-aap, m.: (drk.) Hutaffe [m.]; l mig, bv. n.: hutförmig; -vormigheid Hutförmigkeit [vr.].

hoedanig;, bw. en vnw.: Zie in bw. hoe; I -heid, vr.: Zie in bw. hoe.

hoede, vr.: Hut [vr.], Obhut [vr.]; op zijne - wezen: auf seiner Hut sein, sich in Acht nehmen [onr.] (- voor: vor).

hoede-bol, m.: Hutboden [m.; ö], Hut-kopf [m.; öl; I -doos, vr.: Hutschachtel [vr.]; -kap, vr.: Hutfutter [o.]; -lint, o.: Hutband [o.; a].

hoeden, w. b.: (vee:) hüten, weiden. 1 - (zich), w. w.: sich hüten, sich in Acht nehmen [onr.].

(Zie

(das)

Eckige,

hoep, m.: Reif [m.]. hoepel, m.: Reif [m.]; met een - spelen: den Reif schlagen [onr.], den Reif treiben [onr.]; de -s om een vat leggen: die Reife um ein Fass legen; de-s van een vat afnemen: die Reife von einem Fasse abnehmen [onr.1.

elan-er: je

I -vor-vr.:

hoeden-garneersel, o.: Hutbesatz [m.]; I -makerij, vr.: 1) Hutmacherhandwerk [o.], 2) Hutfabrik [vr.]; -opmaker, m.: [ie] Hutstaffirer [m.]; -overtrek, o.: Hutüberzug [in.; ü]; -vilt, o.: Hutfilz [m.1; -winkel, m.: Hutmacherladen [m.; a en a]. hoeder, m.: Hüter [m.]. hoedje, o.: Hütchen [o.); met iem. onder één - spelen; (fig.) mit Einem unter dem Hütchen spielen. hoedjes-tin, o.: (kph.) Hutzinn [o.], hoedster, vr.: Hüterin [vr.].

Ihoef, vr.: Zie hoeve.

Ihoef, m-: Huf [in.]; I -beslag, o.: Huf-beschlag Lm.]; -blad, o.: (pilt.) Huflattich [m.]; -hamer, m.: Hufhammer [m.; a]; -kruid, o.: Zie -blad; -mes, o.: Wirkmes-ser [o.], Wirkeisen [o.]; -nagel, m.: Huf-nagel [m.]; -ras^, vr.: Hufraspel [m.]; -ruimer, m.: Hulraumer Lm.], Hufkratze [vr.]; -slag, m.: (i. a.b.) Hufschlag [m.; a] (dat is buiten mijn -slag: fig.: das schlagt nicht in mein Fach ein, das ist mein Fach nicht); -smederij, vr.; Hufschmiedswerkstatt [vr.; ü]; -smid, m.: Hufschmied Lm.1; -stal, m.: [t] Nothstall [in.; a]; -ijzer, o.: Hufeisen [o.].

hoegenaamd, bw.: Zie in bw. hoe. hoek, in.: 1) Ecke [vr.], Winkel [m.] (NB. De hoek eener straat heet altijd „Ecke”, nooit „Winkel”, en „Winkel” sluit menigmaal het begrip van „donker” of „verborgen” in zich; maar overigens gebruikt men de beide woorden tamelijk naar willekeur): den - (eener straat) omslaan: um die Ecke einer Strasse biegen [onr.]; uit den - komen: (spr.) zum Yorschein kommen [onr.], (ook) eine gute Figur ma-chen; 2) (vv.) Angelhaken [m.], Angel [m.]; aan den - bijten: anbeissen [onr.J (ook fig.); den - in de keel hebben: (fig.) be-reits im Netz sein. Zie mrv. hoeken, hoekachtig, bv. n.: eckig, winkelig;

I -heid, vr.; (das) Eckige, (das) Winkelige.

hoek-bank, vr.: (pop.) Ladentafel [vr.]; | -beslag, o.: Eckenbeschlag [in.]; -buffet, o.: Eckschrank [m.; a].

Ihoeken, w. b.: (fig.) fangen [onr.]. Ihoeken, m. mrv.: Ecken [vr. mrv.], Winkel [m. mrv.]; in - en gaten: in Ecken und Winkeln; uit alle - en gaten: 1) aus allen Ecken und Winkeln, 2) von allen Ecken und Enden; zonder - of kanten: ohne Ecken oder scharfe Kanten.

hoeker, m.: (vv.) Hucker Lm.], Huker [m.]; I -schip, o.: Zie hoeker, boekerig;, bv. n.: Zie hoekig, hoekig, bv. n.: eeltig, winkeli hoek);‘l -heid, vr.: (das)

Winkeli ge.

hoekje, o.: Eckchen [o.], Winkelchen [o.]; een klein - daar vandaan: (fam.) eine Ecke davon; in het - van den haard: Zie haard; het - omgaan: (fam.) sterben [onr.], (gem.) abrutschen, krepiren [ie].

hoek-kast, vr.: Eckschrank [m.; a]; I -lijn, vr.: Diagonale Lvr.], Winkellinie [vr.]; -meter, m.; Winkelmesser [m.]; -meting, vr.: Winkelmessung [vr.J; -puntslijn, vr.: Zie -lijn.

hoeksch, bv. n. en bw.: eckig; (hist.) hukisch; de -e partij: (hist.) die hukische Partei (d. h. die Anglerpartei).

Hoeksche, in.: (hist.) Huk rm.]; de -n en Kabeljauwschen: (hist.) die Huks (d. h. die Angler) und die Kabeljauen.

hoek-steen, m.: Eckstein [m.], (fig.) Grundstein [m.1; I -stijl, m.: Eckpfosten [m.].

hoeks-wijs (-wijze), bw.: eckförmig, winkelförmig.

hoek-vormig, bv. n.: eckförmig, win-förmig; I -want, o. enk.: (vv.) Angelnetze [o. mrv.]; -zak, m.: (biljart:) Eckloch [o.: ö].

hoen, o.: Huhn [o.: ü]; zoo gezond als een -: (spr.) so gesund wie ein Fisch. Zie ook spr. ei.

hoenderachtig, bv.n.: 1) hühnerartig, 2) Hühner liebend.

hoender-beet, vr.: (pilt.) Hühnerbiss [m.1; I -darm, m.: Zie -beet; -dief, m.: Hühnerdieb [m.], (vog.) Weihe [m.1, Hüh-nerweihe [m.]: -drek, m.: Hühnermist [m.]; -hok, o.: Hühfcerstall [m.; a], Hühnerhaus [o.; a]; -koopman, m. Hühnerhandler [m.J; -koopvrouw, vr.: Hühnerhandlerin [vr.]; -korf, vr.: Zie -mand; -maag, vr.: Hüh-nermagen [m.] (eene -maag hebben : iron.: immer essen können [onr.]); -mand, vr.: Hühnerkorb [m.; ö]; -melk, vr.: (pilt.) Hühnermilch [vr.], Yogelmilch [vr.]; -melker, m.: (iron.) Liebhaber [m.] von Hüh-nern; -roest, vr.: Hühnersteige [vr.], Hüh-nerstange [vr.].

hoenders, o. mrv. (van „hoen”): Hühner [o. mrv.]; er in slaan als malle Jan onder de -: (spr.) zu Werke gehen [onr.] wie ein Tollhausler, (ook:) tolles Zeug schwatzen.

hoendersoort, vr.: Hühnerart [vr.]. hoeneer, bw.: (pop.) wann. hoentje, o.: Hühnchen [o.].

w. b.: (zeew.) schwabbern,

hoepelaar, m.: Reiftreiber [m.]. hoepelaarster, vr.: Reiftreiberin [vr.].

hoepelen, w. o.: den Reif schlagen [onr.], den Reif treiben Lonr.]. I z. n. o.: Reifschlagen [o.], Reifspiel [o.], hoepeltje, o.: Reifchen [o.], hoepen, w. b.: reifen. hoep-hout, o.: Reifholz [o.]; I -maker,

m.: Reifmacher [m.1, Reif binder [m.]; -tang-, vr.: Reifzange [vr.].

hoer,    vr.: Hure [vr.]; eene - als een paard: (spr.) eine Schindmahre; - worden: Hure werden [onr.]; van een meisje eene

-    maken: ein Madchen zur Hure machen; de Babylonische (fig. bijb.) die babylo-nische Hure.

hoerachtig, bv. n.: hurerisch, (fig. van mannen:) weibersüchtig; I -heid, vr.: (das) Hurerische, (fig. van mannen:) Weiber-sucht [vr.].

hoereerder, m.: Hurer [m.]. hoereeren, w. o.: huren, hoereerster, vr.: Hure [vr.]. hoerekind, o.: Hurenkind [o.], Hur-kind [o.].    0

Ihoeren, w. o.: huren.

Ihoeren, vr. mrv.: Huren [vr. mrv.];

I -baas, m.: [t] Hurenwirth [m.]; -boel, m.: 1) Hurenpack [o.], 2) Hurennest [o.]; -dom,

o.: 1) Hurenhandwerk [o.], Hurenwesen [o.], 2) Hurenpack [o.], Hurengesindel [o.]; -dop, m.: 1) Hurenhengst [m.J, Hurenjager [m.J, 2) (schertsend:) Weibernarr [m.]; -jager, m.: Zie -dop; -kast, vr. (-knip, vr.): Hurenwinkel [m.]; -lonkje, o.: (das) Lieb-augeln einer Hure; -looper, m.: Zie-dop; -pak, o.: Zie no. 2 -dom; -waard, m.: [t] Hurenwirth [m.]; -waardin, vr.: [t] Huren-wirthin [vr.]; -werk, o.: Hurenart [vr.]; -winkel, m.: Zie -dom en -knip'; I in overige Sam.: Huren.(...

hoererij, vr: Hurerei [vr.]; (bijb. fig.) Abgötterei [vr.].

hoerhuis, o.: Hurenhaus [o.; a]; een

-    houden: eine Hurenwirthschaft [t] treiben.

lioerig, bv. n.: hurerisch: (fig. van mannen:) weibersüchtig; | -heid, vr.: (das) Hurerische, (fig. van mannen:) Weiber-sucht [vr.].

hoertje, o.: Freudenmadchen [o.].

hoes,    vr.: (hoesje, o.:) Ueberzug [m.; ü].

hoest, m.: Husten [m.]; I -bui, vr.: An-fall [m.; a] von Husten.

hoesten, w. o.: husten. I -, w. b.: aus-husten; (fig. fam.) belachen; ik hoest hem wat: ich belache ihn. hoester, m.: (der) Hustende. hoest-koekje, o.: Hustenküchelchen [o.]; I -middel o.: Mittel [o.] gegen den Husten.

hoestster, vr.: (die) Hustende. hoest-stillend, bv. n.: hustenstillend. hoetelaar, m.: 1) Hudler [m.], Stüm-per [m.], Pfuscher [m.J; 2) Betrüger [m.], Gaukler [m.].

hoetelaarster, vr.: 1) Hudlerin [vr.], Pfuscherin [vr.]; 2) Betrügerin [vr.], Gauk-lerin [vr.].

hoetelary, vr.: Zie hoetelwerk. hoetelen, w. o.: 1) hudeln, pfuschen, stümpern; 2) gaukeln, einen betrügerischen Wirrwarr machen.

hoetel-werk, o.: 1) Hudelei [vr.]y Stümperei [vr.], Pfuscherarbeit [vr.],2)Be-trügerei [vr.], Gaukelei [vr.].

hoeve, vr.: Hufe [vr.],Bauerhof [m.; ö], Meierhof [m.; ö]. hoeveel, enz. Zie in hoe. hoeven, w. o.: (pop.) nöthig [t] sein; dat hoeft niet: das ist nicht nöthig [t]. hoevenaar, m.: Hüfner [m.]. hoevenaarster, vr.: Hüfnerin [vr.]. hoeverre, bw.: Zie in hoe. hoewel, bw.: Zie in hoe. hoezee, tsw.: hurrah!, juchhe! ! -, o.: Jubelgeschrei [o.], Gejubel [o.], hoezeer, vgw.: Zie in hoe. hof, m.: Garten [m.; a]. I -, o.: 1) Hof [m.; öl; het keizerlijke -: der kaiserliche Hof; de Europeesche hoven: die europai-schen Höfe; het - van Jan Ylegel: (iron.) ein Haus wo Alles drunter und drüber geht, (fig. ook:) ein polnischer Reichstag;

-    houden: Hof halten [onr.]; ten hove: am Hofe, bei Hofe; ten hove gaan: zu Hofe gehen [onr.]; het is daar altijd open -: (fam.) man wird da immer gastfrei em-pfangen; het - maken aan iemand: Einem den Hof maken; het - maken aan eene dame: einer Dame den Hof machen; 2) (rcht.) Hof [m.; ö], Gerichtshof [in.; ö];

-    van Justitie: Gerichtshof [m.; ö]; - van appel: Appellationsgericht [o.]; - van cassatie: Kassationsgericht [o.].

hof-bal, o.: Hofball [m.; a]; I -dame, vr.: Hofdame [vr.]; -degen, m.: Hofdegen [m.]; -etiquette, vr.: Hofetikette [vr.].

hoffelijk, bv. n.: höflich; I -heid, vr.: Höfliehkeit [vr.].

hof-gehruik, o.: Hofgebrauch [m.; a], Hof brauch [m.]; | -houding, vr.: Hof haltung [vr.]; -intrige, vr.: Hofintrigue [vr.];-jacht, vr.: Hofjagd [vr.|.

hofje, o.: Höfchen [o.], (der) von Wohnhauschen eingehegte Hofraum[m.; a].

hof jeskneu, vr.: (iron.) alte Jungfer [vr.].

hof-kahaal, o.: Hofkabale [vr.]; I-kapel, vr.: (kkl. en muz.) Hofkapelle [vr.] (-kapelmeester, m.: muz.: Hofkapellmeister [m.]); -kapelaan, m.: Hofkaplan [m.]; -kerk, vr.: Hofkirche [vr.]; -laan, vr.: Gar-tenallee [vr.]; -leverancier, m.: Hoflieferant [m.]; -livrei, vr.: Hoflivree [vr.]; -maarschalk, m.: Hofmarschal [m.]; -meesterm.: Hofmeister [m.], (op stoombooten:) Restaurateur [m.]; -meier, m.: (hist.) Major domus; -musicus, m.: Hofmusikus [m.; -musici]; -muzikant, m.: Hofmusiker [m.]; -nar, m.: Hofnarr [m.1; -partij, vr.: 1) Hofpartei [vr.], 2) Gesellschaft [vr.] am Hofe; -poort, vr.: Hofthor [o.]; -prediker, m.: Hofpredi-ger [m.]; -schouwburg, m.: Hoftheater [o.]; -sleep, m.: l) Schleife [vr.1 eines Hofklei-des 2) Zie -stoet; -staat, m.: Hofstaat [m.]; -staatsie, vr.: Hofpracht [vr.]; -stad, vr.: Hofstadt [vr.; a], Rezidenzstadt [vr.; a]; -stede, vr.: [t] Hofreithe [vr.], Bauerhof [m.; ö]; -steden, vr. mrv.: l)Residenz-stadte [vr. mrv.], 2) Bauerhöfe [m. mrv.]; -steeanker, o.: (zeew.) Hafenanker [m.]; -stoet,' m.: Hofgefolge [o.]. Zie ook tuin.

hog-, m.: (zeew.) Schwabber [m.], Schrub-ber [m.].

hoggen, schrubben.

n.:

[ie].

ipelig, bv. n.: (tred:) humplig, hoppelnd, hinkend; (weg:) ungleich, un-eben, holperig; I -heid, vr.: l)(das)Hump-lige; (das) Hoppelnde, (das) Hinkende, 2) IJngleichheit [vr.], Unebenheit [vr.1, (das) Holperige.

hok,    o.: (voor varkens, schapen, honden, kippen:) Stall [m.; a]; (voor wild dieren, voor konijnen, enz.:) Kafig [m.], [s] Behaltniss [o.]; (voor duiven:) Tauben-schlag [m.; a], Taubenhaus [o.; a]; (voor steenkolen, turf en hout, rommel, enz.:) [s] Behaltniss [o.]; (fig. voor „ellendige woning”, „gevangenis”, enz.:) Loch [o.; ö]; (fig. fam., voor „huis”:) Haus [o.; a] (altijd in zijn - zitten: fig. fam.: immer zu Hause hoeken); (fig. voor „afgedeeld vak”:)Fach [o.; a]; I -duif, vr.: Schlagtaube [vr.]; -hond, m.: Kettenhund [o.].

hokje, o.: (fig. fam.) Löchelchen [o.], Löcherchen [o.]; (vakje:) (das) kleine Fach [a].

hokkeling, m. en vr.; Saugekalb [o.; a]; (fig. fam.) Milchbart [m.; al.

hokken, w. o.: 1) hoeken; 2) kebsen, in wilder Ene leben.

hok-konyii, o.: Mastkaninchen [o.]; I -spel, o.: (spl.) Hockspiel [o.]; -vast, bv.

(fam.) zu Hause hoekend (-vast zijn: ein Haushammel [m.], eine Hausunke [vr.] sein).

hol,    bv. n.: hohl; -le oogen (-staande oogen) hebben : hohlaugig sein; -le wangen nebben: hohlwangig sein. Zie ook holst. I -, z. n. o.: Höhle [vr.]; (van een schip:) Raum [in.; a], Schiffsraum [m.; a].

! -, z. n. m.: (der) zügellose Lauf; op -gaan (op den - gaan): durchgehen [onr.]; mijn hoofd is op -: (fig.) ich weiss nicht wo mir der Kopf steht; iemands hoofd op - brengen: Einem den Kopfver-drehen.

hola, tsw.: holla!

holachtig, bv. n.: 1) etwas hohl, 2) höhlig.

hol-ailer, vr.: (ontl.) Hohlader [vr.]; I-beitel, m.: Hohlmeissel [m.]; -bewoner, m.: HÖhlenbewohner [m.], Troglodyt [m.]; -blok, o.: Zie holsblok ; -boor, vr.: Hohl-bohrer [vr.]; -buik, m.: (iron.) Yielfrass [m.], Nimmersatt [m.].

holderdeholder, bw.: fiber Hals und Kopf, holterpolter.

hol-fliiit, vr.:\(in een orgel:) Hohlflöte [vr.], Hohlpfeife [vr.], holheid, vr.: Hohlheit [vr.]. hol-keel, vr.: 1) Zie -huik, 2) Schrei-hals [m.; a], 3) (tim.) Hohlkchle [vr.] (-keelschaaf, vr.: Hohlkehlhobel [m.], Hohl-hobel [m.].

Holland, o.: (adk.) Holland [o.]; Hollander, m.: Hollander, [m.]; Hollandsch, bv. n.: hollandisch, (als z. n. o.: hollandi-sche Sprache [vr.], das Hollandische; hoe heet dat in het Hollandsch of op zijn Hollandsch: wie heisst das auf Hollandisch?); Hollandsche, vr.: Hollanderin [vr.].

hollen, w. o.: laufen [onr.] wie ein Besessener; aan het - gaan: (van paarden:) durchgehen [onr.]; het is - of stilstaan met hem: er fallt von Einem Extrem ins Andere; - en draven: rennen [onr.] und traben, rennen [onr.] und laufen [onr.].

hollend, bv. n.: durchgegangen; in -e vaart: fiber Hals und Kopf.

holletje, o.: Höhlchen [o.], Grübchen [o.]; een - openhouden: (fig. fam.) ein Platzchen im Magen offen lassen [onr.].

holligheid, vr.: 1) Hohlheit [vr.]; 2) Höhle [vr.].    ’

holrond, bv. n.: hohlrimd, konkav I -heid, yr.: Hohlrundheit [vr.], Konkavita [yr.].

holsblok, m.: Holzschuh [m.]. hol-spaath, o.: Hohlspat [m.J. holst, by. n. (o. tr.): hohlst. I o. r Hohlste [o.]; in het - yan den nacht: (fig.) in tiefer Nacht.

holster, m.: Halfter [m.1, Holfter [m.];;

I -kap, yr.: Halfterkappe [vr.].

holte, vr.: 1) Hönle Lvr.]; 2) Hohlheit [vr.].

hol-vyl, vr.: Hohlfeile [vr.]; l-wortel,

m.: (pik.) Hohlwurz [vr.], Hohlwurzel [vr.] "r -ijzer, o.: Hohleisen [o.].

hom, vr.: Milch [vr.]; - of kuit: Milch oder Rogen; I -baars, m.: Milchbars [m.].

hompel-poot. m.: Zie -voet; I -tred,

m.: (der) hoppelnde (humpelnde, hinkende) Gang; -voet, m.: (hik.) Klumpfuss [m.; ü]r Krummfuss [m.; ü], (fig.) Humpler [m.], Hoppler [m.], Humplerin [vr.] Hopplerin [vr.J.

hom-visch, m.: Zie hommer, homher, enz.: (spl.) Zie omber, enz.

Homerus, m.: (mansnaam:) Homer [m.]; Homerisch, bv. n.: (dk.) homerisch, homileet, m.: Homiletiker [m.]. homiletiek, vr.: Homiletik [vr.]. homilie, vr.: Homilie [vr.]. hommel, m.: 1) (ins.) Hummel [vr.]j 2) (ins.) Drohne [vr.], mannliche Biene [vr.]; I -bij, vr.: (ins.) Hummel [vr.].

hommelen, w. o.: hummeln, sumsenj (fig.) brummen.

hommeles, bw.: (fam.) nicht richtig;, het is - daar: der Teufel ist los da; het is - tusschen die twee: die Beiden liegen [onr.] sich in den Haaren, die Beiden sind veruneinigt.

hommeling, vr.: Hummeln [o.]; (fig.) Gebrumm [o.].

hommelnest, o.: Hummelnest [o.l. hommer (hommerd), m.: (visch:) Milch-ner [m.], Milcher [m.]; .(zeew.) Hummer [m.]; I -gat, o.: (zeew.) Hummergat [o.].

hommertje, o.: (der) kleine (oder; junge) Milchner’

homocöpaath, m.: Homöopath [m.]. hoimeopathie, vr.: Homöopathie [vr.]. honueopathisch, bv. n.: homöopa-thisch.

homogeen, bv. n.: homogen; I -heid, vr.: Homogenitat [vr.]. homogeniteit, vr.: Homogenitat [vr.].. homologatie, vr.: Homologation Lvr.l. homologeeren, w. b.: homologiren

homoniem, bv. n.: homonym, gleich-lautend. I - o.: Homonym [o.], (das) gleich-lautende Wort [ö].

homp, vr.: Ranft [m.; al, Stück [o.].

hompelaar, m.: Zie hompelvoet

fig.

hompelaarster, vr.: Hopplerin [vr.], Humplerin [vr.].

hompelen, w. o.: hoppeln, humpeln, hinken.

hom

kat en

een -: ein

l-hok.

mig,

en: un-

m.:

het -ten -n. o.:

w.:

Hundszu -vet, o.:

Hundewache [vr.1.

hondje, o.: Hündchen [o.]; van het -gebeten zijn: (fig. fam.) eingebildet sein

hompeling, vr.: Humpeln [o.], Hop-peln, [o.], Hinken [o.l.

hond, m.: (drk.) Hund [m.]; een wijtjes -: eine Hündin; een dolle -: ein toller Hund; bekend als de bonte -: (spr.) Zie bont; een gemeene -: (fig.) eingemeiner Hund, ein Hundsfott [m.]; een bloode -wordt zelden vet: (spr.) Zie hloode;een doode - bijt niet: (spr.) todte [t] Hunde beissen nicht; een - van een vent: ein gemeiner Hund, ein Hundsfott [m.1; zoo moe als een -: so müde wie ein Hund; zoo ziek als een -: so krank wie ein Hund, hundskrank; ik lig hier als een -:ichliege hier wie ein Hund; samenleven als -: (fig.) sich vertragen [onr.] wie Hund und Katze; behandeld worden als-een -: behandelt werden [onr.] wie ein Hund; kruipen als een -: kriechen [onr.] wie ein Hund; een leven hebben als Leben haben wie ein Hund, ein Hundes-leben haben; een weer, dat men geen -de deur uit zou jagen: ein Wetter wo man keinen Hund ausjagen möchte; kom ik over den -, dan kom ik ook over den staart: (spr.) komme ich über den Hund, dann komme ich auch über den Schwanz; daar ligt de - begraven: (spr.) da liegt der Hund begraben, da steekt der Kno-ten; als men een - wil slaan, kan men licht een stok vinden: (spr.) wenn man den Hund schlagen will, findet man leicht einen Stock; den - in den pot vinden: (spr.) nichts mehr zu essen finden [onr.]. Zie mrv. honden.

hondachtig, bv. n.: hundartig, hund-ahnlich; I -heid, vr.: (das) Hundartige, (das) Hundahnliche.

honde-hak, m.: Hundetrog [m.; ö];

I -bed, o.: Hundebett [o.l (ook fig.); -beet, m.: Hundsbiss [m.]; -drek, m.: [t] Hunds-koth [m.], Hundsmist [m.]; -fok, m.: (zeew.) ‘Staggarnat [o.].

bondeken, o.: Hündchen [o.]. Zie

hondje.

hondekenskruid, o.: (pik.)Knaben-kraut [o.].

honde-ketting, m.: Hundekette [vr.]; I -keutel, vr.: Hundekegel [m.], Ltl Hunde-koth [m.1; -kop, m.: Hundekopf [m.; ö]; -kot, o.: Hundestall [m.; a] Hundehaus [o.; al. (fig.) Hundeloch [o.; ö].

honden, o. mrv.: Hunde [m. mrv.]; bang voor - zijn: hundescheu sein; zijne bangheid voor -: seine Hundescheu; gek op - zijn: auf Hunde versessen sein, in Hunde vernarrt sein; blaffende - bijten niet: (spr.) Hunde, die viel bellen, beissen nicht; - moeten beenen kluiven: (spr.) Hunde sollen an Beinen nagen; als twee - vechten om een been, loopt de derde er mee heen: (spr.) zwei Hunde an Einem Bein kauen selten klein; wie met - naar bed gaat, zal met vlooien opstaan: (spr.) wer mit Hunde zu Bette geht, steht mit Flöhen wieder auf; bloode - worden niet vet: (spr.) Zie bloode; vele - zijn eens hazen dood: (spr.) viel Hunde sind des Hasen Tod; I -baantje, o.: Hundearbeit [vr.1, Hundsarbeit [vr.]; -brood, o.: Hun-debrod [o.], Hundsbrod [o.], Grahambrod [o.].

honde-nest, o.: Hundenest [o.], (fig.) Zie-kot: l-neus, m,:Hundsnase [vr.] (een -neus hebben: fig.: eine feine Kase haben).

n-haar, o.: Hundshaar [o.]; Zie hondekot; -kar, vr.:Hun-—— Lm.; -klaver, m.: (pik.) Tausend-blatt (oj; -kooper (-koopman), m.: Hun-dehandler [m.1; -kost, m.: iïundefressen [o.]; -leder (-leer), o.: Hundsleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hundsledern; -luis, vr.: Hundslaus Lvr.; al; -slager, m.: Hunde-schlager [m.], (in kerken:) Faniulus [m.] des Küsters; -span, o.:Hundegespann [o.], (iron.) (das) sich wie Hund und Katze mit einander vertragende Ehepaar ; -speeksel, a.: Hundegeifer [m.1; -voeder (-voer), o.: Hundefutter [o.), Hundefressen [o.l; -wagen, m.: Hundewagen [m.1; -werk, o.; Hundearbeit [vr.1; -ziekte, vr.: Hundskrank-heit [vr.]; -zweep, vr.:Hundepeitsche [vr.], Hundspeitsche [vr.].

honde-pint, o.: (zeew.) (das) spitzzu-laufende Tauende, (ook:) Knieholz [o.; ö]; I -pis, vr.: Hundspisse [vr.].

honderd, tw.: hundert; ten getale van -: hundert an der Zahl; tegen vijf ten -: zu fünf Procent; - tegen een: hundert gegen eins; met - armen (beenen, bladeren, handen, hoofden, oogen, pooten, stemmen, tongen, voeten): hundertarmig (hundertbeinig, hundertblatterig, hundert-handig, hundertköpfig, hundertaugig, hundertbeinig of hundertfüssig, hundertstim-hundertzüngig, hundertfüssig. KB. -arniig, enz., zijn in een goed-Hollandschen schrijfstijl niet te dulden Germanismen), i -, z. n. o.: Hundert [o.]; vijf van het -: fünf vom Hundert; bij het - verkoop hundertweise (bei Hunderten, nach H derten) verkaufen; in het - redeneeren: ins Blaue hinein schwatzen; alles in het -werpen: Alles durch einander werfen [onr.], Alles über den Haufen werfen [onr.]; I -deelig, bv. n.: hundertheilig [t].

honderden, o.: mrv.: Hunderte; bij (aan) - en duizenden: bei Hunderten und Tausenden.

honderder-hande (-lei), bv. n.: hun-derterlei.

honderd-jaarlyks, bw. (en: -jaar-lijksch, bv. n.): hundertjahrlich: |-jarig, bv. n.: hundertjahrig (het -jarige jubi-leüm: das hundertjahrige Jubilaum, die Sekuiarfeier); -maal, bw.: hundertmal (tot -maal herhaald, bv. n.: hundertmalig); -man, m.: (hist.) Hundertmann [m.; a], Centumvir [m.], Hundertherr [m.]; -ponder, (art.) Hundertpfünder [m.]; -ponds... bv. n.: hundertpfündig.

honderdste, bv. n.: hundertste; gedeelte: der hundertste [T] Theil;

(in de - plaats): hundertstens. I -, z.

[t] Hunderttheil [o.l, Hundertel [o.].

honderd-tal, o.: Hundert [o.l, Zahl [vr.] von hundert, (rek.) Hunderter [m.]; I-voud, o.: (das) Hunderttache;-voudig, bv.

n.: hundertfach, hundertfaltig ; -werf, b Zie -maal.

honde-rug, m.: Hunderücken [m.], (adk.) Hundsrück Lm.]; | -snoet, m.: Hun-deschnauze [vr.]; -speeksel, o.: Hundegeifer [m.]; -staart, m.: Hundeschwanz [m.; al; -tong, vr.: Hundezunge [vr.1, (pik.)

nge Lvr.1; -vel, o.: Hundefell Lo.]; Hundefett [o.]; -wacht, vr.: (zeew.)

Hü

iii.:

m.:

n.: honigartig,

anmasslich sein, vom Hochmuthsteufcl [tj gebissen sein; een - van een ....: ein al-lerliebster ...., eine allerliebste ...., ein allerliebstes.....

lionds-aap, m.: (drk.) Hundsaffe [m.J; l-beet, m.: Hundsbiss [m.J (ook pik.).

liondscli, bv. n.: hündisch; (fig.) un-gastfreundlich. (ook:) filzig, karg; (hist.) cynisch; (fig.) schamlos, unflathig [tj, un-züchtig; de -e wijsgeer: der cynische Phi-losoph, der Cyniker; I -heid, vr.: (das) —ndische, (fig.) Ungastfreundlichkeit [vr.J, (ook:) Filzigkeit [vr.J, Kargheit [vr.J,(hist.) Cynismus [m.J, Cynism [m.J, (das) Cynische, (fig.) Schamlosigkeit [vr.J, [tj Unflathigkeit [vr.J, Unzüchtigkeit [vr.J.

honds-dagen, m. mrv.: Hundstage [m. mrv.J; I -distel vr.: Hundedistel [m.J, Hundsblume Lvr.J, Hundskamille [vr.J; -dolheid, vr.: LtJ Hundswuth [vr.J; -draf, m.: (pik.) Erdepheu [m.J; -gesternte, o.: Hundsstern [m.J, Hundstern [m.J; -gras, o.: Hundsgras [o.J; -haai, m.: Hundshai [m.J; -honger, m.: Hundshunger [m.J; -kers, vr.: (pik.) Hundskirsche [vr.J; -kullekenskruid,

o.: Hundshödlein [o. mrv.J; -letter, vr.; Hundsbuchstabe [m.J; -melk, vr.: (pik.) Hundsmilch [vr.J; -netel, vr.: (pik.) Taub-nessel [vr.J; -roos, vr.: Hundsrose [vr.J; -slang, vr.: Hundsschlange [vr.|; -star (-ster), vr.: Hundsstern [m.J, Hundstern [m.J; -tand, vr.: Hundszahn [m.; a], Zalm [m.; al eines Hundes, (bij den mensch:) Augenzahn [m.;    a], (pik.)

Hundszahn [m.J; -tong, vr.: (pik.) Hunds-zunge [vr.J; -vledermuis (-vleermuis), vr.: Hundsfledermaus [vr.; aj; -vot, m.: Hundsfott [m.1; -votterig, bv. n.: hunds-föttisch; -votterigheid, (das) Hundsfötti-sche; -votterij, vr.: Hundsfötterei [vr.]; -woede, vr.: [tj Hundswuth [vr.J; -wortel, (pik.) Hundsgras [o.J.

Hongaryë, o.: (adk.) Ungarn [o.]; Hongaar, m.: Ungar [m.1; Hongaarsch, bv. n.: ungarisch, ungrisch; Hongaarsche, vr.: Ungarin [vr.].

honger, m.: Hunger [m.J; - lijden: Hunger leiden [onr.J, am Hungertuche nagen; vergaan van den -: vor Hunger vergehen [onr.J; sterven van - (van den - sterven): Hungers sterben [onr.J, vor Hunger sterben [onr.J; - is een scherp zwaard: (spr.) der Hunger treibt den Wolf fiber Schnee und Eis; - is de beste kok (- is de beste saus): (spr.) Hunger ist der beste Koch; de - maakt rauwe boonen zoet: (spr.) dem Hungrigen schmeckt Alles gut; I -bron, vr.: Hunger-brunnen [m.J, Hungerquelle [vr.J; -dood, Hunger tod [m.J.

hongeren, w. o.: hungern; - naar: (fig.) hungern nach.

hongerig, bv. n.: hungrig; | -heid, vr.: Hungrigkeit [vr.J.

honger-kuiir, vr.: (gnk.) Hungerkur [vr.J; | -lijder, m.: Hungerleider [m.J.

hongers-nood, m.: [tj Hungersnoth [vr.J.

hongerwesp, vr.: (ins.) Hungerwespe [vr.J.

honig, m.: Honig [m.J; inzameling van den -: Honiglese [vr.J; iemand - om den mond smeren: (fig.) Einem Honig um den Mund schmieren, Einem um das Maul herumgehen [onr.J, Einem schmeicheln;

men vangt meer vliegen met - dan met azijn: (spr.) Zie stroop.

honigachtig, bv.

(fig.) Honig liebend.

honig-klaver, vr.: (pik.) Honigklee [m.J, Süssklee [m.J; I -pis, vr.: (gnk.) Zie suikerpis; -pleister, m.: (vea.) Honig-umschlag [m.; al, Honigpflaster [o.J;-raat,, vr.: Wabe [vr.J, Honigwabe [vr.], Honig-tafel [vr.J; -vogel, m.: Honigvogel [m.; ö]r Honigsauger [m.J, Kolibri [m.]; -zeem, o. : Honigseim [m.J, Jungfernhonig [m.].

lionk, m.: Schranke [vr.J; (fig.) [tj Hei-math [vr.J; - hebben: (spl.) die Schranke erreicht haben; bij - blijven: zu Hause bleiben [onr.J, daheim bleiben [onr.J, (fig.) bei der Sache bleiben [onr.J; van -: (fam.) nicht zu Hause; ₍ ver van -: (fam.) weit weg; van - gaan:'(fam.) abrei-sen.

bonnet, bv. n. en bw.: honnett. honnenr, vr.: Ehre ivr.J; ma parole d’-: (Fr.) auf mein Ehrenwort. i -s, vr. mrv.: Honneurs [m. mrv.J; de -s waarnemen: die Gaste bewirthen [tj, die Honneurs machen.

honorabel, bv. n.: honorabel, ehren-voll; amende - : (Fr.) Abbitte [vr.J; amende - doen: öffentliche Abbitte thun [onr.J.

honorair, bv. n.: Ehren....; - lid, o.: Ehrenmitglied [o.J. honorarium, o.: Honorar [o.J. honoreeren, w. b.: honoriren [iej. hoofd, o.:(ontl.) Kopf [m.;öj;(fig.)Haupt [o.; aj; drie gulden per -: drei Gulden die Person; aan het - staan: an der Spitze stehen [onr.]; van het - tot de voeten: vom Scheitel bis zur Fusssohle, von Kopf bis zu Fuss; uit het - (leeren, opzeggen,, enz.): auswendig (lemen, hersagen u. s. w.); iets uit zijn (haar) - zetten: sich etwas aus dem Kopte (aus dem Sinne, aus den Gedanken) schlagen [onr.J; iets uit zijn . (haar) - laten: etwas bleiben lassen [onr.J; iets uit iemands - praten: Einem etwas ausreden; iets in zijn (haar) - halen : 1) sich etwas in den Kopf setzen, 2) auf den Gedanken verfallen [onrj; allerlei muizenissen in zijn (haar) - halen: sich allerlei Grillen in den Kopf setzen; hij heeft het in zijn - (hij is niet recht bij zijn -): er hat den Yerstand verloren, er ist nicht recht bei Sinnen, (fam.) er hat einen Sparren zu viel; het is mij door het - gegaan: ich habe es vergessen ; zijn (haar) - breken met: sich kümmern um; een zwaar (een hard) - hebben over: sich [3] nicht viel versprechen [onr.J von, etwas bedenklich finden [onr.J; zijn (haar) - stooten: den Kopf stossen [onr.J (ook fig.); iemand voor het - stooten: (fig.) Einen vor den Kopf stossen [onr.J; het - bieden aan: [3] die Stirne bieten [onr.J; iets of iemand over het - zien: etwas oder Einen übersehen [onr.J.

lioofd-aanlegger, m.: Haupturheber [m.J; I -ader, vr.: (ontl.) Kopfader [vr.J, (fig.) Hauptader [vr.J; -balsem, m.: Kopf-balsarn [m.J; -band, m.: Kopfbinde [vr.J; -bedekking, vr.: Kopfbedeckung [vr.j; -bedrijf, o.: (beroep:) Hauptgeschaft [o.J, (fig.) Haupthandlung [vr.j; -bestuur, o.:

1) Hauptverwaltung [vr.j, 2) [tj Yerwal-tungsrath [m.; a], 3) Oberbehörde [vr.j; -bestuurder, m.: Obervorsfeher [m.J; -bor-

m.: Zie -schub; -schout, m.: Oberschult-heiss [m.]; -schub (-schubbe), schuppe [vr.]; -schudden, o.: Kopfschüt-teln [o.]; -schuier, m.: Zie -borstel; -sieraad, o. (-siersel, o.): (i. a. b.) Haupt-schmuck [m.]; -slagader, vr.: (ontl.) Haupt-schlagader [yr.]; -sluier, m.: Kopischleier [m.]; TT-spil, vr.: Hauptangel^ [vr.p;^ -stad

steil [o.]⁻; -stelling,' vr a]; -stelsel, o.: Haupfi kend, bv. n.: ko 1) Abschnitt [m.], stück [o.], (das) vornox^.v m.: (van boomen:) Hauptast [m.; al, (van rivieren:) Hauptarm [m.], (fig.) Hauptzweig [m.]; -tooi, m. (-tooisel, o.): Kopfschmuck [m.]; -verband, o.: (hik.) Kopfverband [m.; a]; -verbinding, vr.: Hauptverbindüng [vr.]; -verdeeling, vr.: [tj Hauptein-theilung [vr.]; -versterkend, bv. n.: kopfstarkend; -vlies, o.: (vlk.) Helm fm.l:    -wacht, vr.: Hauptwache [vr.];

vr.:

«tel, m.: Kopfbürste [vr.], Haarbürste [vr.]; -breken, o.: Kopfbrechen [o.]; -brekend, bv. n.: kopfbrechend; -brekerij, vr.: Kopfbrechen [o.]; -bron, vr.: Hauptquelle [vr.]; -commies, m.: Büreauschreiber [m.] ersten Ranges; -commissaris, m.: Oberkommis-sar [m.]; -conducteur, m.: Konduktör (Schaffner) [m.] erstcr Klasse; -deksel, o.: Kopfbedeckung [vr.]; -doek, m.: Kopf-tuch [o.; ü]; -doel, o.: 1) Hauptabsicht [vr.], 2) Hauptzweck [m.].

hoofde (verbogen vorm van „hoofd”); uit - van: in Anbetracht [2], wegen J[2); uit dien -: aus dem Grund, deshalb, deswegen, darum; uit welken -: aus wel-chem Grund, weshalb, weswegen, warum.

hoofd-einde, o.: Kopfende [o.].

hoofdeloos, bv. n.: kopflos; (fig.) haupt-los; I -heid, vr.: Kopflosigkeit [vr.], (fig.) Hauptlosigkeit [vr.].

hoofdeljjk, bv. n.: persönlich, individuen; -e omslag, m.: Kopfsteuer [vr.]; -e stemming: Abstimmung Lvr.] der Reihe nach; iets in -e stemming brengen: etwas in Umfrage bringen [onr.].

hoofden, o. mrv.: Köpfe [m. mrv.]; (fig.) Haupter [o. mrv.]; men kon er over de - loopen: (fig.) die Leute standen Kopf an Kopf; gekroonde -: gekrönte Haupter; vele -, vele zinnen: (spr.) viel Köpfe, viele Sinne.

hoofd-gebrek, o.: 1) Hauptmangel [m.; a], 2) Haupttehler [m.]; l-geld, o.: Kopfsteuer [vr.J; -gerecht, o.: (kkk.) Hauptschüssel [vr.]; -getuige, m. en vr.: (der) Hauptzeuge, (die) Hauptzeugin; -gevecht, o.: Haupttreffen [o.];-gezwel, o.: Kopfgeschwulst [vr.; ü]; -haar, o.: Haupt-haar [o.], Kopfhaar [o.].

hoofdig, bv. n.: eigensinnig, halsstarrig; I -heid, vr.: Eigensinnigkeit [vr.], Halsstarrigkeit [vr.].

hoofd-ingeland, m.: Hauptgrundbe-sitzer [m.]; I-jicht, vr.: (gnk.) Kopfgicht [vr.]; -kaas, vr.: Presskopf Lm.]; -klier, vr.: (ontl.) Kopfdrüse [vr.], (fig.) Haupt-drüse [vr.], bedeutendste Drüse Lvr.]; -knik, m.: Kopfnicken [o.]; -knikje, o.: Nickchen [o.J; -kommies, m.: (bij de belastingen:) Steuerbeamte [m.] erster Klasse; -kraan, vr.: Haupthahn [m.; a en n]; -kussen, o.: Hauptkissen [o.J, Kopfkis-sen [o.]; -kwaal, vr.: (kwaal in of aan het hoofd:) Kopfkrankheit [vr.], (voornaamste kwaal:) Hauptübel [o.l;-kwartier, o.: (mil. en fig.) Hauptquartier [o.]; -leider, m.: 1) Hauptdirektor [m.], 2) Radelsführer [m.]; -letter, vr.: (der) grosse Buchstabe; -luis, vr.: (ins.) Kopflaus [vr.; aj; -man,m.: Yornehmste [m.], (hist.) Hauptmann [m.; -leute] (-man over honderd: Hauptmann fiber Hundert, Centurio [m.; -rionen]); -manschap, o.: Hauptmannschaft [vr.]; -middel, o.: (i. a. b.) Hauptmittel [o.];-mis, vr.: (kkl.) Hochmesse [vr.], (kph.) Haupt-messe [vr.]; -officier, m.: (mil.) Oberoffizier lm.]; -peluw (-peuluw), vr.: Hauptpfühl Lm.], Kopfpfühl [m.]; -plaats, vr.: Haupt-ort Lm.; ö], (fig.) Hauptstadt [vr.; a]; -pleister, vr.: Kopfpflaster [o.]; -pijn, vr.: Kopfschmerzen [m. mrv.], Kopfweh [o. enk.] (scheel -pijn: Migrane [vr.]); -rechter, m.: Oberrichter [m.]; -schedel, m.: (ontl.) Scheitel [m.], Schadel [m.] (-scheel-plaats, vr.: Schadelstatte [vr.]);-schilfer,

Kopf-

Hauptstadt [vr.; a]; -stel, o.: Kopfge-vr.: Hauptsatz [m.; auptsystem [o.]; -ster-pfstarkend; -stuk, o.: Kapitel [o.], 2) Haupt-ehmste Stück; -tak,

kopfstarkend; -vlies, o.: (vlk.) Helm [m.J; -wacht, vr.: Hauptwache [vr.]; -wassching, vr.: Kopfwaschung [vr.]: -waterzucht, vr.: Kopfwassersucht [vr.]; -werk, o.: 1) Kopfarbeit [vr.],Geistesarbeit [vr.], 2) Hauptwerk Lo.], (das) bedeutendste Werk, 3) (voornaamste bezigheid:) Haupt-geschaft [o.]; -windsel, o.: Kopfbinde [vr.]; -wond, vr.: Kopfwunde [vr.]; -wrong, vr.: 1) Wulst [m.], 2) Kranz [m.; a] zum Tra-gen auf dem Köpfe; -ijzer, o.: (der) gol-dene Schadelbedecker (Kopfschmuck der Frauen in Friesland und in den Fischer-dörfern anderer niederlandischen Provin-zen; geringere Leute schmücken sich mit einem derartigen) silbernen Schadelbedecker ; -zaak, vr.: Hauptsache [vr.]; -zakelijk, bv. n. en bw.: nauptsachlich; -zakelijkheid, vr.: (das) Hauptsachliche; -zalf, vr.: Kopfsalbe Lvr.]; -zeer, o.: Grind [m.], Kopfgrind [m.]; -zetel, m.: Hauptsitz Lm.]; -zin, m.: (tik.) Hauptsatz [m.; a], -zonde, vr.: (theo.) Hauptsünde [vr.]; -zweet, o.: Kopfschweiss [m.]; -zijde, vr.: Kopf-seite [vr.] (de linker -zijde: die linke Seite des Kopfes).

hoofsch. bv. n.: höfisch; I -heid, vr.: (das) Höfische.

hoog, bv. n.: hoch; (der, die, das) hohe (höher, höchst); - en droog: 1) wohl und warm, 2) lang und breit; - en duur: hoch und theuer [t]; bij - en laag zweren: sich hoch und theuer [t] vermessen [onr.]; het -e woord is er uit: das entscheidende Wort ist gesprochen; het -ste woord voeren : das grosse Wort führen; niet - timmeren: (fig.) nicht viel Grütz im Kopf haben, ein be-schrankter Kopf sein; - op de beenen: hochbeinig [bv.n.]; op -e pooten bij iemand komen: (fam.) Einen ungestüm anfahren kommen [onr.]; eene -e borst zetten: (fig.) sich in die Brust werfen [onr.]; eene -e borst hebben: hochbrüstig sein (ook fig.); tamelijk - in zijne wapens zijn: (fig. fam.) sich auf seine Herkunft brüsten; - van rug: hochrückig [bv. n.]; - van stam ^hoornen:) hochstammig; [bv. n.]; een -en mast voerende: hochmastig [bv. n.].

hoog-aanzienlyk, bv. n.: hochan-sehnlicn; l-aars, vr.: Fischerbarke [vr.]; -achten, w. b.: hochachten; -achting, vr.: Hochachtung [vr.]; -altaar, o.: Hochaltar [m.], Hauptaltar [m.]; -bedaagdheid (-bejaardheid), vr.: (das) hohe Alter; -blauw,

v. n.:

'•ii:

m.: leer-

den val: spr.: Hoch-

voor

sesse

-moed

(der, die) Èoch-: hochschatzen;

gsel, o.: Höchsél [o.]; -s, o. mrv.: Blicke [m. mrv.], (die) hellern [T]

heile [m. mrv.].

bv. n.: hochblau, hellblau; -boord, o.: (zeew.) Hochbordschiff (- van boord: hoch-bordig, mit hohem Bord); -bootsman, m.: (zeew.) Hochbootsmann [m.; a] (-bootsmansmaat, m.: Hochbootsmannsmaat [m.]; -bruin, bv. n.: hellbraun; -dravend, bv. n.: hoch-trabend; -dravendheid, vr.: Hochtrabend-heit [vr.]; -dringend, bv.n.: ausserst dringend ; -duitsch, bv. n.: hochdeutsch (als z.

n.    o. (das) Hochdeutsche, (die) hochdeutschc Sprache), (ord.) deutsch.

liooge, m. en vr.: (der, die) Hohe; een -, m.: ein Hoher.

hoog-eerwaarde, (als titel: met flUw”:) Euer Hochwürden, (met „zijn”:) Sein Hochwürden; I -eerwaardig, b hochehrwürdig.

hoogelijk. bw.: Zie hooglijk.

hoogen, w. b.: höher maöhen, erhöhen: (schl.) starker hervortreten lassen [onr.]; oen bod -: ein höheres Gebot thun [onr.]; iemands bod -: Einen überbieten [onr.].

hooge-priester, m.: Hohepriester [m.]; I-priesterlijk, bv.n.: hohepriesterlich; -priestersambt, o. (-priesterschap, o.) :Hohe-priesteramt [o], Hohepriesterwürde [vr.].

hooger, bv. n. (v. tr.): höher; I -einde,

o. : (aan tafel:) Ehrenplatz [m.j; -hand, vr.: 1) rechte Hand [vr.], rechte Seite[vr.], Ehrenseite [vr.] (iem. de - hand geven: Einem die Ehrenseite lassen [onr.]), 2) (van - hand: von höher Hand; -huis, o.: (stk., in Engeland:) Oberhaus [o.]; -wal, m.: (zeew.) Lufwall [in.].

hoog-gebergte, o.: Hochgebirge [o.];

I -geboren, bv.n.: hochgeboren (uw -geborene: Euer Hochgeboren; den -geboren Heere Graaf zoo cn zoo: Seiner Hochgeboren dem Herrn Grafen so und so); -geel, bv. n.: hochgelb, hellgelb; -geplaatst, bv.

n. : hochgestellt; -geplaatstheid, vr.: hohe Stelle [vr.]; -gerechtshof, o.: Hochgericht [o.]; -groen, bv.n.: hellgrün; -grijs, bv.n.: hell-grau; -hartig, bv.n.: hochmüthig [t], stolz; -hartigheid, vr.: [t] Hochmuth [m.j, Stolz [m.-]; -heemraad, m.: [t] Hochdeichrath [m.; a]; -heemraadschap, o.: 1) [t] Hochdeich-rathschaft [vr.], 2) Hochdeichamt [o.; a].

hoogheid, vr.: (hoogte:) Höhe [vr.], (fig., en als titel:) Hoheit [vr.] (Zijne keizerlijke en koninklijke -: Seine Kaiserliche und Königliche Hoheit; Zijne - beveelt: Seine Hoheit befehlen; Uwe -: Eure Hoheit; Hunne Keizerlijke hoogheden: Ihre Kaiserlichen Hoheiten; I hoogheidsrechten,

o.    mrv.: Hoheitsrechte [o. mrv.].

hooging, vr.: Erhöhung [vr.]; (schl.)

Erhöhung [vr.] der Lichtpartien; de - van een bod: ein höheres Gebot, das Ueber-bieten.

hoog-kliminend, bv. ’n.: hochklette-rend; I -land, o.: Hochland [o.], Bergland [o.], Oberland [o.] (de Schotsene -land die Berggegenden [vr. mrv.] Schottlands); -lander, m.: Hochlander [in.], lOberlander [m.]; -landsch, bv. n.: hochlandisch, ober-landisch (eene -landsche: eine Hochlan-derin, eine Oberlanderin); -leeraar, Professor [m.] (-leeraars-ambt, o., of: -aarschap, o.: Professorat [o.], Professur [vr.]); -lied, o.: (bijb.) (das) hohe Lied; -loffelijk, bv. n.: hochlöblich (-loffelijker gedachtenis: hochlöblichen Andenkens); -loopend, bv. n.: (fig.) erbitternd.

hooglijk, bw.: höchlich.

hoog-mis, vr.: (kkl.) Hochamt [o.; al, Hochmesse [vr.]; l-moed, m.: [t] Hochmuth [m.] (-moed komt muth [t] kommt vor dem Falie; -moeds-duivel, m.; [t] Hochmuthsteufel [m.], Hof-fartsteufel [in.]; de -moedsduivel heeft hem beet: er ist vom Hochmuthsteufel [tl be-n); -moedig-, bv. n.: hochmüthig [t]; digheid, vr.: (das) Hochmüthige [t]; -mogend, bv. n.: hochmögend (Hunne [Uwe] -mogenden: ihre [EureJ Hochmö-genheiten); -rood, bv. n.: hochroth [t], hell-roth [t]; -rug, m. en vr.: rückige; -schatten, w. b.

-schatting, vr.: Hochschatzung [vr.].

hoo,

(schl.)

Theih hoogst, bv. n. en bw. (o. tr.): höchst; op zijn -: 1) höchstens, 2) aufs Höchste; de nood is op zijn -: es ist die höchste Koth [t], die ïfoth [t] ist aufs Höchste; in den -en graad: im höchsten Grade; I-aangeslagene, m. en vr.: (der, die) Höchstbe-steuerte; -biedende, m. en vr.: (der, die) Höchstbietende; -dezelve, m. en vr. enk.: Höchstdieselben [m. en vr. mrv.]; -deszelfs (-derzelver), bv. n.: Höchstdero.

hoog-stammig, bv. n.: hochstammig.

hoogte, vr.: Höhe [vr.]; (heuvelachtige verhevenheid van den grond:) Höhe [vr.], Anhöhe [vr.]; op de -n van Duinkerken: anf den Anhöhen Dünkirchens; op de -(ter -) van Duinkerken: (zeew.) auf der Höhe von Dünkirchen; op de - van zijnen tijd en van de wetenschap zijn: auf der Höhe seiner Zeit und der Wissenschaft sein; van iets op de - zijn, eine Sache verstellen [onr.]; van iets op de - blijven: mit einer Sache auf dem Laufenden'blei-ben; iem. op de - brengen van iets: Einen in Betreff einer Sache gehorig unterrichten; in de - gaan: 1) in die Höhe gehen [onr.], 2) im Preise steigen [onr.]; uit de -: (fig.) geringschatzig, anmassend; iem. in de -steken: (fig.) Jemands Eitelkeit schmei-cheln, (ook:) Einen zum Besten haben; de - krijgen: (fam.) betrunken (berauscht) werden [onr.]; de - hebben: (fam.) einen Stich haben; de - (van de zon) schieten of nemen: (zeew.) die Höhe der Sonne nehmen [onr.], die Sonnenhöhe messen [onr.].

hoogte-cirkel, m.: (str.) Höhenzirkel [m.], Höhenkreis Lm.]; I -graad,m.: Höhen-grad [m.];-meter, m.: Höhenmesser ffin.], -meting, vr.: Höhenmessung [vr.].

hoog-tyd, m.: (kkl.) Kommunion [vr.] ; (fig.) Fest [o.], (inz.) Hochzeit [vr.j (-tijd houden: kkl.: kommuniciren [ie];,een -tijd van iets maken: fig.: ein Fest von etwas ma-chen); I-tijdelijk, bv. n.: festlich;-verraad, o.: [tl Hochverrath [m.]; -vliegend, bv. n.: hochfliegend, hochstrebend; -vlieger, m.: (vog. en fig.) Hoehflieger [m.](geen -vlieger zijn: spr.: keinPhönix sein);-waardig, bv. n.: hochwürdig (het -waardige: kkl.: das Hochwürdige, das Hochwürdigste); -waardigheid, vr.: (titel:) Eminenz [vr.] (Zijne [Uwe] -waardigheid: Seine [Eure] Eminenz.

hooi, o.: Heu [o.]; een dot -: ein Bü-schel [m.] Heu; een bos -: ein Bund [in.; ü] Heu; een voer -: ein Fuder [o.] Heu; in een voer - naar eene speld zoeken:

(spr.) in einem Heuschober eine Nadel suchen; als het - het paard naloopt wil het gegeten zijn: (spr.) wenn das Heu dem Pferde nachlauft will es gegessen sein; te veel - op zijne vork nemen: (spr.) sich übernehmen Lonr.]; - dorschen: (spr.) lee-res Stroh dreschen [onr.]; bij - en bij gras:

n.: hoff-

Hoffhung schweben; I -vol, bv. nungsvoll.

Ihoop, m.: Haufen [m.]; de groote -: (fig.) der grosse Haufen; de duivel k.kt altijd op een grooten -: (spr.) es regnet gern wo ’s nass ist; over - werpen: über den Haufen werfen [onr.]; met elkander over - liggen: mit einander zanken, unei-nig sein; te - loopen: zusammen laufen [onr.]; op den - toe: noch oben darein, noch dazu.

hoopen, w. b.: haufen.

hoopje, o.: Haufchen [o.], Hauflein

Zie gras; I -achtig, bv. n.: heuartig, (fig.) gern Heu essend; -akker, m.: Heufeld [o. j,

Heuwiese [vr.]; -berg, m.: Heuschober Lm.], Heustock [m.; ÖJ (kap van eenen -berg: Heuschoberkappe Lvr.]); -boter, vr.:

[o.].

Winterbutter [vr.]; -bouw, m.: Heuernte [vr.] (-bouwtijd, m.: Heuzeit Lm.], Zeit [vr.] der Heuernte); -dorscher, m.: (iron.) Heu- hoopster, vr.: Hoffende [vr.], Hofferin drescher Lm.J, (der) geschaftige Müssig- [vr.].

ganger.    hoops-wjjze, bw.: haufenweise.

hooien, w. b : heuen, Heu machen;    hoopvol, bv. n.: hoffnungsvoll.

met iets -: fam.) etwas zu einem Spott-    hoorbaar* bv. n. en bw.: hörbar, ver

geld verschleudern. I -, w. onpers.: zum nehmlich; I -heid, vr.: Hörbarkeit [vr.], Heumachen dienlich sein; het hooit goed Yernehmlichkeit [vr.]. vandaag: heute ist gut heuen.    hoor-buis, vr.: (ontl.) Gehörgang [m.*,

hooier, m. :Heuer [m.], Heumacher [m.].    a], GLehörweg [m.], (fig.) Hörrohr [o.; o en

hooi-gaffel, vr.: Heugabel Lvr.]; |-hark, ö], Hörtrichter [m.]. vr.: Heurechen ffm.]; -kaas, vr.: Winter-    hoorder, m.: Hörer [m.], Zuhörer

kase Lvr.]; -kar, vr.: Heukarren [m.]; -land. [m.].

o.: 1) Heuland [o.], 2) Heuwiese [vr.], Heu- hoorderes, vr.: Hörerin [vr.], Zuhö-feld [o.]; -maand, vr.: Heumonat [vr.],    rerin [vr.].

Heumond [m.]; -markt, vr.: Heumarkt [m.; Ihooren, w. b. en o.: horen: wie niet-a]; -mijt, vr.: Heufehm [m.], (der) kleine    wil moet voelen: (spr.) wer nicht horen

Heuhaufen, (der) kleine Heuschober;    will, muss fühlen; -, zien en zwijgen: hö-

-oogst, m.: Heuernte Lvr.]; -opper, m. (-rook,    ren, sehen und scnweigen ; iets (niets) van

vr.): Zie -müt; -rijf, vr.: Heurechen [m.];    zich laten -: etwas (nichts) von sich

-schelf, vr.: Zie -berg; -schip, o.: Heu-    horen lassen [onr.]; zich in de concertzaal

schift* [o.]; -schuur, vr.: Heuscheuer Lvr.],    laten -: sich im Konzertsaal horen lassen

Heuscheune [vr.] (een mond Leen bek] heb-    [onr.].

ben als eene -schuur: pop.: ein fürchter- Ihooren, w. o.: Zie behooren. liches Maul haben; een mond [een bek] Ihooren, z. n. o.: Horen [o.]; - en zien opzetten als eene -schuur: pop.: fürchter-    verging mij: Horen [o.J und Sehen

lich aüffahren [onr.].    [o.] verging mir; iets van - zeggen heb-

hooister, vr.: Heuerin [vr.], Heuma-    ben: etwas vom (oder: von) Hörensagen

cherin [vr.].    haben.

hooi-tyd, m.: Heuzeit [vr.], Zeit [vr.]    hoorenswaardig, bv. n.: horens-

der Heuernte; I-veld, o.: Zie -akker;    werth [t], hörenswürdig; I-heid, vr.: Hö-

-vork, vr.: Heugabel [vr.]; -wagen, m.:    renswürdigkeit [vr.].

Heuwagen [m.], (ms.) Habergeiss [vr.], hoorn, m. (als stofnaam o.:): Hom Weberknecht [m.]; -zaad, o.: Heusamen    [o.; ö]; de - des overvloeds: das Fullhorn,

[m.]; -zak, o.: Heusack [m.; a], (iron.)    das Hora des Ueberflusses; I -aanbeeld,

Dummrian [m.]; -zolder, m.: Heuspeicher    o.: Hornamboss [o.]; -aap, m.: (drk.)Horn-

[m.], Heuboden [m.; o en ö].    affe [m.].

hoon, m.: Hohn [m.]; -voor loon: (spr.) hoornaar, vr.: (ins.) Hornisse [vr.], Hohn für Lohn; I -gelach, o.: Hohngelach- Blattwespe [vr.].

w. o.:

ter [o.]; -lach,m.: Hohnlache [vr.];-lachen, hoornachtig, bv. n.: hornartig, hor-hohnlachen.    nig ; I -heid, vr.: (das) Hornartige.

hoonen, w. b.: höhnen, verhöhnen.    hoorn-beest, o.: Hornvieh [o.] (-bees-

hoonend, bv.n.: höhnisch, verhöhnend. ten, o. mrv.: Hornvieh [o. enk.1; een -beest: hooner, m.: Höhner [m.], Yerhöhner ein Stück [o.l Hornvieh); l-blad, o.: (pik.) [in.J.    Hornblatt Lo.]; -blazer, m.: (muz.) Horn-

hoonster, vr.: Höhnerin [vr.]. Yerhöh- blaser [m.], Hornist [m.]; -dier, m.: (das) nerin [vr.].    gehörnte Thier [T]; -draaier, m.: Horn-

Ihoop, vr.: Hoffhung [vr.]; de Kaap de    dreher [m.,]Horndrechsler [m-]; -drager, m.:

Goede -: (adk.) das Kap (das Yorgebirge)    (iron.) Hahnrei [m.], Hörnertrager [m.];

der guten Hoffhung; - doet leven: die Hoff-    -dragerschap, o.: Hahnreischaft [vr.] *,

nung thut leben; in de -: in der Hoffnung;    -dragerij, vr.: (das) Hörnertragen.

op - van beter: in der Hoffhung auf Bes- hoornen, bv. n.: hörnern, hörnen serung; op - leven: der Hoffhung leben; m. mrv.: Zie horens.

de - voeden: die Hoffnung hegen; zich hoorngeld, o.: Yiehsteuer [vr.]; l-geniet de - vleien: sich Hoffnung machen,    schal, o.: Hörnerklang [m.; a], Hörner-

sich mit der Hoffnung schmeicheln; alle -    schall [m.]; -hard, bv. n.: hornhart; -hert,

hebben :guter Hoffnung sein; alle-opgeven:    o.: (drk.) Eberhirsch [m.], Hirscheber

alle Hoffnung aufgeben [onr.], alle Hoff-    [m.].

nung fahren lassen [onr.]; zoolang er leven hoornig, bv. n.: hornig, hornartig; is, is er -: so lange noch Leben da ist, I -heid, vr.: Hornigkeit [vr.J, (das) Horn-giebt es auch noch Hoffhung; tusschen - artige.

en vrees zweven: zwischen Furcht und hoorn-schaafsel, o. enk.: Hornspane-

HOORN-SCHELP.

225

TTÜÏÏtTe7

[vr. mrv.]; I-schelp, vr.: Trompetenschnecke [vr.]; -steen, m.: (min.) Hornstein [m.1, Hornfelsstein [m.1. hoorntje, o.: Hörnchen [o.], hoorn-uitwas, o.: (der) hornichte Auswuchs [ü]; I -varken, o.: (drk.) Zie -hert; -vee, o.: Hornvieh [o.]; -vlies, o.: (ontl.) Hornhaut [vr.; a];-wanden, m. mrv.: (van paardenhoeven:) Hornwande [vr. mrv.], Quartiere [o. mrv.], Trachten [vr. mrv.]; -werk, o.: (vest.) Hornwerk.

hoor-plaats, vr.: 1) Ort [m.] woman horen kann, 2) Zie -zaal.

boorster, vr.: Hörerin [vr.], Zuhörerin [vr.].

hoor-vermogen, o.: Vermogen [o.] zu horen; I -zaal, vr.: Hörsaal [m.; -sale].

hoos, vr. 1) Hose [vr.](Windhose [vr.]. Wasserhose [vr.], Sandhose [vr.l);2)(broek:) Hosen [vr. mrv.]; 3) (kous:) Strumpf [m.; ü], (fig.) Zie hoesje; I -band, m.: Strumpf-band [o.; a]; -gat, o.: Speigat [o.], hoosje, o. : Zie hoesje, hoosvat, o.: Wasserschaufel [vr.]. hoovaardig, bv. n.: hoffartig; I -heid, vr.: Hoffart [vr.J. hoovaardy, vr.: Hoffart [vr.]. hoozen, w. b.: (water:) schöpfen, schöpfen, wegschaffen, hoozer, m.: Ausschöpfer [m.]. hoozing, vr.: (das) Ausschöpfen.

Ihop, m.: (vog.) Wiedehopf [m.].

Ihop, vr.: (pik.) Hopfen [m.]; - telen: Hopfen bauen; - plukken: Hopfen pflüc-ken, Hopfen zupfen; I -achtig, fenartig; -bel, vr.: Hopfenhaupt [o.; a], Hopfenzapfen [m.]; -boer, m.: Hopfengart-ner [m.], Höpfner [m.]. hope, vr.: (dk.) Hoffnung [vr.]. hop-eest, m.: Hopfendarre [vr.]. >peloos, bv. n.: hoffnungslos; I -heid, Hoffnungslosigkeit [vr.].

aus-

°P-

ho

vr.:

hopen, w. o. en b.: hoffen; het is te -: es ist (es steht) zu hoffen, wir wollen es hoffen; het beste er van -: das Beste da-von hoffen; - op: hoffen auf; - van neen (niet -): nicht hoffen. lioper, m.: Hoffer [m.]. hopgrond, m.: Hopfenboden [m.]. hopje, o.: 1) Hopfenhaupt [o.; a], Hopfenzapfen [m.]; het is een - in een brouwketel: (spr.) Zie erwt; 2) Zie Haagsch.

hoplieden, m. mrv.: (hist.) Hauptleute [m. mrv.].

hopman, m. (hist.) Hauptmann [m.; -leute].

hoppe, m. en vr.: Zie hop. hoppen, w. b.: (bier:) hopfen. hopper, m.: 1) Bierhopfer [m.]; 2) Hop-fengartner [m.], Höpfner [m.].

hopperd, m.: Bier im Hopfen-kessel.

liop-pluk, m.: Hopfenzupfen [o.], Hop-fenernte [vr.]; -plukker, m.: Hopfenzupfer [m.]; -teelt, vr. Hopfenbau [m.].

hora, vr.: Stunde [vr.]; - est: (Lat.) es ist die Stunde, es ist Zeit. Zie mrv. horen.

Horatius, m.: (mansnaam:) Horatius [m.; mrv.: -tien], Horaz [m.]. hord, vr.: Hürde [vr.]. horde, vr.: 1) Horde [vr.], Bande [vr.], Trupp [m.]; 2) Hürde [vr.].

Ihorden, w. b.: (akk.) mit der Hürde eggen.

Ihorden, vr. mrv.: 1) Horden [vr. mrv.]; 2) Hürden [vr. mrv.]; I -maker (-vlechter), m.: Hürdenmacher [m.1, Hürdenflechter [m.]; -wand, m.: Hürdenwand [vr.; a]; -werk, o.: Hürdenwerk [o.], Hürdung [vr.].

hordje, o.:    1) kleine Hürde [vr.];

2) (raam -:) Fenstergitter [o.].

Ihoren, m. en o. Zie hoorn.

Ihoren, vr.: (kkl.) Stundengebete [o. mrv.]; (fab.) Horen [vr. mrv.], Zeitgöttin-nen [vr. mrv.].

horens, m. mrv. (van „hoorn”): Hör-ner [o. mrv.]; zijne - opzetten (zijne -opsteken): (fam.) die Hörner zeigen; zijne - opzetten tegen iemand: (fam.) Einem die Hörner bieten [onr.]; iemand - opzetten (iem. een paar - opzetten): (iron.) Einem Hörner aufsetzen, Einen zum Hahnrei ma-chen; - dragen: (iron.) Hörner tragen [onr.]; den stier bij de - pakken: (fig.) die Sache entschieden angreifen [onr.], dem Uebel entschieden entgegen treten [onr.]; te veel op zijne -nemen: (fig.) zu viel auf seine Hörner nehmen [onr.]; te veel op zijne -hebben: (fig.) überbürdet sein. horentje, o.: Zie hoorntje, horizon, m.: Horizont [m.], Gesichts-kreis [m.]; dat gaat boven mijn -: (fig.) das geht über meinen Horizont, horizontaal, bv. n: horizontal, horlement, o.: (pop.) Trödel [m.], Kram [m.].

horlepijp, vr.: 1) Kabeltanz; 2) (der) englische Hopser.

horloge, o.: Uhr [vr.], Taschenuhr [vr.], Sackuhr [vr.]; het binnenwerk van een das Uhrwerk; op (volgens) mijn - is het kwartier voor vijven: nach meiner Uhr ist es drei Yiertel auf fünf; I -bandje, o.: Uhrband [o.: a]; -kas, vr.:Uhrgehause [o.]; -plaat, vr.: Zifferblatt [o.; a] einer Uhr. hornaar, m.: Zie hoornaar, hornpjjp, vr.: (fluitje:) Hornpfeife [vr.]; (dans:) Zie horlepijp.

horoscoop, m. en o.: Horoskop [o.]; iemands - trekken: Einem das Horoskop stellen, Einem die Kativitat stellen; I-trekker, m’: Planetenleser [m.]; -trekkerij, vr.: (das) Planetenlesen; -trekster, vr.: Plane-tenleserin [vr.].

horrel, m.: (pop.) Stoss [m.; ö], Puff [m.; ü]; (fig.) Misshelligkeit [vr.]; I -voet, Klumpfuss [in.; ü]; iemand met - voeten: Klumpfuss [m. en vr.; ü]. horren, w. o.: schnurren. horretje, o.: Zie hordje. horreur, vr.: Graus [m.]. horribel, bv. n.: horribel, abscheu-lich.

horribiliteit, vr.: Horribilitat [vr.], Abscheulichkeit [vr.].

hort, m.: Stoss [m.; ö], Holper [m.]; (let.) Hiatus [m.; -aten]; met -en en stoo-ten: 1) mit vielen Unterbrechungen, mit Holpern, 2) hapernd und stockend.

horten, w. o.: stossen [onr.], holpern'; (fig.) hapern, stocken.

hortensia, vr.: (pik.) Hortensie [vr.], japanische Rosé [vr.].

horticultuur, vr.: Gartenbau [m.], Hortikultur [vr.].

hortje, o.: 1) Stösschen [o.]; 2) Weil-chen [o.].

in.:

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch 2e. druk.

15

HÖUl-ZAAG.

hortulanus, m.: Aufseher Tm.] eines (des) botanischen Gartens.

horzel, vr.: (ins.) Hornisse [vr.]; | -nest, o.: Hornissennest [o.], horzelen, w. o.: sumsen, brummen. Hosanna, tsw. en z. n. o.: Hosianna [o. en tsw.].

in.:

I -kast-

nerei

hospes, m.: [t] Wirth [m.]. hospitaal, o.: Hospital [o.; al, Spital [o.; a]; I -ridder, m.: (kkl.-hist.) Hospital-ritter [m.], Hospitaliter [m.]; -schip, o.: Hospitalschiff [o.J.

hospitaals, in Sam. I -apotheek, vr.: Hospitalapotheke [vr.]; -apotheker, m.: Hospitalapotheker [m.]; -broeder, (kkl.-hist.) Hospitaliter [m.1; -dokter, m.: Hospitalarzt [m.; arzte]; -kerk, vr.: Hos-pitaikirche [vr.]; -koorts, vr.: Hospitalfie-ber [o.].

hossehosseu, w. o.: hin und her stossen [onr.J.

hossen, w. o.: tanzen wie Tollhausler, eine wilde Galoppade machen.

hostie, vr.: (kkl.) Hostie [vr.]; je, o.: Hostienhauschen [o.].

Iliot, tsw.: hott!; van - noch haar weten: (spr.) rechts und links nicht unter-scheiden können [onr.].

Ihot, vr.: geronnene Milch [vr.]. hotel, o.: Gasthof [m.; ö]; I houder, m.: [t] Gastwirth [m.];-houdste vr.: [t] Gastwirthin [vr.].

hotsen, w. o.: hin und her stossen [onr.J.

liotsiug, vr.: (das) Hinundherstossen. hotten, w. o.: (van melk:) gerinnen [onr.].

hotting. vr.: (das) Gerinnen. Mottentot, m.: Hottentott [m.]; (fig.) (der) ungehobelte Mensch.

hou, tsw.: halt! I -, bv. n.: ehrlich; -en trouw: ehrlich und treu; - en trouwheid: unerschütterliche Treue [vr.].

houbaar (houdbaar), bv. n.: haltbar;

I -heid, vr.: Haltbarkeit [vr.].

houden, w. b. en o.: 1) halten [onr.]; 2) behalten [onr.J; 3) aushalten [onr.]; -van: iieben; veel - van: sehr lieben; iem. - voor ....: Einen halten [onr.] für ....

I - (zich), w. w.: 1) sich halten [onr.]; zich goed -: sich gut halten [onr.]; zich - aan : sich halten [onr.] an, (fig.) beharren bei, bleiben [onr.] bei; 2) sich stellen; zich-alsof: sich stellen als ob: zich arm (doof, kreupel, ziek, enz.1 -: sich arm (taub, lahm, krank u. s. w.) stellen.

houder, m.: Halter [m.]; (van wisselbrieven. aandeelbewijzen, effecten, enz.:) Inhaber [m.].

houding, vr.: Haltung [vr.] ; dat heeft in het geheel geene -: (fig.) das schickt sich gar nicht.

houdster, vr.: Halterin [vr.]. liouer, m.: (fig. fam.) Stütze [vr.]; hij heeft een - aan zijn rijken oom: er hat eine Stütze an seinem reichen Oheim;dat is een - voor hem: das halt ihn aufrecht, das ist ein Glück für ihn.

hou-kind, o.: Pflegekind [o.]; I-paard, o.: (fig.) Gnadenbrodesser [m.1 (een duur -paard: fig.: eine grosse Bürde).

houri, vr.: (in het Paradijs der Maho-medanen:) Huri [vr.1.

hout, o.: Holz [o.; o en ö]; vele soorten van -: viele Holzarten, viele Holze;

de boomen schieten in het die Baume schiessen [onr.] ins Holz; geen - snijden: (tig.) nichts zu bedeuten haben; alle - is geen timmerhout: (spr.) nicht jedes Holz giebt einen Bolz; van dik - zaagt men planken: (spr.) voh grossen Blöcken haut man grosse Spane. I m.: Waldchen [o.] Gehölz [o.], Hain [m.; in den Haarlemmer im harlemer Hain, im harlemer Gehölz. houtachtig, bv. n.: holzartig; I -heid, vr.: Holzartigkeit [vr.].

hout-draaier, m.: Holzdreher [m.], Holzdrechsler [m.]; -druk, m.: Holzdruck Lm.]; -drukkunst, vr.: Holzdruckerkunst [vr.].

houten, bv. n.: hölzern, von Holz; een - Klaas: (tig. fam.) ein Klotz [m: ö].

houterig, bv. n.: holzicht, holzahn-lich; (fig.) stockig, fasericht, fasicnt; (van aardvruchten:) pelzicht; (van menschen:) trocken; I -heid, vr.: 1) (das) Holzichte,

2)    (das) Stockige,'(das) Faserichte, 3) (das) Pelzichte, 4) (das) Trockene, (die) Troc-kenheit.

hout-eter, m.: (ins.) Holzfresser [m.];

I-gebrek, o.: Mangel [m.] an Holz, Holz-mangel Lm.]: -gewas, o.: 1) Holzgewachs [o.], 2) Gehölz [o.], Waldung [vr.], 3)Holz-ertrag [m.]; -graveerkunst, vr.: Holzbild-[vr.]; -graveur, m.: Holzbildner [m.]; -hak, m.: Holzschlag [m.]; -hakker, m.: l) Holzhacker [m.], Holzhauer [m.],2) Holz-spalter [m.]; -hok, o.: Holzstall [m.; a].

houtig, bv. n.: 1) holzig, 2) (tig.) holz-reich, 3) Zie houterig; I -heid, vr.: 1) (das) Holzige, 2) [t] Reichthum [m.] an Holz,

3)    Zie houterigheid,

houting, m.: (visch:) Goldforelle [vr.]. houtje, o.: Hölzchen [o.], Hölzlein [o.]; iets doen op mijn (uw, zijn, haar, ons, hun) eigen -: etwas auf eigene Handthun [onr.]; van het -: (gem.) römisch-katho-lisch.

hout-kloover, m.: Holzspalter [m.];

I -kooper, m.: Hölzhandler [m.]; -kooperij,

v.: Holzhandel [m.]; -loods, vr.: Holz-schuppen [m.]; -lucht, vr.: Holzgeruch [m.]; -mijt, vr.: Holzstoss [m.; ö], Holz-stapel [m.], (fig.) Scheiterhaufen [m.]; -mijter, m.: Holzsetzer [m.]; -rijk, bv. n.: holz-reich; -rijkdom, m.: [t] Reichthum [m.; ü] an Holz; -schuur vr.: Zie -loods, houtskool, vr.: Holzkohle [vr.]. hout-suede (-snee), vr.: Holzschnitt [m.]; -snijder, m.: Holzschnitzer [m.];-snij-kunst, vr.: Hólzschnitzerei [vr.1;-snijwerk, o.: Holzschnitzwerk [o.]; -specht, m.: (vog.) Specht [m.], Holzhacker [m.]; -sprokkelaar, m.: Holzleser [m.]; -sprokkelaarster, vr.: Holzleserin [vr.]; -sprokkelen, z. n. o.: Holzlese [vr.]; -sprokkeling, vr.: (das) Holzlesen; -stapel, m.: Zie -mjjt;-teek, vr.: (ins.) Holzbock [m.; ö]; -teelt, vr.: Holzbau [m.]; -tuin, m.: Holzgarten [m.; a], Holzplatz [m.; a], Holzlager [o.]; -vellen, o.: (das) Holzfallen; -veller, m.: Holz-faller [m.]; -veiling, vr.: (das) Holzfallen; -verkooping, vr.: Holzversteigerung [vr.]; -vester, m.: Forstmeister [m.1; -vester-schap, o.: Amt [o.l eines Forstmeisters; -vesterij, vr.: Forstamt [o.]; -vlot, o.: Holz-flösse [vr.]; -vlotten, z. n. o.: Holzflössen [o.]; -vlotter, m.: Holzflösser [m.]; -werk, o.: Holzwerk [o.]; -werker, m.: Holzarbei-ter [m.]; -zaag, vr.: Holzsage [vr.] (-zaag-

-zuur

vr.:

aan

al; de n Man-

- naar

huilebalken, w. o.: heulen, greinen, huilen, w. o.: heulen; (fig.) weinen; - van blijdschap: weinen vor Freuden;

HOUTZAAGMOLEN.

wr

TOT

molen, m.: Sagemühle [vr.l,Holzsagemühle (vr.1; -zaagmolenaar, m.: Sagemüller [m.]); -zager, m.: Holzsager [m.] (-zagersstelling, vr.: Holzbock [m ; böckel); -zolder, m.: Holzboden [m.; o en öl, Holzbühne [vr.]; o.: (schk.) Holzsaure [vr.]; -zwam, Lerchenschwamm [m.]. houvast, o.: Klammer [vr.], Klampe [vr.], Krampe [vr.], (fig.) Handhabe Ivr.] (men heeft er geen -vast aan: man kann es nicht fest halten).

houw, m.: Hieb [m.], Schlag [m.; a]; hout van den eersten -: Holz vom ersten Hau; ergens den vollen - vinden: (fig. fam.) ifgendwo die Hülle und Füllefinden [onr.]. I -, vr.: (tech.) Hacke [vr.J, Haue [vr.]; (vea.) Hauk [m.]. I -, bv. n.: Zie bv. n. hou.

houw-blok, o.: Haublock [m.; ö]; I -bosch, o.: Buschholz [o.], Hauholz [o.]; -bijl, vr.: Axt [vr.; mrv. Aexte]; -degen, m.: Haudegen [m.] (ook fig.). houweel, o.: Haue [vr.], Hacke [vr.]. houwen, w. b. en o.: hauen; - en steken: hauen und stechen [onr.], stossen [onr.] und hauen; met de sabel -: mit dem Sabel hauen; er op in -: tüchtig um sich hauen, drauf loshauen; steenen -: Steine hauen. houwer, m.: Hauer [m.]. houwing, vr.: (das) Hauen. houwitser, m.: (art.) Haubitze [vr.]. houwmes, o.: Hackmesser [o.], hoveling-, m.: Hofmann [m.], Höf-ling [m.]; -en, m. mrv.: Hofleute [m. mrv.].

hoven, w. o.: Hof halten [onr.]. I

w. b.: gastlich bewirthen [t]; iemand huizen en -: Einen in Haus und Hof aufneh-men [onr.].

hovenier, m.: Gartner [m.]. hovenieren, w. o.: gartnern; het - zijn: im Garten beschaftigt sein.

hoveniers-almanak, m.: Garten-kalender [m.]; [ -kunst, vr.: Gartenkunst fvr.], Gartnerkunst [vr.]. hovenierster, vr.: Gartnerin [vr.]. hoveniers werk, o.: Gartenarbeit [vr.].

hozeband, m.: Strumpfband [o.; a], Knieband [o.; a].

hozen-bek, m. (-mond, m.): (visch:) Meerteufel [m.]. hu, tsw.: huh!

Hubertus, m.: (mansnaam:) Hubert [m.].

luids, vr.: Fetzen [m.].

Hugenoot, m.: (kkl.-hist.) Hugenott [m.]; de leer der Hugenoten: die Huge-nottenlehre; eene vrouwelijke -; eineHu-genottin.

Hugenoten ...., bv. n.: hugenottisch. hui, vr.: Molken [vr. mrv.]. huiachtig, bv. n.: molkenartig; (fig.) die Molken liebend; | -heid, vr.: (das) Mol-kenartige, (fig.) Liebe zu den Molken. Huil), m.: Zie Hubertus. huiben, m.: (vog.) Nachteule [vr.]; (fig.) Dummkopf [m.; öl.

Huibert, m.: Zie Hubertus. huibke, o.: (vog.) Kautzchen [o.],Kautz-lein [o.].

huichelaar, m.: Heuchler [m.]. huichelaarster, vr.: Heuchlerin [vr.]. huichelachtig, bv. n.: heuchlerisch,

scheinheilig; I -heid, vr.: (das) Heuehleri-che, (die) Scheinheiligkeit. huichelarij, vr.: Heuchelei [vr.]. huichelen, w. o. en b.: heucheln. huichelig, bv' n.: Zie huichelachtig.

huicheling, vr.: (das) Heucheln. huichelspel, o.: Heuchelei [vr.]. huid, vr.: Haut [vr.; a]; met - en haar : mit Haut und Haar; iemand op zijne -komen: Einem.die Haut vollschlagen | onr.], Einem Prügel 'geben [onr.1; iemand de -volschelden: Einen mit Schimpfnamen überladen de - verkoopen eer men den beer geschoten heeft: Zie beer; zijne -duur verkoopen: (fig.) seine Haut theuer [tj verkaufen; zijne - er aan wagen: die Haut (das Leben) dran wagen.

huiden, vr. mrv.: Haute [vr. mrv.];

I -handel, m.: Handel [m.] in Hauten; -koopman, m.: Kaufmann [m.; -leute] in Hauten; -vetten, w. o.: lohen; -vetter, m.: Lohgerber [m.]; -vetterij, vr.: Lohgerberei [vr.].

huidig, bv. n.: heutig: de -e dag: der heutige Tag ; tot op den -en dag; bis auf den heutigen Tag.

huid-jeuking, vr.: (das) Hautjucken; I -vaten, o. mrv.: (ontl.) Hautgefasse [‘o. mrv.] ; -vlak (-vlek), vr.: Muttermaal [o.].

huif, vr.: 1) Haube Lvr.J; 2) Kappe [vr.].- I -kar, vr.: Plankarrén [m.].

IHuig, m.: (mansnaam:) Hugo [m.]. Ihuig, vr.: (ontl.) Zapfchen [o.]; ik heb de -: das Zapfchen ist mir gefallen; iem. van de - lichten: Einem das Zapfchen auf-heben [onr.], (fig.) Einen durchhecheln, (ook:) Einen überlisten, Einen betrügen [onr.].

huik, vr.: Kappenmantel [m.; den wind hangen: (spr.) de tel nach dem Winde hangen; onder de - trouwen: die vor der Heirath [tl zeug-ten Kinder bei der Trauung legitimiren [iel.

huiken, w. o.: kauern. I-,w.b.: (zeew,) einbinden [onr.]; de zeilen -: die Segel einbinden [onr.].

huiker, m.: Kauerer [m.]; (fig.) Tölpel [m.], Einfaltspinsel [m.].

huikster, vr.: Kauererin [vr.]; durnme Gans [vr.; a]. hui-kuur, vr.: (gnk.) Molkenkur [vr.]. huilebalk, m. en vr.: Heuler [m.], Greiiier [m.], Heulerin [vr.] Greinerin [vr.] ; (fig.) Schlapphut [m.; ü], Leichen-bittershut [m.; ü]; (eertijds bij begrafenissen :) Klagefrau [vr.], Klageweib [o.], (der) bezahlte Leichenbegleiter [m.].

men moet - met de wolven waarmee men in het bosch is: (spr.) man muss mit den Wölfen heulen; als er twee ruilen moet er een -: bei jedern Tausch giebt es Einer der den Kürzern zieht.

huis, o.: Haus [o.; ap, te -: zu Hause (Zie thuis); van -: von (vom) Hause; in - zijn: im Hause sein; in - gaan: insHaus gehen lonr.]; met de deur in - vallen: (fig.) mit der Thüre ins Haus fallen [onr.1; naar -: nach Hause ; dak op -: (spr.) Zie dak; elk - heeft zijn kruis: Zie kruis; ergens veel over - komen; ein Haus oft

HÜIS-AKBEST.

' 228'

HUIZE.

besuchen; een - te huur: ein Haus zu    huishoudster, vr.: Haushalterin [vr.b

vermiethen [t]; het - der Gemeenten en    huis-huur, vr.: [t] Hausmiethe [vr.];

het

- der Lords : (stk., in Engeland:) das    iem. de -huur opzeggen: Einem die Haus-

Haus der Gemeinen und das Haus der    miethe [tl aufkündigen); I -japon, vr.:

Lords; het - des Konings: das Haus des    Hauskleid. [o.]; -jas,vr.: Hausrock [m;ö].

Königs; het - van Oranje: das Haus    huisje, o.: 1) Hauschen [o.], Hauslein

Oranien; het - Israël: das Haus Israël; -    [o.]; er is geen - of het heeft zijn kruisje:

en hof: Haus und Hol.    (spr.) es giebt kein Hauschen ohne sein

huis-arrest,o.:Hausarrest[m,]: I-baas,    Kreuzchen; een heilig -: (iron.) ein [t]

m.: Hausherr [m.], [t] Miethherr [m.];    Wirthshaus [o.; a]; het heilige -: das hei-

-bakken, bv. n.: hausbacken hausgebac-    lige Hauschen (tegen het heilige - pissen:

ken (-bakken brood: Hausbackenbrod [o.]);    (pop.) an Yorgesetzten Anstoss geben

-bediende, m.: (der) Hausbediente (de-be-    [onr.]; 2) [s] Behaltniss [ol, Futteral [o.];

dienden, m. mrv.: die Hausdienerschaft    waar is het - van mijn bril: wo ist mein

[vr. enk.], Hausgesmde [o. enk.l; -bel, vr.:    Brillenfutteral?; 3) (pop.) Abtritt [m.]; op

Thürglocke [vr.), Thürschelle [vr.], Thür-    het - moeten: seine Nothdurft [t] verrich-

klingel [vr.]; -bestier (-bestuur), o.: Haus-    ten müssen.

verwaltung [vr.]; -bestuurder, m.: Haus- huisjes, o. mrv.: Hauschen [o. mrv.]; verwalter [m.] • -bestuurster, vr.: Haus- I -melker, m.: [t] Hauschenvermiether [m.]; verwalterin [vr.], Haushalterin [vr.]; -be- -slak (-slek), vr.: Schnecke [vr.] mit einem waarder, m.: Hausbewahrer [m.]; -bewaar- Hause.

ster, vr.: Hausbewahrerin [vr.]; -bezoek, huis-kamer, vr.: Wohnzi'mmer [o.], o.: (kkl.) Hausbesuch [vr.] (-bezoek doen:    Wohnstube [vr.); | -kapel, vr.: (kkl. en

die Gemeindemitglieder besuchen, die    muz.) Hauskapelle [vr.]; -kapelaan, m.:

Pfarrkinder besuchen); -boek, o.: l)Haus-    Hauskaplan [m.]; -klok, vr.: Hausuhr [vr.];

buch [o.; ü], 2) Haushaltuugsbuch [o.; ü];    -krakeel, o.: Hauszank [m.], (der) hausliche

-braak, vr.: Einbruch [m.; ü]; -deel, vr.:    Zwist; -lieden, m. mrv.: Landleute [m.

Haustenne [vr.] Hausflur [vr.].    mrv.]; -man, m.: Landmann |m.; -leute];

‘huiselijk, bv. n.: hauslich; (fig.) ge-    -meester, m.: 1) Hausmeister [[m.J, -Haus-

müthlich [t); (in Sam.) Familien ....,    verwalter [m.], 2) Hauslehrer [m.j;-mees-

Haus.....; het - leven: das Hausleben,    teres, vr.: Zie -bestuurster; -meester-

das Familienleben; het - geluk: das    schap, o.: Hausmeisterscnaft [vr.]; -mosch

Hausglück, das Familienglück; de-e kring:    (-inusch), vr.: Haussperling [m.], (fig. iron.)

der Familienkreis; -e deugden: Haustu-    Haushammel [m.], Hausunke [vr.];-onder-

genden [vr. mrv.];-gebruik :Hausgebrauch    wijs, o.: Hausunterricht [m.], Privatunter-

[m.], Hausbrauch [m.];-e zaken : Familien-    richt [m.]; -onderwijzer, m.: Hauslehrer

angelegenheiten [vr. mrv.], Familiensachen    [m.], Privatlehrer [m.]; -onderwijzeres, vr.:

[vr. mrv.]; I -heid, vr.: Hauslichkeit [vr.],    Hauslehrerin [vr.],Privatlehrerin [vr.J; -pet,,

(fig.) (das) Gemüthliche [t].    vr.: Hausmütze [vr.], Hauskappe [vr.];

huis-genoot, m. en vr.: Hausgenosse    -raad, o.: [t] Hausgerath [o. enk.], Möbeln

[m.],Hausgenossin [vr.] (-genooten, m. mrv.:    [o. mrv.];-schel, vr.: Zie -hel; -schilder,,

Hausgenossen |m. mrv.]); I-gewaad, o.:    m.: Anstreicher [m.1; (het) -schilderen:

Hauskleidung [vr.]; -gezin, o.: Familie [vr.]    (das) Anstreicherhandwerk;-timmerlieden,

(vader van een -gezin: Familienvater [m.;    m. mrv.: Zimmerleute [m. mrv.]; -timmer-

a]); -góden, m. mrv.: (fab.) Hausgötter Lm.    man, m.: Zimmermann [m.; -leute]; -ver-

mrv.]; -heer, m.: Hausherr Lm.]; -hen, vr.:    trek, o.: Zie -kamer; -vesten, w. o.: be-

(vog.) Haushenne [vr.], (iron.) Topfgucker    herbergen (gehuisvest zijn: wohnhaft sein);

[m.].    -vesting, vr.: Unterkommen [o.]; -waartsr

huishoud-heheer (-bestier, -bestuur),    bw.: heimwarts; -waartsch, bv. n.: heim-

o.: Haushaltung [vr.]; I-boek(je),o.:Haus-    warts gerichtet;-werk, o.: Hausarbeit [vr.J;

haltungsbuch [o.; ü); -geld, o.: Haushal-    -wezen, o.: Hauswesen [o.];-zittend,bv.n.:

tungsgeld [o.], (das) für die Haushaltung    viel zu Hause sitzend (een -zittend leven

bestimmte Geld; -kamer, vr.: Wohnzimmer    leiden: ein Stubenhockerleben führen; de

[o.] Wohnstube [vr.]; -kunde, vr.: Haus-    -zittende armen: die Hausarmen Im.mrv.]);

haltungskunst [vr.J, Haushaltungskunde    -zittenhuis, o.: (in Amsterdam:) Anstalt

[vr.], Oekonomie [vr.]; -kundig, bv. n.:    [vr.) zur Unterstützung der Hausarmen;

wirthschaftlich [t], ökonomisch; -kundige,    -zoeking, vr.: (rcht.) Haussuchung [vr.)>

m.: Oekonom [m.1.    Hausdurchsuchung [vr.], Hausvisitation

huishoudelijk, bv.n.:) haushalterisch, [vr.]; -zolder, m.: Dachboden [m.] des (eines) haushaltig, 2) besonder, Privatangelegen- Hauses.

heiten betreffend; I -heid, vr.: Haushaltig- huiven, w. b.: mit einem Plane über-keit [vr.1.    decken.

thuishouden,w. o.: haushalteri [onr.],    huiveren, w. o.: schaudern, schauern.

wirthschaften [tl; er is geen huis met hem    huiverig, bv. n.: 1) (weersgesteldheid:)

te houden: es ist nichts mit ihm anzufan- frostig; 2) (menschen:) frostig; - zijn om gen.    te : sich scheuen zu....; I -heid, vr.: 1) Frost-

Ihuishouden, z. n. o.: 1) (das) Haus- schauer [m.], Frösteln [o.], 2) (fig.) Scheue halten, (das) Wirthschaften [t]; 2) (die) [vr.].

tolle

huishoudend, bv. n.: Zie het bv. n.

huishoudelijk.

huishouder, m.: [t] Wirthschafter [m.1. huishouding, vr.: Haushaltung [vr.].

Haushaltung, (der) Haushalt; het - van huivering, vr.: Schauder [m.1, Schauer Keea (een - van Jan Steen): (iron.) eine [m.]; I-wekkend,bv.n.: schauderhaft;-wek-Wirthschaft [t].    kendheid, vr.: Schauderhaftigkeit [vr.].

huize, (verbogen vorm van „huis”) Haus [o.; a]; van goeden -: von gutem Hause; ten - van mijnen oom: beimeinem Oheim, im Hause meines Oheims.

VOltl

hul

I -be-

Ihuizen, w. o. en b.: hausen; met de dooden kan men niet -: mit den Todten [t] ïst nicht zu leben.

Ihuizen, o. mrv.: Hauser [o. mrv.]; de twaalf - der zon: (bij astrologen:) die zwölf Hauser der Sonne; I -kant, m.: Stras-senseite [vr.] langs den Hausern.

huizes, 2e nmv.; (des) Hauses; de heer <de vrouw) des -: der Herr (die Frau) Hause.

huizing, vr.: Behausung [vr.]. hukken, w. o.: kauern. hulde, vr.: Huldigung [vr.], Yerehrung [vr.]; - doen (brengen, bewijzen) aan: huldigen [3J; I - betoon, o.: Ehrenbezeigung [vr.]; -blijk, o.: Zeichen [o.] der Yerehrung.

huldigen, w. b.: huldigen [3]; de waarheid -: der Wahrheit huldigen; een vorst -: einem Fürsten huldigen; zich laten -door: sich huldigen lassen [onr.] von. hnldiging, vr.: Huldigung [vr.]. huldigings-eed, m.: Huldigungseid [m.J.

hulk, vr.: Boot [o.; oo en ö], (fig.) Schiff [o.]; de - van staat: das Staatsschiff. hullen, w. b.: hüllen (- in: in), huiler, m.: Hüller [m.]. hulling, vr.: Hüllung | vr.]. hulp (dk. hulpe), vr.]: Hülfe [vr.], Hilfe [vr.]; -verleenen aan iemand: Einem Hülfe leisten; I -behoevend, bv. n.: hülfsbedürf-tig; -behoevendheid, vr.: Hülfsbedürftig-keit [vr.]; -benden, vr. mrv.: Zie -troelen; -betoon, o. (-betooning, vr.): Hül-feleistung [vr.], Hülfe [vr.]; -beurs, vr.: (tijdelijk beursgebouw:) [tl Nothbörse [vr.]; -brug, vr.: [t] Nothbrücke [vr.]: -bureau van politie: Hülfsbüreau [o.] der Polizei.

hulpeloos, bv. n.: hülflos; I -heid, vr.: Hülflosigkeit [m.].

p-geroep (-geschrei), o.: Hülferuf [m.]; I -inrichting, vr.: Hülfsanstalt [vr.]; -kantoor, o.: 1) Filialkomptoir [o.],2Hülfs-amt [o.; a]; -kapel, vr.: (kkl.) Filialka-pelle [vr.1; -kerk, vr.: 1) Hülfskirche [vr.], 2) [t] Nothkirche [vr.]; -middel, o.: Hülfs-mittel [o.]; -middeltje, o.: Hülfsmittelchen [o.]; -onderwijzer, m.: Hülfslehrer [m.]; -onderwijzeres, vr.: Hülfslehrerin [vr.]; -prediker, m.: Hülfsprediger [m.1; -rijk, bv. n.: hülfreich; -stelling, vr.: (red.) Hülf-satz [m.; a]; -troepen, m. mrv.: Hülfstrup-pen [vr. mrv.]; -vaardig, bv.n.: hülffertig; -vaardigheid, vr.: Hültfertigkeit [vr.]; -werkwoord, o.: Hülfszeitwort [o.; ö];-zeel, o.: Zie kruiszeel. hulsel, o.: Hülle [vr.]. hulst, m.; (pik.) Stechpalme [vr.]; I -bes (-bezie), vr.: Stechpalmbeere [vr.]; -blad, o.: Stechpalmblatt [o.; aj; -boom, Stechpalme [vr.].

hulster, vr.: Hüllerin [vr.]. huize, vr.: (i. a.b.) Hülse [vr.]; I -boom, m.: Stechpalme [vr.]; -nbosch, o.: Stech-palmengehölz [o.], hum, tsw.: hum! humaan, bv. n.: human. humaniora, o. mrv.: Humaniora [o. mrv.].

humaniseeren, w. b.: humanisiren [ie].

humanismus, o.: Humanismus [m.]. humanist, m.: Humahist' [m.]. humanistisch, bv. n.: humanistisch.

humaniteit, vr.: Humanitat [yr.]. humeur, o.: 1) [t] Gemüthsart [yr.], [t]Gemüth [o.], 2) [t] Gemüthsstimmung[vr.|, Laune [yr.]; in (mijn, uw, zijn, ons, hun, haar) bei guter Laune, gut gelaunt; uit (mijn, uw, zijn, ons, hun, haar) bei übler Laune, übel gelaunt; iemand uit zijn - maken: Einen aus seiner gute Laune bringen [onr.]. hummen, w. o.: hummen, humor, nr: Humor [m.]. humorist, m.: Humorist [m.]. humoristisch, bv. n.: humoristisch, hun, vnw.: 1) (persoonlijk 3e nmv. mrv.) ihnen; 2) (bezittelijk:) ihr, ihre, ihr, (mrv.) ihre.

hunebed, o.: Hünenbett [o.], Hünen-grab [o.; a], Riesengrab [o.; a]. hunkeraar, m.: (der) Lungernde. hunkeraarster, yr.: (die) Lungernde. hunkeren, w. o.: lungern (- naar: nach), sich sehnen (-naar: nach).

hunkerig, bv. n.: lungernd, sich seh-nend (- naar: nach); I -heid, vr.: Sehn-sucht [vr.].

hunkering, vr.: (das) Lungern, (die) Sehnsucht.

hunnebed, o.: Zie hunebed.

I hunnent, bw.: ten -: bei ihnen. Ihunnent, in Sam. I -halve, bw.: ih-rethalben, ihrenthalben; van -wege, bw.: ihretwegen, ihrentwegen; om -wil, bw.: um ihretwillen, um ihrentwillen.

hunner, vnw. 2e nmv. mrv.: 1) (persoonlijk:) ihrer; ontferm u-: erbarme dich ihrer; gedenk -: gedenke ihrer; 2) (bezittelijk:) ihrer; de liefde-moeder: dieLiebe ihrer Mutter; de uitspattingen - kinderen: die Ausschweifungen ihrer Kinder.

huppel, m.: (das) Hüpfen; aan den -zijn: nerumhüpfen; I -dans, m.: Hopstanz [m.; a], Hopswalzer [m.], Hopser [m.].

huppelen, w. o.: hüpfen; (fig.) tanzen, springen [onr.]. huppeling, vr.: (das) Hüpfen. hupsch, bv. n. en bw.: hubsch; I -heid, vr.: Hübschheit [vr:]. huren, w. b.: miethen [t]. huring, vr.: [t] Miethung [vr.], (das) Miethen [t].

hurk, m. en vr.: Zie dreumes.

Ihurken, w. o.: kauern.

Ihurken, vr. mrv.: op zijne (op hare) - zitten of gaan zitten: kauern.

hut, vr.: Hütte [vr.] (ook zeew,); woner, m.: Hüttenbewohner [m.]; -bewoonster, vr.: Hüttenbewohnerin [vr.]; -gast. m.: (zeew.) Hüttengast [m.].

hutje, o.: Hüttchen [o], Hüttlein [o.]; het is - met mutje: (pop.) sie sind von Einem Gelichter; het heele - met mutje: (pop.) die ganze Geschichte. hutselaar, m.: Schüttler [m.]. hutselaarster, vr.: Schüttlerin [vr.]. hutsel-beker, m.: AYürfelbecher [m.], Doppelbecher [m.]. hutselen, w. b. en o.: schütteln. hutseling, vr.: (das) Schütteln. hutsen, w. b. en o.: schütteln. hutspot, m.: (kkk.) durch einander ge-stampfte Kartoffeln, Rüben und Zwiebeln mit Rindfleisch geschmort; (bij slachters:) Abschnitzel [o.] von Fleisch; (fig. fam.) Mischmasch [m.].

huttentut, vr.: (pik.) Dotter [m.].

huur, vr.: *) Miethe [vr.]; (fig*.) Lohn    in die Heirathsschlinge gerathen [tl [onr.]);.

[m.], Dienstbotenlohn ]m.]; (ook:) Dienst    -geluk, o.: Eheglück [o.]; -gift, yr.: Hei-

jm.]; te - staan: zn vermiethen sein; iets    rathsmitgift [vr.]; -god, m.: (fab.) Ehegott

in - hebben: etwas gemiethet haben; aan    [m.], Gott [m.] der Ehe; -goed, o.: Heiraths-

iemand de-opzeggen: l)Einemdie Miethe    gut [o.; ü); -hater, m.: Ehefeind [m.];-juk,

aufsagen, 2) Einem den Dienst kündigen;    o.: Ehejoch [o.]; -leven, o.: (das) eheliche

iemand in zijne - helpen: (fig. fam.) Einem    Leben;-liefde, vr.: eheliche Liebe [vr.]*

o.: Zie -bootje; -trouw, vr.: eheliche m    "    Heirathsmitgift [vr.];

,x„xcv0 Lxxx., xvj.    -voorwaarden, vr. mrv.: Ehepakten [m.

huurder, m.: Miether [m.], Mieths- mrv.] (op-voorwaarden trouwen: sich ver-mann [m.; -leute].

huur-geld, o.: Miethe [vr.], Miethzins [m.J; I -huis, o.: Miethhaus [o.: a]; -koets,    .. x..., „.

Miethkutsche [vr.], Lohnkutsche [vr.]; verbinden [onr.] mit I

geben [onr.] was er braucht.    -plicht, m.: eheliche Pflicht Lvr.]; -sehuitje

huur-bordje, o.: Miethzettel [m.];    o.: Zie lïOstiö*

m.:

I -brief, m. (-ceel, vr,;-contract, o.): Mieth- Treue; -uitzet, vertrag lm.; a].

mahlen nach Festsetzung der Ehepakten); -zegen, m.: Ehesegen [m.]. huwen, w. b.: heirathen; - aan: (fig.)

w. o.: sich ver-

vr.: MietUKutscne tvr.j, LionnKutscne ivr.j; veromaen lonr.j mit i -,

-koetsier, m.: Lohnkutscher [m.]; -lieden, heirathen, sich vermahlen. m. mrv.: Miethleute [m. mrv.].    huzaar, m.: Husar [m.].

huurling, m.: Miethling [m.].    huzaren, m. mrv.: Husarcn [m. mrv.];

huur-paard, o.: Miethpferd [o.]; I -pen- officier bij de -: Husarenoffizier [m.]; I -buis,, ningen, m. mrv.: Miethgeld [o. enk.];-prijs,    o.: Husarenjacke [vr.], Dolman [m.]; -le-

m.: Miethpreis [m.]; -rijtuig, o.: Lohn-    ven, o.: Husarenleben [o.]; -mantel, m.:

kutsche [vr.], Miethkutsche [vr.].    Husarenmantel [m.; an]; -officier, m.: Hu-

huurster, vr.: Mietherin [vr.], Mieths- sarenoffizier [m.j; -paard, o.: Husaren-frau [vr.].    pferd [o.]; -salade (-sla), vr.: Husarensalat

huur-troepen, m. mrv.: Miethtruppen Lm.], Fleisch [o.] wie Salat zugerichtet; [vr. mrv.]; l-tijd, m.: Miethzeit [vr.]; -waarde -thee, vr.: (iron.)Husarenthee [m.j, Schnaps vr.: [t] [t] Miethwerth [m.].    [m.]; -zadel, o.: Husarensattel [m.].

huwbaar, bv. n.: mannbar, heiraths- hy, vnw.: 1) er; - heeft het beloofd: er fahig [t] I -heid, vr.: Mannbarkeit [vr.]. hat es versprochen; 2) derjenige; - die huwelijk, o.: Ehe [vr.], *) Heirath [vr.];    iets belooft: derjenige der etwas verspricht;

het burgerlijk - en het kerkelijk -: die    - die: wer; - die iets belooft: wer etwas

Civilehe und die kirchliche Ehe; een - in    verspricht. I -, m.: Er [m.]; (van dieren en

het geheim: eine heimliche Ehe, eine Win-    vogels:) Mannchen [o.l; is het een - of

kelehe; een wettig -: eine gesetzliche Ehe; eene zij; ist es ein Er oder eine Sie ?, (van een - met de linkerhand (een morgana- dieren en vogels:) ist es ein Mannchen tisch -): eine Heirath zur linken Hand, oder ein Weibchen? eine morganatische Ehe, eine Morganat- hyacint, m. (als stofnaam o.): (min.y ehe; een - met den handschoen: eine Hyacinth [m.]. I -, vr.: (pik.) Hyacinthe Heirath durch Yollmacht; een - beneden [vr.].

iemands stand: eine Missheirath, eineune- hyacinten-bed, o.: (tub.)Hyacinthen-benbürtige Ehe; een rijk - doen: eine beet [o.]; I -bol, m.: Hyacmthenzwiebel reiche Heirath thun [onr.], eine reiche [vr.].

Heirath machen; een tweede - aangaan:    Hyaden, vr. mrv.: (fab. en str.) Hya-

in zweiter Ehe heirathen; een - aangaan den [vr. mrv.].

(in het - treden): sich verheirathen, in den hybride, m. en vr.: 1) [t] Bastardthier Ehestand treten [onr.]; buiten - met elk- [o.], Blendling [m. en vr.]; 2) Bastardpflanze ander leven: in Unehe zusammenleben;    [vr.].

buiten - verwekte kinderen: uneheliche hybridisch, bv. ;n.: bastardartig, hy-Kinder [o. mrv.], ausser der Ehe erzeugte bridisch.

Kinder [o. mrv.]; een meisje ten - vragen:    hydra, vr.: (fab., fig., drk., str.) Hydra

einem Madchen einen Heirathsantrag ma- [vr.], Hyder [vr.]. chen; reeds dikwijls ten - gevraagd zijn:    hydraulica, vr.: Hydraulik [vr.].

schon öfters Antrage bekommen haben;    hydraulisch, bv. n.: hydraulisch,

het - is afgesprongen: die Heirath hat    hydrogeen, o.: (schk.) Hydrogen [o.]r

sich zerschlagen.    Wasserstoff [m.].

bv. n.: hydrogra-

huwelyks-aankoudiging, vr.:Hei- hydrograaf, m.: Hydrograph Lm.], rathsanzeige [vr.]; I -aanvraag, vr.: Hei- hydrographie, vr.: Hydrographie rathsgesuch [o.]; -aanzoek, o.: Heiraths- [vr.]. antrag [m.; a]; -afkondiging, vr.: Aufge- hydrographisch, bot [o.], Heiratsabkündigung [vr.]; -akte, phisch. vr.: 1) Heirathsurkunde [vr.], Heirathspro- hydrometer, m.: Hydrometer [m.]. tokoll [o.], 2) Heirathsschein [m.]; -band, hydrophobie, vr.: Hydrophobie [vr.], m.; Eheband [o.]; -bed, o.: Ehebett [o.]; Wasserscneu [vr.].

-bekendmaking, vr.: Heirathsanzeige:[vr.];    hydroscoop, m.: Hydroskop [m.].

-belofte, vr.: Heirathsversprechen [o.];    hyena, vr.: (drk.) Hyane [vr.].

-bootje, o.: Eheschiffchen (in het -bootje hügen, w. o.: keiehen, keuchen, nach stappen: ins Eheschiffchen steigen [onr.], Luft schnappen; - naar: (fig.) schnauben in die Ehe treten [onr.]); -certificaat, o.: nach, sich sehnen nach,

Heirathsschein [m.]; -contract, o.: Hei-    liegend, bv. n.: keichend, keuchend.

rathskontrakt [m.], Ehevertrag [m.; a];    hjjger, nr.: Keicher [m.], Keucher [m.].

-feest, o.: Hochzeitfest [o.];-fuik, vr: (fam.) hyging, vr.: (das)) Keiehen, (das)Keu-Heirathsschlinge [vr.] (in de -fuik loopen: chen.

hygster,'vr.: Keicherin [vr.], Keuche-*) Overal [t].    rin [vr.],

m. en vr.: Heuchler [m.],

hypocrisie, vr.: Heuchelei [vr.]. hypotenuse, vr.: (wsk.) Hypotenuse [vr.].

hypothecair, bv. n.: hypothekarisch. hypotheek, vr.: Hypotnek [vr.]; register van hypotheken: Hypothekenbuch [o.; ü]; eene - op een huis nemen: ein Haus hypotheciren [ie]; I -bewaarder, m.: Hypothekenbewahrer [m.].

een - wezen:

hjjlik, o.: [t] Heirath[yr.]; I-maakster, yr.: 1) Ehestifterin [vr.], 2) Kupplerin [vr.]; -maker, m.: 1) Ehestifter [m.1, 2) Kuppler [m.] 3) [t] Heirathskuchen [m.].

hylikeii, w. o,: sich yerheirathen [t], sich vermahlen.

Hymen, m.: (fab.) Hymen [m.], (der) Ehegott. I -, o.: (ontl.) Hymen [o.], Jung-fernnautchen [o.].

hymeneën, m. mrv.: Hymenaen [m. mrv.], Hochzeitlieder [o. mrv.1.

hymne, yr.: Hymne [yr.]; hymnendichter, m.: Hymnendichter [m.1. hyperbolisch, by. n.: hyperbolisch, hyperholiseeren, w. v.: hyperboli-siren [ie],

hyperbool, vr.: Hyperbel [vr.]; hyperbolen, vr. mrv.: Hyperbeln [vr. mrv.].

hypochondrie, vr.: Hypochondrie [vr.], Milzsucht [vr.].

hypochondrisch (fam.: hypochon-derig), bv. n.: hypochondrisch, milzsüchtig.

hypochondrist, m. en vr.: Hypo-chondrist [m. en vr.], (der, die) Milzsüch-tige.

hypocriet,

Heuchlerin [vr.].

hypothese, vr.: Hypothese [vr.]. hypothetisch, bv. n.: hypothetisch, lips, vr.: geraucherte Rinderkeule [vr.] ohne Bein; eene - rookvleesch: eine geraucherte Rinderkeule.

hysch. m.: (das) Hissen; (fig. fam.) schwere Arbeit [vr.]; dat zal (fig. fam.) das wird schwer halten [onr.]; gij zult er een - aan hebben: (fig. fam.) es wird Ihnen schwer fallen [onr.]; I -blok, o.:Kloben [m.],Flaschenzug [in.; ü]; -touw, o.: Hisstau [o.].

hyschen, w. b. en o.: hissen; (iron.) bechern.

hysop, vr.: (pik.) Isop [m.], Hysop [m.].

hysterisch, bv. n.: (gnk.) hysterisch.

I.

(adk.)

(tijdr.)

Idumaa [o.].

Idus [m.; mrv.:

tot

i, vr.: (de letter:) i [o.]; de puntjes op de i’s zetten: die Punkte auf die i setzen, (fig.) Alles haarklein bekritteln.

Iherië, o.: (adk.) Iberien [o.]; Iberiër, m.: Iberier [m.]; Iberisch, bv. n.: iberisch;

- Iberische, vr.: Iberierin [vr.].

ibis, m.: (vog.) Ibis lm.], Mlreiher [m.].

ichneumon, m.: (drk.) Ichneumon [m.], Pharaosratte [vr.], Pharaosmaus [vr.; a].

ideaal, o.: Ideal [o.]. I -, bv. n.: ideal, idealisch.

idealiseeren, w. b.: idealisiren [ie], idealismus, o.: Idealismus [m.], Idea-lism [m.].

idealist, m.: Idealist [m.]. idealistisch, bv. n.: idealistisch, idealiteit, vr.: Idealitat [vr.]. idee, o. en vr.: Idee [vr.]. lidel, bv. n.: 1) unnütz, nutzlos,vergeb-lich; 2) eitel; I -heid, vr.: 1) Mitzlosigkeit, [vr.], Yergeblichkeit [vr.], 2) Eitelkeit [vr.].

lidel, bw. 1) nutzlos, vergebens; 2) eitel; 3) lauter.

idellyk, bw.: Zie 1 en 2 bw. idel. iden, vr. mrv.: Zie idus. identiek, bv. n.: identisch. identiiieeren, w. b.: identificiren [ie], identiteit, vr.: Identitat [vr.]. idioom, o.: Idiom [o.], idioot, m.: Idiot [m.]. idiotismus, o.: Idiotismus [m.], Idio-tism [m.].

idool, o.: Idol [o.].

idolaat, bv. n. en bw.: abgöttisch.

idolatrie, vr.: Abgötterei [vr.].

Idumea, o.

Idus, m.:

Iden].

idylle, vr.: Idylle [vr.]. idyllisch, bv. n.: idyllisch, ieder, tw.: jeder, jede, jedes; I -een (een -): Jedermann, ein Jeder. iegelyk, tw.: een -: ein Jeder. iemand, vnw.: Jemand; een zeker -, ein gewisser Jemand; het is - anders: es ist Jemand anders; noch ik noch - anders: weder ich noch sonst Jemand; -vreemds: Jemand Fremdes. iep, m.: (pik.) Zie olm. iepe-boom, m.: Zie olm. iepelaar, in.: Zie olmboom, iepen, bv. n.: Zie olmhouten;

I -bosch, o.: Zie olmenhosch; -hout, o.: Zie olmhout; -laan, vr.: Zie olmenlaan; -loof, o.: Zie olmenloof.

Ier, m.: Irlander [m.]; Ierland, o.: (adk.) Irland [o.]; Iersch, bv. n.: irlandisch, irisch (-e mos, vr.: [das] irlandische Moos; het Iersch: das Irlandische, die irlandische Sprache; eene Iersche: eine Irlan-derin).

liet, vnw.: etwas; - of wat: (pop.) et-was; I -wat: (pop.) etwas. liet, z. n. o.:Etwas [o.]; als Met komt - kent het zich zelven niet: (spr.) nichts Stolzeres, als ein reich gewordener Bettler.

iets, vnw.: etwas; een zeker -: ein ge-wisses Et iewers, bw.: (pop.) Irgendwo. Ignatius, m.: (mansnaam:) Ignatius, [m.], Ignaz [m.].

I illibera-

[m.

Impertinenz

uti-

iin

impotentie^ vr.: Impotenz [vr.], Zeu-gungsunfahigkeit [vr.].

impossibiliteit, vr.: Unmöglichkeit [vr.].

impractieabel, bv. n.: 1) unausführ-bar; 2) unbrauchbar. impressie, vr.: Eindruck [m.; ül. impressionabel, bv. n.: allen Ein-drücken zuganglich; (fig.) erregbar, reiz-bar.

nu

im

(inz.)

in:

ignorantismus, o.: Ignorantismus [m.], Yolksverdummungssystem [o.], ignoreeren, w. b.: ignoriren [ie], ik, vnw.: ich; - zelf (vr.: ik zelve): ich selbst. I -, z. n. o.: Ich [o.]; mijn eigen -: mein eigenes Ich; mijn tweede -: mein zweites Ich.

ikheid, vr.: Ichheit [vr.[, Individualist [vr.].

ikker, m.: Teufel [m.]. ikkerig, bv. n.: (fam.) selbstsüchtig; I -heid, vr.: (fam.) Selbstsucht [vr.].

ikkerjj, vr.: Schwarzkunst [vr.], Ne-kromantie [vr.].

illegaal, bv. n.: illegal, ungesetzlich, rechtswidrich; I illegaliteit, vr.: Illegalitat [vr.].

illegitiem, bv. n.: illegitim. illiberaal, bv. n.: illiberal; liteit, vr.: Illiberalitat [vr.].

illuminaten, m. mrv.: Illuminaten [m. mrv.], Mitglieder (o. mrv.1 der 1776 in Baiern gestiftete Sekte der Illuminaten. illuminatie, vr.: Beleuchtung [vr.]. illumineeren, w. b.: beleuchten. | -, w. o.: illuminiren [ie], illusie, vr.: Illusion [vr.]. illusoir, bv. n.: trüglich. illustratie, vr.: Illustration [vr.]. illustreeren, w. b.: illustriren [ie]. Illyrië, o.: (adk.) Illyrien [o.], imaginair, bv. n.: imaginar. imitatie, vr.: Imitation [vr.], Rachah-mung [vr.]:

imiteeren, w. b.: imitiren [ie], nach-ahmen.

imker, m.: Imker [m.], Bienenzüchter [m.], Bienenhalter [m.], Zeidler [m.].

imme, vr.: (ins.) Imme [vr.], Biene [vr.].

immeker, m.: Zie imker, immer, bw.: (altijd:) immer, stets; (ooit:) jemals, je; I -groen, o.: (pik.) Im-mergrün [o.]; -meer, bw.: immermehr. immers, bw.: 1) ja; 2) doch. immigrant, m.: Immigrant [m.], Ein-wanderer Lm.].

immigratie, vr.: Immigration [vr.], Einwanderung [vr.].

immigreeren, w. o.: immigriren [ie], einwandern.

immobiliën, o. mrv.: Immobilien [o. mrv.], unbewegliche Grüter [o. mrv.].

immoraliteit, vr.: Immoralitat [vr.], Unsittlichkeit [vr.].

immoreel, bv. n.: immoralisch, un-sittlich.

immortelle, vr.: (pik.) Immortelle [vr.], Strohblume [vr.]; krans van -n: Im-mortellenkranz [m.; a].

imperatief, bv. n.: 1) gebietend, be-fehlend; 2) imperatorisch, gebieterisch, befehlerisch. I -, m.: (tik.) Imperativ [m.], gebietende Art [vr.], Befehlsform [vr.]. imperator, m.: Imperator [m.]. imperiaal, bv. n. :kaiserlich? Kaiser.... I -, m.: (keizerlijkgezinde :) Imperialist [m.], (mtw.) Imperial [m.]. I -, o.: (spl.), Impe-rialspiel [o.], (typ.) Imperialschrift [vr.], (papiersoort:) Imperialpapier [o.].

imperiale, vr.: (op rijtuigen:) Imperiale [vr.].

imperialen, m. mrv.: (mil.) Kaiserli-chen [m. mrv.]; (stk.) Imperialisten mrv.].

impertinent, bv. n.: impertinent, un-verschamt.

impertinentie, vr.:

[vr.], Unverschamtheit [vr.]. impiëteit, vr.: Impietat [vr.].

olitiek, bv. n.: unpolitisch, klug.1 bw.: unklugerweise.

imponeereu, w. o. en b.: imponiren [ie]; iemand Einem imponiren [ie].

impopulair, bv. n.: unpopular ; (fig.) verhasst.

impopulariteit, vr.: Unpopularitat [vr.].

import, m.: Import [m.], Importation [vr.].

important, bv. n.: important, wichtig, betrachtlicn.

importantie, vr.: Wichtigkeit [vr.]. importatie, vr.: Zie import, importeeren, w. b.: einführen. importuniteit, vr.: Ueberlastigkeit [vr.], Zudringlichkeit [vr.].

imposant, bv. n.: imponirend [ie]; (fig.) blendend.

impost, m.: Impost [m.], Steuer [vr.]. impotent, bv. n.: impotent, zeugungs-ïfahig.

imprimatur, o.: Imprimatur [o.].

J productief, bv. n.: unproduktiv, unfruchtbar; (fig.) nutzlos.

impromptu, o.: Impromptu [o.]; (inz.) Stegreifgedicht Lo.]; (ook:) Stegreifwitz [m.].

improvisatie, ve.: 1) Improvisation [vr.] ; 2) Zie impromptu.

'—l>rovisator, m.: Improvisator [m.];

Stegreifdichter [m.]. improviseeren, w. b. eu o.: impro-visiren [ie], aus dem Stegreife sprechen [onr.]; (inz.) Yerse machen aus dem Stegreife ; (fig.) herzaubern; een geïmproviseerd middagmaal: ein hergezaubertes Mittagsessen; een geïmproviseerd bed: Zie kermisbed, impulsie, vr.: Antrieb [m.]. imputatie, vr.: Imputation [vr.], Bei-messung [vr.], Zurlastlegung [vr.].

in, vz.: (zijnde; rust; toestand:) in [3]; -(gaande; beweging; richting:) in [4]; I er (zijnde:) darin, drin, (gaande of komende :) hinein, herein j I (in Samenstelling met een werkwoord) ein....

inabordabel, bv. n.: unzuganglich, unnahbar.

inachtneming, vr.: Beobachtung [vr.].

inadembaar, bv. n.: cinathmungsfa-hig [t], einzuathmend [t]; I -heid, vr.: [t] Einathmungsfahigkeit [vr.].

inademen, w. b.: einathmen [t]; in te ademen: Zie inadembaar. inademing, vr.: [t] Einathmung [vr.]. inauguratie, va.: Inauguration [vr.].

-, bv. n.: Inaugurations.... inaugureeren, w.b.: inauguriren [ie].

me

ere.

dicht

zu.

inbaar, bv. n.: fallig; - worden: fallig werden [onr.] ; I -heid, vr.: (das) Falligsein. inbakeren, w. b.: (fig.) einwickeln. inbaker ing, vr.: (tig.) Einwickelung [vr.].

inbakken, w. o.: einbacken [onr.]. inbakking, vr.: Einbacken [o.], inbalsemen, w. b.: einbalsamiren [ie], einbalsamen.

inbalseming, vr.: [ie] Einbalsamirung

Tyr.].

inbedroefd, bv.n.: sehr traurig; | -heid, vr.: grosse Traurigkeit [vr.].

inbeelden (zicli), w. w.: sich einbil-den; zich te veel -: sich zu viel einbilden.

inbeelding, vr.: Einbildung [vr.]; vol -: voller Einbildung.

inbegrip, o.: Inbegriff [in.]; met - van: mit Inbegriff von.... ,... init einbegriffen. inbeitelen, w. b.: einmeisseln. inbeiteling, vr.: Einmeisselung [vr.]. inbeslagnemer, m.: Beschlagneh-mer [m.] [2], Beschlagleger [m.] (- auf).

inbeslagneming, vr.: Beschlagnah £vr.] [21, Beschlaglegung [vr.] (-auf). inbeurder, m.: (inner:) Eintreiber [in.], inbeuren, w. b.: (geld:) eintreiben tonr.]; (anders:) hineinheben [onr.].

inbenring, vr.: 1) Eintreibung [vr.]; 2) Hineinheben [o.].

inbezitneming,vr.: Besitznahme [vr.], Besitzergreifung [vr.].

inbinden, w. b.: einbinden [onr.1; (flg.) irn Zaume halten [onr.]; b9eken -: Bücher binden *[onr.], Bücher einbinden [onr.]. 1 -(zich), w. w.: sich massigen, sich bezwin-gen [onr.].

inbinder, m.: Einbinder [m.]. inbinding, vr.: Einbinden [o.l. inbindsel, o.: (van een boek:) Band [m.; al.

inbitter, bv. n.: gallbitter; I -heid,vr.: <das) Gfallbitt

inblaasster, vr.: Einblaserin [vr.]; {fig.) Aufhetzerin [vr.].

inblanw, bv. n.: sehr blau; I -heid, vr.: grosse Blaue [vr.]. inblazen, w. b.: einblasen [onr.]. inblazer, m.: Einblaser [m.]; (fig.) Aufhetzer [m.J.

inblazing, vr.: Einblasung [vr.]. inblyde (inblij), bv. n.: herzensfroh; inblijheid, vr.: Herzensfreude [vr.]. inblnven, w. o.: darinbleiben [onr.], drinbleiben [onr.].

inboedel (inboei), m.: Mobiliar [o.l. inboegen, w. b.: (zeew.) einbugsiren [ie]; een schip eene haven -: ein Schiff einen Hafen einbugsiren [ie].

inboeten, w. b.: einbüssen; zijn gan-sche vermogen of zijn leven er bij -: sein ganzes Yermögen oder sein Leben dabei einbüssen.

inboezemen, w. b.: einflössen. inboezeming, vr.: Einflössen |o.], inbonzen, w. b.: einstossen [onr.]. inboomen, w. b.: mit der Fahrstange hineinschieben [onr.].

inboorling, m. en vr.: (der, die) Ein-geborne.

inboorlingschap, o.: Stand [m.] eines Eingebornen (vr.: einer. Einge-borne).

inboorlings-reeht, o.: [t] Heimaths-recht [o.].

inboos, bv. n.: sehr böse, sehr er-zürnt, ingrimmig; 1 -heid, vr.: Ingrimm Lm.].

inborst, vr.: [t] Glemüthsart [vr.], Karakter [m.].

inbraak, vr.: Einbruch [m.]. Zie m.

diefstal.

inbraden, w. o.: einbraten [onr.J. inbranden, w. b. en o.: einbrennen [onr.].

inbranding, vr.: Einbrennung [vr.], Einbrennen [o. i.

inbreekster, vr.: Einbrecherin [vr.]. inbreien, w. o.: zu dicht stricken. I w. b.: 1) dichter stricken; 2) zu stricken; er -: einstricken. inbreken, w. o.: einbrechen [onr.]. inbreker, m.: Einbrecher [m.]. inbreker*), vr.: Einbruch [m.; ü]. inbreking, vr.: Einbrechen [o.], inbreng, m.: 1) (das) Einbringen; 2) (das) Eihgebrachte. inbrengen, w. b.: einbringen [onr.]. inbrenger, m.: Einbringer [m.]. inbrenging, vr.: (das) Einbringen. inbrengster, vr.: Einbringerin [vr.]. inbreuk, vr.: Eingriff [m.1; - maken op: eingreifen [onr.1 in, Eingriffe machen in, Eingriffe thun [onr.] in, (fig.) beein-trachtigen, schmalern; I -maakster, vr.: 1) Eine, die Eingriffe thut (- op: in),2)Be-eintrachtigerin [vr.], Schmalererin [vr.]; -maker, m.: 1) Einer, der Eingriffe thut (- op: in), 2) Beeintrachtiger [m. J; -ma-king, vr.: (das) Eingreifen (- op: in), (fig.) Beeintrachtigung [vr.], Schmalerung [vr.].

inbrokkelen (inbrokken), w. b.: ein-brocken.

inbrokkeling (inbrokking), vr.: Ein-brocken [o.].

inbruin, bv. n.: sehr braun; 1 -heid, vr.: grosse Braune [vr.].

inbuigen, w. b.: einbiegen [onr.J, ein-beugen, einwarts biegen [onr.]. in buiging, vr.: Einbiegung [vr.]. inburgeren, w. b.: einbürgern; (fig.) annehmen [onr.], adoptiren [ie]. 1 -(zich) w. w.: sich einbürgern.

ünbpten, w. o-: Wuhnen ins Eis machen.

linbyten, w. o. en b.: einbeissen [onr.], einfressen [onr.].

inbijtend, bv. n.: einbeissend, einfres-send.

inbjjting, vr.: Einbeissung [vr.], Ein-fressung [vr.].

incapabel, bv. n.: inkapabel, unfahig; (fig.) ungeschickt; - tot: inkapabel incapaciteit, vr.: Unfahigkeit [vr.]. incasseeren, w. b.: einkassiren [ie], incasseerin^, vr.: [ie] Einkassirung [vr.], [ie] Einkassiren [o.].

incident, o.: Incident [o.], Zwischen-fall [m.; a].

incidenteel, bv. n.: (rcht.) beifallig. incisie, vr.: Incision [vr.J, Einschnitt [m.]: | -mes, o.: Incisionsmesser [o.j, Bi-sturi [o.l.

inclinatie, vr.: Inklination [vr.], Nei-gung [vr.1; (fig.) Neigung [vr.], (ook;) Hang [m.], (ook:) Zuneigung [vr.], Liebe [vr.]; een huwelijk uit -: eine Heirath [tl aus Liebe; 1 -hoek, m.: Neigungswinkel [m.].

inclineeren, w. o.: geneigt sein (-

tot: zu), Neigung (Lust) haben (- tot: zu). indicatief, m.: (tik.) Indikativ [m.], inclusief, bw.: inklusiv, mit einbe- Wirkliehkeitsform [vr.]. griffen.    indictie, vr.: (tijdr.) Indiktion [vr.],

incognito, bw.: inkognito. I-,o.:(das) Römerzinszahl [vr.].

Inkognito.    Indië, o.: (adk.) Indiën [o. mrv.1; In-

incominodeeren, w. b.: inkommodi- diër, m.: Indiër [m.]; Indisch, bv. n.: inren [ie].    disch; Indische, vr.: Indierin [vr.].

incompatibel, bv. n.: inkompatibel, indien, vgw.: wenn, falls, im Falie unvereinbar.    dass; - niet: wofern nicht.

incompaMliteit, vr.: Inkompatibili- indienen, w. b.: einreichen. tat [vr.], Unvereinbarkeit [vr.].    indiener, m.: Einreicher [m.].

incompetent, bv. n.: inkompetent, indiening, vr.: Einreichung [vr.]. unbefugt.    indienster, vr.: Einreicherin [vr.].

incompetentie, vr.: Inkompetenz indifferent, bv. n.: indifferent, gleich-[vr.], Unbefugtheit [vr.].    gültig.

incompleet, bv.    n.: inkomplet,    un-    indifferentie, vr.: Indifferenz [vr.],

vollstandig.    Gfleichgültigkeit [vr.].

inconsequent, bv. n.: inkonsequent. indigestie, vr.: Indigestion [vr.], Un-inconsequentie, vr.: Inkonsequenz    verdaulichkeit [vr.].

[vr.].    indignatie, vr.: Indignation [vr.], Ent-

inconstitutioneel, bv. n.: verfas- rüstung [vr.]. sungswidrig.    indigniteit, vr.: Indignitat [vr.],

inconveniënt, bv. n.: unbequem,    Schandlichkeit [vr.].

lastig, beschwerlich,    ungelegen. I    o.;    indigo, vr.: Indigo [m.], Indig [m.];

Uebel [o.].    I in Sam.: Indigo....., Indig.....

incorporatie, vr.:Inkorporation [vr.], indirect, bv. n.: indirekt, mittelbar; Einverleibung [vr.].    -e belasting: indirekte Steuer [vr.].

incorporeeren, w. b.: inkorporiren Indisch, bv. n.: Zie in Indië.

[ie], einverleiben.    indiscreet, bv. n.: 1) unbescheiden;

incorrect, bv. n.: inkorrekt; I -heid, 2) unverschwiegen, schwatzhaft. Inkorrektheit [vr.].    indiscretie, vr.: 1) Unbescheidenheit

incroyabel, bv. n.: unglaublich.    [vr.]; 2) Unverscirwiegenheit [vr.], Schwatz-

incrustatie, vr.: Inkrustation [vr.].    haftigkeit [vr.].

incrnstceren, w.: inkrustiren [ie].    individu, o.: Individuum [o.; -dnen],

inculpatie, vr.: Beschuldigung [vr.].    Einzelwesen [o.].

inculpeeren, w. b.: beschuldigen.    individualiteit, vr.: Individualitat

[vr.].

incunabel, vr. (typ.) Inkunabel [vr.1.

incurabel, bv. n.: unheilbar.    ’ individueel, bv. n.: individuell.

indachtig, bv. n.: eingedenk; iets.- indolent, bv. n.: [indolent, unempfind-zijn : einer Sache eingedenk sein; iem. - lich.

maken op: Einen erinnern an.    indolentie, vr.: Indolenz [vr.], Unem-

indagen, w. b.: vorladen [onr.].    pfmdlichkeit [vr.].

indaging, vr.: Yorladung [vr.].    indompelen, w. b.: eintauchen."

indammen, w. b.: eindammen.    indompeling, vr.: Eintauchung [vr.];

in

idoopen, w. b.: 1) eintauchen; de pen ie Feder eintauchen; 2) (soppen:) ein-

-: die tunken indooping,

2) EintunLen [o.], indouwen, w. b.: Zie indnwen. indringen, w. o.: eindringen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich eindringen [onr.], indringend, bv.n.: eindringend; (fig.) zudringlich; I -heid, vr.: Zudringlichkeit [vr.].

indringer, m.: (der) Zudringliche. indringerig, bv. n.: Zie het bv.n.

indringend.

indringerjj, vr.: Zudringlichkeit [vr.]. indringster, vr.: (die) Zudringliche. indrinken, w. b.: eintrinken Lonr.]. indroevig, bv.n.: herzbetrübti |-heid, vr.: Herzbetrübtheit [vr;]. indrogen, w. o.: eintrocknen. indroging, vr.: (das) Eintrocknen. indroog, bv. n.: sehr trocken; I -heid, vr.: grosse Trockenheit [vr.].

indroppelen (indroppen), w. b. eintröpfeln, eintropfen.

indroppeling (indropping), ' tröpfelung [vr.], Eintropfung [vr.]. indruipen, enz.: Zie indroppelen, indruischen, w. o. (met „tegen”):

indamming, vr.: Eindammung [vr.]. doop bij -: (kkl.) Taufe [vr.] durch Unter-indecent, bv. n.: indecent, unanstan- tauchen. dig; I -heid, vr.: Indecenz [vr.], Unan- * standigkeit [vr.].

vr.: 1) Eintauchen [o.];

indeclinabel, bv. n.: (tik.) indeklina-bel, undeklinirbar [ie], unabanderlich. indeelen, w. b.: eintheilen [t]. indeeling, vr.: [t] Eintheilung [vr.]. indelicaat, bv. n.: indelikat, unfein;

I -heid, vr.: Unfeinheit [vr.].

indemnisatie, vr.: Entschadigung [vr.].

indemniseeren, w. b.: entschadi-gen.

indemniteit, vr.: Indcmnitat [vr.],

Entschadigung [vr.].

independent, bv. n.: unabhangig.

I Independenten, m. mrv.: (kkl.) Indepen-denten [m. mrv.].

inderdaad, bw.: in der That,in Wahr-heit, wirklich. I -, tsw.: wirklich!

indeuken, w. b.: Beulen (oder: eine Beule) machen in.

en o.:

indenking, vr.: 1) (das) Beulenma-chen; 2) Beule [vr.]. index, m.: (i. a. b.) Index [m.].

vr.: Ein-

Indiaan, m. en vr.: Indianer [m.], In-dianerin [vr.].

Indiaansch, bv. n.: indianisch. indicatie, vr.: Anzeige [vr.], Anwei-sung [vr.].

(fig.) - tegen: verstossen [onr.] gegen, in Widerspruch sein mit, 13] zuwider laufen [onr.].

indruisching, vr.: Yerstoss [m.; oen ö] (- tegen: gegen).

indruk, m.: Eindruck [m.; ü]; I -wekkend, bv. n.: Emdruckmachend; net-wekkende: das Eindruckmachende. indrukken, w. b.: eindrücken. iiulrukking, yr.: Eindrücken [o.], indruksel, o.: Eindruck [m.; üj. indruppelen (indruppen), w. b.: Zie in droppelen.

indrpven, w. b.: eintreiben [onr.]. indrjjving, w.: Eintreiben [o.], inductie, vr.: Induktion [vr.]. indulgentie, vr.: Indulgenz [vr.]. industrie, vr.: Industrie [vr.], Gewerb-fleiss [m.].

industriëel, bv. n.: industriell. I -, m.: (der) Gewerbtreibende, Fabrikant [m.].

industrie-ridder, m.: Glücksritter [m.]; I -school, vr.: Gewerbschule [vr.]; -tentoonstelling, vr.: Gewerbeausstellung [vr.].

indutten, w. o.: einschlummern. indutting, vr.: Einschlummern [o.], indnwen, w. b.: eindrücken [o.], induwing, vr.: Eindrücken [o.], indoken, w. b.: eindeichen. indijking, vr.: Eindeichung [vr.]. ineen, bw.: 1) ineinander; 2) zusam-men. NB. Alle met - samengestelde werkwoorden, niet hieronder vermeld, zijn in het Duitsch met een der beide beteeke-nissen van - samengesteld.

ineengedrongen, bv. n.: gedrungen;

I -heid, vr.: Gedrungenheit [vr.].

ineenslaan, w. b.: 1) ineinanderschla-gen [onr.], 2) zusammenschlagen [onr.]; de handen -: die Hande zusammenschlagen [onr.], (fig.) gemeinschaftlich handeln. inegaal, bv.n.: 1) ungleich; 2)uneben; -heid, vr.: 1) Ungleichheit [vr.], 2) Un-ebenheit [vr.].

inenten, w. b.: (hlk.? tnb.) einimpfen; iemand de pokken -: Einem die Blattern einimpfen.

inenter, m.: Einimpfer [m.]. inenting, vr.: Einimpfung [vr.]. inetteren, w. o.: eiternd einfressen [onr.].

inettering, vr.: (das) Einfressen des Eiters.

inexact, bv. n.: inexakt, ungenau. inexorabel, bv. n.: inexorabel, un-erbittlich. infaam, bv. n.: infam, schandlich. infamie, vr.: Infamie [vr.]. infamiteit, vr.: Schandlichkeit [vr.]. infant, m.: (koningszoon in Spanje en Portugal:) Infant [m.].

infante, vr.: (koningsdochter in Spanje en Portugal:) Infantin [vr.].

infanterie, vr.: (mil.) Infanterie [vr.], Fussvolk [o.].

infanterist, m.: (mil.) Infanterist [m.], Fusssoldat [m.].

infecteeren, w. b.: anstecken. infectie, vr.: Ansteckung [vr.[. inferieur, m.: (der) Untergebene, (der) Subalterne. I -, bv.n.: geringer (-aan: als), inferioriteit, vr.: Inferioritat [vr.]. infernaal, bv. n.: infernal, höllisch. inlinitief, m.: (tik.) Infinitiv [m.].

infirmerie, vr.: Lazarett [o.J, Kran-kenstube [vr.].

inflansen, w. b.: hineinflicken; gaarne Latijnsche machtspreuken -: gern mit la-teinischen Machtsprüchen um sich werfen [onr.].

inflansing, vr.: (das) Hineinflicken. inflikken, w. b.: hineinflicken. I -(zich), w. w.: (lam.) sich einschmeicheln (- bij iemand: bei Einem).

influenceeren, w. o.: Einfluss haben, einwirken (- op: auf). I -, w. b.: seinen (ihren) Einfluss geitend rnachen auf. influenza, vr.: (gnk.) Influenza [vr.]. influisteraar, m.: Einflüsterer [m.]. influisteraarster, vr.: Einflüstrerin [vr.].

influisteren, w. b.: einflüstern (-iem. iets: Einem etwas).

influistering, vr.: Einflüsterung [vr.]. informatie, vr.: Erkundigung [vr.]; - nemen (- inwinnen): Erkundigungen ein-ziehen [onr.], sich erkundigen; bureau (kantoor) van -: Nachfrageamt [o.; a].

informeeren? w. b. en o.: 1) (berichten, melden:) berichten, benachrichtigen, melden (iets aan iemand: Einem etwas), in Kenntniss [s] setzen (- Einen von etwas): 2) (inlichting inwinnen:) sich erkundigen (- naar: nach), Erkundigungen einziehen [onr.] (- über, - in Betreff, - hinsichtlich).

infraai, bv. n.: wunderschön; I -heid, vr.: (das) Wunderschöne.

infusie, vr.: Infusion [vr.], Aufguss [m.; ü]; I -diertje, o.: [t] Infusionsthier-■ chen [o.], Infusorium [o.; -rien].

ingaan, w. o.: eingehen [onr.);|(fig.) anfangen [onr.], antreten [onr.]; een nieuw jaar -: ein neues Jahr antreten [onr.]; zijn twintigste jaar - (in zijn twintigste jaar gaan): sein zwanzigstes Jahr antreten [onr.].

ingaande, v. dw.: (fig.) anfangend; -den tienden dezer maand: anfangend mit dem zehnten dieses Monats. i -, bv. n.:

Zie inkomend.

ingang, m.: 1) Eingang [m.; a];- vinden: (fig.) Eingang finden [onr.]; 2) (fig.) Anfang [m.; a].

ingebeeld, bv. n.: eingebildet; I-heid, vr.: (van menschen:) Einbildung [vr.],(van dingen:) (das) Eingebildete. ingeboren, bv. n.: angeboren. ingeborene: Zie inboorling, ingeef ster, vr.: Eingeberin [vr.]. ingeërfde, m. en vr.: [t] Grundeigen-thümer [m.], [t] Grundeigenthümerin [vr.].

ingekankerd, bv. n.: (fig.) eingewur-zelt; I -heid, vr.: (das) Eingewurzelte.

ingeland, m.; [t] Grundeigenthümer

[m.].

ingelegd, bv. n.: eingelegt; - werk: eingelegte Arbeit [vr.]; een -e vloer: ein getafelter Fussboden [o. en ö]. ingeleid, bv. n.: 1) eingeleitet; 2) Zie

ingelegd.

ingenieur, m.: Ingenieur [m.]; - van den Waterstaat: Waterstaats-Ingenieur [m.1, Ingenieur [m.] im Strassen-Brücken-und Chausseewesen; - bij het mijnwezen: Ingenieur [m.] im Bergwesen; - in de werktuigkunde: Ingenieur [m.1 imMaschi-nenwesen.

ingenieus, bv. n.: künstlich ausge-dacht.

vr.: Eingewei-n, vr.: Bauch-

ingenomen, bv. n.: eingenommen (-met iemand of met iets: für Einen oder für etwas; - tegen: gegen); - met zieh •zelven: von sich selbst eingenommen; ] -heid, vr.: Eingenommenheit [vr.1.

ingeschapen, bv. n.: angeboren; de goedhartigheid is hem die Gutherzig-keit ist ihm angeboren.

ingesloten, bv. n. enbw.; eingeschlos-sen; van 1 tot 100 von Eins bishundert inklusiv; - ontvangt UwEd.: eingeschlossen <angebogen) erhalten Sie.

ingespannen, bv. n.: angespannt; (fig.) gespannt; l-heid,vr.: (fig.) Gespannt-neit [vr.].

ingetogen, bv. n.: bescheiden; I -heid, vr.: Bescheidenheit [vr.]. ingeval, bw.: falls, im Falie, ingeven, w. b.: eingeben [onr.]. ingever, m.: Eingeber [m.J. ingeving, vr.: Eingebung [vr.]. ingevolge, vr.: [3] gemass, [3] zu-folge.

ingewand, o.: Eingeweide [o.], ingewanden, o. mrv.: Eingeweide [o. enk. en mrv.]; pijn in de -: Bauchgrimmen fo.]; in de - der aarde: (fig.) in den Ein-geweiden der Erde.

ingewands-h waal, denkrankheit [vr.]; I -pij grimmen [o.]; -worm, m,: Eirigeweidewurm lm.; ü].

ingewikkeld, bv. n.: verwickelt, ver-worren; (fig.) verdeckt (bw.: auf eine ver-deckte Art); I -heid, vr.: Yerworrenheit ;[vr.], (fig.) verdeckte Art [vr.].

ingeworteld, bv. n.: eingewurzelt; j -heid, vr.: (das) Eingewurzelte.

ingezetene, m. en vr.: Einwohner lm.], Einwohnerin [vr.].

ingierig, bvn.: erzgeizig; I -heid, vr.: Erzgeiz [m.].

ingieten, w. b.: eingiessen [onr.]. ingieting, vr.: Eingiessung Lvr.]. ingoed, bv. n.: herzgut; I -heid, vr.: Herzgüte [vr.].

ingooien, w. b.: einwerfen [onr.1; bij iemand de glazen -: Einem die Fenster einwerfen [onr.]; zijne eigene glazen -: (fig.) seine eigene Sache verderben [onr.].

ingrediënt, o.: Ingredienz [o.], [t] Bestandtheil [m.]. ingreep, m.: Eingriff [m.]. ingriffelen (ingriffen), w. b.: ein-griffeln.

lingroen, bv. n.: sehr grim; I -heid, vr.: grosse Grime [vr.]. lingroen, o.: (pik.) Ingrün [o.], ingrijpen, w. o.: eingreifen [onr.]. ingr\jping, vr.: Eingreifen [o.], inlialen, w. b.: (i. a. b.) einholen. inhalig, bv. n.: habgierig, schabig; I -heid, vr.: Habgierigkeit [vr.], Schabig-keit [vr.].

inhaling, vr.: Einholung [vr.]. inham, m.: (adk.) Bucht [vr.], Bai [vr.]; (bwk.) Yertiefung [vr.], (inz.) Fensterver-tiefung [vr.]:

inhangen, w. b.: einhangen. I -, w. o. (met „er”): het zal er -: es-wird Geld kosten.

inhebhen, w. b.: 1) innehaben; het hok -: (fig. fam.) sich eingeschmeichelt haben; 2) enthalten [onr.]; 3) zubedeuten haben.

inhechtenisneming, vr.: Yerhaf-tung [vr.].

inheemsch, bv. n.: einheimisch. inheet, bv. n.: brennheiss; I -heid, vr.: Brennhitze [vr.]. inheien, w. b. einrammen. inheiing, vr.: Einrammung [vr.]. inhoud, m.: Inhalt [m.]; de korte der kurze Inbegriff; rijk van-: inhaltreich, inhaltvoll; sterk van -: (fig.) vonkraftiger Leibesbeschaffenheit; gezond van -:kern-gesund. Zie inhouds.

inbonden, w. b.: 1) (bevatten:) enthalten [onr.]; (bedwingen, onderdrukken:) unterdrücken, bezwingen [onr.], zurück-halten [onr.]; 3) (spijs, drank, geneesmiddelen, enz.:) bei sich behalten [onr.);

4) (geld, op afkorting van eene schuld:) abziehen [onr.], zurückh alten [onr.] I -(zich), w. w.: an sich halten [onr.], sich bezwingen |onr.].

inhouding, vr.: Zurückhaltung [vr.]. inhouds, in Sam. I -lichaam, o.: Ge-fass [o.]; -maat, vr.: Körpermass [o.], In-haltsmass [o.]; -opgave vr. (-register, o.): [s] Inhaltsverzeichniss [o.]; -ruimte, vr.: Raum [m.; a].

inhout, o.: (zeew.) Inholz [o.; ö], Rippe [vr.].

inhuldigen, w. h.: huldigen, inhuldiging, vr.: Huldigung [vr.]. inhumaan, bv. n.: inhuman. in humaniteit, vr.: Inhumanitat [vr.]. inhuren, w. b.: den Miethvertrag [t] erneuern.

inhuring, vr.: Erneuerung [vr.] des Miethvertrags [t].

initiaal, vr.: Anfangsbuchstabe [m.], Initiale [vr.].

initiatief, o.: Initiative [vr.]; het -nemen: die Initiative ergreifen [onr.], den ersten Anstoss zur Handlung geben [onr.],

initiëeren, w. b.: einweihen (- in* zu); (fig.) vertraut machen (- in: mit).

injectie, vr.: (hik.) Injektion [vr.],Ein-spritzung [vr.].

injunctie, vr.: Injunktion [vr.], Ein-scharfung [vr.], (der) eingeseharfte Be-fehl.

injurieus, bv. n.: injuriös, ehren-rührig.

ink, m.: Mündung [vr.] einer (der) Fischreuse.

in ka. m.: (hist.) Inka [m.]. inkalken, w. b.: einkalken. inkankeren, w. o.: (van kankerzwe-ren:) um sich greifen [onr.]; (fig.) ein-wurzeln, fortwurzeln; (pik.) vom Kanker zerfressen werden [onr.].

inkankering, vr.: 1) (das) Umsich-greifen; 2) (das) Einwurzeln, (das) Fortwurzeln; 3) Zerfressung [vr.] vom Kanker.

inkarnaat, o.: Inkarnat [o.], [t] Fleisch-roth [o.]. I -, bv. n.: inkarnat, fleisch-roth [t],

inkeep, vr.: Einschnitt [m.], Kerbe [vr.].

inkeer, m.: Aenderung [vr.]; (fig.) Reue [vr.1; tot - komen: seine Gesinnung andern, sich andern, (fig.) in sich gehen [onr.].

inkeeren. w. o.: einkehren; tot zich zelven -: in sich gehen [onr.]. inkepen, w. b.: Einschnitte (oder:

einen Einschnitt) • machen in, einkerben.    kan den zieke geene medicijnen ich

inkeping:, vr.: 1) (das) Einkerben;    kann den Kranken [vr.: die Kranke] keine

2) Zie inkeep.    Medicin hinunterschlucken machen); ik

inkerven, w. b.: einkerben. I w.    zal er mijn zoon wel ich werde meinen

o.: reissen. [onr.]. abreissen [onr.].    Sohn schon hineinbringen [onr.j; den voet

inkerving, vr.: 1) (das) Einkerben; ergens sich irgendwo eindrangen, sich 2) Riss [m.1; 3) Zie inkeep.    irgendwo einschleichen [onr.].

inklaren, w. b.: (kpv.) einklariren inkt, m.: Dinte [vr.], Tinte [vr.]; Oost-[ie],    indische Tusch [m.], Tusche [vr.].

inklaring, vr.: (das) Einklariren [ie]; inktachtig, bv. n.: tintenartig; I-heid, kantoor van Zollamt [o.; a],    vr.: (das) Tintenartige.

inkleeden, w. b.: einkleiden (ook fig.). inkt-bakje, o.: (das) Tintenfass-Schüs-inkleeding, vr.: Einkleidung [vr.]    selchen; I-bal, m.: (typ.) Druckerballen

(ook fig.).    [m.]; -boom, m.: (pik.) Tintenbaum [m. mT

inklimmen, w. o.: hineinklettern;    a]; -flesch, vr.: Tintenflasche [vr.]; -fleschjey

(fig.) einsteigen [onr.].    o.: Tintenflaschchen [o.]; -klodder, m.

inklimming, vr.: (das) Hineinklet-    Tintenklecks [m.]; -koker, m.: Tintenfass

tern; (fig.) Einsteigung [vr.j.    [o.; a]; -kruikje, o.:Tintenkrügelchen [o.]y

inklinken, w. b.: einnieten.    -lapje, o.: Wischlappchen [o.] für Schreib-

inklinking, vr.: Einnietung [vr.].    federn; -poeder, o.: Tintenpulver [o.l;,

inkoken, w. o.: einkochen; laten -:    -pot, m.: Zie -koker; -steen, m.: (min.)

einkochen lassen [onr.1.    Tintenstein lm.]; -tafel, vr.: (typ.) Farbe-

inkoking, vr.: Einkochen [o.].    tisch [m.1; -visch, m.: Tintenfisch Lm.];

inkomeling, m.: Einkömmling fm.].    -vlak (-vlek), vr.: Tintenfleck [m.J; -wor-

I inkomen, w. o.: hineinkommen [onr.],    tel, m.: (pik.) (der) falsche Rhabarber.

hereinkommen; (van gelden:) einkommen inkuipen, w. b.: eintonnen.

[onr.]; (brieven, tijdingen, enz.:) einlaufen inkuiping, vr.: (das) Eintonnen. [onr.].    inkwartieren, w. b.: einquartiren

link omen. o.: 1) Einkommen [o.]; een [ie], jaarlijksch - van: ein jahrliches Einkom- inkwartiering, vr.: [ie] Einquarti-men von; 2) (intrede, binnentreding:) Hin- rung [vr.]; biljet van -: [iel Einquarti-einkommen [o.], Hereinkommen [o.], (fig.) rungsbillet [o.].

Eintritt Lm.].    inkijk, m.: 1) Gelegenheit [vr.] hin-

inkomend, bv. n.: (uitstaande gel-    einzugucken; 2) Anblick [m.]; een leelijke

den:) einkommend; -e rechten, o. mrv.:    -: 1) ein unangenehmer Anblick, 2) eine

Eingangszoll [m. enk.], Einfuhrzoll [m.].    fatale Gelegenheit hineinzugucken; op

inkomst, vr.: Zie z. n. o. inkomen;    den - zitten: wie zur Schau sitzen [onr.j.

inkomsten, vr. mrv.: Einkünfte [vr. mrv.]. inkijken, w. o.: hineingucken. I -, w.

inkoop, m.: Einkauf [m.; a]; I -boek, b.: durchsehen [onr.1. o.: Einkaulsbuch [o.; ü].    inlaag, vr.: Zie inleg.

inkoopen„ w. b. : einkaufen.    inladen, w. b.: einladen [onr.], laden

inkooper, m.: Einkaufer [m.].    [onr.].

inkooping, vr.: (das) Einkaufen.    inlader, m.: Lader [m.], Einlader [m.].

inkoopsprijs, m.: Emkaufspreis [m.].    in lading, vr.: (das) Einladen, (das)

inkoopster, vr.: Einkauferin [vr.].    Laden.

inkorten, w. b.: verkürzen, kürzer inlander,    m.:    Eingeborne [m.], Inlan-

machen; (let.) abkürzen; (fig., iets:) be- der [m.].

schranken, schmalern; (fig., iemand:) kurz inlandscli, bv. n.: inlandisch, einhei-halten [onr.].    misch.

inkorting, vr.: 1) Yerkürzung [vr.]; inlandsclie, vr.: Eingeborne [vr.],In-2) Abkürzung [vr.]; 3) Beschrankung landerin [vr.].

[vr.], Schmalerung [vr.j; 4) (das) Kurz- inlassclien, w. b.: einschalten₂ ein-halten.    schieben [onr.].

inkostclijk, bv. n.: sehr köstlich; inlassehing, vr.: Einschaltung [vr.], I -heid, vr.: grosse Köstlichkeit [vr.].    Einschiebung    [vr.].

inkoud, bv. n.: 1) bitterkalt; 2) eis- inlaten, w. b.: (i. a. b.) einlassen [onr.]. kalt; I -heid, vr.: 1) grosse Kalte [vr.j, I - (zich), w. w.:    sich    einlassen [onr.] (-

2) Eiskalte [vr.].    met: mit).

inkrimpen, w. o.: einschrumpfen;    inlating, vr.: (i. a. b.) Einlassung

(fig.) sich zusammenziehen [onr.]. I -, w. [vr.].

b.: (fig.) einschranken. I -(zich), w. w.:    inleeljjk, bv. n.: sehr hasslich; I-heid,

inleg, m.: Einlage [vr.]; (spl.) Einsatz [m.; a]; I -geld, o.: Einlegegeld [o.] ;-hout, o.: Einlegeholz [o.]; -kapitaal, o.: Einlags-kapital Lo.]; -werk, o.: eingelegte Arbeit [vr.].

inlegeren, w. b.: einlagern, einquartiren [ie].

inlegering, vr.: Einlagerung [vr.], [ie] Einquartirung [vr.].

inleggen, w. b.: (i. a. b.) einlegen; eer of schande met iets -: Ehre oder Schande mit etwas einlegen. inlegger, m.: Einleger [m.].

sich einschranken.    vr.: grosse Hasslichkeit    [vr.].

inkrimping, vr.: Einschrumpfung [vr.]; (fig.) Einschrankung [vr.].

inkruipen, w. o.: einkriechen [onr.]

(- in: in); (fig.) sich einschleichen [onr.].

inkruiping, vr.: (das) Einkriechen;

(fig.) Einschleicnung [vr.1.

inkruipsel, o.: (der) eingeschlichene Missbrauch [m.; a].

inkrygen. w. b.: (uitstaande gelden:) einkassiren [ie], erhalten [onr.]; (medicijnen, enz.:) hinunterschlucken (de zieke kan geene medicijnen-: der (die) Kranke kann keine Medicin hinunterschlucken; ik

INPAKKER.

238

vr.: Emnahung ^ [vr.]; (van T' ’ '    'o.j.

Hef-

be-

inlegging, vr.: Einlegung [vr.]. inlegsel, o.: (das) Eingelegte; (kim.) Einschlag [m.; a]. inlegster, vr.: Einlegerin [vr.]. inleiden, w. b.: (i. a. b.) einleiten. inleidend, bv. n.: einleitend, Einlei-tungs....

inleider, m.: Einleiter [m.]. inleiding, vr.: (i. a. b.) Einleitung [vr.].

inleidstcr, vr.: Einleiterin [vr.]. inlekken, w. o.: eintropfen, einsickern. inleveraar, m.: Einlieferer [mj. inle veraarster, vr.: Einliefrerin [vr.]. inleveren, w. b.: 1) einliefern; 2) Zie indienen.

inlevering, vr.: Einlieferung [vr.]. inlichten, w. b.: unterrichten, in Kenntniss [s] setzen; iemand beter -: Einen eines Bessern belehren.

inlichting, vr.: Auskunft [vr.]; aan iem. - geven aangaande: Einem Auskunft ertheilen [t] in Betreff [2]; -en inwinnen: Erkundigungen einziehen [onr.].

inloop, m.: 1) Einlauf [m.], (das) Ein-laufen; 2) Eingang [m.; a].

inloopen, w. o.: 1) hineinlaufen [onr.], hereinlaufen [onr.]; eene haven -: in einen Halen einlaufen [onr.]; alles niet kunnen -: nicht schnell genug laufen können [onr.]; 2) (krimpen:) einlaufen [onr.]; 3) (minder plaats beslaan dan men gedacht had:) einlaufen [onr.]; 4) tegen elkander - : (van levende wezens:) auf einander zulaufen [onr.], (anders:) einander zuwider laufen [onr.]; tegen dèn draad -: gegen den Strich gehen [onr.1; 5) er -: (fig.) in das Garn gehen [onr.]; er leelijk -: (fig.) übel wegkommen [onr.]. I -, w. b.: einbrechen [onr.]; eene deur -: eine Thüre einbrechen [onr.|; zijne hersens -: (fam.) sich den Kopf zerschmettern.

inlosbaar, bv. n.: einlösbar; I -heid, vr.: Einlösbarkeit [vr.]. inlossen, w. b.: einlösen. inlosser, m.: Einlöser [m.]. inlossing, vr.: Einlösung [vr.]. inlosster, vr.: Einlöserin [vr.]. inlni, bv. n.: erzfaul; I -heid, vr.: Erz-faulheit [vr.].

inluiden (inluien), w. b.: einlauten. inluiding (inluiing), vr.: Einlautung [vr.], (das) Einlauten.

inlijven, w. b.: 1) (landen:) einver-leiben: - bij: [3] einverleiben; 2) (personen:) eintheilen [t] (- bij: bei), inlijving, vr.: Einverleibung [vr.]. inmaak, vr.: (das) Einmachen. in maaksel, o.: (das) Eingemachte. inmaakster, vr.: Einmacherin [vr._ inmaken, w. b.: (kkk.) einmachen. inmaker, m.: Einmacher [m.]. inmakerij (inmaking), vr.: Zie vr. inmaak.

inmanen, w. b.: einmahnen, eintreiben [onr.].

inmaner, m.: Einmahner [m.], Eintreiber [m.].

inmaning, vr.: (das) Einmahnen, (das) Eintreiben.

inmengen, w. b.: einmengen, ein-mischen.

inme*nger, m.: Einmenger [m.]. inmengerij, vr.: Einmengerei [vr.], Einmischerei [vr.].

inmenging:, vr.: Emmengen [o.], Ein-mischen [o.].

inmengsel, o.: Einmischung [vr.]; (fig.) Einschiebsel [o.].

inmeten, w. b.: durch zu reichliches Messen verlieren [onr.]. I w. o.: sich ein-messen [onr.], durch zu reichliches Messen weniger ausliefern.

in meting. vr.: Yerlust [m] durch zu reichliches Messen, inmetselen, w. b.: einmauern. inmetseling, vr.: Einmauern [o.], inmiddels, bw.: mittlerweile, inzwi-schen, unterdessen.

inmoffelen, w. b.: (fam.) einhüllen, einwickeln.

inmoffeling, vr.: (fam.) Einwickelung [vr.].

inmonden, w. o.: einmünden. inmonding, vr.: Einmündung [vr.]. innaaien, w. b.: einnahen; (boeken:) heften, [ie] broschiren (ingenaaid, v. dw.: geheftet, broschirt Lie]).

innaaier, m.: Bücherhefter [m.], [ie] Broschirer [m.].

innaaiing, 1 boeken:) Heften innaaister, vr.: (van boeke terin [vr.], [ie] Broschirerin [vr.].

inneemster, vr.: (van medicijnen:) Einnehmerin [vr.].

innemen, w. b. en o.: (i. a. b.Jein-nehmen Lonr.]; iemand voor zich -: Einen für sich einnehmen [onr.]; iem. tegen zich -: Einen gegen sich einnehmen [onr.]; goed van - zijn: (iron.) gut essenundtrin-ken können [onr.].

linn entend, bv. n.: einnehmend;

I -heid, vr.: (das) Einnehmende.

linnemend, dw.: einnehmend, zu sich nehmend.

intiemer, m.: (van medicijnen:) Ein-nehmer [m.].

inneming, vr.: Einnahme [vr.]; (van medicijnen:) (das) Einnehmen.

innen, w. b.: (geld:) eintreiben [onr.], einkassiren [ie]; niet te -: uneintreib-lich.

inner, m.: (van geld:) Eintreiber [m.]. innerlyk, bv. n.: (in ’t gemoed:) in-nerlich; (werkelijk:) inner, wesentlich, wirklich.

innig, bv. n. en bw.: innig, inniglich;

I -heid, vr.: Innigkeit [vr.].

inning, vr.: (van geld:) Eintreibung [vr.], [ie] Einkassirung [vr.].

innocent, bv. n.: IJ unschuldig; 2) blöd-sinnig; I -heid, vr.: 1) Unschuld[vr.|, 2) Blöd-sinnigkeit [vr.], Blödsinn [m.].

Innocentius, m.: (mansnaam:) Inno-cenz [m.].

inoculatie, vr.: Inokulation [vr.]. inoculeeren, w. b.: inokuliren [ie], inoogsten, w. b.: einernten; (fig.)ein-ernten, davontragen, [onr.].

inoogsting, vr.: (das) Einernten (ook fig.).

inpakken, w. b.: einpacken; geld (iron.) Geld einstecken, sich Geldes 1 meistern; iemand -: 1) Einen verhaften, Einen einstecken, 2) Einen beschwatzen, Einen bethören, 3) Einen anführen.

in pakk er, m.: Einpacker [m.]; - van geld: Greifgeier [m.]; - van menschen: Bethörer [m.].

eingerissen.

inpakking, vr.: Einpackung [vr.],(das) Einpacken.

inpakster, vr.: Einpackerin [vr.1; (van geld:) Einsteckerin [vr.|; (van menschen:) Bethörerin [vr.].

inpalmen, w. b.: sich [2] bemeistern, [4] an sich ziehen [onr.]; (zeew.) einholen. inpalmer, m.: (iron.) Greifgeier [m.]. inpa luier ij, vr.: (van geld of goed:) Schwindelei [vr.]; (van menschen:) Be-thörung [vr.].

inpalniing, vr.: (das) Ansichziehen. inpalmster, vr.: (van geld of goed:) Einsteckerin [vr.]; (van menschen:) Bethörerin [vr.].

inpassen, w. b.: einpassen. inpekelen, w. b.: empökeln, einsalzen. inpennen, w. b.: einzapfen. I -(zich), w. w.: (fig. tam.) sich einschnüren.

inpeperen, w. b.: (kkk.) einpfeffern; (fig.) eintranken; ik zal het hem -: ich werde es ihm eintranken.

inpepering, vr.: 1)Einpfefferung[vr.]; 2) Emtrankung fvr.]. inpersen, w. b.: einpressen. inpersing, vr.: Einpressung [vr.]. inplanten, w. b.: empflanzen. inplanting, vr.: Einpflanzung [vr.], (das) Einpflanzen.

inpompen, w. b.: einpumpen; aan iem. iets -: (fig.) Einem etwas eintrichtern.

inpomping, vr.: (das) Einpumpen; (fig.) (das) Eintrichtern. inprenten, w. b.: einpragen. inprenting, vr.: Einpragung [vr.]. inproppen, w. b.: einpfropfen. inpropping, vr.; Einpfropfung [vr.]. inquisiteur, m.: (kkl.) Inquisitor [m.], Ketzerrichter [m.].

inquisitie, vr.: (kkl.) Inquisition[vr.], Glaubensgericht [o.], Ketzergericht [o.], inquisitoriaal, bv. n.: inquisitorisch. inregenen, w. onpers.: einregnen. inrekenen, w. b.: (vuur:) mit Asche bedecken; (iemand:) einstecken, verhaften, (ook:) wegraffen, (ook:) beschwatzen, be-thören, (ook:) anführen; (geld of goed:) Zie inpakker en inpalmen.

inrekening, vr.: (van vuur:) (das) Bedecken mit Asche; (van iemand:) Ver-haftung [vr.], (ook:) Wegraffen [o], (ook:) Bethörung [vr.]; (van geld of goed:) Zie inpalming.

inrichten, w. b.: einrichten. I - (zich), w. w.: sich einrichten (- op: auf).

inrichting, vr.: 1) Einrichtung [vr.], (das) Einrichten; 2) Anstalt [vr.].

inrit, m.: 1) Einritt [m.], (das) Einreiten; 2) Eingang [m.; a] für Kutschen und Reiter.

inroeien, w. o.: einrudern. inroeiing, vr.: Einrudern [o.], inroepen, w. b.: hineinrufen [onr.], hereinrufen [onr.]; Gods bijstand -: Gott um Beistand anrufen [onr.]; iemands hulp -: Einen um Hülfe anrufen [onr.].

inroeping, vr.: Hineinrufen [o.], Hereinrufen [o.]; - van iemands hulp: Anru-fung [vr.] Jemands um Hülfe. inroesten, w. o.: (i. a. b.) einrosten. inroesting, vr.: (das) Einrosten. inrollen, w. o. en b.: 1) hineinrollen, hereinrollen; 2) (oprollen:) einrollen; 3) hij kwam de kamer -: (fig.) er kam zum Zim-mer hereingepurzelt.

inruilen, w. b.: eintauschen. inruiling, yr.: Eintausch [m.], Eintauschen [o.J.

inruimen, w. b.: einraumen. inruiming, vr.: Einraumung [vr.]. inrukken, w. b. en o.: einrücken; ingerukt, tsw.: (mil.) eingerückt! inrukking, vr.: Einrücken [o.], inrijden, w. o.: (te paard:) einreiten [onr.]; (met rijtuig:) einfahren Lonr.].

inrij ding, vr.: 1) Einreiten [onr.J.Ein-ritt [m.]; 2) Einfanren [onr.], Einfahrt [m.].

inrijgen, w. b.: (kim.) verloren heften.

I - (zich), w. w.: sich einschnüren.

inrijging, vr.: 1) (das) Yerlorenheften; 2) Einschnürung [vr.].

inschenken, w. b.: einschenken; I ingeschonken, v. dw.: eingeschenkt. inschenker, m.: Einschenker [m.]. inschenking, vr.: Einschenken [o.], inschenkster, vr.: Einschenkerin [vr.].

inschepen, w. b.: einschilfén. I - (zich), w. w.: sich einschiffen.

inscheping, vr.: Einschiffung [vr.], (das) Einschiffen.

inscherpen, w. b.: einscharfen. inscherping, vr.: Einscharfung [vr.]. inscheuren, w. o. en b.: einreissen [onr.]; I ingescheurd, v. dw.: inscheuring, vr.: Einreissung [vr.]. inschieten, w. b.: einschiessen [onr.]; (fig.) einbüssen, verlieren [onr.]. I -, w. o.: hineinschiessen [onr.]; (fig.) hineingehen [onr.]; (ook:) einfallen [onr.J, plötzlich in den Sinn kommen [onr.].

inschieting, vr.: Einschiessen [o.], Einschiessung Lvr.]; (fig.) Einbüssung [vr.], Verlust [in.].

inschikkelijk, bv. n.: nachgiebig;

I -heid, vr.: Nachgiebigkeit [vr.]. inschikken, w. o.: zusammenrücken.

w. b.: nachgeben [onr.]. inschikking, vr.: 1) Zusammenrücken [o.l; 2) Nachgeben [o.].

inschoon, bv. n.: wunderschön; I -heid, vr.: (das) Wunderschöne.

inschoppen, w. b.: 1) mit Fusstrit-ten hineinstossen [onr.]; 2) mit Fussstössen einbrechen [onr.].

inschroeven, w. b.: einschrauben. inschroeving, vr.: Einschraubung [vr.].

inschrokken, w. b.: einschlucken, einschlingen [onr.], verschlingen [onr.]. inschrokker, m.: Verschlinger [m.]. inschrokking, vr.: Einschlucken [o.], Verschlingung [vr.].

inschrokster, vr.: Verschlingerin [vr.].

inschrijven, w. b.: einschreiben [onr.].

I -, w. o.: [ie] subskribiren (- op: auf); -voor eene zekere som: sich mit einer ge-wissen Summe unterzeichnen, (bij aanbestedingen:) sich für eine gewisse Summe zur Uebernahme der Lieferung (oder: der Arbeit) erbieten [onr.].

inschrijver, m.: 1) Einschreiber [m.]; 2) (inteekenaar:) Subskribent [m.1; 3) (bij aanbestedingen:) Submittent [m.1; de minste - (de laagste -): der Mindestfordernde Submittent.

inschrijving, vr.: 1) Einschreibung [vr.]; 2) (inteekening:) Subskription [vr.1;

me

enz.

insmakken, w. b.: einschmeissen [onr.].

insmeercler, m.: Einschmierer [m.]. insmeersel, o.: Salbe [vr.] zum Ein-schmieren.

insmeerster, vr.: Einschmiererin [yr,].

insmelten, w. o.: einschmelzen [onr. en reg.].

insmelting, vr.: Einschmelzung [vr.]. insmeren, w. b.: einschmieren. insmering, vr.: Einschmierung [vr.]. insmokkelen, w. b.: einschmuggeln. insmokkeling, vr.: Einschmuggeln

3) (bij aanbestedingen:) schriftlich einge-reichte Offerte [yr.].

inschry vings-Mljet, o.: schriftliche Offerte [vr.J; I -lijst, yr.: Subskriptionsliste [vr.].

inscliuif-klad, o.: Ausschieber [m.];

I -tafel, vr.: Ausschiebetiseh [m.b inscliuifsel, o.: Einschiebsel [o.l. inschuiven, w. b. en o.: einschieben [onr.].

inscliuiving, yr.: Einschiebung [vr.1. inschuld,' n\: (kph.) Buchschuld [vr.], ausstehende Schuld [yr.].

insect, o.: Insekt [o.l, [tl Kerbthier [o.], Ziefer [o.]; I -achtig, bv. n.: insekten-artig, zieferartig.

insecten, o. mrv.: Insekten [o. mrv.1,

[t] Kerbthiere [o. mrv.], Ziefer [o. mrv.];

I -beschrijver, m.: Insektenbeschreiber [m.], Zieferbeschreiber [m.]; -beschrijving, vr.: Inksektenbeschreibung [vr.], Ziefer-beschreibung [vr.]; -etend, bv. n.: insek-tenfressend, zieferfressend; -eter, m.: In-sektenfress’er [m.], Zieferfresser [m.];-kenner, m.: Insektenkenner [m.], [t] Kerb-thierkenner [m.], Entomolog [m.], (der)In-sektenkundige,(der) Zieferkundige; -kunde, vr.: Insektenkunde [vr.], [t] Kerbthier-kunde [vr.], Entomologie [vr.],Zieferkunde Lvr.]; -leer, vr.: Insektenlehre [vr.], [t]

Kerbthierlehre [vr.], Entomologie [vr.],

Zieferlehre [vr.]; -poeder, o.: Insektenpul-ver [o.], Zieferpulver [o. l; -verzamelaar, m.: Insektensammler [m.]; -verzameling, vr.: Insektensammlung [vr.]. inseparabel, bv. n.: unzertrennlich. insereeren, w. b.: inseriren [ie], insertie, vr.: Insertion [vr.]. insgelyks, bw.: gleichfalls, ebenfalls. insigniën, o. mrv.: Insignien [o. mrv.].

insinuatie, vr.: Insinuation [vr.]. insiiiueeren, * w. b.: insinuiren [ie].

I - (zich), w. w.: sich insinuiren [ie], sich einschmeicheln [- bij: bei].

insisteeren. w. o.: bestehen [onr.], beharren (- op: auf).

inslaan, w. b. en o.: einschlagen [onr.1;

(koopwaren, handels-artikelen:) einkau-fen; iemand de hersens -: Einemdas Hirn einschlagen [onr.]; van een vat den bodem einem Fasse den Boden einschlagen [onr.]; aan iemands verwachting den bodem -: (fig.) Jemands Erwartungen ver-eiteln.

inslag, m.: (kph.) Einkauf [m.; a];

(kim.) Einschlag [m.; a]; (wev.) Einschlag [m.], Eintrag [m. |; schering en -: (wev.)

Kette und Einschlag, (fig.) der Hauptarti-kel, der Hauptgedanke, der Hauptgegen-stand, der Hauptinhalt, der Hauptpunkt, die Hauptsache, der Hauptstoff, das Endende, das immer und immer Wieder-kehrende, enz.; I -boek, o.: (kph.) Ein-kaufsbuch [o.; ü]; -draad, m.: (wev.) Ein-schlagsfaden [m.: a en a]; -spoel, vr.:

(wev.) Schiessspule [vr.]. Weberschiffchen [o.l.

inslapen, w. o.: einschlafen [onr.];

(fig.) entschlafen [onr.], ohne Todeskampf hinscheiden [onr.].

insleepen, w. b.: einscnleppen; (fig.) hineinziehen [onr.], verwickeln.

inslikken, w. b.: einschlucken, ver-schlucken, hinunterschlucken.

inslikking, vr.: Einschlucken [o.], Yerschlucken [o.], Hinunterschlucken [o.], inslingeren, w. b.: einschleudern. inslippen, w. o.: hineinschlüpfen, her-einschlüpfen.

inslokken, w. b.: Zie inslikken; (fig.) verschlingen [onr.].

inslokker, m.: Einschlucker [m.]; (fig.) Yerschlinger [m.].

inslokking, vr.: Zie inslikking; (fig.) Yerschlingung [vr.]. inslorpen, w. b.: einschlürfen. inslorping, vr.: Einschlürfung [vr.]. insluimeren, w. o.: einschlummern; (fig.) entschlummern, ohne Todeskampf abgehen [onr.], sanft hinscheiden [onr.].

insluimering, vr.: Einschlummern [o.]; (fig.) Entschlummern [o.l.

insluipen, w. o.: einschleichen [onr.], sich einschleichen [onr.]. insluiper, m.: Einschleicher [m.1. insluiping, vr.: Einschleichung [vr.1. insluipsel, o.: (fig.) Missbraueh [m.; aj. insluipster, vr.: Einschleicherin [vr.]. insluiten, w. b.: einschliessen [onr.]. insluiting, vr.: Einschliessung [vr.]. insluitings-teeken, o.: (tik.) Klammer [vr.J, Parenthese [vr.]. inslurpen, enz.: Zie inslorpen,

[o.].

insiny ten, w. b.: einschmeissen [onr.], einwerfen [onr.].

insmyting, vr.: Einschmeissung [vr.], Einwerfung [vr.].

insnorren, w. o.: hineinschnurren, her-einschnurren.

insnuiven, w. b.: einschnupfen. insnuiving, vr.: Einschnupfen [o.], insnijden, w. b.: einschneiden \onr.]. insnycllng, vr.: 1) Einschneidung [vr.], (das) Einschneiden; 2) Einschnitt [m.]. insnydsel, o.: (das) Eingeschnittene. insolent, bv. n.: unverschamt, frech;

I -heid, vr.: Zie insolentie.

insolentie, vr.: Unverschamtheit [vr.], Frechheit [vr.].

insolvent, bv. n.: insolvent, zahhmgs-unfahig; I -heid, vr.: Zie insolventie.

insolventie, vr.: Insolvenz [vr.],Zah-lungsunfahigkeit [vr.]. insoppen, w. b.: eintunken. insopping, vr.: Eintunken [o.].    ..

inspannen, w. b.: 1) (paarden ot rijtuigen:) einspannen; er is ingespannen: es ist eingespannt; 2) (fig.) mit dem No-thigen [t] versehen [onr.]; ik zal u behoorlijk -: ich werde Sie mit Allem gehorig versehen [onr.]; 3) (fig.) anstrengen; zijnen geest -: seinen Geist anstrengen. I - (zich), w. w.: sich anstrengen.

mrnmm

inspanning, vr.: Einspannpng [vr.];    éen toost einen Toastausbringen [önr.],

(fig.) Anstrengung [vr.].    *    eine Gesundheit ausbringen [onr.]; 6) stif-

inspecteeren, w. b.: inspiciren [ie],    ten; eene ridderorde einen-Ritterorden

in Augenschein nehmen [onr.].    stiften.

inspecteur, m.: Inspektor [m.]; - van insteller, m.: 1) Einführer [m.] ;2) Stif-politie: Polizei-Inspektor [m.J.    ter [m.1; 3) - van een toost: Ausbrmger

inspectie, vr.: Inspektion [vr.]; (mil.) eines Toastes.

lusterung [vr.], Heerschau [vr.].    instelling, vr.: 1) Festsetzung [vr.1,

inspiratie, vr.: 1) Inspiration [vr.],    Einführung [vr.], Einieitung [vr.], Ahord-

Eingebung [vr.]; 2) Begeisterung [vr.].    neng [vr.], Ausbringen [o.J, Stiftung [vr.],

inspireeren, w. b.: 1) inspiriren [ie],    Zie instellen: 2) Stiftung [vr.], (das)

eingeoen [onr.]; 2) begeistern.    Gestiftete; 3) Yerordnung [vr.]; 4) Anstalt

insponnen, w. b.: (tim.) einfalzen.    [vr.]; eene - voor hooger onderwijs: eine

insponning, vr.: (tim.) Einfalzung höhere Lehranstalt.

[vr.].    instemmen, w. o.: einstimmen (-met:

inspraak, vr.: Eingebung [vr.]; (fig.) mit), beistimmen.

Stimme [vr.], innere Stimme [vr.].    instemmer, m.: Beistimmer [m.1 (-

inspreken, w. b.: einsprechen [onr.]; met: [2]). aan iemand moed -: Einem Muth [t] ein- instevenen, w. o.: einsegeln (ook fig.). sprechen [onr.].    instigatie, vr.: Instigation [vr.], An-

inspringen, w. o.: einspringen [onr.]; trieb [m.]. voor iemand -: für Einen emtreten [onr.], instigeeren, w. b.: antreiben [onr.]. an Eines Stelle treten [onr.].    instinct, o.: Instinkt [m.], Naturtrieb

inspringend, bv. n.: einspringend;    [m.1; I-matig, bv. n.: instinktartig, instinkt-

-e hoeJk: (der) einspringende Winkel.    massig.

insprong, m.: Einsprung [m.; ü].    ïnstitneeren, w. b.: instituiren [ie],

inspuiten, w. b.: emspritzen.    instituteur, m.: Lehrer [m.]; (inz.)

inspuiting, vr.: Einspritzung [vr.]. Vorsteher [m.] einer Erziehungsanstalt. instaan, w. o.: 1) einstehen [onr.]; - lnstitutrice, vr.: Lehrerin [vr.]; (inz.) voor: einstelien [onr.] für, bürgen für, Yorsteherin [vr.] einer Erziehungsanstalt. haften für; 2) daar staat niets van in :    instituut, o.: 1) Erziehungsanstalt

(fam.) das wird nicht geschehen.    [vr.]; 2) Gesammtakademie [vr.].

instal, m.: Stall Lm.; a].    instoomen, w. o.: hineindampfen.

installatie, vr.: Installation [vr.], instooten, w. b.: einstossen [onr.]. feierliche Einsetzung [vr.].    instooting, vr.: Einstossung [vr.].

installeeren, w. b.: installiren [ie], instoppen, w. b.: 1) einstopfen; 2) ein-feierlich einsetzen.    hüllen emwickeln. I - (zich), w. w.: sich

ilistal Hg. bv. n.: in üblem Rufe ste- einhüllen, sich einwickeln. hend; iemand of iets - maken: Einen odi instormen, w. o.: 1) einstürmen; 2)hin-etwas in üblen Ruf bringen [onr.]; I-heid, einstürmen in; op elkander -: auf ein-vr.: (der) üble Ruf.    ander einstürmen.

instampen, w. b.: einstampfen.    instorten, w. o.: 1) einstürzen, zu-

instamping, vr.: Einstampfung [vr.]. sammenstürzen; op het - staan: mit Ein-iiistaiidli ouder, m.: Erhalter [m.]. sturz bedroht werden [onr.]; 2) (van her-instandliouding, vr.:Erhaltung [vr.]. stellende zieken:) einen Rückfall bekom-instandlioudster, vr.: Erhalterin men [onr.]. I -, w. b.: hineinstürzen in. [vr.].    instorting, vr.: Einsturz [m.]; (van

instanteiyk,    bv.    n.    en bw.: instan- herstellende zieken:)    Rückfall    [in.]; (het

dig.    storten in:) (das) Hineinstürzen    in.

instantie, vr.: (rcht.) Instanz [vr.]; in instouwen, w. b.: (spijs:) hineinstop-de eerste -: in erster Instanz; m alle in- fen, hinunterwürgen; (goederen in een stantiën: in allen    Instanzeu.    schip :) einstauen.

instappen, w. o.: einsteigen [onr.].    instrooien, w. b.: einstreuen.

insteek-blad, o.: (van eene tafel:) instroomen, w. o.: einströmen, in .... Ausschieber [m.].    hineinströmen.

insteekje, o.: Zie insteekkamer. instructeur, m.: (mil.) [ie] Exercir-insteek-kamer, vr.: Halbgeschoss meister [m.]; (fam.) Drillmeister [m.].

[o.], Zwischenstockwerk [o.].    instructie, vr.: Yorschrift [vr.]; (rcht.)

insteeksel, o.: Einschiebsel [o.].    Instruktion [vr.], Untersuchung[vr.];rech-

[m.].

insteken, w. b.: hineinstecken; eenen draad -: eine Nadel einfadeln. insteker, m.: Einstecker [m.]. insteking, vr.: Einstecken [o.], instellen, w. b.: 1) festsetzen; als regel -: als Regel festsetzen; 2) einführen; [o.], den regel -: den Regel einführen; het ge- instrumentaal, bv. n.: instrumental; bruik -: den Gebrauch einführen; 3) an- I -muziek, vr.: Instrumentalmusik [vr.]. fangen [onr.]; eene vervolging - tegen:    instrumentatie, vr.: (muz.) Instru-

einen Prozess anfangen [onr.1 gegen, eine mentation [vr.], [ie] Instrumentirung [vr.]. Klage einleiten gegen, eine Klage anhan- instrumenteeren, w. b.: (muz.) in-gig machen gegen; 4)anordnen; een feest strumentiren [ie].

-: ein Fest anordnen : 5) ausbringen [onr.]; instrumenten, o. mrv.: (i. a, b.) In-

insteekster, vr.: Einsteckerin [vr.]. ter van -: Instruktionsrichter [m.], Unter-insteek-tafel, vr.: Ausschiebetisch suchungsrichter [m.]; aan iemand de noo-

dige instructiën geven: Einem die erfor-derlichen Yorschriften ertheilen [t]; | -bataljon, o.: (mil.) Instruktions-Bataillon [o.J. instructief, bv. n.: lehrreich. instrueeren, w. b.: instruiren [ie], instrument, o.: (i. a. b.) Instrument

16

Servaas de Bruin. Hollandscl-Duitsch. 2e druk.

nung

\    -*. m

shiiinente [o- mrv.]; I loos, vr.: Instru- Interessante ; (tig¹, tam.) Eigenuutzigkmi mentenbesteck [o.].    [vr.].

instrument-maker, m.: Instrumen- interesseeren, w.b.: interessiren [ie], tenmacher [m.].    (Eines) Interesse erregen. I - (zich), w. w.:

instudeeren, w. b.: einstudiren [ie]; sich [ie] interessiren (- voor: für).

I ingestudeerd, v. dw.: einstudirt [ie].    interest, m.: Interessen [o. mrv.], Zins

instuiven, w. onpers.: het stuift hier [m. enk.]; tegen eenen - van 5 percent: erg in: der Staub weht    (oder:    dringt)    auf fünf Procent; op    -: auf Interessen, auf

schrecklich herein hier. I    -, w.    o.:    (fig.)    Zinsen;    - op -: Zins    aus Zins,    Zins von

hineinstürmen, hereinstürmen.    Zinsen,    Zinseszinsen    [mrv.]; I    -rekening,

instuwen, w. b.: (kpv.) einstauen.    vr.: Interessenrechnung [vr.J, Zinsenrech-

instuwing, vr.: (kpv.) Einstauung nung [vr.].

[vr.].    interim, o.: Interim [o.]; ad -: ad ininsuikeren, w. b.: einzuckern.    terim, interimistisch; minister ad -: In-

insulair, bv. n.: insularisch, inselhaft. terimsminister [m.]. insult, o.: Beleidigung [vr.].    interimair, bv. n.: interimistisch.

insultant, bv. n.: beleidigend.    in t e ring:, vr.: Einbüssung [vr.] vom

insulteeren, w.    b.: beleidigen.    Yermögensbestand.

insurgent, m.: Insurgent [m.], Auf- interliniair, bv. n.: interliniar, zwi-rührer [m.].    schenzeilig.

insurrectie, vr.: Insurrektion [vr.], interlinie, vr.: (typ.) Durchschusslinie Aufstand [m.; a|.    [vr.].

intanden, w. b.: zahneln, einzahnen. interlocutoir, bv. n.: (rcht.) interlo-I -, w. o.: mit den Zahnen ineinandergrei-    kutorisch; -vonnis, o.: Zwischenbescheid

fen [onr.].    [m.], [t] Beiurtheil [o.],    Interlokut [o.],

intandïng, v.: 1) Zahneln [o.], Einzah- interludium, o.: Interludium [o.; [vr.]; 2) Ineinandergreifen    [o.].    -ludien], Zwischenspiel    [o.].

intermediair, o.: Yermittelung [vr.J. intermezzo, o.: Intermezzo [o.], Zwischenspiel [o.].

intern, bv. n.: intern. Zie internen, internationaal, bv. n.: 'international; internationale tentoonstelling: Welt-ausstellung [vr.]; - verkeer: Yölkerver-kehr [m.]; - recht, o.: Yölkerrecht [o.], internen, m. en vr. mrv.: Internen [m. mrv.], Kostschüler [m. mrv.], Kost-schülerinnen [vr. mrv.].

internuntius, m.: Internuntius [m:; -tien].

interpellant, m.: [ie] Interpellirer

inteekenaar, m.: 1) Subskribent [m.];

2) Abonnent [m.].

inteekenaarster, vr.: 1) Subskri-bentin [vr.]; 2) Abonnentin [vr.J.

inteeken-Mljct, o.: 1) Subskriptions-schein [m.], 2) Abonnementsschein [m.].

inteekenen, w. o.: 1) subskribiren [ie];

en vr.

2) sich [ie] abonniren (- op: auf); - voor zoo of zooveel: sich unterzeichnen mit so oder so viel.

inteekening, vr.: 1) Subskription [vr.]; 2) Abonnement [o.].

inteeken-ljjst, vr.: 1) Subskriptions-liste [vr.], Abonnementsliste [vr.]; I-prijs,

in.:

1) Subskriptionspreis [m.], 2) Abonne- [m.]. mentspreis [m.].    interpellatie, vr.: Interpellation [vr.].

inte

integendeel, bw.: im Gegentheil [t|. interpelleeren, w. b.: interpelliren ‘graal, vr.: (wsk.) Integrale [vr.],    [ie].

Integralgrösse [vr.]; | -rekening, vr.: In- interpolatie, vr.: [ie] Interpolirung tegralrechnung [vr.].    [vr.]; (fig.) Einschaltung [vr.].

vr.: Interpretation w. b.: interpretiren

integreerend, bv. n.: integrirend.fie]. interpoleeren, w. b.: interpoliren [ie]; integriteit, vr.: Integritat [vr.].    (fig’-) einschalten.

intellectueel, bv. n.: intelligent, ver- interpretatie, standig.    [vr.J, Auslegung [vr.1.

intelligentie, vr.: Intelligenz [vr.], interpreteeren,

Yerstand [m.].    [ie], auslegen.

intendant, m.: Intendant [m.].    interpuncteeren, w. b.: (tik.) inter-

intendantscliap, o.: Intendantur punktiren [ie].

[vr.], Intendanz [vr.], Intendantenstelle interpunctie, vr.: (tik.)Interpunktion [vr.].    [vr.].

intensief, bv. n.: intensiv.    interregnum, o.: Zwischenregierung

intensiteit, vr‘: Intensitat [vr.].    [vr.].

intentie, vr.: Absicht [vr.].    interruptie, vr.:    Unterbrechung

intentioneeren, w. b.: beabsichtigen. [vr.]. iutercedeeren, w. o.: intercediren interval, o.: (van tijd:) Zwischenzeit [ie]; voor iemand of voor iets bij iemand [vr.]; (van ruimte:) Zwischenraum [m.; aj; -: sich für Einen oder für etwas bei Einem (muz.) Intervall [o.].

verwenden.    intervenieeren, w. o.: interveniren

intercessie, vr.: Yerwendung [vr.],    [ie], dazwischen kommen [onr.].

Einschreiten [o ].    interveniënt, m.: Dazwischenkom-

interdict, o.: Interdikt [o.]; onder -    mende [m.].

leggen: mit dem (mit einem) Interdikt interventie, vr.: Intervention [vr.], belegen.    Dazwischenkunft [vr.].

interen, w. o. en b.: von seinem intestato (met„ab”),bw.: abintestato; (ihrem) Yermögen einbüssen.    erfgenaam [m. en vr.] ab -: Intestaterbe

interessant, bv. n.: interessant,    In-    [m.J.

teresse erregend; (fig. oneigenlijk:) inte- inteugelen, w. b.: im Zaume halten ressirt [ie], eigennützig; I -heid, vr.: (das) [onr.], bezahmen, bezwingen [onr.].

ten.

inteugeling, vr.: Bezahmung [yr.], Bezwingung [yr.].

intiem, bv. n.: intim, vertraulich, yertraut; de -e vriend: der intime Freund, der Busenfreund; de -e vriendin: die intime Freundin, die Busenfreundin.

intillen, w. b.: hineinheben [onr.], hereinheben [onr.].

intimidatie, vr.: Einschüchterung {vr.].

intimideer en, w. b.: einschüchtern. intimiteit vr.: Intimitat [vr.], Yertrau-lichkeit [vr.], Yertrautheit [vr.].

intocht, m.: Einzug [m.; ü]; zijnen plechtstatigen - doen in: seinen feierli-chen Einzug halten [onr.] in.

intolerant, bv. n.: intolerant, un-duldsam.

intolerantie, vr.: Intoleranz [vr.], Unduldsamkeit [vr.].

intonatie, vr.: (i. a. b.) Intonation £vr.].

in toom en. enz.: Zie inteugelen,

enz.

intrappen, w. b.: eintreten [onr.]. intrede, vr.: Eintritt [m.]; (tig.) (der) feierliche Einzug (Zie intocht), intreden, w. b. en o.:eintreten [onr.]. intree, vr.: Eintritt [m.]; I -biljet, o.: Eintrittsbillet [o.], Eintrittskarte [vr.],Ein-trittszettel [m.]; - geld, o.: Eintrittsgeld to.]; -kaartje, o.: Zie -biljet; -preek,vr.: Antrittspredigt [vr.]; -prijs, m.: Eintritts-preis [m.j.

intrek, m.: Eintritt [m.]; zijnen - nemen bij: sich einlogiren [ie] bei; zijnen -nemen in een logement van den tweeden rang: in einen Gasthof zweiten Ranges absteigen [onr.]; ergens voorgoed zijnen - nemen: sich irgendwo auf die Dauer einlogiren [ie].

intrekken, w. b. en o.: (i. a. b.) ein-ziehen [onr.].

intrekking, vr.: Einziehung [vr.]. intrigant, m. en vr.: Intrigant [m.], Intrigantin [vr.].

intrige, vr.: Intrige [vr.]; I -stuk, o.: <tnl.) Intrigenstück [o.], intrigeeren, w. o. enb.: intrigiren [ie], introduceeren, w. b.: introduciren fie].

introductie, vr.: (i. a. b.) Introduk-tion [vr.1.

intuïtie, vr.: Intuition [vr.]. intusschen, bw.: inzwischen. intyds, bw.: zeitig. inundatie, vr.: Ueberschwemmung [vr.].

inundeeren, w. b.: überschwemmen. invaart, vr.: Einfahrt [vr.]. inval, m.: (i. a. b.) Einfall [m.; a]; de zoete -: ^iron.) das Schlaraffenland.

invalide, bv. n.: invalid. I -, m.: Invalide [m.]; -nhuis, o.: Invalidennaus [o.; ü]; het Hotel der -n te Parijs: das Invali-flenhaus in Paris.

invallen, w. o.: (i. a. b.) einfallen [onr.]. | -, w. b.: einfallen [onr.]; zijne hersens -: sich im Falie den Schadel zer-schmettern.

invallend, bv. n.: (i. a. b.) einfal-

lend.

invalling, vr.: (i. a. b.) Einfallen [o.], invaren, w. o.: einfahren [onr.], in... hineinahren [onr.].

invasie, vr.: Invasion [vr.]; | -oorlog, m.: Invasionskrieg [m.].

in va ten, w. b.: in ein Fass (oder: in Fasser) füllen.

invating, vr.: (das) Füllen in Fasser (oder: in ein Fass). invatsel, o.: Einfassung [vr.]. invatten, w. b.: einfassen. invatting, vr.: Einfassung [vr.], (das) Einfassen.

inventaris, m.: Inventarium [o.; -rien], Inventar [o.]; een - maken van:

ein Inventarium von.....anfertigen:

inventarisatie, vr.: Inventur [vr.]. inventariseeren, w. b.: inventiren [ie]; iemands boedel-: Einem inventiren [ie].

inventie, vr.: Erfindung [vr.]. inventief, bv. n.: erfinderisch. inversie, vr.: (tik.) Inversion [vr.], Umstellung [vr.].

investituur, vr.: Investitur [vr.]. invisibel, bv. n.: unsichtbar. invitatie, vr.: Invitation [vr.], Einla-durig [vr.].

invite, vr.: (spl.) Invite [vr.]. inviteeren, w. b.: einladen [onr.], invitiren [ie].

invlecliten, w. b.: einflechten [onr.]. invlecliting, vr.: Einflechtung [vr.]. in vliegen, w. o. en b.: einfliegen [onr.].

in vlieten, w. o.: einfliessen [onr.]. invloed, m.: Einfluss [m.; ü]; zijnen - doen gelden: seinen Einfluss geltend machen; !-hebbend (-rijk), bv. n.:emfluss-reich, viel Einfluss habend.

invloeien, .w. o.: einfliessen [onr.]; er nu en dan een Fransch woord laten -: (fig.) dann und wann ein französisches Wort einfliessen lassen [onr.]. in vloeiing, vr.: (das) Einfliessen. in vluchten, w. o.: in... . hineinflüch-invocatie, vr.: Invokation [vr.], An-rufung [vr.].

invoege, vgw.: dergestalt(-dat:dass); - als volgt: folgendermassen.

invoegen, w. b.: einfügen, einschal-ten, einscnieben [onr.], invoeging, vr.: Einfügung [vr.], Ein-chaltung Ivr.], Einschiebung [vr.]. invoegsel, o.: Einschiebsel [o.], invoer, m.: Einfuhr [vr.]; I -artikel, o.: Einfuhrartikel [o.], Einfuhrwaare [vr.]. invoerder, m.: Emführer [m.J. invoeren, w. b.: einführen. invoerhandel, m.: Einfuhrhandel [m.].

invoering, vr.: Einführung [vr.], Einführen [o.].

invoerrecht, o.: Einfuhrzoll [m.; ö], Eingangszoll [m.; ö]. invoerster, vr.: Einführerin [vr.]. invorderaar, m.: Einforderer [m,], Eintreiber [m.].

invorderbaar, bv. n.: eintreibbar; I -heid, vr.: Eintreibbarkeit [vr.].

in vorderen, w. b.: einfordern, ein-treiben [onr.].

invordering, vr.: Einforderung [vr.], Eintreibung [vr.]. invouwen, w. b.: einfalten. invreten, w. o. en b.: einfressen [onr.]. in vretend, bv. n.: einfressend.

vom

[vr.].

[vr.].

inzegening, vr.:

inzetsel, o.: 1) (das) Eingesetzte; 2) (das) Einzusetzende.

inzetster, vr.: Einsetzerin [vr.]; (bij veilingen:) Erstbietende [vr.]. inzetstuk, o.: Einsatz Lm.; inzetten, w. b.: (bij veili erste Gebot thun b.) einsetzen.

inzetter, m.: Einsetzer [m.]; (bij veilingen:) Erstbietende [m.].

inzetting, vr.: (i. a. b.) Einsetzung [vr.].

inzicht, o.: 1) Einsicht [vr.]; 2) (oogmerk :) Absicht [vr.]. inzien, w. b.: einsehen [onr.]; (fig.)

ook:) sich (Gutes en [onr.] von, (viel nog

al.

rin

[vr.]

-heid,.

invreting, vr.: Einfressen [o.], invrijheidstelling, vr.: Loslassung [vr.].

invullen, w. b.: ausfüllen. invulling, vr.: Ausfüllung [vr.]. invullings-dag, m.: (van schrikkeljaren:) Schalttag Lm.]; I -hout, o.: Holz zum Ausfüllen. inwaaien, w- o. en b.: 1) einwehen, Winde einstürzen oder eingestürzt werden [onr.]; 2) in .... hineinwehen, her-einwehen.

inwaarts, bw.: einwarts. inwaartscli, by. n.: einwarts ge-richtet.

inwachten, w. b.: entgegensehen [onr.].

inwachting, vr.: Entgegensehen [o.]; onder - van: in der Hoffnung auf.

inwarm, bv. n.: sehr warm; I -heid, vr.: grosse Warme [vr.].

inwateren, w. o.: Wasser einlassen [onr.]; het watert in hier: das Wasserhat Einlass hier.

inweefsel, o.: (das) Eingewobene. inweeken, w. b.: einweichen. inweeking, vr.: Einweichung [vr.]. inwendig, bv. n.: inwendig; de -e mensch: der inwendige Mensch; I het -e: das Inwendige.

inwerken, w. o.: einwirken (- op: auf). I -, w. b.: 1) mit Mühe hineinbrin-gen [onr.]; 2) allmahlich einschranken; 3) eene schuld -: Zie aanwerken, 1 -(zich), w. w.: sich hineinarbeiten.

inwerking, vr.: 1) Einwirkung Tvr.] (- op: auf), Einfluss [m.; ü]; 2) allmahliche Einschrankung [vr.]. inwerpen, w. b.: einwerfen [onr.]. inwerping, vr.: Einwerfung [vr.]. inwerpsel, o.: 1) (das) Eingeworfene; 2) (das) Emzuwerfende.

inweven, w. b.: einweben [onr.], ein-flechten [onr.].

inwe ving, vr.: Einwebung [vr.], Ein-flechtung [vr.].

inwikkelen, w. b.: einwickeln; (fig.) verwickeln.

inwikkeling, vr.: Einwickelung [vr.]; (fig.) Yerwickelung [vr.].

inwilligen, w. b.: einwilligen. inwilliging, vr.: Einwilligung [vr.]. inwinnen, w. b.: (informatiën:) ein-ziehen lonr.]; (schulden:) Zie het w. b . aanverdienen,

inwinning, vr.: (van informatiën:) Einziehung [vr.], (das) Einziehen; (van schulden;) Zie aanverdiening. inwippen, w. o.: einhüpfen. inwonen, w. o.: einwohnen. inwoner, m.: Einwohner [m.]. inwoning, vr.: Einwohnung [vr.]. inwoonster, vr.: Einwohnerin [vr.]. iirwortelen, w. o.: einwurzeln. inworteling, vr.: (das) Einwurzeln. inwrijven, w. b.: einreiben [onr.]. inwrjj ving, vr.: Einreibung [vr.]. inw jjden, w. b.: (i. a. b.) einweihen. inwijder, m.: Einweiher [m.]. inwijding, vr.: (i. a. b.) Einweihung

Inzaat, vr.: Zie inzet. inzage, vr.: Einsicht [vr.]; ter - liggen: zur Einsicht liegen [onr.], zur Ein-sichtnahme liegen [onr.].

inzagen, w. b.: einsagen. inzakken, w. o.: einsinken [onr.]. inzakking, vr.: Einsinkung [vr.], Einsinken [o.].

inzamelaar, m.: Einsammler [m.]. inzamelaar ster, vr.: Einsammlerin Lvr.].

inzamelen, w. b.: einsammeln. inzameling, vr.: Einsammlung [vr.]. inzate, vr.: Zie inzet. inzeepen, w. b.: einseifen. inzeeper, m.: Einseifer Lm.], inzeeping, vr.: Einseifung [vr.], (das> Einseifen.

inzeep’ster, vr.: Einseiferin [vr.]. inzegenaar, m.: Einsegner [m.]. inzegenen, w. b.: einsegnen.

Einsegnung inzeilen, w. o.: einsegeln (ook fig.). inzeiling, vr.: (das) Einsegeln. inzenden, w. b.: einsenden [onr.]. inzender, m.: Einsender [m.]. inzending, vr.: Einsendung [vr.]. inzendster, vr.: Einsenderin [vr.]. inzet, m.: (bij veilingen:) Anbot [o.]r (das) erste Gebot; (spl.) Einsatz [m.; a], Einlage [vr.].

».: (bij veilingen :) das [onr.] auf; (anders i. a.

begreifen [onr.]; (fig. oder Böses) versprechen Lonr.| von, i oder wenig) Hoffnung haben; het eens - met iemand of met iets: noch wenig Geduld mit Einem oder mit etwas haben.

inzitten, w. o.: (fam.) er erg mee sehr verlegen darum sein.

inzoet, bv. n.: zuckersüss; I -heid,vr.:. (das) Zuckersüsse.

inzonderheid, bw.: besonders, in-sonderheit, insbesondere.

inzout, bv. n.: sehr salzig; I -heid, vr.t grosse Salzigkeit [vr.].

Inzouten, w. b.: einsalzen. inzouter, m.: Einsalzer [m.]. inzouting, vr.: Einsalzung [vr.]. inzoutster, vr.: Einsalzerin [vr.]. inzuigen, w. b.: einsaugen. inzuiger, m.: Einsauger |m.]. inzuiging, vr.: Einsaugung [vr.],(das> Einsaugen.

inzuigster, vr.: Einsaugerin Lvr.]. inzulten, w. b.: suizen, inzulting, vr.: Sulzung [vr.J, (das) Suizen.

inzw’achtelen, w. b.: 1) mit einer Binde umwickeln ; 2) (bakeren :) einwindeln. inzwaehteling, vr.: 1) Umwickelung ’ mit einer Binde; 2) (het bakeren:)) Umwindelung [vr.], (das) Umwindeln.

inzwart, bv. n.: kohlschwarz; I vr.: kohlschwarze Beschaffenheit Lvr.].

inzwelgen, w. b.: hinunterscblucken, isabel-kleur, vr.: Isabellfarbe [vr.]; hineinschlingen [onr.]; (fig.) yerschlingen I -kleurig, bv. n.: isabellfarbig. lonr.].    . Islam, m.: (kkl.) Islam [m.].

inzweiger, m.: Hinunterschlucker Islamismus, o.: (kkl.) Islamismus lm.], lm.]; (fig.) Yerschlinger [m.J.    Lslamism [m.1.

inzwelging, vr.: (das) Hinunterschluc-    isoleeren, w. b.: isoliren [ie]; geïso-

ken; (fig.) (das) Yerschlingen.    leerd, v. dw.: isolirt [ie].

inzwelgster, vr.: Hinunterschlucke- Israëliet, m.: Israelit [m.]. rin [vr.]; (fig.) Yersehlingerin [vr.].    Israëlitisch, bv. n.: israelitisch.

inzweren, w. o.: (hik.) einwarts schwa- isthmisch, bv. n.: (hist.) isthmisch. ren [onr.].    istlinms, m.: Isthmus [m.; mrv.: Isth-

Ionië, o.: (adk.) Ionien [o.J; Ionisch, men], Landenge [vr.]. bv. n.: jonisch.    Italiaan, m.: Italiener [m.J; Italiaan sch,

ipecacnanlia, vr.: (pik.) Ipekakuanha    bv. n.: italienisch (het Italiaansch: das

tvr.], brasilische Ruhrwurzel [vr.].    Italienische, die italienische Sprache); Ita-

Iperen, o.: (adk.) Ypern [o.J.    liaansche, vr.: Italienerin [vr.]; italiani-

irias, vr.: (pik.) Sehwertlilie [vr.].    seeren, w. b.: italienisiren [ie]; Italië, o.:

iris, vr.: (1. a. bJ Iris [vr.] 1) Regen- Italien [o.], bogen [m.], 2) (ontl.) Regenbogenhaut [vr.], item, bw.: item, ebenso, desgleichen;

3)    (fab.) Göttin [vr.] des Regenbogens,    dat is telkens - zooveel: das kostet jedes-

4)    (pik.) Sehwertlilie [vr.].    mal Geld. I -, o.: Item [o.].

Irmenzuil, vr.: (hist.) Irmensaule [vr.]. ivoor, o.: Elfenbein [o.]; I -achtig, bv. ironie, vr.: Ironie [vr.].    u.: elfenbeinartig; -draaier, m.: Elfenbein-

ironiek, bv. n.: ironisch.    drechsler [m.], Elfenbeindreher [m.]; -zwart,

irrationeel, bv. n.: irrationell, ver- o.: Elfenbeinschwarz [o.].

nunftwidrig.    ivoren, bv. n.: elfenbeinern.

irregulier, bv. n.: irregular, unregel- Izaak, m.: (mansnaam:) Isaak [m.]. massig.    izegrim, m.: Isegrimm [m.].

irreligieus, bv. v.: irreligiös, reli- izegrimmig, bv.n.: isegrimmig, sauer-gionswidrig.    töpfisch; I -heid, vr.: Isegrimmigkeit [vr.],

irritabel, bv. n.: irritabel, reizbar.    Sauertöpfigkeit [vr.].

irritabiliteit, vr.: Irritabilitat [vr.], izig, bv. n.: (fam.) Widerwillen erre-Reizbarkeit [vr.].    gend, hasslich; (ook:) mit Widerwillen er-

irritatie, vr.: Irritation [vr.], Reizung    milt; ik ben er - van: mir ekelt davor;

[vr.], Erbitterung [vr.].    I -heid, vr.: 1) Hasslichkeit [vr.], 2) Wider-

irriteeren, w. b.: irritiren [ie], reizen,    wille [m.], Ekel [m.].

erbittern.

J.

ja, bw.: ja; I -broer, m.: Jabruder [m.: ü]; -woord, o.: Jawort [o.].

jaagbaar, bv. n.: jagdbar; l-heid, vr.: Jagdbarkeit [vr.].

jaag-clag, m.: (jag.) Jagdtag [m.]; l-geld, o. (-loon, o.): Schiffzieherlohn [m.1; -lijn, vr.: Schiffzieherleine [vr.]; -paard, o.: Schiffzieherpferd [o.]; -pad, o.: Leinpfad lm.], Leinstrasse [vr.]; -schuit, vr.: 1) Zieh-schiff [o.], 2) Treckschüte [vr.]. jaagster, vr.: Zie jaebtster. jaap, m.: Schnitt [m.], Hieb [m.]. Jaap. m.: (mansnaam,pop.) Jakob [m.] .1 aapje, o.: (mansnaam:) Jaköbchen [o.]; (vrouwennaam:) Jakobinchen [o.].

jaar, o.: Jahr [o.]; ieder - is er één: {fam.) jedes Jahr zahlt; - in - uit (- aan -): Jahr aus Jahr ein, Jahr für Jahr; van het eene - op het andere (van - tot -): * von einem Jahre zum andern; het eene -door het andere: ein Jahr ins andere ge-rechnet; - en dag: (rcht.) Jahr und Tag; een - geleden: vor einem Jahre; (in het) verleden -: im vorigen Jahre; toekomende -: im nachsten Jahre; binnen een - (binnen het -): innerhalbJahresfrist; overeen -: über’s Jahr; over het -: über ein Jahr; van het - nul: (iron.) bedeutungslos, ge-haltlos, werthlos [t]. Zie jaartje en mrv. jaren.

jaar-boek, o.: Jahrbuch [o.] (-boeken: Jahrbücher); I -boekje, o.: Jahrbüchlein) [o.];-cirkel, m.: Jahrescykel [m.]; -dag, m.: Jahrestag [m.1; -dicht, o.: Jahrzahlvers [m.];-feest, o.: Jahresfeier [vr.], Jahres-fest [o.]; -gang, m.: Jahrgang [m.; aj; -geld, o.: Jahrgehalt [m.], Jahrgeld [o.]; -getal, o.: Zie -tal; -getij (-getijde), o.j Jahreszeit [vr.] (de vier-getijden: die vier Jahreszeiten); -kring, m.: Jahrescykel [m.1, (fig.) Jahr, (aan boomen:) Jahrring [m.], Jahrschuss [m.: ü], Jahrwuchs [m.; ü] (eenen nieuwen -kringintreden: ein neues Jahr antreten [onr.].

jaarling, m.: Jahrling [m.], (das) ein-jahrige Thier [T], jaarlijks, bw.: jahrlich. jaar-markt, vr.: Jahrmarkt [m.; a], Messe [vr.]. I -ring, m.: (aan boomen:) Jahrring [m.], Jahrschuss [m.: ü], Jahrwuchs [m.; ül; -tal, o.: Jahrzahl [vr.]; -telling, vr.: Zeitrechnung [vr.], Chronologie [vr.].

jaartje, o.: Jahrchen [o.], Jahrlein [o.], jaar-vers, o.: Zie -dicht; I -wedde, vr.: Jahrgehalt [m.], Jahrgeld [o.].

mm

?e tl;

vr.: Hastigkeit [vr.1, Eilfertigkeit [vr.

jacht-kleeding, vr. (-kostuum, Jagdanzug [m.; ü], Jagdkleidung [vr.]; I -maakster, vr.: Jagerin [vr.](-op: nach); -maker, m.; Jager [m.] (- op: nach); -ma-nach); -op-

o.):

^ JLXX. } OCI/gUi [ JlliJ y

kerij, vr.: (das) Jagen (- op: uwu;, -up-zichter (-opziener), m.: Jagdaufseher [m.J; -partij, vr.: Jagdpartie [vr.]; -roer, o.: Jagdflinte [vr.]; -schip, o.: Jachtschiff [o.], Jacht [o.]; -slot, o.: Jagdschloss [o.; ö], Jagdsitz [m.] ; -sneeuw, vr.: (der) feine Schnee; -spies, vr. -spriet, m.): Jagdspiess [m.], Jagdeisen [o.].

jachtster, vr.: 1) Antreiberin [vr.]; 2) (die) Eilfertige.

-wor-

■

jaï>ot, ra. (spreek uit: zj^-bdo): Brast-krause [vr.], Bruststreif [m,],

Ijacht, o.: Jacht [vr.], Jachtschiff [o.]. Ijacht, vr.: (haast, spoed:) Eile [vr.], Hast [vr.]; - achter het werk zetten (er -achter zetten): (fam.) sich hasten, sich sputen; meer - achter het werk zetten: (fam.) die Arbeit beschleunigen.

(jacht, vr.: (jag.) Jagd [vr.]; op de -zijn: auf der Jagd sein; op de - gaan; auf die Jagd gehen [onr.]; - maken op: Jagd machen auf; de - is geopend: die Jagd ist eröffnet; de - is gesloten: die Jagdzeit ist geschlossen; eigen - en vis-scherij: Privatjagd [vr.] und Fischerei [vr.J.

jacht-akte, vr.: Jagdmandat [o.]: I -bedrijf, o.: Jagerei [vr.]; -broek, vr.: Jagd-hosen [vr. mry.]; -buis, o.: Jagdrock [m.;

6], Jagdwamms [o. ;a]; -club, vr.: Jacht-klubb [m.]; -duivel, m.: (fig-) Antreiber [m.], (jag.) (der) leidenschaftliche Jager.

jachten, w. b.: antreiben [onr.J. | o.: sich hasten, sich sputen; - naar 1) jagen nach etwas, 2) sich sehnen nach etwas.

jachter, m.: 1) Antreiber [m.]; 2) (der) Eilfertige.

jacht-gebied, o.: Jagdbezirk [m.], Jagdflur Lvr.], Jagdgehage [o.], Jagdrevier lo.]; I -geschreeuw, o.: Jagdgeschrei [o.], (fig.) Jagdruf [m.]; -gevolg, o.: Jagdge-iolge [o.]; -grond, m.: Zie -gebied. jachtig¹, bv. n.: hastig,eilfertig; I-heid, r.: Hastigkeit [vr.1, Eilfertigkeit [vr.].

jacht-stoet, m.: Jagdgesellschaft [vr.]; [ -stuk, o.: (schl.) Jagdstück [o.]; -stukje, o.: (muz.) Jagdstückchen; [o.];-term, m. : Jagerausdruck [m.; ü]: -tijd, m.: Jagdzeit [vr.]; -vermaak, o.: Jagdlustbarkeit [vr.], Jagdlust [vr.1; -wet,vr.: Jagdordnung [vr.]; -wezen, o.: Jagdwesen [o.]; -wild, o.: Jagd-wild [o.].

- Jacob, m.: (mansnaam:) Jakob [m.]; dat is de ware -; (spr.) das ist der wahre Jakob, (fig.) das ist die achte Waare,(ook:) das ist die Hauptsache.

Jacoba, vr.: (vrouwennaam:) Jakoba [vr.]; | -kannetje,o.: Jakobakannchcn [o.].

jacobiniseeren, w. b.: jakobinisiren [ie].

jacobinismus. o.: Jakobinism [m.].

Jacobiet, m.: (hist.) Jakobit [m.].

Jacobs-ladcler, vr.: (bijb.) Jakobs-leiter [vr.]; I -staf, m.: (i. a. b.) Jakobsstab [m.; a].

Jacobus, m.: (mansnaam:) Jakobus [m.], Jakob [m.].

Jacobpn, m.: (kkl.) Jakobinermönch [m.], Jakobiner [m.]; (hist.) Jakobiner [m.]; club der -en: Jakobinerklubb [m.].

Jacobyner, bv. n.: jakobiner; -mon-nik, m Jakobinermonch fm.]; -non, vr. r

Jakobinernonne [vr, |.

Jacobynsch, bv. n.: jakobinisch; -e-muts, vr,: (hist.) Jakobinermütze [vr.j, rothe [t] Mütze [vr.], phrygische Mütze [vr.]. jaconnat, o.: (mod.) Jakonnet [m.]. jadder, o.: (pop.) Euter [o.p jagen, w. b. en o.: (i. a. b.) jagen[reg.];. (fig. ook:) antreiben [w. b.; onr.], sich hasten, sich sputen, Eile machen; iem. in het harnas -: Einen in Harnisch jagen; iem. op kosten -: Einen in Kosten setzen; alles door het keelgat -: Alles durch den Grurgel jagen; iemand den degen door het lijf -: Einem den Degen durch den Leib jagen; zich een kogel door den kop -: sich eine Kugel durch den Kopf jagen: iemand op de vlucht -: Einen in die Flucht jagen; iemand -: (fig.) Einen antreiben [onr.]; uit - gaan: jagen gehen [onr.].

jager, m.: (jag. en mil.) Jager [m.]; (fig.) Zie jachter; (van schuiten:) Lein-reiter [m.], (ook:) Leinlaufer [m.]; de wilde -: der wilde Jager; de -s te voet: (mil.) die Jager zu Fuss; de -s te paard: die Jager zu Pferde; I -korps, o.: Jagerkorps [o.]; -regiment, o.: Jagerregiment [s.]. jageres, vr.: Jagerin [vr,]. jagers-buis, o.: Zie jachthuis;

I-fluitje, o.: Jagdpfeifchen [o.]; -haring, vr.: Zie jaagharing; -hoed, m.: Jager-hut [m.; ü]; -jongen, m.: Jagerjunge [mj: -knecht, m.: Jagerknecht [m.];-taal, vr.: Jagersprache [vr.]; enz.

jagerjj, vr.: (jag.) Jagerei [vr.]: (fig.) Antreiberei [vr.]; (ook:)Uebereilung [vr.]; (bij het schuitenvervoer:) Leinreiten [o.], (ook:) Leinlaufen [o.].

jak, o.: Jacke [vr.]; iemand het - uitvegen: (fam.) Einen durchhecheln; aan iemand op zijn - geven: Einem etwas auf die Jacke geben [onr.].

jakhals, m.: (drk.) Schakal [m.]; (fig. iron.) Schlucker [m.]; een kale -: ein armer Schlucker.

jakhalzen, w. o.: auf einer Schind-mahre reiten [onr.]. jakje, o.: Jackchen [o.], jakkeren, w. o.: (pop.) grob sein. I w. b.: (iemand: Einen) grob anfahren [onr.]; (een paard: ein Pferd) antreiben [onr.], übermassig anstrengen.

jalappe, vr.: (pik.) Jalappe [vr.]; I tel, m.: Jalappenwurzel [vr.].

jaloersch, bv. n.: eifersüchtig; I -heid, vr.: Eifersucht [vr.].

jaloezie, vr.: 1) Eifersucht [vr.], Jalousie [vr.]; 2) Jalousieladen [m.; a], Fen-sterjalousie [vr.], Jalousie [vr.] (mrv.: Ja-lousien).

jambe, m.: (dk.) Jambe [m.]. jambisch, bv, n.: jambisch; -e verzen: jambische Yerse [m. mrv.]. jambus, m.: Zie jambe, jammer, o.: 1) Jammer [m.], Trübsal [vr. en o.]; de -en van den oorlog: die Trübsale [mrv.*] des Krieges* der Jammer [enk.] des Krieges; 2) Schade [m.]; het is -: es ist Schade; het is eeuwig -: es ist ewig Schade; het is - van hem: es ist Schade um ihn; hoe -: ach Schade!; I -daad, vr.: Jammerthat [vr.]; -dag, m.: Jammer-tag [m.]; -dal, o.: Jammerthal [o.].

jammeren, w. o.: jammern; het jammert mij: es jammert mich.

mann | -oom: im

[m.].

m.:

janinier-gesclirei, o.: Jammerge-schrei [o.]; I -hartig, bv. n.: jammerlich; -hartigheid, vr.: Jammerlichkeit [vr.]; -klacht, vr.: Jammerklage [vr.]; -koekjes, o. mrv.: (iron.) -koekjes worden hier niet gebakken : Jammerlieder werden nicht hier esungen; -kreet, m.: Jammerruf [m.]; -lied, o.: Jammerlied [o.].

jammerlijk, bv. n.: en bw.: 1) jammerlich: 2) erbarmlich; I -heid, vr.: 1) Jammerlichkeit [vr.], 2) Erbarmlichkeit [vr.].

jammer-nacht, m.: Jammernacht [vr.]. jammernis, vr.: Jammer [m.]. jammer-poel, m.: Jammerpfuhl [m.; u en ü]; I -toon, m.: Jammerton [m.; ö]; -vol, bv. n.: jammervoll;-wereld, vr.: Jam-merwelt [vr.J; -zang, m.: Jammergesang [m.; a].

•fan, m.: (mansnaam:) Johann [m.1; (koffiehuisknecht:) Kellner [m.]; (pocher, snoever:) Bramarbas [m.], Grossthuer [m.]; (doordraaier:) Bruder Liederlich [m.], (der) lockere Zeisig; Sint -: (kkl.) Johan-nistag [m.]. Johannisfest [o.]; een - van een appel: (fam.) ein tüchtiger Apfel [Ae]; een - van eene peer: (fam.) eine tüchtige Birne; boven - zijn: (spl. en fig.) über dem Berge sein; onder - blijven: (spl. en fig.) im Rückstande bleiben (onr.1; - en alleman : Krethi und Plethi; - Rap en zijn maat: allerhand Gesindel; het is - Peeres en - Pis: sie sind von Einem Gelichter; -de Wasscher (- Trijntjes): Zie - gat; I -gat (-hen), m.: Topfgucker [m.]; -hagel, o.: Pöbel [m.j, Janhagel [m.] (als z. n. vr.: Fladen [m.], Plattkuchen [m.]); -Klaassen m. (- Potage, m.): Hanswurst [m.; ü]; -maat, m.: Matrose [m.], (fig.) See-[m.]; -oom, m.: Pfandleiher [m.] (bij Leihhaus); -rechtuit m.: Hans Geradeheraus [m.]; -salie, m.: Schlendria-ner [m.1 (-salieachtig, bv. n.: schlendria-nig; -salieachtigheid, vr.: Schlendrianig-keit [vr.]; -saliegeest, m.: Schlendrianer-geist [m.]); -sul, m.: Einfaltspinsel [m.], Tropf [m.; ö]; -dorie (-stramme), tsw.: zum Henker!. Donnerwetter !, verteufelt! Zie «Jantje.

janitsaar, m.: Janitschar [m.]. janitsaren, m. mrv.: Janitscharen [m. mrv.]; I -muziek, vr.: Janitscharenmusik [vr.], larmende Musik [vr.].

janlten, w. o.: greinen, winseln; (van dieren:) heulen.

janker, m.: Greiner [m.], Winseler [m.]; (van dieren:) Heuler.

jankerig, bv. n.: greinend, winselnd; (van dieren:) heulend; I -heid, vr.: Greinende [o.], Winselnde [o.], (van dieren:) Heulende [o.].

jankster, vr.: Greinerin [vr.], Win-slerin [vr.]; (van dieren:) Heulerin [vr.].

•Jannetje (Jannigje), o.: (vrouwennaam:) Johannchen [o. |.

Jaiisenisiniis, o.: (kkl.) Jansenismus [m.], Jansenism [m.j.

Jansenist, m.: (kkl.) Jansenist [m.]. jansenistisch, bv. n.: jansenistisch. •Jantje, o.: (jongens- en meisjesnaam:) Johannchen [o.]; - contantje: (fam.) (z. n.) Zahler [m.] auf der Stelle, (bw.) gegen Baarzahlung; -rechtuit: Zie Jan.

Januari, m.: Januar [m.], Janner

Janus, m.: 1) (de god des vredes:) Janus [m.j; 2) (mansnaam:) Adrian [m.].

Japan, o.: (adk.) Japan [o.]: Japa-nees (Japanner), m.: Japaner [m.j, Japa-nese [m.]; Japaneesch (Japansch), bv. n.: japanisch (het Japaneesch: das Japani-sche, die japanische Sprache); eene Japanee-sche (Japansche), vr.: eine Japanesin [vr.], Japanerm [vr.].

japen, w. b.: (fam.) schneiden [onr.].

Ja pik. m.: (mansnaam:) Jakob [m.]. japon, vr.: Kleid [o.], Robe [vr.1; het lijf en de rok van eene -: der Leib und der Rock eines Kleides.

japonnen, vr. mrv.: Kleider [o. mrv.], Roben [vr. mrv.]; I -goed o.: Zeug [o.] zu Roben.

japonnetje, o.: Kleid'chen [o.], jarig, bv. n.: 1) jahrig, einjahrig; 2) -zijn: (van menschen:) seinen (ihren) Ge-burtstag feiern, (van gebeurtenissen, enz.:) die Jahresfeier [2] sein.

jas, vr.: (kim.) Rock [m.; ö]. I -, m.: (spl.) Trumpfbube [m.1.

jaskaart,vr.: Jasskarte [vr.]; I -zak,m.: Rocktasche [vr.].

j asm ij) n, vr.: (pik.) Jasmin [m.]; I-achtig, bv. n.: jasminartig; -blad, o.: Jasmin-blatt [o.; a]; -bloesem, m. : lt] Jasmin-blüthe [vr.]; -olie, vr.: Jasminöl [o.], jaspeeren, w. b.: jaspiren [ie]. Jasper, m.: (mansnaam:) Kasper [m.]. jaspis, m.: (min.) Jaspis [m.]; I -achtig, bv. n.: jaspisartig; -agaat, m.: Jaspis-achat [m.]; I -kleurig, bv. n.: jaspisfarbig.

jassen, w. o.: (spl.) jassen. I -, w. b.: aardappelen -: (pop.) Kartoffeln schalen.

jasser, m.: (spb) Jasser [m.], Jassspie-ler [m.]; I Kartoffelschaler [m.]. jasspel, o.: Jassspiel [o.], jasster, vr.: (spl.) Jasserin [vr.], Jass-spielerin [vr.]; I Kartoffelschalerin [vr.]. jaszah, m.: Rocktasche [vr.].

Java, o.: (adk.) Java [o.]; Javaan,

(der) Javane; Javaansch, bv. n.: ja -nisch (het Javaansch: das Javanische, die javanische Sprache); Javaansche, vr.: Ja-vanin [vr.], (die) Javanische. javelpn, vr.: Wurfspiess [o.], je, vnw.: (Ie ninv.) du; - droomt: du traumst; (2e nmv.) dein; hier is - paraplu : hier ist dein Regenschirm; (3e nmv.) dir; ik heb het - immers gezegd: ichhabe es dir ja gesagt; (4e nmv.) dich; ik zal - wel vinden: ich werde dich schon fin-den.

jee, tsw.: jemine ! jeetje, tsw. : Zie jee. jegens, vz.: gegen. jegenswoorclig, bw.: (pop.) Zie bw.

tegen Avo ordig.

Jehovah, m.: (theo.) Jehovah [m.]. jelui, vnw. mrv.: (Ie en 4e nmv.) Ihr, Sie; (2e nmv.) Ihr; (3e nmv.) Ihnen. jemenie (jemie, jeminie), tsw.: Zie

jee.

jenever, m.: Wachholderbranntwein [m.]; (fam.) Schnaps [m.]; (fig). Schiedam [m.1; I -achtig, bv. n.: wachholder-branntweinartig; -beroerte, vr.: (der) vom Saufen herrührende Schlag; -bes (-bezie), vr.: Wachholderbeere [vr.]; -boom, m.: Wachholderbaum [m.; a]; -brander, m.: Wachholderbranntweinbrenner [m.];-branderij, vr.: Wachholderbranntweinbrennerei

jeukerig, bv. n.: Jucken empfindend; (fig.) lüstern (- naar: nach); I -lieid, vr.: Jucken [o.], (fig.) Lüsternheit [vr.]. jeuking, vr. (jeukte, vr.): Zie jeuk. jezuïet, m.: Jesuit [m.]. jezuïeten, m. mrv.: Jesuiten [m. mrv.]; I -college, o.: Jesuitenkollegium [o.; -gienl; -klooster, o.: Jesuitenkloster [o.; ö];-orde, vr.: Jesuitenorden [in.]; -school, vr.: Je-suitenschule [vr.].

jezuïtes, vr.: (iron.) Jesuitin [vr.]. jezuïtisch, bv. n.: jesuitisch. jezuïtismus, o.: Jesuitismus [m.], Je-suitism [m.].

Jezus, m.: (theo.) Jesus [m.]; het genootschap van -: (kkl.) die Gesellschaft Jesu.

jicht, vr.: Gicht [vr.]; de vliegende -: die fliegende Gicht, die laufende Gicht; een aanval van -: ein Gichtanfall [m.]; -

Hiob

[vr.]; -buik, m.: Schnapsbruder [m.;ü]; -drinker, m.: Schnapstrinker [m.]; -drinkster, vr.: Schnapsschwester [vr.]; -ftesch, vr.: Schnapsflasche [vr.]; -glaasje, o.: Schnapsglaschen [o.]; -glas, o.: Schnaps-glas [o.; a]; -kuur, vr.: (gnk.) Wachhol-dqrbranntweinkur [vr.]; -lucht, vr.: Schnapsgeruch [m.]; -maat, vr.: Schnaps-mass [o.]; -moed, m.: vom Schnaps erregte Beherztheit [vr.]; -neus, m.: (iron.) Kupfernase [vr.] (ook fig.), Schnapsnase [vr.]; -olie, vr.: Wachholderöl [o.]; -pakhuis, o.: Schnapslager, [o.]; -paleis o.: (iron.) [t] Wirthshaus [o.; a], Schenke [vr.]; -reuk, m.: Zie -lucht; -smaak, m.: Schnapsgeschmack [o.]; -stoker, m.: Zie -brander; -stokerij, vr.: Zie -branderij; -ton, vr.: 'Wachholderbranntwein-tonne [vr.]; -vat, o.: Wachholderbrannt-weinfass [o.; al; -waanzin, m.: Saufer-wahnsinn [m.]; -ziekte, vr.: 1) vom Schnapstrinken herrührende Krankheit [vr.], 2) (der) unwiderstehliche Hang zum Schnapstrinken; -zuiper, m.: Sauf-bruder [m.; ü]; -zuipster, vr.: Saufschwes-ter [vr.].

jengelaar. m.: 1) Zie janker; 2)(fig. fam.) Schnatterer [m.].

jengelaarster, vr.: 1) Zie jankster; 2) (fig. fam.) Schnattrerin [vr.].

jengelen, w. o.: 1) Zie janken; 2)^(fig. fam.) schnattern. jenoffel, m.: (pik.) Gewürznelke [vr.]. jent, bv. n.: (pop.) nett; I -heid, vr.: Nettheit [vr.], Nettigkeit [vr.]. jeremiade, vr.: Jeremiade [vr.]. Jeroen (Jeropimus), m.: (mansnaam:) Hieronymus [m.].

Jet, vr. (Jetje, o.): (vrouwennaam:) Jettchen Lo.], Jette [vr.].

jeugd, vr.: (i. a. b.) Jugend [vr.]; -heeft geen deugd: (spr.) Jugend hat keine

Tugend.

jeugdeiyk (jeugdig), bv. n.: jugend-lich; I -heid, vr.: Jugendlichkeit [vr.].

jeuk, m.: Jucken [o.]; ik heb - op mijn rug: es juckt mich auf dem Rücken ; ik kan niet stil zitten van den -: ich kann nicht still sitzen vor Jucken.

jeuken, w. o. en onpers.: jucken; waar jeukt het u: wo juckt es dich (ook fig.)?; mijn arm jeukt: der Arm juckt mich, es juckt mich am Arme ; het jeukt mij om weg te komen: es juckt mich urn fort zn gehen.

in mijne (zijne, hare, enz.) armen en bee-nen: Gicht in den Armen und JBeinen.

jiclitaclitig, bv. n.: 1) gichtartig, 2) gichtig; ! -heid, vr.: 1) Gichtartigkeit [vr.], 2) Gichtigkeit [vr.].

jicht-baai, vr.: (-flanel, o.): Gesund-heitsflanell [m.]; I -gordel, m.: Leibbinde [vr.] von Gesundheitsflanell.

jichtig, bv. n.: gichtig; I -heid, vr.: Gichtigkeit [vr.].

jicht-knobbel (-knubbel), m.: Gicht-knoten [m.|; I -koorts, vr.: Gichtfieber [o.]; -koliek, o.: Gichtkolik [vr.]; -lijder, m.: (der) Gichtkranke; -lijderes, vr.: (die) Gichtkranke; -middel, o.: Gichtmittel [o.]; -pillen, vr. mrv.: Gichtpillen [vr. mrv.]; -pijnen, vr. mrv. (-scheuten, m. mrv.): Gichtschmerzen [m. mrv.]; -zinking, vr.: Gichtfluss [m.; ü].

Jilles, m.: (mansnaam:) Aegidius [m.].

Joannes, m.: Zie Johaimes.

Job, m.: (mansnaam en bijb.)

[mj; zoo arm als -: so arm wie Hiob.

Jobs-bode, m.: Hiobsbote [m.], Un-glücksbote [m.]; I -geduld, o.: Hiobsge-duld [vr.]; -tranen, m. mrv.: (pik.) Hiobs-thranen [vr. mrv.]; -tijding, vr.: Hiobspost [vr.], Unglücksnachricht [vr.].

Jochem, m.: (mansnaam:) Joachim

[m.1.

jockey, m.: Jockei [m.]; I -club, vr.: Jockeiklubb [m.]; -pet, vr.: Jockeikappe [vr.].

Joden, m. mrv.: Juden [m. mrv.]; I-bescherming, vr.: Judenschutz [m.]; -buurt, vr.: Judenquartier [o.].

jodendom, o.: 1) [t] Judenthum [o.], 2) Judenschaft [vr.].

joden-fooi, vr.: (das) knickerige (knau-serige) Trinkgeld; I -geld, o.: Judensteuer |vr.]; -genoot, m. en vr.: Judengenoss [m.], Judengenossin [vr.] (-genooten, m. mrv.: Judengenossen [m. mrv.]); -hoek, m.: Judenquartier [o.]; -kerk, vr.: Judenkirche [vr.], Judentempel [m.]. Synagoge [vr.]; -kerkhof, o. Judenkirchhof [m.; öj; -kers, vr.: (pik.) Judenkirsche [vr.];-kriek, vr.: (pik.) Judenkirsche [vr.]; -kwartier, o.: Zie -buurt; -vervolging, vr.: Judenhetze [vr.]; -winst, vr.: (iron.) Judenwucher [m.]; -wijk, vr.: Judenviertel [o.], Judenquartier [o.l.

Jodin, vr.: Jüdin [vr.].

Jodinnetje, o.: Jüdinchen [o.], (inz.) Judenmadchen [o.].

joelen, w. o.: jodeln, jolen, larmen.

joeler, m.: Jodler [m.], Joler [m.],Lar-mer [m.].

joff'er, vr.: 1) Fraulein [o.], 2) Frau [vr.].

Johan, m.: Zie Johaunes.

Johanna, vr.: (vrouwennaam:) Johan-na [vr.].

Johannes, m.: (mansnaam:) Johannes [m.], (fam.) Johann [m.]; - d.e Dooper: (bijb.) Johannes der Taufer.

Johannis, 2e nmv. (van Johannes), in Sam. I -bloed, o.: Johannisblut [o.], deut-sche Kochenille [vr.]; -bloem, vr.: (pik.) Johannisblume [vr.]; -brood, o.: (pik.) Jo-hannisbrod [o.] (-broodboom, m.: Johannis-brodbaum [m.; a]); -ridder, m.: Zie Jo-hanniter; -wormpje, o.: (ins.) Johannis-würmchen [o.].

Johanniter, in Sam. I -orde, vr.:

'hS

een

(hist.) Johanniterorden [m.]; -ridder, m.: Johanniterritter [m.], Johanniter [m.].

jok,    m.: Scherz [m.]. Spass [m.; a]. I o. (en in Sam.) Zie juk.

joken, w. o.: Zie jeuken, jokerig, bv. n.: Zie jeukerig, jokke-brok, m. en vr.: Lügner [in.], Lügnerin [vr.].

jokken, w. o.: 1) scherzen, spassen, kurzweilen; 2) lügen. jokkenaar, m.: Lügner [m.]. jokkenaarster, vr.: Lügnerin [vr.]. jokker, m.: 1) Lügner [m.]; 2) Spass-macher [m.|.

jokkernjj, vr.: Zie jok m. jokster, vr.: 1) Lügnerin [vr.]; 2) Spass-macherin [vr.].

jol,    vr.: (zeew.) Jolle [vr.1.

jolen, w. o.: jolen, sich lustig machen. jolig, bv. n.: lustig; een -e snuiter: (fam.) ein lustiger Bruder [ü], ein Bruder [m.; ü] Lustig; I -heid, vr.: Lustigkeit [vr.].

J onas, m.: (mansnaam:) Jonas [m.]; -in den walvisch: (zeker spel:) Prelle [vr.].

Ijong, o.: (das) Junge; een -: ein Jun-ges; met -: (van dieren:) trachtig, (gem., van menschen:) schwanger.

Ijong, bv. n.: jung; - gewend, oud gedaan: (spr.) jung gewohnt, alt gethan; een - borstje: (iron.) ein Gelbschnabel [m.]; in mijn -en tijd: in meiner Jugend. jongedochter, vr.: Jungfer [vr.]. jongeheer (jongenheer), m.: (der) junge Herr.

jongejuffrouw, vr.: Jungfer [vr.], junge Dame [vr.]; eene oude -: eine alte Jungfer; I jongejuffrouwenkostsehool, vr.: Madchenanstalt [vr.], Kostschule [vr.] für Madchen; jongejuffrouwenschool, vr.: Madchenschule [vr.]. jongeling, m.: Jüngling [m.]. jongelingschap, vr.: Jünglingschaft [vr.]. I -, o.: Jünglingschaft [vr.], Jüng-lingsein [o.].

jongelings-clrooin, m.: Jünglings-traum [m.; a]; I -jaren, o. mrv.: Jünglings-jahre [o. mrv.], Jünglingsalter [o. enk.]; -vereeniging, vr.: Jünglingsverein [m.].

Ij ongen, w. o,: (van dieren:) jungen.

I jongen, m.: Junge [m.], Knabe [m.]; (als toespraak:) beste - (lieve -): lieber Junge!; -lief: lieber Junge!; ik was toen nog een kleine -: ich war damals noch ein kleiner Knabe. I -, -!: (tsw.) Du lieber Himmel! Du lieber Gott!; - neen, tsw.: o nein!; - ja, tsw.: o ja! jongens, m. mrv.: Knaben [m. mrv.]. -, tsw.: mein Himmel!; -, -!: Zie 4 reg. oger.

jongensachtig, bv. n.: jungenhaft, jungenmassig, knabenhaft; I -heid, vr.: Knabenhaftigkeit [vr.J.

jongens-jaren, o. mrv.: Knabenjahre [o. mrv.], Knabenalter [o. enk.]; I -kostuum, o. (-pak, o.): Knabenanzug [m.; ü]; -school, vr.: Knabenschule [vr.]; -stem, vr.: Kna-benstimme [vr.]; -streek, m.: 1) Kna-benstreich [m.],    2) Bubenstreich [m.];

-werk, o.: Jungenarbeit [vr.], (fig.) Zie -streek.

Ijonger, bv. n. (v. tr.): jünger.

Ijonger, m.: (discipel:) Jünger [m.]. jongetje (jongje), o.: Knabchen [o.], Knablein [o.]; (als toespraak:) Mann-chen!

jong-geborene, m. en vr.: (der, die) Neugeborne ; I -getrouwden, m. en vr. mrv.: Keuvermahlten [m. en vr. mrv.]; -gezel, m.: Junggesell [m.]. jongheid, m. Zie jonkheid, jong-maatje, o.: Bürschchen [o.]; het - mensch: der junge Mensch, der junge Mann (een - mensch: ein jünger Mensch, ein jünger Mann).

jongs, o.: Junges [o.]; het -: das Junge; wat heeft zij -: was hat sie für Jon-ges? I van - af aan: von Jugend auf. jongske (jongsken), o.: Zie jongetje, jongst, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) jüngste; de -e dag: (theo.) der jüngste Tag; het -e oordeel: (lheo.) das jüngste Gericht; I -leden, bv. n.: letztvergangen, letztverflossen, vorig; -leden Zondag: am letztvergangenen Sonntag; in Maart -leden: im letztvergangenen Marz; den 20en -leden : 1) am Zwanzigsten dieses Monats, 2) am Zwanzigsten vorigen Monats.

I jonk, vr.: (zeker vaartuig:) Junke [vr.]. Ijonk, bv. n.: jung. jonker, m.: Junker [m.]; I -achtig, bv. n.: junkerhaft; -partij, vr.: (stk.) Jun-kerpartei [vr.].

jonkeren, w. o.: junkern, junkeriren [ie].

jonkheer, m.: (titel:) Junker [m.], (uit overmaat van beleefdheid:) Baron [m.].

jonkheid, vr.: Jungheit [vr.], (fig.) Jugend [vr.].

jonk-maii, m.: Junggesell [m.]; l-vrouw, vr.: (das) adelige Fraulein, (als titel:) Fraulein, (fig. en dk.) Jungfrau [vr.]; -vrouwelijk, bv. n.: (dk.) jungfraulich; -vrouwelijkheid, vr.: (dk.) Jungfraulichkeit [vr.1.

jonquille, vr.: (pik.) Jonquille [vr.], gelbe Karcisse [vr.].

Jood, m.: Jude [m.]; de wandelende -(N.B. Een door vertalers-onkunde in zwang gebrachte on-Hollandsche uitdrukking voor ons geijkte „Joodsche Wandelaar”): Zie Joodsch; een echte -: (iron.) ein rechter Jude.

Joodsch, bv. n.: jüdisch (het -, z. n. o.: das Jüdische, die Judensprache; op zijn - praten: Jüdisch sprechen [onr.], ju-deln, jüdeln; op zijn - leven: nach Juden-art leben); een - land: ein Judenland [o.; a]; het -e land: (bijb.-hist.) das jüdische Land; het -e geloof: der jüdische Glaube; het -e volk: das jüdische Yolk; meisje: ein jüdisches Madchen, ein Juden-madchen; eene -e vrouw: eine jüdische Frau, eine Judenfrau; de -e Wandelaar: (fab.) der ewige Jude.

joodschap, o.: Judenschaft [vr.]; (iron.) Judelei [vr.], Jüdelei [vr.].

jool, m.: Einfaltspinsel [m.], ïölpel [m.], Dumrian [m.]. I -, vr.: 1) Lustbarkeit [vr.], (inz.) Studentenlustbarkeit [vr.J; 2) Spass, [m.; a]; uit eene - (voor de -): aus Spass, zum Spasse. joop, vr.: (pik.) Hagebutte [vr.]. Joost, m.:    1) (mansnaam:) Joseph

|m.], (fam.) Seppel [m.]; 2) (iron.) der Teufel.

jopenbier, o.: Sprossenbier [o.], Jopenbier [o.].

Jordaan, m.: (adk.) Jordan [m.]. Joris, m.: (mansnaam:) Georg [m.]. Zie

goedbloed.

jota, vr.: Jota [o.]; green tittel    of    j fje, o.: (fam.) Jüngferchen [o.],

nicht ein Jota, nicht das Mindeste.    j ichen, w. o.: jauchzen, jubeln.

jou, (pop.) vnw.: 1) (bezittelijk:) dein, juicher, m.: Jauchzer [m.]. deine, dein; 2) (persoonlijk:) 3e nmv.: dir; juichster, vr.: Jauchzerin [vr.].

4e nmv.: dich.    juicli-toon, m.: Jubelton [m.; o];

jouen. w. b.: Zie jyen.    (fam.) Jauchzer [m.].

journaal, o.: Journal [o.] (1. Tage-    juilen, w. o.: 1) winseln, greinen;

buch; 2. Zeitung; 3. Zeitschrift); in het -    2) larmen.

boeken: (kph.) in das Journal eintragen juin, vr.: (pik.) Zwiebel [vr.]; (ook:) [onr.].    Zwiebeln [vr. mrv.].

journalist, m.: Journalist [m.], Zei- juist, bv. n.: richtig; zeer -: ganz tungsredakteur [m.].    richtig; I -heid, vr.: Richtigkeit [vr.].

journalistiek, vr.: Journalistik [vr.]; juist, bw.: just, gerade, eben.

(fig.) Tagespresse [vr.].    jujube, vr.: (pik.) Jujuba [vr.].

jouw, m.: (der) schmahende Schrei.    juk, o.: (i. a. b.) Joch [o.]; iem. onder

jouwen, w. o.: schmahend schreien het - brengen: Einen unterjochen; de [onr.J.    overwonnenen onder het - laten door-

joviaal, bv. n.: jovial, jovialisch.    gaan: (hist.) die Ueberwundene durch das

jovialiteit, vr.: Jovialitat [vr.].    Joch schicken; I -been, o.: (ontl.) Jochbein

Jozef, m.: (mansnaam:) Joseph [m.].    [o.]; -drager, m.: Jochtrager [m.];-gespan,

jubel, m.: Jubel [m.].    o.: (ein, das) Joch Ochsen;-naad, m.: (ontl.)

jubelen, w. o.: jubeln, jauchzen.    Jochnaht [vr.; a]; -os, m.: Jochochs [m.];

jubelend, bv. n.: jubelnd, jauchzend. -stier, m.: Jochstier [m.]. jubel-feest, o.: Jubelfest [o.]; l-jaar, Juli, m.: Juli [m.], Julius [m.]. o.: Jubeljahr [o.|; -kreet, m.: Jubelruf [m.|;    Julia, vr.: (vrouwennaam:) Julia [vr.],

-toon, m.: Jubelton [m.; ö].    Julie [vr.].

jubilaris, m.: Jubilarius [m.]; de    Juliaanscli, bv. n.: julianisch.

grijze -: der Jubelgreis; de dokter -: der    Julianus, m.: (mansnaam:)    Julian

Jubeldoktor; de priester -: der Jubelpries- [m.].

ter; de koperen (zilveren, gouden, enz.)    Juni, m.: Juni [m.], Junius [vr.].

-: (m.) der Jubelbrautigam, (vr.) die Jubel-    junior, bv. n: der Jüngere.

braut [a]; de -sen, mrv. (het jubelfeest- juridiek (juridisch), bv. n.: juridisch, vierende echtpaar): das Jubelpaar [enk.]. jurisdictie, vr.: Jurisdiktion [vr.]. jubilee, o.: Jubilaum [o.; -Iaën].    jurisprudentie, vr.: Jurisprudenz

jurist, m.: Jurist [m.]. jurk, vr.: Ueberwurf [m.; u|. jurkje, o.: Röckchen [o.].

Jurriaan, m.: (mansnaam:) Georg [m.].

jury, m.: (rcht.) Jury [vr.], Geschwor-nengericht [o.]; I -lid, m.: Mitglied [o.] des Judas, m.: (mansnaam en fig.) Judas Geschwornengerichts.

[m.]; I -boom, m.: (p]k.) Judasbaum [m.; a];    jus,    vr.: (Fr.) Zie sap    en zjeu.

-groet, m.: Judasgruss [m.; ü]; -haar, o.:    Ijus,    o.: (Lat.) Zie z. n.    o.: recht.

Judashaar [o.], (das) rothe [t] Haar; -kus, Justina, vr.: (vrouwennaam:) Justine m.: Judaskuss [m.; ü]; -lach, m.: (das) falsche [vr.].

Lacheln; -oor, o.: (pik.) Judasohr [m.], Justinianus, m.: (mansnaam:) Justi-Judasschwamm [m.; a].    nian [m.].

judassen, w. b.: (pop.) auf verdeckte Justinus, m.: (mansnaam:) Justin Art kujoniren [ie].    [m.].

judas-streek, m.: Judasstreich [m.]. justitie, vr.: Justiz [vr.].

Judea, o.: (bijb.-adk.) Judaa [o.].    jut,    vr.: Jüttenbirne    [vr.]; dooye    -:

judiciëel, bv. n.:    1) gerichtlich;    (zeew.)    taube Jütte [vr.]. I    -, m.: 1) Tölpel

2) richterlich.    [m.]: als - voor het hek staan: (spr.) Zie

judiciëus, bv.n.: verstandig, vernünf- hek; 2) Zie in Jutland, tig, gescheidt.    jute, vr.: (der) bengalische Hanf.

juf, vr.: (fam.) 1) Jungfer [vr.]; 2) (als Jutland, o.: (adk.) Jütland [o.]; Jut-toespraak:) Fraulein!    lander (Jut), m.: Jüte [m.], Jütlander

juffer, vr.: (i a- b.) Jungfer [vr.].    [m.].

jufferachtig, bv.n.: jüngferlich; l-heid, jutte, in Sam.: I Sint -mis, vr.: Nim-vr.: Jüngferlichkeit [vr.].    mermehrstag [m.], Sankt-Kimmerstag

jufferschap, vr.: Jungferschaft [vr.].    [m.] (met Sint -mis als de kalveren op het

! -, o.: Jungferschaft [vr.]; (fig.) Jungfer    ijs dansen: auf Martini wenn die Störche

[vr.].    kommen, auf Sankt-Nimmerstag); -peer,

juffers-hondje, e.: Schoosshündchen    vr.: Jüttenbirne [vr.].

[o.]; beven als een -hondje: (fam.) am Juultje, o.: Jülchen [o.], ganzen Körper zittern.    Juvenalis, m.: Juvenal [m.].

juffertje, o.: Fraulein [o.]; (ins.) Jung- juweel, o.: Juwel [o. en m.1, Juwele fer [vr.]; - in ’t groen, o.: (pik.) Schwarz- [vr.].

kümmel [m.].    juweelen, bv. n.: juwelen, Diamant....;

juffrouw, vr.: (ongehuwde:) Fraulein een - ring: ein Diamantring [m.]; eene [o.]; (gehuwde:) Frau [vr.], Madame [vr.].    - speld: eine Diamantnadel.

juffrouwtje, o.: Fraulein [o.]: (ge- juweelen, o. mrv.: Juwelen [m. mrv]; huwd:) Madamchen [o.].    I -diefstal, m.: Juwelendiebstahl [m.; a);

jubileeren, w. o.: jubiliren [ie], jubeln. [vr.]. jubiletim, o.: Zie jubilee, jlicht o. (juchtleder, o.): Juchten [o.],

Juchtleder [o.].

juchten (juchtlederen, juchtleeren), bv. n.: juchten, juchtledern.

Judaïsmus, o.: Judaismus [m.],‘Ju-, daism [m.].

oosje, o. (-kistje, o.): Juwelenkastchen [vr.]; I -vak, o.: Juwelierfach Lo.; a]; -werk, 1; -handel, m.: Juwelenhandel; -hande- o.: Juwelierarbeit [vr.].

■.r, m.: Juwelenhandler [m.].    jij. vnw.: Du; (ook wel:) Sie.

uweeltje, o.: Juwelchen [o.].    jyën, w. b. en o.: |duzen, (Einen)

uwelier, m.: Juwelier [m.].    Du anreden; iemand - en jouen: E

juweliers-kunst, vr.: Juwelierkunst duzen.

mit

inen

H.

ka, vr.: (kade:) Kai [vr.]; I -dijk, m.: lideich [m.]. Zie kaai.

Ka, vr.: (vrouwennaam:) Kathe [vr.], •me [vr.].

kaag, vr.: (een vaartuig:) Kaag [o.]; schipper, m.: Kaagschiffer [m.]. kaai, vr.: Kai lm.]; I -looper, m.: Last-•ager [m.]; -man, m.: (drk.) Kaiman [m.], lligator [m.]. (das) amerikanische Kroko-11; -meester, m.: Kaimeister [m.];-muur, .: Kaimauer [vr.].

kaak. vr.: 11 (ontl.) Kinnbacken [m.], Jnnlade [vr.]; (van menschen en dieren, n inz. van visch:) Kiefer [m.]; (fig.) Wange t.] : boven-, vr.: Oberkiefer [m.], Ober-innlbacken [m.]; onder-, vr.: Unterkiefer ï.; I -been, o.: Backenbein [o.], Backen-oiochen [m.]; -kramp, vr.: (hik.) Kinn-ackenzwang [m.], Kinnbackenkrampf [m.], lundklemme [vr.], Maulsperre [vr.]; -mes, .: Messer [o.] zum Haringkaken; -slag, n.: Backenschlag [m.; a], Backenstreich

m. ].

kaak,    vr.: Pranger [m.], Schandpfahl

n. ]; iemand aan de - stellen: Einen an en Pranger stellen (ook fig.). kaakje, o.: Küchelchen [o.].

kaal,    bv. n. en bw.: kahl (ook fig.); een ale rot: (iron.) ein armer Schlucker; zoo

als eene luis: (pop.) so kahl wie ein u-attenschwanz;    - en knap; kahl und

niedlich; hoe kaler, hoe royaler: jekahler, liberaler; hoe kaler jonker, hoe grooter onker: je kahler der Junker, je arger • Prunker; - van iets afkomen: kahl von kommen [onr.], kahl dabei wegkomen [onr.]; het er - af brengen: es kahl estehen [onr.].

kaalaclitig;, bv. n.: etwas kahl; I -heid, (das) etwas Kahle. kaalheid, vr.: Kahlheit [vr.], (fig.) Kahl-ópfigkeit [vr.].

kaal-kop, m.: Kahlkopf [m.;    ö];

. -plukken, w. b.: (vogels, of fig. menschen:) kahlrupfen.

kaam,    vr.: Kahm [m.]. kaamachtig, bv. n.: kahmig; I-heid,

vr.: Kahmigkeit [vr.]. kaamsel, o.: Kahm [m.].

kaan,    vr.: 1) (vaartuig:) Kahn m.;

a];    2) (van uitgesmolten vet:) Griebe

[vr.]; I -koek, m.:Zie kanenbrood.

kaap, vr.: 1) (adk.) Kap [o.],'Vorgebirge [o.J; de -: (inz.) das Kap (das Yorgebirge) der guten Hoffnung; 2) (zeew.) Kap [vr.]; ter - varen: auf Kaperei ausge [onr.], Kaperei treiben [onr.]; I -land (adk.) Kapland [o.].

Kaapseli, bv. n.: kaplandisch; Boeren: die Bauern des Kaplandes; de -e ezel: (drk.) das Zebra; -e wijn: Kapwein [m.]; eene -e: eine Kaplanderm.

kaap-schip, o.: Kaperschiff [o.], Raubschiff [o.l; I -stad, vr.: (adk.) Kap-stadt [vr.]; -stander, m.: (zeew.) Gangspill

de -e

.•e

erei ehen , o.:

[o.].

kaapster, vr.: (fam.) Stibitzerin [vr.].

kaap-vaarder, m.: 1) Kapfahrer [m.],. (das) nach dem Kaplande fahrende Schift*, 2) Kaperschiff [o.], Raubschift* [o.]; I-vaart, vr.: 1) Kapfahrt [vr.], Fahrt [vr.] nach dem Kaplande, 2) Kaperei [vr.], Freibeu-terei [vr.] zur See.

Kaapverdisch, bv. n.: kapverdisch; -e eilanden: Insein [vr. mrv.] des grünen Yorgebirges.

kaapwolken, vr. mrv.: Kapwolken [vr. mrv.].

kaar, vr.: Fischkasten [m.; a en a], Kahr [in.].

kaard-distel, ’vr.: Kardendistel [vr.];

I -wol, vr.: Kratzwolle [vr.], Krampelwolle [vr.].

kaarde, vr.: (pik.) Karde [vr.], Kardendistel [vr.]; (wkt.) Karde [vr.], Kardatsche [vr.]; I -bol, m.: (pik.) Kardendistel [vr.].

Ikaarden, w. b.: kardep, kardatsche>nr kratzen, krampeln; gekaarde wol: Kamm-wolle [vr.].

Ikaarden, vr. mrv.: Karden [vr. mrv.]; I -distel, vr.: Kardendistel [vr.]; -maker, Kardatschenmacher [in.], kaarder, m,: Kardatscher Krampler [m.].

kaardery. vr.: 1) (das) Karden, (das) Kardatschen, (das) Krampeln; 2) Woll-kramplerswerkstatt [vr.].

kaardsel, o.: (afval:) Kammlingswolle-[vr.], Kammling [m.].

kaardster, vr.: Kardatscherin [vr.], Kramplerin [vr.].

kaars, vr.: Kerze [vr.], Licht [o.]; een eindje -; een Stümpfchen Licht, ein Licht-stümpfchen Lo.]; zoo recht als eene -: (spr.) kerzengerade, so gerade wie eine Kerze ; de - snuiten: das Licht putzen; de - loopt af: das Licht lauft, die Kerze lauft ab; er is een dief aan de -: esisteinDieb (ein Rauber, ein Wolf) an der Kerze (oden am Licht); de - brandt in de pijp: die Kerze (das Licht) brennt in der Dille; zijne - brandt in de pijp: (fig.) sein Lebens-licht ist beinahe erloschen; bij de - werken: bei Licht arbeiten, bei Kerzenlicht arbeiten; dat riekt naar de -: (fig.) das riecht nach der Lampe ; aanhoudend om de

m.:

[m.],

-    heen vliegen: unaufhörlich um die Kerze nehmen lassen [onr.1; - aan iets of aan

herumflattern (ook    fig.);    alles is in de -    iemand hebben:    (spr.) mit etwas oder

gevlogen: (fig. fam.1    Allesistverschlungen.    Einem nichts zu    schaffen haben wollen;

Kaars-clrager,    m.: (kkl.) Kerzentra-    I -achtig, bv. n.:    kaseartig, kasig; -boer,

ger [m.].    m.: 1) Kaser [m.],    Kasemacner [m.], 2)Ka-

kaarsen, vr. mrv.: Kerzen [vr. mrv.1,    sehandler [m.]; -horde, vr.: Kasehürde

Lichter [o. mrv.]; I -bak, m.: Kerzenlade    [vr.], Kasehorde [vr.[; -jager, m.: (fam.)

Jvr.], Lichterkasten [m.1; -handel, m.: Ker-    Madchenjager [m.], Weibergeck [m.], Bru-

zenhandel [m.]; -katoen, o.: Dochtgarn    der [m.; ü] Liederlich, (der) lockere Vogel

lo.], Kerzenkattun [m.1; -kist, vr.: Kerzen- [ö], (der) lockere Zeisig. kiste [vr.], Liehterkiste [vr.[; -kooper, m.:    kaasje, o.: Kaschen [o.].

Kerzenhandler [m.], Lichterhandler [m.]; Kaasjes, o. mrv.: Kaschen [o. mrv.]; -koopster, vr.: Kerzenhandlerin [vr.], Lich- | -kruid, o.: (pik.) Kasepappel [vr.1. terhandlerin [vr.]; -maken, z. n. o.: (das) kaas-kooper, m.: Kasehandler [m.]; Lichtziehcn, (das) Kerzenziehen, (van was-:)    | -kooperij, vr.: Kasehandel [m.]; -kop,

(das) Kerzengiessen; -maker, m.: Licht-    m.: Kaseform [vr.], (tig.) Dummkopf [m.;

zieher [m.]. Kerzenzieher fm.], Kerzenma-    ö]; -leb, vr.: Kaselab [o.]; -lucht, vr.: Ka-

cher |m.], (van waskaarsen:) Lichtgiesser    segeruch [m-1; -makerij, vr.: 1) Kasema-

J_m.], Kerzengiesser lm.]; -makerij, vr.:    cherei [vr.], (das) Kasemachen, 2) Kaserei

1)    (das) Kerzenmachen, (das) Lichtziehen,    [vr.]; -stelling, vr.: Kasegestell [o.]; -stof,

(van waskaarsen:) (das) Kerzengiessen,    vr.: (schk.) Kasestoff [m.]; -stolp, vr.: Ka-

2)    Kerzenfabrik [vr.]; -snuiter, m.: (per-    segiocke [vr.]; -wei, vr.: Kasewasser [o.],

soon:) Lichtputzer [m.1, (ding;) Lichtputze    Molken [m. mrv.]; -winkel, m.: Kaseladen

[vr.], Lichtschere [vr.], Lichtschnauze [vr.];    [m.: a en a]; -wrongel, vr.: Quark [m.],|,

-vorm, m.: Lichtform [vr.]; -winkel, m.:    Kasequark [m.1,(fig. fam.) Kasebutter [vr.];

Kerzenladen [m.; a en al.    -zuur, o.: (schk.) Kasesaure [vr.] (als bv.

Kaarse-pit, vr.: Docht [m.].    n.: kasesauer).

Kaarsje, o.: Kerzchen [o. 1, Kerzlein [o.]. Kaat, vr.: (vrouwennaam:) Kathe [vr.], Kaars-lemmet, o.: Docht [m.]; I -licht, Trine [vr.]; -Mossel: (hist.) Trine Muschel. o.: Kerzenlicht [o.], Kerzenschein |m.] (Zie Kaatje, o.: Kathchen [o.], Trinchen [o.]; spr. aarslicht); -ongel, vr. (-smeer, o.):    nu is het gedaan met -: (pop. spr.) jetzt

Zie -vet; -snuitsel, o.: Lichtschnuppen    ist es aus damit, jetzt ist nichts mehr

[vr. mrv.]; -vet, o.: Unschlitt [o.], Talg [m.].    daran zu andern.

Kaart, vr.: (i. a. b.) Karte [vr.]; eene Kaats, vr.: Katze; I -baan, vr.: Katz-doorgestokene -: (fig.) eine angelegte    bahn [vr.], (hist.) Ballhaus [o.] (de eed in

Karte, ein abgekartetes Spiel; de geheele    de -baan: der Schwur im Ballhaus); -bal,

-    doorzien: (fig.) die Karten durchschauen;    m.: Katzball [m.; a].

iemand in zijne - kijken (ook fig.): Einem Kaatsen, w. o.: katzen, Katzball spie-in die Karten sehen [onr.1 (schauen, guc-    len; wie - wil, moet ook bal verwachten:

ken): een kunstje met de -: ein Karten-    (spr.) wer ausgiebt, muss auchwiederein-

stückchen (kunstjes met de - maken : Kar-    nehmen.

tenstückchen inachen); de - van de Keder-    Kaatser, m.: Katzballspieler [m.].

landen: die Karte von den Niederlanden.    Kaatsing, vr.: (das) Katzen.

Zie mrv. Kaarten.    Kaats-net, o.: Ballnetz [o.], Rackett

Kaarte-blad, o.: (spl.) Kartenblatt    [o.], Racket [o.], Schlagnetz [o.]; I -plankje,

[o.; a], Karte [vr.].    o.: Schlagbrettchen [o.]; -spel, o.: Katz-

IKaarten, w. o.: karten,Karten spielen. ballspiel [o.].

IKaarten, vr. mrv.: (i. a. b.) Karten Kaatsster, vr.: Katzballspielerin [vr.]. [vr. mrv.]; een spel -: ein Spiel Karten:    Kaatszeef, m.: Zie Kaatsnet.

I -fabriek, vr.: Kartenfabrik Jvr.]; -fabri-    Kabaai, vr.: Schlafrock [m.; ö],

kant, m.: Kartenfabrikant [m.]; -geld, o.;    Kabas, vr.: Handkörbchen [o.].

Kartengeld [o.]; -graveur, m.; Kartenste-    Kabassen, w. b.: stibitzen, mausen.

cher [m.]; -huis, o.: Kartenhaus [o.: a); Kabbel,inJSam. I -zee.viv.Kabbelsee [vr.1. -maker, m.: Kartenmacher [m.]; -makerij, * Kabbelen, w. o.: (van beken, enz.:) vr.: Kartenmacherei[vr.];-papier,o.: Kar- murmeln, rieseln; (van de zee:) kabbeln. tenpapier [o.J;-teekenaar, m.: Kartenzeich- Kabbeling, vr.: 1) Murmeln [o.l, Kiener [m.]; -verzameling, vr.: Kartensamm- sein [o.]; 2) Kabbeln [o.], lung [vr.J; -winkel, m.: Kartenladen [m.; Kabbelzee, vr.: Kabbelsee [vr.]. a en a].    Kabel, m.: (zeew.) Kabel [o.]; er is een

Kaartje, o.: Kartchen [o.]; (naam -:)    kink in den -: (spr.) es ist ein Kink im

Karte [vr.]; een - maken: ein Spielchen    Kabel; dat is een - op zolder: (fig.) das

karten; zijn - afgeven: seine Karte abge- ist ein weitherzuholendes Mittel; er is nog ben Lonr.].    - op zolder: (fig.) es ist noch Yorrath [t|

Kaart-leggen, w. o.: die Karten schla- genug da. gen [onr.]; als z. n. o.: (das) Kartenschlagen; Kabelaring, vr.: (zeew.) Kabelaring I -legger, m.: Kartenschlager [m.]; -leg- [vr.], Kabelaar [vr.].

ster, vr.: Kartenschlagerin [vr.];-speelster, Kabel-beKleeding, vr.: Kabelkleid vr.: Kartenspielerin [vr.]; -spel, o.: Karten- [o.]; I -garen, o.: Kabelgarn [o.]; -gast, m.: spiel [o.]; het -spelen: das Kartenspielen; (zeew.) Kabelgast [m.; a]; -gat, o.; Kabel--speler, m-: Kartenspieler [m.].    gat [o.].

Kaas, vr.: Kase [vr.]; Jantje-: Hans Kabeljauw, m.: (visch:) Kabeljau [m.]; Kase (ein Schimpfname für Hollander); de    een snoekje uitwerpen om    een - te van-

-    snijden: (fig. tam.) den grossen Herrn    gen: (spr.) die Wurst nach    dem Schinken

spielen; de - niet van zijn brood laten af-    werfen [onr.], eine Wurst nach derSpeck-

eten: (spr.) sich nicht die Butter vom Brod    seite werfen [önr.].

kabeljauws-kop, m.: Kabeljaukopf Kaftan, m.: Kaftan [m.], (der) türki-[m.; öj; I-oogen, o. mrv.; (fig.) Glotzaugen sche Ueberrock [ö].

[o. mry.];-net, o.: Kabeljaunetz [o.];-staart, kafzak, m.: Spreusack [m.; a].

in.:

Kabeljauschwanz Lm.; a].    kajapoet-boom, m.: Kajeputbaum

kabeljauwtje, o.: Kabeljauchen [o.]. Lm.; a[; I -olie, vr.: Kajeputöl Lo.J. kabeljauw-vangst, vr.: Kabeljau- kajuit, yr.: Kajüte [yr.]. fang Lm.]; I -visscher, m.: Kabeljaufischer    kajuits-jongen, m.: Kajütenjunge

Lm.J; -yisscherij, yr.: Kabeljaufischerei [vr.].    [m.]; I -passagier, m.: Kajütenpassagier

kabel-ketting, m.: Kabelkette [vr.];    [m.j; -wachter, m.: Zie -jongen,

[m.]; (gem.) Scheissdreck [m.]; (fig.) Wind [m.J; ergen - hebben: (gem.) grosse Noth

sich

n lijf heb-

-----------    — -----—-----van

iets maken: (pop.) viel Aufhebens von et-was machen; - met iemand zoeken: (fig* pop.) Streit mit Einem anfangen [onr.J;

l-knoop, m.: Kink [m.] im Kabel;-slag, m.:    kak, m.: Kacke [yr.], [t] Menschenkoth

Kabelschlag m.; a],

l I } VI g vu ixv V wvii • ViJJ-t J gi OOüV x

[t] haben; - hebben aan iets: (pop.) nicht um etwas kümmern, (ook :) sich für etwas bedanken; veel - op zijn lijf 1 ben: (pop.) viel Wind machen; veel -

m.:

kabels-lengte, vr.: Kabellange [vr.]. kabel-touw? o.: Kabeltau [o.]. I -voering, vr.: Kabelfütterung [vr.]. kabinet, o.: (i. a. b.) Kabinett [o.], kabinets, in Sam. I Kabinetts.... kabinet-werk, o.: Tischlerarbeit [yr.], Schreinerarbeit [vr.]; I -werker,

Tischler [m.], Schreiner [m.].

kabouter, m.: (tab.) Kobold [m.];    er is - aan den knikker: (fig. pop.) es

I -mannetje, o.: (fab.) Kobold [m.], (fig.)    stinkt in der Fechtschule, esistnichtganz.

Zwerg [m.J, Knirps [m.], Pygmae [m.].    richtig; in den - zitten: (fig. pop.) in der

kabret, Zie cabret.    Patsche stecken, in der Brühe sein; iem.

kabuis, vr.: Schiffsküche [vr.]; l-kool,    uit den - helpen: (fig. pop.) Einem aus

yr.: (kkk.) Weisskohl [m.], Weisskraut [o.],    der Noth [t] helfen [onr.]; een groote - in

(der) weisse Kopfkohl.    een klein potje: (spr.) viel Larmen um

Kabylen, m. mrv.: Kabylen [m. mrv.]. nichts. kachel, vr.: Ofen [m.: Oe], Stubenofen kakebeen, o.: Backenbein [o.], Bac-[m.; ö], Kachelofen [m.; ö]; I -bak, m.: kenknochen [m.].

cm

Aschenherd [m.] eines (des)-Ofens; -damp, kakebeenen, bv. n.: (pop.) zusam-m.: Ofendampf [m.[, Ofenqualm [m.];-deur,    mengerafft; een - huishouden: (pop.)

vr.: Ofenthüre [vr.]; -fabriek, vr.: Oefen-    zusammengerafftes Allerlei, ein seltsamer

fabrik [vr.]; -fabrikant, m.: Oefenfabrikant    Mischmasch, eine kunterbunte Samm-

[m.]; -gruis, o.: Kohlenklein [o.]; -hout,    lung.

o.: Ofenholz [o.]; -kolen, vr. mrv.: Stein- kakel, m. en vr.: (pop.) Plappermaul kohlen [vr. mrv.] für Oefen; -pook, vr.:    [o. a], Schwatzmaul [o.; a].

pr.:

Schüreisen [o.], Schürhaken [m.]; -pijp, kakeiaar, m.: Gackerer [m.] (ook fig.)„ Ofénröhre [vr.]; -rooster,m.: Ofenrost (fig.) Schwatzer [m.].

[m.; ö]; -smid, m.: Grobschmied [m.].    kakelaarster, vr.: Gackrerin [vr.]

kacheltje, o.: Oefchen [o.].    (ook fig.), (fig.) Schwatzerin [vr.].

kachel-turf, m.: Ofentorf [m.]; 1 -vuur, kakelarp, vr.: (fig.) Schwatzerei [vr.]. o.: Ofenfeuer [o.].    kakelbont, bv. n.: buntscheckig,(fig.)

kadaster, o.: Kataster [o.].    kunterbunt.

kadastraal, bv. n.: katastral; kadas- kakelen, w. b.: gackern (ook fig.); trale legger: Hauptbuch [o.; ü] des Ka- (fig.) schwatzen; kippen die veel - leggen tasters.    niet vele eieren: (spr.) Hühner, welche viel

kade, vr.: Kai [m.]; I -geld, o.: Kai- gackern, legen wenig Eier. geld [o.].    Ikaken, w. b.: kaken; haring-: Ha-

kader, o.: (mil. en fig.) Kadre [o.].    ring kaken.

kadet, m.: (mil. en mar.) Kadett [m.]. Ikaken, vr. mrv.: Backen [m. mrv.]; Zie kadetten.    (fig.) Rachen [m. enk.]; met in gevallene - :

kadetje, o.: Weissbrödchen [o.], Sem- mit eingefallenen Backen; de - opsper-mel [m. en vr.].    ren: den Rachen aufsperren; de - der

I -ko

kadetten, m. mrv.: Kadetten [m. mrv.]; hel: der Rachen der Holle.

[vr.].

[m.].

vr.:

rps, o.: Kadettenkorps [o.]; -school, kaker, m.: Kaker [m.], Haringkaker Kadettenschule

kak-hiel, m.: Frostbeule [vr.] an der Ferse (-hielen, mrv.: Frostbeulen an den Fersen); I -huis, o.: (pop.) Kackhaus Lo.; al (Zie sekreet).

kakke-bed, o.: (gem.) Bettscheisser [m.] Bettscheisserin [vr.]; van pissebed in -bed vervallen:(gem. spr.):noch schlimmer kadul, bw.: (fam.) sonderbar, wunder- dabei wegkommen [onr.], aus dem Regen lich; zijne oogen staan -: er sieht doppelt;    in die Traufe kommen [onr.]; I -broek,,

zijne tpng slaat -: seine Zunge stolpert.    vr.: (gem.) Hosenscheisser [m.], (fig. fam.)

kad\jk, m.: Zie in ka.    Hasenfuss [m.; ü], Feigling [in.],

kaf, o.: Spreu [vr.]; het - uit het koorn kakken, w. o.: (pop.) kacken;- in: ziften: die Spreu vomGetreideabsondern; in [4] kacken, (fig.) sich nicht kümmern er is geen koorn zonder -: es gibt kein um.

Korn ohne Spreu;-dorschen: (fig.)leeres kakker, m.: Kacker Lm.]; (fig.) Zie Stroh dreschen; verstuiven als - voor den kakkebroek. wind: wie Spreu im Winde verwehen.    kakkerig, bv. n. en bw.: 1) kleinlich

Kaffer, m.: Kaffer [m.]; I -land, o.:    2) feigherzig; I -heid, vr.: 1) Kleinlichkeit

Kaffernland [o.], Kafferei [vr.].    [vr.], 2) Feigherzigkeit [vr.].

kadraai, vr.; Marketenderboot [o.; oo en ö].

kadraai en, w. o.: (zeew.) mitLebens-mitteln u. s. w. langs den Schiffen mar-ketendern.

kadraaier, m.: Marketender [m.] mit Esswaaren u. s. w.

m.:

vr.:

vr.:

kakk erlak, m.: (ins. en fig.) Kacker-lack [m.], Kakerlak [m.J. kakkerjj, vr. : (pop.) Kackerei [vr.]; in de - zijn: den Bauchfluss haben. kakketoe, vr.: (vog.) Kakadu [m.]; de snijder -: (iron.) der Schneider Kakadu.

kak-maker, m.: 1) Windmacher [m.J, Windbeutel [m,J, 2) Zanker [rn.], Streit-hammel [m.; &]; I -makerij, vr.: 1) Wind-macherei [vr.], Windbeutelci [vr.], 2) Zan-kerei [vr.]; -pot, m.: (gem.) Kacktopf [m.; ö]; -school, vr. (-schooltje, o.): Kleinkin-derschule [vr.].

kakster, vr.: Kackerin [vr.]; (fig.) Feigherzige [vr.].

kakstoel, m.: Kackstuhl [m.; ü],

ka la bh in k, o.: Zie kalmink, kalaminken, bv. n.: Zie het bv. n. kalminken.

kalamyn, o.: (min.) Gallmei [m.]; 1 -steen, m.: Gallmeistein [m.].

kalander, vr.: Glanzpresse [vr.];(fig.) Glanz [m.]. I -, m.: (ins.) Kornwurm Lm.; ü].

kalanderaar, m.: Glatter [m.]. kalanderaarster, vr.: Glattrerin [vr.].

kalanderen, w. b.: mit der Glattma-schine glatten.

kalander-geld, o.: Glatterlohn [m.]; I -leeuwerik, m.: (vog.) Galander [m.], Haubenlerche [vr.]; -molen, m.: Glatt-mühle [vr.].

kalandizie, ènz.: Zie klandizie,

enz.

kalebas, vr.: (pik.) Kürbiss [m.]; van Jan -: (iron.) lacherlich; I -boom, Kürbissbaum [m.; a]; -flesch vr.: Kür-bissflasche [vr.]; -peer, vr.: Kürbissbirn [vr.]; -pit, vr.: Kürbisskern [m.]; -vormig, bv. n.: kürbissförmig. kalefaat, enz.: Zie kalfaat, enz. kalender, m.: (tijdr.) Kalender [m.]. kales, vr.: Kalesche [vr.]. kalf, o.: (drk.) Kalb [o.; a]; een - krijgen: ein Kalb bekommen [onr.]; een -maken: (iron.) sich erbrechen [onr.]; een - van een man: ein gutmüthiger [t] Mann • een - van een jongen: ein gutmüthiger Lt] Junge; een nuchter -: ein neugebornes Kalb, (fig.) ein Gelbschnabel Lm.], (ook:) ein Einfaltspinsel [m.]; den put dempen als het - verdronken is: (spr.) den Brun-nen zudecken wenn das Kind ertrunken ist; met eens anders - ploegen: (fig.) mit fremdem Kalbe pflügen; het gouden - aanbidden : (fig.) das goldene Kalb verehren, den Mammon in Ehren halten [onr.]; het vette - . slachten: (fig.) eine Gasterei an-stellen; | -achtig, bv. n.: kalberhaft; -koe, vr.: 1) trachtige Kuh [vr.; ü], 2) Kuh [vr.; ü] welche gekalbt hat.

kalfaat-bakje, o.: Kalfatbackchen [o.]; I -bankje, o.: Kalfatbankchen [o.]; -dok, o.: Kalfatdócke [vr.]; -hamer, m.: Kalfathammer [m.; a]; -helling, vr.: Kal-fat werft [o.]; -werk, o.: Katfatwerg [o.]; -ijzer, o.: Kalfateisen [o.].

kalfaten, w. b.: (zeew. en fig.) kalfatern.

kalfater, m. (kalfateraar, m.): (zeew. en fig.) Kalfaterer [m.]. kalfateren, w. b.: Zie kalfaten. kalfatering: (kalfating), vr.: (zeew.

en fig.) Kalfaterung [vr.], (das) Kalfatern.

kalfje, o.: Kalbchen Lo.]; over koetjes en -s praten: (spr.) von gleichgültigen Dingen reden.

kalfs-balletjes (in soep), o. mrv.: (kkk.) Kalbsklösschen lo. mrv.J; I -borst, • vr.: Kalbsbrust [vr.j; -bout, m.: Kalbs-keule [vr.], Kalbsschlagel [mj; -cotelet, vr.: Kalbskotelett [o.]; -dril, vr.: Gallerte [vr.] von Kalbfleisch; -fricandeau, m.: Kalbsfrikandeau [m.J; -gehak o.: Kalbs-gulasch [m.]; -gelei, vr.: Zie -dril; -karbonade, vr.: Kalbskarbonade [vr.]; -kop,

m.: (kkk.) Kalbskopf [m.; öj, (fig. iron.) Schafskopf [m.; öj; -lapjes, o. mrv.:Kalbs-schnitten [vr. mrv.]; -leb, o.: Kalbslab [o.]; -leder (-leer), o.: Kalbsleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: kalbsledern; -lever, Kalbsleber [vr.]; -long, vr.: Kalbslunge [vr.j; -maag, vr.: Kalbsmagen [m.]; -nat, o.: Kalbsbrühe [vr.j; -nier, vr.:Kalbsnier [vr.] (-nierstuk, o.: Kaibsnierenbraten [m.R; -omloop, m.: Kalbsgekröse [o. enk.], Kalbs-kaldaunen [vr. mrv.]; -oog, o.: Kalbsauge [o.] (-oogen, o. mrv.: Kalbsaugen [o. mrv.], Augen [o. mrv.] eines Kalbes, (fig.) Glotz-augen [o. mrv.], Spiegeleier [o. mrv.J, Setzeier [o. mrv.J); -poelet, o.: Kalbsrip-penfleisch [o.]; -poot, m.:Kalbspfote [vr.j; -rib, vr.: Kalbsrippe [vr.]; -ribbetje (-ribje), o.: Zie -cotelet; -rollade (-rollende),

Zie -schijf; -schenkel (-schinkel), m.: Kalbsschenkel [m.J; -schijf, vr.: Kalbs-rolle [vr.]; -snuit, m.: (pik.) Kalbsnase [vr.]; -soep, vr.: Kalbssuppe [vr.]; -tand, m.: Kalberzahn [m.; a| (ook bwk.); -tong, vr.: Kalbszunge [vr.j; -vel, o.: Kalbsfell Lo.] (ook fig.; het -vel volgen: dem Kalbs-ielle folgen, Soldat werden [onr.]); -vleesch, o-: Kalbfleisch [o.] (gebraden -vleesch: Kalbsbraten lm.]); -voet, m-: 1) (bij slachters:) Kalbsviertel [o.], 2) (pik.) Kalbsfuss [m.; üj, 3) Zie -poot; -worst, vr.: Kalbs-wurst Lvr.; ü]; -zwezerik, vr.: Kalbsbrös-chen [o.], Kalbsdrüse [vr.], Kalbsmilch [vr.].

kali, vr.: (schk.) Kali [o.], kaliber, o.: Kaliber [m. en o.], kalif, m.: Kalife [m.J. kalifaat, o.: Kalifat [o.] (1. Kalifen-würde [vr.],    2. Kalifenregierung Lvr.],

3. Reich [o.] der KaLifen).

kalis, m.:    1) Landstreicher [m.J;

2) (der) arme Schlucker [m.].

kalk, vr.: Kalk [m.]; ongebluschte -: (der) ungelöschte Kalk; - blusschen: Kalk löschen; - aan de tanden: Weinstein Lm.] an den Zahnen; I -aarde, vr.: Kalkerde [vr.].

kalkachtig:, bv. n.: kalkartig; I-heid, vr.: Kalkartigkeit Lvr.], (das) Kalkartige.

kalk-bak, m.: (mtsl.) Kalkkübel lm.]; het -branden: das Kalkbrennen. kalken, w. b.: kalken, kalk-groeve, vr.: Kalkbruch [m.; ü];

I -houdend, bv. n.: kalkhaltig; -houw, vr. (-kloet, m.): Kalkkrücke [vr.j; -kuip, vr.: Lohkübel Lm.].

kalkoen, m.:    1) (het mannetje:)

Truthahn [m.; a en a], Puthahn Lm.; a en a], Putter [m.J; 2) (het wijfje:) Truthenne [vr.], Puthuhn [o.; ü], Pute [vr.]; 3) aan paardenhoefijzers:) Stollen [m.J.

kalkoene-bout, m.: Puter [m.1, Pute [vr.] (gebraden -bout: Puterbraten [m.1,

wor

einer

<-n

«•ti

zu ver

dt

van

Putenbraten [m.]); I -drek, m.: Putermist [m.]; -vleesch, o.: Putenfleisch [o.].

kalkoenen-drek, m.: Putermist [m.]; I -ei, o.: Putenei [o.]; -hoeder, m.: Putenjunge [m.]; -hoedster, vr.: Puten-hirtin [vr.], Putenmadchen | o.3; -melker, m.: 1) Putenzüchter fm.], 2) Putenhandler fm.]; -nest, o.: Putennest [o.]; -pokken, vr.: mrv.: Putenpocken fvr. mry.].

kalkoensch, bv. n.: -e haan: Zie no.1 kalkoen; zoo rood worden als een -e haan: (spr.) feuerroth ft] werden fonr.]; -e hen: Zie no. 2 kalkoen.

kalkoentje, o.: (vog.) Putchen [o.]; (fig.) Drittel fo.] einer Flasche Wein.

ka Ik-put. m.: Kalkgrube [vr.]; I-room, m.: Kalkrahm [m.]; -stok, m.: Kalkkrücke [vr.]; -trog, m.: Kalkkübel lm.].

kalle-moer, vr.: Plauderliese [vr.], Plaudertasche fvr.], Plappermaul [o.; au], Schwatzerin [vr.].

kallen, w. o.: plaudern, plappern, schwatzen.

kaller, m.: Zie kalle vaar. kalle vaar, m.: Plauderhans [m.], Plappermaul [o.; au], Schwatzer [m.J.

kalm, bv. n.: ruhig, still; (fig.) ge-lassen.

kalmeeren, w. b.: beruhigen, besanf-tigen, (gnk.) kalmiren [ie], I -, w. o.:ruhig werden fonr.]; (fig.) nachlassen fonr.]. kalmink, o.: (zekere stof:) Kalmank

[m.J.

ka lm in ken. bv. n.: kalmanken, von Kalmank.

kalmpjes, bw.: ganz ruhig. kalmte, vr.: Ruhe [vr.], Stille [vr.]; ^elassenheit [vr.] ; (zeew.) Kalm [m.],

ka lm uk. m.: Kalmüke [m.1. I -, o.: (zekere stof:) Kalmuk [m.].

Kalmuksch, bv. n.: kalmükisch; het -: das Kalmükisch; eene -e: eine Kal-mükische.

kalmus, m.: (pik.) Kalmus [m.]; 1 -tel, m.: Kalmuswurzel [vr.]. kalot, vr.: Kalotte [vr.]. kalotje, o.: Kalötchen [o.], Kappchen [o.], Scheitelkappchen [o.].

kalot pn- m.: (gem., scheldwoord:) Ka-lottin [m.J.

kalven, w. o.: kalben; (fig. fam.: kotsen:) kalbern, vomiren [ie].

kalverachtig, bv. n.: kalberhaft;

1 -heid, vr.: 1) Kalberhaftigkeit [vr.], 2) Kal-berei [vr.].

kalveren, o. mrv.: Kalber [o. mrv.].

Zie juttemis.

kalver-knieën, vr.: steife Kniee [o. mrv.]; | -liefde, vr.: (die) erste Liebe.

Kalv[jn, m.: (kkk.-hist.) Kalvin [m.], Kalvinus [m.]. I -, vr.: (appelsoort:) Zie

rammelappel.

kam, m.: (i. a. b.) Kamm [m.; a] (uitgezonderd: de - eener viool: der Steg Geige); een wijde -: ein weiter Kamm; een fijne -: ein enger Kamm; de - van een rad: (wkt.) der Kamm eines Rades; de - van eenen haan: der Kamm eines Hfl-hns; een haan met een dubbelen -: (iron.) eine Wetterhexe, ein zankisches Weib; allen en alles over één - scheren: (spr.) alle und Alles über Einen Kamm scheren [onr.].

kam-duiker, m.: (vog.) Haubencnte [vr.].

Ikameel, o.: (wkt.) Kameel [o.].

Ikameel, m.: (drk.) Kameel [o.]; I -drijver, m.: Kameeltreiber [m.], Kameelführer [m.J, Kameelwarter [m.]; -geit, vr.: Ka-meelziege [vr.]; -hengst, m.: Kameelhengst fm.]; -hooi, o.: (pik.) Kameelheu [o.]; -koe (-merrie), vr.: Kameelstute [vr.], Kameel-kuh [vr.; ü]; -pardel, m.: (drk.) Kameel-parder [m.].

kaïneels-ltaar, o.: Kameelhaar [o.];

I -hals, m.: Kameelhals [m.; ü]; -haren, bv. n.: kameelharen; -maag, vr.: Kameel-magen [m.]; -rug, m.: Kameelrücken [m.]. Zie kemels.

kameleon, o.: Chamaleon [o.]; (fig.) Wetterhahn [m.; a en a], kamelot, o.: Kamelott [m.]. kamelotten, bv. n.: kamelotten. kamen, w. o.: kahmig werden [onr.], kahmen.

kamenier, vr.: Kammerjungfer [vr.], Kammermadehen [o.]; (tnl. en iron.) Kammerkatzchen [o.].

kaïiieiiieren. w. o.: als Kammerjungfer dienen.

kamer, vr.: Zimmer [o.], Stube [vr.]; (stk., adm., rcht., art., mtw., ontl. fig.) Karnmer [vr.]; zijne (hare) - moet houden: das Zimmer hüten müssen [onr.]; de - van koophandel: die Handelskam-mer [vr.]; de - van afgevaardigden: die Karnmer der Abgeordneten, die Stande-kammer; de Eerste -: die Erste Karnmer: de Tweede-: die Zweite Karnmer; zijn boel aan de - geven: Zie boel; gemeubileerde -s te huur; möblirte [ie] Zimmer miethen [t],

kameraad, m.: Kamerad [m.]. kameraadschap, z. n. (1. o.; 2. vr.): Kameradschaft [vr.]; I -schappelijk, bv. n.: kameradschaftlich.

kameraar, m.: Unterhalter [m.] (van eene bijzit: einer Maitresse).

kamer-arrest, o.: Stubenarrest [m.];

I -behanger, m.: [ie] Tapezirer [m.]; -bel, vr.: Zimmerklingel [m.]; -bewaarder, m.: Thürhüter [m.]; -bezem, m.: Stubenbesen [m.]; -deur, vr.: Zimmerthüre [vr.], Stuben-thüre [vr.]; -dienaar, m.: Kammerdiener [m.]; -doek, o.: Kammertuch [o.], Kambrik Lm.]; -doeksch, bv. n.: kammertuchen, von Kammertuch.

ka meren, w. b.: [t] ausmiethen (-een meisje: ein Madchen); een meisje geka-merd hebben: sich eine Maitresse halt [onr.), ein Frauenzimmer unterhalten [onr.]; gekamerd zijn door: die Maitresse sein von.

kamer-geleerde, m.: Stubengelehrte [m.1; I-geleerdheid, vr.: Stubengelehrsam-keit [vr.]; -heer m-: Kammerherr [m.] (-heer dienst: der dienstthuende Kammerherr) ; -heerschap, o.: Kammerherrenwürde [vr.]; -huur, vr.: [t] Zimmermiethe [vr.], [t] Stubenmiethe [vr.]; -japon, vr.: (voor vrouwen:) Hauskleid [o.j (voor mannen:) Schlafrock [m.; ö]; -juffer, vr.: Zie kamenier; -leven, o.: ötubenleben [o.], kamerling:, m.: Kammerling [m.]. kamer-luclit, vr.: Stubengeruch [o.], Mangel [m.] an frische Luft; I-mat, vr.: Stubenmatte [vr.]; -meid, vr.: Stubenmagd [vr.; a]; -meisje, o.: Stubenmadchen [o.l;

-muziek, yr.: Salonmusik [vr.]; -plafond, o.: Zimmerdecke [vr.]; -pot, m.rKachttopf Lm.; ö]; -raam, o.: Stubenfenster [o.]; -schel, yr.: Zie -bel; -sleutel, m.: Zimmerschlüs-sel [m.], Stubenschlüssel [m.]; -spel, o.: Zimmerspiel [o.]; -spin, vr.: Zimmerspinne [vr.]; -stilletje, o. (-stoel, m.): Nachtstuhl [m.; ü]; -stuk, o.: (schl.) Salongemalde [o.], (muz.) Salonstück [o.], (art.) Kammerstück

kamertje, o.: Zimmerchen [o.], Stüb-chen [o.].

kamer-toon, m.: (muz.) Kammerton [m.]; I -venster, o.: Stubenfenster [o.]; -vloer, m.: Stubenboden [m.; ö]; -vogel, m.: Zimmervogel [m.; ö].

Kameryk, o.: (adk.)

[vr.].

kamerzanger, m.: Kammersanger [m.]; I -zangeres, vr.: Kammersangerin [vr.1.

kamfer, vr.: Kampher [m.]; I -achtig, bv. n.: kampherartig; -boom, m.: (pik.) Kampherbaum [m.; a]; -houdend, bv. n.: kampherhaltig; -lucht, vr.: Kampherge-ruch [m.]; -olie, vr.: Kampheröl [o.]; -spiritus, m.: Kampherspiritus [m.];

(schk.) Kamphersaure [vr.] (al kampnersauer).

[vr.].

kampement, o.: 1) Lager [o.], Feld-lager [o.]; 2) (das) Kampiren [ie], (das) Gelagertsein; 3) (das) Kampiren [ie], (das) Lagern.

bv. n.:

[o.l.

; ik

aus.

vr.:

(Zi<

Gri

lo.]*

[o.].

Kambray

-zuur, o.: s bv. n.:

kamferen, w. b.: mit Kampher schwan-gern.

kam-hout, o.: (zeew.) Kamm [m.; a]; -huisje, o.: Kammfutteral [o.], kamig, bv. n.: kahmig; I -heid, vr.: Kahmigkeit [vr.].

kamille, vr.: (pik.) Kamille [vr.]; een aftreksel van -n: ein Kamillenthee [m.]; -n drinken: Kamillen thee trinken [onr.]; I kamillenpot, m.: Kamillenkanne [vr.1. kamizool, o.: Kamisol [o.; o eri ö[. kammeling, vr.: Kammling [m.], Kammlingswolle kammen, w. b.: kammen, kammer, m.: Kammer fm.]. kammetje, o.: Kammchen [o.], kamoes-leder(-leer), o.:Gemsenleder [o.]; I-lederen (-leeren), bv. n.: gemsen-ledern.

Ikamp, bw.: quitt, wett.

Ikamp, o.: (mil.) Lager [o.], kamp. m.: 1) Stück [o.] Land, (fig.) Gehage* [o. ]; 2) Kampf [m.; a]; geen - geven: nicht nachgeben [onr.], sich nicht ergeben [onr.].

kampanje, vr.: (zeew.) Kampanje [vr.]; (mil. en fig.) Feldzug [m.; ü].

kampeeren, w. b.: kampiren [ie], la-gern. I -, w. o-: gelagert sein. I - (zich), w. V{.: sich lagern.

kampen, w. o.: kampfen; (fig.) wett-eifern; te - hebben met: zu kampfen haben mit.

Mampenaar, m.: Kampner fm.]. Kampenaarster, vr. (Kampensche, vr.) : Kampnerin [vr.].

kamper, m.: Kampfer [m.] I -, kampner, aus (der Stadt) Kampen, kamperfoelie, vr.: (pik.) Geissblatt

kampernoelje, vr.: (der) essbare Erdschwamm La].

kampersteur, m.: Eiersalat [m.]. kamp-gevecht, o.: Kampf [m.; ü];

I -plaats, vr.: Kampfplatz [m.; a]; -rechter, m.: Kampfrichter [m.1; -spel, o.: Kampf-spiel [o.]; -strijd, m.: Kampf [m.; a], (hg.) Wettkampf [m.; a], Wettstreit [m.]; -vechter, m.: Kampfer rm.1, Streiter Lm.], (fig.) Wettkampfer [m.], (ook:) Yertheidiger [t] [m.].

kampioen, m.: Kampe [m.], Kampfer Lm.], Streiter [m.]; -desgeloofs: Yer-rechter [m.] des Glaubens.

kam-schelp, vr.: Kammmuschel [vr.]* kamsel, o.: Kammling [m.]. kam-slager, m.: Kammsetzer [m.]> Kardatschenmacher [m.].

kamster, vr.: Kammerin [vr.]. kamuis, bv. n.: (van den neus:) stumpf, platt; (menschen en dieren:) stumpfnasig, plattnasig. I -, m. en vr.: Stumpfnase [vr.], Plattnase Lvr.].

kamuis-leder (-leer), o.: en: I -lede-' ren (-leeren), bv. n.: Zie kamoes. kamvormig, bv. n.: kammförmig. kan. m.: (das) Können; waar een wil is, is ook een -: (spr.) was Einer will, das. kann er auch.

Ikan, vr.: Kanne [vr.]; de Nederland-sche -: das Litre, das Liter; wie het onderste uit de - wil hebben, krijgt het lid op zijn neus: (spr.) wer Alles haben will, bekomt eine Kase; als de wijn is in den man, zit de wijsheid in de -: (spr.) wenn der Wein ist in dem Manne, ist die Weis-heit in der Kanne.

kanaal, o.: Kanal [m.; a] (ook fig.) heb dat uit een goed -: ich habe es zuverlassiger Quelle.

kanal je, vr.: (gem.) Schindluder [o.]-I -, o.: (der) niedrigste Pöbel. kanaljeus, bv. n.: schandlich. kanarie, vr.: Kanarienvogel [m.; ö], Kanarienzeischen lo.]; I -boom m.: Ka-narienbaum [m.; a]; -gras, o.: Kanarien-gras [o.]; -kooi, vr.: Zie -vlucht; -kooitje, o.: Kafig [m.] für einen Kanarienvogel ; -sekt m.: Kanarienwein [m.]; -suiker, vr.: Kanarienzucker Lm.]; -vlucht,.

Kafig Lm.] für Kanarienvögel; -vogel, m.: Zie kanarie; -wijn, m.: Zie -sekt, (fig. iron.) Ganzewein [m.], Pum-penheimer [m.]; -zaad, o.: Kanariensamen [m.].

kanaster, m.: Kanaster [m.]. kandeel, vr.: Gewürzwein Lm.]; 1-niaaL o. (-partij, vr.): Taufessen Lo.], Tauf-schmaus [m.]; -wijn, m.: Gewürzwein lm.J-kandelaar, m.: Leuchter [m.]. kandelaartje, o.: Leuchterchen [o.], kandy, vr. (kandij-suiker, vr.): Kan-delzucker [m.], Kandiszucker [m.],Zucker-kand [m.].

kaneel, vr. en o.: Zimmt [m.1, Ziminet. Lm,]; een pijpje -: ein Zimmetstangelchen [o.], ein Zimmtröhrchen [o.]; gebroken -: Zimmtbruch [m.]; I -kleurig, bv. n.:zimmt-farben, zimmtfarbig; -wafeltje, o.: Zimint-waffelchen [o.]; -water, o.: Zimmtwasser [o.] (Zie spr. gist); -wijn, m.: Zie kandeel.

kanefas, o.: Kanevas [m.]; I -wever,, m.: Kanevasweber fm.]. kanen, vr. mrv.: Grieben [vr. mrv.] "e kaan); I -brood, o.: Hundebrod [ riebenbrod [o.].

kangoeroe, vr.: (drk.) Kanguruh [o]. val: die Glückswechsel des Zufalls; zijne kanis, vr.: Angler-Tragkorb [m.; o];    - schoon zien: eine günstige Gelegenheit

(fig. fam.) Wanst [m.; a]; zijne - volstop-    haben; zijne - waarnemen: die Gelegen-

pen: seinen Wanst vollstopfbn.    heit wahrnehmen [onr.]; zijne - voorbij

kanker, m.: Krebs fm.], Kanker [m.];    laten gaan: die günstige Gelegenheit un-

iemand van den - opereeren: Einem den    benntzt lassen [onr.]; nu is de-verkeken:

Krebs ausschneiden [onr.1; een - voor de    jetzt ist die günstige Gelegenheit vorbei;

maatschappij : ein Kanker der bürgerlichen    daar is weinig - op : die Wahrscheinlich-

Gesellschaft.    keit dazu ist nur gering, das ist nicht sehr

kankeracktig, bv. n.: krebsartig;    wahrscheinlich; hij heeft weinig - om te

I -heid, vr.: Krebsartigkeit [vr.].    slagen: er hat wenig Aussicht auf Erfol

kankerbloem, vr.: (pik.) Krebs-    geene - zien om te....: keine Möglich-

blume [vr.].    keit zu .... sehen [onr.]; ik zie er geene

kankeren, w. o.: um sich tressen - op: ich sehe keine Möglichkeitdazu* alle [onr.].    kansen vooruit berekenen : alle Möglich-

kankergezwel, o.: Krebsgeschwulst    keiten im Yoraus berechnen; op alle

[vr.; ü]; I -kruid, o.: (pik.) Krebskraut    kwade kansen gewapend zijn: auf alle

[o.]; -lijder, m. (-lijderes, vr.): der (die)    Widerwartigkeiten (auf alle Unglücks-

vom Krebs Angefressene; -zweer, vr.:    falie) vorbereitet sein; zich aan de kwade

Krebsgeschwür [o.].    - blootstellen: sich der Gefahr aussetzen;

kanne-berg, vr.: (pik.) Affenbeere    I -berekening, vr.: Berechnung [vr.] aller

[vr.], Sumpfbeere [vr.], Moosbeere [vr.];    Möglichkeiten; -biljet, o.: (der) auszulo-

ï-geluk, o.: 1) Keige [vr.], (das) Restchen;    sende Staatsschuldschein.

2) (der) erste Schluck [u en ü],    kansel, m.: Kanzei [m.].

kanneken, o.: Kannchen [o.]; I kan- kanselarij!, vr.: Kanzlei [vr.]; I -stijl, nekenskruid, o.: (pik.) Kannenkraut [o.].    m.: Kanzleistil [m.].

kanne-lid, o.: Kannendeckel [m.].    kanselier, m.: Kanzier [m.].

kannen, vr. mrv.: Kannen [vr. mrv.]; kansel-rede, vr.: Kanzelrede [vr.];

I -gieter, m.: (een germanismus:) Zie    I -redenaar, m.: Kanzelredner [m.]; -stijl,

tinnegieter.    m.: Kanzelstil [m.]; -taal, vr.: Kanzel-

kannetje, o.: Kannchen [o.].    sprache [vr.]; -toon, m.: Kanzelton [m.];

kanne-wasscher, m.: 1) (een ger-    -welsprekendheid, vr.: Kanzelberedtsam-

manismus:) Zie fig. rattestaart,    keit [vr.].

2) (pik.) Kannenkraut [o.].    kans-rekening, vr.: Wahrscheinlich-

[o.].

kannibaal, m.: Kannibale [m.], Men- keitsrechnung [vr.]; I-spel,o.:Hasardspiel schenfresser [m.].    1 _

kannibalen-woede, vr.: [t]Kanniba- Ikant, m.: Kante [vr.]; (fig.) Seite[vr.]; lenwuth [vr.], kannibalische [t] Wuth [vr.] (de) witte - (van een bedrukt    of beschre-

kano, vr.: Kahn [m.], Kachen [m.].    ven blad papier:) Rand [m.;    a]; - noch

kanon, o.: (art.) Kanone [vr.1; een wal raken: (spr.) weder gehauen noch ge-- vernagelen: eine Kanone vernageln;    stochen sein;    aan    - maken: (fig.) in Ord-

binnen net bereik van het -: innerhalb    nung bringen    [onr.]; van - maken: uin-

Kanonenschussweite.    bringen [onr.], tödten [t], des    Lebens be-

kanonade, vr.: Kanonade [vr.].    rauben; op den - staan: an    der Kante

kanon-gebulder, o.: Kanonendonner    stehen [onr.],    (in    een boek:) am Rande

[m.]; l-gietër, m.: Stückgiesser [ni.]; -giete-    stehen [onr.];    op    zijn - staan: kippend

rij, vr.: Stückgiesserei [vr.].    stehen [onr.]; iets op zijn - zetten:    etwas.

kanoniek. bv. n.: Zie canoniek.    auf die Kante stellen; niets over    zijn -

kanon-metaal, o.: Stückmetall [o.],    laten gaan: (fig.) nichts passiren [ie] las-

Kanonenmetall [o.].    sen [onr.]; ik van mijnen -: ich meiner-

kanonneer-boot, vr.: Kanonierboot    seits; gij van uwen -: Sie Ihrerseits; hij

[o.; oo en ö].    van zijnen -: er seinerseits; van alle -en:

kanonneeren, w. b.: kanoniren [ie].    von allen Seiten; aan dezen -: an    dieser

kanonneer-sloep, vr.: Kanonier-    Seite [2], diesseits [2]; van dezen    -: von

hou-

auen,

schaluppe    [vr.].    dieser Seite, dieserseits.

kanonnen, o. mrv.: Kanonen [vr.    Ikant, bv. n. en bw.: 1) kantig; -

mrv]; I -koorts, vr.: (iron.) Kanonenfieber wen: kantig hauen, vierkant beh [o.].    kanten; - zagen: kantig sagen; 2)    deze

kanonnier, m.: Kanonier [m.].    wijn smaakt -: dieser Wein schmecktnach

kanon-scliot, o.: Kanonenschuss [m.; dem Fasse; 3) - en klaar: ganz fertig. ü] (-schotsafstand, m.: Kanonenschussweite kant-beitel, m.: Brechmeissel [m.]; [vr.].    I -doos, vr.: Spitzenschachtel [vr.].

kanons-kogel, m.: Kanonenkugel    kanteloep, vr.: (pik.) Kantalupe [vr.],

[vr.].    Warzenmelone [vr.].

ver-

kanon-vleeseh, o.: (iron.) Kanonen- kanteel, o.: Zinne [vr.]. tutter [o.]; I -vuur, o.: Kanonenfeuer [m.] kanteelen, wi b.: mit Zinnen (tegen -vuur bestand: kanonenfest). Zie sehen [onr.]. canon.    kanteeling, vr.: Zinne [vr.].

kans, vr.: 1) Gtlück [o.]; 2) Glücks- kantelen, w. o.: kippen. I -, w. b.: wechsel [m.]; 3) Gelegenheit [vr.], gün- kanteln.

stige Gelegenheit [vr.]; 4) Wahrschein- kanteling, vr.: (das) Kanteln, (das) lichkeit [vr.], Aussicht [vr.[; 5) Möglich- Kippen;(fig.)Umstürzung[vr.],Umsturz [jn.]. keit [vr.]; 6) Gefahr [vr.]; eene - wagen:    Ikanten, bv. n.: Spitzen....; -doek,

sem

Glück (sein Heil) versuchen; de - wa-    m.: 1) Spitzenhalstuch [o.; ü], 2) Spitzen-

gen: es riskiren [ie]; de -en van het toe-    tuch [o.; ü]; -doos, vr.: Zie kantdoos;

17

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

Komptoirdinte [vr.]; -klerk, diende; -knecht, m.: Ko [m.]; -looper, m.: Auslaufer "[m.] eines Komptoirs; -lessenaar, m.: Komptoirpult [o.]; -pen, vr.: Schreibfeder [vr.] zum Komptoirgebrauch; -schel vr.: Zie -bel; ^schrijver, m.: Zie -bediende, “kantoortje, o.: Seitenzimmerchen [o.], Nebenzimmerchen [o.].

kantoor-werk, o.: Komptoirarbeit [vr.]; I -werkzaamheden, vr. mrv.: Komp-toirarbeiten [vr. mrv.J.

kant-patroon, o.: Spitzenmuster [o.], Spitzenmodel [m.1; I -rechten, w. b.: Zie -houwen; -steek, in.: Spitzenstich [m.].

kants-haak, m.: Kenterhaken [m.]. kant-steen, m.: Eckstein Lm.];|-tee-kening, v r.: Randglosse [vr.]; -visscherij, vr.: Strandfischerei [vr.]; -werk, o.: Spit-zènarbeit [vr.]; -werker, m.: Spitzenwir-ker [m.], Spitzenklöppler [m.]; -werkster, vr.: Spitzenwirkerin [vr.], Spitzenklöpplerin

[vr.]; -winkel, m.: Spitzenladen [m.; a en a], kanunnik, m.: (kkl.) Domherr [in.], Stiftsherr [m.], Chorherr Lm.].

kaïuinnrken, m. mrv.: Domherren [m. mrv.]; I -stoel, m.: Chorstuhl m.; ü].

kanuiinikscliap, o.: Domherrenstelle [vr.], Domwürde [vr.j.

kap, vr.: Kappe [vr.]; (van een huis:) Dachstuhl fm.; ü]; (van een rijtuig:) Decke [vr.]; I -doos, vr.: Toilettenschachtel [vr.], Toilettenkastchen [o.], Putzkastchen [o.].

ka

siren

DB 9 9

[vr.],

-kraag, m.: Spitzenkragen [m.]; -mouwtje, o.: Spitzenarmel [m.]; -muts, vr.: Spitzenhaube [vr.].

Ikanten, w. b.: kanten, kantig machen, kantig hauen? vierkant behauen. [ - (zich), w. w.: sich widersetzen (- tegen: [3]).

kanter-kaas, vr.: Kümmelkase [m.]; I -stok, m.: (zeew.) Helmstock [m.; ö], Steuerstange [vr.].

kantliout, o.: Kantholz [o.]; -houwen, w. b.: Zie in bw. kant. kantielje, vr.: Kantille [vr.]. kantig, bv. b.: kantig; (van wijn:) nach dem Fasse schmeckend; I -heid, vr.: (das) Kantige; (van wijn:) Geschmack [m.] nach dem Fasse.

kantje, o.: 1) Spitzenbesatz [m.; a]; 2) Randchen [o.]; daar is wel een - van aan: (fam.) das ist nicht zu laugnen; daar zal wel een - van aan zijn: (fam.) es wird wohl etwas Wahres daran sein; om de -s heen praten: (spr.) um die Sache herum-gehen [onr.] wie die Katze um den heis-sen Brei.

kantjes, bw.: (fam.) nett, proper, kant-klopper, m.: Spitzenklöppler [m.]; I -klopster,vr.: Spitzenklöpplerin [vr.]; -kussen, o.: Klöppelkissen [o.]; -negotie, vr.: Spitzenhandel [m.].

kanton, o.: Kanton [m.]; in -s indee-len: in Kantone abtheilen [t]; I -gerecht, o.: Kantonalgericht [o.], (voorheen:) Friedens-gericht [o.].

kantonnaal, bv. n.: kantonal. kantonneeren, w. o. en b.: kanto-niren [ie]; gekantonneerd liggen: kanto-nirt Lie] sein.

kantonnement, o.: 1) [ie] Kantoni-rung [vr.]; 2) Kantonnement [o.].

kanton-recliter, m.: Kantonalrichter [m.|, (voorheen:) Friedensrichter [m.].

kantoor, o.: 1) (kph.) Komptoir [o.]; 2) Büreau [o.]; 3) (in Sam. ook:) ... amt [o.; a], b. v.: post-: Postamt [o.; a];

4) ... .geschaft [o.], b. v.: bankiers-: Bank-geschaft [o.]; I -bediende, m.: Komptorist [m.], Kommis [m.]; -behoeften, vr. mrv.: Komptoirbedürfnisse [o. mrv.]; -bel, vr.: Komptoirklingel [vr.]; -boek, o.: Geschafts-buch [o.; ü]; -gebruik, o.: Komptoirge-brauch [m.]; -hand, vr.: Kaufmannshand [vr.], gelaufige Handschrift [vr.]; -inkt, m.: Komptoirdinte [vr.]; -klerk, m.: Zie -bediende; -knecht, m.: Komptoirdiener

kapel, vr.: (ins.) Schmetterling [m.]; (anders i. a. b.:) Kapelle [vr.1; waar onze Lieve Heer eene kerk heeft, heeft de duivel eene -: (spr.) in der Kane der Kirohen sind immer Wirthshauser [t].

kapelaan, m.: (kkl.) Kaplan [m.], Ka-pellan [m.j; I -schap, o.: Kaplanstelle [vr.].

kapelletje, o.: (ins.) (der) kleine Schmetterling; (anders:) Kapellchen [o.]; (iron.) Schnapsbude [vr.]; -s vangen: Schmetterlinge fangen [onr.], (iron.) in Schnapsbuden einkehren.

kapelmeester, m.: (muz.) Kapell-meister [m.].

kapen, w. b.: (mar.) kapern (ook fig.); (fig. tam.) stibitzen, mausen. .

Kapenaar, m.: Kaplander [m.]. Ikaper, vr.: Kappe [vr.].

Ikaper, m.: Kaper [m.]; (fig.) Kaper-schiff Lo.]; er zijn -s op de kust (ook fig.): die Küste ist unsicher; I -brief, m.: Kaperbrief [m.]; -kapitein, m.: Kaperkapitan [m,]; -schip, o.: Kaperschiff [o.].

kap-gebint, o.: (bwk.) Bindebalken [m.] des Dachstuhls; I -gewelf, o.: Kappen-gewölbe [o.].

Ikapitaal, bv. n.: Kapital....; Haupt....; eene kapitale letter: ein Hauptbuchstabe [m.], ein Kapitalbuchstabe [m.].

Ikapitaal, o.: Kapital [o.]; kapitalen, o. mrv.: Kapitalien [o. mrv.]; een dood -: ein todtes [t] Kapital; een man van -: ein Mann von Kapitalien; klein-: (typ.) Kapitalchen [o.]; I -rekening, vr.: Kapitalrech-nung [vr.], Kapitalkonto [o.], kapitaaltje, o.: Kapitalchen [o.].

" pitaliseeren, w. b.: 1) kapitali-[ie]; 2) zum Kapital schlagen [onr.]. pitalist, m.: Kapitalist [m.]. k piteel, o.: Kapital [o.], k piteeltje, o.: Kapitalchen [o.], kapitein, m.: (mil.) Hauptmann [m.; -leute], Kapitan [m.]; (mar. en kpv.) Kapi-tan [m.1; -generaal, m.: Generalkapitan [m.]; -kwartiermeester, m.: Regiments-quartiermeister [m.1; -luitenant, m.: Kapi-tan-Lieutenant [m.].

kapiteinschap, o.: Hauptmannschaft Kapitanschaft [vr.]. kapiteins, in Sam.: Kapitans.... kapitolpnscli, bv. n.: kapitolinisch. kapitool, o.: Kapitol [o*], Kapitolium [o.].

kapittel, o.: (i. a. b.) Kapitel [o.]; -dag, m.: Kapiteltag [m.]. kapittelen, w. b.: (Einen) kapitein, (Einem) das Kapitel lesen [onr.].

kapittel-lieer, m.: Kapitelherr [m.], Kapitular [m.]; I -stok, m.: Stabchen [o.], kapje, o.: Kappchen [o.], kap-kanier, vr.: Putzgemach [o; a], Putzzimmer [o.]; I -laars, vr.: Kappen-stiefel [m.], Stulpenstiefel [m.], Stülpstiefel

KAP-LAKEK.

-mantel, m.: Kappenmantel [m.; al; -mes, -o.: Hackmesser [o.],(bij de walvischvangst:) Kappmesser [o.].

kapoen, m.: Kapaun [m.], Kapphahn Xm.; a en a].

kapoenen, w. b.: kapaunen, kappen, kapoentje, o.: Kapaunchen [o.], Kapaunchen [o.]; (fig. fam.) Viertel [o.] einer Flasche Wein.

kapoets, yr. (kapoetsmuts, yi\): Ka-putze [yr.].

Ikapot, bv. n. en bw.: kaput; (spl.) matsen.

Ikapot, yr. (kapotjas, yr.);

,£m.; ö], Ueberrock [m.; ö].

kappelen, w. o.: gerinnen [onr.]. kappeling:, yr.: (das) Gerinnen. Ikappen, yr. mrv.: Kappen [vr. mrv.]; gelijke monniken, gelijke (spr.) gleiche Brüder, gleiche Kappen; I -maker, m.: Kappenmacher [m.].

Ikappen, w. b.: (afhakken:) kappen; (iemands haar opmaken:) [3] das Haar machen; zich laten -: sich das Haar ma-chen lassen [onr.].

Ikapper, m.: 1) Friseur [m.], Haar-krausler [in.], Haarkiinstler [m.]; 2) Hacker [m.].

Ikapper, vr.: (pik.) Kaper [vr.J; I -boom, m.: Kapernbaum Lm.; a], Kapernstrauch lm.; a], Kapernstaude [vr.] ;-kool (-tjeskool), vr.: (tnb.) Kappis [m.], Kappiskraut [o.], (der) weisse Kopfkohl; -saus, vr.: (kkk.) Kapernbrühe [vr.J; -struik, m.: Zie -boom.

ppertje, o.: (vog.) Kappentaube [vr.], Haubentaube [vr.], Konnentaube [vr.], Schleiertaube [vr.]; I -kappertjeskool, vr.: (tnb.) Zie in vr.: kapper.

kap-raaf (-rave), vr.: (bwk.) Dack-sparren [m.].

kaproen, vr.: 1) Haube [vr.]; het zijn twee noofden onder één -: (spr.) sie spie-len unter Einem Hut, sie stecken (sie liegen [onr.]) unter Einer Decke; 2) (rs.) Kappzaum [m.; au], kapruin, vr.: Zie kaproen, kap-seizen, w. b.: (zeew.) umstürzen. kapsel, o.: Haarputz [m.], Kopfputz [m.].

kap-sjees, vr.: Halbkutsche [vr.]; l-spant, o.: (bwk.)Dachstuhl [m.; ü]; gel, m.: Toilettenspiegel [mj. kapster, vr.: Haarkünstlerin [vr.]. kap-stok, m.: Kleiderrechen [m.] (aan den -stok hangen, w. b.: fig. fam.: fahren lassen [onr.]); -tafel, vr.: Putztisch [m.]. kapueyii, m.: Zie kapucijner, kapucijner, m.: (kkl.) Kapuziner [m.]; (tnb. en kkk.) Kichererbse [vr.], graue Erbsejvr.]; I-klooster, o.: Kapuzinerklo [o.; ö 1; -monnik, m.: Kapuzinermönch [m.]; -non, vr.: Kapuzinernonne [vr.]; -orde vr.: Kapuzinerorden [m.]. kapuits, vr.: Zie kapoets, kap-vormig, bv. n.: kappenförmig; 1-wagen/m. (-wagentje, o.): (der) überdeckte "Wagen [a]. Zie mrv. kappen.

kar, vr.: Karren [m.]: het onderstel eener -: das Karrengestell; de - omsmijten: (pop.) unzeitig niederkommen [onr.]. karaak, vr.: Karake [vr.]. karaat, o.: Karat [o.]: I -gewicht, o.: Karatgewicht [o.].

Kaputrock

ka

karaats, bv.n.: karatig, karatig, vierentwintig - goud: (das) vierundzwanzig karatige Gold.

karabinier, m.: Karabinier [m.]. karabijn, vr.: Karabiner [m.]: I-haak, m.: Karabinerhaken [m.]; -schoen in.: Ka-rabinerschuh [m.]; -schot, o.: Karabiner-schuss [m.; ü]. karaf, vr.: Karaffe [vr.]. karakter, o.: Charakter [m.]. karakteriseeren, w. b.: charakte-risiren [ie], kennzeichnen.

karakteristiek, bv. n.: charakteri-stisch. I -, vr.: Charakteristik [vr.].

karakterloos, bv. n.: charakterlos; I -heid, vr.: Charakterlosigkeit [vr.].

karakter-schildering, vr.: Charak-terschilderung [vr.]; I -stuk, o.: (tnl.) Cha-rakterstück Lo.]; -trek, m.: Charakterzug [m.: ü].

karavaan, vr.: Karavane [vr.]; l -thee, vr.: Karavanenthee [vr.]. karbats, eaz.: Zie karwats, enz. karbeel, m.: (bwk.) Kragstein [m.]. karbonade, vr.: (kkk.) Karbonade [vr.].

karbonkel, m.: (m.) Karbunkel [m.], Karfunkel [m.]; I -neus, m.: Karbunkelnase [vr.] Kupfernase [vr.]; -steen, m.: Karbun-kelstein [m.], Karfunkelstein [m.|.

karbouw, m.: (drk.) Büffelochs [m.], Büffel [m.].

kardeel, o.: (zeew.) Kardeele I -blok, o.: Kardeelblock [m.; ö].

kardemom, vr.: (pik.) Kardamome [vr.]; I -zaad, o.: Kardamomsamen [m.1.

kardinaal, m.: (i. a. b.) Kardinal [m.; a]. Zie eardinaal.

kardinaalsekap, o.: Kardinalswürde [vr.].

kardinaals-hoed, m.: Kardinalshut [m.; ü]; -mantel, m.: Kardinalsmantel [m.; a]; -muts, vr.: (pik.) Pfaffenholz [o.].

kardoes, vr.: (art.) Karduse [vr.]. I -, o.: (papiersoort:) Karduspapier [o.], m.: (drk.) Pudelhund [m.], Pudel [m.].

kardoes-garen, o.: Kardusgarn [o.]; I -hond, in.: Zie m. kardoes; -kist, vr.: Karduskiste [vr.], Kardusenkiste [vr.1; -koker, m.: Kardusköcher [m.]; -naald, m.: Kardusennadel Lvr.]; -papier, o.: Karduspapier [o.].

[vr.];

'7

-spie

ster

kareel, m. (kareelsteen, m.): Backstein [m.], Mauerstein [m.], Ziegelstein [m.]; I -steenbakkerij, vr.: Backsteinbrennerei [vr.].

Karei, m.: (mansnaam:) Karl [m.]; -de Groote: (hist.) Karl der Grosse. I -, m.: Kerl [m.].

Kareltje, o.: 1) Karlchen [o.]; 2) Kerl-chen [o.].

karet-scliildpad, vr.: (drk.) Karet-schildkröte [vr.].

karig, bv. n.: karg; I -heid, vr.: Karg-heit [vr.].

karikatnriseeren, w. b.: karikiren [ie], lacherlich machen, ins Fratzenhafte spielen.

karikatuur, vr.: Karikatur [vr.], Zerr-bild [o.].

karkant, m.: Halskette [vr.] von Edel-steinen.

karkas, vr.: (i. a. b.) Karkasse [vr.]; l-draad, m.: Karkasse [vr.].

karkiet, m.: (vog.) Rohrdrossel [vr.].

m.: Karrne-

knecht [m.]; -lichte lm.];

(op sommige plaatsen:) Kehrichtleute [m, mrv.]; -loods, vr.: Karrenschoppen [m.|; -man, m.: 1) Zie -drijver, 2) op sommige plaatsen:) Kehrichtmann [m.; -leute].

Ikarren, vr. mrv.: Karren [vr. mrv.]; 1 -maker, m.: Karrenmacher [m.]; -weg, m.: Fahrweg [m.] für Karren.

Ikarren, w. o. en b.: karren, karre-paard, o.: Karrenpferd [o.], Karrengaul [m.; a]; I -schuur, vr.: Zie -loods; -spoor, o.: Karrengeleise [o.].

karretje, o. :Karrchen [o.]; zijn-rijdt op een zandweg: (spr.) es geht ihm Alles nach Wunsch.

karre-tulg;, o.: Geschirr [o.] eines Karrenpferdes; I -vracht, vr.: Karrenfracht

Karthaune blmd-

vr.:

Kassen-

karmeliet, m.: (kkl.) Karmeliter [m.]; karmelietenklooster, o.: Karmeliterkloster [o.; ö].

karmelieter-monnik,

litermönch [m.], Karmeliter [m.]; I -non, vr.: Karmeliternonne [vr.], Karmeliterin

[vr.].

karmozijn, bv. n.: karmesin (als z. n. o.: Karmesin [o.]); I -kleur, vr.: Karmesin-farbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: karmesinfar-big, karmesinfarben; -rood, bv. n-: [t] kar-mesinroth (als z. n. o.: [t] Karmesinroth [o.].

karmijn, o.: Karmin [m.]; I -rood, o.: [t] Karminroth [o.] (als bv. n.: [t] karmin-roth, karminfarbig). karn, vr.: Butterfass [o.; a]. karnemelk, vr.: Zie karn-melk. karnen, w. o. en b.: buttern, Butter machen.

kamer, m.: Buttermacher [m.]. karn-huis, o.: Haus ]o.; a](oder: Lo-kal [o.]) zur Butterbereitung; I -melk,vr.: Buttermilch [vr.] (-melkspap,vr.: [der dünne] Brei von Buttermilch mit Grützen oder Mehl oder Reiss); -molen, m.: Mühle [vr.J Butterbereitung; -pols, vr. (-stok, m.): Butterstössel [m.].

karnster, vr.: Buttermacherin [vr.]. karn-ton, vr.: Butterfass [o.; a.]; l-tril, vr.: Zie -pols; -vat, o.: Zie -ton. karneool, m.: (min.) Karneol [m.]. 14arnioIa* o.: (adk.) Zie Krain. karnoffelen (karnuftelen), w. b.: Zie knuffelen.

karonje, vr.: (gem.) Schindluder [o.], karoot, vr.: Zie kroot, karos, vr.: Karosse [vr.], Kutsche [vr.]. karot, vr.: Karotte [vr.]. karotten-tabak, vr.: Karottentabak [m.J; I -trekker, m.: Karottenzug [m.; ü]; -trekkerij, vr.: Karottenfabrik [vr.].

karper, m.: (visch:) Karpfen [m.]; l-ge-hak, o.: Karpfensulze [vr.J; -soep, vr.: Karpfensuppe [vr.]; -sprong, m.: (rs.) Karp-fensprung [m.; ü].

karpet, o.: Teppich [m.], Fussteppich

[m.].

karpoets, vr. (karpoetsmuts, vr.): Pu-délmütze [vr.j, Pudelkappe [vr.].

karre-bak, m.: Karrenkasten [m.] (ook typ*); I -boom, m. (-dissel, m.): Karren-baum [m.; a], Karrendeichsel [m.J.Karren-gabel [vr.]; -drijfster, vr.: Karrenführerin [vr.]; -drijver, m.: Karrenführer [m.J, Karr-ner [m.]; -kleed, o.: Karrendecke [vr.], Karrentuch [o. ; ü]; -knecht, m.: Karren-\t [m.]; -lichter, m.: Deichselriemen -lieden, m. mrv.: l)Karrner [m. mrv.], imige plaatsen:) Kehrichtleute [m, -loods, vr.: Karrenschoppen [m.|; i.: 1) Zie -drijver, 2) op sommige

karsaai, o.: Kirsei [m.], Kirschei [m.]. karsaaien, bv. n.: von Kirsei. kar saai-we ver, m.: Kirseiweber Lm.], karsteling', m.: (kkk.) Auflaufer [m.J. kartel, o.: Kartell [o.], Ausforde-rungsbrief [m.].

kartel, m.: Einschnitt [m.], Kerbe [vr.]; I -darm, m.: (ontl.) Krummdarm [m.; a].

kartelen, w. b.: gekerbt machen. I w. o.: (van melk:) gerinnen [onr.]; gekartelde melk: geronnene Milch Lvr.].

kartelig, bv. n.: gekerbt; (van melk:) geronnen; I -heid, vr.: GLekerbtheit [vr.],. (van melk: GLeronnenheit [vr.].

karteling, vr.: Kcrbung [vr.], Ge-kerbtmachnng Lvr.J; (van melk:) Gerin-nen [o.].

kartel-rand, m.: (der) gekerbte Rand [a], (mtw.) Ranftchen Lo.].

kartets, vr.: (art.) Kartatsche [vr.];

I -kogel, m.: Kartatschenkugel [vr.]; -schot, o.: Kartatschenschuss [m.; ü]; -vuur, o.: Kartatschenfeuer [o.], kartliuizer, bv. n.: Zie kartuizer, karton, o.: Karton [m.], Pappendeckel [m.|, Pappe [vr.]; l-fabriek, vr.: Kartonfa-brik [vr.j; -fabrikant, m.: Kartonfabrikant [m.]; -maker, m.: Pappendeckelmacher [m.J, Pappenmacher [m.J.

kartonneeren, w. b.: kartoniren [ie]; gekartonneerd, v. dw.: kartonirt [ie].

kartonnen, bv. n.: pappen, von Karton (von Pappendeckel, von Pappe) ge-rnacht; de - van een boek: der Pappband [a] eines Buches; eene - doos:eine Papp-schachtel.

karton-werk, o.: Papparbeit [vr.];

I -werker, m.: Papparbeiter [m.].

kartouw, vr.: (hist.-art.) II [vr.]; zoo dronken als een -: (spr.) voll, toll und voll, total betrunken.

kartuizer, bv. n.: *)Karthauser .... (als z. n. m.: Karthauser [m.]; I -klooster, o.: Karthauserkloster [o.; ö 1; Karthause, -monnik, m.: Karthausermönch [m.]; -non, vr.: Karthausernonne [vr.].

karveel, vr.: (zeew.) Karavelle [vr.J. karviel, o. (karvielblok, o.): (zeew.) Hisse [vr.] an der Marsstange.

karwats, vr.: 1) Krabatsche [vr.]; 2) Reitpeitsche [vr.]. karwatsen, w. b.: durchpeitschen. karwei, vr.: 1) (das) Stück Arbeit; op - zijn: anderswo an der Arbeit sein; het zal eene heele - zijn: es wird (Einem, mir, Ihnen, ihm, uns u. s. w.) viel zu schaffen machen; 2) (van dieren:) Einge-weide [o.].

karweitje, o.: (das) StückchenArbeit. karwy, vr.: Feldkümmel [m.J. kas, vr.: 1) Zie kast; 1) (invatsel:) Kasten [m.; a en a]; 3) (geldvoorraad, ontvang- en betaalkantoor, enz.:) Kasse [vr.]; de - houden: die Kasse halten [onr. J, die Kasse führen; de - opmaken : den Kas-senbestand aufnehmen [onr.]; goed of slecht of niet bij - zijn: gut oder schlecht oder nicht bei Kasse (bei Gelde) sein; besteler van de -: Kassendieb [m.]; besteling van de -: Kassendiebstahl lm.]; I -boek, o.: Kassabuch [o.; ü];-geld, o.: Kassen-geld [o.]; -houder, m.: 1) (kph.)

o.: Zie kastpapier;

Kassakonto [o.], Kassa-

Wil'

vr.: Wirths-

«iii

zu

kater, m.: 1) (drk.) Kater [m.], Mur-ner [mj; 2) Kleinbauer [m.j; I -plaats,vr.: (der) kleine Bauerhof [ö], (das) kleine

katheder, m.: Katheder [m.]. kathedraal, vr.: Kathedralkirche [vr.], Kathedrale [vr.].

führer lm.], [ie] Kassirer [m.], Kassier [m.], 2) goud- en zilver-kashouder, m.: Zie

kasthouder.

kaskien (kaskijn), m.: Eestjacke [vr.], Eestkleid [o.].

kas-papier,

I -rekening, vr.: rechnung [vr.].

kassei, m.: Pflasterstein [m.]; I -weg,

m.: Chaussee [vr.], Kunststrasse [vr.], Fahr-weg [m.].

kasseien, w. b.: pflastern. kassen, w. b.: einfassen; een diamant in goud einen Diamant in Gold einfassen.

kassie, vr.: (pik.) Kassie [vr.]; I -boom, m.: Kassienbaum [m.; a].

kassier, m.: (kph.) Geldwechsler [m.]; (op een kantoor:) Zie kashouder.

kassieren, w. o.: 1) (kph.) Geldwechsler sein. ein Wechselgeschaft (ein Bank-geschaft) treiben [onr.]; 2) (op een kantoor:) die Kasse führen.

kassiers-boek, o.: Kassabuch[o.;ü]; I -briefje, o.: Kassenschein [m.]; -kantoor, o.: Bank [vr.; a]; -knecht, m.: Geldwechs-lerknecht [m.]; -rekening, vr.: Kassakonto [o.]; -vak, o.: Bankgeschaft [o.], Wechsel-. geschaft [o.].

kassig, bv. n.: (van papier:) beschadigt, kast, vr.: 1) Schrank [m.; a]; het ligt in de -: es liegt im Schrank; leg het in de -: lege es in den Schrank; 2) (onder studenten:) Wohnung [vr.], Stube [vr.], Zimmer [o.]; op mijne -: (zijnde:) in mei-ner Wohnung, bei mir, (komende:) in meine Wohnung; 3) (fam., gevangenis:) Loch [o.], [s] Gefangniss [o.]; iemand in de - stoppen: Einen ins Loch stecken;hij zit in de -: er sitzt im Loch; 4) (gem.) Hurenhaus [o.; al; zij zit in eene -: sie .sitzt in ein Bordell.

kastanje, vr.: (pik.) Kastanie [vr.]; voor een ander de -s uit het vuur halen: (fig.) für einen Andern die Kastanien aus dem Feuer holen; I -bolster, m.: Kasta-nienschale [vr.]; -boom, m.: Kastanien-baum [m.; al; -bosch, o.: Kastanienwald [m.; a]; -bruin, bv. n.: kastanienbraun; -hout, o.: Kastanienholz (o.];-kleur, vr.: Kastanienfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: kastanienfarbig.

kast-deur. vr.: Schrankthüre [vr.]. kaste, vr.: Kaste [vr.]. kasteel, o.:‘ (vest. en zeew.) Kastell [o.]; (fig.) Schloss [o.; 6]; de tuin van het —: der Schlossgarten; het plein van het -: der Schlosshof [ö]; -en in de lucht bouwen: (spr.) Schlösser in die Luft bauen. kasteeltje, o.: Schlösschen [o.], kastelein, m.: 1) *) Wirth [m.], Gast-th [m.]; 2) (hist.) Kastellan [m.], Schloss-vogt [m.; ö].

kasteleinen, w. o.: Gastwirthschaft treiben [onr.].

kasteleines, vr.: Wirthin [vr.], Gast-wirthin [vr.].

kasteleinschap, o.: 1) Gastwirthschaft [vr.1; 2) (hist.) Kastellanei [vr.], Schlossvogtei [vr.].

kasteleinsrekening,

rechnung [vr.].

kasteleintje, o.: Wirthlein [o.].

kasteleny, vr.: (hist.) Kastellanei [vr.]. kasten, vr. mrv.: Schranke [m. mrv.];

I -maker, vr.: Tischler [m.], Schreiner [m.]; -makerij, vr.: 1) Tischlerhandwerk [o.], 2) Tischlerwerkstatt [vr.].

kastoor, m.: Kastor [m.]; (fig.) Kas-torhut [m.; ü],

kastoren, bv. n.: kastoren; een - hoed:

Kastorhut [m.]. kast-papier, o.: 1) (das) beschadigte Papier, 2) (das) Papier zum Belegen der Bretter in Schranken; |-plank,vr.: Schrank-brett [o.].

kastrol, vr.: (kkk.) Kasserole [vr.], Schmorpfanne [vr.]. kastjjden, w. b.: kasteien. kast jj der, m.: Kasteier, [m.]. kastyding, vr.: Kasteiung [vr.]. kastydster, vr.: Kasteierin [vr.]. kasuaris, m.: (vog.) Kasuar [m.]. kat, vr.: (i. a. b.) Katze [vr.]; de gelaarsde -: (fab.) der gestiefelte Kater; de - de bel aanbinden: (fig.] der Katze die Schelle anhangen; - in den zak koopen: (spr.) die Katze im Sacke kaufen; dat geef ik aan de - (dat is voor de -): (spr.) das ist für die Katze; de - in den kelder metselen: (fig.) eine Krankheit nur obenhin heilen, (ook:) einem Uebel nur obenhin abhelfen [onr.]; de - in den donker knijpen: (spr.) der verbotene Liebe fröhnen, (fam.) im Finstern mausen; eene goede -laat het muizen niet; (spr.) die Katze lasst das Mausen nicht; de kaas aan de - aanbevelen: (spr.) den Bock zum Gartner ma-chen; de - in iets steken: (spr.) etwasauf-geben [onr.], etwas fahren lassen [onr.]; het anker achter de - werpen: (fig.) der Schiffahrt Lebewohl sagen.

kat-aal, vr.: Aale [vr. mrv.] für die Katze, sehr dünne, kleine Aale [vr. mrv.];

I -aas, o.: Hexe [vr.], Zankerin [vr.], (das) böse Weibsbild.

katachtig, bv. n.: 1) katzenartig, (fig.) zankisch, 2) die Katzen liebend; I -heid, vr.: 1) Katzenartigkeit [vr.], (fig.) Zank-geist [m.], Zanksucht [vr;], 2) Liebe [vr.] den Katzen. katafalk, vr.: Katafalk [m.]. kat-anker, o.: (zeew.) Katzanker [m.], Kattanker [m.]; I -blok, o.: (zeew.) Katz-block [m.; ö], Katzrolle [vr.].

kateel, o.: fahrende Habe [vr.]; (inz.) [t] Hausgerath [o.].

Bauergut [ü].

katern, vr. en o.: (das) ungenahte Heft.

katerntje, o.: (das) ungenahte Heft-chen.

kat-haak, m.: (zeew.) Katzhaken [m.]; i -halzen, w. o.: sich abarbeiten, sich abmü-hen, (ook:) Wasser ins Meer tragen [onr.].

Katharina, vr.: (vrouwennaam:) Ka-tharine [vr.].

katheter, m.: (hik.] Katheter [m.]. katholiek, bv. n.: katholisch. I -, m. en vr.: Katholik [m.j, Katholikin [vr.], Katholische [vr.].

katje, o.: (i. a. b.) Katzchen [o.]; zij is

I -baal, vr.:

in.:

m.:

het

find-

lich

[o.\

ze

[vr.]

geen - om zonder handschoenen aan te pakken: (fig.) sie lasst nicht mit sich spassen; het - uit den boom kijken: (spr.) das Ding absehen [onr.].

katjes, o. mrv.: Katzchen [o. mrv.];

I -spel, o.: (fig.) Katzbalgerei [vr.].

kat-looper, m.: (zeew.) Katzlaufer Lm.].

katoen, o.: pik.) Baumwolle [yr.], (weefsel daarvan:) Kattun [m.]; (van lamp of kaars:) Docht [m.];

(der) Ballen Baumwolle; -boom, Baumwollenbaum [m.: a]; -draad,

(der) baumwollene Faden [a en a].

katoenen, bv. n.: baumwollen;

- hemd: das Kattunhemd; de - japon: das baumwollenkleid, das Kleid von Baum-wollenzeug.

katoen-fluweel, o.: Baumwollsammt [m.], Manchestersammet [in.1, Manchester [m.J; l-garen, o.: Baumwollengarn [o.]; -gras, o.: Baumwollengras [o.]; -handel, m.: Baumwollenhandel [m. |; -handelaar, Baumwollenhandler [m.]; -markt, vr.: Baumwollenmarkt [m.1; -oogst, m.: Baumwollen ernte [vr.]; -plant, vr.: Baumwollenpflanze [vr.], Baumwollen-stauüe [vr.], Baumwollenstrauch [m.; a]; -plantage, vr.: Baumwollenplantage [vr.]* -planter, m.: Baumwollenpflanzer [m.], -spinmachine, vr.: Baumwollspinnma-scnine [vr.]; -spinner, m.: Baumwollen-spinner [m.]; -spinnerij, vr.: Baumwol-lenspinnerei [vr.]; -spinster, vr.: Baum-wollenspinnerin [vr.]; -struik, m.: Zie -plant.

katoentje, o.: Baumwollenzeug [o.], kat-oog, o.: (i. a. b.) Katzenauge [o.];

I -schip, o.: Katzschiff [o.].

katrol, vr.: Kloben [m.], Elasche fvr.], Bolle [vr.]; (zeew.) Blockrolle [vr.], Block [m.; ö]; I -blok, o.: Flaschenzug [m.; ü].

katrolletje, o.: KlÖbchen [o.], katroltouw, o.: Klobenseil [o.], katte-bak, m.: Katzenkasten [m.; a ena]|; l-blok, o.: (zeew.) Katzblock [m.; ö], Katzrolle [vr.]; -gat, o.: Katzenloch [o.;ö], (adk.) Kattegat [o.J; -gekrol (-gelol), o.: Katzengeschrei [o.], (fig.) Katzenmusik [vr.]; -gemauw (-gemiauw), o.: (das) Mi-auen einer (der) Katze; -kwaad, o.: Eulen-spiegelei [vr.], Bubenstreiche [m. mrv.; -pootjes, o. mrv.: Katzenpfötchen [o. mrv.] (ook pik.) (aan iemand -pootjes geven: fig.: Einem Sammetpfötchen rnachen, Einem den Katzenschwanz streichen [onr.]; -rug, m.: Katzenbuckel [m.J, (zeew.) Katzenrücken [m.]; -spoor, o. :(zeew.) Kat-zensparren [m.]; -zwijm, vr.: Ohnmacht [vr.] (in -zwijm vallen: in Ohnmacht fallen [onr.]; in -zwijm liggen: in Ohnmacht liegen [onr.], (zeew.) im Schwiemschlag liegen [onr.]).

Ikatten, w. o. en b.: 1) (jonge katjes ter wereld brengen:) katzeln; 2) (zeew.) katten, verkatzen; het anker -: den Anker verkatzen (d. h. verstarken); 3) im Stich lassen [onr.], fahren lassen [onr.]; het werk -: die Arbeit im Stich lassen [onr.]; 4) sich .... [2] .... entziehen [onr.], nicht eingehen [onr.] [4]; (ook wel:) rück-angig machen (b. v. een reeds gesloten oop).

Ikatten, vr. mrv.: Katzen [vr. mrv.];

in den nacht zijn alle - grauw: (spr.) beï Nacht sind alle Katzen grau; als de -muizen mauwen zij niet: (sj>r.) wenn die Katzen mausen miauen sie nicht, wer isst soll nicht schwatzen; al wat van - komt muist graag: (spr.) Art lasst nicht von Art; I -gekrol (-gelol), o.: Zie katte; -gemauw (-gemiauw), o.: Zie katte; -oogr o.: Zie katoog:; -oortje, o.: (pik.) Kat-zenöhrlein [o.].

katterig: (kattig), bv. n.: (fig.) bissig,, zankisch; I -heid, vr.: Bissigkeit [vr.]r Zankgeist [m.].

katting, vr.: 1) (das) Katzeln; 2) (das)' Katten, (das) Yerkatzen; 3) (das) Im-Stich-lassen; 4) (das) Sich ... [2] ... entziehen„ (ook wel:) Rückgangigmachung [vr.]. Zie w. o. en b katten.

kat-uil, m.: (vog.) Katzeneule [vr.], Nachteule [vr.]; l-visch, in. en vr.: 1) Fi-sche [m. mrv.] für die Katze, sehr kleine,, * junge Fische [m. mrv.], 2) (zekere visch:) Katzenfisch [m.].    «

katjjvig, bv. n.: 1) elend; 2) emp für Kalte; I -heid, vr.: 1) Elend 2) Empfindlichkeit [vr.] für Kalte. katzwjjm, vr.: Zie kattezwüm. kauri, m.: Kauri [m.], als Scheidemün-! dienende Muschel [vr ]. kausjer, bv. n.: (kkl. en fig. fam.)kau-scher, koscher.

kauw, vr.: (vog.) Dohle [vr.]. kauw-artsenjj, vr.: Kaumittel [o.];.

I -bit o.: Kaugebiss [o.], kauwen, w. b. en o.: kauen. kauwer, m.: Kauer [m.]. kauw-gebit, o : Zie -bit. kanwing, vr.: Kauung [vr.], (das) Kauen

kanwoerd-appel, m : Koloquinten-apfel [m.; a]

kauwoerde, vr.: (pik.) Bittergurke [vr-], Koloquinte [vr.J kanwsel, o.: (das) Gekaute. kauw-spier, vr.: Kaumuskel [m.]y kauwster, vr.: Kauerin [vr.]. kauw-tand, m.: Kauzahn [m.; a]; Mahlzahn [m.; a].

kauwtje, o.: (vog.) Döhlchen [o.]r kleine Dohle [vr.].

kavalje, vr. en o.: 1) (oud paard:) Schindmahre [vr.], Schindkracke [vr.];

2) (oude hut, oud huis:) (fig.) Schutthaufen [m.].

kavel, hi.: Kabelung [vr.]. kavelen, w. o. en b.: kabeln. kaveling, vr.: Zie kavel, kaviaar, vr.: Kaviar |m.]. kawaan, vr.: (drk.) Schildkröte von mittlerer Grosse.

kazemat, vr.: Kasematte [vr.]; in do - zitten: (fig. fam.) krank sein.

kazematten, w. b.: mit Kasematten versehen [onr.J.

kazen, w. o.: kasen, sich kasen. kazerne, vr.: Kaserne [vr.]. kazerneeren, w. b. en o.: kaserni-ren [ie]; I gekazerneerd, v. dw.: kasernirt [ie].

kazerneering, vr.: (das) Kaserniren [ie].

kazimier, o.: Kasimir [m.]. kazimieren, bv. n.: kasimiren. kazuaris. m.: (vog. en fig.) Kasuar [m.].

kazuifel, vr.: (kkl.) Messgewand [o.],    [o]; een enkelen ein einziges Mal,

Kasel [vr.].    (fig.) bisweilen; verscheidene keeren: zu

kazyn, o.: Zie kozijn.    verschiedenen Malen ; menigen inanch-

Ree, vr.: Kornelia [vr.1.    mal; in een auf einmal; de eerste-: das

Ikeel, o.: (wpk.) [t] Roth [o.], rothe [t]    erste Mal; den volgenden -: ein anderes

Farbe [vr.]; op een veld van -: in einem    Mal, das folgende Mal; voor den laatsten

rothen [t] Felde.    -: zum letzten Male; voor den hoeveel-

Ikeel, vr.: (ontl. en fig. voor „nauwe    sten -: zum wievielsten Mal; om den an-

ingang” en ook voor „stem”:) Kehle [vr.],    deren -: je ein Mal um das andere; - op

Ho

Gurgel [vr.], (fig.) Hals [m.; a]; (bwk.)    -: einmal über das andere, wiederholent-

hlkehle [vr.], Riefe [vr.], Rinne [vr.], lich, zu wiederholten Malen.

Auskehlung [vr.]; de verkeerde -: die un- Ikeer (met „te”), bw.: te - gaan, 1) w. b.: rechte Kehle, die Luftröhre ; eene goede    (iets :) bestreiten [onr.], bekampfen;

- hebben: eine gute Kehle haben, eine    iemand te - gaan: Einem widerstehen

starke Stimme haben; eene harde - op-    [onr.]; iemand te - gaan in iets: Einen

zetten: laut aufschreien [onr.], laut zu    an etwas verhindern; 2) w. o.: larmen,

schreien anfangen [onr.]; alles door de -    toben, rasen.

jagen (allés door de - lappen): Zie keel- keer-blad, o.: (in ’t kaartspel:) Um-gat; zijne - smeren: (fig.) sich die Kehle schlag [m.; a], Trumpfkarte [vr.]; I -dam, (sich die Gurgel) schmieren; zijne - toe- m.: Wehrdamm [m.; aj; -dicht, o.: (dk.) binden: sich die Kehle (sich die Gurgel) Ringelgedicht [o.]; -druk, m.: (typ.) Ab-zuschnüren, (fig.) Hunger leiden; de woor- druck [m.; ü] der zweiten Form. den bleven mij in mijne - steken: die    keeren, w. b.: 1) kehren, wenden

Worte blieben mir in der Kehle stecken,    [reg. en onr.]; eenen wagen teen schip,

die Worte stockten mir im Halse; het bijt    eene jas, enz.) -: einen Wagen (ein Schiff,

mij de - af: Zie byten; aan iemand het    einen Rock u. s. w.) kehren (oder:

mes op de - zetten: (fig.) Einem das Mes-    wenden); nauwelijks had hij zijnen rug

ser an die Kehle setzen; iemand de - af-    gekeerd: kaum hatte er den Rücken ge-

snijden: Einem den Hals (einem die Kehle,    kehrt; alles ten onderste boven -: Alles

Einem die Gurgel) abschneiden [onr.1; een    unterst zu oberst kehren; 2) abwenden

graat in zijne (hare) - hebben: eine Grate    [reg. en o“nr.]; 3 verhindern, verhüten.

im Halse haben; piin in zijne (hare) -    I -, w. o.: 1) keuren, wenden [reg. en onr.];

hebben: Halsweh haben; het hangt mij    2) umkehren; naar huis -: nach Hause

mijne - uit: (fig. fain.) ich habe es bis zum    kehren, heimkehren; beter ten halve ge-

Ekel satt. Zie kelen.    keerd, dan ten heele gedwaald: (spr.) bes-

keel-acler, vr.: Kehlader [vr.1, Gur-    ser halbwegs umgekehrt als fehlgegan-

gelader [vr.], Halsader [vr.]; l-amandelen,    gen; 3) sich wenden [reg. en onr.]; de

vr. mrv.: Kehldrüsen [vr. mrv.], Hals-    wind keert: der Wind wendet sich; de

amandeln [vr. mrv.]; -bandje, o.: Hauben-    kans kan -: (fig.) das Blattchen kann sich

bandchen [o.]; -gat, o.: (fam.) Sch'lund    wenden; rechtsom keert: (mild rechtsum

[m.; ü], (fig. fam) Gurgel [vr.] (alles door    kehrt; rechtsom-keer maken: (fam.) sich

het -gat jagen: Alles durch die Gurgel    davon machen. I - (zich), w. w.: sich kehren,

jagen [reg.]); -geluid, o.: Kehllaut [m.1;    sich wenden [reg. en onr.]; zich niet weten

-gezwel, o.: Kehlgeschwulst [vr.; ü];    te - of te wenden: nicht wissen [onr.] was

-klank, m.: Kehllaut [m.]; -klep, vr.: Kehl-    anzufangen; zich ten goede -: eine gün-

deckel [m.], Zapfchen [o.]; -klier, vr.:    stige Wendung nehmen [onr.].

Kehldrüse [m.], Halsdrüse [vr.]; -kruid,    keering;, vr.: 11 (das) Kehren; 2) (das)

o.: (pik.) Halskraut [o.], Fingerhut [ra.]; Abwenden; 3) (das) Yerhüten.

-lel, vr. (-lelletje, o.): Zapfchen [o ], Kehl- keer-koppeling;, vr.: (op spoorwe-zapflein [o.]; -letter, vr.: (tik.) Guttural-    gen:) Weichenwechsel [m.]; I -kring, m.:

buchstabe [m.], Kehlbuchstabe [m.]; -lijst,    (str.) Wendekreis [m.1 (tusschen de -krin-

vr.: (bwk.) Hohlleiste [vr.], Kehlleiste [vr ];    gen gelegen: zwischen den Wendekrei-

-ontsteking, vr.: Halsentzündung [vr.],    sen gelegen, tropisch).

Halsbraune [vr.]; -operatie, vr.: (hik) Zie keerkring;» ... in Sam.: bv. n.: tro--snede; -pijn, vr.: Halsweh [o.]; -snede, pisch, een -gewas: ein tropisches Gewachs; vr.: (hik.) Gurgelschnitt [m.]; -stem, vr.: de-hitte: die tropische Hitze; een -land: Kehlstimme [vr.], (muz.) Kopfstimme [vr.];    ein tropisches Land [a], ein Tropenland

-tering, vr.: Halsschwindsucht [vr.].    [o.; a]; eene -plant: eine tropische Pflan-

keeltje, o.: Kehlchen [o ]; (fig.) Stimm- ze, eine Tropenpflanze; een -product: ein chen [o.]; -s, o. mrv.: Zie lipjes.    tropisches    Erzeugniss [s];    een -vogel:ein

keel-toon, m.: Kehlton [m.; ö]; I-ver-    tropischer Vogel; eene    -warmte: eine

nauwing, vr : Braune [vr.J, Halsbraune tropische Hitze; de -zon: die tropische [vr.]; -vinnigen, m. mrv.: Kehlflosser [m Sonne).

mrv.]; -wortel, vr.: (pik.) Halswurz [vr.], keer-plaats, vr.: (zeew.) Wendeplatz Halskraüt [o ]; -ziekte, vr.: Halskrankheit [m.; al; I -punt,o.: Wendepunkt [m.1; -rijm, [vr.].    o.: (dk.) Kehrreim [o.], Refrain [m.1; -sluis,

keen, vr.: 1) (kloof:) Spalte [vr],Ritze vr.: Schutzwehr [o.]; -touw, o.: Kehrtau [vr.], Ritz [m]; 2) (kiem:) Keim [m ].    [o.]; -vers,    o.: 1) Zie-clicht, 2) Zie-rym;

[m.]

keep, vr.: Kerbe [vr.], Einschnitt    -weer, m.:    Sackgasse [vr.]    (-weerlaan, vr.:

Sackallee [vr.], Allee [vr.] ohne Ausgang; Ikeer, m.: 1) Wendung [vr.]; de ziekte -weerweg, m.: Weg [m.1 ohne Ausgang); heeft een gunstigen - genomen: die Krank- -zijde, vr.: Kehrseite [vr.]. heit hat eine günstige Wendung genom- IKees, m.: (mansnaam:) Kornelius men; gedane zaken nemen geen -: (spr.) [m.].

was geschehen ist, ist geschehen; 2) Mal Ikees, m.: (drk.) Spitzhund [m.]; (hist.)

Patriot [m.], Anti-Orangist [m.], I -hond, Spitzhund fni.]. keesjes, in Sam.: Zie kaasjes, keest, m.: Mark [o.]; (fig.) Quintessenz [vr.].

keet, vr.: Hütte [yr.]; (inz.) Bauhütte [vr.]; iemand de - uitjagen: (fig. pop.) Einen fortjagen [reg.].

Keetje, o.: (vrouwennaam:) Kornelia [vr.].

kelten, w. o.: bellen (ook fig.), belfern, klaffen.

keffer, m.: Klaffer [m.] (ook fig.), Bel-ferer [m.], Beller [m.]. keffertje, o.: Klafferchen [o.], kefliond, m.: Zie keffer, kefster, vr.: Klafferin [vr.] (ook fig.), Bellerin [vr.]. keg, vr.: Keil [m.]. kegel, m.: (i. a. b.) Kegel [m.]. kegelaar, m.: Kegler [m.], Kegelspie-ler [m.], Kegelschieber [m.]. kegelaarster, vr.: Keglerin [vr.].

U III

-hof, o.: Kaiserhof

gaan: in

[o.].

m.:

kegel-baan, vr.: Kegelbahn [vr.], Kegelplatz [m.; a]; I -bal, in.: Kegelkugel [vr.]; -bekken, m. mrv.: (vog.) Kegelschna-bler [m. mrv.]; -bekkig, bv. n.: mit kegel-förmigem Schnabel; -dragend, bv. n.: (pik.) zapfentragend. kegelen, w. o.: kegeln. kegel-jongen (-opzetter), m.: Kegel-junge [m.]; I -plaats, vr.: Zie -baan; -snavels, m. mrv.: Zie -bekken; -snede, vr.: (wsk.) Kegelschnitt [m.]; -spel, o.: Kegelspiel [o.], Kegelschub [m.]; -vlak, o.: (wsk.) Kegelflache [vr.]; -vorm, m.: Kegel-form |vr.]; -vormig, bv. n.: kegelförmig; -vrucht, vr.: Zapfen [m.]. kegge, vr.: Zie keg. keggen, w. b.: keilen, kei, m.: Pflasterstein [m.], (der) granit-artige graue Stein; met -en bestraat: mit granitartigen grauen Steinen gepflastert; I -aarde, vr.: Kieselerde [vr.]; -achtig, bv.

n. : kieselartig; -grond, m.: Kieselgrund [m.; ü]; -hard, bv. n.: kieselhart.

keilen, w. b.: 1) (pop.) werfen [onr.], schmeissen [onr.]; 2) Zie diggelen.

kei-steen, m.:    1) Kiesélstein [m.],

2) Zie kei; l-steentje, o.: Kieselchen [o.], Kieselsteinchen [o.J (vol -steentjes: voller

keitje, o.: Kieselsteinchen [o.], Kieselchen [o.].

kei-we§;, m.: (der) mit granitartigen grauen Sternen gepflasterte Weg; I -zand,

o. : Kieselsand [m.].

keizer, m.: 1) Kaiser [m.]; waar niet is, verliest de - zijn recht: (spr.) wo Nichts ist, da hat der Kaiser sein Recht verloren; om des -s baard spelen: (spr.) des Kaisers Bart spielen; 2) (looper, om sloten open te steken:) Dietricn [m.], Hakenschlüssel [m.]. keizeren, w. o.: den Kaiser spielen. keizerin, vr.: Kaiserin [vr.]; de -weduwe: die verwittwete Kaiserin.

keizerlijk, bv. n.: kaiserlich; Zijne -e Majesteit: Seine Kaiserliche Majestat [vr.]; | de -en: m. mrv.: die Kaiserlichen [m. mrv.].

keizer-rjjk, o.: Kaiserreich [o.], Kai-serstaat [m.1; l-snede, vr.: Zie keizers....; -thee, vr.: Kaiserthee [m.]. keizers, in Sam. I ’

[m.; ö]; -kroon, vr.: Kaiserkrone [vr.] (ook pik.); -snede, vr.: (vlk.) Kaiserschnitt Tm.].

keizertje, o.: Kaiserchen [o.], keker, vr.: (tnb.) Kichererbse [vr.], Kicher [vr.].

kekeren, w. o. en b.: stottern. kelder, m.: Keiler [m.]; naar den -den Keiler gehen [onr.], (fig. iron.) zu Grrunde gehen [onr.]. kelderen, w. b.: einkellern. kelder-flesch, vr.: viereckige Flasehe [vr.]; I -hals, m.: (pik.) Kellerhals [m.]. keldering, vr.: (das) Einkellern. kelder-kamer, 1) Kellerstube [vr.], 2) Stube [vr.] über dem Kellergeschoss;

I -keuken, vr.: Kellerküche [vr.], Küche [vr.] im Kellergeschoss; -verdieping, vr.: Kellergeschoss [o.]; -vloer, m.: Keller-boden [m.; o en ö]; -windas, o.: Keller-winde [vr.] ; -ziekte, vr.: Kellerkrankheit [vr.].

Ikelen, w. b.: abkehlen; een varken -: ein Schwein abstechen [onr.], einem Schweine die Kehle abstechen [onr.].

Ikelen, bv. n.: (wpk.) von rother [t] Farbe.

Ikelen, vr. mrv.: 1) Kehlen [vr. mrv.], Gurgeln [vr. mrv.]; 2) Zie raapstelen, kelk, m.: (i. a. b.) Kelch [in.]; I -achtig, bv. n.: kelchartig; -deksel, o.: (kkl.) Zie -sckoteltje; -doekje, o.: Kelchtüch-lein [o.], Kelchschleier [in.], kelkje, o.: Kelchchen Lo.], Kelchlein

kelk-sclioteltje, o.: (kkl.) Kelch-schüsselchen [o.], Kelchtellerchen [o.], Kelchdeckel [m.]; I -standig, bv. n.: (pik.) kelchsiandig; -vormig, bv. n.: kelchförmig; -wijding, vr.: (kkl.) Kelch-weihe [vr.]; -wijn, m.: (kkl.) Kelchwein [m.].

kelp, vr.: Kelp [m.].

Keltisch, bv. n.: keltisch (als z. n. o.: keltische Sprache [vr.]).

kemel, m.: (drk.) Kameel [o.]; I -drijver, m.: Kameeltreiber [in.], Kameelführer [m.j, Kameelwarter [m.].

keinels-garen, o.: Kameelgarn [o.]; I -haar, o.: Kameelhaar [o.]; -haren, bv.

n.: kameelharen.

kemphaan, m.: (i. a. b.) Kampfhahn [m.; ah en ah],

kenbaar, bv. n.: kennbar, kenntlich; I -heid, vr.: Kennbarkeit [vr.], Kenntlich-keit [vr.].

kencjjfer, o.: (alg.) Exponent [m.]; (wsk.) Kennziffet [vr.].

kenen, w. b.: spalten; (fig.) keimen; (ook:) sich zeigen.

kenletter, vr.: (tik.) Kennbuchstabe [m.].

kenmerk, o.: Kennzeichen [o.], Merkmal [o.].

kenmerken, w. b.: kennzeichnen, charakterisiren [ie].

kenmerkend, bv. n.: kennzeichnend, charakteristiseh; -e trek, m.: Kennzug [m.; ü].;

kennelijk, bv. n.: kenntlich, sichtbar; I -heid, vr.: Kenntlichkeit [vr.], Siehtbar-keit [vr.].

kennen, w. b.: kennen [onr.]; leeren -: (hekend worden met:) kennen lemen, (bekend maken met:) kennen lehren; zich

grosse

kennt-

weer

[m.1

m.: Kirchner [m.], Küster [m.]: Sakristah [m.] (-bewaardersvrouw, vr., Kirchnerin [vr.], Küsterin [vr.]); -boek, o.: (protestantsch:) Bibel [vr.], (katholiek:) Gebetbuch [o.; ü]; -boekje, o.: 1) Bibel-chen [o.], 2) Gebetbüchelchen [o.], Gebet-büchlein [o.]; -bordje, o.: Zifferbrett [o.], Anzeiger [m.] der zusingenden Gesange oder Psalmen; -briefje, o.: Kirchenzettel [m.]; -bus, vr. : Kirchenbüchse [vr.], Kir-chenstock [m.; ö]; -bijbel, m.: Kirchenbi-

zelven niet meer - van woede: sich nicht mehr kennen [onr.J yor Wuth [t]; God noch gebod - : weder Gott noch Gebot kennen [onr.]; iemand - in iets: 1) Einen bei etwas zu Rathe [tl ziehen [onr.], sich bei Einem Raths [t] erholen, 2) Einen yon etwas in Kenntniss [s] setzen; in iets gekend willen worden: anerkannt werden wollen; iets aan iemand te - geven:

1)    Einem etwas kenntlich machen, 2) Einem etwas zu erkennen (zu versteken) geben [onr.]; zich niet aan iets laten -: sich wegen einer Sache nicht dem Verdacht der Knauserei (oder: der Unehrlichkeit) aussetzen; men kent den vogel aan zijne veeren: (spr.) den Vogel kennt man an den Federn.

keimep, vr.: Zie hennep.

kenner, m.: Kenner [m.]; de blik van een -: ein Kennerblick [m.] ; het oog van een -: ein Kennerauge [o.]; het gezicht van een -: eine Kennermiene; de hoedanigheid van -: die Kennerschaft; een zoogenaamde -: ein Kennerling [m.]; het zoogenaamde -schap: die Kennerei.

kennis, vr.: 1) (kunde:) (*) Kenntniss [vr.]; veel - hebben van: eine Kenntniss haben von; rijk aan -: nissreich, kenntnissvoll; arm aan -: kennt-nissarm; zonder eenige -: ganz kenntniss-los; eene bron van -: eine Kenntnissquelle;

2)    (een onzer kennissen, m. en vr.): (der, die) Bekannte ; rijk (arm) aan -sen zijn: viele (nur wenige) Bekannten haben;

3)    (bekendheid met iemand:) Bekannt-schaft [vr.]; - met iemand maken :Jemands Bekanntschaft machen, Bekanntschaft mit Einem machen; met iemand in - zijn: mit Einem bekannt sein; 4) (wetenschap, bekendheid:) Kenntniss [vr.]; iemand instellen van : Einen in Kenntniss setzen von; - bekomen (- krijgen) van: Kenntniss erhalten [onr.] von; - nemen van: Kenntniss nehmen [onr.] von; 5) (mede-deeling, bericht:) Anzeige Lvr.], [t] Mit-theilung [vr.]; aan iemand - geven van iets: Einem etwas anzeigen (mittheilen [t], berichten, melden); 6) (bewustzijn:) Be-wusstsein [o.]; buiten - liggen: ohne Be-wusstsein liegen [onr.], bewusstlos sein;

bij zijne (hare) - komen: wieder zum Bewusstsein kommen [onr.J, wieder zu sich selbst kommen [onr.]; I -geving, vr.: Anzeige [vr.]; -making, vr.: (das) Bekannt-schaftmachen, (tig.) Bekanntschaft [vr.]; -neming, vr.: [s] Kenntnissnahme [vr.].

kenschetsen, w. b.: kennzeichnen, charakterisiren [ie].

kenschetsing, vr.: Kennzeichnung [vr.], [ie] Charakterisirung [vr.]. kenspreuk, vr.: Wahlspruch [m.; ü]. kenster, vr.: Kennerin [vr.]. kenteeken, o.: Kennzeichen [o.], Merkmal [o.], (das) Charakteristische. kenteekenen: Zie kenschetsen, kentelheeren, vr. mrv.: blaue Wald-beeren [vr. mrv.].

kenteren, w. o. en b.: kentern. kenter-haak, m.: (zeew.) Kenterha-ken [m.].

kentering, vr.: (das) Kentern. kenvermogen, o.: [s] Erkenntniss-vermögen [o.].

kenzaad, o.: (pik.) Keim [m.]. keper, vr.: Kóper [m.]; iets op de -bekijken: (fig.) etwas beim Lichte besehen [onr.], etwas ganz genau betrachten; alles op de - beschouwd: (spr.) Alles wohl erwogen.

keperen, w. b.: köpern; I gekeperd, v. dw.: geköpert.

kerel. m.: Kerl [m.]; een - die het hem nadoet: (spr.) ein tüchtiger Kerl wer es ihm nachthui! I -, tsw.: ei der Tausend!, potz Tausend!

kereltje, o.: Kerlchen [o.l. keren, w. o. en b.: kehren, fegen;laat ieder voor zijne eigene deur -: (fig.)jeder fege vor seiner eigenen Thüre.

kerf, vr.: Kerbe [vr.], Kerbschnitt [m.], Einschnitt [m.]; I -bank, vr.: Schneidema-schine [vr.]; -mes, o.: Kerbmesser [o.], (hik.) Schröpfeisen [o.], kerfster, vr.: Kerberin [vr.]. kerfstok, m.: Kerbholz [o.], Kerbstock ~ (pp den - halen: aufs Kerbholz holen, auf Borg holen; veel op zijn - hebben: viel auf dem Kerbholz hahen, (fig.:) viel zu verantworten haben; de - is vol: fig.: das Mass ist voll; dat loopt over den - heen: (fig.) das ist zu arg.

kerk, vr.: Kirche [vr.]; te - gaan: zur Kirche gehen [onr.]; naar de - gaan: in die Kirche gehen [onr.]; in de - zijn: in der Kirche sein; uit de - komen: aus der Kirche kommen [onr.]; de - gaat aan: die Kirche fangt an ; de - is aan: die Kirche hat angefangen; de - gaat uit: die Kirche geht aus; de - is uit: die Kirche ist aus; de Joodsche -: 1) der Judentempel, die Judenschule, die Synagoge, 2) die jüdische Religion; de Grieksche (de Roomsch-ka-tholieke, de Protestantsche, de Evangelische, de Gereformeerde, de Remonstrant-sche, de Jansenisten, de Anglikaansche, de Schotsche) -: die griechische (die rö-misch-katholische, die protestantische, die evangelische, die reformirte [iel,die armi-nianische, dié jansenistische, die anglika-nische, die sehottische) Kirche; de strijdende -: die streitende Kirche.

kerkachtig, bv. n.: (iets:) kirchenar-tig, kirchenahnlich, (iemand :) den Kirchen-besuch liebend (niet - zijn: kein Freund vom Kirchenbesuch sein).

kerk-han, m.: Kirchenbann [m.];

I -bank, vr.: Kirchenbank [vr.; a]; -bestuur, o.: [t] Kirchenrath [m.; a]; -bewaarder, bel [vr.1; -centen, m. mrv.: Pfennige [m. mrv.] für den Klingelbeutel; -dag, m.: Kirchtag [m.]; -deur, vr.: Kirchthüre [vr.]; -dorp, o.: Kirchdorf [o.; ö].

kerke-dienaar, m.: 1) Geistliche [m.], 2) Kirchendiener [m.]; I -dienst, m.: Kir-chendienst [m.]; -kamer, vr.: Zie consistoriekamer ; -knecht, m.: Kirchenknecht [m.]; -kas, vr.: Kirchenkasse [vr.].

vr. mrv.:

[vr.].

kerksch, bv. n.: gern zur gehend, eifrig im Kirchengehen; I -gezind, bv. n.: der Kirche zugethan: -gezindheid, vr.: Anhanglichkeit [vr.] an die Kirche; -heid, vr.: Eifer [m.] im Kirchengehen.

kerk-sclieuring', vr.: Kirchenspal-tung [vr.]; I -sieraad, o.: Kirchenschmuck

kerkel\jk, bv. n. en bw.: kirchlich;

-    trouwen; sich kirchlich trauen lassen [onr.]; het - huwelijk: die kirchliche Ehe; de -e inzegening: die kirchliche Einseg-nung; eene -e begrafenis: ein kirchliches Begrabniss [s]; dc -e geschiedenis (de -e historie): die Kirchengeschichte; de -e courant: die Kirchenzeitung; de bij het koninkrijk Italië ingelijfde -e Staat: der dem Königreiche Italien einverleibte Kir-chenstaat; -e twisten: kirchliche Streitig-keiten [vr. mrv.]; -e goederen: kirchliche Güter [o. mrv.]; de -e gemeente: die Kir-chengemeinde; de -e gemeenschap: die Kirchengemeinschaft; de kleine -e ban: das Interdikt; de groote -e ban: die Ex-kommunikation.

Ikerken, w. o.: zur Kirche gehen [onr.].

Ikerken, vr. mrv.: Kirchen [vr. mrv.l;

-    op iemand bouwen: (fig.) sein ganzes Yertrauen auf Einen setzen, sich fest auf Einen verlassen [onr.]; I -orde, vr.: Zie kerkorde.

kerker, m.: Kerker [m.]; I -dem, vr.: Kerkerthüre [vr.]; -hol, o.: (das) finstere Loch [ö]; -meester, m.: Kerkermeister [m.]; -straf, vr.: Kerkerstrafe [vr.]; -toren, m.: [t] Kerkerthurm [m.; ü]. kerkeren, w. b.: kerkern, einkerkern. kerkering, vr.: Einkerkerung [vr.]. kerke-raad, m.: [t] Kirchenrath [m.; a]; I -raads...., bv. n.: kirchenrathlich [t]; -zakje, o.: Klingelbeutel [m.].

kerk-fabriek, vr.: Kirchenverwalter [m.]; I -gang, m.: Kirchgang [m.; a] (haren -gang doen: ihren Kirchgang halten [onr.]); -ganger, m.: Kirchganger [m.]; -gangster, vr.: Kirchgangerin [vr.]; -gebruik, o.: 1) Kirchengebrauch [m.: a], Kirchenbrauch [m.; a], 2) Gebrauch [m.] in der Kirche; -genootschap, o.: Kirche [vr.], Lehre [vr.]; -glazen, o. mrv.: Kir-chenfenster [o. mrv.]; -hervormer, m.: Reformator [m.]; -hervorming, vr.: Refórmation [vr.]; -hof, o.: Kirchhof [m.; ö], Friedhof [m.; ö], Gottesacker [m.; a] (de man ligt op het -hof: fig. fam.: der Schuldige ist nicht ausfindig zu machen); -hofsbloemen, Friedhofsblumen [vr. mrv.], (iron.) weisse Backenbarte [m. mrv.];-kauw, vr.: (vog.) (T) Thurmkrahe [vr.], Dohle [vr.]; -ladder, vr.: Kirchenleiter [vr.]; -leer, vr.: 1) Kirchenlehre [vr.], 2) Zie -ladder; -leeraar, m.: Kirchenlehrer [m.]; -meester, m.: Kirchenvorsteher [m.], Kirchenvogt [m.; ö]; -mis, vr: (kkl.) Kirchmesse [vr.], Kirchweihfest [o.]; -orde, vr.: 1) Kirchen-ordnung [vr.], 2) Ritual [o.]; -patroon, m.: Kirchenpatron [m.j, (der) Schutzheilige einer Kirche; -patrones, vr.: Kirchenpa-tronin [vr.], (die) Schutzheilige einer Kirche; -plechtigheid, vr.: kirchliche Feier-lichkeit [vr.]; -portaal, o.: Kirchenportal [o.]; -raam, o.: Kirchenfenster [o.]; -rechtelijk, bv. n.: kirchenrechtlich; -regel, m.: Ritual [o.]; -regeling, vr.: Kirchenordnung

Kirche

[m.]; -sleutel, m.: Schlüssel [m.] einer (der) Kirche; -stoof, vr.: Kieke [vr.] zum Gebrauch in der Kirche; -toren, m.: [T] Kirch-thurm [m.; ü]; -tijd, m.; Kirchenzeit [vr.] (onder -tijd: wahrend der Kirche); -volk,

o. enk.: Kirchenleute [m. mrv.1; -voogd, m.: 1) Zie -meester, 2) Zie -vorst; -vorst, m.: Kirchenfürst [m.]; -weg, m.: Kirchweg [m.1; -wettelijk, bv. n.: kirchen-gesetzlich, kirchengesetzmassig; -wettelijkheid, vr.: Kirchengesetzmassigkeit [vr.] -wezen, o.: Kirchenwesen [o.l; -wijding, vr.: Kirchweihe [vr.]; -zakje, o.: Klingel-beutel [m.]; -zwaluw, vr.: (vog.) Kirchen-schwalbe [vr.], Mauerschwalbe [vr.], Stein-schwalbe [vr.].

kermen, w. o.: achzen, stöhnen, jam-mern, lamentiren [ie].

kermer, m.: Aechzer [m.], Stöhner [m.], [ie] Lamentirer [m.].

kermes, vr.: (ins. en verfstof:) Kermes [m.]; minerale -: (pha.) (der) minera-lische Kermes; I -bes (-bezie), vr.: Ker-mesbeere [vr.]; -boom, m.: Kermesbaum [m.; a], Kermeseiche [vr.]; -konserf, o.: (pha.) Kermesbeersaft [in.], Kermeslat-werge [vr.]; -luis, vr.: Kermesschildlaus [vr.; a], Kermeswurm [m.; ü].

kermis, vr.: (i. a. b.) Kirmes [vr.]; -houden: Kirmes halten [onr.]; het is alle dag geen -: (spr.) es ist nicht alle Tage Kirmes; als het regent en de zon schijnt, is het - in de hel: (spr.) wenn es regnet bei Sonnenschein, bleicht der Teufelseine Grossmutter; de meid krijgt een rijksdaalder -: die Magd bekommt einen Reichs-thaler zum Kirmesgeschenk; hier wordt geene - gegeven: es werden hier keine Trinkgelder zum Kirmesgeschenk gege-ben; hij heeft aan zijne beminde een mooi geschenk voor hare - gegeven: er hat seiner Geliebte ein prachtiges Kirmesgeschenk verehrt.

kermisachtig, bv. n.: 1) kirmesar-tig, 2) die Kirmes liebend (ik ben niet -: ich bin kein Freund von der Kirmes).

kermis-bed, o.: (das) improvisirte [ie] Bett; I -deun, m.: Kirmesleier [vr.]; -dril, m.: (der) letzte Kirmestag; -fooi, vr.: Kirmes [vr.], Trinkgeld lo.] zum Kirmesgeschenk} -gaan, o.: Zie bilslag; -ganger, m.: Kirmesganger [m.]; -gangster, vr.: Kirmesgangerin [vr.]; -gast, m.: 1) Kir-mesbesucher [m.] (vr.: Kirmesbesucherin), 2) -gasten, m. mrv.: Kirmesleute [m. mrv.] -gave, vr. (-geschenk, o): Kirmesgeschenk [o.]; -goed, o.: Kirmeswaare [vr.];-houder, m.: Kirmesganger [m.]; -houdster vr.: Kirmesgangerin [vr.]; -jongen, m.: Galan [m.] um Kirmes zu halten; -klant, m.: Kirmesganger [m.] (-klanten, m. mrv.:fig.: Kirmesgesindel [o. enk.]); -kraam, vr.: Kirmesbude [vr.]; -pop, vr.: Kirmespuppe [vr.], (fig.) Zierdocke [vr.];-spel, o.: Schau-bude [vr.]; -spul, o.: Kirmeszeug [o.];. -stuk, o.: (tnl.) Spektakelstück [o.]; -tent, vr.: 1) Zie -kraam, 2) Zie -spel; -vermakelijkheid, vr.:Kirmesbelustigung 'vr.]; -volk, o.: 1) Kirmesgesindel [o.], 2) Kirmesleute [m. mrv.]; -vrijër, m.: Zie -jongen; -vrijster, vr.: Kirmesmadchen [o.]; -werk, o.: (fig.) Pfuscherarbeit [vr.].

kern, vr.: Kern [m.].

kernachtig, bv. n.: kernhaft; I -heid, vr.: Kernhaftigkeit [vr.].

ketel-haak, m.: Kesselhaken [m.]£ |-koek, m.; (kkk.) Kesselkuchen [m.]; -lap-per, m.: Kesselflicker [m.]; -maker, Kesselmacher [m,], Kesselschmied -muziek, vr.: Katzenmusik [vr.], Charivari

kernen, w. b. en o.: Zie karnen, kern-lioiit, o.: Kernholz [o.]; l-spreuk, Kernspruch Lm.; ü]; -troepen, m. Kerntruppen [vr. mrv.]. kers, vr.: (aardvrucht:) Kresse [vr.]; (boomvrucht:) Kirsche [vr.]; met groote heeren is het slecht kerscn-eten, want zij gooien u met de pitten: (spr.) mitgrossen Herren ist nicht gut Kirschen essen, denn die werfen Einem die Steine ins Gresicht, mit grossen Herren anzubinden ist ge-fahrlich.

kerse-bloeseni, m.: [tl Kirschblüthe [vr.]; I -boom, in.: Kirschbaum [m.; a], Kirschenbaum [m.; a] (-boomhout, o.: Kirschbaumholz [o.]); -pit, vr.: 1) Kirsch-kern [m.1, 2) Zie -steen; -steel, m.: Kir-schenstiel [m.]; -steen, m.: Kirschstein Lm.], Kirschenstein [m.].

vr.: mrv.:

m.t

[m.]>

[o.].

keteltje, o.: Kesselchen [o.], ketel-trom, vr.: (muz.) Kesselpauke Tvr.] (-tromslager, m.: Paukenschlager [m.]).. Iketen, w. b.: (zout:) sieden [onr.]. Iketen, vr.: (i. a. b.) Kette [vr.]. Zie mrv. ketenen.

Ik etenen, w. b.: ketten, fesseln. Iketenen, vr. mrv.: Ketten [vr. mrv.],. Fesseln [vr. mrv.]; in - klinken: in Ketten legen, in Fesseln schlagen Lonr.]; zijne - verbreken: seine Ketten brechen [onr.], seine Fesseln sprengen, keten-geranimel, o.: Kettengerassel kersen, vr. mrv.: Kirschen (Zie kers); [o.], Kettengeklirr [o.], gestoofde -: (kkk.) geschmorte Kirschen; ketening, vr.: (das) Fesseln.

I -boomgaard (-boogerd), m.: Kirschen- ketentje, o.: Kettchen [o.|,Kettel[vr.]. garten lm.; a]; -brandewijn, m.: Kirsch- ketsen, w. b.: abweisen Lonr.]. I -, w.. branntwein [m.]; -bruin, bv. n.: kirsch- o.: (van geweren:) versagen, braun (als z. n. o.: Kirschbraun [o.]); ketter, m.: Ketzer |m.]; vloeken als -bijter, m.: (vog.) Kirschbeisser [m.];-hout, een -: (spr.) fluchen wie ein Landsknecht.

< o.: Kirschbaumnolz [o.]; -houten, bv. n.:    ketterachtig, bv.n.: ketzerhaft; |-heid,,

kirschbaumhölzern; -kleur, vr.: Kirsch- vr.; Ketzerhaftigkeit [vr.]. farbe [vr.]; -rood, bv. n.: kirschroth [t] ketter-foeul, m.: Ketzerrichter [m.];. (als z. n. o.: [t] Kirschroth [o.]);-taart, I -maker, m.: Ketzermacher [m.];-makerij, vr.: Kirschtorte [vr.J.    vr.: Ketzermacherei [vr.]; -meester, m.:

kers-laurier, m.: Kirschlorbeer [m.].    Ketzermeister [m.1;-verbranding, vr.: Ket-

k er spel, o.: 1) Kirchspiel [o.], Pfarr-    zerverbrennung [vr.]; -vervolging, vr.:

gemeinae [vr.]; 2) Kirchsprengel [m.],    Ketzerverfolgung [vr.].

Diocese [vr.]; | -kerk, vr.: Pfarrkirche kettersch, bv. n.: ketzerisch.

[vr.].    ketterjj, vr.: Ketzerei [vr.].

kers-priiim, vr.: Kirschpflaume [vr.]. ketting, m.: (i. a. b.) Kette [vr.]; op kerst-feest, o.: Weihnachtsfest [o.],    den - rijden, (fig. fam.) toben und rasen;

Weihnachten [vr. mrv.1; -geschenk, o.:    l -achtig, bv. n.: kettenartig; -bloem, vr.:

Weihnachtsgabe [vr.],Weihnachtsgeschenk    (pik.) Kettenblume [vr.]; -boom, m.: (wev.)

[o.] ; -nacht, m.: Christnacht [yr.; a];-va-    Kettenbaum [m.; a]; -breuk, vr.: (rek.)

cantie, vr. enk.: Weihnachtsferien [vr.    Kettenbrueh [m.; ü]; -brug, vr.: Ketten-

mrv.]; -week, vr.: Weinachtswoche [vr.],    brücke [vr.]; -draad, m«: (wev.) Kettenfa-

Christwoche [vr.].    den lm.; a ena]; -garen, o.: (wev.) Ketten-

kersten, m.: Zie christen; I -brief,    garn [o.]; -hond, m.: Kettenhund [m.];

m.: Taufschein [m.].    -kogel, m.: Kettenkugel [vr.]; -pomp, vr.:

kerstenen, w. b.: (kkl.) taufen.    Kettenpumpe [vr.]; -regel, m.: (rek.) Ket-

kerstmis, vr.: (kkl.) Weihnachten    tenregel [vr.]; -rekening, vr.: Kettenrech-

[vr. mrv.]; met -: an Weihnachten.    nung [vr.]; -spil, vr.: (in horloges:)

kersversch, bv. n.: ganz frisch, (fig.)    Schnecke [vr.]; -steek, m.: Kettenstich

nagelneu (als bw.: so eben, eben jetzt,    [m.]; -straf, vr.: Ketten.strafe [vr.]; -triller,,

schnurgerade u. s. w.).    m.: (muz.) Kettentriller [m.]; -werk, o.;

kervel, vr.: (pik.) Kerbel[m.] ; I -koek,    Kettenwerk [o.]; -zijde, o.: Kettenseide

m.: Kerbelkuchen [m.]; -kruid, o.: Kerbel- [vr.], Organsinseide [vr.]. kraut [o.]; -melk, vr.: Kerbelmilch [vr.];    kettinkje, o.: Kettchen [o.].

-soep, vr.: Kerbelsuppe [vr.]; -taart, vr.:    keu, vr.: 1) Queue [vr.J, Billardstock

Kerbeltorte [vr.]; -zaad, o. Kerbelsamen [m.; ö]; 2) (drk.) Schwein [o.], (inz.) Fer-[m.].    kei [o.].

kerven, w. b.: kerben; tabak-: Tabak keuken, vr.: Küche [vr.] (ook fig.); schneiden [onr.]. I -, w. o.*. Risse bekom-    eene koude -: kalte Speisen [vr. mrv.], eine

men [onr.], reissen [onr.1.    kalte Küche; eene schrale -: (fig.) magere

kerver, m.: 1) Kerber [m.]; 2) Zie m.:    Kost [vr.]; eene vette -: (fig.) eine gute

tabakskerver.    Tafel; I -beschuit, vr.: (der) ordinare Zwie-

kerving, vr.: 1) Kerben [o.]; 2) Reis-    back; -bock, o.: Kochbuch [o.; ü]; -hen,,

sen [o.].    vr.: Zie    -piet;    -kamer, vr.: Nebenzimmer

kesp, vr.:(tim.) Querbalken [m.]; (zeew.) [o.] der    Küche,    Zimmer [o.J für die Diener-

Bauchstück [o.].    schaft;    -klauwer, m.: Zie -piet; -kruid,.

ketel, m.: (i. a. b.) Kessel [m.]; de pot    o.: (pik.) Küchenschelle [vr.]; -latijn, o.:

verwijt den - dat hij zwart is: (spr.) ein    Kramerlatein [o.]; -lijst, vr.: Küchenzettel

Esel nennt den andern Langohr, (of:) es    [m.1; -meester, m.: Küchenmeister [m.]

schimpft Einer den Andern einen Sack-    (Schraalhans is -: spr.: Schraalhans ist

trager; I -achtig, bv. n.: kesselartig; -boe-    Küchenmeister); -meid, vr.: Küchenmagd

ter, m.: Kesselflicker [m.]; -dal, o.: (adk.)    [vr.; a], Köchin [vr.]; -piet,m.: Topfgucker

Kesselthal [o.; a].    [m.]; -prinses, vr.: (iron.) Zie -meid;,

ketelen, w. b.: Zie kittelen.    -schelle, vr.: Zie -kruid.

[o.].

vr.: z. n. vr.

-vorst,

m.: (hisQ Kurfürst [m.]; -vorstelijk, bv. n. kurfürstlich; -vorstendom, o.: [t] Kurfür-stenthum [o.; -thümer]; -vorstin, vr.: Kur-fürstin [vr.].

'keukentje, o.: Küchelchen [o.], keukenzout, o.: Kochsalz [o.], keule, vr.: (pik.) Gartensaturei [vr.], Bohnenkraut [o.].

Keulen, o.: (adk.) Köln [o.]; Keulenaar, m.: 1) Kölner [m.], 2) (das) kölnische Frachtschiff; Keulsch, bv. n.: kölnisch (-aardewerk, o.: kölnische Töpferwaare [vr.]); Keulsche, vr.: Kölnerin [vr.] (eene - van geboorte: eine geborne Kölnerin). keuue, vr.: Zie keule. keur, vr.: 1) Wahl [vr.]; (rcht.) Kör [vr.]; gij hebt het in uwe -: es steht in Ihrer Wahl, es ist Ihrer Wahl überlassen; 2) Auswahl [vr.]; daar is eene groote -wan spijzen: da ist eine grosse Auswahl von Speisen; men vindt daar vogels te kust en te -: man findet da eine grosse Auswahl von Yögeln; 3) Blume [vr.],Kern [m.1, (das) Beste, (das) Feinste, (das) Auser-lesenste; de - der ridderschap: die Blume 4er Ritterschaft; de - der burgerij: der Kern des Bürgerstandes, die Blume der Bürgerschaft;    4) (waarborgstempel op

.goud- en zilverwerk:) [ie] Probirzeichen [o.], [ie] Probirstempel [m.]; de groote -: der grosse Stempel (zilver van de groote -: feinprobiges Silber); de kleine -: der kleine Stempel; goud zonder -: ungeprobtes Gold;

5) obrigkeitliche Yerordnung [vr.]; I -ben-4e, vr.: Elitekorps [o.] (-benden, vr. mrv.: Kerntruppen [vr. mrv.]).

keurder, m.: 1) Schauherr [m.1, (in Sam.) ... schauer [m.1 (b. v.: brood-: Brod-schauer; vleesch-: Fleischschauer; enz.); 2) (van goud- en zilverwerk:) [ie] Probirer Lm.], Prober [m.]; 3) (mil., van rekruten, paarden enz.:) Musterer [m.].

keuren, w. b.: l)schauen; 2)probiren [ie], proben, untersuchen; 3) als probehal-, tig stempeln; 4) mustern; 5) (fam.) finden [onr.]; hoe keurt gij dat: wie finden Sie das?, was ist Ihre Meinung davon? Keur-Hessen, |o.: (adk.) Kurhessen keurig, bv. n. en bw.: 1) ausgezeich-net, 2) Zie kieskeurig; I -heid,

1)    (das) Ausgezeichnete, 2) Zie kieskeurigheid.

keuring, vr.: 1) Schau [vr.] (b. v.: brood-: Brodschau; enz.); 2) Probe [vr.], '(das) Probiren [ie]; 3) Stempelung [vr.] als probehaltig; 4) Musterung [vr.1.

keur-kamer, vr.: (voor goud- en zilverwerk:) Probekammer [vr.1; I -meester m.: Schauherr [m.], (voor goud- en zilverwerk:) Prober [m.]. [ie] Probirer [m.]; -meesterschap, o-.: 1) Schauherrenamt [o.[,

2)    [ie] Probireramt [o.l; -merk, o.: [ie] Probirzeichen [o.], [ie] Probirstempel [mj; -regiment, o.: (mil.) Leibregiment [o.], Gardenregiment [o.]; -soldaat, m.: Leibgar-dist [m.].

keurs, vr. (keurslijf, o.): Mieder [o.l, "Schniirmieder [o.], Schnürbrust [vr.; ö], •Schnürleib [o.],

keurde, o.: Miederchen [o.], Leibchen io.], Schnürleibchen [o.].

keur-stempel, m.: (-teeken, o.): Zie -merk; I -teeltenen, w. b.: als probehaltig stempeln; -tin, o.: Probezinn [o.l; m.: (histj Kurfürst [m.]; -vorstelijk,

keus, vr.: Wahl [vr.]; eene - doen: eine Wahl treffen [onr.]; tot eene - overgaan: zur Wahl schreiten [onr.]; ik heb geene - : ich habe keine Wahl.

keutel, m.: [t] Köthel [m.], [t] Koth-kegel [m.’|; 2) Zie dreumes.

keutelachtig:, bv. n.: 1) trandelhaft, 2) kleinlich; I -heid, vr.: 1) Trandelhaftig-keit [vr.], 2) Kleinlichkeit |vr.].

keutelaar, m.: 1) Trandler [m.]; 2) Klei-nigkeitskramer [m.].

keutelaarster, vr.:    1) Trandlerin

[vr.]; 2) Kleinigkeitskramerin [vr.].

keutelartf, vr.: 1) Trandelei [vr.]; 2) Kleinigkeitskramerei [vr.]. keutelen, w. o.: trandeln. keutelig, bv. n.: Zie keutelachtig. keutelwerk, o.: Zietreuzelwerk. keuteren, w. b.: Zie koteren, keutje, o.: Ferkelchen |o.]. keutjes, o. mrv.: Ferkelchen [o. mrv.]; I -feest, o.: Fest [o.[ des Hausschlachtens. Ikeuvel, vr.: Haube [vr.], Kappe [vr.]. Ikeuvel, m. en vr.: Plauderer [m.]. Plaudrerin [vr.].

keuvelaar, m.: Plauderer [m.1. keuvelaarster, vr.: Plaudrerin [vr.]. keuvelary, vr.: Plauderei [vr.]. keuvelen, w. o.: plaudern, plappern. keuvelkous, vr.: (fam.) Plappermaul [o.; a], Plappertasche [vr.]. keuze, vr.: Zie keus. keuzelaar, enz.: Zie keuvelaar. enz. kevel, m.: (ontl.) Kiefer [m.]. kevelen, w. o.: mummeln. kevel-kin, vr.: (das) lange, platte Kinn.

kever, m.: (ins.) Kafer [m.1; I -bek, m.: Wulstlippe [vr.]; -luis, vr.: Kaferlaus [vr.; a]; -slak (-slek), vr.: Kaferschnecke [vr.].

kevie, vr.: 1) Kafig [m.]; 2) Fliegen-schrank [m.; a]. kevis, vr.: Kebsweib [o.], kifobelaar, m.: Zanker [m.]. kibbelaarster, vr.: Zankerin [vr.]. kibhelachtig, bv.n.: Zie kihbelig. kibbelarij, vr.: Zankerei [vr.]. kibbelen, w. o.: zanken, sich zanken. kibbelig, bv. n.: zankisch, zanksüch-tig; I -heid, vr.: Zanksucht [vr.].

kibbeling:, vr.: 1) Zankerei [vr.], Ge-zank [o.]; 2) Kabeljauwangen [vr. mrv.].

kibbel-ziek, bv. n.: Zie kibbelig; I -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]. kid (kidde), vr.: Zie hit. kiek, vr.; (pik.) Zie herik, kiekeboe, tsw.: bu-kiek!; - spelen: Guckerle spielen.

kieken, o.:. Küchlein [o.]; I -dief, m.: (vog.) Hühnergeier [m.], Hühnerdieb [m.]; -pastei, vr.: (kkk.) Hühnerpastete [vr.]. kiekiek, tsw.: Zie kiekeboe.

Ikiel, m.: Kittel [in.], (Fr.) Blouse [vr.]. de blauwe kielen: (fig.) die Blousenmanner;

Ikiel, vr.: (van een schip:) Kiel [m.]; eene losse -: ein loser Kiel, ein falscher Kiel; I -balk, m.: Kielbalken [m.]; -blok, o.: Kielblock [m.; ö]; -gang, m.: Kielgang [m.1; -halen, w. b.: (eene strafoefening op schepen:) kielholen; -haling, vr.: Kielho-lung [vr.]; -lichter, m.: Kiellichter [m.]; -recht, o.: Kielrecht [o.], kieltje, o.: Kittelchen [o.], kiel-water, o. (-zog, o.): Kielwasser [o.].

geven (- noch mik geven): keinen Muck» thun [onr.], nicht mucksen; I -halzen, w_ o.: nicht mehr können [onr.]; eten tot (eten dat) men kikhalst: essen [onr.] bis-man nicht mehr kann.

kiem,    vr.: (pik. en fig.) Keim [m.]. kiemen, w. o.: keimen. kiemhulsel, o.: Keimhülle [vr.]. kieming, vr.: Keimung [vr.], (das)

Keimen.

kiempje, o.: Keimchen [o.], kiem-vermogen, o.: Keimvermögen [o.]; I-vorming, vr.: Keimbildung [vr.].

kien,    o. en tsw.: Lotto [o.], kienen, w. o.: Lotto spielen. kiener, m.: Lottospieler [in.], kienspel, o.: Lottospiel [o.], kienster, vr.: Lottospielerin [vr.]. kiep, vr.: (der) altmodische Hut [ü]. kiepekorf, m.: Kober [m.].

kier,    m.: Spalte Ivr.]; de deur staat op een -: die Thüre ist angelehnt, die Tnüre klafft.

kiereboe, m.: Bummelwagen [m.].

kies,    o.: (min.) Kies [m.]. I -, vr.: (ontl.) Backenzahn [m.; a], Mahlzahn [m.; a].

kiesbaar, bv. n.: wahlbar; I -heid, vr.: Wahlbarkeit [vr.j.

kikken, w. o.: sich horen lassen [onr.]; niet - of mikken: nicht den kleinsten Laut horen lassen [onr.], keinen Mucks thun [onr]; niet - van iets: mit keiner Silbe von etwas reden, von etwas nicht mucksen.

O. •

kikker, m.: (drk.) Frosch [m.; ö] 'T I -rit, o.: Froschlaich [m.]; -vischje, Froschwurm [m.; ü].

kikvorsch, m.: (drk.) Frosch [m.; ö]; I -eieren, o. mrv.: Froschcier [o. mrv.],. Froschlaich [m. enk.]; -gezwel, o.: (hik.) Froschgeschwulst [vr.; ü].

kikvorsche-beet, vr.: (pik.) Frosch-biss [m.]; I -billetje, o.: Froschkeule [vr.]r Froschschenkel [m.].

kies-bevoegtl, bv. n.: stimmfahig, stimmberechtigt; l-bevoegdheid, vr.: Stimm-fahigkeit [vr.]; -biljet (-briefje), o.: Stimmzettel fm.], Wahlzettel [m.].

kiesch, bv. n.: delikat; I -heid, vr.: Delikatesse [vr.].

kies-college, o.: Wahlverein [m.]; I -gerechtigd, bv. n.: Zie -bevoegd;-kauwen, w. o.: knaupeln; -kauwer, m.:Knau-pler [m.]; -kauwerij, vr.: Knaupeln [o.]; -kauwster, vr.: Knauplerin [vr.];-keurig, bv. n.: wahlerisch; -keurigheid, vr.: (das) Wahlerische; -manoeuvre, vr.: Wahlmanö-[o.] (-manoeuvres, mrv.: Wahlumtriebe [m. mrv.]); -pijn, vr.: Zahnweh [o.], Zahn-schmerz fm.] (-pijn hebben: Zahnschmer-zen haben); -recht, o.: Wahlrecht [o.], Stimmrecht [o.]; -stelsel, o.: Wahlsystem [o.]; -vereeniging, vr.: Wahlverein [m.]; -vergadering, vr.: Wahlversammlung Lvr.]; -wet, vr.: Wahlgesetz [o.].

kiet, bw.: quitt; - zijn: quitt sein; I -spel, o.: (das) unentschiedene Spiel.

kieuw, vr.: Kieme [vr.], Fischohr [o.]; I -deksel, o.: Kiemendeckel [mj. kievit, m.: (vog.) Kibitz [m.]. kievits-bloem, vr.: (pik.) Kibitzblume [vr.] ; | -ei, o.: Kibitzei (-eieren, o. mrv,: Kibitzeier [o. mrv ]). kiezel, o.: Kiesel [m.]; I in Sam.: Kie-

kikvorscben, m. mrv.: Frösche [nu mrv.]; - vangen, w. o.: fröschen; I -gekwaak, o.: Froschgequake [o.], Froschge-quak [o.]; -land, o.: (iron.) Land [o.; a] der Frösche, Froschland [o.; a]; -net, o.: Froschnetz [o.]; -poel, m.: Froschlache [vr.]; -schot, o.: Froschlaich [m.];-sloot, vr.: Froschgraben [m.; a].

Ikil, vr.: Kille [vr.j, Priele [vr.].

Ikil, bv. n.: frostig, fröstelnd, kalt; in den -len schoot der aarde: im kalten Schooss der Erde; I -heid, vr.: Frösteln [o.], Kalte [vr.] (de -heid des grafs: die Grabeskalte); -koud, bv. n.: fröstelnd, frostig kalt.

VtT

killen, w. o.: frösteln; (zeew.) killen, killig, bv. n.: fröstelnd; | -heid, vr.: (das) Frösteln.

killing, vr.: (das) Frösteln; (zeew.) Killen [o.].

kilo, o.: Kilogramm [o.], Kilo [o.]; I -gram, o.: Zie kilo; -liter, m.: Kiloliter [o.J; -meter, m.: Kilometer [o.]; -stere, vr.: Kilostere [o.].

kim, vr.: 1) Horizont [m.], Gesichts-kreis [in.]; (zeew.) Kimm [m.]; 2) (rand :) Kimme [vr.]; 3) (kaam:) Kahm [m.];l -duiking, vr.: Sinken [o.] des Horizonts; -gang, m.: (zeew.) Kimmgang [m.; a].

kimme, vr.: Zie no. 1 kim; aan de -n: am Horizonte.

sel

kimme loos, bv. n.: randlos; (fig.) grenzenlos, unbegrenzt; I -heid, vr.: — ...    Randlosigkeit [vr.]; (fig.) Grenzenlosigkeit

Ikiezen, w. b.: wahlen; zee - (het ' [vr.]. ruime sop -): 1) in See stechen [onr.],    kimweger, m.: (zeew.) Kimmweger

2) in die offene See gehen [onr.]; het ha- [m.].

zenpad -: (fig.) das Hasenpanier ergreifen kin, vr.: (ontl.) Kinn [o.].

[onr.]; iemands partij - (partij voor iemand    kina, vr.: (pik. en pha.) Chinarinde

-): Eines Partei nehmen [onr.J.    [vr.], China [vr.1; I -achtig, bv. n.:ehinaar-

Ikiezen, vr. mrv.: Backenzahne [m. tig; -bast, m.: Zie kina. mrv.]; (fig.) Zahne [m.; mrv.]; hij (zij)heeft kind, o.: Kind [o.]; van - afaan: von het voor zijne (hare) -: (pop.) er (sie) ist    Kind auf; een echt of onecht -.: ein eheli-

übel angelaufen; drank achter zijne - la-    ches oder uneheliches Kind; een na ’s va-

< ten loopen: (pop.) Schnaps hinunter-    ders dood geboren -: ein nachgeborenes

schlucken; I -trekker, m.: Zahnzange [vr.],    Kind; een pas geboren -: ein neugebor-

(iron.) Zahnarzt [m.; ar].    nes Kind; een onvoldragen -: ein noch

kiezer, m.: WaKler [m.].    nicht ausgetragenes Kind; een aangeno-

kiezers, m. mrv.: Wahler |m. mrv.];    men -: ein Adoptivkind; een jongen (een

vergadering van -: Wahlversammlung[vr.].    meisje) als - aannemen: einen Knaben (ein

kif, o.: gebrauchte Gerberlohe [vr.].    Madchen) an Kindes Statt annehmen [onr.];

kik, m.:    1) (der) kleine Schrei;    de aanneming als -: die Annahme an Kin-

2) Mucks [m.], Muck [m]; een - geven:    des Statt; - noch kraai hebben: (spr.) we-

een

einen kleinen Schrei thun [onr.]; geen -    der Kinder noch Verwandten haben;

[o.

vr.:

o.):

[o.],

- des doods zijn: (fig.) ein Kind des Todes sein; het - van de rekening- zijn: es aus-baden müssen [onr.], es auszubaden ha-ben; een goed - dat naar zijn vader aardt: <spr.) ein gutes Kind artet dein Yater nach; het - bij zijn rechten naam noemen: (spr.) das Ding bei seinem rechten Namen nennen [onr.]; met - zijn: mit einem Kinde gehen [onr.]. Zie mrv. kinderen.

kindaehtig, bv. n.: kindlich; I -heid, vr.: Kindlichkeit [vr.].

kindeken, o.: Kindlein [o.], Kindchen [o.].

kinderachtig, bv. n.: 1) kinderhaft, kindisch, 2) Kinder liebend; I -heid, vr.: 1) (als hoedanigheid:) Kinderhaftig-keit [vr.], (das) kindische Wesen, 2) (als handeling of gedraging:) Kinderei [vr.], 3) Liebe [vr.] zu Kindern, (ook:) Yerlan-gen [o.] nach Kindern.

kinder-afgang, in.: [t] Kinderkoth [m.] (de eerste -afgang: das Kinderpech, das Kindspech); |-armpje, o.: Kindsarm-chen [o.]; -bal, o.: Kinder ball [m.];-baring, vr.: (das) Gebaren von Kindern; -bed, o.: (kraambed:) Kindbett [o.J; -bedje, o.:Kin-derbettchen [o.]; -bederfster, vr.: Kinder-verzieherin [vr.]; -bederver, m.: Kinder-verzieher [m.]; -bel, vr.: Kinderrassel [vr.]; -beul, m.: Kinderplacker [m.], (pop.) Arsch-pauker [m.]; -dagen, m. mrv.: Kindesalter [o. enk.], Kindheit [vr. enk ]; -dokter, m.: Arzt [m.; AeJ für Kinder; -doop, m.:(kkl.) Kindertaufe [vr.]; -dotje, o.: Kinderdutte [vr.]; -dracht, vr.: (mod.) Kindertracht fvr.],^(vlk.) Schwangerschaft [vr.].

Ikinderen, w. o.: kindeln, kindern, kinden, Kinder gebaren.

Ikinderen, o. mrv.: Kinder [o. mrv.]; -krijgen: Kinder bekommen [onr.], (van «ene vrouw sprekende:) Kinder gebaren; de - Israëls:die Kinder Israels; de opvoeding (het grootbrengen) van -: die Kin-dererziehung.

kinder-fluitje, o.: Kinderpfeifchen [o.]; l-gek, m.: Kindernarr [m.] (als bv. n.: vernarrt in Kindern); -gekkin, vr.: Kin-dernarrin [vr.]; -goed, o.: 1) Kinderzeug [o.], Kinderkleider [o. mrv.], 2) Kinder-derspielzeug [o.], Kinderspielwerk [o.], Kinderspielwaaren [vr. mrv.]; -gril, vr.: Grille [vr.] eines Kindes (-grillen, vr. mrv.: Kindergrillen [vr. mrv.]); -hand, vr.: Kin-ueshand [vr.; a], Hand [vr.; a] eines Kindes (eene -hand is licht gevuld: spr.: Kin-\ •deshand ist bald gefüllt); -hart, o.: Kin-desherz [o.]; -hoofd, o.: Kindskopf [m.; öl; -huis, o. : 1) Waisenhaus [in. a], 2) Findel-haus [o.; al; -jaren, o. mrv.: Kinderjahre mrv.], Kindesalter [o. enk.]; -juffrouw, vr.: Kindermadchen [o.], (Fr.) Bonne [vr.]; -jurkje, o.: Kinderkleidchen Lo.]; -kamer, vr.: Kinderstube [vr.]. kinderkens: Zie kindertjes, kinder-koning, m.: (iron.) Kinder-könig [m.], Schulmonarch [m.]; l-kost, m.: Essen [o.] für Kinder, (fig. fam.) Kinder-gewasch [o.]; -kuur, vr.: Zie -gril; -lee-ring, vr.: (kkl.) Kinderlehre [vr.]; -leven, o.: Kinderleben [o.]; -liefde, vr.: 1) Liebe [vr.] eines Kindes, Kindesliebe [vr.j, kind-liche Liebe [vr.], 2) Kinderliebe [vr.j, Liebe [vr.] zu den Kindern; -lievend, bv. n.: Kinder liebend.

kinderloos, bv. n.: kinderlos; 1-heid, vr.: Kinderlosigkeit [vr.].

kinder-luier, vr.: Windel [vr.]; |-luim, vr.: Kinderlaune [vr.]; -luren, vr. mrv.: Windeln [vr. mrv.]; -luur, vr.: Zie -luier.

kinderlijk, bv. n.: kindlich; I -heid, Kindlichkeit [vr.j. kinder-ljjkje, o.: Leiche [vr.] eines Kindes; I -maag, vr.: Magen [m.] eines Kindes; -mand, vr.: Warmkorb [m.; öj; -meid, vr.: Kindermagd [vr.; a]; -meisje, o.: Kindermadchen [o.];-moord, m.: l)Kin-dermord [m.] (de -moord van Bethlehem: der bethlehemitische Kindermord), 2) Kinds-mord [m.], Ermordung [vr.] eines Kindes; -moordenaar, m.: Kindermörder [m.]; -moordenares, vr.: 1) (die kinderen van anderen vermoordt:) Kindermörderin [vr.], 2) (die haar eigen kind vermoordt:)Kinds-mörderin [vr.]: -nuk, vr.: Zie -gril;-pak, o.: 1) (kim.) Kinderanzug [m.; ü], 2) (zwerm kinderen:) Kinderbrut [vr.], Kinderge-schmeiss [o.]; -pek, o.: Kindspech [o.], Zie -afgang; -plicht, m.: Kindespflicht [vr.]; -pokken, vr. mrv.: Blattern [vr. mrv.], Kinderpocken [vr. mrv.]; -pop, vr. Puppe [vr.1, Docke [vr.1; -praat, m.: Gewasch [o.] eines Kindes, (das) eitle Gewasch; -schoen, m.: Kinder-schuh [m.1 (de -schoenen uittrekken: fig.: die Kinderschuhe austreten [onr.]); -school, vr.: Kinderschule [vr.]; -schooltje, o.: Kleinkinderschule [vr.]; -schrift, o.: Kinderschrift [vr.], Schrift [vr.1 eines Kindes (-schriften, o. mrv.: Kinder-schriften [vr. mrv.]); -speelgoed, o.: Zie no. 2 -goed; -tal, o.: Anzahl [vr.] Kinder.

kindertjes, o. mrv.: Kinderchen [o. mrv.], Kinderlein [o. mrv.], kleine Kinder [o. mrv.].

kinder-vermaak, o.: Kinderbelusti* gung [vr.1; l-vraag, vr.: kindische Frage [vr.]; -wagentje, o.: Kinderwagelchen [o.]; -werk, o.: 1) Kinderarbeit [vr.1, 2) Kinderwerk [o.]; -werkje, o.: Kinderwerkchen [o.]; -zegen, m.: Kindersegen [m.]; (eene) -ziekte: (eine) Kinderkrankheit, (de) -ziekte (vr. en enk.): (die) Blattern [vr. mrv.], (die) Kinderpocken [vr. mrv.].

kindje, o.: Kindchen [o.], Kindlein [o.], (das) kleine Kind.

kinds, in Sam. I van -been af: von Kindesbeinen an (oder: auf), von Kindheit an (oder: auf); -deel, o. (-gedeelte,

[t] Kindtheil [o.], [t] Kindestheil [tj Pfiichttheil [o. en m.].

kindscli, bv. n.: 1) der Kindheit an-gehörend; in mijne -e jaren : in den Jahren ineiner Kindheit, in meinen Kinderjahren ; 2) kindisch, geistesschwach; -worden: kindisch werden [onr.]; een -e grijsaard: ein kindischer Greis; I -heid, vr.: Geistes-schwache [vr.], (das) Kindisch ' kindschap, o.: Kindschaft [vr.]. kindsheid, vr.: Kindesalter [o.], kinds-kind, o.: Kindeskind [m.], Enkel [m.], Enkelin [vr.]; -kinderen, o. mrv.: Kindeskinder [o. mrv.].

kink, vr. : (zeew.) Kink [m.]; (fig.) Ge-fahr [vr.]; uit de - blijven: die Gefahr vermeiden [onr.], der Gefahr ausweichen [onr.]; uit de - zijn: ausser Gefahr sein. Zie ook spr. kahel; I -hoest, m.: Keich-husten [m.], Keuchhusten [m.]; -hoorn

irrxKEïïr

(-horen), m.: (i. a. b.) Kinkhorn [o.; ö].

kinkel, m.: Grobian |m.], Lümmel [m.], Flegel [m.]; het kinkelendom: (min-

achtend:) der Bauernstand.

kinkelachtig, bv. n.: flegelhaft, (fig.) bauerisch; I -heid, vr.: Flegelhaftig-keit [vr.], (fig.) (das) bauerische Wesen. kin-ketting, m.: Kinnkette [vr.]. kinnebak, vr.: (ontl.) Kinnbacken [m.], Kinnlade [vr.].

kinnebaks-blok, o.: (zeew.) Kinn-backsblock [m.;    ö], (der) einscheibige

Block [ö]; I -ham, vr. (-hammetje, o.): (der) geraucherte Schweinskinnbacken; -slag, m.: Backenschlag [m.; a], Backenstreich

kissen, w- o.: zischen. I w. b.: het-zen, aufhetzen.

kist, vr.: 1) Kiste [vr.]; den sleutel op de - leggen: (fig.) sichfürzahlungsunfahig erklaren, (ook:) auf eine Erbschaft Verzicht leisten; 2) (doodkist:) Sarg [m.; a]; Pierlala lag in de -: der Pickelharing lag im Sarg; | -dam, m.: Steinkasten [m.; a en a]; -deksel, o.: 1) Kistendeckel [m.], 2) Sargdeckel [m.].

Ikisten, w. b.: (een lijk:) einsargen, in den Sarg legen; (eenen dijk:) mit Steinkasten versehen [our.].

[m.].

kinnetje, o.: (ontl.) Kinnchen [o.]; (als maat:) Yiertelfass [o.; a], Yierteltonne

[vr.].

kiosk, vr.: Kiosk [m.1.

Ikip, vr.: 1) (vog.) Henne [vr.], Huhn [o.; ü 1; (fig. fam.) Kurzsichtige [m. en vr.]; 2) Vogelschlag lm.; a); gebraden -: Hüh-nerbraten [m.].

Ikip, tsw.: klapps!; I - ik heb je: er-tappt!, erhascht!; (als bw.:) flugs, mit Blitzesschnelle. kip-ei, o.: Hühnerei [o.], kipje, o.: Hühnchen [o.], kipmolen, m.: Hanfmühle [vr.]. kippe-borst, vr.: (fig.) Hühnerbrust [vr.; ü]; | -boutje, o.: Stückchen [o.] Hühnerbraten; -drafje, o.: (der) kurze Trab (op een -drafje: in aller Eile); ren, vr. mrv.: Grillen [vr. mrv.]; -kuur, vr.: Grille [vr.J (inz.: Anfall [m.; a] von Yerliebtheit.)

Ikippen, w. b.: 1) (zeew.) kippen; het anker -: den Anker kippen; 2) Zie uitkippen; 3) fangen [onr.]; 3) (eieren:) aufmachen.

Ikippen, vr. mrv.: Hühner [o. mrv.]; met de - op stok gaan: (fam.) mit den Hühnern zu Bette gehen [onr.1; I -dief, m.: Huhnerdieb [m.], (vog.) Hühneraar [m.], Hühnergeier [in.], Hühnerweihe [m.1; -ei, o.: Hühnerei [o.]; -fokker, m.: Zie no. 2 -melker; -hok, o.: Hühnerh [o; a], Hühnerstall [m.; al; -kooi, (fam.) Hühnerkorb [m.; öl; -koopman, Hühnerhandler [m.]; -ladder, vr.: Hüh steige [vr.], Hühnerleiter [vr.];-loop, m.: (der) vergitterte Hühnergang [a], (iron.) (der) lange und schmale Korridor, (ook:) (das) lange und schmale Zimmer; -markt, vr.: Hühnermarkt [m.; a]; -melker, m.: 1) Hühnerhandler [m.], 2) Hühnerzüchter [mj; -negotie, vr.: Hühnerhandel [m.]; -roest, m.: Hühnerstange [vr.]; -vel, o.: Gansehaut [vr.] (-vel krijgen: fam.: Gansehaut kriegen).

kippetjes, o. mrv.: Hennchenfo.mrv.l, Hühnchen [o. mrv.]; I -grutten, vr. mrv.: Buchweizengrütze [vr. enk.]; -kost, m.: Hühneressen [o.].

kippig, bv. n.: kurzsichtig, blödsichtig; * I -heid, vr.: Kurzsichtigkeit [vr.], Blödsich-tigkeit [vr.].

kipsel, o.: Hühnerbrut [vr.]. kiptakel, m.: (zeew.) Kipftakel [o.], kirren, w. o.: girren, kirren, gurren, ruchsen; (fig.) klagen, seufzen.

kirsch, o. (kirschwater, o.): Kirsch-wasser [o.], Kirschbranntwein [m.j. kiskassen, w. o.: Zie diggelen.

ku-

aus vr.: m.: ner-

eine

Ikisten, vr. mrv.: 1) Kisten [vr. mrv.], 2) Sarge [m. mrv.1; I -maker, m.: 1) Kis-tenmacher [m.], Kistner [m.1, 2) Sarge-macher lm.]; -makerij, vr.: 1) Kistenmacher-handwerk [o.], (ook:) Kistenmacherwerk-statt [vr.], 2) Sargemacher [o.], (ook:) Sargemacherwerkstatt [vr.]. kister, m.: Einsarger [m.]. kisting, vr.: 1) (das) Einsargen; de -van een lijk: das Einsargen einer Leiche; 2) (das) Anbringen von Steinkasten; de -en in eene rivier: die Steinkasten in einem Flusse.

kistje, o.: 1) Kistchen [o.], Kastchen Lo.]; 2) Sarglein [o.], kist pand. o.: Faustpfand [o.; al. kit, vr.: (kruik:) Krug [m.; ü]; (bordeel:) Bordell [o.]; in -ten en kroegen loopen : ein liederliches Leben führen. kits, vr.: (zeker vaartuig:) Kitz [vr.]. kitsen, w. o.: 1) Feuer schlagen [onr.]; 2) durch die Zahne spucken; 3) Zie diggelen.

kitte-broer, m.: (pop.) (der) Bruder Liederlich.

kittelaar, m.: (i. a. b.) Kitzler [m.]. kittelaarster, vr.: Kitzlerin [vr.]. kittelachtig, bv. n.: kitzlig; ! -heid, Kitzligkeit [vr.]. kittelen, w. b. en onpers.: kitzeln. kittelig, bv. n.: kitzlig; I -heid, i Kitzligkeit [vr.].

kitteling,

Kitzeln.

kitteloorig, bv. n.: hitzköpfig; I -heid, Hitzköpfigkeit [vr.]. kittelsteen, m.: Kieselstein [m.]. kittig, bv. n.: lebhaft, munter; I -heid, Lebnaftigkeit [vr.], Munterkeit [vr.]. klaagaelitig, bv. n.: 1) zum Klagen geneigt, 2) weinerlich; I -heid, vr.: 1) Hang Lm.] zum Klagen, 2) Weinerlichkeit [vr.].

klaag-lmis, o.: Klagehaus [o.; au];

I -lied, o.: Klagelied f[o.l (de - liederen van Jeremias: bijb.: die Klagelieder Jere-mia).

klaaglijk, bv. n.: klaglich; I -heid, ■.: Klaglichkeit [vr.].

klaag-psalm, m.: Busspsalm [m.]; I -rede, vr-: Klagerede [vr.|, Leichenrede [vr.1; -schrift, o.: Klageschrift [vr.J; -stem, vr.: Klagestimme [vr.]. klaagster, vr.: (i. a. b.) Klagerin [vr.]. klaag-toon, m.: Klageton [m.; ö], Klagelaut [m.]; l-vrouw, vr.: (hist.) Kla frau [vr.], Klagemutter [vr.; ü], Leidfrau [vr.]; -zang, m.: Klagegesang [m.; a]. IKJaar, vr.: Zie Klara.

Iklaar, bv. n. en bw.: (helder; zuiver; duidelijk:) klar; (gereed:) fertig; - maken: fertig machen; - zijn: fertig sein; - houden, leggen, liggen: in Bereitschaft halten

vr. :

xv. :

vr.:

vr.:

vr.:

Kitzel [m.], (das)

I'onr.], legen, liegen [onr.]; kant und fertig; van zessen (paarden:) fehlerfrei, (personen:) in allen Satteln gerecht ; I -blijkelijk, bv. n.: offenbar, augen-scheinlich; -blijkelijkheid, vr.: Evidenz [vr.]; -heid, vr.: Klarheit [vr.]; op -lichten dag: am hellen Tage.

lAlaartje, o.: (vrouwennaam:) Klar-chen [o.].

Klaas, m.: (mansnaam:) Klaus [m.], Nikolaus [m.j; een houten -: (fam.) Klotz [m.; ö]; Jan -sen: (naam:) Hans Nikolaussohn, (fig.) Narr [m.], Hanswurst [m.].

Klaasje, o.: (vrouwennaam:) Nikola [vr.].

klager, m.: Klager [m.1; -s hebben geen nood, en pochers geen brood: (spr.) Klager haben keine Noth [t] und Gross-thuer kein Brod.

klak, vr.: (vlek:) Klecks [m.]; (overschoen:) Ueberschuh [m.]; (galahoed:) Ga-lahut [m.; ü]; I -hoed. m.: Galahut[m.; ü].

klakke-bus, vr.: Klatschbüchse [vr.], Knallbüchse [vr.].

VIII

raucht, schmarotzen.

klapachtig, bv. n.: plapperhaft, plau-derhaft, geschwatzig; I -heid, vr.: Plapper-haftigkeit [vr.], Plauderhaftigkeit [vr.], Ge-schwatzigkeit [vr.].

pern

in.:

en -: fix

em

klacht, vr.: Klage [vr.]; eene - inleveren: eine Klage einreichen.

klachtig, bv. n.: klagend; iemand -vallen over iets: sich bei Einem über etwas beklagen.

klad, vr.: 1) Klecks (ook fig.); eene -op een boek maken: einen Klecks aufein Buch machen; aan iemand eene - opleggen: Einem einen Klecks anhangen; 2) de - in iets brengen: eine Sache verderoen [onr.1; 3) Kladde [vr.]; eenen brief eerst in -brengen: von einem Briefe erst eine Kladde machen ;j 4) (kph.) Kladde [vr.], Kladdenbuch [o.; ü], Memorial [o.], (fig.) Notizbuch [o.; ü], [ie] Notirbuch [o.; ü];

I -boek, o.: Zie no. 4 klad.

kladde-boter, vr.: verfalschte Butter [vr.]; (fig.) Schlumpe [vr.].

kladden, w. o. en b.: klecksen, klec-ken; - met: verschleudern, unter dem Werthe [tj verkaufen.

kladder, m.: Kleckser [m.]; - met: Yerschleuderer [2].

bladderig, bv.n.: bekleckt,bekleckst; (fig.) schmutzig; I -heid, vr.: Beklecktheit [vr.], (fig.) Schmutzigkeit [vr.].

kladderjj, vr.: Kleckserei [vr.], Sude-lei [vr.].

kladdig, vv. n.: Zie kladderig. klad-druk, m.: (typ.) Schmutzdruek [m.;ücke]; I -papier, o.: Zie vloeipapier; -schilder, m.: Grobmajer [m.], Farben-kleckser [m.], Kleckser [m.], Sudler [m.1; -schilderen, w. o.: klecksen, sudeln;-schilderij, vr.: (das) schlechte Gemalde ^schrijfster, vr.: Tintenkleckserin [vr.]; -schrijver,

m.: Tintenkleckser [m.]; -schuld, ^vr.: Kleckschuld [vr.], Klitterschuld [vr.], Lap-perschuld [vr.].

kladster, vr.: Kleckserin [vr.]. kladwerk, o.: Kleckserei [vr.], Sud#lei [vr.].

klag;en, w. o. en b.: klagen; aan iem. zijnen nood -: Einem seine Noth [t] klagen.

klakkeloos, bv. n. en bw.: 1) uner-wartet, unermuthet [t], unversehens, 2) harmlos, arglos; I -heid, vr.: 1) (das) IJnerwartete, (das) Unvermuthete [t], 2) Harmlosigkeit [vr.], Arglosigkeit [vr.].

klakken, w. o. en b.: l)klecksen; be-klecksen; 2) klatschen, mit den Handen klatschen.

klam, bv. n.: klamm; het -me zweet: der kalte Schweiss; I -achtig, bv. n.: etwas-klamm; -achtigheid (-heid), vr.: Klamm-heit [vr.].

klainaai-jjzer, o.: Klameieisen [o.], klam aaien, w. o. en b.: (zeew.) kla-meien.

klamachtig, bv. n.: etwas klamm;

I -heid, vr.: Klammheit [vr.]. klamheid, vr.: Klammheit [vr.]. klamp, m.: Klampe [vr.]. klampen, w. b.: klammern. I -, w. o.: sich hangen [reg. en onr.] (-aan: an).

klamp-pin, vr.: Klamppinne [vr.]; I-spijker, m.: Klampnagel [m. |. klandizie, vr.: Kundschaft [vr.]. klank, m.: Klang Lm.; a], Schall [m.; a]; ! -bodem, m.: (muz.) Resonanzboden [m.; o en ö]: -bord, o.: Kanzelhimmei [m.]; -leer, vr.: Schalllenre Lvr.]; -maat, vr.: (muz.) Zeitmass [o.], Takt [m.], (tik.) Sil-benmass [o.]; -meter, m.: Klangmesser [m.],. Phonometer [m.];-nabootsend,bv.n.: klang-nachahmend, tonnachahmend (-nabootsend woord: Schallwort [o.; ö]); -nabootsing, vr.: Klangnachahmung [vr.], Ton-nachahmung [vr.]; -teeken, o.: (tik.) Ton-zeichen [o.]; -verdoover, m.: (muz.) Ton-dampfer [m.|, Sordine [vr.]; -verplaatsing, vr.: (tik.) Lautversetzung [vr.]; -verschui-g, vr.: (tik.) Lautverschiebung [vr.]. klant, m. en vr.: 1) Kunde [m. en vr.], Kundin [vr.]; 2) Zie snaak.

klantje, o.: 1) Kunde [m. en vr.]; 2) Zie snaakje.

Iklap, m.: 1) Schlag [m.; a]; (fig.) Schlappe [vr.]; een-krijgen: einen Schlag bekommen [onr.], (fig.) eine Schlappe be-kommen [onr.1, einen Yerlust erleiden [onr.]; een - met de zweep: ein Peitsch-hieb lm.]; een - om de ooren: eine Ohr-feige; een - in het aangezicht: ein Schlag^ Gesicht, eine Maulschelle; twee vliegen in één - slaan: (spr.) zwei Fliegen mit Einer Klappe schlagen [onr.]; Zie klappen ; 2) Gewasch [o.], Geplapper [o.], Ge-plauder [o.].

Iklap, vr.: Klapper [m.]; op de - loo-pen: (spr.) sehen Lonr.] wo die Küche

klap-beentjes, o. mrv.: Daumenklap-* [vr. mrv.], Kastagnetten [vr. mrv.]; I -bes, vr.: Stachelbeere [vr.]; -besseboom.

Stachelbeerstrauch [m.; a]; -brug, vr.: Zugbrücke [vr.], Klappbrücke [vr.J;-bus, vr.: Zie klakkebus; -ekster, vr.: (vog.) Dornelster [vr.]; -geld, o.: Kachtwachter-geld [o.], Taxe [vr.] (Steuer [vr.]) für die Nachtwachter; -hoed, m.: (voorkinderen:) Fallhut [m.; ü]; -hout, o.: Daubenholz [o.J (-hout verkoopén: fig. fam.: schwatzen, klatschen, plaudern); -houtjes, o. mrv.: Zie -beentjes; -looper,m.: Schmarotzer[m.|, Tellerlecker [m.]; -looperij, vr.: Schmarot-zerei [vr.]; -loopster, vr.: Schmarotzerin [vr.], Tellerleckerin [vr.]; -muts, vr.: Nacht-haube [vr.], Kinderhaube [vr], Kindermütze [vr.]; -oor, m.: (hik.) Leistenbeule [vr.].

en o.: aus-school -:

klapperen, w. o.: klappern; mijne tanden -: die Zahne klappern mir. klappering, vr.: Klappern [o.], klapper-kruid, o.: (pik.) Dragun [m.]; l-man, m.: Klappermann [m.; a], Nachtwachter [m.] (-manstabak, m.: Stmktabak [m.]);-noot, vr.: (pik.) Klappe ü], Pimpernuss [vr.; ü];

Klappernussbaum [m.; aj.

klapperny, vr.: Gewasch [o.], Klat-scherei [vr.].

klapper-olie, vr.: Mohnöl [o.]; I -steen, Klapperstein [m.], Adlerstein [m.J;

-tanden, w. o.: mit den Zahnen klappern (als z. n. o.: Zahnklappern [o.J, Zahnkl pen [o.]).

klappert je, o.: Klapperchen [o.], klappertjes, o. mrv.: Daumenklap-pern [vr. mrv.], Kastagnetten [vr. mrv.J;

I -boom, m.: Stachelbeerstrauch [m.; a].

klap-roos, vr.: (pik.) Klatschrose [vr.], Klapperrose [vr.]; l-spaan, vr.: l)Mühlen-klapper [vr.], 2) Zie klikspaan.

klapster, vr.:    1) Plaudrerin [vr.];

2) Ausplaudrerin [vr.].

klap-stoel, m.: Klappstuhl [m.; ü],

Feldstuhl [m.; ü]; I -tafel, vr.: Klapptisch [m.]; -vlies, o.: Klappe [vr.]; -waker, m.: Klappermann [m.; a], Nachtwachter [m.];

-wieken, w. o.: mit den Flügeln klappen, mit den Flügeln schlagen [onr.].

Klara, vr.: (vrouwennaam:) Klara [vr.].

klare, bv. n.: Zie klaar. I -, z. n.vr.:

(der) klare Schnaps.

klaren, w. b.: (tech.) klaren, abklaren;

(zeew.) klaren; (fig.) in Ordnung bringen [onr.], (fam.) fertig kriegen.

klarigheid, vr.: Zubereitung [vr.], Anordnung [vr.], Anstalten [vr. mrv.].

klarinet, vr.: (muz.) Klarinett [o.];

I -blazer (-speler), m.: Zie klarinettist.

klarinettist, m.: Klarinettblaser [m.], Klarinettspieler [m.j, Klarinettist [m.].

klaring, vr.: (tech.) Klarung [vr.],Ab-klarung [vr.].

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch 2e. druk.

rniiss

w.

kULvm.

f klappei, vr.: 1) Klatscherin [vr.], Plau-flertasche [vr.], Plapperliese [vr.]; 2) Ver-' Jaumderin Lvr.J.

klappeien, w. o.: 1) klatschen, schwat-zen* 2) verlaumden.

klappeier, m.: 1) Klatscher [m.], Plap-permaul [o.; a]; 2) Yerlaumder [m.].

klappeister, yr.: Zie klappei.

Ik lappen, w. o.: 1) klappen; 2) klatschen; in de handen in die Hande klatschen; met de zweep mit der Peitsche klatschen; zijne ooren kunnen schudden, dat ze (spr.) Jedermann unter die Augen sehen können [onr.]. I -, w. b. plaudern, ausplappern; uit de (spr.) aus der Schule schwatzen.

Iklappen, z. n.o.enk.: (das)Klatschen; het - van de zweep: das Klatschen mit der Peitsche. I -, z. n. o. mrv.: Schlage[m. mrv.]; - krijgen: Prügel bekommen [onr.].

klapper, m.: (in een molen:) Klapper [m.]; (voetzoeker:) Schwarmer [m.]; (nachtwacht:) Nachtwachter [m.J; (prater :)Plau-derer [m.1, Plapperer [m:|; (klikker, openbaar der :) Ausplauderer [m.J; (alphaoetisch register:) (das) alphabetische Register; (typ.) Blatthüter [m.]; I -boom, m.: (pik.) Klapperbaum [m.; al; -eend, vr.: (vog.) Quakente [vr.].

[vr.; -noteboom, m.:

m.:

ap-

klaroen, vr.: (muz.) Klarin [o.], Zinke[vr.] klaryn, m.: (muz.) Resonanzboden [m.: o. en ö].

klasse, vr.: Klasse [vr.]. klassen, vr. mrv.: Klassen [vr. mrv.]; in - indeelen: in Klassen eintheilen [t];

I -belasting, vr.: Klassensteuer [vr.].

klassiek, bv. n.: klassisch; -schrijver, m.: Klassiker [m,]. I klassieken, z. n. m. mrv-: Klassiker [m. mrv.].

klassikaal, bv. n. en bw.: Klass....; een - lot; ein Klassenloos [o.]; - onderwijs, o.: Klassenunterrlcht [m.].

klateren, w. o.-.rasseln; (fig.) donnern, krachen; de donder klatert: der Donner kracht.

klater-goud, o.: Flittergold [o.], Flit-tergold [o.], Flitterkram [m.]. klatering, vr.: Gerassel [o.], klats, tsw.: Klatsch! klauteraar, m.: Kletterer [m.]. klanteraarster, vr.: Klettrerin [vr.]. klauteren, w. o.: klettern. klautering, vr.: (das) Klettern. klauter-paal, m.: Kletterstange [vr.], Klettermast [m,]. klauw, m.: (i. a. b.) Klaue [vr.]. klauw-liamer, m.: Hammer [m.; a] mit gespaltenem Kopf. klauwing, vr.: (das) Kratzen. klauwster, vr.: Kratzerin [vr.]. klauw-vormig, bv. n.: klauenförmig; (fig.) gespalten ; I -ijzer, o.: (in molens:) Treibstab [m.; a]; -zeer, o.: (vea.) Fuss-faule [vr.].

klauwen, w. b.: (fam.) kratzen. klauwer, m.: Kratzer [m.]. klavaats-liamer, m.: Kalfathammer [m.; a]; I -ijzer, o.: Kalfateisen [o.].

klavecim (klavecimbaal, klavecimbel), vr.: Klavicymbel [o.], (das) altmodi-sche Klavier; I -spel, o.: Klavierspiel [o.l; -speler, m.: Klavierspieler [m.].

klaver, vr.: (pik.) Klee [m.]; I -akker, m.: Kleeacker [m.; a], Kleefeld [o.]; -blaadje o.: Kleeblattchen [o.]; -blad, o.: (pik., spl. en fig.) Kleeblatt [o.; a]; -doek, o.: Kane-fass [m.1.

Iklaveren, w. o.: (fam.) im Vollauf leben, wie der Hase im Klee leben, (fig. fam.) klettern.

Iklaveren, vr. mrv.: (spl.) Kreuz [o. enk.1, Klee [m. enk.], Eichel [vr. enk.], Treff [m. enk.]; I -aas, o.: Kreuzass [o.], Gleeass [o.], Treffass Lo.], Kreuz- (Klee-, Treff-) daus [o.]; -heer, m.: Kreuz- (Klee-, Treff-) könig [m.J; -vrouw, vr.: Kreuz-(Klee-, Treff-) dame [vr.];-boer, m.: Kreuz-(Klee-, Treff-) bube [m.]; -tien, vr.: Kreuz-(Klee-, Treff-) zehn [vr.] u. s.

klaver-gewas, o.: Kleegewachs [o.]; |-honig, rn.: Kleehonig [m.]; -hooi,o.:Klee-heu [o.].

klaverig, bv. n.: 1) mit Klee bewach-sen; 2) viel Klee enthaltend; ] -heid, vr.: Uebernuss [m.] an Klee.

klaver-jassen, w. o.: Klaberjass spie-len; I -rijk, bv. n.: kleereich; -teelt, vr.: Kleebau [m.]; -voeder (-voer), o.: Kleefut-ter [o.]; -zaad, o.: Kleesamen [m.]; -zuur, o.: (schk.) Kleesaure [vr.]. klavier, o.: Klavier [o.]; I in Sam.:

Klazina, vr.: (vrouwennaam:) Nikola [vr.].

18

-=

KLEM;

kleed, o.: 1) Kleid [o.]; 2) Decke [vr.]; kleertjes, o. mrv.: Kleiderchen [o. 3) Teppich [m.J; 4) Ueberzug [m.; ü]. Zie mrv.].

mrv. kleeden en mrv. kleederen.    kleerzolder, m.: Trockenboden [m.;.

kleed-kamer,vr.: Ankleidezimmer [o.]. o. en ö].

Ikleeden, o. mrv.: Decken [vr. mrv.]; klei, vr.: Klei [m.]; Lehm [m.]; Thon (inz.) Teppiche [m. mrv.].    Lm.]; de - rijden: (spr.) übel wegkommen

Ikleeden, w. b.: 1) kleiden, mit Klei- [onr.]; I -aardappel, m.: Kleilandkartoffel dern versehen [onr.]; 2) ankleiden, (schl., [vr.]; -aarde, vr.: k lei erde [vr.];-achtig, bhk. en zeew.) bekleiden; 3) kleiden [4], bv. n.: thonartig, Kleiartig; -akker, m.: (gut oder schlecht) stehen [onr.] [3]. I - Kleiacker [m.; a]; -groeve,vr.:Thongrube (zich), w. w.: sich kleiden.    [vr.]; -grond, m.: Kleiboden [m.; o en ö];.

kleederdraclit, vr.: Tracht [vr.], -laag, vr.: Kleisehicht [vr.]; -land, o.: Kleidertracht [vr.]. Zie overigens kleer. Kleiland [o].; -mergel, Lehmmergel [m.], kleederen, o. mrv.: Kleider [o. mrv.]. Thonmergel [m.]; -trapper, m.: Thontreter Zie overigens kleeren.    [m.]; -weg, m.; Thonweg [m.] (den -weg

kleeding, vr.: Kleidung [vr.]; maga- rijden: spr.: übel wegkommen [onr.]). zijn van -: (mil.) [ie] Montirungskammer klein, bv. n.: klein; - maar rein: (sj)r.) [vr.]; I -fonds, o.: (mil.) Kleidüngskasse    klein aber rein; kort en-:kurz undklein;

[vr.]; -stuk, o.: Kleidungsstück [o.].    I -achten, w. b.: geringschatzen; -achting,

kleedje, o.: 1) Kleidchen [o.];2)Deck- vr.: Geringschatzung [vr.];-Azië, o.: (adk.) chen [o.]; 3) Fussteppich [m.]; 4) (der) Kleinasien [o.]; -dochter, vr.: Enkelin kleine Ueberzug.    [vr.].

kleedster, vr.: Ankleiderin [vr.].    kleine, m. en vr.: (der, die) Kleine;

kleedij, vr.: Kleidung [vr.].    de -n, m. mrv.: die Kleinen. I -, o.: (das)

IKleef, o.: (adk.) Kleve [o.]; hij is van Kleine; (fig.) (das) Wenige; wie het --: er ist aus Kleve, (fig. iron.) was er hat smaadt is net groote niet waard: (spr.) behalt er, er klebt am Gelde (Zie ook wer das Wenige geringschatzt, ist das heb); Kleefsch, bv. n.: klevisch; Kleef- Yiele nicht werth [t]. sche, vr.: Kleverin [vr.], Klevische [vr.]; klein-geestig, bv. n.: kleing Klevenaar, m.: Klever [m.]; Klevenaar-    risch, kleinsinnig; I -geestigheid, vr.:

ster, vr.: Zie Kleefsche.    Kleingeisterei [vr.], Kleinsinn [m.]; - geld,

kleefachtig,    bv. n.: klebrig; I -heid, o.: (das) kleine Geld; -geloovig,    bv.    n.:

Klebrigkeit [vr.].    kleinglaubig; -geloovigheid,    vr.:    Klein-

kleef-deeg, o.: Kitt [m.]; I -garen, glaubigkeit [vr.]; -goed, o.: Zuckerküchel-o.: Klebegarn [o.], Klebenetz [o.l;-gras, chen [o. mrv.]; -handel, m.: Kleinhandel o.: Stachelgras [o.]; -kruid, o.: Kleberich [m.]; -hartig, bv. n.: kleinherzig; -hartig-[o.], Klebekraut [o.]; -middel, o.: Klebemit- heid, vr.: Kleinherzigkeit [vr.]. tel [o.]; -pleister, vr.: Klebepflaster [o.]; kleinheid, vr.: Kleinheit [vr.].

-stof, vr.: Klebestoff [m.1.    kleinigheid, vr.: Kleinigkeit [vr.].

kleen, bv. n.: (dk.) Zie klein.    klein-kind, o.: Enkel [m-], Enkelin

kleer. Zie vr. eer.    [vr.]; | -kinderschooltje, o.: Kleinkinder-

kleer-bak, m.: Waschtrage [vr.], schule [vr.]; -moedig, bv. n.: kleinmüthig Waschbrett [o.]; l-borstel, m.: Kleiderbür- [t]; -moedigheid, vr.: [t] Kleinmüthigkeit ste [vr.].    [vr.], [t] Kleinmuth [m.].

kleeren, o. mrv.: Kleider [o. mrv.]; kleinood, o.: Kleinod [o.]; I kleinoo-een nieuw pak - (een nieuw stel -): ein diën, vr. mrv.: Kleinodiën [o. mrv.]. neuer Anzug; de - maken den man: (spr.) kleins, vr.: Seiher [m.]; I -doek, m.: Kleider machen Leute; het raakt mijne Seihetuch [o.; ü],

koude - niet: (fig.) es macht mir weder klein-schilder, m.: Kleinmaler [m.], warm noch kalt, es ist mir vollkommen Miniaturmaler [m.]; I - schrift, o.: (die) gleichgültig; - kloppen: Kleider ausklop- kleine Schrift; het -schrijven: das Scnrei-fen; aan iem. geld uit zijne - kloppen: ben keiner Schrift; -smid, m.: Klein-(fig. fam.) Einem Geld aus den Handen schmied [m.]; -steedsch, bv. n.: kleinstad-

tisch.

kleinte, vr.: Kleinheit [vr.]. kleintje, o.: (der, die, das) Kleine; ;n -: ein kleiner, eine kleine, ein klei-(fig.) Kindchen [o.]; de -s: die Klei-[m. mrv.], die Kinderchen [o. mrv.];

ver-

eiste-

vr.:

(fig. fam.) Einem Geld aus spielen; I -magazijn, o.: Kleidermagazin [o.]; -winkel, m.: Kleiderladen Lm.; a en a].

kleer-kast, vr.: Kleiderschrank [m.; een a]; I -kist, vr.: Kleiderkiste [vr.]; -klop-Kleiderausklopfer [m.]; -koop

per, m.: Kieiüerauskiopler Lm.j; -koop, m.: Trödelmann [m.: -leute]; -koopman, m.:

nes; nen

-------L_..    ^^.. op de -s passen: die Kleinen hüten, (fig.

Kleiderhandler [m.]; -maakster, vr.: Klei- fam.) sich vor den kleinsten Verlüsten

wviviViUMUlUlVi.    J ^ llltiiviv KJVVVAj Tl». 1LIV71    10/111, ƒ oivn    » VI V1VJ1 moiuoi/vu    " U11UOIVH

dermacherin [vr.]; het-maken: das Schnei-    hüten; vele -s maken een groote: (spr.)

derhandwerk ; -maker, m.: Schneider [m.] kleine Bache machen grosse Flüsse. (meester -maker: Schneidermeister [m.].    kleinzeerig, bv. n.: pimpelig; I-heid,

kleermakers, in Sam. | -ambacht, vr.: Pimpelei [vr.].

Schneiderhandwerk [o.]; -baas, m.:    kleinzen, w. b.: seihen, durchseihen.

Schneidermeister [m.]; -gilde, o.: Schnei-    kleinzing, vr.: (das) Seihen, (das)

derzunft [vr.] ; -knecht, m.: Schneiderge- Durchseihen, selle [m.]; -tafel, vr.: Schneidertisch [m.]; kleinzoon, m.: Enkel [m.].

-vak, o.: Schneiderhandwerk [o.], Schnei- klem, vr.: 1) Klemme [vr.]; in de -derei [vr.];-werk, o.: Schneiderarbeit [vr.];    zitten: in der Klemme sitzen [onr.], (fig.)

-winkel, in.: Schneiderwerkstatt [vr.].    in Koth [t] (in Yerlegenheit) sitzen [ onr.];

kleer-mand, vr.: Waschkorb [m.; ö];    hier liggen voetangels en -men: hier lie-

I -schuier, m.: Zie -borstel; -stok, m.:    gen Fussangeln und Klemmen; de - in

Trockenstange [vr.].    den mond: (hik.) die Maulklemme, die

O.:

r [m.].

emmen.

vr.: Klemmung [vr.],(das)

o.:

: 1) Zie klepel, 2) Zie kleppél; 3) (dk.) Klepper Lm.J, Reit-pferd [o.]. Ross [o.]; 4) (of: -man): Klap-permann [m.; -leute], Nachtwachter [m.J. klepperen, w. o.: klappern. kleppertje, o.: (ins.) [t] Todtenuhr [vr.], Wandschmied [m.]. I -s, o. mrv.: Daumenklappern [vr. mrv.], Kastagnetten lvr. mrv.].

klerk, m.: (kph.) Kommis [m.]; (anders:) Sehreiber [m.].

klerkschap, o.: Schreiberamt [o.], Schreiberstelle [vr.]. kies, enz.: Zie klets, enz. klets, tsw.: klatsch! I -, vr.: (klap, slag:) Klatsch [m.]; (onbeduidende praat:) TJnsinn [m.1, dummes Zeug, (ook:) Altwei-bergewasch [o.]. I -, m. en vr.: Gackelhans [m.], Plappermaul [o.], Gackelliese [vr.], Plaudertasche [vr.].

kletsen, w. o.: 1) klatschen; 2) plau-dern, plappern, dummes Zeug reden. I -, w. b.: schmeissen [onr.], werfen [onr.]. kletser, in.: Gackelhans ]m.]. kletserjj, vr.: Altweibergewasch [o.], klets-kop, m.: Grindkopf [m.; ö]; 1-lullen, w. o.:(gem.) dummes Zeug reden ; -luller, m.: (gem.) Gackelhans [m.];-lul-lerij, vr.: (gem.) Zie -praat; -luister, vr.: (gem.) Gackelliese [vr.]; -nat, bv. n.: tropf-nass, pudelnass; -praat, m.: Altweibergewasch [o.].

kletsster, vr.: Gackelliese [vr.]. kletteren, w. o.: (van wapenen:)klir-ren: (van regen:) klatschen; (van hagel:) rasseln.

das

kleurloos, bv. n.: farbelos, farbenlos, (fig.) blass, bleich; I -heid, vr.: Farbenlor sigkeit [vr.], (fig.) Blasse [vr.], Bleiche

[vr.].

[o.].

Maulsperre; 2) Nachdruck [m.]; - leggen op : Nachdruck legen auf; met - :mit Nachdruck, nachdrücklich; met - van redenen: mit triftigen Grimden; I -grond? m.: 1) (der) gute Ankergrund, 2) (der) triftige Beweis-grund [ü]; -haak, m.: Klemmhaken [m.], (iron.) Polizeidiene klemmen, w. b. en o.: kk lilemmer-blad, o. (-kruid, o.): (pik.) Epheu Lm.].

klemming,

Klemmen.

klem-rede, vr.: Beweisgrund [m.;ü]; 1-spreuk, vr.: Kernspruch Lm,; ü]; -toon, nr: Ton [m.1, Betonung [yr.1 (-toonteeken, Tonzeichen [o.]); -vogel, m.: Raubvo-gel [m.; ö].

kiens, vr.: Seiher [m.]; I -doek, m.: Seihetuch [o.; ü].

klenzen, w. b.: seihen, durchseihen. klep, vr.: Klappe [vr.]; de - van eene broek: die Hosenklappe, der Hosenlatz; de - van eene pet: das Mützenblech.

klepel, m.: Klöppel Lm.l, Klöpfel [m.1; hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de - hangt: (spr.) er hat lauten horen, weiss aber nicht in welchem Dorfe.

klep-lioorn, m.: (muz.) Klappenhorn fo.; ö]; l-houtjes, o. mrv.: Zie klaphoutjes.

kleppel, m.: Mühlklapper [m.]. kleppen, w. o.: (van ooievaars :) klap-pern, (van klokken:) die Glocke anschla-gen [onr.]; de klok klept: die Glocke wird angeschlagen, die Glocke tont. I -, z. n. o.: 1) (das) Klappern (des Storches); 2) (der) Klingkling (der Glocke), (das) Geklingel.

klepper, m.: kleumen, w. o.: erstarren (- van koude: vor Kalte).

kleumer, m.: Fröstler [m.], Fröstling [m.].

kleumsch, bv. n.: für Kalte empfind-lich; I -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.] für Kalte.

kleun, vr.: Zie kluun.

kleur, vr.: Farbe [vr.1; eene - krijgen: erröthen [tl; - bekennen: (spl.) Farbe bekennen [onr.); - verzaken: (spl.) Farbe verlaugnen; I -bad, o.: Farbebad [o.; aj.

kleurder, m.: [ie] Illuminirer [m.], Ausmaler Lm.].

kleurdoos, vr.: Zie verfdoos.

Ikleuren, w. b.: farben (ook fig.); prenten -: Bilder illuminiren [ie], Bilder ausmalen. I -, w. o.: erröthen [t]: (spl.)

Farbenspiel spielen (um drei Karten von einerlei Farbe zu bekommen).

Ikleuren, vr. mrv.: Farben [vr. mrv.1; I -beeld, o.: Farbenbild [o.]; -blind, bv.

n.: farbenblind; -blindheid, vr.: Farben-blindheit [vr.]; -menging, vr.: Farbenmi-schung [vr.]; -pracht, vr.: Farbenpracht [vr.]; -spel, o.: Farbenspiel [o.]; -tooi, m.: Farbenschmuck [m.].

kleurlioudend, bv. n.: nicht ver-schiessend.

kleurig?, bv. n.: frischfarbig; I -heid, vr.: Frischfarbigkeit [vr.].

kleuring, vr.: (kleurgeving aan:) Far-bung [vr.]; (blozing, kleurkrijging:) (das) Erröthen [t];    - van prenten: das II-

luminiren [ie], (das Ausmalen) von Bil-dern.

kleurling, m. en vr.: (der, die) Farbige.

kleur-middel, o.: Farbemittel [o.]

I -schakeering, vr.: Farbenspiel [o.].

kleursel, o.: Farbemittel [o.], Farbe [vr.].

kleurster, vr.: [ie] Illuminirerin [vr.], Ausmalerin [vr.].

kleurstof, vr.: Farbenstoff [m.], Far-bestoff [m.].

kleurtje, o.: Farbe [vr.]; een - hebben als een bellefleurtje, o.: (fig. fam.)die Rosen der Gesundheit auf den Wangen tragen [onr.].

kleur-verandering (-verwisseling), vr.: Farbenwechsel [m.1.

kleuter, m.: (das) kleine Ding; I -gat,

o.: Zie kleuter; -geld, o.: (das) kleine Zeug.

kleven, w. o. en b.: kleben. kleverig (klevig), bv. n.: klebrig; -heid, vr.: Klebrigkeit [vr.]. kleving, vr.: (das) Kleben. klibber, o.: Gummi [o.], klibberig, bv. n.: gummiartig; I-heid, vr.: (das) Gummiartige. klief, vr.: Spalte [vr.]. klief baar, dv. n.: kliebig; I -heid, vr.: Kliebigkeit [vr.].

klief beitel, m. (-ijzer, o.): Kliebeisen

kliek, vr.: 1) Klicke [vr.]; 2) Zie

kliekje.

klieken, w. o.: 1) Essen übrig lassen [onr.]; 2) unanstandig essen [onr.],Ueber-

m.: 1) (der) unanstandige

• [m.],

de

klif, o.: 1)

klim, o.: Zie klimop. I -, m.: 1) Steigen [o.]; 2) Klettern [o.l; een heele -: (fam.) ein tüchtiges Stück Steigens (oder: Kletterns).

klimaat, o.: Klima [o.], klimatologie, vr.: Klimatologie [vr.]. klim-boon, o.: Stengelbohne [vr.]; I -erwt, vr.: Stengelerbse [vr.].

-e munt

(-e

kerwerk [o.].

klinket, o.: Einlass [m.], (die) kleine Thüre oder Pforte in einer grosseren.

klink-haak. m.: Klinkhaken [m.]; I -hamer, m.: Niethammer [m.; a]; -klaar, bv. n.: klar, rein, lauter; -klank, m.: 1) Bombast [m.], 2) (der) falsche Glanz*, -letter, vr.: Selbstlauter [m.], Yokal [m.]; -nagel, m.: Kietnagel [m.]; -ring, m. :Niet-ring [m.]; -werk, o.: genietete Arbeit [vr.L -ijzer, o.: Meteisen [o.].

klip, vr.: (adk.) Klippe [vr.]; eene blinde -: eine blinde Klippe; op eene -verongelukken: an eine Klippe schei-tern (ook fig.); I -achtig, bv. n.; 1) klip-penartig, 2) (vol klippen:) klippig, klip-penvoll; -gei* vr.: (drk.) Steinziege [vr.].

klipper,

perschiff [o.] mit den Zah

§53 j

reste auf dem Teller liegen lassen [onr.], unsauber mit dem Essen umgehen [onr.]; 3) qualstern.

klieker,

Esser; 2) Qualsterer [m.].

kliekje, o.: Ueberrestchen [o.] (einer Mahlzeit).

kliekjes, o. mrv.: Ueberrestchen [o. mrv.]; I -dag, m.: Restchentag [m.], Tag [m.] an welchem die Restchen des gestrigen Mittagtisches gegessen werden.

kliek-pot,    m.:    Spucknapf

-schuld, vr.: Lapperschuld [m.]. kliekster, vr.: 1) unanstandige Esse-rin [vr.J; 2) Qualstrerin [vr.].

klier, vr.: (ontl.) Drüse [vr.]; -en hebben: (fam.) Drüsen haben, an den Drüsen leiden [onr.J, an Skropheln leiden [onr.J.

klierachtig-, bv. n.: 1) an den Drüsen leidend, mit Skropheln behaftet, 2) Drüsen ahnlich; I -heid, vr.: 1) (das) Leiden an den Drüsen, 2) Aehnlichkeit [vr.J mit Drüsen.

klier-gezwel, o.: Drüsengeschwulst [vr.; ü]; I -ontsteking, vr.: Drüsenentzün-dung [vr.1; -tering, vr.: Drüsenschwind-sucht [vr.].

kliertje, o.: kleine Drüse [vr.j. klier-verharding, vr.: Drüsenver-hartung [vr.]; I -vormig, bv. n.: drüsen-förmig; -ziekte, vr.: Drüsenkrankheit [vr.].

klieven, w. b.: klieben, spalten; baren -: (dk.) die Wellen durcnschneiden [onr.], die Mecre pflügen, die See fur-chen; de lucht -: (dk.) d.ie Luft durch-schneiden [onr.].

(der) Absturz [ü], schroffe Küste [vr.]; 2) Klippe [vr.].

klift, vr.: (pik.) Kleberich [o.], Klebe-kraut [o.].

klik, m.: 1) Stütze [vr.]; 2) (fig. fam.) Tölpel Tm.], Klotz [m.; ö]; 2) Yorschlag [in.; aj; het is - voor twaalven: es ist auf den Schlag zwölf Uhr, es wirdgleichzwölf Uhr schlagen.

klikke-bil, vr.: (vog.) Bachstelze [vr.], (fig. fam.) Tandler [m.], (der) emsige Müssigganger, (ook:) Spröde [vr.], (das) schnippische Ding; |-billen, w. o.: 1) klein-lich handeln, 2) tandeln, 3) Zie klikspil-len; -billerij, vr.: Tandelei [vr.]; -billetje, o.: (fam.) Bagatelle [vr.], Kleinigkeit [vr.].

klikken, w. b.: anbringen [onr.], aus-plaudern.

klikker, m.: Anbringer [m.], Zutrager [m.].

klik-klakken, w. o.: klirren; I -spaan, m.: Mühlklapper [m.], (fig.) Anbringer [m.]; -spillen, w. o.: 1) das Pilaster treten [onr.], 2) immer in Bewegung sein und Kichts thun [onr.].

klikster, vr.: Anbringerin [vr.], Klat-sche [vr.].

klimmen, w. o.: 1) steigen [onr.] (ook fig.); 2) (klauteren:) klettern, klimmen lonr.]. I -, z. n. o.: 1) Steigen [o.]; (fig.) Zunehmen [o.]; bij het - van de ja-ren: beim Zunehmen der Jahre; 2) Klettern [o.].

Iklimmer, m.: 1) Steiger [m.]; 2) Klet-terer [m.].

I klim nier, vr.: (pik.) Kleberich [o.l, Klebekraut [o.]; I -blad, o. (-kruid, o.): (pik.) Epheu [m.].

klimming, vr.: Zie z. n. o. klimmen.

klim-op, o.: (pik.) Epheu [m.], Eppich [m.J; I -stag, o.: (zeew.) Leittau [o.]; -voel, m.: Klettervogel [m.; ö]; -ijzer, o.: teigeisen [o.].

kling, vr.: Klinge [vr.]; over de - jagen : über die Klinge springen lassen [onr.]; iemand op de - eischen: Einen zum Zweikampf mit dem Degen heraus fordern, Einen vor die Klinge fordern; I -maker, m.: Schwertfeger [m.J; -slag, m.: Klingen-hieb [m.].

klingelen, w. o.: klingeln. klingeling, tsw.: klinglingling. klink, vr.: (eener deur:) Klinke [vr.],, Drücker [m.], Schnalle [vr.]; (eener kous:) Zwickel [m.]; (eener koe:) Geburtsglied [o.]; (van een omgeklonken spijker, enz.:) Klinke [vr.1; I -bout, m.: Bolzen [m.]; -dicht, o.: Sonette [o.l, Klinggedicht [o.]; -dichter, m.: Sonettendichter [m.].

klinken, w. o.: 1) klingen [onr.]; - als eene klok: (fig. fam.) Zie klok; dat klinkt als eene wollen kous: (iron.) das klingt wie ein wollener Strumpf; met de glazen - eer men drinkt: die Griaser klingen lassen [onr.] (mit den Glasern klingen [onr.]) bevor man trinkt; 2) anstossen [onr.]; wij zullen eerst eens -: wir wollen erst mal anstossen. I -, w. b.: 1) (tech.) nieten, um nieten, (zeew.) klinken [onr.]; in kluister., -: (dk.) in Fesseln schlagen [onr.]; aan -: (fig.) an .... fesseln, an .. . schmieden; 2) abmachen; die zaak is geklonken: die Sache ist abgemacht, das ist eine abge-machte Sache.

klinkend, bv n : klingend;

3 specie), vr : klingende Münze [vr.]. klinker, m.: Backstein [m.]; (tik.) Selbstlauter [m.], Yokal [m.]; I -pad, o. (-weg, m.): (der) mit Backstemen gepflas-terte Pfad (Weg); -werk, o.: (zeew.) Klin-

(klipperschip, o.): Klip-iper [m.]; I -tanden, w. o.: dappern.

KLIPPIGr.

klippig, bv. n.: klippig, klippenvoll; -heid, vr.: Menge [vr.] Klippen.

p-visch, m.: Klippfisch lm.], klis, vr.: (pik. en fig.) Klette [vr.]; in ! - zitten (b. v. garen): verwirrt sein l -kruid, o.: (pik.) Klette [vr.]; -wortel, vr.: Klettenwurz [vr.].

klissen, w. o.: kletten; (fig.) verwirrt sein.

klisteer, vr.: Klystier [o.], klisteerder, m.: Klystierer [m.]. klisteeren, w. b.: (iemand: Einen) Klystieren; (iemand: Einem) ein Klystier setzen.

klisteering, vr.: (das) Klystieren. klisteerspuit, vr.: Klystierspritze

we

"2TT

tes

klompen, m. mrv.: 1) Klumpen [m. mrv.]; 2) Holzschuhe [m. mrv.]; op -: in Holzschuhen; op - ten ijs komen: (fig.) sich unvorsichtig wagen, sich der Gefahr aus-setzen; I -dans, m.: Tanz [m.; al auf Holzschuhen ; -dragonder, m.: (iron.) Holzschuh-trager [m.]; -magazijn, o.: Holzschuhla-ger [m.]; -maker, m.: Holzschuhmacher [m.] (op zijn -makers: wie die Holzschuhmacher, mit dem Rücken dem Tageslichte gewendet); -makerij, vr.: 1) Holzschuh-macherhandwerk [o.], 2) Holzschuhmacher-werkstatt [vr.]; -winkel, m.: Holzschuhla-den [m.; a en a].

klom pig. bv. n.: klumpicht; I -heid, vr.: (das) Klumpichte.

klompje, o.:    1) Klümpchen [o];

2) Holzschühchen [o.]; 3) (pop.) Zie

klontje.

klomp maker, m.: Zie klompenmaker; I -neus, m.: plumpe Nase [vr.]; -visch, m.: Klumpfisch [m.1; -voet, m.; Klumpfuss [m.; ü]; -vormig, bv. n.: klump-förmig; -zak, m.: (spl.) Klumpsack [m.;a]

kli

de

[vr.].

klisteerster, vr.: Klystiererin [vr.]. klit, vr.: 1) (pik.) Klette [vr.] 2) (fig.) Wirre [vr.]; (ook:) Wirrknauel [m.]; in de - zitten: einen Wirrknauel bilden: 3) (fig. fam.) Schuld [vr.], Geldschuld [vr.]; iemand eene - aanzetten: Einen um eine Summe anschmieren; I -gras, o.: Klette [vr.]. klits, vr.: Zie teef. klitte, vr.: (pik.) Zie klit. klodder, vr.: Klecks [m.]. klodderen, w o.: Kleckse machen. Ikloek, vr.: Zie klokken.

Ikloek, bv. n.: 1) herzhaft, mannhaft; 2) tüchtig, flink; 3) gross, tüchtig ausge-wachsen.

kloekhartig, bv. n. Zieno. 1 kloek; I -heid, vr.: Zie no. 1 kloekheid.

kloekheid, vr.: 1) Herzhaftigkeitivr.], Mannhaftigkeit [vr.], 2) Tüchtigkeit [vr.], Flinkheit [vr.], 3) Grosse [vr.].

kloekmoedig (en -heid). Zie kloekhartig.

kloen, vr.: Zie kluun. I -, o.: Zie

kluwen.

kloet, m.: 1) Krücke [vr.], (inz.) Kalk-krücke [vr.]; 2) Schifferstange [vr.]; er is klei aan den -: (spr.) es hapert etwas; 1 -stok, m.: Schifferstange [vr.].

kloeten, w. b.: mit der Schifferstange fortschieben [onr.].

kloeter, m.: Fortschieber [m.] mit der ^Schifferstange.

kloet-stok, m.: Schifferstange [vr.]. Iklok, m.: (slok:) Zug [m.; ü], Schluck [m.; u en ü]. I -, vr.: 1) Zie klokhen: 2) (uurwerk:) Uhr [vr ]; 3) (om te luiden:) Glocke [vr.]; 4) (ieder klokvormig voor-rp:) Glocke [vr.]; eene slaande -: eine Schlaguhr; eene staande -: eine Standuhr; - en hamer: (zeker spel:) Hammer und Glocke; op de - kijken: auf dieührsehen [onr.]; de - luiden: die Glocke lauten (Zie spr. klepel); klinken als eene -: (spr.) unbezahlbar sein; alles aan de groote -hangen: (fig.) Alles an die grosse Glocke hangen, Alles weltkundig machen; een man van de - zijn: (fig.) ein Mann nach der Uhr sein. Zie klokklok.

klok-bloem, vr.: (pik.) Glockenblume [vr.].

kloker, m.: Pfeifenraumer [m.]. klokeren, w. o. en b.: Früchte von den Baumen stehlen [onr.]; (fig.) plündern; appelen (peren, enz.) -: Aepfel (Birne u. s. w.) aus den Baumgarten stehlen [onr.].

klok-gehrom, o.: (das) dumpfe Gloc-kengetön; I -gelui o.: Glockengelaut [o.];

KLOMP-ZAiG---- -gieter, m.: Glockengiesser [m.]; -gieterij, vr.: Glockengiesserei [vr.]; -hen, vr.: (vog.) Gluckhenne [vr.], Bruthenne [vr.]; -huis, o.: (van vruchten:) Griebs [m.], (in eene tabakspijp:) Restchen [o.], (in eenen toren:) Zie klokkestoel (wie met appelen vrijt, wordt met -huizen geloond: spr.: wer mit Hunden zu Bette geht, steht mit Flöhen auf).

klokje, o.: 1) Glöckchen [o.] (ook pik.); 2) kleine Uhr [vr.].

klokjes, o. mrv.: Glöckchen [o. mrv.];

I -bloem, vr.: Glockenblume [vr.].

klokke-halk, m.: Glockenbalken [m.]; I -luider (-luier), m.: Glockenlauter [m.], Glöckner [m.].

(klokken, w. o.: (van eene kip met kuikens:) glucken, glucksen, Gluck ma-chen; (van vloeistoffen uit den hals eener flesch:) Gluckgluck machen.

[klokken, vr. mrv.: 1) Glocken [vr. mrv.]; 2) Uhren [vr. mrv.]; Zie enk. klok;

I -maker, m.: Uhrmacher [m.]; -makerij, vr.: Uhrmacherhandwerk [o.]; -spel, o.: Glockenspiel [o.]; -speler, m.: Glocken-spieler [m.], Glockemst [m.]; -winder, m.: Uhrensteller [m.].

klokkenist, m.: Glockenist [m.], Gloc-kenspieler [m.].

klokke-stoel, m.: Glockenstuhl [m. ü], Glockengehause [o.]; I -toren, m.: [t] Glockenthurm [m.; ü]; -touw, o.: Gloc-kenseil [o.], Glockenstrang [m.; a], Gloc-kentau [o.].

klok-klepel, m.: Glockenklöppel [m.], Glockenschwengel [m.]. klokklok, o.: Gluckgluck [o.], klok-maker, m.: Zie klokkenmaker; I-slag, m.: Glockenschlag [m.;a] (met -slag van twaalven: Schlag zwölf, mit dem Glockenschlag zwölf); -spijs, vr.: Glocken-speise [vr.1, Glockengut lo.], Glockenme-tall [o.] (dat gaat naar binnen als -spijs: fam.: das geht hinunter wie eine Delika-ise); -vormig, bv. n.: glockenförmig; -winde, vr.: (pik.) Glockenwinde [vr.].

klommer, m.: Yorwand[m.; a];(fam.) Flause [vr.].

klomp, m.: Klumpen Lm.]; (holsblok:) Holzschuh [m.].

klompachtig, bv.n.: klumpenahnlich.

(aan iemand -zak geven: fam.: Èinen prü-geln).

k 1 ongel, enz.: Zie klungel, enz.

klont, vr.: Klump [m.: u en ü], Klum-pen [m.]; vol -en: klümperig, voller Klüm-pen.

klonter, m.: Klumpen [m.]; (in de borst eener vrouw:) Milchverhartung[vr.], Milchknoten [m.]; (aarswol van schapen:) Klunker [vr.], [t] Kothklümpchen [o.]; vol -s: voll Klunkern.

klonterachtig, bv. n.: 1) klumpicht, 2) klunkerig.

klonteren, w. o.: klümpern, sichklüm-pern, klümprig werden [onr.]: geklonterde melk: Klunltermilch [vr.].

klonterig, bv.n.: 1) klümprig;2) kerig; I -heid, vr.: 1) Klümprigkeit 2) Klunkerigkeit [vr.J.

klonterwol, vr.: Klunkerwolle [vr.].

klontig, bv. n.: klumpig; I -heid, vr.: Klumpigkeit [vr.].

klontje, o.: Klümpchen [o.]; (inz.) Stückchen [o.] Kandelzucker; dat is een - uit zijne pap: (tig. fam.) das ist ihm ein Strich durch die Rechnung.

- gaan:ins

kloosterachti

gem.) (der) dumme Kerl, fein) dummer Kerl, (ook:) (der) wunderliche Kauz [a]r (ein) wunderlicher Kauz [a]; -draaierij, yr.; dummes Zeug [o.], (das) dumme Zeug' klooterig, bv. n.: (pop.) 1) knickerig, knauserig, 2) armlich; i -heid, vr.: 1) Knic-kerigkeit [vr.], Knauserei [vr.], 2) Aerm-lichkeit [vr.].

klootje, o.: Kügelchen Lo.]. klootjes-buurt, vr.: (pop.) (das) lum-pige Stadtviertel; I -geld, o.: (pop.) Bet-telgeld [o.], Lumpengeld [o.]; -praat, m.: (pop.) Altweibergewasch [o.J; -volk, o.: (pop.)Lumpenpack [o.],Lumpengesindel [o]* kloot-roiul, bv. n.: kugelrund. klootsch, bv. n.: kugelförmig, kugelrund, spharisch; -e driehoeksmeting: spha-rische Trigonometrie [vr.], spharische Dreiecklehre [vr.].

-vor-

-zak,

¹ ui

----27T

KLOS-SPEL.

klun

er.],

kloof, vr.: Spalte [vr.], Kluft [vr.; ü]; (in handen, lippen, enz.:) Schrund [m.; ü], Schrunde [vr.]; (fig.) Schlund [m.; ü], Ab-grund [m.; ü].

kloof baar, bv. n.: kliebig; I -heid, vr.: Kliebigkeit [vr.].

kloof-beitel, m.: 1) Spaltmeissel [m.], 2) Spaltkeil [m.], Kliebeisen [o.]; I -bijl, vr.: Kliebbeil [o.], Holzspalter [m.]; -hamer, m.: Treibhammer [m.; a] Holz zu spalten mit dem Spaltkeil; -hout, o.: 1) Spaltholz [o.], Kliebholz [o.], 2) Splittholz [o.], Schleiss-holz [o.]; -mes, o.: Spaltmesser [o.];-ijzer, o.: Kliebeisen [o.], (akk.) Sech [o.], Pflug-eisen [o.].

klootje, o.: 1) Spaltchen [o.], Klüft-chen [o.J; 2) Schründchen [o.].

kloofster, vr.: Spalterin [vr.], Klie-berin [vr.].

klooster, m.: Kloster [o.; ö]; in een Kloster gehen [onr.].

g, bv. n.: 1) klosterar-tig, 2) das Klosterleben liebend; I -heid, vr.: l) (das) Klosterartige, 2) Liebe [vr.j zum Klosterleben.

kloosteren, w. b.: in ein Kloster stecken (oder: einsperren).

kloostering, vr.: Einsperrung [vr.] in ein Kloster.

kloosterjaar, o.: Probejahr [o.] im Kloster.

kloosterling, m.: Klosterbewohner [m.], Mönch [m.]. I -, vr.: Klosterbewohne-rin [vr.], Nonne [vr.]. kloosteriyk, bv. n.: klösterlich. klooster-orde, vr.: 1) Mönchsorden [m.], 2) Frauenorden [m.]; I -regel, m.: Klosterordnung [vr.], Klosterregel [vr.]; -tucht, vr.: Klosterzucht [vr.]; -wet, vr.: Zie -regel; -wezen,o.: Klosterwesen [o.].

kloot, m.: Kugel [vr.]; (ontl.) Hode [vr.]; een - van een vent: (gem.) ein Müc-kenseiger [m.], ein Erbsenzahler [m.], (ook:) eine Memme.

klootachtig, bv. n.: (gem.) knickerig, knauserig; I -heid, vr.: (gem.) Knickerei [vr.], Knauserei [vr.].

klooten, m. mrv.: Kugeln [vr. mrv.]; (ontl.) Hoden [vr. mrv.]; I -draaier, m.:

kloot-spel, o.: Ballspiel [o.]; -vegen, w. o.: (gem.) fuchsschwanzen, Speichel lecken (als w. b.: iemand -vegen: Einem fuchsschwanzen, Eines Speichel lecken); -veger, m.: (gem.) Fuchsschwanzer [m.]r Speichellecker [m.]; -vegerij, vr.: (gem.) Fuchsschwanzerei [vr.], Speichelleckerei [vr.]; -vormig, bv. n.: kugelförmig; migheid, vr: kugelförmigkeit [vr.J; m.: (ontl.) Hodensack [m.; a].

klooven, w. b.: spalten. I -, w. o.: sich spalten lassen [onr.]. kloover, m.: Spalter [m.], Klieber [m.]. klooving, vr.: (das) Spalten. klop, m.: Klopten [o.], Pochen [o.]; (fig.) Frügel [m.]; - krijgen: (fig.) Prügel-suppe essen [onr.]; I -geest m.: Klopf-geist [m.]; -geesterij, vr.: Klopfgeisterei [vr.]; -hamer, m.: (der) hölzerne Hammer [a]; -hengst, m.: Klopf hengst [m.]; -hout, o.: Schlagel [m.]; -jacht, vr.: (jag.) Klopf-jagd [vr.].

klopje, o.: (kkl.) Begine [vr.]; (iron.) Betschwester [vr.],

klop-party, vr.: Schlagerei [vr.], Bal-gerei [vr.],

kloppen, w. o. en b.: klopten, klopper, m.: (i. a. b.) Klopfer [m.]. kloppertje, o.: Klopferchen [o.]; (ins.)

Zie kloptor.

klopping, vr.: Klopfen [o.], klop-scheen. vr.: 1) Krummbein [o.];

2) Zie likhout (-scheenhebben: krumme Reine haben); -steen, m.: Klopfstein [m.]. klopster, vr.: Klopferin [vr.]. klop-tor, vr.: (ins.) [t] Todtenuhr [vr.]. Wandschmied [m.]; I -zee, vr.: Klopfsee [vr.].

klos, m.: 1) (om garen op te winden:) pule [vr.], Rolle [vr.]; het garen van de laten loopen: (spr.) Ausschweifungen begehen [onr.]; 2) (bij de kantvervaardiging:) Klöppel [m.]; 3) (wig:) Keil [m.j;

4) (bij het klosspel:) Kugel [vr.]; 5) (een stuk hout:) Klotz [m.; ö]; I -baan, vr.: (spl.) Mailbahn [vr.], Kugelbahn [vr.]; -beitel, m.: Schiebstange [vr.], Kolbe [vr.], Kolben [m.]; -beugel, m. (spl.) Kugelring [m.], Passé [vr.], Pförtchen [o.J im Mailspiel.

klosje, o.: 1) Röllchen [o.]; 2) Keil-chen [o.].

klos-poort, vr.: Zie -beugel, klossen, w. h.: (kant:) klöppeln; (garen :) spuien. I -, w. o.: (spl.) kugeln, die Mailkugel schieben [onr.]. klos-spel, o.: Mailspiel [o.].

klotsen, w. o.: schlagen [onr.]; - te- het riet sturen: (spr.) Einen mit glatten gen: sich brechen [onr.1 an.    Worten abspeisen.

klotsing, vr.: Wellenschlag [m.; a].    kluitvogel, m.: Yerkehrtschnabel

klouwen, w. b.: kratzen; (tnb.) har- [m.; a]. ken; (zeew.) kalfatern.    Ikluiven, vr. mrv.: (fig. fam.) Klauen

kloven, vr. mrv.: Zie kloof.    [vr. mrv.]; wat hij in zijne - heeft: was er

klovenier, m.: Scharfschütz [m.].    in seinen Klauen hat;    als ik hem in mijne

kloveniers-burgwal, m.:    Schützen-    - krijg:    wenn    ich    inn in meine Hande

hausgraben [m.;    a];    I    -doelen,    m.:    Schüt-    kriege,    wenn    ich    ihn in    die    Kluppe

zenhaus [o.; a].    kriege.

klncht, vr.: Spass [m.; a], Posse [vr.]. Ikluiven, w. o. en b.: klauben; een kluekten, vr. mrv.: Possen [vr.mrv.]; been -: an einem Bein nagen; aan iem.

I -maker, m.: Possenreisser [m.1.    een been te - geven: (fig.) Einem zu schaf-

kluchtig, bv. n.: spasshaft, possier- fen machen; daar is heel wat aan te -: lich; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit[vr.],Pos- daran ist viel zu klauben, (fig.) das istein sierlichkeit [vr.1.    tüchtiges Stück Arbeit.

klucht-spel, o.: (tnl.) Posse [vr.], kluiver, m.: Klauber [m.]; (zeew.) Schwank [m.; a].    Klüver [m.J; I -boom,    m.: (zeew.) Klüver-

[vr.J.

kluften, w. b,: verscherben. kluif, vr.: (kkk.) (der) mit Fleisch um-waehsene Knochen (inz.: vom Schwein); (fig.) Knochen [m.] zum Abnagen; (fig. iam.) Klaue [vr.] Zie mrv. kluiven. I -, m.: Klauben [o.]; daar is een heele - aan: daran ist viel zu klauben, (fig.) das istein tüchtiges Stück Arbeit; I -fok, vr.: (zeew.) Klüverfock [o.]; -hout, o.: Klüverbaum [m.; a].

kluifje, o.: 1) (das) mit Fleisch um-wachsene Knöchelchen (inz.: vom Schwein) een lekker -: (fig. fam.) ein leckerer Bissen ; een lastig -: (fig. fam.) eine schwierige Arbeit.

kluifster, vr.: Klauberin [vr.]. kluis, vr.: 1) Klause [vr.], Einsiedelei [vr.], Einsiedlerwohnung [vr.]; 2)Wölbung [vr.]; 3) (zeew.) Klüse [vr.].

kluis-band, m.: Klüsband [o.; a]; I -gat, o.: Klüsgat [o.], Klüsloch [o.; ö], Klüse [vr.]; -hout, o.: Klüsholz [o.; o]; -kussen, o.: Klüskissen [o.]; -prop, vr.: Klüspfropfen [m.].

kluister, vr.: Fessel [vr.]; iemand in -s klinken: Einen in Fesseln schlagen [onr.]; zijne -s verbreken: seine Fesseln sprengen, kluisteren, w. b.: fesseln (ook fig.). kluistering, vr.: Fesselung [vr.J, Fesseln [o.].

kluiszak, m.: Klüssack [m.; a]. kluit, vr.: 1) Kloss [m.; ö], Scholle [vr.], Klumpen [m.]; eene - boter: ein Klumpen Butter ; eene - aarde: eine Erd-scholle, ein Erdkloss; 2) Broeken [m.], (das) abgebrochene Stück; een - turf: ein Broeken Torf; 3) Schatz [m.; a]; een - geld: ein Schatz von Geld; een heele -: eine grosse Summe; de -: (fig. fam.) die Füchse [m. mrv.], das Geld; | -achtig, bv. n.: Zie kluitig,

kluiten, vr. mrv.: Klösse [m. mrv.], Klumpen [m. mrv.]; goed uit de - groeien: (fam.) tüchtig heranwachsen [onr.]; goed uit de - gegroeid: (fam.) ziemlich heran-gewaehsen; op de - komen: (fam.) zu flo-riren [ie] anfangen [onr.]; weder op de -komen: (fam.) sich wieder erholen; I -breker, m.: (akk.) Schollenbrecher [m.].

kluitig, bv. n.: klossig, schollig, klum-pig; I -heid, vr.: Klossigkeit [vr.], Schol-ligkeit [vr.], Klumpigkeit [vr.].

kluitje, o.: Klösschen [o.], Schöllchen [o.], Klümpchen [o.]; iemand met een - in

kluft, vr.: Kluft [vr.; ü]; (fig.) Spalte baum [m.; a]; -ring,    m.: (zeew.) Klüver-

biigel [m.].

kluiverij, vr.: Zie m. kluif.

kluiving, vr.: Klauben [o.], kluizen, w. o.: 1) wie ein Klausner leben ; 2) (zeew.) klüsen.

kluizenaar, m.: Klausner [m.J, Ein-siedler [m.].

sh'

kluizenaars-achtig, bv. n.:einsied-lerisch; I -hut, vr.: Klause [vr.]; -leven, o.: Klausnerleben [o-],Einsiedlerleben [o.]; -woning, vr.: Klausnerwohnung [vr.], Ein-delei [vr.].

kluizenaarster, vr.: Klausnerin [vr.], Einsiedlerin [vr.].

klungel, vr.: (das) schlotterige Weibs-bild; I -werk, o.: Pfuscherarbeit [vr.]. kluugelaar, m.: Pfuscher [m.J. kluugelaarster, vr.: Pfuscherin [vr.].

klungelen, w. o.: pfuschen. kluppel, enz.: Zie knuppel, enz. kluts, vr.: 1) (fam.) Fertigkeit [vr.], Geschick [o.], Gewandtheit [vr.]; de - er van beetkrijgen: anfangen [onr.] sichdar-auf zu verstehen; 2) (fam.) Fassung [vr.]; de - kwijtraken: aus der Fassung kommen [onr.]; I -ei, o,: Rührei [o.].

klutsen, w. b.: zu Schaum schlagen [onr.]; (fig.) durcheinander wirren.

[O.].

kluun, vr.: Baggertorf [m.]. I -, o.: gröninger Bier [o.], kluwen, o.: Knauel [m.1. kluwenen, w. b.: knaueln. klijf, o.: (pik.) Epheu [m.]. knaagdier, o.: (drk.) [t] Nagethier

[O.].

knaagster, vr.: Nagerin [vr.]: knaap, m.: 1) Knabe [m.]; 2) Zie schildknaap; 3) Kerl [m.], (ook:) Herr [m.]. Zie mrv. knapen, knaapje, o.: Knabchen [o.], Knablein

knus-

knaapjes-kruid, o.: (pik.) Knaben-kraut [o.], Knabenwurz [vr.1. knabbelaar, m.: Knaupler [m.]. knabbelaarster, vr.: Knauplerin [vr.J.

knabbelen, w. o.: knaupeln, pern, gnabbern, (van muizen ook:) knis-tern.

[o.].

knabbeling, vr.: Knaupeln [o.], Knus-pern [o.], Gnabbern [o.], (van muizen ook:) Knistern ' ' knagen, w. o. en b.: nagen (ook fig.). knagend, bv. n.: nagend; een - ge» weten: ein nagendes Gewissen.

[m.

een

knappen, w. o.: 1) Zie knakken;

2) essen, (fig.) schmausen I -, w. b.: (fam.) fertig spielen, beendigen; een broodje met een paar eieren -: ein Brödchen mit zwei Eiern einnehmen [onr.]; eene flesch wijn -: eine Flasche Wein ausstechen [onr.], eine Flasche Wein leeren; een uiltje -: ein Schlafchen machen.

knapperd, m. en vr.: 1) (der, die) Kolossale; een (-e) stevige - : eine kraf-tige Konstitution: een (-e) oude -: (m.) ein alter Kamerad, (vr.) eine alte Matrone: 2) (iron.) (der, die) Gescheidte; 3) (das) Röllchen von fünfzig Cents; een - dubbeltjes: ein Röllchen Zweistüberstücke. knapperen, w. o.: knappern,'knistern. knappering, vr.: (das) Knappern, (das) Knistern.

knarse-been, o.: Knorpel [m.]. knarsen, w. o.: knarren; met (op) de tanden -: mit den Zahnen knirschen.

knarsetanden, w. o.: die Zahne knirschen, mit den Zahnen knirschen (als z. n. o.: Knirschen [o.] mit den Zahnen).

knarsing, vr.: Knarren [o.l; - uer tanden: (das) Knirschen mit den Zahnen.

knaster, m.: (tabak:) Knaster [m.]; (mandje:) Körbchen [o.], knauw, m.: Biss [m.]; (fig.) Knuff ï.; ü], Puff [m.; ü]; (ook:) Stoss [m.; ö]. knauwen, w. b-: 1) knuffen, puffen; (fig. fam.) [4] knacken, einen Stoss geben [onr.]; 2) nagen.

knauwer, m.: 1) Knuffer [m.], Puffer [m.]; 1) Nager [m.].

knauwing, vr.: 1) Knuffen [o.], Puffen [o.]; (fig. fam.) Knacken [o.];2)Nagen [o.].

kneden, w. b.: kneten. kneder, m.: Kneter [m.]. kneding, vr.: (das) Kneten. kneedster, vr.: Kneterin [vr.]. kneed-trog, m.: Knettrog [m.; ö]. kneep, m.: (i. a. b.) Kniff [m.] (ook fig.); vat ge den -: (fam.) verstehst Du das Feine?; daar zit de -: (spr.) da liegt der Hase im Pfeffer. kneepje, o.: Kniffchen [o.], knekel, m.: (ontl.) Knöchel [m.]; I -huis, o.: Beinhaus [o.; a]. knekerig, enz.: Zie knikkerig,

knager, m.: Nager [m.]. knaging:, vr.: Nagen [o.]; de -en van het geweten: die Gewissensbisse mrv.1.

Iknak, tsw.: krach!, knack!

knak.    m.: Knack [m.1, Knacks [m.]; (fig.) Stoss [m.; öj.

Iknak, bv. n.: argerlich; op iemand -zijn over iets: argerlich über etwas auf Einen sein; I -heid, vr.: Aergerlichkeit [vr.]. knakje, o.: (der) kleine Stoss [o.];

- geld: eine kleine Summe. knakken, w. o. en b.: 1) knicken; (fig.) zerknicken; (ook:) zerrütten; zijne gezondheid is geknakt: seine Gesundheit ist zerrüttet; 2) knacken, einen Knack horen lassen [onr.]; zijne vingers laten -: mit den Fingern knacken.

knakking, vr.: (das) Knicken, (das) Zerknicken; (fig.) Zerrüttung [vr.].

knal,    m.: Knall Lm.j; I -effect, o.: Knalleffekt [m.1.

knallen, w. o.: knallen, knal-gas, o.: Knallgas [o.l; I -goud, o.: Knallgold [o.l; -kwik, o.: Knallqueck-silber [o.]; -lood. o.: Knallblei [o.]; -poeder, o.: Knallpulver [o.]; -zilver, o.:Knall-silber [o.]; -zuur, o.: Knallsaure [vr.].

knap, tsw.: knack!, krach! I -, m.: Knack [m.], Knick [m.1. I -, vr.: 1) Flachs-breche [vr.]; 2) Essen [o.]; veel van de -houden: ein Liebhaber von Essen sein, gerne etwas Gutes essen [onr.]. I -, bv.n.: 1) hübsch, nett; 2) flink, tüchtig; 3) ge-schickt, gewandt, tüchtig.

knapen, m. mrv.: Knaben [m. mrv.]; groote -: grosse Herren; slechte of ge-meene -: schlechte oder gemeine Leute.

knaphandig:, bv. n.: 1) behend, gewandt, 2) geschwind; I -heid, vr.: 1) Be-hendigkeit [vr.], Gewandtheit [vr.], 2) Ge-schwindigkeit [vr.].

knapheid, vr.: 1) Hübschheit [vr.1, Nettheit [vr.], 2) Flinkheit [vr.], Tüchtig-keit [vr.], 3) Geschicklichkeit [vr.], Gewandtheit [vr.], Tüchtigkeit [vr.]. knapjes, bw.: hübsch. knap-kers, vr.: (pik.) Knorpelkirsche [vr.], Herzkirsche [vr.]; I -koek, m.: Knack-kucnen [m.].

knap-zak, m.: Knappsack [m.; al, Tornister [m.], (fig.) Ranzen [m.1, Ran-zel [o. en m.] (een kale - zak: ein armer Schlucker; een gemeene -zak: ein gemei-ner Hund).

knars-been, o.: Knorpel [m.]; I -been-derig, bv. n.: knorpelig.

[m

knauwsel, o.: (das) Abgenagte. knauwster, vr.: 1) Knufferin [vr.], Pufferin [vr.]; 2) Nagerin [vr.].

knecht, m.: (L a. b.) Knecht [m.1; (in de beteekenis van „dienstknecht¹¹ gemeenlijk:) Diener [m.]; (in de beteekenis van „werkman¹¹ meestal:) Geselle ]m.]; stomme -: (der) stumme Knecht; vele meiden en -s houden: eine zahlreiche Die-nerschaft halten Lonr.].

knechtelijk, bv. n.: knechtlich; (fig.) knechtisch, sklavisch; I -heid, vr.: (fig.) (das) Knechtische, (das) Sklavische.

knechtje, o.: Knechtchen [o.]; (fig. fam.) Knabchen [o.], Knablein [o.l. knechtschap, o.: Knechtschaft [vr.1. knechts-dienst, m.: Stelle [vr.1 als Knecht; I -dracht, m.: Dienerkleidung [vr.], Dienertracht [vr.]; -loon, o.: Dienstlohn [m.], (voor ambachtslieden, enz.:) Arbeits-lohn [m.1; -werk, o.: Knechtsarbeit [vr.]; -wezen, o.: Knechtsstand [m.];-wijze,bw.: knechtisch. sklavisch.

enz.

knel, vr.: Klemme [vr.], Kluppe [vr.]; in de - zitten: in der Klemme sitzen [onr.].

knellen, w. b. en o.-. klemmen; (fig.) drücken.

knelling, vr.: (das) Klemmen; (fig.) Druck [m.].

kneppel, m.: Knüppel [m.].

kneppelen, w. b.: knüppeln.

knerp-aars, m. en vr.: Gramler [m.], Gramlenn Lvr.].

knerpen, w. o.: sich gramen (- over: über); - en kniezen: sich gramen und kümmern.

knerper, m.: Gramler [m.].

knerpery, vr.: Gramelei [vr.].

knerpster, vr.: Gramlerin [vr.].

knersen, enz.: Zie knarsen, enz.

res-

nen

knibbelaclitig, bv. n.: 1) zum Abdingen geneigt, 2) knickerig; I -heid, vr.: 1) Hang [m.] zum Abdingen, 2) Knickerig-

keit [yr.1.

knibbelary, vr.: Abdingen [o.], Feil-schen [o.].

knibbelen, w. o.: abdingen [onr.], feilschen.

knibbelig, bv. n.: Zie knibbelach-tig.

knibbeling, vr.: Zie knibbelarij.

knibbel-schot (-schut), o.: (das) kleine Zeug; I -ziek, bv. n.: zum Abdingen ^eilschen) geneigt; -zucht, vr.:Hang

knetteren, w. o.: knistern, knittern, knastern.

knettering, vr.: Knistern [o.], Knittern Lo.], Knastern [o.], knetter-slag, m.: Zie ratelslag, kneu, vr.: (vog.) Hanfling Lm.], Flachsfink Lm.]; eene oude (iron.) eine alte Jungfer; I -penning, m.: Sparpfennig Lm.], Spargeld Lo.].

kneukel, m.: Knöchel [m.]; I -koud, bv. n.: angreifend kalt; -olie, vr. (-sop, o.): (iron.) Prügelsuppe [vr.]; -vast, bv. n.: nandfest.

knens-molen, m.: Quetschmühle [vr.]. kneuter, vr.: Zie kreukel; (vog.) Zie kneu.

kneuteraar, m.: 1) Stammler [m.]; 2) Plauderer [m.].

knenteraarster, vr.: 1) Stammlerin [vr.]; 2) Plaudrerin Lvr.].

kneuteren, w. o. en b.: 1) (van vogels :) zwitschern; (fig.) Zie neuriën; 2) stammeln; 3) plaudern, plappern.

kneuterig, bv. n.:    1) behaglich;

2) vertraulich; I -heid, vr.: 1) Behaglich-keit [vr.], 2) Yertraulichkeit [vr.].

kneutering, vr.: 1) (das) Zwitschern; (fig.) Zie z. n. o. neuriën; 2) Stammeln |o.]; 3) Plaudern Lo.], Plappern [o.].

kneutje, o.: (vog.) Zie kneu; (fig.) Mütterchen [o.]; oude -s, o. mrv.: alte Mütterchen [o. mrv.]. kneuzen, w. b.: quetschen. kneuzing, vr.: Quetschung [vr.]. knevel, m.: Knebel [m.]; een sterke handfester Kerl. knevelaar, m.: Gelderpresser [m.]. knevelarij, vr.: GLelderpressung [vr.]. knevel-baarcl, m.: Knebelbart fm.; a], Schnurrbart [m.; a]; I -band, m.: Kne-belband [m.: a].

knevelen, w. b.: 1) knebeln, mit Stricken binden Lonr.]; 2) durch Erp sungen mitnehmen [onr.]; iem. -: 1) Ei knebeln, 2) Einem Geld erpressen.

kneveling, vr.: 1) Knebeln [o.]; 2) Erpressung [vr.].

knevel-touw, o.: Knebelstrick [m.]; I -was, o.: Knebelwachs Lo.1*

knibbelaar, m.: Feilscher [m.]. knibbelaarster, vr.: Feilscherin [vr.].

kleine (zum Feils [m.] zum Feilschen.

knie, vr.: (i. a. b.) Knie [o.]; I -band, m.: Knieband [o.; a]; -boog, m.: Knie-beuge [vr.]; -buiging, vr.: Kniebeugung [vr.]; -dicht, o.: Stegreifgedicht To.]; -diep, bv. n. en bw.: knietief; -gesp, m.: Knie-«chnalle [vr.]; -gewricht, o.: Kniegelenk [o.]; -gezwel, o.: Kniegeschwulst [vr.; ü]; -hoog, bv. n. en bw.: kniehoch; -houten,

o. mrv.: (zeew.) Kniehölzer [o. mrv.]; -jicht, vr.: (gnk.) Kniegicht [vr.]. knielbankje, o.: Knieschemel [m.]. knie-leder (-leer), ó.: Knieleder Lo.]. knielen, w. o.: knien, knieen (- voor: vor).

knieler, m.: (der) Kniende. knieling, vr.: (das) Knien, (das) Knieen.

knielkiissen, o.: Kniepolster [o.], Kniekissen Lo.].

knielster, vr.: (die) Kniende. knie-pees, vr.: Kniesehne [vr.]; I -pijn, vr.: Knieschmerz [m.], Schmerz [m.] im Kniegelenk.

knier, m.: (pop.) Scharnier [o.], knie-riem, m.: (i. a. b.) Knieriemen [m.]; | -schijf, vr.: (ontl.) Kniescheibe [vr.].

knies-oor, m. en vr.: Gramler [m.], Gramlerin Lvr.], Griesgram [m.], Isegrimm [m.]; I -oorig bv. n.: gramlich, gramisch, griesgramisch, isegrimmig; -oori^heid,vr.: gramliche (gramische, griesgramische, ise-grimmige) Natur Lvr.]. knie-stnk, o.: (i a. b.) Kniestück [o.], knietje, o.: Kniechen [o.], Knielein [o.].

knie-val, m.: Zie voetval; I -vormig, bv. n.: knieförmig.

kniezen, w. o.: grameln, sich granien, griesgramen.

kniezer, m.: Zie kniesoor, kniezerig, bv. n.: Zie kniesoorig, kniezing, vr.: (das) Grameln, (das) Griesgramen.

knik, in.: 1) (hoofdknik:) Nick [m.]; 2) Knick Lm.]; Zie knak; I -knieën, vr. mrv.: einknickende Kniee [o. mrv.].

knikje, o.: (das) fast unmerkbare Nicken.

knikke-been, m. en vr.: (fig.) Taurn-ler [m.], Taumlerin [vr.]; I-beenen, w. o.: mit den Beinen einknicken; -bollen, w. o.: mit dem Kopfe wackeln, nicken.

knikken, w. o.: (van de beenen:) einknicken, (ook:) Knick thun [onr.],knicken; (met het hoofd:) nicken; tegen iemand -: Einem zunicken; van ja -: bejahend (zu-stimmend) nicken; van neen-: vernemend den Kopf schütteln; - en buigen: Zie buigen.

knikker, m.: (voorwerp:) Schusser [m.], Schnellkugel [vr.1, Schnellkaulchen [o.]; (persoon:) Nicker [m.]; (fig.) Kopf [m.; öj; een kale -: ein kahler Kopf [o], ein haarloser Kopf [öl; I -buurt, vr.: (der) lumpige Stadttheil [teil], (das) lumpige Stadtviertel.

knikkeren, w. o.: (met knikkers spelen:) schussern; iemand van de baan -: Einen ausstechen [onr.], Einen aus dem Sattel heben [onr.].

knikkerig, bv. n.: knickerig, knau-serig; I -heid, vr.: Knickerei [vr.].

knikker-spel, o.: (das) Schussern, (das) Spielen mit Schnellkaulchen; I -tijd, m.: Zeit [vr.] zum Schussern.

knikking, vr.: (das) Knicken; - met het hoofd: (das) Nicken mit dem Kopfe. knikster, vr.: Nickerin [vr.].

Iknip, vr.:    1) (met eene schaar:)

Schnitt [m.], Einschnitt [m.1; 2) (om vogels te vangen:) Yogelschlag fm.; a]; (fig.) Falie Lvr.]; hij zit in de -: er sitzt in der Falie, er ist erschnappt; 3) Zie kit;

vr.:

1)

vr.:

eene stille ein Winkelbordell [o.];

4)    (op deuren, enz.:) Yorschieber |m.], Yorschieberiegel [m.); is de - op de deur: ist der Yorschieber auf der Thüre?;

5)    Springfeder [vr.], Schnappfeder [vr.].

Ik nip, m.:    1) (knippend geluid:)

Schnapp [m.]; 2) (met vinger en duim:) Knipp [m.), Knipps [m.], Schneller [m.]; een - voor den neus: einNasenstüber; aan iemand een - voor zijn neus geven: Einem einen Nasenstüber geben [onr.], Einen nasenstübern; geen - voor den neus waard zijn: (spr.) keinen Schuss Pulver werth [t] sein. I -, tsw.: schnapp!

knip-beugel, m.: Knippbügel [m.1;

I -beursje, o.: Knippbörsehen [o.], Knipp-taschchen Lo.]; -houtje, o.: Stellhölzchen [o.].

knipje, o.: 1) Zie knipbeursje;

2) (knippend geluid:) Schnappchen [o.]*, (met vinger en duim:) Knippchen Lo.], Schnellerchen Lo.]; 3) (met eene schaar:) Schnittehen Lo.J; 4) (op deur.en, deksels, enz.:) Sehieberiegelchen Lo.].

knip-luis, vr.: (gem.) Schneider Kaka-du [m.]; I -mes, o.: Einlegemesser Lo.], Schnappmesser [o.]; -muts, vr.: Zie neepjesmuts; -oog, m. en vr.: Blinzler [m.], Blinzlerin [vr.]; -oogen, w. o.; blinzeln (tegen iemand-oogen: Einem einen Augen-wink g$ben [onr.], Einem zuwinken; -oogje, o.: 1) Augenwink [m.], Wink Lm.] mit den Augen, (der) verstohlene Bliek, 2) Liebesblick [m.] (aan elkander -oogjes geven:    1. einander verstohlene Blicke

zuwerfen [onr.] 2. liebaugeln).

knippen, w. o.: 1) schnappen; het slot knipt: das Schloss schnappt; 2) (met vinger en duim:) knippen. I -, w. b.:

1)    (met eene schaar:) schneiden [onr.]; zijn haar laten -: sich die Haare schneiden lassen [onr.]; zijne nagels -: sich die Nagel beschneiden [onr.]; eene japon -: ein Kleid zuschneiden [onr.]; figuren -: Figuren ausschneiden [onr.]; 2) (vangen :) fangen [onr.], erschnappen, er-haschen; 3) (doodmaken met den nagel van den duim:) knicken.

knip-schaar, vr.: Knippschere [vr.]. knipsel, o.: (afknipsel:) Schnitzel [m.]; (uitknipsel:) Schnitzerei [vr.]; (gedaante of vorm van het geknipte:) Schnitt [m.], Zuschnitt Lm.].

knip-slag, m.: Zie m. knip; I -slot, o.: Yorlegeschloss [o.; ö], Yorhangeschlos [o.; ö].

knitteren, w. b.: 1) knetteren;

2)    Zie kreukelen.

knobbel, m.: Knoten [m.], Knollen Lm.]; (in hout):) Knorren [m.]; (aan de vingers:) Knöehel [m.]; (fig.) Auswuchs [m.; ü], Hoeker [m.].

knobbelachtig, bv. n.: 1) knotig, knollig, 2) knorrig, 3) (fig.) voller Aus-wüchse; I -heid, vr.: 1) Knotigkeit [vr.], 2) Knorrigkeit [vr.]. knobbelig: Zie knobbelachtig, knobbel-jicht, vr.: (gnk.) Knollsucht [vr.]; I -uitwas, o.: (der) knotige (knollige) Auswuchs [uj; -ziekte, vr.: englische Krankheit [vr.].

knoeide (knod), vr.: Zie knobbel; I -stok, m.: Knotenstock [m.; ö].

knoedel, m.: (kkk.) Nudel [vr.], Knö-del [m.], Kloss [m.; ö]; (fig.) Knoten [m.];

-s in de keel: Knoten in der Kehle;

I -majoor, m.: Speisestampfe [vr.]; -pap, vr.: Nudelpappe [vr.]; -soep, vr.: Nudel-suppe [vr.].

knoei, vr. en m.: Yerwickelung [vr.]; in de - zitten: (fam.) in Yerwickelungen sitzen [onr.]; I -boel, m.: 1) Pfuscherarbeit [vr.], 2) Sudelei [vr.], 3) Fuschelei Lvr.], Yerkettung [vr.] von Lug und Trug,

4) Wirrwarr Lm.].

knoeien, w. o.: 1) pfuschen; 2)sudeln;

3) intrigiren [ie]; 4) sich in Yerwickelungen stecken; 5) den Preis verderben [onr.].

knoeier, m.: 1) Pfuscher [m.J; 2) Sud-ler [m.]; 3) Intrigant [m.]; 4) Preisverder-ber [m.].

knoeierig, bv. n.: pfuscherhaft; I -heid, Pfuscherhaftigkeit [vr.]. knoeierij, vr.: 1) Pfuscherei [vr.]; 2) Sudelei [vr.]; 3) Kunstgriffe [m. mrv.], listige Streiche [m. mrv.], Schliche [m. mrv.], Schleichwege Lm. mrv.], Intrigen Lvr. mrv.].

knoeister, vr.: 1) Pfuscherin [vr.]; 2) Sudlerin Lvr.]; 3) Intrigantin [vr.].

knoei-werk, o.: Zie no. 1 -boel;

I -winkel, m.: Zie no. 3 -boel.

knoest, m.: Knorren [m.]; een harde - heeft eene scherpe bijl noodig: (spr.) auf einen groben Klotz gehort ein grober Keil.

knoestachtig, bv. v.: 1) knorricht, 2) knorrig.

knoesterig (knoestig), bv. n.: knorrig; I -heid, vr.: knorrige Beschaffenheit [vr.].

knoest-gezwel, o.: Knotengeschwulst [vr.; ü].

knoet, m.: 1) Grobian [m.], Flegel [m.]; 2) (Russisch straftuig:) Knute [vr.]; met den - krijgen: die Knute bekommen [onr.]; aan iemand met den - geven: Einem die Knute geben [onr.]; I -achtig, bv. n.: 1) grob, flegelhaft, 2) die Knute liebend.

knoetig, bv. n.: flegelhaft; I-heid, vr.: Flegelhaftigkeit [vr.].

knoet-slag, m.: Knutenhieb [m.];

I -straf, vr.: Knutenstrafe [vr.], Knute [vr.].

knoffelen, w. b.: Zie knuffelen, knoflook, o.: Knoblauch [m.]; aan iemand - geven: (fig. fam) Einem eine Prügelsuppe einbrocken; I -achtig, bv. n.:

knoblauchartig, 2) den Knoblauch liebend; -kruid, o.: Knoblauchkraut [o.]; -reuk, m.: Knoblauchgeruch [m.]; -saus, Knoblauchbrühe [vr]; -soep, vr.: Knoblauchsuppe [vr.].

knok, m.: Knochen [m.]. Zie mrv. knoken.

knoken, m. mrv.: Knochen [m. mrv ]; sterk van -: stark von Knochen; dat is goed voor mijne oude -: (fam.) das halt meine alten Knochen zusammen.

knokkel, m.: (ontl.) Knöehel [m.]; (fig.) Grobian [m.], (der) ungeschliffene Mensch; iem. op zijne -s tikken: Einem auf die Finger klopten.

knokkelachtig, bv. n.: knöehelar-tig, (fig.) grob, ungeschliffen; I -heid, vr.: (das) Knöchelartige, (fig.) Grobheit [vr.], Ungeschliffenheit [vr.].

knokkelvormig, bv. n.: knöchelfdr-mig.

be-

(%)

knoop, m.: 1) Knopf [m.; ö]; - en knoopsgat: Knopf [m.; ö] und Knopfloch [o.; ö]; dat is geen - waard: (pop.) das ist keinen Pfifferling werth [t]; ik geef er geen - om: (pop.) ich kümmere mich gar nicht darum, ich trage den Teufel danach;

2)    Knoten [m.]; een - in een touw leggen: ein Knoten in einen Strick machen; een

zakdoek leggen (iron.: een - in i leggen): einen Knoten ins Ta-machen; de - is gelegd: (fig ) der Knoten ist geschlungen, die Ehe ist geschlossen; de draad zit in den -: der Faden hat einen Knoten, der Faden istzu einem Knoten verwirrt; iets in den - maken: etwas zu einem Knoten verwirren; iets uit den - maken: etwas aus einander knüpfen, den Knoten aus etwas auflösen;

3)    (moeielijkheid:) Knoten [m.]; daar zit de -: da steekt der Knoten; den - doorbakken: den Knoten zerhauen; zie Gur-diaansch; den - ontwarren: den Knoten entwirren ; 4) (in romans, tooneelstuk-ken, enz.:) Knoten [m.], Intrige [vr.]; 5) (str.) Knoten [m.]; 6) (zeew.) Knopf [m.; ö.], Knoten [m ] Zie mrv. knoopen; 7) (vloek:) Fluch [m ; ül* met een zwaren -: mit einem tüchtigen Fluche.

knoopdoekje, o.; Fischü [o.].

Iknoopen, w. b.: 1) knöpfen, zuknöp-fen, festknöpfen, mittels Knöpfe und Knopflöcher zu- oder festmachen; 2) knüpfen, zuknüpfen, mittels eines Knoten (oder mehrerer Knoten) zu- oder festmachen; iets in zijn oor -: (fig.) sich etwas hinter die Ohren schreiben [onr.]; 3) knöteln,als Netzwerk verfertigen; netten -: Netze stricken.

Iknoopen, m. mrv.: 1) Knöpfe [m. mry ]; 2) Knoten [m. mrv.]; 3) Flüche [m. mrv.]; met de zwaarste -: mit den schreck-lichsten Flüchen; het schip loopt twaalf - in het uur: das Schiff lault zwön Knöpfe (Knoten) in der Stunde, das Schiff legt zwölf Seemeilen in der Stunde zurück;

I -draaier, m.: Knopfmacher [m.], (iron.) Betrüger [m.]; -makerij vr.: 1) Knopfma-cherhandwerk [o.], 2) Knopffabrik [vr.]; -schaar, vr : Knopfenholz [o.; ö]; -zijde, vr.: Knopfseide [vr.]; | in overige Sam.: Knopf •

knooper, m.: 1) Netzwerkstricker [m.]; 2) Knöpfer [m.]; 3) Knüpfer [m.] knooperig; (knoopig), bv. n.: knotig;

I -heid, vr.: Knotigkeit [vr.], Knotige Be-schaffenheit [vr ].

knoop-gras, o.: (pik ) Knöpfleingras vr.: 1) Knöpfen [o.];

bart

knol, m.: (pik.) weisse Rübe [vr.];(van sommige bloemen en aardvruchten:) Knollen [m.]; (oud paard:) Kracke [vr.], Schind-mahre [vr.]; (ouderwetsch zakhorloge:) altmodische Taschenuhr [vr.]; (onnoozele knul:! Einfaltspinsel [m.]; (leugen, drog:) Lüge [vr.], Betrügerei [vr.]; aan iemand een - in zijne muts draaien: (spr.) Einem etwas auf die Nase binden [onr.]. Zie mrv. knollen.

knolachtij?, bv. n.: 1) rübenartig, Rüben liebend, 2) knollenartig, 3) van paarden:) einer Schindmahre ahnlich,

4) (van horloges:) altmodisch, einem Knollen ahnlich; -gewas, o.: Knollengewachs [o.].

knolle-schil, vr.: Rübenschale [vr.]. knollen, m. mrv.: (pik.) weisse Rüben [vr. mrv.]; aan iem. - voor citroenen ver-koopen: (spr.) Einem etwas auf die Nase binden [onr.] (Zie citroen); I -akker, m. (-land, o.): Rübenacker [m.; a], Rübenfeld [o ]; -boer, m.: Rübenbauer [m.];-draaier, m : (fam) Spassmacher [m.]; -loof, o.: Rübenkraut [o.]; -tuin m.: Rübengarten [m.; al (in zijn -tuin zijn: spr.: recht zu-frieden sein); -veld, o.: Zie -akker; -zaad, o.: Rübensamen [m ]

knol lig, bv. n.: knollig; (fig fam.) hübsch; I -heid, vr.: knollige Beschaffen-heit [vr.], (fig. fam.) Hübschheit [vr.].

knol-rabi, m.: (pik.) Knolrabi [m l, Kohlrübe [vr.]; I -radijs, vr : Rübenrettig [m.]; -rond, bv. n.: knollenrund; -selderij, vr.: Knollenselleri [m.]; -vormig, bv. n.: knollenförmig; -vormigheid, vr.: (das) Knollenförmige.

- in zijnen zijnen neus chentuch

[O.].

knooping,

2) Knüpfen [o.]

knoopje, o.:    1) Knöpfchen [o];

2) Knötchen [o.].

knoop-koord. o.: Flechtschnur [vr.; ü]; I -lijn, vr : (str.) Knotenlinie [vr.]; -maker, m.: Zie knoopenmaker; -naad, m.: (hik.) Knotennaht [vr.; a]; -naald, vr.: Stricknadel [vr]; -overtreksel, o.: Knopf-überzug [m.; ü].

knoopsgat, o : Knopfloch [o.; ö]; zijne lip over het derde - laten hangen: spr.: das Maul hangen lassen [onr.].

knoopster, vr.: 1) Knötlerin [vr.], Netzwerkstrickerin [vr];    2) Knöpferin

[vr.]; 3) Knüpferin [vr.].

knoop-vorm, m.: Knopfform [vr.];

I -werk, o.: 1) Netzwerk [o.], 2) Strick-arbeit [vr.]; -zijde, vr.: Strickseide [vr.].

knop, m.: Knopf [m.;    o]; (pik.)

Knosp [vr.]; I -hulsel, o.: (pik.) Knos-penhülle [vr.], Knosp enhautchen [o.]; -speld, vr.: Knopfnadel [vr.], grossköp-figë Stecknadel [vr.]; -vliesje, o.: Zie -hulsel.

knopje, o.: Knöpfchen [o.].

Iknoppen, w. o.: (pik.) Knospen trei-ben [oni;.], knospen.

Iknoppen, m. mrv.: Knöpfe [m. mrv.]; ' (pik.) Knospen [vr. mrv.]; - schieten: Knospen treiben [onr.]; I -bijter, m.: (ins.) Knos-penbeisser [m.].

knor, m.: (kraakbeen:) Knorpel [m.]; (knorgeluid:) Granzen [o.]; (knoest:) Knorren [m.].

knorachtig, bv. n.: 1) knurrig, brammie, 2) zum Schelten (zum Keifen) ge-neigt, keifisch; I -heid, vr.: 1) (das) Brum-mige, 2) üble Laune [vr.], 3) Sucht [vr.] Schelten, Sucht [vr.] zum Keifen. knor-been, o.: Knorpel [m.]; I -beentje, o.: Knorpelchen [o.], knorder, m.: Brummbar [m.], Brumm-.    [m.;    a], Schelter [m.j, Keifer

[m.1.

knor-geluid, o.: Grrunzen [o.], knorf, m.: Zie knurf. knorhaan, m.: (visch en vog.) Knorr-hahn [m.; a en a].

knorpel-huid, vr.: Zie kraakbeen-huid.

knorre-pot, m.: Zie knorder en knorster.

knorren, w. o.: knurren, brammen;

KNORRIG.

284

KOE.

<yan varkens:) grunzen; op iemand Einen schelten [onr.], Einen auszanken.

knorrig, bv. n.:    1) misslaunisch,

übellaunig; 2) missvergnügt, böse; - op iemand zijn over iets: böse (argerlich) über etwas auf Einen sein; I -heid, vr.: 1) üble Laune [vr.1, 2) Missvergnügen £o.].

^iknorvleesch, o.: (das) knorpelige Fleisch.

knot, vr.: Knocke Lvr.], (das) zusammen-gedrehte Bund. knotje, o.: Knöckchen [o.], knots, m.: Keule [vr.]. knotsachtig, bv. n.: keulartig; 1 -heid, vr.: keulartige Beschaffenheit

kuilt, m.: (pop.) muntere Stimmung [m.]; in zijn - zijn: (pop.) recht vergnügt sein.

knutsel, m,: Arbeit [vr.] zum Zeit-vertreib; aan den - zijn: sich mit Arbeit zum Zeitvertreib, beschaftigen.

knutselaar, m.: Tausendkünstler [m.].

knutselaarster, vr.: Tausendkünst-lerin [vr.].

knutselarij, vr.: Zie knutselwerk, knutselen, w. o.: tausendkünsteln; (fam.) künsteln an. I -, w. b.: ma-

[vr.].

knots-boom, m.: (pik.) Teufelsbaum [m.; al; I -drager, in.: Keulentrager [m.]; -hoornig, bv. n.: keulenhornig; -slag, in.: Keulenschlag [m.; a]; -vormig, bv. n.:keu-lenförmig.

knotten, w. b.: abstumpfen; (fig.) bre-chen [onr.], schwachen; vlas -: Flachs in Knocken drehen.

knotting, vr.: (das) Abstumpfen; (fig.) Brechung [vr.], Schwachung [vr.].

knotwilg, m.: gekappte (geköpfte) Weide [vr.1.

knubbel, enz.: Zie knobbel, enz. knuffelaar, m.: 1) Hatschler h Liebkoser [m.]; 2) Knuffer Tm.].

knuffelaarster, vr.: Hatschlerin [vr.], Liebkoserin [vr.].

knuffelen, w. b.: 1) herzen, liebher-zen, liebkosen, hatscheln; 2) knuffen, puffen, stossen [onr.]; 3) (frommelen:) knit-tern; ineen -: zusammenknittern.

knuffelig, bv. n.: liebkosend, lieb-herzend; I -heid, vr.: 1) liebkosende Art [m.],    2) liebkosende Stimmung

knuffeling, vr.: Liebkosung [vr.], (das) Herzen, (das) Liebherzen.

knuist, vr.: Faust [vr.; a]; (gem.)Pfote [vr.], Klaue [vr.]; groote-enhebben: grosse Fauste haben; goede -en aan zijn (haar) lijf hebben: (fig. fam.) tüchtige Arme Leibe haben. knuistig, bv. n.: stark von Fausten. knul, m.:    1) Einfaltspinsel [m.],

Tropf fm.; ö]; 2) Kauz [m.; a]; 3) Schluc-ker [m.]; een onnoozele -: ein einfal-tiger Tropf; een rijke (wonderlijke, plei-zierige) -: ein reicher (wunderlicher, lustiger) Kauz; een arme -: ein armer Schlucker.

knuppel, m.: Knüppel [m.], Knüttel

Cm.].

knuppelaar, m.: Knüppler [m.], Knüttler [m.], Prügler [m.].

knuppelen, w. b.: knüppeln, knütteln, prügeln; eene kat -: eine in einer Tonne eingeschlossene Katze mit Knüppelstöcken draus prügeln.

knuppel-liout, o.:    1) Knüppelholz

[o.], 2) Knüppelstock [m.; ö]; I -rijm, o.: Zie kreupelrym; -spel, o. : Spiel [o.] mit Knütteln; -stok, m.: Knüppelstock [m.; ö]; -vers, o.: Zie kreupelvers, knuren, w. o. faulenzen. knurf (knurft), m.: Knorpel [m.]; 'I -been, o.: Knorpel [m.J.

knurftig, bv. n.: knorpelig; I -heid, vr.: knorpelige Beschaffenheit [vr.].

[vr.].

Lm.],

- aan: chen.

knutselwerk, o.: 1) Arbeit [vr.] zum Zeitvertreib, Liebhabereiarbeit [vr.]. 2) Ge-duldarbeit [vr.]. knuttel, vr.: Tauende [o.], knutteltje, o.: Endchen [o.] Tau. knutterig (knuttig), bv. n.: 1) ange-nehm; 2) ergötzlich; I -heid, vr.: 1) An-nehmlichkeit [vr.], 2) Ergötzlichkeit [vr.]. kujjf, o.: Kneif [m.], Messer [o.], knyp, vr.: 1) Kneipe [vr.], Klemme [vr.], [t] Noth [vr.]; in de - zitten : (fam.) in der Kneipe (Klemme, Noth [t], Verle-genheit) sitzen [onr. 1; 2) (kroeg :) Kneipe Lvr.]; in de - zitten: in der Kneipe sitzen [onr.]; I -bril, m.: Nasenbrille [vr.], (iron.) Nasenklemmer [m.]; -dokter, m.: (iron.) Körperkneter [m.]; -tang, vr.: Kneipzange [vr.].

knijpen, w. b. : kneifen [onr.]. knijper, m.: Kneifer [m.]. knijpertje, o.: Nasenklemmer [m.1, Kasenorille [vr.], Brille [vr.] ohne Stan-

knjjping, vr.: (das) Kneifen. knjjpster, vr.: Kneiferin [vr.]. knijptang, vr.: Kneipzange [vr.]. knijzen, enz.: Zie kniezen, enz. Koba, vr.: (vrouwennaam:) Jacobine [vr.].

kobalt o.: (min.) Kobalt [m.]; I -blauw, o.: Kobaltblau [o.]; -erts, o.: Kobalterz [o.]; -glas, o.: Kobaltglas [o.]; -mijn, vr.: Kobaltbergwerk [o.], Kobaltmine [vr.]; -oxyde, vr.: Kobaltoxyd Lo.]; -zuur, o-: Kobaltsaure [vr.].

Kobus, m.: (mansnaam:) Jakob [m.]. kodde, vr.: (knots:) Keule [vr.]; (grap :) Spass [m.; al; I -beier, m.: Waldschütz [m.] Flurschütz [m.], Feldhüter [m.], Feld-wachter [m.].

koddenaar, m.: (vog.) Zie kneu. kodderij, vr.: Spass [m.; a]. koddig, bv. n.: spasshaft, drollig, misch, lacherlich; I -heid, vr.: (das) Spass-hafte, Drolligkeit [vr.], (das) Komische, (das) Lacherliche.

koe, vr.: (drk. en fig.) Kuh [vr.; ü]; zoo dom als eene -: ein dummes Thier T, ein Erzrindvieh [o.]; wat weet eene -van saffraan: (spr.) was nutzt der Kuh Muskate?; hij is zoo vlug als een vogeltje dat - heet: (spr.) er fahrt mit der Schneckenpost; men noemt geene - bont of er is een vlekje aan: (spr.) Zie bont; men kan nooit weten hoe eene - een haas vangt: (spr.) wer weiss wie der Hase lauft sagte Jener und legte das Garn auf dem Dach aus, (ook:) mankann nicht wissen wie das Glücksrad drehen wird; de - bij de horens vatten : (spr.) Zie horens; wien de - toekomt, die pakt

gen.

ko-

vr.:

halen: (spr.) den Dreck wiederaufrühren; aan iem. - met gouden horens beloven:

rge versprechen den dam is, loo-

aan iem. - met gouuen (spr.) Einem goldene Be

b.:

Kühlbottich [m.]; -middel, o.: Kühlmittel [o.]: -oven, m.: Kühlofen [m.; ö]. koelte    r " '

-: eme

haar bij de horens: (spr.) wem die Kuh behört, der fasst sie beim Schwanz. koe-t>eest, o.: Kuh [vr.; ü]; I -brug, (zeew.) Ueberlauf [nr], Kuhbrücke [vr.]; -drijver, m.: Kuhhirt [m.] (-drijvers-lied, o.: Kuhreigen | m.], Kuhreihen [m.]; -herder, m.: Zie -dry ver. koeie-koi>, m.: Kuhkopf [m.; ö]. koeien, vr. mrv.: Kühe [vr. mrv.]; veel koeien -, veel moeien: (spr.) Geld und Gut sorgen thut; oude - uit de sloot

[onr.J; als het hek van den dam is, loo-pen de - de wei uit: (spr.) wenndieKatze fort ist, so tanzen die Mause; I -drek, m.: Kuhdreck [m.]; -drijfster, vr.: Kuh-treiberin [vr.]; -drijver, m.: Kuhtreiber [m.1; -hoeder, m.: Kuhhirt [m.]; -hoedster, vr.: Kuhhirtin [vr.]; -kaas, vr.: Kuhkase [m.]; -kooper, m.: Yiehhandler [m.]; -koo-perij, vr.: Yiehhandel [m.]; -mest (-mist), m.: Kuhmist [m.]; -oog, o.: (pik.) Kuhauge [o.]; -stal, m.: Kuhstall [m.; a]; -stront, m.: Zie -drek.

koeie-speen, vr.: Kuhzitz [m.], Kuh-zitze [vr.]; | -staart, m.: Kuhschwanz [m.; a]; -tong, vr.: Kunzunge [vr.]: -vleesch, o.: Rindfleisch [o.].

koek,    m.: Kuchen [m.]; - in den zak: Pudding [m.]; zoete -: Honigkuchen [m.]; alles voor zoeten - opeten: (spr.) sich Alles gefallen lassen [onr.]; zij zijn - en ei: (spr.) sie sind Ein Kuch und Ein Mus; dat is gesneden -: (spr.) das ist eine leichte Aufgabe.

koe-kamp, m.: Kuhweide [vr.]. koekeloeren, w. o.: (fam.) die Zeit in trauriger Einsamkeit zubringen [onr.].

koeken-bakker, m.: Kuchenbacker [m.]; I -pan, vr.: Bratpfanne [vr.].

koekje, o.: Küchelchen [o.], Küch-lein [o.]; bak me een - als ik dood ben: (spr.) Yersprechungen kosten kein Geld.

koekoek, m.: 1) (vog.) Kuckuck [m.]; het is altijd -éénzang: es ist immer die-selbe Leier: 2) (bwk.) Kappfenster [o.], (ook:) Schragfenster [o.]; 3) (zeker eenvoudig huisklokje:) Kuckucksuhr [vr.];

4) (als tsw.) wat -: was der Kuckuck; om den - niet: in aller Welt nicht; het mocht de -: gar nicht!

koekoeks-bloem, vr. (-brood, o.; -look, o.; -plant, vr.): (pik.) Kuckucks-blume [vr.]; | -ei, o.: Kuckucksei [o.]; -speeksel, o.: Kuckucksspeichel [m.];-veer, vr.: Kuckucksfeder [vr.]; -zang, m.: Kuc-kucksgesang [m.].

koel,    bv. n.: kühl; (fig.) ziemlich kalt; in -en bloede: mit kaltem Blute; I -bak, m.: Kühlfass [o.; a]; -bloedig, bv. n.:kalt-blütig; -Moedigheid, vr.: Kaltblütigkeit [vr.]; -drank, m.: Kühltrank [m.; a]; -emmer, m.: Kühleimer [m.].

koelen, w o.: sich abkühlen. I -. w. kühlen; zijn gemoed aan iemand -: (fig.) sein Müthchen [t] an Einem kühlen. koelkeitl, vr.: Kühle [vr.[. koelie, m.: Plantagenarbeiter [m.]. koeling, vr.: 1) Kühlung [v.]; 2) Ab-kühlung [vr.].

koel-kelder. m.: Kühlkeller [m.]; I -ketel, m.: Künlkessel [m.]; -kuip, vr.:

IV U111V1V JLX    V M

Koelte, vr.: Kühle [vr.]; (zeew.) Kühle [vr.], Kühlte [vr.]; eene frissche steife Kühle.

koeltje, o.: (zeew.) kleine Kühlung [vr.].

koeltjes, bw.: kühlig; (fig.) ziemlich kalt.

koel-vat, o.: Kühlfass [o.;a]; I -zinnig* bv. n.: kaltsinnig; -zinnigheid, vr.: Kalt-sinn [m.].

koe-melker, m.: Kuhmelker [m.]. IKoen, m.: (mansnaam:) Konrad [m.],. Kunz [m.].

Ikoen, bv. n.: kühn; I -heid,vr.: Kühn-heit [vr.J.

Koenraad, m.: (mansnaam:) Konrad [m.].

koepel, m.: (welfdak:) Kuppel [vr.]; (tuinhuis:) Gartenhaus [o.; a]; I -dak, o.: Kuppeldach [o.; a]; -kerk, vr.: Kuppel-kirche [vr.]; -raam, o.: Kuppelfenster [o.]; -vormig, bv. n.: kuppelförmig.

koe-pens, vr.: Kuhkaldaunen [vr. mrv.]; I -pok, vr.: Kuhpocke [vr.], Kuh-blatter [vr.] (-pokinenting, vr.: Kuh-pockenimpfung [vr.], Einimpfung [vr.] der Hehutzblattern; -pokstof, vr.: Impstoff [m.]r Kuhpockengift [o.]), koeren, w. o.: Zie kirren, koer-lmis, o.: (op badplaatsen:) Kur-haus [o.; a], Konversationshaus [o.; a]; I -zaal, vr.: Kursaal [m.; -sale].

koerier, m.: 1) Kourier [m.], Eilbote [m.1; 2) Diener [m.] auf der Reise.

Koerland, o.: (adk.) Kurland [o.]; Koerlander, m.: Kurlander [m.]; Koer-landsch, bv. n.: kurlandisch ;Koerlandschey vr.: Kurlanderin [vr.].

koers, m.: (i. a. b.) Kurs [m.], Kours m.]; - zetten naar : (zeew.) die Fahrt richten nach; van den - raken: den Kurs verlieren [onr.1; wettigen - hebben: ge-setzlich Kurs haben; gedwongen - hebben: gezwungen Kurs haben; buiten -stellen: ausser Kurs setzen; den - notee-ren: den Kurs notiren [ie]; om den - van: ungefahr, etwa; I -blad, o.: Kursblatt [o.; a].

koersen, w. b.: 1) abpassen; 2) be-rechnen; 3) (fam.) fertig kriegen.

koershoudend, bv. n.: kourant, ku-rant, gangbar.

koersing, vr.: 1) Abpassen [o.];2)Be-rechnung [vr.].

koers-lyst, vr.: Kursliste [vr.]; [ -no-teering, vr.: [ie] Kursnotirung [vr.]; -verschil, o.: Kursunterschied [m.J. koeskoes, m.: Mischmasch [m.]. koest, tsw.: ruhig!, still!. I -, bv. n.: ruhig, still; zich - houden: sich still halten [onr.].

koesteraar, m.: Pfleger [m.], Yerzart-ler [m.].

koesteraarster, vr.: Pflegerin [vr.], Yerzartlerin [vr.].

koesteren, w. b.: pflegen, verzarteln; (fig.) hegen; de hoop -: die Holfnung liegen; het plan -: die Absicht haben. I -(zich), w. w.: sich pflegen, seines (ihres) Leibes pflegen; (fig.) sich sonnen.

koestering, vr.: Pflegung [vr.], Yer-zartelung [vr.J.

koet, vr.: (vog.) Wasserhuhn [o.; ü];

ben:

w. b.: en auf

o.):

order-

koker, m.: 1) (persoon:) Kocher [m.J, Sieder [m.J; 2) (voorwerp:) Köcher [m.], (fig.) !Futteral [o.], (ook) Büchse [vr.], (zeew.) Koker [m.]; de - van een sekreet: der Trichter im Abtritt; dat komt niet uit zijn eigen -; (iron.) das kommt nicht aus seinem Hirn; I -muilen, w. o.: 1) schmun-zeln; 2) kichern.

(fig.) Tropf [m.: ö]; (ook:) Memme [vr.], Hasenfuss [m.; ü].

koeteraar, m.: Zie m. koeterwaal, koeteraarster, Zie vr. koeterwaal.

koeteren, w. o.: Zie koeterwalen.

koeter-taal, vr.: Kauderwalsch [o.];

I -waal, m. en vr.: Kauderer [m.], Kauder-walscher [m.], Kaudrerin [vr.], Kauderwal-scherin [vr.]; -waalsch, o.: Kauderwalsch [o.]; -walen, w. o.: kauderwalschen, kau-dern.

koetje, o.: Kühchen [o.], Kühlein [o.]; het vreemde - likt het vreemde kalfje: (spr.) selbst ist der Mann, auf Andern sich verlassen Wer klug ist wird es hassen; over -s en kalfjes #praten: (spr.) Zie kalfje; zijne -s op het droge heb (spr.) Zie schaapje.

koets, vr.: Kutsche [vr.]; (fig. fam.) Bett [o.]; naar de - gaan: (fig. fam.) zu Bette genen [onr.] - en paarden houden: sich Kutsche und Pferde halten [onr.];

I -bak, m.: Kutschkasten [m.]; -bok, m.: Kutschbock [m.; ö], Kutschersitz [m.].

Ikoetsen, vr. mrv.: Kutschen [vr. mrv.]; I -maker, m.: Kutschenmacher [m.].

koetsier, m.: Kutscher [m.]. koetsje, o.: Kutschchen [o.], Kutsch-lein [o.].

koets-paard, o.: Kutschenpferd [o.];

I -poort, vr.: Kutschenthor [o.]; -portier, o.: Kutschenschlag [m.; a]; -trede, vr.: Kutschentritt [m.].

koe-uier, m.: Kuheuter [o.]; l-vleesch, o.: Rindfleisch [o.]; -vlieg, vr.: (ins.) Bremse [vr.]; -voet, m.: (breekijzer:) Kuh-fuss [m.; ü],

koetsen, w. o.: (fam.) kutschiren [ie], in einer Kutsche fahren [onr.]. I -,

(bij papiermakers:) aus den Form die Filze drücken.

koetser, m.: Auftrager [m.] der ge-schöpften Papierbogen auf die Filze. koezün, m.: Yetter [m.]. kof, vr.: (zeew.) Kuff [vr.]; [ -schip, o.: Kuffschiff [o.].

koffer, m.: Koffer [m.]; I -deksel, o.: Kofferdeckel [m.].

kofferen, w. b.: koffern einkoffern. koffer-maker, m.: Koffermacher [m.]; l-sleutel, m.: Kofferschlüssel [m.]; -slot, o.: Kofferschloss [o.; ö].

koffertje, o.: Kofferchen [o.], Koffer-lein [o.].

koffertorie, o.: Umschlag [m.; a]. koffervisch,- m.: Kofferfisch [m.]. koffie, vr.: Kaffee [m.]; Poolsche -: polnischer Kaffee (d. h. Milch mit Kaffee, Zirnmt und Zucker gekocht), wiener Melange [vr.]; -zetten: Kaffee machen; dat is geen klare -: (spr.) es steekt etwas da-hinter; I -achtig bv. n.: 1) kaffeeartig, 2) den Kaffee liebend (ik ben niets -achtig; ich bin gar kein Liebhaber des Kaffees); -bakje, o.: Kaffeeladchen [o.] (in der Kaffeemühle); -blad, o.: 1) (van den koffie-boom:) Kaffeeblatt [o.; a], 2) (voor het koffiegoed:) Kaffeebrett [o.]; -brander,m.: (persoon:) Kaffeebrenner [m.],Kaffeeröster lm.], (gereedschap:) Kaffeetrommel [vr.], Kaffeeschütter [m.], Kaffeepauke [vr.]; -buik, m. en vr.: Kaffeebruder [m.; ü],

Kaffeeschwester [vr.], Kaffeebase [vr.]; -dik, o.: Kaffeesatz [m.]; -filtreer, vr.: Kaf-feemaschine [vr.]; -goed, o.: Kaffeege-schirr [o.], Kaffeezeug Lo.], [t] Kaffeege-rathe [o.].

koffiehuis, o.: Kaffeehaus [o. a];l-be-diende, m.: Zie -knecht; -bezoeker, m.: Kaffeehausbesucher lm.]; -klant, m. 1) Kaf-feehauskunde [m.], 2) Kaffeehausbesucher [m.J; -houder, m.: Lt] KafFeewirth [m.]; -houdster, vr.: [t] Kaffeewirthin |vr.]; -jongen, m.: Kaffeehausjunge [m.]; -knecht, m.: Kellner [m.1 in einem Kaffeehause; -praatje, o.: 1) Klatschgeschichte [vr.] aus dem Kaffeehause, 2) Gesprach [o.] im Kaffeehause.

koffie-kamer, vr.: Buffetlokal [o.], Gesellschaftssaal [m.; -sale]; I -kommetje, o. (-kopje, o.): Kaffeetasse [vr.]; -konkel, vr.: Kaffeebase [vr.], Kaffeeklatsche [vr.]; -laadje, o.: Zie -hakje ; -lurker, m.: (pop.) Kaffeebruder [m.; ü]; -lurkster, vr.: Zie vr.-huik; -papier o.: Kaffeetüte [vr.]; -prijzen, m. mrv.: Kaffeepreise [m. mrv.], Marktpreise [m. mrv.] des Kaffees; -schenkster, vr.: [t] Wirthin [vr.] am Kaffeetisch -schoteltje, o.: Unterschalchen [o.] (einer Kaffeetasse); -servies, o.: Kaffeeservice [o.], [t] Kaffeegerath [o.]; -stroop, vr.: (der) gebrannte Sirup; -tafel, vr.: Kaffeetisch [m.]; -trommel, vr.: (i. a. b.) Kaffeetrom-mel [vr.]; -trommeltje, o.: Kaffeebüchse [vr.]; -tulker, m.: (pop.) Zie -lurker; -tulkster, vr.: Zie -lurkster; -water, o,: (das) siedende Wasser zum Kaffeemachen; -zak, m.: 1) Kaffeesack [m.; al, Kaffeebal-len [m.], 2) Kaffeeseihe [vr.], Kaffeeseiher [m.]; -zakje, o.: Zie -papier; -zeef, vr.: Zie -zak no. 2.

kog, vr. (kogge, vr., kogschip (kpv.) Schiff [o.] mit rundlichem Yo und Hintertheil [t], Koggschiff [o.], kogel, m.: Kugel [vr.]; gloeiende -: lühende Kugel [vr.]; matte -: matte Ku-el;-s aan de beenen der gevangenen: chleifkugeln; tot den - veroordeeld: ver-urtheilt [t] erschossen zu werden; den -krijgen: erschossen werden [onr.1; aan iemand den - geven: Einen erschiessen [onr.]; de - is door de kerk: (spr.) die Sache (der Schritt) ist geschehen, es ist nichts mehr daran zu andern; I -aanzetter, m.: (art.) Setzkolben [m.]. kogelen, w. o.: 1) kugeln; 2) rollen, kogel-mal, Kugelmass [o.], kogge, vr.: Zie kog. kohier, o.: (adm.) Hauptbuch [o.; ü]. kok, m.: Koch [m.; ö|; vele -s bederven de brij: (spr.) viel Köche verderben den Brei; het zijn allen geene -s, die lange messen dragen: (spr.) nicht Alle sind Köche, die lange Messer tragen; honger is de beste -: (spr.) Hunger ist der beste Koch.

kokarde, vr.: Kokarde [vr.]. koken, w. o. en b.: kochen, sieden [onr.]; (kkk.) Speisen zubereiten.

kokeren, w. b.: 1) in einen Köcher    hen [onr.] (sitzen [onr.]); I -aak, vr.rKoh-

(ein Futteral, eine Büchse u. s. w.) thun    lenschiff [o.]; -bak, m.: Kohleneimer [m.],

[ onr.]; 2) (fig. fam.) am Narrenseile (bei    Kohlenbecken [o.],Kohlenpfanne [vr.];-bed,

der Nase) herumführen; ik laat Imij niet    o. (-bedding, vr.): Kohlenbett [o.], Steinkoh-

-: ieh lasse mir nichts auf die Nase bin-    lenschicht[vr.];-emmer,m.:Zie-bak;-gas,

den, ich lasse mir keine Nase drehen.    o.: Steinkohlengas [o.]; -gruis, o.: Kohlenge-

kokermuilen, w. o.: 1) schmunzeln; stübe [o.J, Kohlengraus [m.], Kohlenstaub 2) kiehern.    [m.]; -kooper, m.: Kohlenhandler [m.];

kokertje, o.: 1) Köcherchen [o.], -loods, vr.: Kohlenschoppen [m.1; -mijn, ^Büchschen [o.], (das) kleine Futteral.    vr.: Kohlengrube [vr.], Steinkohlenberg-

kokery, vr.: Kocherei [vr.].    werk [o.]; -schop, vr.: Kohlenschaufel

koket, vr.: gefallsüchtig, kokett.    [vr.].

kokette, vr.: Gefallsüchtige [vr.]. Ko- kolf, vr.: (i. a. b.) Kolbe [vr.]; met de kette [vr.].    - van het geweer: mit demFlintenkolben;

koketterie, vr.: G-efallsucht [vr.],Ko- I -baan, vr.: Kolbbahn [vr]; -bal, m.: Ball ketterie [vr.].    [m.; a] im Kolbenspiel; -hout, o.: Kolben

kokhalzen, w. o.: Zie kikhalzen. [m.]. koking, vr.: Kochung [vr.], (das) Ko- kolfje, o.: Kölbchen [o.], Kölblein [o.]; chen; (fig?) Zubereitung [vr.J.    dat is juist een - naar mijne hand: das

kokinje, vr.: Karamel [m.],(der) braun- ist gerade etwas für mich. gebrannte Zucker; gerekt als -: (spr.)    kolf-party, vr.: Partie [vr.] Kolben-

weitschweifig, langweilig.    spiel; I -slag, m.: Kolbenschlag [m.; a];

kokkelaar, m.: (der) krakende Hahn -spel, o.: Kolbenspiel [o.l; -vormig, bv.n.: [a].    kolbenförmig.

(gnk.) Kolik [vr.].

Strudel [m.].; 2) Tiefe [vr.];

kokkelen, w. o.: krahen; (van kip- kol-liamer, m.: Schlagel [m.] pen:) glucken, glucksen; (van kinderen:) kolibrie, vr. (kolibrietje, o.); (vog.) liebkosen.    Kolibri [m.].

kokker (kokkerd), m.: (fam.) (der, die) koliek, vr:: ungeheuer Grosse; (iron.) ungeheuer grosse kolk, vr.: 1)

Kase [vr.].    3) Höhle [vr.].

kokkerellen, w. o.: (fam.) kochen, kolken, w. o.: strudeln.

Speisen zubereiten.    kolle-bloem, vr.: Klatschrose [vr.].

kokkin, vr.: 1) Garköchin [vr.];    kollen, w. b.: todt [t] schlagen [onr.].

2) Kochfrau [vr.].    kolokwint, o.: Koloquinte [vr.]; I -ap-

kok-meeuw, vr.: (vog.) Sturmmewe pel, m.: Koloquintenapfel [m.; a].

[vr.].    kolom, vr.: (bwk.) Saule [vr.]; (typ.)

kokos-boom, m.: Kokosbaum [m.;a], Spalte [vr.], Kolumne [vr.]; in drie -men Kokos [m.]; I -melk, m.: Kokosmilch [vr.]; gedrukt: dreispaltig gedruckt; voor per--noot, vr.: Kokosnuss [vr.; ü] (-notenolie, sonaliteiten zal onze krant hare -men niet vr.: Kokosnussöl [o.]; -notenzeep, vr.: Ko- openen: Personalitaten wird unsere Zei-kosnussölseife [vr.]); -olie, vr.; Kokosöl tung nie offen stehen [onr.].

[o.]; -palm, m.: (pik.) Kokospalme [vr.], Koloinbine, vr.: Kolombine [vr.]; Har-Kokosbaum [m.; ai; -zeep, vr.: Kokosseife lekijn en -; Harlekin und Kolombine.

[vr.].    kolombyntje, o.: (zeker luchtig ge-

koks, m. mrv.: Köche (Zie kok); bakje:) Kolombinchen [o.].

I -jongen, m.: Kochsjunge [m.], Küchen- kolom-lioofdje, o.: (typ.) TJeber-junge [m.1; -leven, o.: Leben [o.]    eines    schrift [vr.] der (einer) Spalte; I -kachel,

Kochs; -maat, m.: Küchengehülfe    [m.],    vr.: Kanonenofen [m.; ö]; -titel, m.: Spal-

(zeew.) Kochsmaat [m.]; -werk, o.: Arbeit tentitel [m.1.

[vr.] eines Kochs.    kolonel, m.: (mil.) Oberst [m.], Obrist

Ikol, vr.: 1) (der) weisse Stirnfleck, [m.].

Blasse Ivr.J; 2) Zaubrerin [vr.], Hexe [vr.]. Ikoloniaal, m.; Kolonialsoldat |m.].

bv. n.: Kolo-

J -, m.: 1) Blasse [m.], Pferd [o.] mit einer 1 -, bv. n.: kolonial.

Blasse; 2) Schlag [m.;a]mit derFleischer- Ikoloniale, (verbogen) axt.    nial....; het - stelsel: das Kolonialsystem;

kol-acïitig, bv. n.: hexenartig.    de - troepen: die Kolonialtruppen [vr.

kolbak, m.: (mil.) Kolback [m.],Baren-    mrv.]; -waren, vr. mrv.: Kolomalwaaren

mütze [yr.],    [vr. mrv.],

kol-byi, vr.: Fleischeraxt [vr.; a].    kolonie, vr.: Kolonie [vr.], Niederlas-

kolder, m.: (vea. en fig.) Koller [m.]; sung [vr.].

(als wapenrusting:) Koller [o.]; den - in kolonisatie, vr.: Kolonisation [vr.]. den kop hebben: den Koller haben, kollern. koloniseeren, w. b.: kolonisiren [ie].

kolderen, w. o.: kollern, den Koller kolonist, m.: Kolonist [m.]. haben.    koloriet, o.: (schl.) Kolorit [o.],

kolder-gat, o.: (zeew.) Koldergat [o.]. kolos, m.: Koloss [m.]. kolderig, bv. n.: (vea. en fig.) kollerig;    kolossaal, bv. n.: kolossal.

het paard (de vent) is -: das Pferd (der    kol-ryden, w. o.: 1) die Hexenfahrt

Kerl) hat den Koller.    machen, 2) Hexerei treiben [onr.] 1;-rijder,

kolder-sprong, m.: (rs.) Seitensprung m.: Zauberer [m.]; -rijdster, vr.:Zaubrerin [m.; ü]; I -stok, m.: (zeew.) Kolderstock [vr.], Hexe [vr.1.

[m.; ö].    kolsem, in.: (zeew.) Kolschwein [o.],

Ikolen, w. o.: zu Kohle werden [onr.]. Kolschwinn [o.].

Ikolen, vr. mrv.: Kohlen [vr. mrv.]; - kol-vaart, vr.: (vv.) Kabeljaufang [in.], branden: Kohlen brennen [onr.]; op heete kolven, w. o.: kolben, das Kolbenspiel - staan (zitten): (fig.) wie auf Kohlen ste- spielen; dat noem ik - (dat heet eerst -)*

van

kom-

n-:

o.:    Feuerbecken [o.],

Zie de woor-

(spr.) das nenne ich (das heisst nun) die wahre Manier.

kolvenier, m.: Zie klovenier. kolver, m.: Kolbenspieler Lm.], kom, vr.: Kumrne [vr.]; (waaruit men drinkt:) Tasse [vr.]; (adk.) Kessel [m.]; (van eene haven:) Becken [o.]; de - der gemeente: der bebaute Theil [T] der Ge-meinde, das eigentliche Dorf; eene glazen - voor goudvissehen: Zie goudvis-sehenkom.

komaf, vr.: (pop.) Abkunft [vr.]; van geene hooge nicht von hoher Abkunft, nicht von vornehmer Geburt.

kombaars, vr.: (zeew.) Matrosen-bettdecke [vr.]; in eene- genaaid: (fig.) den Haien übergeben, todt [t] und begra-ben.

kombof, vr.: Küchenherd [m.] unter einem Wetterdache; (fig.) kleine Küche [vr.].

kombuis, vr.: (zeew.) Kombüse [vr.], Schiffsküche [vr.].

komediant, m.: Komödiant [m.], Schauspieler [m.]. I -, vr.: Komödiantm [vr.], Schauspielerin [vr.].

komedie, vr.: (schouwburg:) Theater [o.], Komödienhaus [o.; a], Schauspielhaus [o.; a]; I -gebouw, o.: Theatergebaude [o.]; -spel, o.: (fig.*) Komödie [vr.1;-stuk, o.: Bühnenstüok [o.]. Zie ook comedie.

komeet, vr.: Kornet [m.], Schweifstern [m.], Haarstern [m.].

komen, w. o.: kommen [onr.];-iets of van iemand: aus etwas oder Einem werden [onr.]; wat moet daarvan -: was wird daraus werden?

komende, t. dw. en bv. mend; de gaande en - man: die zufal-ligen Kunden.

komenp, vr.: Kleinhandel [m.] in Spezerei- und Esswaaren; I -man, m.: Kleinhandler [m.1 in Spezerei- und Esswaaren.

komenijs-waren, vr. mrv.: Spezerei-und Esswaaren Lvr. mrv.], (in sommige streken van Duitschland:) Materialwaa-ren [vr. mrv.]; I -winkel, m.: Spezerei-laden [m.: a en a], (in sommige streken:) Materialhandlung [vr.].

komfoor,

Feuerpfanne [vr.]. komfoortje, o.: Feuerpfannchen [o.]. Ikomiek, bv. n.: komisch; I -heid, vr.: (das) Komische.

Ikomiek, m.: (tnl.) Komiker [m.]. komkommer, m.: Gurke [vr.];|-bed, o.: (tnb.) :Gurkenbeet [o.]; -buurt, vr.: Zie knïkkerbuurt; -pit, vr.: Gur-kenkorn [o.: ö]; -plant, vr.: Gurkenpflanze [vr.1; -salade (-sla), vr.: Gurkensalat [m.]; -tijd, m.: Gurkenzeit [vr.], (fig.) stille Zeit [vr.], geschaftlose Zeit [vr.]; -zaad, o.: Gurkensamen [m.].

komma, vr.: Komma [o.]; I -punt, vr.: Semikolon [o.], Strichpunkt lm.].

komalie-beboeften, vr. mrv.: (vv.) Alltagsbedürfnisse [o. mrv.]; I -want, o.: (vv.) (das) gewöhnliche Tauwerk. kommand out, m.: Kommandant [m.]. kommandeeren, w. b.: 1) komman-diren [ie], befehligen; 3) bestellen.

kommandement, o.: Kommandement [o.].

kommanderie,vr.: [t] Komthurei [vr.].

kommandeur, m.: Kommandeur [m.], [t] Komthur [m.].

kommando, o.: Kommando [o.];

I -staf, m.: Kommandostab Lm.; a], Feld-herrnstab [m.; a].

kommensaal, m. en vr.: Kostganger [m.], Kostgangerin [vr.].

kommer, m.: Kummer [m.]; - en ellende: Kummer und Elend.

kommerloos, bv. n. en bw.: kummer-los; I -heid, vr.: Kummerlosigkeit [vr.].

kommer-rjjp, bv. n.: (van ooft, enz.:) nothreif [t], kaumreif; | -vol, bv. n.: kum-mervoll, kümmerlich.

kommerlijk, bv. n.: kümmerlich;

I -heid, vr.: Kümmerlichkeit [vr.].

kommernis, vr.: [s] Kümmerniss [vr.], Kummer [m.].

kommetje, o.: Tasschen [o.], kommies, m.: Steuerbeamte [m.];

I -brood, o.: Soldatenbrod [o.].

kommiezen, m. mrv.: Steuerbeamten [m. mrv.]; I -huisje, o.: Wachhauschen [o.] der Steuerbeamten. Zie ook commies.

k ommissar iaat, enz.: den commissariaat, enz.

kompas, o.: (zeew.) Kompass [m.]; zijn - is verdraaid: (iron.) er hat einen Sparren zuviel, er ist toll, (ook:) er ist übler Laune; | -beugel, m.: Kompassring [m.]; -doos, vr.: Kompasskasten [m.]; -huisje, o.: Kompasshauschen [o.]; -lamp, vr.: Kompasslampe [vr.]; -naald, vr: Kompassnadel [vr.]; -roos, vr.: Kompass-rose [vr], Kompassscheibe [vr.]; -streek, vr.: Kompassstrich Lm.], komplot, o.: Komplot [o.], komplotteeren, w. o.: komplottiren [ie].

kompres, o.: (hik.) Kompresse [vr.].

I -, bv. n.: kompress.

komst, vr.: Ankunft [vr.]; de - tot den troon: die Thronbesteigung. kom vormig, bv.: n.: beckenförmig. kond, bw.: kund; aan iemand iets - doen: Einem etwas kund thun [onr.]; aan een iegelijk zij -: kund und zu wissen sei hiemit jedermann.

kondschap, vr.: Kundschaft [vr.];

I -schappen, w. o.: kundschaften(als w. b.: melden, berichten); -schapper m.: Kund-schatter [m.].

kondor, m.: (vog.) Kondor [m.J, Greif-geier [m.|.

konlituur, o. (konfituren, vr. mrv.): Konfekt [o. enk.], konfijt, o.: Konfekt [o.], kofijten, w. b.: in Zucker einmachen;

I gekonfijt zijn in: (fam.) zu Hause sein in, bewandert sein in. konger-aal, m.: Meeraal [m.]. koning, m.: (i. a. b.) König [m.]; voor den - van Pruisen werken: (spr.) für um-sonst arbeiten; Zie ook spr. blinde.

koningen, m. mrv.: Könige [m. mrv.]; Drie -: (kkl.) Dreikönigstag [m.], Drei-königsfest [o.]; de Boeken der -: (bijb.) die Bücher[o. mrv.] der Könige.

koningin, vr.: (i. a. b.) Königin [vr.]; I -achtig, bv. n.: emer Königin ahnlich (als bw.: wie eine Königin).

koninginnen, vr. mrv.: Königinnen [vr. mrv.]; I -houding, vr.: Haltung [vr.] einer Königin; -kroon, vr.: Königinnen-

mm

krone [vr.]; -mantel, m.: Königmnenman- konyn, o.: Kaninchen [o.]; er uitzien tel [m.; al; -trots, m.: Stolz [m.] einer als een gevild aussehen [onr.] wie ein Königin.    abgestreiftes Kaninchen; wijfjes (das)

Koningsbergen, o.: (adk.) Königs- weibliche Kaninchen; jong-: (das) junge berg Lo.].    Kaninchen; tam-: (das)zahmeKaninchen;

koningschap, o.: [t] Königthum [o.]. gebraden -: (kkk.) Kaninchenbraten [m.]. konings-dag, m.: Geburtsfest [o.] des konyne-leger, o.: Kaninchenlager Königs; I -gezind, bv. n.: königlich gesinnt, [o.]; I -vel, o.: Kaninchenfell [o.], royalistisch (-gezinden, m. mrv.: Royalis- konynen, o. mrv.: Kaninchen [o. mrv.]; ten [m. mrv.], Königlichgesinnten [m.mrv.]);    I -berg, m.: Kaninchenberg fm.1, Kanin-

-gezindheid, vr.: Königfichgesinntheit [vr.j,    chengarten [m.; al, Kaninchengehage [o.);

Royalism [m.1;-hagedis,vr.:Königseidechse    -haar, o.: Kaninchenhaare [o. mrv.1, Ka-

[vr.J, Basilisk [m.]; -kruid, o.: (pik.) Kö-    ninchenwolle [vr. enk.]; -hok, o.: Kanin-

nigskraut [o.], Basilikum [o.]; -slang, vr.:    chenhaus [o.; a]; -hol, o.: Kaninchenhöhle

Königsschlange [vr.], Riesenschlange [vr.1,    [vr.1, Kaninchenbau [m.]; -jacht, vr.: Ka-

Abgottsschlange [vr. j;-spel, o.: Königsspiel    ninchenjagd [vr.]; -jager, m.: (persoon:)

[o.], (fig.) Schachspiel [o.J;-zalf, vr.: (pna.)    Kaninchenjager [m.], (dier:) Kaninchen-

Königssalbe [vr.1, Basilikum [o.]; -zeer, o.:    wiesel [o.]; -kruid, o.: (pik.) Gansedistel

Skropheln [vr. mrv.]; -zetel, m.: Königssitz    [vr.], Hasenkohl [m.]; -pastei, vr.: Kanin-

[m.], Residenz [vr.].    chenpastete [vr.]; -peper, vr.: (kkk.) Ka-

koninkje, o.: Königlein [o.].    ninchenschwarz [o.], Kaninchenpfeffer [m.];

koninklijk, bv. n.: königlich.    -perk, o.: Zie-berg; -val, vr.: Kaninchen-

koninkryk, o.: Königreich [o.].    falie [vr.]; -vangst, vr.: Kaninchenfang

konkel, vr.:    1) Spinnrocken [in.];    [m.]; -veld, o. (-warande, vr.): Zie -berg.

2) Rankeschmiederin [vr.], Fickfackerin konynshaar, o.: Kaninchenwolle [vr.], [vr.], Intrigantin [vr.]; 3) Schachrerin [vr.]; Kaninchenhaare [o. mrv.].

4) Zie mrv. konkels.    konzenielje, vr.: Zie cochenille.

konkelachtig. bv. n.: 1) rankesüch- kooi, vr.: (voor vogels:) Kafig [m.], tig; 2) Schacherei liebend; I -heid, vr.:    Kaficht [m.], Bauer [o.]; (typ.) Keil [m.];

1)    Rankesucht [vr.], 2) Hangzum Schachern.    (zeew.) Koje [vr.], Schlafstelle [vr.]; naar

kon kei aar, m.:    1) Rankeschmied    kooi gaan, (fig.) zu Bette gehen[onr.]. Zie

[m.], Intrigant [m.], 2) Schacherer [m.].    ook eenden-, kippen-, schaaps-, enz.

konkelaarster, vr.: Zie no. 2 en kooi-eend, vr.: Lockente [vr.j. no. 3 konkel.    kooien, w. b.: (eenden:) in die Enten-

konkel-adel, m.: Kunkeladel [m.],    hütte fangen [onr.]; (in eene kooi opslui-

Adel [m.] von mütterlicher Seite.    ten:) in einen Kafig setzen; (typ.) verkei-

konkelarij, vr.: 1) Rankemacherei len. I-, w. o.: (pop.) Zie hokken.

[vr.1; 2) Schachern [o.].    kooi-honder, m.: Zie -man; I -hout,

konkel-boel, m.: Wirrwarr [m.] von o. (-houtje, o.): (typ.) Keil [m.].

Intriguen, (das) heimliche Treiben.    kooiker, m.: Entenfanger [m.], Enten

konkelen, w. o.: 1) Ranke schmie- hüttenbesitzer [m.]. den, intriguiren [ie]; 2) schachern.    kooiman, m.: Zie kooiker.

konkel-huis, o.: Ilaus [o.; a] wo in- kook, vr.: Kochen [o.]; aan de - ma-triguirt [ie] und geschachert wird; I -leen,    ken: kochen machen; aan de - zijn:

o.: (hist.) Kunkellehen 1 o.], Weiberlehen    1) kochen, 2) anfangen [onr.] zu kochen;

[o.]; -pot, m.: (iron.) Kaffeekessel [m.].    van de - maken: zu kochen aufhörenma-

konkels, vr. mrv.: 1) Zie het enk.;    chen, (fig.) aus der Fassungbringen[onr.J ;

2)    (fam.) Patsche |vr. en enk.]; in de - van de - raken: zu kochen aufhoren,(fig.)

zitten: in der Patsche stecken.    aus der Fassung kommen [onr.1, die Fas-

konserf, o.: Zie conserf.    sung verlieren [onr.], (ook:) den Karren in

konst, enz.: Zie kunst, enz.    den Koth [t] fahren [onr.], übel wegkom-

konstabel, m.: (mar.) Konstabler[m.],    men [onr.]; van de - zijn: nicht mehr ko-

Kanonier [m.J; (in Engeland:) Konstabel    chen, (fig.) die Fassung verloren haben,

|m.|, Polizeidiener [m.]; I -majoor, m.:    (ook:) übel weggekommen sein,(ook:) sich

Geschützmeister [m.].    übel befinden [onr.].

o.:

konstabels-kamer, vr.: Konstabels- kook-gelegenheid, vr.: Gelegenheit kammer [vr.]; | -maat, m.: Unterkonstabler [vr.1 zum Kochen; I -hitte, vr.: Siedehitze [m.].    [vr.]; -hok, o.: Zie kombof; -huis,

kont, vr.: (gem.) Hinterbacke [vr.].    1) Garküche [vr.], 2) Zie kombof;-plaats,

kontant, bv. n.: kontant, bar; -e be- vr.: Kochstelle [vr.]; -punt, o.: Siedepunkt taling: Barzahlung [vr.]; zaken a -: Kon- [m.], Siedegrad [m.].

tantgeschafte [o. mrv.].    kooksel, o.: (das) Gekochte; (iron.)

kontanten, m.mrv.: Barschaft [vr. enk.].    Kocherei [vr.1; (pna.) Dekokt [o.J, Absud

konterfeiten, w. b.: konterfeien.    [m.; ü].

konterfeitsel, o.: Konterfei [o.].    kookster, vr.: Zie kookvronw.

köntrei, vr.: Gegend[vr.l, Land [o.; a]. kook-toestel, o.: Kochapparat [m.]; konvooi, o.: 1) (kpv., mar. en mil.) I-vrouw, vr.: 1) Kochfrau [vr.], Köchin Konvoi [vr.], Geleit [o.], Schutzgeleit [o.],    [vr.], 2) Garköchin [vr.].

Bedeckung |vr.], Transport [m.]; 2) (op Ikool, vr.: (pik.) Kohl [m.]; (min.) spoorwegen:) Zug [m.; üj; 3) (adm.) Zoll Kohle [vr.]; (uitgebrande turf:) Kohle [m; ö]; -en en licenten: Aus- und Ein- [vr.]; (fig.) Betrug [m.], Betrügerei [vr.], gangszölle Tm. mrv.]; I -biljet, o.: Geleit- (fig. fam.) Hokuspokus [o.]; de wereld is schein [m.]; -looper, m.: (kpv.), [ie] vol -: (spr.) die Welt ist voller Lug und Schiffsklarirer [m.L Schiffsmakler [m.]; Trug, (fig. fam.) die Welt ist voll von Ho--schip, o.: Konvoischiff fo.].    kuspokus; - verkoopen: Kohl verkaufen,

19

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

kammer [vr.]; rechtbank van -handel: Handelsgericht [o.]).

(fig. fam.) scherzen; aan iemand een - stoven: (fig.) Einem einen Streich spielen; het sop is de - niet waard: (spr.) die Sache ist der Rede nicht werth [t]; gezien als eene rotte - bij een groenvrouw: (spr.) in Ahnsehen wie die Sau im Judenhaus; -is -, en warmoes is eten: (spr.) wer Kohl isst, nur Wind geniesst; aangeteekend met eene zwarte -: (fig.) schlecht ange-schrieben; eene doove -: Zie cloove-kool; eene gloeiende -: eine glühen-de Kohle. Zie mrv. kolen en mrv. kooien,

kool-aarde, vr.: steinkohlenhaltige Erde [vr.1; I -achtig, bv. n.: 1) kohlartig, 2) kohlenartig; -akker, m.: Kohlacker, m : (visch :) Kaulbars [m ], Kaulbarsch [m ]; -bakken, w. o.: (fam) scherzen; -bakker, (fam ) Scherzmaclier [m ], Spassma-cher [m ]; -bakkerij, vr : Scherz [m j; -bed, o : (tnb ) Kohlbeet [o ].

kooien, vr.: mrv : (pik ) Kohle [m. mrv 1, Kohlpflanzen [vr. mrv.], Kohlköpfe [vr. mrv ]

kool-inees, vr.: (vog) Kohlmeise [vr.] (een rare -mees: iron : ein wunderlicher Kauz; zich verblijden met eene doode -mees: spr.: sich an leeren Hoffnungen weiden): I -stof, vr.:(schk ) Kohlenstoff [m ] (-stofhoudend, bv. n.: kohlenstoffhaltig); -teer, o : [t] Steinkohlentheer [m.1.

kooltje, o.: 1) Köhlchen [o ], kleine Kohle [vr.]; 2) (pik.) (der) kleine Kohl; I -vuur, o : (pik) Adonisblume [vr ], Feu-erröschen [o 1.

koopje, o.: (der) wohlfeile Kauf; dat is een das ist spottwohlfeil.

, m.: mme

koop-lieden, m. mrv. (fam.: -lui, m. mrv.): Kaufleute [m. mrv.] (groote -lieden: Handelsherren [m. mrv.]); I-lust, m.: Kauf-lust, [vr.]; -lustig, bv. n.: kauflustig; -man,

m.: Kaufmann [m.;-leute], Handelsmann [m.: -leute] (een groot -man: ein Handels- * herr [m.]); -manschap, vr.‘: Kaufmannschaft [vr.]; -penningen, m. mrv.: Kaufgeld [o. enk.], Kaufsumme [vr. enk.]; -prijs, Kaufpreis [m.]; -som, vr.: Kaufsui [vr.]; -stad, vr.: Kaufstadt [vr.; a]. koopster, vr.: Kauferin [vr.]. koop-vaarder, m.: (i. a. b.) Kauf-fahrer [m.] (d. i. 1. Kauffahrtei schiff [o.l,

2. Kauffahrteikapitan [m.|); -vaardij, vr.: Kauffahrtei [vr.] (-vaardijkajpitein, m.: Zie no. 2 -vaarder; -vaardijschip o.: Zie no. 1 -vaarder; -vaardijvloot, vr.: Han-delsflotte [vr.]); -vaart, vr.: Kauffahrtei [vr.]: -vrouw, vr.: 1) Handelsfrau [vr.], Kauffrau [vr.], 2) Verkauferin [vr.],3)(ook wel:) Kauferin (Zie koopster); -waar, vr.: 1) Kaufmannswaare [vr.], 2) Zie -goed: -ziek, bv. n.: kaufsüchtig; -ziekheid, vr. (-zucht, vr.): Kaufsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek.

koor, o.: (i. a. b.) Chor [m.; ö; voor „kerkkoor” ook: Gitterchen, en dan o.];

| -boek, o.: Chorbuch [o.; ü], koord, o. en vr.: 1) Schnur [vr.; ü];

2) Seil; (fig.) Strang [m.; a], Strick [m.]; kool-verkooper, m : Kohlverkaufer    op de slappe - dansen: auf dem schlatfen

[m.], (iron) Zie -kakker; I -verkooperij,    Seil tanzen; op de stijve -: auf dem ge-

vr.: (das) Kohlverkaufen, (iron.) Scherz    spannten Seil; op de - zijn: (fig. fam.) auf

[in.]; -verkoopster, vr : Kohlverkauferin    den Beinen sein; iets op de - brengen:

[vr ], Scherzerin [vr.]: -zuur, o.:(schk)    (fig. fam.) etwas aufs Tapet bringen [onr.],

Köhlensaure [vr ] (als bv. n : kohlensauer;    etwas auf die Bahn bringen [onr.]; tot de

-zuur zout, kohlensaures Salz); -zwart, bv.    straf met de - veroordeeld worden: zum

kohlschwarz.    Strange verurtheilt [t] werden [onr.].

koon, vr : (pop.) Wange [vr ], Backe l^oorde-dansen, w. o.: auf dem Seile [vr.]; met bolle -en: bausbackig; | -muts,    tanzen (als z. n. o.: Seiltanzen [o.]); I -dan-

vr : Haube [vr ] mit Wangendeckeln;    ser, m.: Seiltanzer [m.]; -danseres, vr.:

-slag, m.: Backenstreich [m.].    Seiltanzerin [vr.].

koontje, o: Backchen [o]; met blo- koorden, vr. mrv.: Borten [vr. mrv.], zende -s: rosenwangig.    Tressen [vr. mrv.].

koop, m : Kauf [m.]; - en verkoop:    koorder, m.: (der) Keigung zum Er-

Kauf und Yerkauf; akte van -: Kaufver- brechen Empfindende. trag [m.; a]; te -: zu Kauf, zu verkau- koor-gestoelte, o.: Chorstuhl [m.; ül; fen; te - bij: zu haben bei; dit huis is te    | -gewaad, o.: Chorgewand [o.; a en a];

dieses Haus ist zu verkaufen; dat is    -gezang, o.: Chorgesang [m.; a]; -heer,

voor geen geld te -: (fig.) das ist nicht zum    m.: Chorherr [m.], Kanonikus [m.; -nici];

m.:

Yerkauf feil; met iets te - loopen: mit -hemd, o.: Chorhemd [o.]; -kleed, o.: Chor-etwas hausiren [ie], (fig.) etwas zur Schau    kleid [o.], Chorrock [m.; ö]; -knaap, i

s?-

tragen [onr.]; op den - toegeven: in den    Chorknabe [m.], Chorschüler [m.];-les

den

den

Kauf geben [onr.]; op dien -: 1) auf diese naar, m.: Chorpult [o.]; -mantel, m.: Zie Gefahr hin, 2) unter dieser Bedingung; op -kleed.

-    werken: auf den Kauf arbeiten; op koorn, o.: Korn [o.], Getreide [o.]; het

vom

-    gemaakt: auf den Kauf gemacht, kaf van het - scheiden: die Spreu

(fig.) nicht solide gemacht.    Korn scheiden [onr.1; brand in het -:

koop-akte, vr. (-brief, m.; -contract, Kornbrand [m.], Brand [m.] im Korne;dat o.): Kaufvertrag [m.; a], Kaufbrief [m.1, is - op zijn molen: (spr.) das ist Wasser Kaufkontrakt [mj; I -dag, m.: Kauftag auf seine Mühle; I -aar, vr.: Kornahre [m.].    [vr.] (-aarverband, o.: hik.: Kornahren-

koopen, w. b.: (i. a. b.) kaufen; kat in binde [vr.]); -akker, m.: Kornacker [m.; a], den zak -: (spr.) Zie kat.    Kornfeld [o.]; -baard, m.: Aehrenbart [m.;

kjjker.

koop-goed, o.: auf den Kauf gemachte Waare I vr.]; I -graag, bv. n.: kauf begierig, kauflustig; -handel, m.: Handel [m.],Kauf-handel [m.] (kamer van -handel: Handels-

kooper, m.: Kaufer [m.]. Zie ook a]; -beurs, vr.: Getreidemarkt [m.; a];

-blauw, bv. n.: kornblau (als z. n. o.: Korn-blau [o.]); -bout, m.: (ins.) Libelle [vr.]; -bouw, m.: Kornbau [m.1, (fig.) Kornernte [vr.]; -bouwer, m.: Kornbauer [m.]; -brander, m.: Branntweinbrenner [m.]; -bran-

o.:

[vr.];

koor-zang,

1 —zanger, m.. ^uvi^uiigvi i u..j,

[m.]; -zangeres vr.: Chorsangerin [vr.], •Choristin [vr.]. Zie mrv. koren.

Koos, m.: (mansnaam:) Jakobus [m.], Jakob [m.].

Koosje, o.: 1) Jaköbchen [o.]; 2) Ja-kobinchen [o.].

[o.].

over

-winkel, m.: en a].

Ikoperen, bv. n.: kupfern; -geld, -zielmissen: (spr.) wie der Lohn so die Ar-

'derij, vr.: Branntweinbrennerei [vr.]; -brandewijn, m.: Kornbranntwein [m.]; -distel, vr.: (pik.) Ackerdistel [vr.]; -garf {-garve), vr.: Korngarbe [vr.]; -gewas,

1) Kornernte [vr.], 2) Getreideart [vr.]; -hal, vr.: Kornhalle [vr.], Getreidemarkt [m.; a]; -harp, vr.: Kornfege [vr.]; -heul, vr.: Klatschrose [vr.]; -hulzen, vr. mrv.: Spreu [vr. *enk.]; -kooper, m.: Kornhan-dler [m.J, Getreidehandler [m.]; -korrel vr.: Getreidekorn [o.; ö]; -molenaar, m.: Müller [m.]; -molenaarster, vr.: Müllerin -opkooper, m.: Kornwucherer [m.]; -roos, vr.: (pik.) Feldmohn [m.], Kornrose [vr.], Klatschrose [vr.]; -schaal, vr.: Korn-wage [vr.]; -schelf, vr.: Getreideschober [m.]; -schieter, m.: Kornumschaufler [m.]; -schoof, vr.: Zie -garf; -schop, vr.: Korn-schaufel [vr.j; -schuit, vr.: Kornschiff [o.]; -schuur, vr.: Kornspeicher [m.], (fig.) Korn-kammer [vr.]; -tang, vr.: (hik.) Beinzange [vr.]; -uitvoer, m.: Kornausfuhr [vr.] (verbod op den - uitvoer: Kornsperre [vr.]); -verscnieter, m.: Zie -schieter; -wan, vr.: Kornwanne [vr.], Kornschwinge [vr.]; {het) -wannen: (das) Wannen, (das) öchwingen, (das) Worfeln; -wanner, m.: Kornschwinger [m.], Worfler [m.]; -zolder,

m.: Kornboden [m.; o en ö], Kornspeicher lm.].

koor-rok, m.: Zie -kleed, koorster, vr.: (die) Neigung zum Er-brechen Empfindende. koor-stoel, m.: Chorstuhl [m.; ül. koorts, vr.: (gnk. en fig.) Fieber to.]; een aanval van -: ein Fieberan-fall [m.; al; eene vermaning van -: ein Anstrich [m.] von Fieber: alledaagsche -: (das) tagliche Fieber; anderendaag-sche - (derdendaagsche -): (das) drei-tagige Fieber (de verbeelding is erger dan de derdendaagsche -: (spr.) Einbil-dung ist schlimmer als dreitagiges Fieber); de gele -: (das) gelbe Fieber; de - hebben: das Fieber haben; de - krijgen: das Fieber bekommen [onr.]; aan iemand de - op zijn lijf jagen: Einen in Schrecken setzen, Einem Furcht ein-jagen freg.], Einem Angst machen.

koortsachtig;, bv. n.: 1) fieberartig, 21 Zie koortsig; I -heid, vr.: 1) (das) Fieberartige, 2) Zie koortsigheid.

koorts-drank, m.: Trank [m.; a] gegen das Fieber; 1 -huivering, vr.: Fie-berfrost [in.], Fieberschauer [m.], Fieber--schauder [m.J.

koortsig, bv. n.: fieberhaft; I -heid, vr.: Fieberhaftigkeit [vr.].

koorts-kruiden, o. mrv.: das Fieber vertreibende Krauter [o. mrv.]; I -lijder, m.: (der) Fieberkranke ; -lijderes, vr.: (die) Fieberkranke; -rilling, vr.: Zie -huivering; -verdrijvend, bv. n.: das Fieber vertreibend; -verwekkend, bv. n.: das Fieber verursachend; -vrij, bv. n.: fieber-frei; -werend, bv. n.: das Fieber vertreibend; -ijling, vr.: (das) Irrereden im Fieber. i    m.: Chorgesang [m.; a];

Chorsanger | m.], Chorist

koot, vr.: (bij paarden:) [tl Köthe [vr.], Fesselgelenk [o.]; (kinderspeeltuig:) Bein-chen [o.], Knöcnelchen l o.]; (fig. fam.) Fuss [m.; ül; over -: (vea.) verrenkt; vast op de -en staan: (fig. fam.) fest auf seinen Füssen stehen [onr.]; I -been, o.: [t] Köthenbein [o.]; -beentje, o.: Knöcnelchen

kooten, w. o.: Zie bikkelen, koot-gezwel, o.: Geschwulst [vr.; ü] am Fesselgelenk; I -lam, bv. n.: steif in den Fesselgelenken, (fig. fam.) steif in den Beinen; -spel, o.: Zie hikkelspel.

koozen, w. o.: kosen, liebeln. 1 I

n. o.: Liebelei [vr.], (das) Liebeln. koozery. vr.: Zie z. n. o. koozen. kop, m.: 1) (van alle levende wezens, en fig.:) Kopf fm.; ö]; een - hebben: 1) (koppig zijn:) auf seinem Kopfe bestellen [onr.], 2) (verstand hebben, geleerd zijn:) Kopf haben; bij den - pakken : beim Kopte nehmen [onr.]; iets op den - tikken: etwas stibitzen; den spijker op den - slaan: (spr.) den Nagel auf den Kopf treffen [onr.]; zoo of zoo veel op den -: gerade so oder so viel; zich over den -werken: zu viel unternehmen [onr.]; den - gaan (over den - duikelen): (fig.) Bankerott machen, falliren [ie]; hals over -: (spr.) über Hals und Kopf; het heeft -noch staart: (fig.) es hat weder Kopf noch Schwanz; eene zaak den - inknijpen: (fig. fam.) Zie doofpot; men ziet iemand wel voor den -, maar niet in den krop: (spr.) man sieht wohl den aussern Menschen, nicht aber den innern; op zijn - krijgen: Prügel bekommen [onr.], (ook:) durchge-hechelt werden [onr.]: Zie overigens hoofd en koppen; 2) (om er koffie, thee, chocolade, enz., uit te drinken:) Tasse [vr.]; - en schotel: Tasse und Un-tertasse; 3) (als maat:) Litre [o.]; een-met een - er op: ein aufgehauftes Litre; 4) (pik.) Schröpfkopf [m.; ö], (of kortweg:) Kopf [m.; ö].

kophout, m.: Kopfbolzen [m.]. koper, o.: Kupfer [o.]; rood-: [t] Roth-kupfer [o.]; geel-: Gelbkupfer [o.], Messing [o.]; I -achtig, bv. n.: kupferartig; -aluin, vr.: (das) alaunsaure Kupfer; -arsenicum, o.: (das) arseniksaure Kupfer; -berg, m.: Kupferbergwerk [o.]; -geld, o.: Kupfergeld [o.] (een stuk -geld: eine Ku-pfermünze; spr.: Zie koperen); -gieter, m.: Gelbg(esser [m.]; -gieterij, vr.: Gelb-giesserei [vr.]; -goed, o.: 1) Kupferwaare [vr.], 2) Messingwaare [vr.], 3) (das) ku-pferne Geschirr;-graveur m.: Kupferste-cher [m.]; -gravure, vr.: Kupferstich [m.]; -groen, o.: Kupfergrün [o.], Spangrün To.], Grünspan [m.]; -houdend, bv. n.: kupfer-haltig; -huid, vr.: (van schepen:) (der) kupferne Beschlag; -kleurig, bv. n.: ku-pferfarbig; -mijn, vr.: Kupferbergwerk [o.]; -pletter, m.: Kupferplatter [m.]; -pletterij, vr.: Kupferhammerwerk [o.]; -slager, m.: Kupferschmied [m.] (-slagerswinkel, m.: Kupferschmiede [vr.]); -slagerij, vr. :l)Ku-pferschmiede [vr.], 2) Kupferschmiedshand-werk [o.]; -werk, o.: Kupfergeschirr [o.l, [t] Kupfergerath [o.], Kupferzeug [o.];

Kupferschmiedsladen [m.; a

(dWo»; Tflk)¹⁾ (faT 2) (aas) Kuppeln.

koppel-koers, m.: (zeew.) Koppel-kurs [m.]; I -riem, m. (-snoer, o.): Zie -band; -teeken, o.: (tik.) Bindstrich [m.], (muz.) Zie -boogje; -touw, o.: Zie -band; -vers, o.: Zie -dicht; -woord, o.: (tik.) Kopula [v.], (ook wel:) Bindewort [o.; ö], Konjuktion [vr.].

Ikoppen, w. b.: (hik.) schröpfen.

Ikoppen, m. mrv.: 1) Köpfe[m.; mrv.]; - snellen: Köpfe abschneiden [onr.1; spijkers met - slaan: (spr.) ohne Umschweif sagen was man zu sagen hat, keine Um-schweife machen, die Sache zum Schluss-punkte bringen [onr.]; een schip bemand met dertig -: ein mit dreissig Köpfen be-manntes Schitf; 2) Tassen [vr. mrv.]; drie

[m.1.

o.: Franzis-

beit, ohne Geld hat man nichts; de -bruiloft: die kupferne Hochzeit.

Ikoperen, w. b.: kupfern, mit Kupfer beschlagen [onr.J; I gekoperd, bv. n.: ge-kupfert, kupferfest.

kop glas, o.: (hik.) Schröpfglas [o.;al, Schröpfkopf [m.; ö].

kopie, vr.: 1) Kopie [vr.], Abschrift [yr.]; 2) Kopie [vr.J, Nachbildung [vr.]; 3) Zie kopij ; I -boek, o.: (kph.) Liel Ko-pirbuch [o.; ü], [ie] Briefkopirbuch [o.; ü]; -geld, o. (-loon, o): Abschreibgebühr [yr.], Schreibgeld [o.], Kopialien [vr. mrv.j.

kopiëer-inkt, m.: [ie] Kopirdinte [yr.]; [ -loon, o.: Zie kopieloon ; -machine, vr.: [ie] Kopirmaschine Lvr.]; -werk, o.: [ie] Kopirarbeit [vr.].

kopiëeren, w. b.: 1) kopiren [ie], ab-schreiben [onr.J; 2) kopiren [ie], nach-bilden.

kopie-werk, o.: [ie] Kopirarbeit [yr.]. kopiïst (kopist), m.: Kopist [m.], Ab-schreiber [m.].

kopje, o.: Köpfchen [o.]; (drinkens-:) Tasschen [o.]; I -duikelen, w. o.: einen Pur-zelbaum (Burzelbaum) machen.

kop-mes, o.: (hik.) Sehröpfschnapper [m.J, Schröpfeisen [o.J.

kop-scliroef, vr.: (aan eene fluit:) Kopfschraube [vr. |; I -seizen, w. b.: (zeew.) umkehren, (als w. o. fig. fam.:) burzeln, einen Burzelbaum machen, kopfüber tallen [onr.]; -spijker, m.: Kopfnagel [vr.], Nagel [vr.] mit einem Kopte; -stuk, o.: (mtw.) Kopfstück [o.], (fig. fam.) Trotz-kopf [m.; ö], Starrkopf [m.; ö]; -wilg, m.: (pik.) Zie knotwilg.

koppel, o.: Paar [o.]. I -, m.: (i. a. b.) Koppel [vr.]; (fig.) Haufen [m.], Trupp [m.j, Menge [vr.]. koppelaar, m.: Kuppler [m.]. koppelaarster, vr.: Kupplerin [vr.]. koppelarij, vr.: Kuppelei [vr.]. koppel-balk, m.: (bwk.) Koppelbal-ken [m.], Oberschwelle Lvr.]; I -band, m.: (jag.) Koppelriemen ]m.], Koppelseil [o.J; -boogje, o.: (muz. en tik.) Bindezeichen [o.]; -bord, o.: (zeew.) Stundenbrett [o.]; -dicht, o.: Disticnon [o.], Doppelvers [m.J.

koppelen, w. b.: 1) koppeln; (fig.) verbinden [onr.]; 2) kuppeln; een gekoppeld huwelijk: eine gekuppelte Hei-rath [tj.

koppel-liaak, m.: (mil.) Koppelha-ken [m.J.

- thee en twee - koffie: drei Tassen Thee-und zwei Tassen Kaffee; 3) (hik.) Schröpf-köpfe [m. mrv.]; I -snéller, m.: Kopfab-schneider [m.]; -zetten: (hik.) Schröpf-köpfe setzen, schröpfen; -zetter, m. :(hfk.) Schröpfer [m.]. kopper, m.: (koppenzetter:) Schröpfer

M.opper (fam.: Koppertjes) -maandag,.

m. : Festmontag [m.] der Buchdruckerge-sellen, Typographenmontag [m.], (der) zweite Montag im Jahre.

koppig, bv. n.: starrköpfig, halsstarrig, eigensinnig; (van dranken:) berau-schend zu Kopte steigend; I -heid, vr.: Starrköpfigkeit [vr.], Halsstarrigkeit [vr.]^ Eigensinn [m.], (van dranken: (das) Berau-schende.

kopping, vr.: (hik.) Schröpfen [o.]. Kopjj, vr.: (typ.) Manuskript [o.];

I -geld, o. (-loon, o.) Schriftsteller-Hono-rar [o.]; -recht, o.: Verlagsrecht [o.].

kor, vr.: Kratzgarn [o.], Kratzhamen [m.], Schleppnetz [o.] zum Austerfang.

koraal, m.: Chorknabe [m.], Chor-schüler [m.], Chorist [m.]. I -, o.: (min.) Koralle [vr.] (zwart-: Korallenschwarz [o.]); (muz.) Choral [o.: a]. I -, vr.: 1) Koralle [vr.], 2) Glasperle [vr.]. Zie ook kraal.

koraal-achtig, bv. n.: korallenartig,. (muz.) choralartig; I -agaat, m.: Korallen-achat [m.]; -boek, o.: (kkl.) Choralbuch (o.; ü]; -boom, m.: Korallenbaum [m.; a] -dier, o.: [t] Korallénthier [o.]; -diertje,,

o.: [t] Korallenthierchen [o.]; -draaier, m.: Korallendrechsler [m.]; -gewas, o.: Koral-lengewachs [o.]; -gezang, o.: Choralge-sang [m.j; -kleurig, bv. n.:korallenfarbig; -kruid, o.: (pik.) Korallenkraut [o.];-meester, m.: Chorführer [m.]; -mos, o.: Koral-lenmoos [o.]; -muziek, vr.: Choralmusik [vr.]; -net, o.: Korallengarn [o.], Koral-lennetz [o.]; -poliep, m.: Korallenpolyp [m.]; -rif, o.: Korallenriff [o.]; -rood, bv.

n. : korallenroth [tl (-roode lippen, vr.. mrv.: (dk.) Korallenlippen [vr. mrv.]);, -tak, m.: Korallenzweig [m.], Korallen-zinke [vr.]; -vereeniging, vr.: (muz.) Cho-ralverein Lm.]; -versteening, vr.: Koral-lenstein [m.]; -visscher, m.: m.: Korallen-fischer [m.] (-visschersboot, vr.: Korallen-fischerkahn [m.; a]); -visscherij, vr.: Ko-rallenfischerei [vr.J, Korallenfang [m.];„ -vormig, bv. n.: korallenförmig; -vorming, vr.: Korallenbildung [vr.]; -wortel^, m.: Korallenwurz [vr.]; -zaad, o.: Koral-lensamen [m.]; -zanger, m.: Choralsanger [m.]; -zangeres, vr.: Choralsangerin [vr.];. -zee, vr.: Korallensee [vr.]; -zout, o.: (schk.) Korallensalz [o.]; -zwam, vr.: Ko-rallenschwamm [m.].

koralen, bv. n.: korallen. I -, vr. mrv.i 1) Korallen [vr. mrv.], 2) Glasperlen [vr.. mrv.]; een snoer van echte -: eine achte Korallenschnur [ü]; een snoer van nagemaakte -: eine Glasperlenschnur [vr.]. koraliet, o.: Korallenstein [m.]. iLoralijn, o.: Korallenmoos [o.J. Koran, m.: Koran [m.]. korbeel, m.: (bwk.) Zie karbeel. Kordelier, m.: (kkl.) Franziskaner [m.1, Franziskanermönch [m.].

Kordeliers-klooster, kanerkloster [o.; ö].

vr. mrv.: Kor-

I -heid, vr.:

on-

korder, m.: Austerfanger [m.], Auster-üscher [m.].

kordewagen, m.: Schubkarren [m.], Schiebkarren [m.1.

kordon, o.: (i. a. b.) Kordon [m.]; door -de -s loopen: Spiessruthen [t] laufen [onr.].

Ikoren, o.: Zie koorn. I -, o. mrv.: •Chöre [m. mrv.]; in de - zingen: in den Ohören singen [onr.].

Ikoren, w. o.: Keigung zum Erbrechen •empfinden [onr.]; ik koor er tegen: mir •ekelt davor.

korf, vr.: Korb [m.; ö]; (voor bijen:) Bienenkorb [m.; ö], Bienenstock [m.; ö]; uit de - zonder zorg eten: (spr.) keine Kahrungssorgen kennen [onr.]; I -draagster, vr.: Korbtragerin [vr.], (hist.) Kane-phore [vr.]; -flesch, vr.: Korbflasche [vr.]. korfje, o.: Körbchen [o.], Körblein [o.], korftabak, m.: Blattertabak [m.]. kor-liaan, m.:(vog.) Birkhahn [m.;a]; 4 -hoen, o.: (vog.) Birkhuhn [o.; ü], Birk-henne [vr.]; -hoenders, o. mrv.: Birkhüh-ner [o. mrv.].

koriander, m.: (pik.) Koriander [m.]; 4 -zaad, o.: Koriandersame [m.]. korint, vr.: Zie krent, koriskruid, o.: (pik.) Koriskraut [o.], Erdkiefer [vr.], Feldcypresse [vr.].

korist, m. en vr.: Chorsanger [m,]. Ohorsangerin [vr.].

kornak, m.: Kornak [m.],Elephanten-führer [m.].

kornalfin, m. (kornalijnsteen, m.): Karneol [m.].

kornel, m.: Zie kolonel. I -, vr.: <zemelmeel:) Kleienmehl [o.]; (kornoelje:) Kornelle [vr.], Kornelkirsche [vr.].

Ikornet, m.: (mil.) Kornett [m.],Stand-artentrager [m.].

Ikornet, vr.: 1) Standarte [vr.]; 2)Hör-trichter [m.]; 3) - (of: -muts), vr.: Zie neepjesmuts.

Ikor-net, o.: Zie kor. kornets-plaats, vr.: Kornettsstelle tvr.].

kornis, vr.: (bwk.) Karniess [o.]; (bij schrijnwerkers:) Hohlleiste [vr.], Kehlleiste tvr]; I -schaaf, vr.: Karniesshobel [m.].

kornoelje, vr.: (pik.) Kornelkirsche tvr.], Kornelle [vr.]; I -boom, m.: Kornel-baum [m.; al, Kornelkirschbaum [m.; a], kornoeljen (kornoeljenhouten), bv. n.: kornellen.

kornuit, m. en vr.: 1) (der) lockere Zeisig, (der) lustige Vogel [ö], 2) Kamerad [m.], Geselle [m.]; zeg dat tegen uwe -en: sage das den Leuten Ihres Gelichters.

kor-oester, vr.: grosse (mit dem Kratzgarn gefangene) Auster [vr.]. korporaal, m.: (mil.) Korporal [m. al. korporaalscliap, o.: Korporalschaft [vr.].

korporaals-strepen,

poralsborten [vr. mrv.J.

korps, o.: (mil.) Korps [o.]; I -wijze, bw.: korpsweise. korre, vr.: Zie kor. korrel, vr.: Korn[o.; ö]; (alsgewicht:) Decigramm [o.].

korrelaclitigr^ bv. n.: 1) körnicht, körnerartig, 2) körnig; I -heid, vr.: l)(das) Körnerartige, 2) körnige Beschaffenheit [vr.].

korrelen, w. b.: komen, körneln. I -, w. o.: körnen, sich körnen.

korrelgips, o.: (der) körnige Gips. korrelig, bv. n.: 1) körnig; 2) Zie korzelig; I -heid, yr.: 1) körnige Be-schaffenheit [vr.], 2) Zie korzeligheid.

korrel-klieren, vr. mrv.: körnige (vielkörnige) Drüsen [yr. mrv.]; I -steen,

m.: Körnerstein [m.1.

korreltje, o.: Körnchen [o.], Körn-lein [o.].

korrel-vorinig, bv. n.: kornförmig, körnicht; I -ijzer, o.: Korneisen [o.]; -zeef, vr.: Kornsieb [o.].

korren, w. o.: 1) mit dem Kratzgarn nach Austern fischen; 2) Zie kirren.

kors,    vr.: (pik.) Kresse [vr.]. korset, o.: Korsett [o.], Schnürbrust

[vr.; ü], Mieder [o.], Schnürmieder [o.]; I -veter, m.: Schnürband [m.; a].

korsetten-maakster, vr.: Korsetten-macherin [vr.], Schnürbrustmacherin [vr.];

-maker, m.: Korsettenmacher [m.], Schnür-brustmacher [m.].

korst, vr.: Kruste [vr.]; eene - brood, eine Brodkruste; eene-ijs: eine Eiskruste.

korstaclitig, bv. n.: krustenartig; I -heid, vr.: (das) Krustenartige.

korsten, w. o.: eine Kruste bekommen [onr.], sich bekrasten.

korstig, bv. n.: krustig; krustige Beschaffenheit [vr.].

korst-koraal, o.: Krustenkoralle [vr.]; I -mossen, o. mrv.: (pik.) Krustenflechten [vr. mrv.].

kort,    bv. n.: 1) kurz; binnen - (pop.: in het -): in Kurzem; sedert -: seit Kur-zem, seit kurzer Zeit; - geleden: vor Kurzem; pas - geleden: noch niet lange her, erst vor Kurzem; - te voren: kurze Zeit vorher; - daarna: kurze Zeit nachher; -na zijn vertrek: kurz nach seiner Abreise; hier - bij: ganz in der Nahe; - bij kas zijn: schlecht bei Kasse sein; om - te gaan: kurz; - en goed: kurz und gut; - en b dig: kurz und bündig; - en klein: kurz und klein; - en dik: kurz und dick; - van stof (- aangebonden): kurz angebunden; -e metten met iemand maken: wenig Um-stande mit Einem machen; iemand - houden : (fig.) Einen kurz halten; - zicht: (kph.) (die) kurze Sicht (papier op - zicht: Papier auf kurze Sicht, kurzsichtiges Papier, kurzes Papier); -voer (-voeder): (das) kurze Futter; de -e galop: (rs.) der kurze Galopp: maak het -: fasse dich kurz, mache es kurz; ik zal het - maken: ich werde es kurz machen; 2) te -: zu kurz, (fig.) zu wenig; te - komen: zu kurz kommen [onr.]. te - schieten: zu kurz fallen [onr.], nicht ausreichen; te - doen aan: verkürzen; iemand te - doen: Einem zu kurz thun [onr.], Einen benachtheiligen [t] ; zich zel-ven te - doen: sich selbst benachtheiligen [tl, (fig.) Hand an sich selbst legen, sich um’s Leben bringen [onr.]; 3) - van adem: kurzathmig [t]; - van armen: kurzarmig;

-    van beenen: kurzbeinig; - van haar: kurzhaarig; - van hals: kurzhalsig; - van hoornen: kurzhornig; - van neus: kurzna-sig; - van ooren: kurzohrig, kurzöhrig; -van pooten: kurzbeinig;¹-van staart: kurz-geschwanzt; - van steel (- van stengel): kurzgestielt; - van vlerken (- van vleugels): kurzflügelig; - van vingers; kurzgefingert;

-    van voeten: kurzfüssig. kort-ademig;, bv. n.: kurzathmig [tl;

ein-

rne

zum Nachtheile [t]

1) unentgeltlich; vr.: 1) Unentgelt-

2)

einer

kond, bv. n.: kalt (ook fig.); van den grond: Zie grond; -e bakker: Brod-verkaufer [m.], Brodverschleisser [m.]; -e bakkerij, vr.: Brodladen [m.; a en aj; -e keuken: kalte Küche [vr.], kalte S^eisen [vr. mrv.]; -e koorts: (das) kalte Fieber; -e pis: (gnk.) Harnstrenge [vr.]; het -e zweet: der kalte Schweiss; er gaat eene -e rilling over mijn heele lijf (of: ik word er - van) als ik er slechts om denk: ein kalter Schauer überlauft mich (oder: es überlauft mich kalt) wenn ich nur daran denke ; het raakt mijne -e kleeren niet: (fam.) Zie kleeren.

koud-achtig, bv. n.: kaltlich, etwas kalt; I -bloedig, bv. n.: kaltblütig; -breu-kig, bv. n.: kaltbrüchig.

koude, vr.: Kalte [vr.]; bibberen van -: beben (zittern) vor Kalte; eene - vatten:, sich erkalten. Zie ook kou. koudheid, vr.: Kalte [vr.]. koudjes, bw.: ziemlich kalt. koud-scliaal, vr.: Kaltschale [vr];. I -slachter (-slager), m.: Kaltschlach-

-ademigheid, vr.: [t] Kurzathmigkeit [vr.]; -af, bw.: kurz.

kortheid, vr.: Kürze [vr.J. kortheidshalve, bw.: urn es kurz zu machen, um kurz zu seiu.

kort-hoornkoe, vr.: kurzhornige Kuh [vr.; ül; I -jan, o.: (pop.) das Messer;-om: bw.: kurz; -oor, m.: Stutzohr [o.]; -ooren, w. b.: 13] die Ohren stutzen; -staart, m.: Stumpischwanz [m.; a]; -staarten, w. b.: stumpfschwanzen; -stondig, bv. n.: kurz; -stondigheid vr.: kurze Dauer Lvr.]; -weg, bw.: kurz; -wieken, w. b.: [3] die Flügel beschneiden [onr.] (ook fig.).

kor-tyd, vr.: Zeit [vr.] zum Austerfang mit dem Kratzgarn.

kort-zicht, o.: (kph.) Zie in kort;

l -zichtig, bv. n.: kurzsichtig; -zichtigheid. vr.: Kurzsichtigkeit [vr.]. kortage, vr.: (kph.) Zie courtage, kortegaard, vr.: Wachstube [vr.]; (mil.) Hauptwacne [vr.]; (fig.) Polizeiamt [o.; a]; (ook:) [T] Thurm [m.; ü]: iemand in de - brengen: Einen in den Thurm [T] steeken.

kortelas, vr.: Hirschfanger [m.], Weid-messer [o.].

korteling, m.: (bwk.) Rüstholz [o.; ö]. kortelings, bw.: kürzlich, vor Kur-zem, unlangst, neulich. korteljjk, bw.: kurz. korten, w. b.: 1) kürzen, kürzer machen; het anker -: (zeew.) den Anker kürzen; 2) kürzen, abziehen [onr.]. I -, w. o.: kürzer werden [onr.] ;(fig.) abnehmen [onr.].

korter, bv. n. (v. tr.): kürzer. I - m.: Kürzer [m.| (1. Kürzermacher [m.]; 2. Ab-zieher [m.]).

korting, vr.: 1) Kürzung [vr.]; 2) Ab-zug [m.; ü],

kortst, bv. n. (o. tr.): kürzest. korven, w. b.: einkörben. korvet, vr.: (zeew.) Korvette [vr.]. kor-visscher, m.: Zie korder. korzel, bv. n.: 1) argerlich, zum Zo geneigt; 2) unwillig; I -heid, vr.: 1) Aer-gerlichkeit [vr.hGeneigtheit [vr.] zumZorne: 2) Unwille [vr.].

korzelhoofd, o.: Hitzkopf [m.; ö]. korzelig, bv. n.: Zie korzel ; - worden (zich - maken): sich argern, sicherei-fern, zornig werden [onr.], zürnen; iem.

-    maken: Einen argern, Einen erzürnen; [ -heid, vr.: Zie korzelheid.

kossem, m.: Wamme [vr.], Wampe [vr.]. kost, m.: Kost [vr.]; in den - zijn: l)in der Kost sein, 2) in Pension sein; in den

-    gaan: l) in die Kost gehen [onr.], 2) in Pension gehen [onr.]; den - verdienen: das Brod verdienen; - en loon: Kost und Lohn; - en inwoning: Kost und Logis; zijne oogen den - geven: (fig. fam.) gut zusehen [onr.].

kostbaar, bv. n.: 1) kostbar, kostspie-lig, theuer [t], 2) kostbar, werthvoll [t]; I -heid, vr.: (i. a. b.) Kostbarkeit [vr.] (1. Kostspieligkeit [vr.],    2. [der] hohe

Werth [t]).

kostbaas, m.: Kosthalter [m.], Kost-herr [m ].

koste, (verbogen vorm): ten - van:

1)    auf Kosten [2],

(zum Schaden) L2].

kosteloos, bv

2)    kostenfrei; I -h

lichkeit [vr.],    2) (das) Kichtskosten^

kostelyk, bv. n.: köstlich; I -heid. vr.: Köstlichkeit [vr.].

Ikosten, w. o.: kosten; het koste wat het wil: es koste was es wolle.

Ikosten, vr. mrv.: Kosten [vr. mrv.]; (kph.) Spesen [vr. mrv.]; vrij van -: kostenfrei, (kph.) spesenfrei; met groote -: mit grossem Kostenaufwand; iemand op - jagen: Einen in Kosten setzen.

koster, m. :Küster [m.], Kirchner [m.],. M*essner [m.], Sakristan [m.].

kosters-ambt, o. (-plaats vr.): Zie kosterschap,

kosterschap, o. Küsterstelle [vr.]r Kirchnerstelle [vr.], Messnerstelle [vr.].

kosterin, vr.: Küsterin [vr.], Kirch-nerin [vr.].

kostery, vr.: 1) Küsterwohnung [vr.], Küsterei [vr.], 2) Küsterstelle [vr.].

kostganger, m.: Kostganger [m.];

I -gangster, vr.; Kostgangerin fvr.]; l-geld,

o.-JKostgeld [o.];-huis, o.:Kosthaus [o.;a]. kostje, o.: 1) (fig.) Stückchen [o.] Brod; (fig.) etwas Delikates; mijn liefste -: mein Lieblingsessen.

kost-kind, o.: Kostschüler [m.], Kost-schülerin [vr.]; I-leerling, m. en vr.: Zie -kind; -school, vr.: Pensionat [o,], Pension [vr.],Erziehungsanstalt [vr.], Kost-schule Lvr.] (een kind op eene -school doen: ein Kind in eine Pension thun [onr.]; -schoolhouder, in.: Yorsteher [m.1 (der) Erziehungsanstalt; -schoolhou-deres, vr.: Yorsteherin [vr.] eincr (der) Erziehungsanstalt; -vrouw, vr.: Kostfrau [vr.]; -winner, m.: Brodverdiener [m.]; -winning, Vr.: Broderwerb [m.], (fig.) Handwerk [o.], (ook:) Geschaft [o.].

kot,    o.: Koben [m.], Hundeloch [o.; ö]. koteren, w. o. en b.: stochern; aus-

stochern. Zie peuteren, uitpeuteren.

kotsen, w. o.: (pop.) kotzen, sich erbrechen [onr.]. kotser, m.: (pop.) Kotzer [m.1. kotsing, vr.: (pop.) Kotzen [o], kotter, m.: (zeew.) Kutter [m.].

kou,    vr.: Kalte [vr.]; wat doet gij in de -: (iron.) was wagst Du dich aufs Glatteis? ! -beitel, m.: Kaltmeissel [m.], Kaltbeutel [m.].

-en

Kausche [vr.]; met de komen: (spr.) vom Rückkehr

gezwungen [onr.], unverrichteter Sache zurückkommen [onr.]

kouseliaud, m.: Strumpfband [o.; a], Knieband [o.; a]; de orde van den -: der Hosenbandorden; ridder van den -: Rit-ter [m.] vom Hos*enbande.

kousen, vr. mrv.: Strümpfe [m. mrv.];

I -breier, m.: Strumpfstricker [m.]; -breister, vr.: Strumpfstrickerin [vr.]; -fabriek, vr.: Strumpfmanufaktur [vr.], Strumpf brik [vr.]; -fabrikant, m.: Strumpffabrikant [m.]; -handel, m.: Strumpf handel [m.]; -kooper, m.: Strumpfhandler [m.], Strumpf-waarennandler [m.]; -stopper, m.: Strumpf-flicker Lm.J;-stopster, vr.: Strumpfflickerin [vr.]; -vorm, m.: Strumplform [vr.]; -weefgetouw, o.: Strumpfstuhl [m.; ü], Strumpf-wirkerstuhl [m.; ü]; -wever, m.: Strumpf-weber [m.], Strumpfwirker [m.]; -weverij, vr.: Strumpfweberei [yr.],Strumpfwirkerei [vr.]; -winkel, m.: Strumpfwaarenladen [m.; a en a] (Zie spr. wanten).

kousje, o.: Strümpfchen [o.], Strümpf-lein [o.]; (van eene lamp:) Docht [m.]. kous vormig:, bv. n.: strumplförmig.

Geplauder [o.], Plauderei

Fen-

[vr.;

in.:

(spr.) Zie kind; de eene - pikt den anderen zijne oogen niet uit: (spr.) es hackt keine Krahe der anderen die Augen aus, ein Wolf frisst den andern nicht; I -achtig, bv. n.: krahenartig, (iron.) leidbitter-ahnlich; -bes, vr.: (pik.) Krahenbeere

ü].

' Glas-e Dorf

ter [m.], Abdecker [m.1, Schmder [m.];

I -vocht, o.: (ontl. Schleimblut [o.]; -vuur, o.: (hik.) (der) alte Brand; -waterkuur, vr.: (gnk.) Kaltwasserkur [vr.].

kou-kleum (-kliem), m. en vr.: Fröstling [m.J, Fröstler [m.], Fröstlerin [vr.].

kou8, vr.: Strumpf [m.; ü]; (zeew.)

- op den kop terug-Fenlschlagen zur zurückkommen

ffa-

kout, m.:

[vr.].

kouten, w. o.: plaudern. kouter, m.: (keuvelaar:) Plauderer [m.]. I -, o.: (akk.) Kolter [o.], Pflugeisen [o.].

koutster, vr.: Plaudrerin [vr.]. kouw, vr.: Kafig [m.], Bauer [o.], kouwelijk, bv. n.: für Frost empfind-lich; | -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.J für Frost.

kozak, m.: Kosak [m.]; hetman der -ken: Kosakenhetman [m.J.

kozijn, o.: 1) Thürgestell [o.]; 2) stergestell [o.]; 3) (fig.) Fensterbank a], Fensterlehne [vr.J.

kraag, m.: Kragen [m.]; staande -: Stehkrag-en [m.]; Spaansche -: (der) spa-nische Kragen (ook hik.); iemand bij zijn - pakken (vatten, nemen, grijpen): Einen beim Kragen tassen (nehmen [onr.]); een stuk in zijn - drinken : sich einen Rausch trinken [onr.]; een stuk in zijn - hebben: einen Rausch haben; een - aan iem. of aan iets hebben : (pop.) einen Widerwillen gegen Einen oder gegen etwas haben; I -eend, vr.: (vog.) Kragenente [vr.]; -jas, vr.: Rock [m.; öj ruit (einem oder mehre-ren) Kragen.

kraagje, o.: Kragelchen [o.], Kraglein

[o.].

kraagman, m.: Kragcnmann [m.; a], (hist.-mtw.) Dukaton [m.]; I -mantel, Mantel [m.; a] mit Kragen; -steen, m.: (bwk.) Kragstein [m.]; -trap, vr.: (vog.) (die) gehaubte Trappe.

kraai, vr.: (vog.) Krahe [vr.]; (iron.) Leichenbitter [m.], Leidbitter [m.], Lei-chenbesorger [m.]; kind noch - hebben:

[vr.].

kraaie-l>ek, m.: Krahenschnabel [m.; a].

kraaien, w. o. en b.: krahen; (drie spr.) Zie liaan.

kraaien-marscli, m.: (iron.) Abzugs-marsch [m.; a] (den -marsch blazen: pop.: krepiren [ie], abmarschiren [ie], sterben [onr.]); I -nest, o.: Krahennest [o.]; -oog, o.: Krahenauge [o.] (ook pha.).

kraaie-poot, m.: Krahenfuss [m.; ü], (pik.) Krahenklaue [vr.].

kraaier, m.: 1) Kraher [m.]; 2) Zie verklikker ; 3) Aufwiegler [m.].

kraaie-veder (-veer), vr.: Krahenfeder [vr.]; I -voet, m.: (pik.) Krahenfuss [m.;

kraai-look, o.: (pik.) Weinlauch [m.].

kraaister, vr.: 2) Kraherin fvr.]; 2) Zie verklikster; 3) Aufwieglerin [vr.].

kraak, m.: Krach [m.]. I -, vr.: (vaartuig:) Karacke [vr.].

kraak-amandel, vr.: Knackmandel [vr.]; I -been, o.: Knorpel [m.] (-beenachtig, bv. n.: knorpelartig; -beendier, o.: [t] Knorpelthier [o.]; -beenhuid, vr.: Knor-pelhaut [vr.]; -beenvisschen, m. mrv.: Knorpelfische [m. mrv.]); -beenig, bv. n.: knorpelig; -bes (-bezie), vr.: Krackbeere [vr.], wilde Maulbeere [vr.]; -net, bv. n.: (fam.) wie aus einem Ei geschalt; -porselein, o.: (tig.) leicht zerbrechliche Waare [vr.]; -schip, o.: Karacke [vr.]; -steen, m.: (van fruit i) Kern [m.], Stein [m.] (-steen-ooft, vr.: Steinobst [o.l); - zindelijk, bv.n.: überreinlich; -zindelijkheid, vr.: XJeber-reinlichkeit [vr.].

kraal, vr.: 1) Koralle [vr.], (fig.) perle [vr.]; 2) (das) hottentottisck [ö]; I -boom, m.: (pik.) Yogelbeerbaum [m. ; a]; -schaaf, vr.: Stabhobel [m.1.

kraam, vr.: 1) Bude [vr.], (fig.) Kram [m.J ; de geheele -: der ganze Kram; als het hem iu zijne - te pas komt: wenn er’s zu seinem Zwpcke dienlich findet; 2) Wo-chenbett [o.], Kindbett [o.], (ook:) Kieder-kunft [vr.1; in de - moeten: schwanger sein (- bij: von); in de - komen van: nie-derkommen [onr.] mit, in die Wochen komlnen [onr.] mit; in de - liggen: in Wochen liegen [onr.], im Kindbett sein; hare - uitleggen: die Sechswochen halten [onr.]; dat heeft zij uit hare laatste - gehouden: das ist ihr von ihrer letzten Nie-derkunft geblieben; zij is pas acht dagen oud -s: sie ist nur seit acht Tagen eine Wöchnerin; eene kwade -: eine unzeitige Niederkunft; eene zware -: eine schmerz-liche Entbindung.

kraam-anjjs, m.: Anislikör [m.] wel-cher den Besucherinnen im Wochen-zimmer prasentirt [ie] wird; I -bed, o.: Wochenbett [o.], Kindbett [o.]; -bewaarster, vr.: Kindbettwarterin; uit -bewaren gaan: sich als Kindbettwarterin verdingen [onr.]; - bezoek, o.: Wochen-besuch [m.]; -bier, o.: Wöchnerinnenbier [o.]; -goed, o.: Windelzeug [o.];-heer, m.:

Hahn

met -

vr.:

kracht-meter, m.: Kraftmesser [m.], Dynamometer [m.]; I -vol, bv. n.: kraft-voll; -wortel, m.: Kraftwurz [vr.], Kraft-wurzel [vr.].

Krain, o.: (adk.) das Herzogthum [t] Krain, (die) Karniola.] krak, tsw.: krach! I -, m.: Krach [m.]. krakeel, o.: Zank [m.]; I -achtig, bv.n.: zanksüchtig.

krakeelen, w. o.: zanken. krakeelig, bv. n.: zanksüchtig. krakeel-ziek, bv. n.: zanksüchtig; I -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]. krakeling, m.: Bretzel [vr.]. krakelinkje, o.: Bretzelchen [o.], kraken, w. o.: krachen. I -, w. b.: knacken.

krakend, bv. n.: (fig.) krankelnd, wankend; -e wagens loopen het langst: (spr.) krankelnde Leute leben am lang-sten.

kraker, m.: Knacker [m.].

oom, m.: Wachholder-Krammetsvo-

[od.

vor-

vr.: Zie mee-

stark.

Ikras,

Schramme [vr.]. kras-borstel, m.: Kratzbürste [vr.1. krasheid, vr.: 1) Rüstigkeit [vr.1, Kraftigkeit [vr.], 2) Strenge [vr.]. krassen, w. b. en o.: kratzen. krasser, m.: (persoon:) Kratzer [m.]; (voorwerp:) Kratzer [m.]. krassing, vr.: (das) Kratzen. kras-üzer, o.: Kratzeisen [o.]

[m.].

Mann [m.; a] der(einer) Wöchnerin;-kamer, vr.: Wochenzimmer [o.]., Wocnenstube [vr.]; -kind, o.: Wochenkind [o.], (fig. fam.) Einfaltspinsel [m.]; -maal, o.: Kindbett-schmaus [m.]; -stoel, m.: Gebarstuhl [m.; ül; -vrouw, vr.: Wöchnerin [vr.], Kindbet-terin [vr.] (-vrouwenkoorts, vr.: Kindbett-fieber [o.]; -vrouwensoep, vr.: Kraftsuppe [vr.]); -zuivering, vr.: (vlk.) Kindbettremi-gung [vr.].

kraampje, o.: kleine Bude [vr.]. kraan, vr.: (aan vaten, enz-:) fm.; a], Zapfen [m.]; (wkt.) Krahn [m.j; (vog.) Kranicb [m.]; I -balk, m.: Krahn-balken Tm.]; -bek, m.: (pik. en hik.) Storch-schnabel [m.; a] ; -boom, m.: Krahnbaum [m.; a]; -geld, o.: Krahngeld [o.]; -kind, o.: Krabnarbeiter [m.]; -ladder, vr.: Krahnleiter |vr.]; -meester, m.: Krahn-meister [m.]; -oog, o.: (pha.) Krahenauge [o.]; -oogen, w. o.: (fam.) einen Hasen-schlaf schlafen [onr.]; -rad, o.: Krahnrad [o.; a]; -recht, o.: Krahnrecht [o.]; -sleutel, m.: Zwicker [m.]; -vogel, m.: Kranich [m.]; -zaag, vr.; Krahnsage [vr.1. krab? m.: Ritz [m.], Schramme [vr.]. 1 vr.: Zie krabbe.

krabbe, vr.: (visch:) Krabbe [vr.]; l-kat, vr.: Kratzkatze [vr.].

krabbel, vr.: Ritz [m.], Schramme [vr.].

krabbelaar, in.: (fam.) Schwachling

[m.].

krabbelaarster, vr.: (fam.) Schwachling [vr.].

krabbelen, w. o.: (slecht of zeer klein schrijven:) kritzeln; naar boven -: mit Mühe hinauf klettern.

krabbel-schrift, vr.: Kritzelei [vr.]; l-vuisten, w. o.: sich balgen, krabben, w. b.: kratzen. krabber, m.: Kratzer [m.]. krabsel, o.: Schabsel [o.], kracht, vr.: Kraft [vr.]; met - en macht en geweld): mit aller Gewalt; in e - des levens: in den besten Jahren; uit zijne - groeien: zu stark wachsen [onr.].

krachtdadig, bv. n.: kraftig; 1 -heid, vr.: Kraft [vr.].

krachteloos, bv. n.: kraftlos; I -heid, Kraftlosigkeit [vr.]. krachtig, bv. n.: kraftig.

kraking, vr.: 1) Krachen [o.]; 2)Knac-ken [o.].

Ikralen, vr. mrv.: Korallen [vr. mrv.J; (hg.) Glasperlen [vr. mrv.].

Ikralen, w. o.: perlen. krallenboom, m.: Yogelbeerbaum [m.; a].

kram, vr.: Kramme [vr.], Krampe [vr.].

kramen, w. o.: niederkommen [onr.], in die Wochen (ins Wochenbett, ins Kind-bett) kommen [onr.]. kramer, m.: Kleinhandler [m.]. kramery, vr.: Kramerei [vr.] krammen, w. b.: krampen, krammer, m.: Kramper [m.]. krymmet-b

baum [m.; a]; I -vogel, m.: gel [m.; ö].

kramining, vr.: Krampen [o.], kramp, vr.: Krampf fm.; al. krampachtig, bv. n : 1) krampf haft, 2) krampfig, krampfig; I -heid, vr.: 1) Krampf haftigkeit Ivr.], 2) Krampfigkeit [vr.], Krampfigkeit [vr.]. krampig, bv. n.: krampfig, krampfig; -heid, vr.: Krampfigkeit [vr.], Krampfigkeit [vr.].

kramp-lach, m.: krampf haftes Lachen [o.]; I -pijn, vr.: Krampfschmerz [m.]; -stillend bv. n.: krampfstillend; -werend, bv. n.: krampfwehrend.

krank, bv. n.: krank; 1 -achtig, bv.

n.: kranklich; -bed, o.: Krankenlager

kranken, in Sam. I Zie zieken in Sam.

krankheid, vr.: Krankheit [vr.]. krankhoofd, o.: (der, die) Yerrückte; I -zinnig, bv. n.: geisteskrank, ver-rückt; -zinnige, m. en vr.: (der, die) Geisteskranke (-zinnigengesticht, Irren-heilanstalt [vr.]; -zinnigenhuis, o.: Irren-haus [o.; a], pop.: Tollhaus [o.; a]); -zinnigheid, vr.: Yerrücktheit [vr.].

krans, m.: (i. a. b.) Kranz [m.; al; goede wijn behoeft geen -: (spr.) gute Waare verkauft sich selbst.

kransje, o.: (i. a. b.) Kranzchen [o.]; (iron.) Klatschgesellschaft [vr.].

krans-krnid, o.: (pik.) Majoran [m.]; 1 -lijst, vr.: (bwk.) Krarzleiste [vr.]; -mig, bv. n.: kranzförmL .

krant, vr.: Zeitunj, [vr.]. Zie courant.

krap, bw.: knapp. I

krap.

Ikras, bv. n.: 1) rüstig, kraftig; 2) arg, vr.: Kratz [m.], Ritz [m.],

, Kratzer

krat, o.: Schlosskelle [vr.]; I -wagen, m.: Wagen [m.] mit einer Schlosskelle. krater, m.: Krater [m.]. krat tig, bv. n.: herb; 1 -heid, vr.: Herbe [vr.].

vr.:

esse [vr.];

kreng, o.: Aas [o.]; (fig.) Luder [o.], krengelaar, m.: Feilscher [m.]. krengelaarster, vr.: Feilscherin [vr.].

krengden, w. o.: feilschen. krengen, w. o.: 1) (zeew.) krangen; 2) feilschen.    ’

krenging, vr.: (das) Krangen. krenken, w. b.: kranken. krenker, m.: Kranker [m.]. krenking, vr.: Krankung [vr.]. krenkster, vr.: Krankerin [vr.]. krent, vr.: Korinthe [vr.]. krente-booin, m.: Korinthenbeer-strauch [m.; a].

krentelen, w. b.: (koorn:) wannen, schwingen [onr.].

krenten, vr.: mrv.: Korinthen [vr. mrv.]; I -baard, m.: (das) mit Ausschlag besetzte Kinn; -brood, o.: Korinthenbrod Co.].

bv. n.: krümpelig, vr.: Krümpeligkeit [vr.],

knit-

kreuning, vr.: Stöhnen [o.], Aechzen [o.].

kreupel, bv. n.: hinkend; - loopen, hinken, lahm gehen [onr.]; -e ver-

w. o.:

zen: '

kende .    —

slaan: (fig. farn.) Alles kurz und klein schlagen [onr.].

kreupelachtig, bv. n.: etwas hinkend; I -heid, vr.: (der) etwas hinkende Gang.

kreupel-bosch, o.: Gebüsch [o.]; I -dicht, o.: (dk.) Knüttelreim [o.], kreupelheid, vr.: (das) Hinken, kreupel-hout, o.: Unterholz [o.], Schlagholz [o.]; I -rijm, o.: Zie -dicht.

kreus, vr.: (tech.) Gergel [m.], Girgel [m.]; I -mes, o.: Gergelkamm [o.; a]. krevel, vr.: Zie kriebel, krevelen, w. o.: Zie kriebelen, krib, vr.: Krippe [vr.]; (mil.) Britsche [vr.]; (langs rivier-oevers:) Weidenflecht-werk [o.].

kribbe, vr.: Zie krib; I

o.: (van paarden:) koppen,

w. o en b.: 1) jucken; ritzeln.

krauw, vr.: Kratz [m.], Ritz [m.], Schramme [vr.]. krauwel, m.: Kralle [vr.]. krauwen, w. b.: krauen. krediet, o.: Kredit [m.]; op auf Kredit; I -brief, m.: Kreditbrief [m.];-stelsel, o.: Kreditsystem [o.]; -vereeniging, Kreditverein [m.]; -wet, vr.: Kredit-gesetz [o.].

kreeft, m.: Krebs [m.]; I -achtig, bv. n.: krebsartig; -boter, vr.: Krebsbutter [vr.].

kreeften, m. mrv.: Krebse [rn. mrv.]; ] -gang, m.: Krebsgang fm.] (den -gang graan: m.: den Krebsgang gehen [onr.]); -nat, o.: Krebsbrühe [vr.]; -soep, vr.: Krebs-suppe [vr.].

kreefts-bloem, vr.: (pik.) Krebsblu-me [vr.]; I -keerkring, m.: (str.) Wende-kreis [m.] des Krebses; -oog, o.:.Krebs-auge [o.].

kreeft-slak, vr.: Krebskrabbe [vr.]; bspin, vr.: Krebsspinne [vr.]; -vormig, bv.

n.: krebsförmig.

kreek, vr.: (adk.) kleine Bucht [vr.]. kreel, vr.: 1) Borte [vr.], Tr •2) Butte [vr.], Tragkorb [m.; ö]. kreelen, w. b.: galloniren [ie], kreen, bv. n.: krittlich; I -heid, vr.: Krittlichkeit [vr.]. kreet, m.: Schrei [m.]. kreeuwen, w. o.: zanken. kreeuwer, m.: Zanker [m.]. kreeuwerigr, bv. n.: 1) zankisch;

2) zanksüchtig; I -heid, 1) (das) Zanki-sche, 2) Zanksucht [vr.], Zanksüchtigkeit Ivr.].

kreeuwerp, vr.: Zankerei [vr.], Zank [m.].

kreeuwster, vr.: Zankerin [vr.]. kregel, bv. n.: Zie korzelig; I-kop, m.: Griesgram [m.]. krek, bw.: pracis. krekel, m.: Grille [vr.]. krekelen, w. o.: grillen, krekelzang, m.: Grillensang [m.; a]. ürelis, m.: (mansnaam:) Kornelius lm.].

krentje, o.: Korintchen [o.], krenten-kakker, m.:    1) Knauser

lm.], Filz [m.1, 2) Feigling Lm.], Memme [vr.1; l-kakkerig, bv.n.: 1) knauserig, filzig, 2) feig, memmenhaft; -koek, m.: Korin-thenkuchen [m.].

krep, o.: Krepp [m.]; I -ijzer, o.: Kraus-eisen [o.].

krepel, bv. n.: (pop.) Zie kreupel, kreppen, w. b.: krausen. krep-pzer, o.: Krauseisen [o.], krets, vr.: (gnk.) Kratze [vr.]; (vea.) Raude [vr.], Raude [vr.]; I -borstel, m.: Kratzbürste [vr.].

kreuk, vr.: Knitter [m.1; (fig.) Yerlet-zung [vr.].

kreukel, m.: Krümpel [m.], Knitter [m.].

kreukelen, w. b.: krümpeln, knit-tern. I -, w. o.: knittern, sich knit-tern.

kreukelig,

terig; I -heid, ,

Knitterigkeit [vr.].

kreuken, w. o. en b.: Zie kreukelen; (fig.) verletzen. kreuker, m.: Knitterer [m.]. kreuking, vr.: (das) Knittern; (fig.) Yerletzung [vr.].

kreuk ster, vr.: Knittrerin [vr.]. kreun, m.: (der) stöhnende (ach-zende) Laut; een - geven*. Zie kreunen.

kreunen, w. o.: stöhnen, achzen.

I - (zich), w. w.: sich kümmern (- aan: um).

(dk.) Knüttelverse [m. mrv.], (fig.) hin- . e Yerse [m. mrv.]; den -en waard

-bijten, w. (fig. fam.)

sauertöpfisch sein (als z. n. ó.: Krippen-beissen [o.], fig. fam.: Sauertöpngkeit [vr.]); -bijter, m.: (paard:) Krippenbeis-ser Lm.], (mensch:) Sauertopf [m.; ö]; -bijterig, bv. n.:    1) krippenbeissig,

2) sauertöpfisch; -kat, vr.: (fig. fam.) Zie krabbekat.

kribben, w o.: 1) kritteln; 2) zanken. I -, w b.: (rivier-oevers:) mit Weiden-flechtwerk versehen [onr.].

kribbig, bv. n.:    1) sauertöpfisch

2) übellaunig; I -heid, vr.: 1) Sauertöpfig-keit [vr.], (das) sauertöpfische Wesen, 2) Uebellaunigkeit [vr.]. kribje, o.: Krippchen [o.], kriebel, vr.: Jucken [o.], Kribbeln [o.], Kitzel [m.].

kriebelen,

2) kitzeln; 3) k kriebelig, bv.n.: 1) juckend; 2) kitz-

lig*; 3) g-ekritzelt, kritzlig; I -heid, vr : w. b.: (tech.) krimpen [onr.], einlaufen 1) (das) Juckende, 2) Kitzligkeit [vr.], machen.

3) Kritzligkeit [vr.].    kriinper (krimperd), m.: Fröstler [m.],

kriebeling:, vr.: Jucken [o.], Kribbeln Fröstling [m.].

[o.], Kitzeln [o.].    krimpig, bv. n.: für Frost empfind-

kriebel-krabbel, o.: Gekritzel Lo.1; lich; I -heid, vr,: Empfindlichkeit Lvr] für l-kruid, o.: (das) Jucken erregende Kraut; Frost.

-schrift, o.: Kritzelei [vr.].    kriinp-kabeljauw, m.: (der) ganz

kriegel    (kriegelig),    bv.    n    :    Zie    kre-    frische Kabeliau; |    -kous,    vr.:    (der)    sich

gel.    zusammenziehende    Strumpf [ü], (fig. iron.)

kriek, vr.: (pik.) Yogelkirsche [vr.]; Fröstlerin [vr.];-schelvisch, m.: (der) ganz (krekeltje:) Grille [vr.], (inz. huiskrekeltje:) frische Schellfisch; -schol, vr.: (die) ganz Zirpe [vr.]. I -, tsw.: bums!; dan is het -:    frische Scholle.

1) da sitzt man in der Tinte, 2) da ist der    krimpster, vr.: Fröstlerin [vr.].

Teufel los; toen was het -: da war der    krimp-tong, vr.: (die) ganz frische

Teufel los.    Zunge; I -visch, m.: (der) ganz frische Fisch;

krieke-boom, m.:    Zie kriekelaar.    -vrij, bv. n.: krimpfrei    (het -vrije laken :

kriekelaar, m.:    Yogelkirschbaum    das krimpfreie Tuch);    -zalm, (der) ganz

[m.; a].    frische Lachs.

Ikrieken, w. o.: zirpen.    kring, m.: Kreis [m.1; (in hout:) Ring

Ikrieken, o.: Dammerung [vr.]; het    lm.]; (rondom deoogen:) Ring [m.1; I-ach-

- van den dag: der    Tagesanbruch, die    tig, bv.n.: 1) kreisartig,    2) ringartig;-loop,

Morgendammerung,    das    Morgengrauen.    m.: Kreislauf [m.].

Ikrieken, vr. mrv.: Yogelkirschen    krings-wjjs (-wijze), bw.: 1) kreis-

[vr. mrv.];    - over zee: Judenkirschen weise; 2) ringweise.

[vr. mrv.]; | -taart, vr.: Yogelkirschentorte kringvormig, bv. n.: kreisförmig. [vr.].    krinkel, enz.: Zie kronkel, enz.

Ikriel, vr.: Zie kreel.    krioelen, w.: wimmeln (- van: von).

Ikriel, bv. n.: (pop.) wollüstig; (ook:)    krip, o.: Krepp [m.]; I -floers, o.:

ausgelassen.    Kreppflor [m.].

- en kras:

Ikriel, o.: (das) kleine Zeug; I -aard- krippen, bv. n.: von Krepp. I -, w. b.: appelen, m. mrv.: unausgewachsene Kar- kreppen.

toffeln [vr. mrv.]    kris, vr.: Dolch [m.]; I bij

krielen, w. o.: wimmeln; het krielt hoch und theuer [t], daar van muizen: es wimmelt da von    Kris, m.: (mansnaam:) Christian |m.].

Mausen.    Krisje, o.: (vrouwennaam:) Christine

kriel haan, m.: Zwerghahnchen | o.].    [vr.].

krielheid, vr.: 1) Wollust [vr.], 2) Aus- kriskrassen, w. o.: knarren, knir-gelassenheit [vr.].    schen.

kriel-ben (-kip), vr.: Zwerghenne    Krispijn, m.: (mansnaam:) Krispin

[vr.]; I -hoenders, o. mrv. (-kippen, vr.: [m.].

mrv.): Zwerghühner [o. mrv.].    krissen, w. o.: knistern, knittern.

kriemelaar, m.: Zauderer [m.], Zö- kristal, o.: Krystall; I -achtig, bv. n.: g erer [m.].    krystallartig; -graveur, m.: Krystallschnei-

kriemelaarster, vr.: Zaudrerin [vr.], der [m.]; -helder, bv. n.: krystallhell. Zögrerin [vr.].    kristallen, bv. n.: krystallen.

kriemelen, w. o.: zaudern, zögern,    kristallisatie, vr.: Krystallisation

unschlüssig sein.    [vr.], [ie] Krystallisirung    [vr.].

vr.:

krièmelig, bv.n.: unschlüssig; I -heid, kristalliseeren, w. o. en b.: kry-Unschlüssigkeit [vr.].    stallisiren [ie],

krieuwei, enz. Zie kriebel, enz.    kristalliseering, vr.: Zie het z. n.

kriezel, vr. (kriezeltje, o): Krümchen kristallisatie.

[o.], Körnchen [o.]; geen -: gar nichts.    kristallijn, o.: Krystall [o.].

krikke-inik, vr.: Hebebaum [m.; a], kristallijnen, bv. n.: krystallen. Hebebock [m.; öj.    kristalljjn-voclit, o-: (van het oog:)

krik-krakken, w. o.: krachen; I -man,    Krystallsaft [vr.].

m.: (pop.) Branntwein [m.].    kristal-schieting, vr.: Krystallisa-

Ikrimp, bv.n.: (van visch:) ganz frisch, tion [vr.]; | -snijder, m.: Zie -graveur; unterm Zerschneiden noch lebendig.    -vorming, vr.: Zie -schieting; -water,

i krimp. vr.: (das) Einschrumpfen, Zu- o.: 1) Krystallwasser [o.], 2) Krystallisa-sammenziehung [vr.J; (van laken, enz.:) tionswasser [o.].

Krimpe [vr.]; (fig.) Mangel [m.]; geen-    kritiek, bv.n.: bedenklich, misslich;

hebben: (fam.) ziemlich bei Mitteln sein; | -heid, vr.: (das) Bedenkliche, (das) Miss-geen - hebben van: kein Mangel haben liche. Zie ook z. n. vr.: critiek. an; er is nog geen -: es ist noch kein    krockt, vr.: Krypte [vr.], Höhle [vr.],

Mangel; I -darm, m. en vr.: (iron.) Hun- (das) unterirdische Gewölbe. gerleider [m.], Hungerleiderin [vr.], (ook:) kroelde, vr.: (pik.) Rauchhafer [m.J. (der) arme Schlucker, (ook wel:) Fröstling kroeg, vr.: Kneipe [vr.],Kneipschenke [m.], Fröstler [m.], Fröstlerin [vr.].    [vr.]; in -en loopen: kneipen; naar de -

krimpen, w. o.: einschrumpfen, sich    gaan: in die Kneipe gehen [onr.]; in de -

zusammenziehen [onr.]; de wind krimpt:    zitten; in der Kneipe sitzen [onr.].

der Wind zieht sich ein; het schip krimpt kroegen, w. o.: kneipen. tegen den wind: das Schiff segelt beim    kroeg-kouder, m.: [t] Schenkwirth

Winde; ik lag te - van de pijn: ich lag    [m.]; I - houdster,vr.: [tj Schenkwirthin [vr.];

achzend und stöhnend vor Schmerzen. I -, -looper, m.: Kneiper [m.J; -muzikant, m.:

vr.: (bwk.)

a.].

[vr.].

-s gaan:

Bierfiedler [m.]; -vlieg, vr.: Zie -loo-per.

kroelen, w. o.: sich an einander schmie-gen.

kroep, vr.: (gnk.) hautige Braune [vr.], Luftröhrenentzündung [vr.].

Ikroes, m.: (drink-:) Beeher [m.]; (smelt-:) Tiegel [m.], Schmelztiegel [m.].

Ikroes, bv. n.: kraus; l-haar, o.: (das) krause Haar; -harig, bv. n.: kraushaarig, krausköpfig, krauslockig; -kop, m.: Kraus-kopf [m.; öj.

kroezen, w. o.: kraus werden [onr.], krauseln, sicn krauseln.

kroezig, bv. n.: Zie kroesharig;

I -heid, vr.: Kraushaarigkeit [vr.], Kraus-köpfigkeit [vr.], Krauslockigkeit [vr.]. kroft, vr.: Zie krocht, krokodil, m.: (drk.) Krokodill [o.];

I -achtig, bv. n.: krokodillartig.

krododillen, m. mrv.: Krokodille [o. mrv.]; I -dooder, m.: [t] Krokodillentödter [m.]; -tranen, m. mrv.: Krokodillthranen [vr. rnrvf).

krokodils-ei, o.: Krokodillenei [o.], krokus, m.: (pik.) Krokus [m.].

krol,    o.: Zie krot. I Kragstein [m.].

krollen, w. o.: (vankatten:)rammeln. krollig, bv. n.: Zie krottig, krolsch, bv. n.: rammelig, brunftig; - zijn; rammeln, brunften; I -heid, vr.: Brunft [vr.].

krol-steen, m.; (bwk.) Kragstein [m.];

I -ziek, bv. n.: Zie krolsch.

krom,    bv. n.: krumm; - liggen: (fig.)

krumm liegen [onr.1, Koth [t] leiden [onr.], sich kümmerlich behelfen [onr.]; het geld, dat stom is, maakt recht wat - is: (spr.) Geld regiert die Welt; - van beenen: krummbeinig; met -me hoornen; krumm-hornig, krummgehörnt; met een -men neus:    krummnasig; - van stengel:

krummstangelig, krummstielig; -me vingers hebben: (spr.) die Finger kleben lassen [onr.]; I -acntig, bv.n.: etwaskrumm; -been, m. en vr.: Krummbein [m. en vr.]; -bek, m.: (vog.) Krummschnabel [m.], Krummschnabler [m.], (pik.) Sabelböhne [vr.]; -darm, m.: (ontl.) Krummdarm [m.;

kromheid, vr.: Krümme [vr.], Krumm-heit. | vr.].

krom-hoiit, o.: Krummholz [o.; ö]; I -lijnig. bv. n.: krummlinig.

krommen, w. b.: krümmen. i - (zich), w. w.: sich krümmen. kromming, vr.: Krümmung [vr.]. krom-neus, m.: Krummnase [vr.], Habichtsnase [vr.]; | -praatster, vr.: Sprach-verstümmlerin [vr.]; -praten, w. o.: lallen; -prater, m.: Sprachverstümmler [m.]; -snavel, m.: Zie vog. -hek; -talen, w.o.: kau-derwalschen.

kromte, vr.: Krümme [vr.]. krom-tong, vr.: Zie -praatster en -prater; I -voet, m.: Krummfuss [m.; -füsse].

Ikronen, w. b.: kronen; het einde kroont het werk: (spr.) das Ende setzt dem Werke die Krone auf.

Ikronen, vr. mrv.: (i. a. b.) Kronen [vr. mrv.]; I -goud, o.: Kronengold [o.].

kroniek, vr.; Chronik [vr.]; de Boeken der -en: (bijb.) die Bücher der Chro-niken; I -achtig, bv.n.: chronikartig; -schrijver, m.: Chronikenschreiber [m.]. kroning, vr.: Krönung [vr.]. kronings-dag, m.: Krönungstag [m.|;

I -eed, m.: Krönungseid [m.]; -feest o.: Krönungsfest [o.]; -plechtigheid, vr.: Krö-nungsfeierlichkeit Lvr.J, Krönungsfeier [vr.].

kronkel, m.:    1) Krümmung [vr.];

2) Windung [vr.]; I -achtig, bv.n.: schlan-geïnd; -darm, m.: (ontl.) Grimmdarm [m.; a].

kronkelen, w. o.: (zich -, w. w.): sich schlangeln.

kronkelig, bv. n.: schlangelnd, ge-schlangelt; |-heid,vr.: (das) Geschlangelte.

kronkeling, vr.: Krümmung [vr.], Schlangenwindung [vr.].

kronkel-pad, o.: Schlangenpfad [m.], (fig.) Schleichweg [m.]; I-weg, m.; Schlan-genweg |m.], (fig.) Schleichweg [m.], (der) krumme Weg.

kroon, vr.: (i. a. b.) Krone [vr.]; erfgenaam van de -: Kronerbe [m.], Kron-erbin [vr.]; de - spannen: 1) Alles über-tretfen [onr.], 2) alle Andere übertreffen [onr.]; de - zetten op: [3] die Krone auf-setzen; iemand naar de - steken: (fig.) mit Einem wetteifern; aan iem. de - van zijn hoofd halen: (fig.) Einem die Ehre rauben.

kroonachtig, bv.n.: kronartig, kro-nenartig, (fig.) Liebe zur Krone liegend;

-heid, vr.: (das) Kronenartige, (fig.) Liebe [vr.J zur Krone,

kroon-ader, vr.: (ontl.) Kranzader [vr.]; I -daalder, m.: (mtw.) Kronenthaler [m.]; -gewei, o.: (vanherten:) Krongehörn [o.]; rkandelaar, m.: Kronleuchter [m.]; -lijst, vr.: (bwk.) Krongesims [o.]; -prinselijk, bv. n.: kronprinzlich. kroontje, o.: Krönchen [o.], kroontjes-kruid, o.: wildePetersilie

kroonvormig, bv. n.: kronenförmig. kroos, o.: Entengrün [o.], kroosje, o.: kleine Pflaume [vr.]; om (fig. fam.) abmarschiren [ie], den grossen Sprung machen, sterben [onr.].

kroost, o.: Kinder [o. mrv.]; (fig.) Nachkommen [m. mrv.]; Kachkommen-schaft [vr. enk.]; een talrijk -: eine zalll-reiche Familie.

kroot, vr.: rothe [t] Rübe [vr.], Run-kelrübe [vr.]. Zie mrv. kroten.

krop, m.: Kropf [m,; ö]; den - vooruit steken: (spr.) sich in die Brust werf en [onr.], (ook:) die Nase hoch trageïi [onr.]; dat steekt hem in zijn -: (spr.) das sitzt ihm unverdaut im Magen: zijnen - vullen: (pop.) sich den Magen voll stopfen; Zie ook spr. kop.

krop-ader, vr.: Kropfader [vr.]; I -brood, o. (- uit den zak): (das) ungebeu-telte Brod; -duif, vr.: (vog.) Kropftaube [vr.], Kröpfer [m.J; -dunsel, o.: (der)junge Lattich; -gans, vr.: Kropfgans [vr.; a]; -gezwel, o.: Kropfgeschwulst [vr.; ü].

kroppen, w. o.: (van kool, enz.:) köpfen; (van vogels en fig. van men-schen:) sich den Magen voll stopfen. I -, w. b.: 1) (volproppen met eten:) kröpfen; 2) Zie bolwerken.

kroiiper (kropperd), m.: 1) Kropftaube [vr.], Kröpfer [m.J; 2) Kopfsalat [m.].

kroppig, bv. n.: 1) mit einem Kropte; 2) im Atnmen [t] hinderlich.

emen

Bota-

(van ri-

krop-salade, vr.: Kopfsalat [m.]; ([ -vogel, m.: 1) (der) mit Nudeln gemas-tete Yogel [ö], 2) Kropfvogel [m.; öj; -ziek. bv. n.: krank von Magenüberladung; -ziekheid, vr.: Krankheit [vr.] von Magenüberladung.

krot, o.: Koben [m.], Loch [o.; ö]; <fig.) Bordell [o.]; een - van een huis: ein enges, schlechtgebautes Haus [al.

kroten, vr. mrv.: rothe [t] Rüben [vr. mrv.], Runkelrüben [vr. mrv.]; I -sop, o.: Runkelrübensaft [m.]; -stroop, vr.: Run-kelrübensyrup [m.]; -suiker, vr.: Runkel-rübenzucker Lm.].

Ikrotten, o. mrv.: enge, schlechtge-baute Hauser [o. mrv.]; (fig.) Bordelle [o. mrv.].

Ikrotten, w. o.: bei einem heiraths-fahigen [t] Madchen einen Abendbesuch .abstatten.

krotters, m. mrv.: junge Leute, wel-<ihe bei heirathsfahigen [^1 Madchen Abendbesuch abstatten.

krotterig (krottig), bv. n.: unbewohn-foar; | -heid, vr.: Unbewohnbarkeit [vr.]. krozen, w. b.: gergeln. kruchen, w. o.: achzen, stöhnen. krucher, m.: Aechzer [m.]. krui-as, vr.: Mühlenwinde [vr.]. kruiwagen, m.: Schiebkarren [m.], ;Schubkarren [m.] (een goeden -wagen hebben: fig.: machtige Gönner haben; tot den -wagen veroordeelen: zum Fes-tungsbau verurtheilen [t]); -zeel, o.: Zie kruiszeel.

kruid, o.: (pik.) Kraut [o.; a]; er is ;geen - voor gewassen: (spr.) es ist unver-meidlich; er is geen - voor hem gewassen : (spr.) es ist kein Kraut für ihn ge-wachsen (d. h. seine Krankheit ist un-heilbar); I -achtig, bv. n.: krautartig; -boek,

o.: Krauterbuch [o.; ü], Pflanzenbuch £o.; ü].

Ikruiden, w. b.: würzen.

Ik ruiden, o. mrv.: Krauter [o. mrv.]; •er zijn geen - voor gewassen: (spr.)Zie in kruid; I -aftreksel, o.: Krauterabsud f m.]; -azijn, m.: (der) gewürzte Essig ; -doos, vr.: Krauterkastchen [o.].

kruidenier, m.: Gewürzkramer [m.], Gewürzhandler [m.] Spezereihandler [m.], Spezereikramer [m.]; (in sommige streken wan Duitschland:) Materialist [m.].

kruideniers-afTaire, vr. (-vak, o.): Gewürzhandel [m.], Spezereihandel [m.], <in sommige streken:) Materialgeschaft [o.], Materialwaarengeschaft [o.].

kruidenierster, vr.: Gewürzhandle-rin [vr.], Gewürzkramerin [vr.], Spezerei-handlerin [vr.1, Spezereikramerin [vr.], <in sommige streken:) Materialistin [vr.]. kruideniers-vak, o.: Zie -affaire, kruideniers-waren, vr. mrv.: Ge-würzwaaren [vr. mrv.], Gewürze [o. mrv.], Spezereiwaaren [vr. mrv.], Spezereien [vr. inrv.1, (in sommige streken:) Materialwaa-ren [vr. mrv.]; I -winkel m.: Spezereiladen [m.; a en a], Spezereihandlung [vr.], (in sommige streken:) Materialwaarenhand-lung [vr.], Materialladen |m.; a en a], kruiden-kaas, vr.: Krauterkase [vr.]; I -kenner, m.: Zie kruidkundige ; -lezen, z. n. o.: Krautersammeln [o.]; -lezer, m.: Krautersammler [m.]: -wijn, m.: Krau-terwein [m.], Gewürzwein [m.]; -zoeker, m.: Zie -lezer; -zoekster, vr.: Krauter-sammlerin [vr.].

kruider, in Sam. I -azijn, -kaas,-wijn, enz.: Zie in mrv. kruiden.

kruideryën, vr. mrv.: Zie vr. mrv. kruidenierswaren, kruid-hof, m.: Zie -tuin. kruidig, bv. n.: würzig, würzhaft, ge-wiirzt, aromatisch; (fig.) Zie kruiig;

I -heid, vr.: (das) Würzige, (das)Gewürzte, (das) Aromatische.

kruidje, o.: Krautchen [o.]; I - roer-me-niet, o.: (pik.) Sinnpflanze [vr.], Scham-pflanze [vr.], Mimose [yr.J; (pop. en ook hg.) Krautehen [o.] Rühr-mich-nicht-an.

kruid-kenner, m.: Zie -kundige;

I -kennis, vr.: Zie -kunde; -koek, m.: Kïauterkuchen [m.]; -kunde, vr.: Kran-terkunde [vr.], Pflanzenkunde [vr.], nik [m.]; -kundig, bv. n.: botanisch;-kundige, m.: Krauterkenner [m.], Botaniker [m.]; -nagel, m.: (pik.) Gewürznelke [vr.], Kagelein [o.] (-nagelboom, m.: Nagelein-baum [m.; al. Gewürznelkenbaum [m.;a]; -nagelolie, vr.: Nelkenöl [o.]);-noot, vr.: Muskatnuss [vr.; ü]; -tuin, m.: (der) botanische Garten [a].

Ikruien, o. mrv.: Zie mrv. kruiden. Ikruiën, w. .b.: Zie kruiden. I -, w.

o. en b.: karren, mit* dem Schiebkarren fahren [onr.]; (van rivieren:) Eistreiben [onr.], mit Treibeis gehen [onr.]; iem. in eenen post -: (fig. fam.) Einem zu einem Amte verhellen [onr.].

kruier, m.: 1) Karrenschieber [m.], Schubkarrner [m.]; 2) Gepacktrager [m.], Dienstmann [m.; a].

kruiers-glld, o.: Karrenschieberzunft [vr.], Schubkarrnerinnung [vr.]; -loon, o.: Zie kruiloon; -taal, vr.: Pöbelsprache [vr.]; -werk, o.: Karrnerarbeit [vr.], (fig.) anstrengende Arbeit [vr.]. krui-haspel, m.: Zie -as. kruiig, bv. n.: Zie kruidig: (fig.) nett, hübsch, (ook:) munter, lebhaft; I -heid, vr.: Zie kruidiglieid, (fig.) Nettheit [vr.], Hübschheit [vr.], (ook:) Munterkeit [vr.], Lebhaftigkeit [vr.].

kruiing, vr.: (das) Karren; vieren:) (das) Eistreiben. kruik, vr.: Krug [m.; ü]. Zie kruikje, kruiken, w. b.: in Krüge füllen. kruikje, o.: Krüglein [o.],Krügelchen [o.]; het - gaat zoolang te water, tot het eindelijk breekt: (spr.) der Krug geht so lange zu Wasser (zum Brunnen), bis er bricht.

kruil, vr.: Jux [m.]; om de -:ausJux, zum Spass.

krullen, w. o.: Zie kirren, krui-loon, o.: Karrenschieberlohn [m.].

kruim, o.: Krume [vr.]; (fig.) Geist [m.], (ook:) Einbildung [vr.], Zie ook

kruiigheid.

kruimaclitig, bv. n.: krumig, wie Krume; I -heid, vr.: Krumigkeit [vr.]. kruimel, m.: Krümel [o.l. kruimel aar, m.: Krümler [m.]; (fig.) Kleinigkeitskramer [m.], (ook:) Knauser [m.], Knicker [m.].

kruimelaarster, vr.: Krümlerin [vr.]; (fig.) Kleinigkeitskramerin [vr.], (ook:) Knauserin [vr.], Knickerin [vr.]. kruimelary, vr.: (das) Krümmeln;

(fig.) Kleinigkeitsgeist [m.], (ook:) Knau-serei [vr.[, Knickerei [vr.].

(mar.) Kreuzer [m.]; -dood, n zestod [m.]; -doorn, m.: (pik.) Kreuzdorn [m.], Wegedorn [m.]; -dragend, bv. n.t kreuztragend; -drager, m.: (kkl. en fig.) Kreuztrager [m.].

kruiseling, m.: Gekreuzigte [m.]. I bw.: übers Kreuz, kreuzweise. kruiselings, bw.: Zie kruiseling. Ikruisen, o. mrv.: Kreuze [o. mrv.J^ Zie kruizen.

Ikruisen, w. b.: 1) (i. a. b.) kreuzen; 2) Zie kruisigen. I-, w. o.: (mar.) kreuzen. I - (zich), w. w.: (kkl.) sich kreuzen,. sich bekreuzen.

kruiser, m.: (mar.) Kreuzer [m.[. kruïs-getuige, m.: Martyrer [m.]; I -gezant, m.: 1) Apostel [m.], 2) Missionar [m.]; -heuvel, m.: Zie -berg; hout, o.: Kreuzholz [o.; ö], (fig.) Kreuz [o.], kruisigen, w. b.: kreuzigen. kruisiging, vr.: Kreuzigung [vr.]. kruising, vr.: (i. a. b.) Kreuzungr

kruisje, o.: Kreuzchen [o.], Kreuzlein

m.: Kreu-

vr.:

kruimelen, w. b.: zerkrümeln. I w. o.: krümeln, zerkrümeln; (fig.) kleinlich handeln, (ook:) knausern, kniekern.

kruimelig, bv. n.: krümelig, krü-melnd, bröcklich; (fig.) kleinlich, (ook:) knauserig, knickerig; I -heid, vr.: Krü-meligkeit [vr.], (fig.) Kleinigkeitsgeist [m.],

(ook:) Knauserei [vr.J, Knickerei [vr.]. kruimeling, vr.: Zie kruimelarjj. kruimeltje, o.: Krümelchen [o.],

Krümchen [o.J, Krümlein [o.].

aard-

kruimen, w. o. en b.: krumen, krümeln, zerkrümeln.

(das)

Meh-

das)

kruimig, bv. n.: krumig; (van appelen:) mehlig; I -heid, vr.:

Krumige, (van aardappelen: lige.

kruimkant, m.: (van brood:) Klebe-ranft [m.; a].

[vr.].

[o.].

kruimpje, o.: Zie kruimeltje, kruin, vr.: (ontl.) Scheitel [m.J, Wir-bel [m.]; (fig.) Seheitel [m.|, Spitze [vr.],

kruis-klamp, m. (zeew.) Kreuzbeting [vr 1; I -kool, vr.: Holzkohle [vr.]; -kozijn^ o.: Fensterkreuz [o.], Kreuzstock [m.; ö]; -kring, m.: (str.) Wendekreis [m.]; -laan, vr.: Kreuzgang [m.; al, Kreuzallee [vr.]; -lint, o.: Kreuzband [o.; aj; -net. o.: (vv.) Senk-garn [o.]; -offer, o.: (theoj Opfertod [m.] am Kreuze; -paal, m.: Drenkreuz [o.]; -post, vr.: (mar.) Kreuzposten [m.[; -punt, o.: Durchschnittspunkt [m.]; -pijn, vr.: Kreuzschmerzen [m. mrv.], Schmer-zen [m. mrv.] im Kreuz; -raam, o.: (das) kreuzförmig getheilte [t] Fenster [o.]; o.: (mar.) Kreuzer [m.]; -sprong, ,reuzsprung [m.; üj, (fig.) Kreuzweg Scheideweg [m.]; -straf, vr.: Kreuzi-

Gipfel [m.]; (ook:) Hirnschadel [m.], Kopt'

[m.; ü], (fam.) Oberstübehen [o.]; het scheelt (het schort) hem in zijne -: (tam.) es ist bei ihm im Oberstübehen nicht rich-tig; I -punt, o.: Scheitelpunkt lm.], Zenith [m.]; -schering, vr.: (kkl.) Tonsur [vr.]. kruintje, o.: Scheitelchen [o.|, kruipelings, bw.: kriechend; (fig.) schleichend.

kruipen, w. o.: kriechen [onr.]; in zijne schulp -: (spr.) die Hörner einziehen [onr.]; iemand in zijn gat -: (fig. gem.)

-schip, m.: K

Eines Speichel lecken, Einem den Fuchs streichen [onr.], Einem fuchsschwanzen; het bloed kruipt, enz.: Zie bloed.

kruipend, bv. n.: kriechend; I -heid, vr.: (das) kriechende Wesen.    [m.J,

kruiper, m.: Kriecher [m.J.    gung [vr.].

kruiperig, bv. n.: kriechend; I -heid, kruister, vr.: Karrnerin [vr.], Karren-vr.: (das) kriechende Wesen.    schieberin [vr.].

kruip-erwt, vr.: (pik.) Kriecherbse kruis-tocht, m.: Kreuzzug [m.; ü]; [vr.].    l-vaan, vr.: Kreuzfahne [vr.];-vaarder,m.:

kruiperij, vr.: Kriecherei [vr.], Spei-    Kreuzfahrer [m.]; -vaart, vr.: Kreuzfahrt

chelleckerei [vr.], Fuchsschwanzerei [vr.].    [vr.]; -verheffing, vr.: (kkl.) Kreuzerhöh-

kruip-haantje, o. (-hen, vr.): Zie in    ung [vr.]; -vinding, vr.: (kkl.) Kreuzer-

kriel.    findung [vr.]; -vormig, bv. n.: kreuzför-

kruip-hol,    o. (-in, o.): Kriechloch    mig; -woord, o.: Wort [o.] des Heiland»

[o.; ö].    am Kreuze; -wijs (-wijze), bw.: kreuz-

kruipster, vr.: Kriecherin [vr.].    . weise, übers Kreuz; -zeel, o.: Trageband

kruip-uit, o.: Zie -hol.    [o].

kruis, o.: 1) (i. a. b.) Kreuz [o.]; ieder kruit, o.: Pulver [o.], Schiesspulver huis heeft zijn -: (spr.) Jedermann hat    [o.]; met los - schieten: mit blossem Pul-

sein Kreuz; dat is mij een -: das ist mir    ver schiessen [onr.]; al zijn - verschieten*,

ein Kreuz; de afneming van het -: (theo.    all sein Pulver verschiessen [onr.]; bang

en sclil.) die Kreuzabnahme; een - ma-    zijn voor den reuk van het -: (iron.) kein

ken: (kkl.) ein Kreuz machen, sich bekreu-    Pulver riechen können [onr.]. Zie ook spr.

zen; 2) het - van eene broek: die Gabel    buskruit,

eines Pantalons; mijne broek is iets te kruit-achtig, bv. n.: pulverartig; nauw in het -: meine Hosen sind in der    I -fabriek, vr.: Pulvermühle [vr.]; -kist;

Gabel etwas zu eng; 3) - of munt: (spl.)    vr.: Pulverkasten [m.; a]; -koker, m.:Pul-

Münz oder Flach; geen - of munt in zij-    verbüchse [vr.]; -lepel, m.: Krautlöffel

nen zak hebben: keinen rothen [t] Pfen-    [m.], Pulverschaufel [vr.], Ladeschaufel

nig in der Tasche haben.    [vr.[; -lucht, vr.: Pulvergeruch [m.J; -mo-

kruis-bek, m.: (vog.) Kreuzschnabel    len, m.: Pulvermühle [vr.];-pan, vr.: Zünd-

[m.; al; | -bekkig, bv. n.: kreuschnabelig;    pfanne [vr.J; -wagen, m.: Pulverkarren

-berg, m.: (theo., kkl. en fig.) Kreuzberg    [m.], Pulverwagen [m.]; -zak, m.: Pul-

[m.J, Kalvarienberg [m.]; -bes, vr.: Sta-    versack [m.; a]; -zeef, vr.: Pulverfege

chelbeere ]vr.] (-besseboom, m.: Stachel-    [vr.].

beerstrauch [m.; a]); -bezie, vr.: Zie-bes; kruizemunt, vr.: (pik.) Krausemünze -boog, m.: (schiettuig:) Armbrust [m.; ü],    [vr.]; I -olie, vr.: Krauzemünzöl [o.]; -wa-

(bwk.) Kreuzbogen [m.; o en ö]; -boot. ter, o.: Krausemünzwasser [o.].

vr.:

e ge-- dan

kreischende

vr.:

KRUIZEN.

kruizen, o. mrv.: Zie de betere spelling kruisen; huizen zijn -: werHauser besitzt, ist nie vor Uebeln geschützt; -en mollen: (muz.) Kreuze und Zeichen.

kruk,    vr.: Krücke [vr.]; (aan eene deur:) Griff [m.1; (sukkelaar:) Stümper [m.], Pfuscher [m.1; I -boor, vr.: Zwick-bohrer [m.].

krukje, o.: 1) Krückchen [o.];2) Griff-chen [o.], (wkt.) Kurbelchen [o.];

3) Sesselchen [o.], Stühlchen [o.] ohne Lehne.

Ikrukken, w. o.: (fam.) krankeln.

Ik rukken. vr. mrv.: Krücken [vr. mrv.]; op - loopen: an Krücken gehen [onr.].

krukkend, bv. n.: krankelnd.

krukken majoor, m.: (iron.) Krüc-kenganger [m.].

krukkig, bv. n.: stümperhaft; I -heid, Stümperhaftigkeit [vr. |.

kruk-stang, vr.: (wkt.) Kurbelstange [vr.]; | -stoel, m.: Stuhl [m.; ü] ohne Lehne.

krul,    vr.: (van hoofdhaar:) Locke [vr.]; (van atgeschaafd hout:) Hobelspan [m.; a]; (versiering:) Schnörkel [m.1; (gril, kuur:) Grille [vr.]; zijn haar op de

-    zetten: seine Haare aufkrauseln; een -meer dan een varkensstaart: (iron.) ein Extra-Zusatz [m.; a]; I -andijvie, vr.: Krausendivie [vr.]; -haar, o.: Kraushaar fo.]; -hond, m.: Pudelhund [m.], Pudel [m.]; -houtje, o.: Krausholz [o.; öj; -kool, vr.: Krauskohl [m.j; -kop, m.: Krauskopf [m.;"ö].

krulle-bol, m.: 1) Krauskopf [m.; ö] (ook fig.), (fig.) (der) hübsche Junge; 2) Perrückenkopf [m.; öl; I -mie, vr.: (pop.) Mariechen [o.] mit den Ringellocken, (fig.) (das) hübsche Madchen.

Ikrullen, w. b.: krauseln, frisiren [ie], i -, w. o.: sich krauseln; gekrulde haren, gekrulde zinnen: (spr.) Krauskopf, Braus-kopf.

Ikrullen, vr. mrv.: 1) Locken [vr. mrv.1; lange -: englische Locken [vr. mrv.] ; 2) Hobelspane [m. mrv.]; 3) Schnörkel [m. mrv.]; 4) Grillen [vr. mrv.]; allerlei

-    in het hoofd hebben: (fig. fam.) allerlei Grillen im Kopfe haben; I -jongen, m.: 1) Zimmermannsjunge [in.], 2) Tischler-junge [m.].

krul-letter, vr.: (der) geschnörkelte Buchstabe, (fig.) (der) grosse Buchstabe.

krullig, bv. n.: 1) lockig, gelockt; (fig.) gekrauselt; 2) kraus; 3) grillenhaft; I -heid, vr.: 1) (das) Lockige; 2) Krause [vr.]; 3) Grillenhaftigkeit [vr.].

krulling, vr.: 1) Krause [vr.]; 2) (das) Krauseln.

krul-lyn, vr.: Spirallinie [vr.],Schnec-kenlinie [vr.]; I -priem,Zie-yzer;-pruik, vr.: Krausperrücke [vr.J;-salade, vr.: Kraus-salat [m.]; -tabak, m.: (der) sehr fein ge-schnittene Tabak; -tang, vr-: Krauselzange [vr.], [ie] Frisirzange [vr.J ;-werk, o.: sclinör-kelhafte Yerzierung [vr.J; -ijzer, o.: Krau-seleisen [o.J, [ie] Frisireisen [o.J.

Ikryg, m.: (dk.) Krieg [m.]; - voeren: Krieg führen; I -voerend bv. n.: Krieg führend; -zuchtig, bv. n.: Zie krygs.

Ikryg, vr.: (pop.) (das) Kriegen; zij leeft van de -: sie lebt vom was sie schenkt bekommt; meer van de ______

KRIJTACHTIG.

van den geef houden: Zie geef en lieb.

krijgen, w. b.: (fam.) kriegen. I o.: (dk.) Krieg führen.

krijger, m.: (dk.) Krieger [m.j, Kriegs-mann Tm.; -leute].

krijgertje, o.: (spl.) Haschen [o.], Haschspiel [o.]; -spelen: das Haschspiel spielen, Haschemann spielen.

kr jjgs-aanvoercler, m.: Heerführer [m.]; I -banier, vr.: Standarte [vr.J, Kriegs-fahne [vr.]; -bedrijf, o.:Kriegsthat [vr.]; -beleid, o.: Kriegstalent [o.]; -bende, vr.: Kriegs-haufen [m.]; -bouwkundige, m.: Kriegsbau-meister [m.]; -deugd, vr.: kriegerische Tugend [vr.]; -geluk, o.: Kriegsglück [o.], 'W'affenglück [o.]; -gevangen, bv. n.: kriegs-gefangen; -gevangene, m.: (der) Kriegs-gefangene; -gezel, m.: Kriegsgefahrte [m.]; -gezind, bv. n.: kriegerisch; -god, m.: (fab.) Kriegsgott [m.1 (Mars); -^odin, vr.: Kriegsgöttin [vr.] (Bellona); -nattig, bv. n.: kriegerhaft, tapfer; -haftigheid, vr.: Tap-ferkeit [vr.]; -hoofd, o.: Heerführer [m.|; -kans, vr.: Kriegsglück [o.], Waffenglück [o.]; -klaroen, vr.: (dk.) Kriegstrompete [vr.|; -knecht, m.: Soldat [m.]; -kunde, vr.: Kriegskunde [vr.]; -kundig, bv. n.: kriegs kundig; -kundige, m.: (der) Kriegskun-dige; -leger, o.: Kriegsheer [o.]; -leus,vr.: Kriegslosung [vr.]; -lot, o.: Kriegsgeschick [o.]; -macht vr: Kriegsmacht |vr.], Hee-resmacht |vr.]; -makker, m.: Waffenbru-der [m.; ü], Kriegsgefahrte [m.]; -man, m.: Kriegsmann [m.; -leute], Krieger [m.J; -muziek, vr.: Kriegsmusik [vr.], Militarmu-sik [vr.]; -operatie, vr.: Kriegsoperation [vr.]; -plichtig, bv. n.: militarpflichtig; -plichtigheid, vr.: Militarpflichtigkeit [vr.]; -raad, m.: 1) [t] Kriegsrath [m.; a] (lid van den -raad: Kriegsrichter lm.],    [t]

Kriegsrath [m.; a]), 2) Kriegsrecht [o.], Kriegsgericht [o.] (-raad over iemand houden: Kriegsrecht über einen halten [onr.], Kriegsrecht über Einen ergehen lassen [onr.]; voor den -raad terecht staan: sich vor Kriegsgericht stellen); -rechterlijk, bv. n.: kriegsrichterlich; -toerusting, vr.: Kriegsrüstung [vr.]; -tocht, m.: Kriegszug,[m.; ü];-tooneel, o.:Kriegs-schauplatz [m.;    a], Kriegsbühne [vr.1,

Kriegstheater [o.l; -verrichting, vr.: l)Zie -operatie, 2) Zie -bedryf; -wezen, o.: Knegswesen [o.]; -zaak, vr.: Kriegs-sache [vr.]; -zang, m.: Kriegsgesang [m.; a].

Krijn, m.: Zie C^uirinus.

Kryntje, o.: Zie Quirina. krysch, m.: (der)

Schrei.

krysclien, w. o.: kreischen, schreien [onr.].

kryscliencl, bv. n.: kreischend. kryscliing, vr.: Kreischen [o.], kryt, o.: Kreide [vr.]; zwart -:schwar-ze Kreide [vrj; rood -: rothe [t] Kreide [vr.]; met dubbel - schrijven: (fig.) mit doppelter Kreide anschreiben [onr.]; bij iemand in het - staan: bei Einem in der Kreide stehen [onr.], bei Einem in Schulden stecken; diep in het - staan: tief in Schulden stecken. kryt-aarde, vr.: Kreiderde [vr.]. kry tachtig, bv. n.: 1) kreideartig,

2) weinerlich, wimmernd; I -heid,

ITIl

[a].

kuilgang

kuilig, bv. n.: grubig; 1 -heid, grubige Beschaffenheit [vr.]. kuiltje, o.: Grübchen [o.]; in het -'    ¹' Schnellkügelchen ins

knikkeren: (spl.) Grübchen kugeln.

[o.].

m.:

1) (das) Kreideartige, 2) (das) Weinerliche, (das) Wimmernde. krijten, w. o.', weinen, wimmern. krntend, bv. n.: weinerlich, wimmern d.

kryter, m.: Weiner [m.], Wimmerer [m.].

krytje, o.: Stückchen [o.] Kreide. Zie ook boerenkrytje.

krytster, yr.: Weinerin [vr.1, Wimm-rerin [vr.].

krijtwit, bv. n.: kreideweiss, weiss wie Kreide (als z. n. o.: Kreidenweiss [o.]).

krijzelen, w. o.: knirschen. kryzel-tanden, w.o.:mitdenZahnen knirschen.

kubiek, bv. n.: kubisch, würfelicht; -getal: Kubikzahl [vr.], Würfelzahl [vr.1; -e maat: Kubikmass [o.l; -e voet: Kubik-fuss [m.]; I -wortel, m.: Kubikwurzel [vr.].

kuch, vr.: (der) trockne Husten. kuchen, w. o.: hüsteln. kucher, m.: Hüstler [m.]. kuchster, vr.: Hüstlerin [vr.]. kudde, vr.: Herde [vr.]; I -boter, vr.: Schweinefett [o.]; -hoeder, m.: Hirt [m.]; -hoedster, vr.: Hirtin [vr.].

kuddeken, o.: Herde [vr.]; het - des Heeren: die Herde Christi.

kudde-voerder,    m.: Leithammel

[m.].

kii dis (kudse), vr.: Zie knots, kuier, m.: Spaziergang [m.; a]; heele -: ein tüchtiger Spaziergang. kuieraar, m.: Spazierganger [m.]. kuieraarster, vr.: Spaziergangerin [vr.]. _

kuieren, w. o. en b.: spazieren, kuiertje, o.: (der) kleine Spaziergang

kuier weg, m.: Spazierweg [m.]. kuif, vr.: (van vogels:) Haube [vr.]; (anders:) Schopf [m.; ö]; de - opsteken: die Haube aulstrauben, (figj den Kamm stellen, zornig werden [onr.]; 1 -aap, m.: (drk.) Meerkatze [vr.[; -hen, vr.: Hauben-huhn [o.; ü],

kuifje, o.: Haubchen [o.], kuiken, o.: (vog.) Küchlein [o.], Hühnchen [o.]; (fig.) Einfaltspinsel; een - in den dop: (iron.) ein Gelbschnabel [m.1; | -dief, m.: (vog.) Weihe [vr.], Hühner-weihe [vr.]; -pastei, vr.: Hühnerpastete lvr.].

kuil, m.: Grube [vr.]; wie een - voor anderen graaft, valt gemeenlijk zelf er in: (spr.) wer Andern eine Grube grabt, fallt endlich selbst hinein; I -achtig, bv. n.: grubenartig.

kuilen, w. b.: eingraben [onr.]. kuilganger, m.: Suhundfeger [m.].

vr.:

kuip, vr.: 1) Kufe [vr.], Bottich [m.]; 2) (bij ververs:) Küpe [vr.]; ik weet welk vleesch ik in de - heb: (fig.) ich kenne meine Leute; 1 -blauw, o.: Küpenblau

kuipen, w. o.: (kuiperswerk maken:) Böttcherarbeit macnen. küfern; (intrigee-ren:) intriguiren [ie], Ranke sehmieden.

I -, w. b.: 1) binden [onr.], mit Reifen um-geben [onr.]; 2) in Kufen einmachen.

kuiper, m.: 1) Fassbinder [m.], Bötti-cher [m.], Böttcher [m.J, Küfer [m.]; (voor kleinwerk:) Kübler [m.J;    2) Intrigant

[m.1.

kuipers-ambacht, o.: Küferhand-werk Lo.1 (voor kleinwerk: Küblerhand-werk [o.]), Bötticherhandwerk [o.] ; I -gereedschap, o.: ft] Küfer- (Bötticher-, Fassbinder -) gerath [o.]; -gilde, o.: Küfer- (Bötticher-, Fassbinder-) zunft [vr.; ü]; -hoeptang, vr.: Reifzieher [mj; -werk, o.: Küferarbeit [vr.] (voor kleinwerk: Kü-blerarbeit [vr.]), Bötticherarbeit [vr.], Fassbinderarbeit [vr.].

kuiperij, vr.: 1) (het ambacht en de werkplaats:) Küferei [vr.], Bötticherei [vr.], Fassbinderei [vr.1; 2) (das) Intriguiren [ie], (das) Rankeschrnieden.

kuip-hout, o.: Daubenholz [o.]; I -loon, o.: Küferlohn fm.] (voor klein werk: Kü-blerlohn [m.]), Bötticherlohn [m.1, Fassbin-derlohn [m.]; -werk, o.: Küferarbeit [vr.] (voor klein werk: Küblerarbeit [vr.|), Bötticherarbeit [vr.], Fassbinderarbeit [vr.].

kuis,    vr.: 1) junge Kuh [vr.; ü]; 2) Zie

knots.

kuisch, bv. n.: keusch; I -boom, m.: (pik.) Keuschbaum [in.; a], kuiscliheid, vr.: Keuschheit [vr.]. kuismolen, .m.: Walkmühle [vr.]. kuischelyk, bw.: keusch. kuischen, w. b.: (fig.) veredeln; I een gekuischte stijl: ein gewahlter Stil.

kuisen, w. b.: mit dem Schlagel tödten [t].

kuit,    vr.: (ontl.) Wade [vr.]; (van visch:) Rogen [m.1, (als de - bevrucht is:) Laich [m.J; -schieten: laichen; haring of -:(spr.) Zie haring;; I -ader, vr.: Wadenader [vr.1; -baars, m.: Rogenbarsch [m.; a]; -been, o.: (ontl.) Wadenbein [o.]; -bot, vr.: Rogenbutt [m.].

kuiten, vr. mrv.: (ontl.) Waden [vr. mrv.]; ferme -: tüchtige Waden; opgevulde -: gefütterte Waden; zijne - zitten hem niet in den weg: (iron.) seine Waden sind ihm nicht hinderlich (d. h. er hat keine); hij zou te water kunnen gaan zonder zijne - nat te maken: (iron.) er könnte zu Wasser gehen ohne seine Waden nass zu machen (d. h. er hat gar keine Waden, er hat Spillenbeine, erhatStorch-beine): I -dekker, m.: Wadendecker [m.1, (der) lange Ueberrock [ö]; -flikker, Kreuzsprung [m.; ü], Kreuzkapriole [vr.] (-flikkers slaan: Kreuzsprünge machen). kuiter, m.: (visch:) Rogner [m.]. kuit-flikker, m.: Zie kuitenflikker; 1 -haring, m.: Rogenharing [m.], (ook:) Vollharing [m.]; -karper, m.: Ro-genkarpfen [m.]; -kramp, vr.: (gnk.) Wa-denkrampf [m.; a]; -spier, vr.: (ontl.) Wa-denmuskel [m.]; -steen, m.: (min.) Rogen-stein [m.]; -viscn, m.: Rogner [m.J. kuivig, bv. n.: gehaubt. kuizen, w. b.: Zie kuisen, kukhalzen, w. o. : Zie kikhalzen. kul, vr.: (gem.) Einfaltspinsel [m.]; een goede -: ein gutherziger Mann;

I -baars, m.: Kaulbarsch [m.; a];-broer, in.: (fam.) Fopper [m.], Schrauber [m.];

KULLEN.

304

KÜSSING.

[vr.] (-koek verkoo-schrau-

-koek, m.: Fopperei pen: Zie kullen).

kullen, w. b.: ben, anführ

kuiler,

kuister, vr.: Fopperin [vr.], Schrau-berin [vr.].

kunde, vr. enk.: Kenntnisse [vr. mrv.]. I ... .kunde, in Sam.: ... .kunde [vr.], ... .kunst [vr.].

kundig:, bv. n.: gelehrt; - in: bewan-dert in; der zake -: der Sache kundig; I -heden, vr. mrv.: Kenntnisse [vr. mrv.].

vr.: (vrouwennaam:)

(gem.) foppen, en, zum Narren haoen.

m.: Zie kulkroer.

Kunegonda,

Kunigunde [vr.].

kunne, vr.: Geschlecht [o.]; van beiderlei -: beiderlei Geschlechts. kunnen, w. o.: können [onr.]. kunst, vr.: Kunst [vr.; ü|; I -arm:

1)    (bv. n.) arm an Kunst, kunstarm,

2)    (z. n. m.) (der) künstliche Arm, (der) mechanische Arm; -azijn, m.: Kunstessig Lm.]; -been, o.: (das) künstliche Bein, (das) mechanische Bein; -beoefenaar, m.: 1) Künstler [mj, 2) Dilettant [m.]; -beoefenaarster, vr.: 1) Künstlerin [vr.J, 2) Dilet-tantin [vr.]; -beschouwing, vr.: Kunstbe-trachtung [vr.1; -bewerking, vr.: (hik.) Operation [vr.J; -bewoordingen, vr. mrv.: Kunstausdrücke [m. mrv.l; -broeder, m.: Zie m. -genoot; -draaier, m.: Kunst-drechsler Lm.].

kunsteloos, bv. n.: kunstlos; I -heid, vr.: Kunstlosigkeit [vr.].

kunsten, vr. mrv.: 1) Künste; de vrije -: die freien Künste ; 2) Zie fratsen; I -boek, o.: Zauberbuch [o.; ü]; -maker, m.: Gaukler [m.]; -makerij, vr.: Gaukelei [vr.].

„ kunstenaar, m.: Künstler [m.].

kunstenaars-leven, o.: Künstler-leben [o.J; I -yereeniging, vr.: Künstler-Im.J; -wereld, vr.: Künstlerwelt

kunstenares, vr.: Künstlerin [vr.]. kunstenary, vr.: Kunstgriff [m.]. kunst-gebit, o.: (das) künstliche Ge-biss; I -geheim, o.: [s] Geneimniss [o.] der Kunst, Kunstgeheimniss [s] [o.]; -genoot, m. en vr.: Kunstgenosse |m.], Kunstge-[vr.]; -gewrocht, o.: Kunstwerk [o.]; -greep, m.: Kunstgriff [m.J.

kunstig, bv. n.: künstlich; I -heid, vr.: Künstlichkeit [vr.].

kunstje, o.: Künstchen [o.], Kunst-stückchen Lo.]; -s met de kaart: Karten-künstchen [o. mrv.].

verem

[vr.].

bv. n.: kimstreich; -schilder, m.: Maler [m.]; het -schilderen: die Malerkunst; -tand, m.: (der) künstliche Zahn [a]; -term,

m. : Kunstausdruck [m.; ü]; -vaardig-, bv.

n. : kunstfertig-, kunsterfahren ; -vaardigheid, vr.: Kunstfertigkeit [vr.], Kunster-fahrenheit [vr.1, Kunsterfahrung [vr.]; -verzamelaar, m.: Kunstsammler [m.]; -verzameling vr.: Kunstsammlung [vr.]; -vlijt, vr.: Kunstfleiss [m.]; -voortbrengsel,

o. : [s] Kunsterzeugniss [o.], Kunstprodukt [o.]; -vorm, m.: Kunstform [vr.]; -vuur, o.: Kunsttrieb [m.], Begeisterung [vr.] des Künstlers; -waarde, vr.: [t] Werth [m.] als Kunstprodukt; -werk, o.: Kunstwerk [o.]; -woord, o.: Kunstwort [o.; ö]; -woordenboek, o.: Kunstwörterbuch [o.; ü],J (fig.) Fremdwörterbuch [o.; ü]; -ij (das) künstlich bereitete Eis; -zaal, vr.: vr.: Kunstsaal [m.; -sale]; -zin, m.:Kunst-sinn [m.]; -zweer, vr.: Fontanell [o.].

kuras, o.: Kürass [m.]. kurassier, m.: Kürassier [m.]. kurassiers-kazerne, vr.: Küras-sierkazerne [vr.]; I -paard, o.: Kürassier-pferd [o.]; -regiment, o.: Kürassierregi-ment [o.J.    }

kuren, vr. mrv. (van „kuur”): 1) Grillen [vr. mrv.]; 2) Possen [vr. mrv.]; I ker, m.: Possenreisser [m.].

kurk, o.: Kork [m.]; snijwerk Korkbildwerk [o.]; vervaardiging van snijwerk uit -: Korkbildnerei [vr.]; vervaardiger van snijwerk uit - : Korkbild-ner [m.], Korkkünstler [m.]; vervaardig-ster van snijwerk uit -: Korkbildnerin [vr.], Korkkünstlerin [vr.]. I -, vr.: Kork [m.], Korkstöpfel [m.]; (vv.) Flosse [vr.].

kurk-aelitig, bv. n.: korkartig;

I -boom, m.: Korkbaum [m.: a]. kurke-geld, o.: Stöpfelgeld [o.], kurk-eik, m.: Korcheiche [vr.]. Ikurken, bv. n.: korken, Kork....;

- zolen: Korksohlen [vr.

s, o.:

-ma-

mrv

Jv

kunst-kenner, m.: Kunstkenner [m.|, (der) Kunstverstandige; I -kennis, vr.: [s] Kunstkenntniss [vr.J; -keurig, bv. n.: in Sachen der Kunst wahlerisch; -keurigheid, vr.: (der) strenge Kunstsinn; -knie, vr.: (das) künstliche Knie, (das) mechanische Knie; -koffie, vr.: Kunstkaffee [m.],Kaffee-Surrogat [o.]; -kooper, m.: Kunsthandler rm.]; -Levendheid, vr.: Liebe [vr.J zur Kunst, Kunstliebe [vr.]; -marmer, o.: (der) nachgemachte Marinor; -matig, bv. n.: kunstmassig, kunstgemass, künstlich; -matigheid, vr.: Kunstmassigkeit [vr.J, (das) Künstliche; -minnaar, m.: Kunst-freund [m.]; -oog, o.: (das) künstliche Auge; -oor, o.: (das) künstliche Ohr; -pok, vr.: (hik.) Schutzpocke [vr.]; -prent, vr.: Kupferstich [m.], Stahlstich [m.];-rijk,

Ikurken, vr. mrv.: Korke [m. mrv.], Stöpfel [m. mrv.]; I -mandje, o.: Stöpfel-körbchen [o.]; -snijden, z. n. o.: (das) Korkschneiden; -snijder, m.: Korkschnei-der [m.].

Ikurken, w. b.: korken. kurke-trekker, m.: Korkzieher [m.]. kurk-nies, o.: Korkmesser [o.], kurkuma, vr.: Kurkuma [vr.]; der, o.: Kurkumapulver [o.l. kurkzuur, o.: (schk.) Korksaure [vr.R kus, m.: Kuss [m.; ü]; I -handje, o.: Kusshandchen [o.].

kusje, o.: Küsschen [o.]; (fig. fam.) Maulcnen [o.].

(kussen, w. o. en b.: küssen.

Ikussen, o.: 1) Kissen [o.]; 2) Küssen [o.]; een veeren -: ein Federkissen [o.]; een lederen -: ein Lederkissen [o.l; zachte -s: weiche Kissen [o. mrv.i, (fig.) weiche Polster [o. mrv.]; stoel met een -: Polsterstuhl [m.; ü], Polstersessel [m.], Polstersitz |m.]; op het -komen: Mitglied der Regierung werden [onr.1*

I -bank, vr.: gepolsterte Bank [vr.; a]; -sloop, vr.: Kissenüberzug- [m.; ü].

kussentje, o.: 1) Kisschen [o.], (das) kleine Kissen; 2) (das) süsse Platzcnen. kussenvormig, bv. n.: Kissenförmig. kusser, m.: Küsser [m.]. kusslng, vr.: (das) Küssen.

-poe-

[vr.], Yerleumderin Lvr.]; -spreken, w. o.: lastern (- spreken van iem.: Einen leumden); -spreker, m.: Lasterzunge [vr.]. Verleumder [m.]; -sprekerij, vr.: Laste-rung [vr.], Yerleumdung [vr.].

kwaadwillig, bv. n.: widerspenstig; I -heid, vr.: Widerspenstigkeit [vr.].

kwaad-zeer, o.: (hik.) (der) böse Grind.

kwaak-eend, vr.: (vog.) Quakente [vr.].

kwaakster, vr.: (iron.) Plappermaul [o.; a], Pïaudertasclu [vr.].

kwaal, vr.: Uebel [o.], Krankheit [vr.]; I -verplaatsend, bv. n.: den Krankheits-stoff ableitend; -verplaatsing, vr.: Ablei-tung [vr.] des Krankheitsstoffs.

kwal), vr.: Quabbe [vr.]; I -aal, vr.: (visch:) Quappe [vr.], Aalraupe [vr.], Aal-quappe [vr.].

kwabbe, vr.: Zie kwab. kwabbig, bv. n.: quabbelig. kwabsch, bv. n.: quabbelig; kwipsch en -: wunderlich.

kwade, o.: (das) Böse. I -, m.: (der) böse Geist, (der) Böse, (der) Teufel. I -, verbogen bv. n. en z. n.: Zie kwaad, kwa-j ongen, m.: Zie kwa.

kusster, vr.: Küsserin [vr.]. ikust, vr.: Gusto lm.], Geschmack [m.]; te - en te keur: Zie keur.

Ikust, vr.: Küste [vr.]; er zijn kapers op de -: (fig.) Zie kaper; I -bewaker, m.: Küstenwachter [m.].

kusting, vr.: Hypothek [vr.]: I -brief, n .: Pfandbrief [m.], Pfandverschreibung [vr.].

kust-licht, o.': [t] Leuchtthurm [m.: ü];

I -meer, o.: (adk.) Meerlagune [vr.] ; -rivier, Küstenfluss [m.;    ü]; -streek, vr.:

üstengegend [vr.]; -strook, vr.: Küsten-ccrich [m.], Streifen [m.] Landes langs der Kuste.

kiiiiii, vr.: (pik.) Bohnenkraut [o.], kuur, vr.: (geneeswijze:) Kur [vr.];

(gril:) Grille [vr.].

kwa, in Sam. I -jongen, m.: Bube [m.], rassenjunge |m.]. Schlingel [m.]; -jongens-treek, m.: Bubenstreich [mj; -jongenswerk, o.: Schlingelei [vr.].

Ikwaacl, bv.n.: böse, schlimm, schlecht, übel;- worden: böse werden [onr.]; zich maken: sich böse machen; iemand - maken: Einen böse machen; - op iemand zijn over iets: Einem über etwas böse sein, böse über etwas auf Einen sein; -bloed zetten: Zie Iiloecl; het met iemand te - krijgen over iets: Streit über etwas mit Einem anfangen [onr.]; het met iem. te - hebben over iets: sich über etwas mit Einem streiten [onr.]; bij iemand in een -blaadje staan: schlecht bei Einem ange-schrieben sein; in een kwaden reuk staan: in üblem Rufe stehen [onr.]; iemand in eenen kwaden naam (in eenen kwaden reuk) brengen: Einen in üblen Ruf brin-gen [onr.]; er niet - uitzien: nicht übel aussehen [onr.]; eene kwade bui hebben: in übler Laune sein; een - gezicht zetten: ein böses Gesicht machen; een - geweten hebben: ein böses Ge wissen haben; hij heeft het - te verantwoorden: (fig.) es steht schlecht um ihn, er ist übel daran; niet - zijn: (van iemand:) kein böser Mensch sein, (van iets:) nicht übel sein; ter kwader ure: zur Ünzeit; van - tot erger komen: immer schlimmer werden [onr.].

Ikwaacl, o.: 1) (das) Böse; 2) Uebel [o.]; geen - met - vergelden: nicht Böses mit Bösem vergelten [onr.]; van twee kwaden het beste kiezen: (spr.) von zwei Uebeln das kleinste wahlen.

kwaadaardig:, bv.n.: bösartig; I -heid, vr.: Bösartigkeit [vr.].

kwaaddenkend, bv.n.: argwöhnisch, misstrauisch; | -heid, vr.: Argwohn [m.], Misstrauen [o.].

kwaad-doen, w. o.: Böses thun[onr.]

(aan iem. geen - doen: 1. Einem nichts zu Leide thun [onr.], 2. Einem nicht schaden);

I -doener, m. (-doenster, vr.): Taugenichts [m. en vr.].

kwaadgunstig, bv. n.: missgünstig ;

¹ -heid, vr.: Missgunst [vr.]. kwaadheid, vr.: Zorn [m.], Aerg kwaad-krügs, bw.: (pop.) sch bekommen.

kwaadsappig, bv.n.: voll böser Safte;

I - heid, vr.: scnlèchte Beschaffenheit [vr.] der Safte.

kwaad-schiks, bw.: gezwungen, mit Gewalt (goedschiks of -schiks: gutwillig oder nicht); I-spreekster,vr.: Lasterzunge

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

ver-

kwak, tsw.: plumps!, plump! I -,

1) (pop.) Fall [m.; a]; eenen - doen: einen Fall thun [onr.]; 2) (der) dumpfe Schall; het gaf eenen -: es machte einen dumpten Schall.

kwaken, w. o.: quaken.

kwaker, m.: (kkl.) Quaker [m.1, Quaker [m.], Quakerin [vr.]; (godsdienstige) bijeenkomst der -s: Quakerversammlung [vr.].

kwakerachtig, bv. n.: quakerisch, quakermassig; I -heid, vr.: (das) Quake-rische.

kwaker-dracht, vr.: Kleidertracht [vr.] der Quaker; I -geloof, o.: Quaker-glauben [in.]; -gemeente, vr.: Quakerge-meinde [vr.]; -genootschap, o.: Quakerge-sellschaft [vr.]; -kerk, vr.: Quakerkirche

m.:

[vr.].

kwakerdom, o.: [t] Quakerthum [o.], kwakery. vr.: (kkl.) Quakerei [vr.].

kwakkel, m.: (vog.) Wachtel [vr.] (Zie kwartel); (fig. fani.) Krankelei [vr.], Krankeln [o.]; aan den - zijn: krankeln.

kwakkelaar, enz.: Zie sukkelaar,

enz.

kwakkel-beenije, o.: Zie -fluitje;

I -drafje, o.: (der) Hundstrab (op een -drafje: im Hundstrab). kwakkelen, w. o.: krankeln. kwakkel-fluitje, o.; Wachtelpfeif-chen [o.]; I -geld, o.: (das) kleine Geld, (das) kleine Zeug; -jacht, vr.: Wachtel-jagd [vi>1, Wachtelfang [m.]; -koning, m.: Wachtelkönig Tm.]; -kooi, vr.: Wachtel-kafig; -net, o.: Wachtelgarn [o.], Wachtel-netz [o.]; -slag, m.: Wachtelschlag [m.; a], Wachtelruf [m.]; -valk, m.: Wachtel-falk [m.]; -vorstje, o.: (der) hin und wieder durch Thauwetter [T] unterbrochen Frost; -winter, m.: (der) unbestandige Winter; -ziekte, vr.: abwechselnde Krankheit [vr.]; -zomer, m.: (der) unbestandige Sommer.

kwakken, w. b.: schmeissen [onr.]. I -, w. o.: stürzen. I -, w. onpers.: einen dumpfen Schall horen lassen [onr.].

er [m.]. wer zu

20

Lm.];

kwal, vr.: (drk.) Qualle [vr.]. kwalie, vr.: Plaudertasche [vr.], Plap irmaul [o.; a], Gackelliesö [vr.1, Klatsch

PfrO

kwartaal, o.: Quartal [o.], Yiertel-jahr [o.].

kwartaal»...., in Sam.: Yierteljahr.....,

vierteljahrlich.

kwart-anker. o.: (wijn:) Yiertelanker [m.]. I -noot, vr.: (muz.) Viertelnote [vr.]; -rust, vr.: (muz.) Yiertelpause [yr.].

kwarteel, o.: Yiertel [o.]; (inz.) Yieis teloxhoft [o.], Pipe [vr.].

kwartel, m.: (vog.) Wachtel [vr.]; zoo doof 'als een -: (spr.) stocktaub.

kwartier, o.: 1) Yiertel [o.]j (inz.) Yiertelstunde [vr.]; het is - over ééne: es ist ein Viertel auf Zwei; het is - voor ééne: es ist drei Yiertel auf Eins; het eerste en laatste - (van de maan): das erste und letzte Yiertel (des Mondes); 2) Quartier [o.], Stadtviertel [o.]; 3) Quar-tier [o.], Logis [o.], Wohnung [vr.]; in -liggen: (mil.) im Quartier liegen [onr.], einquartirt [ie] sein; 4) Quartier [o.], [T] Theil [m.] des Landes, Gegend [vr.]; 5) (wpk.) Quartier [o.]; 6) Quartier [o.], Pardon [m.], Lebensschonung [vr.], Gnade [vr.]; - geven: Quartier geben [onr.].

kwartier-maker, m,: (mil.) Quar-tiermacher [m.]; I -meester, m.: Quartier-meister [m.].

kwartiertje, o.: Yiertelstündchen [o.]; (als aardappelmaat:) Vierteltönnchen [o.].

kwartierziek, bv. n.: unpasslich-keitshalber das Zimmer zu hütengezwun-gen

k wakzalfster, vr.: Quacksalberin [vr.].

kwakzalven, w. o.: quacksalbern. kwakzalver, m.: Quacksalber -achtig, bv. n.: quacksalberisch. kwakzalveren, w. o.: quacksalbern. kwakzalverij, bv. n.: quacksalbe-risch.

kwakzalverij, vr.: Quacksalberei [vr.].

üchse [vr.]; I -achtig, bv. n.: schwatzhaft; -moer, vr.: Zie kwalie. kwaliën, w. o.: schwatzen, plappcrn. kwalie, vr.: Zie kwal. kwalm, in.: Qualm [in.], kwalmen, w. o.: qualmen. kwalmig, bv. n.: qualmig. kwralster, m.:    1) Qualster [m.];

2) Qualsterbaum [m.; a], Yogelbeerbaum [m.; a).

kwalsteraar, m.: Qualsterer [m.]. kwalsteraarster, vr.: Qualstrerin [vr.].

kwalsterboom, m.: Zie kwalster

no. 2.

kwalsteren, w. o.: qualstern. kwalsterliout, o.: Qualsterholz [o.], kwalsterig, bv.n.: qualsternd; I-heid, vr.: (das) Qualstern.

kwalnk, bv. n.: (fam.) unpasslich, (inz.) ekelhaft, ekelig, ekel; zich - gevoelen : sich unwohl fühlen, (inz.) sich erbre-chen wollen. I -, bw.: 1) kaum; 2) übel, schlecht, schlimm. nicht gut; aan iemand iets - nemen: Einem etwas übel nehmen [onr.]; - varen bij iets: übel bei etwas fahren [onr.], schlecht bei etwas wegkommen [onr.].

kwansel, m.: Kaupelei [vr.], Schacher [m.].

kwanselaar, m.: Kaupler [m.], Schacher er [m.].

kwansel aarster, vr.: Kauplerin [vr.], Schachrerin [vr.].

kwanselary, vr.: Kaupelei [vr.], Schacherei [vr.], Geschacher [o.].

kwanselaclittg, bv. n.: zur Kaupelei (zum Kaupeln zum Schachern) ge-neigt; | -heid, vr. Hang [m.1 zur Kaupelei (zum Kaupeln, zum Schachern), Schacher-suchP[vr.].

kwanselen, w. o,: kaupeln, schachern. kwanseling, vr: Haupeln [o.], Schachern [o.].

^ kwansel-zuclit, vr.: Zie -aclitig-

kwansuis, bw.: vorgeblich, gleichsam, scheinbar, zum Schein; - doen alsof: sich stellen als ob; zij doet - alsof zij lacht: sie stellt sich als lache sie; ik sliep -: ich steilte mich als schliefe ich; hij doet (zegt) dat maar -: er stellt sich nur so. kwant, m.: (fam.) Menschenkind [o.], kwantsel. enz.: Zie kwansel, enz. kwapscli, bv. n.: Zie kwabseh. kwarrel, m.: 1) (der) verbuttete Baum [a]; 2) Knorz [in.].

kwarrelaclitig, bv. n.: 1) verbuttet, 2) knorzig; I -heid vr.: 1) (das) Yerbuttet-scin, 2) knorzige Beschaffenheit [vr.].

kwarrelig: Zie kwarrelaclitig. kwart, o.: Quart [o.]. Zie kwartier,

kwartje, o.: (mtw.) Quartgulden [m.], Yiertelgulden [m.].

kwarts, o.: (min.) Quarz [m.]; I -achtig, bv. n.: quarzartig; -zand, o.: Quarz-sand [m.j.

kwartijn, m.: Quartant [m.], Quart-band [m.; al, Buch [o.; ü] in Quart.

kwassie, vr.: (pik.) Quassie [vr.], Bit-terholz [o.]; I -boom, m.: Bitterholzbaum [m.; a]; -hout, o.: Zie kwassie.

kwast, m.: 1) (voor verf, teer, witkalk, enz.:) Quast [m.]; 2) (troedel:) Quast [m.], Quaste [vr.], Troddel [m.]; 3) (in hout:) Knast [m.], Knagge [m. en vr.]; vol -en voll von Knasten; op een harden - pasi eene scherpe bijl: (spr.) Zie knoest

4) Narr [m.], Geck [m.]; een - in folio: eir Erznarr.

kwastelorum, m.: (iron.) Karr [m.1 der Karren.

kwasterig, bv. n.: narrisch, eitel; I -heid, vr.: Narrheit [vr.], Eitelkeit [vr.]. kwastery, vr.: Karrheit [vr.]. kwastig, bv. n.: (hout:) knastig;(fig.) Zie kwasterig; I -heid, vr.: (van hout:) knastige Beschaffenheit [vr.], (fig.) Karr-heit [vr.].

kwastje, o.: (smeerpenseel:) Quast-chen [o.]; (troedeltje:) Quastchen [o.], Troddelchen [o.]; (in hout:) Knastchen [o.]; (gekje:) Karrchen [o.].

kwee, vr.: (pik.) Quitte [vr.]; (pop.) Zie kween ; I -doorn, m.: Berberitze [vr.].

kweek, vr.: (pik.) Queckengras [o.], Quecke [vr.]; I -boom, m.: (der) junge Baum [a].

kweekeling, m. en vr.: Zögling [m. en vr.].

kweeken, w. b.: ziehen [onr.], erzeu-gen (ook fig.).

kweeker, m.: Züchter [m.]; (fig.) Er-zeuger [m.].

KWIJL.

KYvELKLPAJ.

kweekerjj, vr.: 1) Baumschule [vr.]; 'S) Pflanzgarten [m.; a]; 3) Blumengartne-rei [vr.].

kwetteraar, m.: Plapperer [m.]. kwetteraarster, vr.: Plappermaul [o.; a].

kweek-gras, o.: Zie vr. kweek; kwetteren, w. o.: plappern; (van I -hof, m.: Baumschule [vr.]; -houder, m.: vogels:) zwitscnern. I -, w. b.: quetschen. Baumgartner Lm.], Baumzüchter [m.].    kwezel, m. en vr.: 1) Betbruder [m.;

kweeking, vr.: Zucht [vr.].    ü], Frömmler [m.], Betschwester [vr.],

kweek-plaats, vr.: Pflanzstatte [vr.]; Frömmlerin [vr.]: 2) Kleinigkeitskramer 1 -school, vr.: Pflanzschule [vr.] (-school [m.], Kleinigkeitskramerin [vr.]. voor onderwijzers: Lehrerseminar [o.]; kwezelaar, m.: Zie kwezel m. -school voor de zeevaart: Bildungsanstalt kwezelaarster, vr.: Zie kwezel £vr.] für den Seedienst).    vr.

kweeksel, o.: Zucht [vr.].    kwezelaclitig, bv. n.: 1) frömmelnd,

kweekster, vr.: Züchterin [vr.]; (fig.)    2) Zie beuzelachtig;;    I    -heid,    vr.:

Erzeugerin [vr.].    1)    Frömmelei [vr.],    2)    Zie    beuzelach-

kweek-tuin, m.: Pflanzgarten [m.; tigheid. a]; I -visch, vr.: Fischbrut [vr.];-vijver, m.:    kwezelarij, vr.: 1) Frömmelei [vr.];

Fischteich [m.].    2)    Zie beuzelarij.

kweelen, w. o.: (van vogels:) singen kwezelen, w. o.: 1) frömmeln; 2) Zie {onr.], zwitscnern.    beuzelen.

kweeltje, o.: (fam.) Fleckchen [o.]; kwibus, m.: Kan* [m.], deck Lm.], er is geen - aan te bekennen: es ist kein kwidam, m.: Quidam [m.].

Fleckchen daran zu spüren.    kwik, o.: (min. en schk.) Quecksilber

kwee-moes, o.:    Quittenmus [o.],    [o.]; (fig. fam.) Larifari [o.], Schnickschnack

Quittenlatwerge [vr.1, Quittensaft [mj,    [m.]; dat is altemaal -: (fig. fam.) das ist

Quitteribrod [o.].    Alles Larifari; I -achtig, bv. n.: quecksil-

kween, vr.: gelte Kuh [vr.; uj; (iron. berartig, (fig.) quecksilbern, quecksilberig, pop.) Hermaphrodit [m.].    sehr beweglich; -bad, o.: (gnk.1 Merkurial-

kwee-pit, vr.: Quittenkern [m.].    bad [o.; a]; -bak, m.: Quecksilberschüssel

kweeru, vr.: Handmühle [vr.].    [vr.]; -haag, vr.: (der) lebendige Zaun [a],

k weernen, w. b.: auf der Handmühle (die) lebendige Hecke. inahlen.    kwikie, o.: Bandchen [o.]; -s en strik-

kweesteu, w. o.: Zie krotten.    jes: allerhand Flitterkram [m. enk.],

kweester, m.: (der) Yerliebte.    kwikkebil. vr.: (fig.) Bachstelze [vr.];

kweesterij, vr.: Yerliebtheitsbesuche (pop.) Wipparsch [m.]. lm. mrv.].    kwikkebilleu, w. o.: umherschwan-

kwik-kunr, vr.: Merkurialkur [vr.]

I -middel, o.: Merkurialmittel [o.]; -pillen, vr. mrv.: Merkurialpillen [vr. mrv.];-pleister, vr.: Merkurialpflaster [o.];-staart, m.: (vog.) Baehstelze [vr.]; -staarten, w. o.: mit dem Steiss wippen, (pop.) schen; -zalf, vr.: Merkurialsalbe kwinkeleerder, m.: Sanger [m.]. kwinkeleeren, w. o. en b.: singen

kweken (kwekken), w. o.: Zie het w. o. zen. kwaken.

kwel, vr.: Quelle [vr.]. kwelaclitig, bv. n.:    1) plagend,

) neckhaft; I -heid, vr.: 1)(das)Plagende,

wippar-

Ivr.J.

•1

) Keckhaftigkeit [vr.]. kwel-bast, m.: (pop.) Plagegeist [m.];

-dam, in.: [t] Kothdeicn [m.]. kwelder, vr.: (das) angeschwemmte Land. I -, m.: Plager [m.].

kwel-duivel, m. (-geest), m.: Qual- [onr.]. teufel [m.], Qualgeist [m.].    kwinkeleerster, vr.: Sangerin    [vr.].

kwellen, w. b.: 1) qualen;    2)    plagen.    kwinkslag, m.: Witz [m.], Witzwort

1 - (zich), w. w.: gich qualen.    [o.], Schnurre Lvr.].

kweller, m.: Plager [m.].    kwint, vr.: (gril:) Grille [vr.1; (muz.)

kwelling, vr.: Qualerei [vr.1.    Zie quint; I -appel, m.: (pik.) Koloquinte

kwelster, vr.: Plagerin [vr.].    [vr.], Bitterapfel [m.; a].

kwel-water, o.: Quellwasser [o.];    kwipsch, bv. n.: Zie kwabsch.

1 -ziek, bv. n.: zum Plagen geneigt;-zucht,    kwispedoor, o.: Spucknapf [m.].

vr.: Lust [vr.] zu plagen.    kwispel, in.: Wedel [m.], Zottel    [vr.].

kwendel, vr.: (pik.)    Quendel    [m.];    kwispelen, w. o.: wedeln: (van    hon-

I -olie, vr.: Quendelöl [o.].    den:) schwanzeln. I -, w.b.: durchprügeln,

kwestie, vr.: 1) Streit [m.];2) Frage mit Ruthen [t] züchtigen. r.]; - krijgen:in Streit [t] gerathen [onr.]; kwispeling, vr.: (iron.) Züchtigung het punt in -: die vorliegende Frage, die [vr.| mit Ruthen [t].

in Rede stehende Sache, der fragliche kwispelstaarten, w. o.: mit dem Fall; dat is buiten -: das ist ausser Zwei- Schwanze wedeln, (iron.) fuchsschwanzen. fel; dat is buiten de -: das gehort nicht kwisten, w. b.: verschwenden. aur Sache.    kwister, m.: Yerschwender [m.].

kwets, vr.: (pik.) Zwetsche [vr.], Da- kwistgoed, m. en vr.: Zie kwist-maszenerpflaume [vr.].    penning.

kwetsbaar, bv. n.: verwundbar; (fig.) kwistig, bv. n.: verschwenderisch; verletzlich; I -heid, vr.: Yerwundbarkeit met -e hand: mit milder Hand; I -heid, [vr.], (fig.) Yerletzlichkeit [vr.1.    vr.: Yerschwendung [vr.].

kwetsen, w. b.: verwunden; (fig.)    kwistpenning, m. en vr.: Yerschwen-

verletzen.    der [m.], Yerschwenderin [vr.].

kwetsing, vr.: Yerwundung [vr.];    kwitantie, vr.: Quittung [vr.].

<fig.) Yerletzung [vr.].    kwiteeren, w. b.: quittiren [ie],

kwetsuur, vr.: Wunde [vr.].    kwjjl, vr.: Geifer [m ]; I -achtig, bv.

n.: geiferig; -baard, m.: Geiferbart [m.; a], Geifermaul [o.; a];-doek, m.: Geifer-tuch [o.; ü], Geifertüchlein |o.], Geifer-lappchen [o.], Geiferlatzchen [o.], kwijlen, w. o.: geifern.. kwfller, m.: Geiferer [m.]. kwijling, vr.: (das) Geifern. kwijl-klier, vr.: (ontl.) Speicheldrüse [vr.]; l-slabbetje, o.: Zie -doek. kwalster, vr.: Geifermaul [o.; a]. kwnlwortel, m.: (pik.) Speichelwurz [vr.].

kwijnen, w. o.: krankeln, dahinsie-chen, dahinschwinden [onr.]; (van handel en nijverheid:) flau sein, flau gehen [onr.], darniederliegen [onr.]. kwijnend, bv. n.: krankelnd; (fig.)

flau

kwijning, vr.: Krankeln [o.], Dahin-siechen [o.]; (fig.) Flauheit [vr.].

kwrijt, bw.: 1) los, quitt; zijn geld -zijn: seines Geldes los (oder: quitt) ~~~ ■ een lintwurm -raken: einen Band loswerden [onr.], eines Bandwurmes loswerden [onr.]; 2) verlustig; iets -eines Dinges verlustig sein, etwas loren haben ; iets - raken: eines Dinges verlustig genen [onr.], etwas verlieren [onr.]; ik ben het -: (spl.) ich verliere es, ich habe es verloren, kw^ijtbrief, m.: Quittung [vr.]. kwijten, w. b.: (eene schuld:) abtra-gen [onr.], entrichten, bezahlen. I - (zich), w. w.: sieh benehmen [onr.], sieh halten [onr.]; zich - van: erfüllen [4]; sieh [2] ent-ledigen; zich van zijnen plicht -Pflicht erfüllen; zich van eene belofte -: ein Versprechen erfüllen, sieh eines Yer-sprechens entledigen.

kwijting, vr.: 1) (van eene schuld:) Bezahlung [vr.], Entrichtung [vr.]; (van eene verplichting:) Erfüllung [vr.];2)(qui-tantie:) Quittung [vr.].

kwijt-raken, w. b.: 1) verlieren [onr.], 2) Zie in bw. kwijt; -schelden, w. b.: schenken, erlassen [onr.] (Zie spr. borgen) ; -scheiding, vr.: Erlassung [vr.] (-scheiding van straf: Straferlassung [vr.]; -scheiding van eene schuld: Schulderlas-sung [vr.], Schulderlass [m.]; -scheiding van zonden: Sündenerlass [m.], Sünden-erlassung [vr.]); -schrift, o.: Quittung [vr.]. *

kijf, vr.: Zank [m.], Streit [m.]; buiten -: unstreitig, unbestreitbar.

kijfachtig, bv. n.: zanksüchtig; l-heid, vr.: Zanksucht [vr.]. kijfpartij, vr.: Zankerei [vr.]. kijfster, vr.: Zankerin [vr.], (iron.) Zankeisen To.].

sem; wurm

zijn: ver-

: seine

kijf-ziek, bv. n.: zanksüchtig; |-zuehtr vr.: Zanksucht [vr.].

kyk, tsw.: siehe!; - eens: sieh ’mal!;

-    toch eens: sieh doch!. I m.: Schau [vr.]; te 1) zur Schau, 2) zu sehen: te

-    staan: schaustehen [onr.], zur chau ausgestellt sein; te - zitten: zur chau sitzen [onr.]; te - liggen: zur Schau ausgestellt liegen [onr.]; te - leggen (te -zetten): schaustellen, zur Schau ausstel-len; te - loopen met iets: 1) etwas zur Schau tragen [onr.], 2) etwas zur Schau herumführen; wat is daar te -: was ist da zu sehen?

k jjk<lag, m.: Besichtigungstag kyken, w. o. en b.: 1) gucken; door het sleutelgat -: durchs Schlüsselloch gucken; te diep in het glaasje -: (fig.V zu tief ins Glas gucken; raar op zijnen neus -: (fig.) mit langer Kase abziehen [onr.]; 2) sehen [onr.]; iemand in zijne kaart -: Einem in die Karten sehen [onr.] (ook fi§:.); kijk naar u zelven: (spr.) zuppe dich bei deiner Nase, fege vor deiner eigenen Thüre; 3) aussehen [onr.], eine Miene machen; zuur of vriendelijk -: sauer oder freundlich aussehen [onr.], eine saure oder freundliche Miene machen; 4) (fig.) er komt wat -, als men vijf kinderep heeft: die Sorgen sind viele wenn man fünf Kinder hat; laat naar u - eer het erger wordt: lasse dich kuri-ren [ie] bevor es noch schlimmer bei dir wird; iemand de brokken uit den mond -: Zie mond; het katje uit den boom -: Zie katje.

kyker, m.: (persoon:) Gucker [m.],. (fig.) Zuschauer |m.]; (voorwerp:) Op n-gucker [m.], (fig. voor „oog”:) 7 age [o.]; twee groote -s: zwei Augen.

kijk-gat, o.: Guckloch [o.; ö]; I - in den pot, m.: Topfgucker [m.].

kijkje, o.: Besichtigung [vr.]; een ~ nemen van iets: etwas in Augenschein nehmen [onr.], etwas ’mal ansehenjonr.],. (fig.) etwas besuchen.

kijk-kast, vr.: Guckkasten [m.];

I -raampje, o.: Guckfensterchen [o.]*„ -spleet, vr.: (wkt.) Diopter [o.].

knkster, vr.: Guckerin [vr.]; (fig.) Zuschauerin [vr.].

kijktoren, m.:    [t] Wartthurm

[m.; üj.

kijven, w. o.: zanken, sieh zanken. kjjver, m.: Zanker [m.], Zankvogel [m.; ö].

kijverij, vr.: Zankerei [vr.], Gezank [o.].

[m.].

glosse

I,.

la, vr.: (lade:) Lade [vr.], Schieblade laad-gat, o.: Mündung [vr.] des Flin-[vr.], Schublade [vr.]; (muzieknoot:) La tenlaufes oder der Kanone, (fig.) Zündloch [o.], j -, tsw.: la, so; - -: la la, so so, so [o.; ö].

ziemlich.    laadje, o.: Ladchen [o.], Schieblad^

laad-kruid, o.: Schiesspulver [o.|;

«hen [o.]; aan het - zitten: (fig. fam.) die Finanzen verwalten.

laar,    vr.: 1) Wüste [vr.]; 2) (in eén bosch:) (der) lichte Fleck.

laars, vr.: Stiefel [m.]; (zeew.) Dolch . [m.]; eene - aan hebben: (pop.) einen Spitz haben. Zie mrv. laarzen.

laarsje, o.: Stiefelchen [o.J; (voor dames:) Bottinchen [o.].

laarze-been, o.: 1) Stiefelbrett [o.L 2) Stiefelholz [o.; ö], Stiefelblock [m.; ö],

I -kap, vr.: Stiefelkairpe, [vr.], Stiefelstulpe [vr.]; -leest, vr.: Stielelleisten [m.].

laarzen, vr. mrv.: Stiefel [m. mrv.], Stiefeln [m. mrv.]; I -aantrekker, m.: (voorwerp:) Stiefelhaken [m.], Stiefelan-zieher [m.]; -knecht, m.: (voorwerp:) Stie-felknecht [m.], Stiefelzieher [m.], (persoon, in logementen:) Hausknecht [m.]; -leder (-leer), o.: Stiefelleder [o.]; -maker, m.: Stiefelmacher [m.]; -poetser, m.: Stiefel-wichser [m.]; -smeer, o.: Stiefelwichse [vr.], Stiefelschwarze [vr.]; -stof, vr.: Stie-felzeug [o.], Bottinenzeug [o.]; -straf, vr.: (zeew.) Prügelstrafe [vr.] mit Tauende; -trekker, m.: Zie -knecht; -winkel, m.: Schuhmacherladen [m; a en a].

laarze-schacht (-schaft), vr.: Stiefel-schaft [vr.; a en a].

laas,    tsw.: leider!

laat,    bv. n.: spat; vroeg en -: früh und spat; vroeg of -: früh oder spat, früher oder spater, über kurz oder lang; beter - dan nooit: besser spat als gar nicht; van den vroegen morgen tot den laten avond: vom frühen Morgen bis in die spate Nacht; hoe - is het: wie spat ist es?, wie viel Uhr ist es? hoe - gaan wij: wie spat gehen wir?, um wie viel Uhr genen wir?; dat is te -: das ist zu spat. Zie later en laatst.

^ -lepel, m.: Ladelöffel [m.], Ladeschaufel {vr.]; -pan, vr.: Zündpfanne [vr.]; -poort, vr.: (kpv.) Ladepforte [vr.]; -priem, m.:

Ladepfriem [m.], Kaumnadel [vr.]. laadster, vr.: Laderin [vr.]. laadstok, m.: Ladestock [m.; ö], (art.)

Setzkolben [m.].

laafdrank, m.: Labetrank [m.; a].

Haag, vr.: Schicht [vr.]; (fig.) Fallstrick [m.] (Zie mrv. lagen); (mar.) (die) Reihe Kanonen; de volle - geven: (mar.) [3] die volle Lage geben [onr.]; aan iemand de volle - geven: (fig.) Einen durchhecheln,

Einen ausputzen.

mu-

Haag, bv.: 1) niedrig (ook fig.); 2) nie-der;3)(fig.) niedertrachtig; 4) (fig.) ver-achtlich, geringschatzig; 5) (tonen, zieknoten:) tief; 6) gering; lage kaarten: geringe Karten; bij - water: bei niedrigem Wasserstand; zich - bij den weg houden:

(fig. fam.) sich anspruchslos verhalten [onr.]; een - nommer: eine niedrige Nummer; van lage afkomst: von niedriger Geburt; de lage geestelijkheid: die nie-dere Geistlichkeit; bij hoog en - zweren:

(pop.) bei Gott und allen Heiligen schwö-i*en; zich - aanstellen: sich niedertrachtig benehmen [onr.]; iemand - behandelen:

Einen niedertrachtig behandeln; - op iemand neerzien: verachtlich (geringschatzig) auf Einen herabsehen [onr.]; eenen lagen dunk van iemand hebben: eine ge-ringschatzige Meinung von Einem haben.

Zie lager.

laaghartig, bv. n.: niedertrachtig; i -«beicb vr*: Niedertrachtigkeit [vr.].

laat-band, m.: Aderlassbinde [vr.]; I -bekken o.: Aderlassbecken [o.]; -bloeiend, bv. n.: spatblühend ; -dunkend, bv. n.: dünkelhaft; -dunkendheid, vr.: 1) Dünkel-haftigkeit [vr.], 2) Dünkel [m.], Eigendün-kel [m.]; -kop, m.: (hik.) Schröpfschnap-per [m.], Schropffliete [vr.], (ook wel:) Schröpfkopf [m.; ö], Schröpfglas [o.; a] ; -mes, o. (-vlijm, vr.; -ijzer, o.): (hik.) Lan-zette [vr.].

1 agheid, vr.: 1) (das) Niedrige,

2)    (.wan speelkaarten:) Geringheit [vr.],

3)    (van tonen en muzieknoten:) Tiefe [vr.], 4) (verachtelijkheid, schandelijkheid:)

Niedertrachtigkeit [vr.], 5) (vernedering:)

Erniedrigung [vr.],    [t] Demüthigung

[vr.1.

laagje, o.: Schichtchen [o.l. laagjes, bw.: 1) etwas niedrig; 2) sehr niedertrachtig; 3) ziemlich geringschatzig:; 4) ganz anspruchlos; enz. Zie bv. n. laag.    laatst, bv. n. en bw. (o. tr.): (wat het

laag-loopers, m. mrv.: (spl.) falsche    tijdstip betreft:) spatest; (in de volgorde:)

WürfeT [m. mrv.]; I -stam, m.: Baum[m.;a]    letzt; het -e nageslacht: die spatesten

von niedrigem Stamm; -stammig, bv. n.:    Nachkommen [m. mrv.]; op zijn -: am

kurzstammig.    spatesten; op zijn aller -: am allerspates-

laags-wjjs (-wijze), bw.: schichten- ten; op het -: zuletzt; op het - loopen: weise, in Schichten.    zu Ende gehen [onr.]; op zijne -e beenen

laagte, vr.: Tiefe [vr.]; (adk.) Niede-    loopen: (schertsend:) anfangen [onr.] alt

rung [vr.]; naar de - gaan: in die Tiefe    zu werden; het -e woord: das letzte

grehen [onr.], sinken [onr.], (van den prijs    AYort; de -e eer: die letzte Ehre; het -e

der effecten:) fallen [onr.].    oliesel: (kkl.) die letzte Oelung; wie

laag-vormig, bv. n.:schichtenförmig; de zeven? de -e: wer von densieben?der ] -wolk, vr.: Sehicntwolke [vr.].    Letzte; wie van die twee? de -e: wer die-

laai, bv. n.: Zie lichterlaai. I -, vr.:    ser zwei? der Letztere; de eersten zullen

(pop.) Zie lade.    de -en zijn: die Ersten werden dieLetzten

laakbaar, bv. n.: tadelhaft, tadelns-    sein; I -bedoelde, m. en vr.: 1) (van twee:)

werth [t], tadelnswürdig; I-heid, vr.: Tadel-    (der, die) Letztere, 2) (van meer dan

haftigkeit [vr.], Tadelnswürdigkeit [vr.]. twee:) (der, die) Letzte; -geborene, m. en laakster, vr.: Tadlerin [vr.].    vr.: (der, die) Letztgeborene; -gemeld,

laakziek (laakzuchtig), bv. n.: tadel- bv. n.: letzterwahnt; -genoemde, m. en süchtig.    vr.: (der, die) Letztgenannte, (van twee:)

laakzucht, vr.: Tadelsucht [vr.], Ta- Letzterer [m.j, Letztere [vr.]; -leden, bv. delsüchtigkeit [vr.].    n.: letzt, vorig, vergangen (den 31sten

laait, vr.: Allee [vr.], Baumgang    -leden: am einunddreissigsten des vorigen

[m.; a]; de - uit: (pop. spr.) fort davon.    Monats; -leden eersten: am ersten dieses

LAATSTELIJK.,

310

LAKEI.

lacher^ m.: Lacher [m.]. lachje, o.: Lacheln [o.].

Monats; Maandag -leden, of: -leden Maandag: letzten [ani letzten, vorigen, am vo-rigen, vergangenen, am vergangenen]    lach-kramp, vr.: Lachkrampf [yr.]^

Montag; -maal, bw.: letzt, letzthin, letzt- I-lust, m.: Lachlust [yr.]; -lustig, bv. n.: lich, unlangst, vor Kurzem.    lachlustig; -spier, vr.: Lachmuskel [m.]

laatstelijk, bw.: letzlich.    (het op zijne of hare -spieren krijgen of

laat-z wachtel, m.: Zie -hand.    nebben: von der Lachlust ergriffen wer-

lahaar, yr.: Halstuch [o.; ü].    den [onr.] oder sein; de -spieren in

lahbef, vr.: Zie klappei.    beweging brengen: die Lachmuskeln

lahheien, w. o.: Zie klappeien.    reizen).

labbekak, m.: Memme [vr.]. I m.    lachster, vr.: Lacherin [vr.].

en vr.: Klatscher [m.], Klatschliese    lacli-trek, m.:    1) Lachlust [vr.],

|vr.].    2) lachende Miene [vr.]; I -vermogen, o.:

labbekakken, w. o.: klatschen.    Lachvermögen, [o.]; -vogel, m.: (vog.)

labbekakkerig, bv. n.: feigherzig; Lachkuckuck [m.], (tig.) Lachmaul [o.; ül;

I -heid, vr.: Eeigherzigkeit [vr.].    -wekkend, bv. n. Lachen erregend; -ziek,

labbekakkerü, vr.: 1) Klatscherei bv. n.: lachlustig.

[vr.], Klatscherei [vr.]; 2) Memmerei    iLaconië, o.: (adk.) Lakonien [o.];

[vr.].    laconisch, bv. n.: lakomsch; laconismus,

labberdaan, vr.: Laberdan [m.].    o.: Lakonismus [m.]. Zie lakoniek.

labberen, w. o.: klatschen; (zeew.)    ladder, vr.: Leiter [m.J; I -been, o.

flattern.    (-boom, m.): Leiterbaum [m.; a], Leiter-

labber-koelte, vr.: (zeew.) labbere    stange [vr.]; -sport, vr.: Leitersprosse

Kühlte [vr.]; I -lot, vr.: (mar.) zweite    [vr.]; -wagen, m.: Leiterwagen [m.].

Schaluppe [vr.]; -lottig, bv. n.: unbe-    lade, vr.: Lade [vr.], Schieblade [vr.]r

haglich; -lottigheid, vr.: Unbehaglichkeit Schublade [vr.].

[vr.].    laden, w. b.: laden [onr.].

laboratorium, o.: Laboratorium [o.; lader, m.: Lader [m.].

-rien],    lading, vr.: (i. a. b.) Ladung [vr.]; in

laboreeren, w. o.: laboriren [ie], lei-    - liggen naar ....: in Ladung liegen

den (- aan: an).    [onr.] nach ....

labyrint, o.: Labyrinth [o.].    laclings-brief,

Lacedemon (Lacedemonië), o.: (adk.)    [m.]; I -kosten, m. mrv.: Ladungskosten

Lacedamon [o.], Lacedamonien [o.];    [m. mrv.]; -plaats, vr.: Ladungsplatz

Lacedemoniër, m.: Lacedamonier [m.];    [m.; a].

Lacedemonisch, bv. n.: lacedamonisch;    ladinkje, o.: kleine Ladung [vr.].

Lacedemonische, vr.: Lacedamonierin    laf, bv. n.: (zouteloos:) fade (ook

[vr.].    fig.); (kinderachtig:) albern; (lafhartig:)

lacet, o.: Zie veter.    feig, feigherzig; I -aard, m.: Eeigling [m.],

lach, m.: Lache [vr.]; in den - schie- Hasenfuss [m.: ü]; -bek, m.: Laffe [m.],, ten: eine Lache aufschlagen [onr.]; het ■ (pop.) Rotzlöffel [m.]. uitproesten van den -: vor Lachen ber- lafenis, vr.: Labsal [o.], sten wollen; zijnen (haren) - niet kunnen lafhartig, bv. n.: feigherzig; I -heid,, houden: sicn vor Lachen nicht zu halten vr.: Feigherzigkeit [vr.]. wissen [onr.]; een Maartsche - is nooit te lafheid, vr.: 1) Fadheit [vr.], vertrouwen: (spr.) schönes "Wetter im    fade Geschmack, 2) Albernheit

Monat Marz, bringt gewöhnlich schlechtes    3) Feigheit [vr.], Feigherzigkeit [vr.].

Wetter im Monat April; I -duif, vr.: (vog.) lagen, vr. mrv.: 1) Schichten [vr. mrv.]*, Lachtaube [vr.].    aan -: schichtweise; 2) Fallstricke [m.mrv]

aan iemand - leggen: Einem Fallstricke legen; allerlei listen en -: allerlei Win-kelzüge; I -legger, m.: Nachsteller [m.]. om, - over:    lager, bv. n. en bw. (v. tr.): 1) niedri-

inen lachen    ger; 2) niedertrachtiger; 3) geringschatzi-

machén; hardop -: überlaut lachen;    ger; 4) tiefer. Zie bv. n. laag; / -einde,,

luidkeels - (schaterend -): aus vollem    o.: (das) untere Ende; -hand, vr.: Linke

Halse lachen;    zich dood -: (fig.) sich zu    [vr.]    (aan    de -hand: zur Linke); -huis, o.:

Tode lachen;    - dat de tranen over de    (stk.    in Engeland:) Unterhaus [o.]; -wal,

wangen loopen: lachen dass (Einem) die    m.: (zeew.) Legerwall [m.] (aan -wal ver-

Augen übergehen [onr.]; in zijn (in haar)    zeilen: zeew.: an der Küste scheitern, auf

vuistje -: ins Faustchen lachen; ik moet -    den Strand laufen [onr.]; aan -wal gera-

er om    denk: ich muss lachen (mir    ken:    fig.:    auf den Hund kommen [onr.];

ist lacherlich    zu Muthe [t]) wenn ich    aan    -wal    zijn: fig.: auf dem Hunde sein,,

daran denke; wie het laatst lacht, lacht pop.: abgebrannt sein), het best: (spr.) wer zuletzt lacht, lacht am    lagune, vr.: (adk.) Lagune [vr.].

besten. I -, z. n. o.: Lachen [o.]; het huilen    lak, o.: 1) Lack [m.], Gummilack [m.];.

staat mij nader dan het -: das Weinen    2) [s] Lackfirniss [m.]; 3) (voc>r brieven,

ist mir naher als das Lachen; ik kon    enz.:) Siegellack [m.] (eene pijp -: eine

mijn - wel houden: ich konnte das Lachen    Stange Siegellack); 4) (kool, kwik, larifari:>

schon halten, ich hatte gar keine Lust    Larifari [o.], Betrug [m.]. I -, m.: Sehand-

zum Lachen.    fleck [m.]; aan iemand een - opleggen:

lacliend, bv. n.: lachend; met een - Einem einen Schandfleck anhangen,Eineix * gezicht: mit lachendem Gesicht; -e dre- anschwarzen, Einen blamiren [ie]; i -ach-ven: lachende (anmuthige [t]) Gelilde [o. tig, bv. n.: lackarti^. mrv.].    lakei, m.: Lakai [m.].

lache, in Sam. I -bek, m. en vr.: Lachmaul [o.; a]; -dingen, o. mrv.: Kleinig-keiten [vr. mrv.].

lachen, w. o.: lachen (-über); iemand doen -: E

als

m.: Ladungsschein

(der)

[vr.]r

LAKEN.

Halten, w. b.: tadeln, blamiren [ie], missbilligen.

Haken, o.: 1) (de kleedingstoi:) Tuch [o.; ü]; aan iemand van - geven: (pop.)

1)    Einen durchprügeln, Einen durchblauen,

2)    Einen durchhecheln; v^n hetzelfde -een pak: (pop. als antwoord op eenen wensch:) gleichfalls; van hetzelfde - een pik krijgen: (iron.) ebenso traktirt [ie] werden [onr.]; 2) (van linnen of katoen, inz. bedde-:) Laken [o.]; onder het -brengen: (iron.) beschwangern, sehwan-gern; zijne voeten niet verder uitsteken dan het - lang is: (spr.) sich nach der Decke strecken; 3) (zeew.) Laken [o.], Se-gel [o.]; het gaat vlak voor het -: wir segeln mit vollem Winde; | -achtig, bv.n.: (stof:) tuchartig, (persoon:) gern Tuch tragend; -kooper, in.: Tuchhandler [m.]; -kooperij, v.: Tuchhandel [m.]; -raam, o.: Tuchrahmen [m.]; -veldsch, bv. n.: schec-kig, bunt; -volder (-voller), m.: Tuch-walker [m.], Walkmüller [m.]; -winkel, m.: Tuchladen [in.; a en a].

laker, m.: Tadler [m.]. lakiii}»', vr.: Tadel [m.], (das) Tadeln. lakken, w. b.: lackiren [ie]; (brieven, enz.:) siegeln, petschiren [ie].

lak-kleurig, bv. n.: lacktarbig;

I -moes, o.: Lackmus [o.], lakoniek, bv. n.: lakonisch. lakooi, vr. (lakooibloem, vr.): Levkoje

'    [TT.].

lamme, m. en vr.: (der, die) Lahme; de -n: die Lahmen |m. mrv.]. lammeken, o.: Lammchen [o.], lammeling, m. en vr.: (der) lahme Kerl, (das) lahme Geschöpf. lammeren, w. o.: lammen, lammern. lammer-gang, m.: Zeltgang [m.], Zelt [m.]; I -gier, m.: (vog.) Lammergeier [m.J; -markt, vr.: Lammermarkt [m.; a]; -noot, vr.: Zie lambertsnoot.

lammertjes-baai, vr.: (der) feinste Flanell; | -pap, vr.: (der) dünne Milchbrei vom feinsten Weizenmehl. lammetje, o.: Lammchen [o.]j

Lammlein [o.], Lammerchen [o.].

lammigheid, vr.: 1) Lahmheit [vr.] (ook fig.); 2) (fig.) Gleichgültigkeit [vr.J.

lamoen, o.: Gabeldeichsel [vr.1: l-naai o.: Gabelpfe Stangenpferd [m.].

lam-oor, m. en vr.: Zie -zak. lamp, vr.: Lampe [vr.]; aan de - likken (tegen de - loopen): (iron.) übel an-laufen [onr.], schlecht wegkommen [onr.J; is er nog olie in de -: ist noch Oei in der Lampe?, (iron.) ist noch etwas in der jdasche?; dit werk riekt naar de -: (fig.) diese Arbeit riecht nach der Lampe lampe-ballon, m.:

[vr.1; i-glas, o.: Lampenglas [o.; a];-kap vr.:

Lam

, o.:________

ferd [o.],

[o.]; -stok, m.:

3ichsel [vr.]; l-paard, Deichselpferd [o.J, Deichselarm

lakooien, vr. mrv.: Levkojen [vr. mrv.]; I -bed, o.: (tnb.) Levkojenbeet [o.]; -zaad, o.: Levkojensamen |mj. laksel, o.: [s] Lackflrniss [o.], lak-verkooper, m.: Lackverkaufer [m.], (iron.) Spassmacher [m.], (ook:) Be-trüger [m.]; I -verkooperij, vr.: (iron.) Be-trügerei [vr.]; -werk, o.: lackirte [ie] Waare [vr.]. lala, bw : Zie la.

Ham, o.: (drk. en fig.) Lamm [o.; a]; het - Gods: (theo.) das Lamm Gottes; zoo zacht als een -: lammfromm, lammherzig. Ham, bv. n.: lahrn (ook fig.). lam-poot, m. en vr.: Humpler [m.], Humplerin [vr.]; I-zak, m. en vr.Zie lammeling; -zalig, bv. n.: (pop.) erbarmlich; -zaligheid, vr.: (pop. Erbarmlichkeit [vr.].

lama, vr.: (drk.) Lama [o.]. I -, o.:(kv.) Lama [o.].

Lambert, m.: (mansnaam:) Lambert [m.J, Lamprecht [m.].

lamberts-noot, vr.: Lambertsnuss [vr.; ü]; I -noteboom, m.: Lambertsstaude

Lambertus, m.: Zie Lambert. lambrizeeren, w. b.: tafeln, über-tafeln.

lambrizeering, vr.: Tafelwerk [o.], lambrizeer-werk, o.: Tafelwerk

‘ [0.1.

lamentabel, bv. n.: lamentabel, lamenteeren, w. o.: lamentiren [ie], jammern, wehklagen.

lamfer, m.: Trauerflorstreifen____|

lamgat, m. en vr : (pop.) Lahmarsch [m. en vr.].

lambeid, vr.: Lahmheit [vr.] (ook

[m.].

fig.).

lam-lenden, m. en vr.: (fig.) (das) lahme Mensch; I-lendig, bv. n.: (fig.) lahm; -lendigheid, vr.: (fig.) Lahmheit [vr.].

Lampenkuppel i "giciö, u*. ■—ii.iujiis [o., a], —kap, Lampenschirm [m.]; -kleedje, o.: ipentellerchen [o.]; -kousje, o.: Lam-cfbcht [vr.] lampen, vr. mrv.: Lampen [vr. mrv.]; -katoen, o.: Dochtgarn [o.], lampe-pit, vr.: Zie -kousje, lampe-pijp, vr.: Lampenröhrc [vr.];

I -schotel, m.: Lampenschüssel [vr.].

lampet, o.: Waschbecken [o.]; I -kan, vr.: Wasserkanne [vr.]; -kom, vr.: Waschbecken [o ].

lampe-tuit, vr.: Lampenschnauze [vr.]; I -zwart, o.: Lampenruss [m.], Lam-penschwarz [o.].

lampion, vr.: Lampion [o.], Illumma-tionslampchen [o ].

lam pist, m.: Lampenmann [m.; a], Lampenanzünder [m.J, Lampenputzer [m.].

lampje, o.: Lampchen [o.], lamp-liclit, o.: Lampenlicht [o.]; I -olie, vr.: Lampenöl [o.].

lamprei, vr.: (visch:) Lamprete [vr.]; (konijntje:) (das) junge Kaninchen. lams-beeldje, o.: (kkl.) Agnus Dei [o.]; I -bout, m.: Lammskeule [vr.]; -coteletten, vr. mrv.: Lammsrippchen [o. mrv.]; -kop, m.: Lammskopf [m. ; ö]; -ooren, o. mrv.: Lammerohren [o. mrv.] (ook pik.); -poot, m.: Lammsfuss [m.; ü]; -tong,vr : Lamms-zunge [vr.], (pik.) Wegerich [m.]; -vacht, vr. (-vel, o.): Lammfell [o.]; -vet, o.: Lammsfett [o.]; -vleesch, o.: Lammfleisch [o.] (gebraden -vleesch: Lammsbraten [m.]); -wol, vr.: Lammswolle [vr.], Lammer-wolle [vr.].

lancet, o.: Lanzette [vr.]; I -koker, m.: Lanzettfutteral [o.]; -drager, m. (-visch, m ): Lanzenfisch [m.], Lanzenschwanz [m ; a]; -vormig, bv. n.: lanzettförmig, lanzet-tenförmig.

Hand, o.: 1) (i. a. b ) Land [o.; a]; het vaste - [als 2 woorden]: das feste Land (vaste - [als één woord]: Festland [o.],

pen

rui

ui.:

Kontinent [o.]); het platte [als 2 woor-denl: das platte Land (platte - [als één woord]: Land [o.]; op het platte - [te plattenlande] wonen: auf dem Lande woh-nen); te - en te water: zu Land und zu Wasser; over - reizen: über Land reisen; de meeste -en van Europa bereisd hebben: die meisten Lander Europa’s durchreist haben; een - van melk en honig-: einLand von Milch und Honig; het - van Belofte: das Land der Yerheissung; het Beloofde

das gelobte Land; het Heilige -: das heilige Land; hier te -e: hier zu Lande; bij ons te -e: bei uns zu Lande, inunse Lande; hei - dienen: dem Lande dienen; het - bes^elentiodie öffentlichen Gelder ver-untreuen; ’s -s kas: die Landeskasse; ’s -s wijs, ’s -s eer: (spr.) landlich sittlich.

Hand, (in oneigenlijke beteekenissen):

1) het - hebben: verdriesslich (verstimmt, übelgelaunt) sein; het - aan iemand hebben : Einen nicht leiden können; het - aan iets hebben: einen Widerwillen gegen et-was haben, einer Sache überdrüssig sein; aan iemand het - opjagen: Einen ver-stimmen; 2) - beginnen te voelen (- voor den bak voelen): (pop.) sich sattgegessen (gefressen) haben; 3) ergens te - komen: irgendwo hinkommen [onr.]; niet weten waar men te - zgtl komen: nicht wissen was aus uns werden wird; waar is hij te - gekomen: wo ist er geblieben?, wo ist er hingekommen ?, was ist aus ihm geworden? 4) er is geen - met hem te bezeilen: (spr.) es ist kein Auskommen mit ihm, es ist nicht mit ihm auszukommen.

land-aanwinning, vr.: Landgewin-nung [vr.], Landanwachs [m.]; I -aanwinst, vr.: LanderzuWachs [m.], Oebietserweite-rung [vr.]; -aard, m.: Landesart [vr.]; -adel, m.: Landadel [m.]; -beschrijver, m.: Lan-des- (Lander-) beschreiber [m.]; -beschrijving vr.: Landes- (Lander-)beschreibung [m.]; -bezit, o.: Besitz [m.] an Landereien; -bouw, m.: Ackerbau [m.] (-bouwkunde, vr.: Ackerbauwissenschaft [vr.], Oekonomie [vr.]; -bouwkundig, bv. n.: ökonomisch; -bouwkundige, m.: Oekonom [m.]); -bouwend, bv. n.: Ackerbau treibend; -bouwer, m.: Ackersmann [m.; -leute]; -dag, m.: (stk.) Landtag [m.], Standeversammlung [vr.] (een poolsche - dag: iron.: ein pol-nischer Reichstag, eine Yersammlung wo die grösste Unordnung herrscht).

landelijk, bv.n.: landlich; I -heid, vr.: Landlichkeit [vr.].

landen, w. o.: landen; geschikt om er te -: landbar. I -, w. b.: landen, an’s Land setzen.

land-engte, vr.: (adk.) Landenge [vr.], Erdenge [vr.].

land-genoot, m. en vr.: Landesge-nosse[m.], Landsmann [m.; -leute], Landes-genossin [vr.], Landsmannin [vr.] (-genoo-ten, m. mrv.: Lahdsleute [m. mrv.J; I-gezicht, o.: 1) landliche Ansicht [vr.], 2) Aus-sicht [vr.] auf dem Lande; -heer, Landherr [m.J; -hoeve, vr.: 1) Bauernhof [m.; ö], 2) Pachthof [m.; ö], Pachtgut [o.; ü]; -hoevenaar, m.: Bauer [m.]; -huishoudkunde, vr.: [t] Landwirthschaft [vr.J,Land-ökonomie [vr.]; -huishoudkundig, bv. n.: landwirthschaftlich [t] * -huishoudkundige, m.: Oekonom [in.], [tl Landwirth [m.]; -huur, vr.: Landpacht [vr.],Pachtzins Lm.];

-huurder, m.: Pachter [m.]; -huurster, Pachterin Lvr.]. landing, vr.: Landung [vr.]. landings, in Sam.: Landungs.... land- (en volken-) kunde, vr.: Lander- (und Yölker-)kunde [vr.]; l-looper, m.: Landstreicher [m.]; -looperij, vr.: Land-streicherei [vr.J; -loopster vr.: Landstrei-cherin [vr.]; -man, m.: Landmann [m. ; -leute] (-manachtig, bv. n.: landmannisch): -meer, o.: (adk.) Landsee [vr.]; -meetkunst: vr.: Feldmesskunst [vr.]; -meten, z. n. o.: (das) Feldmessen; -meter, m.: Feldmesser [m.] (-metersketting, m.: Messkette [vr.]): -meting, vr.: Feldmessung [vr.];-ontdekking, vr.: Landerentdeckung [vr.], (zeew.) Landentdeckung [vr.]; -ontginning, vr.: Urbarmachung [vr.]. landouw, vr.: Oegend [vr.]. land-paal, vr.: Landmark [vr.], (fig.) Orenze [vr.]; I -pacht, vr.: Pachtzins [m.1 -pachter, m.: Pachter [m.]; -pachtstcr, vr. Pachterin [vr.]; -punt, o.: (adk.) Land-spitze | vr.]; -raad, m.: [tl Landrath [m.; a] Luids, m. en vr.: Zie m. en vr. lans: I t-ambtenaar, m.: Staatsbeamte [m.] Staats: diener [m.]; -archief, o.: Staatsarchiv [o.l landscliap, o.: Landschaft [m.]; I -schilder. m.: Landschaftsmaler [m.]; het-schilderen: die Landschaftmalerei.

landschaps....., bv. n.: landschaft-

lich.

landscheiding, vr.: Landscheide [vr.1 lands-dief, m.: Bestehlcr [m.1 dei Staatskasse, Yeruntreuer [m.] der öffent-lichen Oelder; I - dracht,vr.: Landestrach [vr.J; -heer, m.: Landesherr [m.];-heerlijk bv. n.: landesherrlich; -kas, vr.: Landeskasse [vr.], Staatskasse [vr.]; -kerk, vr. Landeskirche [vr.]; -kind, o.: Landeskinc [o.]; -knecht, m.: Fusssoldat [m.1; -man m.: Landsmann [m.; -leute]; -taal, vr. Landessprache [vr.].

land-storm, m.: 1) Landsturm [m. ü], 2) Zie -weer; I -streek, vr.: Land-strich [m.], Oegend [vr.].

lands-vorst, m.: Landesfiirst [m.]:

I -vorstin, vr.: Landesfürstin [vr.]; -zaak vr.: Lanasache [vr.].

land-tong, vr.: (adk.) Landzunge [vr.] Landspitze [vr.]; I -verhuister, vr.: Aus-wandrerin [vr.] ; -verhuizer, m.: Aus wan-derer [m.]; -verhuizing, vr.: Auswande-rung [vr.]; -verkenning, (zeew.) Untersu-chung [vr.] der Küste; -vermaak, o.: Be-lustigung [vr.] auf dem Lande; -verraad o.: [t] Landesverrath [m.]; -verrader, m. [t] Landesverrather [m.]; -vest, vr.: (bwk. Doppelanker [m.] zur Yerbindung zweiei Mauern; -vluchtig, bv. n.: landesflüchtig landflüchtig; -vluchtigheid, vr.: Landflüch-tigkeit [vr. |; -voogd, m.: Landvogt [m.; ö] Statthalter [m.]; -voogdes, vr.: Statthalterin [vr.]; -voogdij, vr.: Landvogtei [vr.]; -vrouw vr.: Outsherrin [vr.]; -waaris, bw.: land-warts; -waartsch, bv. n. • landwarts gerich-tet; -weer, vr.: Landwehr [vr.J, Landsturm [m.] (soldaat van de -weer: Landwehr-mann [m.; a]); -werk, o.: Feldarbeit [vr.] -winning, vr.: Zie -aanwinning; -zaat m. en vr.: Landsass [m.], Landeseinwoh-ner [m.], Landeseinwohnerin [vr.]; -zi k. bv. n.: an Heimweh leidend; -ziekhëid. vr.: Heimweh [o.]; -ziekig, bv. n.: (iets:) langweilig, (iemand:) verdriesslich; -TÏe-

kilheid, vr.: 1) (das) Langweilige, 2) Yer-driesslichkeit [vr.]; -ziekte, vr.: Landes-krankheit [vr.], im Lande einheimische Krankheit [vr.]; -zicht, o. Zie no. 2 -gezicht.

lang, bv. n.: lang (als bw.: lange); even -: 1) gleich lang, 2) gleich lange ; zoo

-    als hij was: seiner ganzen Lange nach, lang wie er war; hoe - is dat reeds geleden: wie lange ist das schon?; nog niet

-    geleden: noch nicht lange her; bij -e niet (in - niet): lange nicht, bei Weitem nicht; - van armen, baard, beenen, hals, haar, neus, oofen, tong: langarmig, lang-bartig, langbeinig, langhalsig, langnaarig, langnasig, langohrig, langzüngig (fig.; ge-schwatzig); - van blad: langblatterig; -van hoornen: langhörnig, langgehörnt; -van staart: langschwanzig, langgeschwanzt;

-    van vinnen: langflossig. Zie langer en langst.

laiig-been, m. en vr.: Langbein [m. en vr.], (ins.) Weberknecht [m.]; I -bek, m.: (vog.) Langschnabel [m.; a]; -dradig, bv. n.: langweilig, weitschweifig; -dradig-heid, vr.: Langweiligkeit [vr.], Weitschwei-flgkeit [vr.]; -durig, bv. n.: langwierig, lange wahrend, von langer Dauer; -durig-heid, vr.: Langwierigkeit [vr.], lange Dauer

[vr.].

-leute], Landsmannin [vr.]; (fig. pop.) Ka-merad [m. en vr.].

Hans, vr.: Lanze [vr.]; ëene - breken met: (fig.) eine Lanze brechen [onr.] mit; eene - breken voor: (fig.) eine Lanze brechen [onr.] für; | -breker, m.: (der) ritter-liche Kampfer.

lansier, m.: Lancier [m.], Lanzenrei-ter [m.].

vr.:

LANG.

313

imm.

na

langer, bv. n. en bw. (v. tr.): langer; ; dan....: langer als...; hoe - hoe liever: je langer, je lieber; hoe - hoe mooier: je langer je schoner, langheid* vr.: Lange [vr.]. lang-lenden, m. en vr.: (iron.) Hop-fenstange [vr.]; I-levend, bv. n.: langlebig, lange lebend; -poot, m. en vr.: Langbein [m. en vr.].

langs, vz. en bw.: 1) langs, entlang;

-    het water: langs dem Wasser, langs des Wassers, dem Wasser entlang, das Wasser entlang; 2) waar -: welchen Weg?;

-    straat: auf aer Strasse; hij zal er van

-    krijgen: er wird tuchtig das Seinige be-kommen [onr.].

lang-salingen, vr. mrv.: (zeew.) Lang-sahlingen [vr. mrv.]; I -schaduwig, bv. n.: <adk.) langschattig; -scheeps, bw.: der Lange des Schiffes nach; -sprieten, m. mrv.: (ins.) Langfühler [m. mrv.].

langst, bv. n. en bw. (o. tr.): langst; op zijn -: am langsten; de dagen zijn nu op zijn -: die Tage sind jetzt am langsten; eerlijk duurt het -: (spr.) ehrlich wahrt am langsten; | -levend, bv. n.: am langsten lebend; (de) -levende, m. envr.: (der, die) Ueberlebende.

lang-tand, m. en vr.: Langzahn [m. en vr.; a], (fig.) (der, die) Wahlerische im Essen; I -tong, m. en vr.: Schwatzmaul [o.; a]; -werpig, bv. n.: langlich; -werpigheid, vr.: langliche Form [vr.]; -wijlig, bv. n.: langweilig; -wijligheid, vr.: Langweilig-keit [vr.].

langzaam, bv. n. en bw.: langsam;

-    gaat zeker: (spr.) langsam geht sicher; 1 -heid, vr.: Langsamkeit [vr.].

langzamerhand, bw.: allmahlich, nach und nach.

laning, vr.: (zeew.) Ueberlauf [m.;a|. lank, bv. n.: lang; I -moedig, bv. n.: langmüthig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Lang-i iuth [vr.], [t] Langmüthigkeit [vr.].

Hans, m. en vr.: (pop.) Landsmann [m.;

lans-knecht, m.: Lanzknecht [m.], (der) mit einer Lanze bewaffnete Fusssol-dat; I -pesaat, m.: (hist.) Gefreite [m.]; -ruiter, m.: Lanzenreiter [m.]; -schacht, vr.: Lanzenschaft [m.]; -slang, vr. • (drk.) Lan-zenschlange [vr.]; -steek, m.: x. anzenstich [m.]; -visch, m.: Lanzenfis Y [m.j.

lantaarn, vr.: l)Laterne [vr.]; 2) Schrag-fenster [o.]; I -aansteker, m.: Zie -opsteker; -geld, o.: Laternengeld [o.], Later-nensteuer [vr.]; -licht, o. : 1) Laternenlicht [o.], 2) Schragfensterlicht [o ]; -opsteker,

m.: Laternenmann [m.; -leute]; -paal, m.: Laternenpfahl [m.; a]. lantaarntje, o.: Laternchen [o.], lantaren, vr.: Zie lantaarn, lanterfanten, w. o.: faulenzen, das Pflaster treten [onr.].

lanterfanter, m.: Faulenzer [m.], Pflastertreter [in.].

lanterfanter^, vr.: Faulenzerei [vr.], Pflastertreterei [vr.]. lanterlu, o.: (spl.) Lanterlü [o.], lanterluien, w. o.: (spl.) Lanterlü spielen.

lantier-boom, m. (-paal, m.): Stall-baum [m.; a].

kaoclicea, o.: (adk.) Laodicaa [o.]; Laodiceër, m.: Laodicaer [m.]; Laodi-ceesch bv. n.: laodicaisch; Laodiceesche, Laodicaerin [vr.].

lap, m.: 1) Lappen [m.]: 2) Flicklappen [m.]; 3) dronken -: Saufer fm.], Trunken-bold [m.]; 4) Zie in ^Lapland; I -geld, o.: Flickerlonn [m.].

lapje, o.: 1) Lappchen [o.]; 2) Flick-lappchen [o.]; 3) de wind is vlak voor het (zeew.) der Wind blast voll in die Se-gel; alles gaat hem voor het -: (fig. fam.) es geht ihm Alles nach Wunsch; 4) iem. voor het - houden: Einen zum Besten haben.

lap-kaas, vr.: Quarkkase [m.]. Lapland, o.: (adk.) Lappland [o.]; Laplander (Lap), in.: Lapplander |m.], Lappe [m.]; Laplandsch, bv. n.: lapplan-disch; Laplandsche (Lappin), vr. : Lapp-landerin [vr.], Lappin [vr.].

lap-loon, o.: Zie -geld ; I-naald, vr.: Flicknadel [vr.].

Happen, w. [b.: 1) (verstellen:) flicken, lappen; 2) (klaar spelen:) fertig kriegen; hij zal het w -: er wird es schon fertig kriegen; 3) w heeft mij dat gelapt: wer hat mir diesen Streich gespielt; dat lapt gij mij geen tweeden keer: das machst Du mir nicht zum zweiten Male: 4) alles er door -: Alles verschleudern; alles door het keelgat -: Alles durch die Gurgel jagen [reg.1.

Happen, vr. mrv.: 1) Lappen [m. mrv.];

2) Fliddappen [m. mrv.]; 3) dronken -: Saufbrüder [m. mrv.], Saufer [m. mrv.];

4) op de - komen: (pop.) zum Yorschein kommen [onr.]; I -dag, m.: Lappentag [m.]; -deken, vr.: Zie bedelaarsdeken;

rei

vr.:

m.:

Zie

vr.:

LAPPÈR.

314

LATS.

-dief, m.: Lappendieb [m.]; -kist, vr.: Lappenkiste [vr.]; -mand, m.: Lappenkorb [m.; ö]; -markt, vr.: Trödelmarkt [m.; a].

lapper, m.: Fiicker [m.], Lapper [m.].

lapperü, vr.: Flickerei [vr.], Lapperei [vr.].

lap-snyder, m.: Altlapper [m.], Alt-flicker [m.].

lapster, vr.: Flickerin [vr.], Lapperin [vr.].

lap-werk, o.: Flickwerk [o.]; I -zalf, vr.: Schmiere [vr.j; -zalven, w. o.: quack-salbern (als w. b.: zeew.: labsalben, thee-ren); -zalver, in.: Quacksalber [m.]; -zal-verij, vr.: Quacksalberei [vr.]. lardeerder,*m.: Spieker [m.]. lardeer en, w. b.: spieken, lardiren [ie];

I gelardeerd rundvleesch: Spickbraten jm.J; -e haas: Spickhase [m.], (der) gespiekte Hase.

lardeering, vr.: (das) Spieken, lardeer-pin, vr. (-priem, in.): Spick-nadel [vr.J.

lardeersel, o.: Spickspeck [m.]. lardeer-spek, o.: Spickspeck [m.], Speek [m.] zum Spieken, lardeerster, vr.: Spickerin [vr.]. larie, vr.: Wind [m.], Flausenmache-' [vr.], Verstellung [vr.]. I -, tsw. :Wind! larie-boodscliap, vr.: Scheinbot-schaft [vr.]; I -farie, vr.: Larifari [o.]; -moer, Plaudertasche [vr.]. lariën, w. o.: 1) lappisch reden; 2) lap-pisch handeln.

lariks, m.: (pik.) Larche [vr.j; I-boom, Larchenbaum [m.; a]; -hout, o.: Lar-chenholz [o.], larve, vr.: Larve [vr.j. lasch, m.: Lasche [vr.]; (zeew.) Lasch (mj; I -ijzer, o.: Lascheisen [o.], lassclien, w. b.: laschen. lassehing, vr.: 1) Laschung[vr.],(das) Laschen; 2) Lasche [vr.[.

last, m.: 1) Last [vr.], Bürde [vr.]; de -der jaren en der zorgen: die Last der Jahre und der Sorgen; zich zelven en anderen tot - zijn: sich selbst undAndern zur Last sein; geen - hebben van: keine Last haben von; zich eenen - op den hals halen: sich eine Last auf den Hals laden [onr.]; aan iem. - aandoen : Einen zur Last tallen [onr.], Einen belastigen; aan iemand iets ten -e leggen: Einem etwas zur Last legen ; het einde zal den - dragen: (spr.) das Ende tragt die Last; 2) (kpv.) Last [vr.], Ladung [vr.]; - breken: die Ladung breehen [onr.]; 3) [t] Noth [vr.], Gefahr [vr.j; dat lijdt geen -: das hat keine Noth [t]; dan is Leiden in -: (spr.) dann ist gu-ter Rath [t] theuer [t]; 4) Auftrag [m.; a]; ik heb mijnen broeder - gegeven om het voor mij te koopen: ich habe meinem Bru-der den Auftrag gegeben (ich habe mei-nen Bruder damit beauftragt) es für mich zu kaufen; in - hebben om te ...: beauftragt sein zu...; ik heb in -: ich bin be-ftragt; 5) Befehl [m.J; - geven om te...: den Befehl geben [onr.] zu .... I -, o.: (als maat:) Last [vr.]; het halve -: die nalbe Last. I mrv.: Zie lasten, lastage, vr.: Lastadie [vr.]. lastbrief, m.: 1) Auftrag [m.; a], 2) Befehl Lm.].

liasten, w. o.: befehlen [onr.]; (Wij)

- en bevelen: (Wir) verordnen und befehlen.

Ilasten, m. mrv.: 1) Lasten [vr. mrv.]; op zware - zitten: von schweren Lasten gedrückt werden [onr.]; wie de lusten wil, moet ook de - voor lief nemen: (spr.) wer das Angenehme will, muss auch mit den damit verbundenen Mühen fürlieb nehmen [onr.]; 2) Abgaben [vr. mrv-], Steuern [vr. mrv.]; de plaatselijke -: die Gemeinde-steuern.

lasteraar, m.: Yerleumder [m.]. lasteraarster, vr.: Yerleumderin [vr J. laster, m.: Yerleumdung [vr.]. lasterachtig, bv. n.: (woord of schrift:) verleumderisch, lasterlich. (persoon:) verleumdungssüchtig; I -heid, vr.:

1)    (das) Yerleumderische,(das) Lasterliche,

2)    Yerleumdungssucht [vr.], Lastersucht [vr.].

lasterboel, m.: 1) Gcwebe [o.] von Yerleumdungen, 2) Yerleumdergesellschaft [vr.].

lasteren, w. b.: verleumden; God -: Gott lastern, blasphemiren [ie].

laster-geschiedenis,

-sprookje, lastering, vr.: Yerleumdung [vr.]. lasterlijk, bv. n.: verleumderisch, lasterlich; I -heid,vr.: (das) Ycrleumderi-sche, (das) Lasterliche.

laster-muil, m.: (gem.) Lastermaul [o.', a]; l-pen, vr.: verleumdensche Feder [vrj; -rede, vr.: Lasterrede [vr.], verleumderi-sche Rede [vr.]; -schrift, o.: Lasterschrift [vr.]; -sprookje, o.: Lastergeschichte [vr.]; -taal, vr.: Yerleumdung Lvr.];-tong, vr. : Lasterzunge [vr.]; -woord, o.: Lasterwort : [o.]; -ziek, bv. n.: verleumdungssüchtig; -zucht, vr.: Yerleumdungssucht [m.J.

last-ezel, m.: Packesel [m.]; I -gever, m.: Auftraggeber [mj; -hebber, m.: (der) Beauftragte.

lastig, bv. n.: 1) lastig; iem. - vallen: Einem lastig fallen [onr.], Einen belastigen; 2) beschwerlich; een - werk: eine beschwerliche Arbeit; I -heid, vr.: 1) Las-tigkeit [vr.], 2) Beschwerlichkeit [vr.j.

last-post, m.: Lastposten [m.], (fig.] Bürde [vr.]; I -schip, o.: Lastschiff [o.], Transportschiff [o.], lat, vr.: Latte [vr.]. latafel, vr.: Kommode [vr.]. laten, w. b.: 1) lassen [onr.]; 2) verlassen [onr.]; 3) Ader lassen [onr.], zur Ader lassen [onr.].

later, bv. n. en bw. (v. tr.): spater. I m.: (hik.) Aderlasser [m.).

lateraal, bv. n.: lateral; laterale erfgenamen, m. en vr. mrv.: Lateralerben [m. en v. mrv.].

Lateraan, o.: Lateran [m.]. Iiateraansch, bv. n.: lateranisch. latier-boom, m. (-paal, m.): Zie het woord lantier.... latïng, vr.: (hik.) Aderlass [m.; a]. latiniseeren, w. b.: latinisiren [ie]. Latinismus, o.: Latinismus [m.; -men], Latinism [m.].

latinist, m. en vr.: Lateiner [m.], La-teinerin [vr.].

latiniteit, vr.: Latinitat [vr.]. latoen, o.: Messing [o.], Gelbkupfer [o.], lats, vr.: Latz [m.; a], Hosenlatz [m.; a], Hosenklappe [vr.].

een

m.:

[o.].

vr.:

lede-pop, vr.: 1) Gliederpuppe |vr.]y

2)    Drahtpuppe [vr.], Marionette [vr.],.

3)    Zie -man.

leder, o.: Leder [o.]; Engelsch -: (das) englische Leder, (der) Lederkatun; afval van -: Lederabfall [m.]; van eens andera - is het goed riemensnijden: (spr.) aua fremdem Leder ist gut Riemen schnei-den.

lederachtig, bv n.: lederartig^ I -heid, vr.: (das) Lederartige. lederen, bv. n.: ledern. leder-geld, o.: Ledermünze [vr.], [tl

lat-spjjker, m.: Lattennagel [m.]. latten, w. b.: latten, belatten, latuw, vr.: (pik.) Lattich [m.]; I -achtig, bv. n.: lattichartig; -salade, yr.: Lat-tichsalat Lm.]; -sap, o.: (schk.) Lattichsaft [m.]; -zaad, o.: Lattichsamen [m.]. lat-werk, o.: Lattenwerk [o.].

Latijn, o.: Latein [o.], (das) Lateini-sche ; in het - geschreven: in lateinischer Sprache (in der lateinischen Sprache) ge-schrieben; in het - vertalen: in die latei-nische Sprache übersetzen.

Latjjner, m.: (hist.) Lateiner [m.J;-s (Latijnen), m. mrv.: Lateiner [m. mrv.].

Lat^jnsch, bv. n.: lateinisch; de -e taal: die lateinische Sprache; de-e school: die lateinische Schule; de -e Kerk: die lateinische Kirche.

Lat jjnHche, vr.: Lateinerin [vr.]. latjjn-zeil, o.: (das) lateinische Segel. laudanum, o.: (pha.) Laudanum [o.], laureaat, m.: Laureat [m.J, (der) ge-krönte Dichter.

Laurens (Laurentius, m.):(mansnaam) Laurentius [m.], Lorenz [m.].

laurier, m.: (pik.) Lorbeer [mj; I -achtig, bv. n.: lorbeerartig; -bes (-bezie), vr.: Lorbeere [vr.].

laurieren, w. b.: Zie lauweren, laurier-kers, m. -.Lorbeerkirschbaum [m.; al (als z. n. vr.: Lorbeerkirsche [vr.]);

I -roos, vr.: Lorbeerrose [vr.], Oleander

[m.].

lauw, bv. n.: lau (ook fig.). lauwachtig, bv. n.: laulich; I -heid, vr.: Laulichkeit [vr.]. lauwen, w. o.: lauen. lauwer, m.: Lorbeer [m.]; met -en gekroond: mit Lorbeern gekrönt; -en oogsten: (fig.) Lorbeeren ernten; op zijne -en rusten: (fig.) auf seinen Lorbeern ru-hen; I -krans, m.: Lorbeerkranz [m.; a]; -kroon, vr.: Lorbeerkrone Lvr.]; -tak, m.: Lorbeerzweig [m.].

lauwerd, m. en vr.: (fam.)Lauling[m. en vr.].

lauweren, w. b.: mit Lorbeern kronen.

lauwheid, vr.: Lauheit [vr.] (ook fig.), Lauigkeit [vr.] (ook fig.). lauwigheid, vr.: Zie lauwheid, lauwte, vr.: Zie lauwheid, lava, vr.: Lava [vr.]. lavas, vr.: (pik.) Liebstöckel [o.], lava-stroom, m.: Lavastrom [m.; ö]. laveeren, w. o.: (zeew. en fig.) lavi-ren [ie].

lavei, vr.: Urlaub [m.]; -steken, w. o.: die Arbeit einstellen (den Meister verlassen [onr.]) um so einen höheren Lohn abzuzwingen.

lavement, o.: Klystier [o.]; aan iem. - zetten: Einem ein Klystier geben lonr.]; | -spuit, vr.: Klystierspritze [vr.]; -zetster, vr.: Klystiererin [vr.]; -zetter, m.: Klystierer [m.]. laven, w. o.: laben. lavendel, vr.: (pik.) Lavendel [m.]; in Sam.: Lavendel.... la ver, m.: Laber [m.]. lavoor, o.: Waschbecken [o.], lawaai, o.: Larm [m.], Spektakel [m.]; (fig.) Wesen [o.], Aufheben [o.], Bewegung [vr.]; - maken (- schoppen): Spektakel machen; veel - van iets maken: viel Wesens (viel Aufhebens) von etwas machen; I -maakster, vr.: Spekta-kelmacherin [vr.]; -maker (-schopper), Spektakelmacher [m.]; -makerij, vr.: Spek-takelmacherei [vr.], (fig.) Marktschreierei [vr.].

lawine, vr.: Lawine [vr.], Schneesturz [m.; ü], Senneefall [m.; a], laxans, o.: Laxanz [vr.]. laxeerdrank, m.: [ie] Laxirtrank [m.; a].

laxeeren, w. o. en b.: laxiren [ie], laxeermiddel, o.: [ie] Laxirmittel

lazaret, o.. Lazarett [o.].

Ilazarus, bv. n.: wie aussatzig. I bw.: (gem.) -dronken, blindvoll.

Ilazarus. m.: (gnk.) (der) Aussatzige; (mansnaam:) Lazarus [m.]; I -huis, o.: Spital [o.; al für Aussatzige; -klap (-klep)* vr.: Lazarusklapper [vr.] (hare tong [haar mond] gaat als eene - klap: ihre Raffel [ihre Zunge] geht wie eine Mühlklapper) ^ -zeer, o.: Aussatz [m.], Aussatzigkeit [vr.].

lazarij, vr.: Aussatz [m.], Aussatzigkeit [vr.].

lazuren, bv. n.: lasurfarbig, lasur-blau.

lazuur, o.: Lasur [m.] (als z. n. m.: Lazurstein [m.]); I -blauw, bv. n.: lasur-blau (als z n. o.: Lasurblau [o.]); -kleur, vr.: Lasurfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: lasurfarbig; -steen, m.: Lasurstein [m.]. leh, vr.: Lab [o.]. Zie kaasleh; I -aal,, (der) spitzköpfige Aal; -maag, vr.: Labmagen [m.]. lehhe, vr.: Zie leh. lebberig (lebbig), bv. n.: labig, nach Lab schmeckend; (ng.) labberig; I -heid, vr.: Labigkeit [vr.], (der) labige Geschmack,, (fig.) Labberigkeit [vr.]. lebmaag, vr.: Labmagen [m.]. lector, m.: Lektor [m.]. lectoraat, o.: Lektorat [o.], lectuur, vr.: Lektüre [vr.]. lede-braak, vr.: Zerbrechen [o.] der Glieder, (fig.) harte Arbeit [vr.]; I -braken, w. b.: Zie leebraken; -brakig (-brekend), bv. n.: halsbrechend (ook fig.);. -breuk, vr.: Bruch [m.; ü] eines Glieds. ledekant, o.: Zie ledikant, ledematen, m. en vr.: Glieder [o., mrv.]; I -man, m.: Gliedermann [m.; a].

leden, o. mrv.: (i. a. b.) Glieder [o. mrv.]; pijn in de -: Gliederschmerz [m.], Gliederweh [o.]; hij (zij) heeft eene ziekte onder zijne (hare) -: er (sie) hat eine Krankheit in den Gliedern, es ist bei ihm (bei ihr) eine Krankheit auf dem Wege; het lag mij op mijne -: ich hatte eine Ahnung davon.

mit

Laienbruder [m.; ü]; I -zuster, vr.: Laienschwester [vr.].

Ileeltjk, bv. n.: hasslich; i-heid, vr.: Hasslichkeit [vr.].

Ileeljjk, bw.: übel, schlimm, schlecht.

leelijkerd, m. en vr.: 1) (der) hass-liche Mensch, 2) (das) hassliche Geschöpf, 3) (das) hassliche Ding, 4) (i. a. b.) Scheusal [o.].

m.:

ge-

ont-

[m.].

Nothmünze [vr.] von Leder; I -goed, o.: Lederzeug [o.]; -kooper, m.: Lederhandler Cm.]; -waren, vr. mrv.: Leder waar en [vr. mrv.]; -werk, o-: Lederwerk [o.], lede-water, o.: Zie leewater, ledig, bv. n.: leer; met -e handen: mit leeren Handen; -e tijd: leere (freie, müssige) Zeit [vr.]; -e uren: leere (freie, müssige) Stunden [vr. mrv.1; -loopen: <vaten:) leer laufen [onr.], (werklieden:) ohne Arbeit sein, (fig.) müssig gehen [onr.], faulenzen; -staan, w. o.: (stoelen, kerken, enz.:) leer stenen [onr.], (huiden:) unbewohnt sein, (menschen:) müssig «tehen [onr.]; -zitten, w. o.: müssig sitzen. ledigen, w. b.: leeren, leer machen. ledig-gang, m.: Müssiggang [m.]; I -ganger (-looper), m.: Müssigganger [m.] ; -gangster, vr.: Müssiggangerin [vr.].

ledigheid, vr.: Leere [vr.], Leerheit [vr.], (fig.) Unthatigkeit [vr.], Müssiggang Cm.] (- is des duivels oorkussen: spr.: Müssiggang ist aller Laster Anfang).

ledig-looper m.: Zie -ganger; I -loo-perij, vr.: Müssiggang [m.]; -maken, w. b.: leer machen, leeren.

ledikant, o.: Bettstelle [vr.], (fig.) Bett [o.]; I - (en kamer-)behanger, m.: fie] Tapezirer [m.]; -behangsel, o. enk.: Bettvorhange [m. mrv.]; -gordijn, o.:Bett-Torhang [m.; al, Bettgardine [vr.].

lee-hraken, w. b.: [3] die GCieder zerbrechen [onr.]; I -man, m.: Zie lede-man; -water, o.: (ontl.) Gdiedwasser [o.] (-waterzucht, vr.: gnk.: Grliedwassersucht ivr.]).

Ileedy bw.: leid; het doet mij -: es thut mir leid; het doet mij - voor u: es thut mir leid um Sie (für Sie); het doet hem -, dat....: es thut (es ist) ihm leid, dass.... I -, bv. n.: schmerzhaft; eene -e gewaarwording: ein schmerz-haftes Grefühl; met -e oogen: (fig.) missgünstigen Augen, mit neidischen Augen.

Ileed, o.: Leid [o.]; lief en -: Lieb und Leid, Freude und Leid; er zal u geen -geschieden: es soll dir kein Leid ge-«chehen; iemand - aandoen: Einem Leid zufügen, Einem etwas zu Leide thun; zijn eigen - niet kunnen zwijgen: (fig.) seinen eigenen Schaden nicht verschweigen können [onr.]; I -wezen o.: Leidwesen Co.]; tot mijn -wezen: zu meinem Leidwesen.

leef-regel, m.: Lebensregel [vr.],(fig.) Diat [vr.]; I -tocht, m.: [t] Mundvorrath [m.], Proviant [m.]; -tijd, m.: l)Lebenszeit [vr.] (mijn gansene -tijd: meine ganze Lebenszeit), 2) Alter [o.] (iemand van mijnen -tijd: Jemand in meinem Alter; van .gelijken -tijd: gleichen Alters; van zekeren -tijd: von gewissem Alter; op gevorderden -tijd: in vorgerücktem Alter; op mijn -tijd: in meinem Alter; op lateren -tijd: in spaterem Alter; op 30-jarigen -tijd: in dreissigjahrigem Alter; voor een kind van zoo jongen -tijd: für ein Kind in so zartem Alter; zijn hooge -tijd: sein hohes Alter; voor zijnen hoogen -tijd is hij nog vrij levenslustig: für sein hohes Alter ist er noch ziemlich lebenslustig); -wijs (-wijze), vr.: Lebensart [vr.], Lebens-weise [vr.].

leeg, bv. n.: leer; I -hands, bw.: mit leeren Handen; -hoofd, o.: Schafskopf [m.; ö]; -kuip, vr:: (bij papiermakers:) Leerfass [o.; a]. Zie overigens ledig.

leegte, vr.: Leere [vr.]; (fig.) Lücke [vr.].

leek, m.: (kkl.) Laie [m.]; (fig.) Unein-geweihte [m.].

leeke-broeder,

leem, o.: Lehm [m.]; I -achtig, bv. n.: lehmartig.

leeman, m.: Zie ledeman. leemen, bv. n.: lehmen. I -, w. b.: lehmen.

leem-groeve, vr.: Zie -kuil. leemig, bv. n.: lehmartig; I -heid, vr.: (das) Lehmartige.

leem-kuil, in.: Lehmgrube [vr.];

I -mergel, vr.: Thonmergel [m.]; -put, m.:

Zie -kuil.

leemte, vr.: Lücke [vr.]. leemtig, bv. n.: gemein, niedertrach-tig, verachtlich; het - schuim: der ver-achtliche Pöbel.

leemwerk, o.: Lehmwerk [o.].

Ilieen, m.: (mansnaam:) Zie I^een-dert. I -, vr.: (vrouwennaam:) Lene [vr.].

Heen, o.: (hist.) Lehen [o.], Lehn [o.] ; een open -: ein offenes (ein erledigtes) Lehen; in - hebben: als Lehen besitzen [onr.], zu Lehen tragen [onr.]; in -ven: zu Lehen geben [onr.]; een -vangen: ein Lehen empfangen [onr.]. 1 vr.: iets aan iemand te (ter) - geve Einem etwas leihen [onr.]; iets van iemand te (ter) - krijgen: etwas von Einem ge-liehen bekommen [onr.]. leenbaar, bv. n.: (hist.) lehnbar; -heid, vr.: (hist.) Lehnbarkeit [vr.]. leen-bezit, o.: Lehenbesitz [m.];l-bezitster, vr.: Lehenbesitzerin [vr.], Belehnte [vr.]; -bezitter, m.: Lehenbesitzer [m.], Belehnte [m.]; -boek, o.: Lehenbuch [o.; ü], Lehnsbuch [o.; ü]; -brief, m.: Lehenbrief [m.], Lehnsbrief [m.].

I<eendert, m.: (mansnaam:) Leonhard [m.].

leen-dienst, m.: Lehendienst [m.]; 1 -eed, m.: Lehnseid [m.].

leenen, w. b.: (te leen geven:) leihen [onr.]; (te leen nemen:) lehnen, borgen, (ook wel:) leihen [onr.]; het oor - aan: [3] das Ohr leihen [onr.]; de hand - tot: behülflich sein zu; zijnen naam - aan: [3] seinen Namen leihen [onr.]. I - (zich), w. w. (met „tot”): 1) sich... [41... gefal-len lassen [onr.], 2) Theil [T] nehmen [onr.] an, 3) sich schicken in. leeuer, m.: 1) Leiher [m.]; 2) Borger

léen-goed, o.: Lehengut [o.; ü];i-heer,

m.: Lehenherr [m.], Lehnsherr [m.]: -heerschap, o.: Lehenherrschaft [vr.], Lehns-herrlichkeit [vr.].

leening, vr.: Anleihe [vr.]; I de bank van -: das Leihhaus [a], die Leihbankfa],

leerachtig, bv. n.: 1) lernbegierig, 2) lederartig, 3) leiterahnlich; I -heid, vr.: Lernbegierde Lvr.].

das

buiten -: auswendig leert men: (spr.) Ueb

ung

ter.

m.:

leen-man, m.: Lehenmann [m.;-leute], Lehnsmann [m.; -leute]; I -manschap, o.: (en ook als vr.): Lehnsmannschaft [vr.]; -plicht, m.: Lennspflicht [vr.]; -plichtig, bv. n.: lehnspflichtig; -plichtige, m.: Lehns -mann [m.; -leute], Yassal [m.]; -plichtig-heid, vr.: Lehnspnichiigkeit [vr.]; -recht, o.: Lehnrecht [o.]; -rechtelijk, bv. n.:lehn-rechtlich; -roerig, bv. n.: lehenrührig, lehenbar; -roerigheid? vr.: Lehenrührig-keit [vr.], Lehenbarkeit [vr.]; -spreuk, vr.: (red.) Metapher [vr-.], Bild [o.]; -spreukig, bv. n.: metaphorisch, bildlich; -stelsel, o.: Lehnsystem [o.], Feudalsystem [o.].

leenster, vr.: 1) Leiherin [vr.];2)Bor-gerin [vr.].

beentje, o.: (vrouwennaam:) Lenchen [o.]; I -buur, vr.: (die) Nachbarin Lenchen; (als woordspeling:) -buur spelen: von den Nachbarn borgen.

leen-vrouw, vr.: Lehenfrau [vr.], Lehnsfrau [vr.]; I -wezen, o.: Lehenwesen [o.], Lehnwesen [o.].

Ileep, bv. n.: schlau, pfiffig; (van de oogen:) triefend.

Ileep, vr.: (pop.) van de - krijgen:

1)    einen Putzer bekommen [onr.], aus-geputzt (durchgehechelt) werden [onr.],

2)    Prügel bekommen [onr.], durchge-wichst werden [onr.]; aan iem. van de

-    geven: 1) Einen durchhecheln, 2) Einem das Leder gerben.

leeperd, m. en vr.: Schlaukopf [m.; ÖJ.

leepheid, vr.: 1) Schlauheit [vr.], Pfiffigkeit [vr.], 2) Triefaugigkeit [vr.]. leepigheict, vr.: Zie leepheid, leep-oog, o.: Triefauge [o.]; I -oogig, bv. n.: triefaugig; -oogigheid, vr.: Triefaugigkeit [vr.].

leer, vr.: 1) Lehre [vr.]; de zuivere -: die reine Lehre; de - der zielsverhuizing: die Lehre von der Seelenwanderung; laat dit u eene - zijn: das sei dir eine Lehre; bij eenen baas in de - zijn: bei einem Meister in der Lehre sein; eenen jongen in de - nemen (geven): einen Knaben in die Lehre nehmen [onr] (geben [onr.]); 2) Zie ladder. I -, o.: Zie leder;

-    om -: Wurst wider AYurst; van - trekken: vom Leder ziehen [onr.], den Degen (das Messer) ziehen [onr.].

leeraar, m.: Lehrer [m.]; (kkl.) Pastor [m.], Geistliche [m.].

leeraars-ambt, o.: Lehramt [o.], (kkl.) Predigeramt [o.].

leeraren, w. o.: Lehrer sein, dociren [ie], Unterricht ertheilen [t]; (kkl.) Evangelium predigen.

leer-hegrip, o.: Lehrbegriff [m.]:

I -bereiding, vr.: Lederbereitung [vr.]; -dicht, o.: Lehrgedicht [o.], (das) didakti-sche Gedicht; -dichter, m.: Lehrdichter [m.], (der) didaktische Dichter.

Ileeren, bv. n.: ledern.

Ileeren, w. b.: 1) (onderwijzen, onderrichten, doen aanleeren:) lehren; nood leert bidden: (spr.)Noth [t] lehrtbeten;de ondervinding leert ons: die Erfahrüng lehrt uns; ik zal hem wel mores -: ich werde ihn schon Sitten lehren; 2) (aanleeren, zich eigen maken:) lemen; van

lemen; al doende macht den Meis-

leer-gast, m.: Lehrjunge [m.], Lehr-ling [m.|; I -geld, o.: Lehrgeld [o.] (-geld geven: flg.: Lehrgeld geben [onr.], Lehrgeld bezahlen); -gezel, m.: Zie -gast ; -gierig, bv. n.: lernbegierig; -graag, bv.

n. : lernlustig, lernbegierig; -graagte, vr.: Lernbegierde [vr.], Lernlust [vr.].

leering, vr.: 1) Lehre [vr.]; -en wekken, maar voorbeelden trekken; (spr.) Beispiel predigt besser als Lehre. Zie leer; 2) (kkl.) Katechisation [vr.].

leer-jaar, o.: Lehrjahr |o.l; I -jongen,,

m.: Lehrjunge [m.], Lehrbursche Lm.];, -kamer, vr.: 1) Lehrzimmer [o.], 2) Lern-zimmer [o.]; -kind, o.: Lehrkind [o.] (Schiller [m.], Schülerin [vr.]); -knaap, m.: Lehrknabe [m-]; -kooper, m.: Zie in leder; -kunst, vr.; Lehrkunst [vr.], Didak-tik [vr.].

leerling, m. en vr.: 1) Schiller [m.],„ Schülerin [vr.]; 2) (bij een en baas, op een ambacht, enz.): Lehrling [m.].

leerlingschap, o.: Lehrlingschaft [vr.].

leer-looier, enz.: Zie looier, enz.;

1 -lust, m.: Lust [vr.] zum Lemen; -meester, m.: Lehrer [m.], Lehrmeister [m.] ; -meesteres, vr.: Lehrerin [vr.], Lehrmeis-terin [vr.]; -meesterschap, o.: Lehrmeis-terschaft [vr.]; -meisje, o.: Schülerin [vr.]; -methode, vr.: Lehrmethode [vr.]; -middel,.

o. : Lehrmittel [o.]; -plan, o.: Lehrplan [m.; a en a]; -rede, vr.: Predigt [vr/Jy Kanzelrede [vr.]; -rijk, bv. n.: lehrreich; -school, vr.: Lehrschule [vr.]; -spreuk, vr.:. Lehrspruch [m.; ü]; -stellig, bv. n.: dogmatisch; -stelligheid, vr.: (das) Dogmatische; -stelling vr.: Lehrsatz [m.; a],, (theo.) Dogma [o.]; -stelsel, o.: Lenrge-baude [o.], Lehrsystem [o.]; -stoel, m.: Lehrstuhl [m.; ü]; -stof, vr.: Lehrstoff [m.]; -stuk, o.: Lehrpunkt [m.], Glaubens-satz [in.; a], Dogma [o.]; -stijl, m.: Lehr-stil [m.]; -toon, m.: Lehrton [m.]; -touwer,

Garber [in.], Gerber [m.]; -touwerij,. vr.: Garberei [vr.], Gerberei [vr.]; -trant,, m.: Lehrart [vr.], Lehrweise [vr.], Lehrmethode [vr.]; -tijd, m : Lehrzeit [vr.]; -uur, o.: Lehrstunde [vr],üntèrrichtsstunde-[vr.]; -vertrek, o.: Zie -kamer; -vorm,, m.: Lehrform [vr.]; -wijs (-wijze), vr.: Zie -trant; -ijver, m.: Lerneifer [m.].

leerzaam, bv. n.: 1) lehrreich, be-lehrend, 2) lernbegierig, lerneifrig; I -heid, vr.: 1) (das) Lehrreiche, 2) Lerneifer [m.].

leerzucht, vr.: Lernbegierde [vr.1.

leesbaar, bv. n.: lesbar, leserlich; I -heid, vr.: Lesbarkeit [vr.], Leserlichkeit [vr.].

leesbeurt, vr.: (vr.) Yortrag [m.; a) (wie heeft de - van avond: an wem ist die Reihe heut Abend einen Yortrag zu halten?; ik heb geene - op mij kunnen nemen: ich habe mich nicht zu einem Yor-trage anheischig machen können [onr.]; eene - voor een ander vervullen: für Einen als Redner eintreten [onr.], an Eines Andern Statt einen Yortrag halten [onr.]).

lees-bibliotheek, vr.: Leihbibliothek [vr.]; I -bord, o.: (in scholen:) Lesetafel [vr.]; -inrichting, vr.: Lesebibliothek [vr.1

eene - ge-

[o].

[m.].

legatrice, vr.: Legatenmaclu legeeren, w. b.: (edel meta ren [ie].

legeering, vr.: [ie] Legirung [vr.]. legende, vr.: (i a. b.) Legende [vr.]. legenden, vr. mrv.: Legenden [vr. mrv.]; I -boek, o.: Legendenbuch [o.; ü]; -dichter, m.: Legendendichter [m.], (iron.) Legendenschmied leger, o.: 1) (armee): Heer [o.], Kriegs-heer [o.], Armee [vr.]; het Nederlandsche -: das niederlandische Heer, die niederlandische Armee; 2) (plaats om zich ter ruste neer te leggen:) Lager [o.]; het -van een haas: das Lager eines Hasen; het - van eenen zieke: das Lager eines Kranken.

leger-afdeeling, vr.: [t] Heeresab-theilung [vr.].

legerbaar, bv. n.: zum Lagern geeig-

leger-bed, o.: Feldbett [o.]; I -bende, Heerhaufen [m.]; -bericht, o.: Heeres-

[m.].

net.

OP

[vr.].

vrerschiedener Zeitschriften (nur für Abon-nenten); -lust, in.: Leselust [vr.], Lust tvr.1 zum Lesen; -lustig, bv. n.: leselustig. leesster, vr.: Leserin [vr.]. leest, vr.: (bij schoenmakers:) Leisten £m.]; (fig.) Gestalt [vr.]; hare bekoorlijke -: (fig.) ihre reizende Gestalt; schoenen op de - zetten: Schuhe über den Leisten jschlagen [onr.]; zij zijn op «choeid: (fig.) sie sind über Eïnen Leisten geschlagen, (iron. van personen:) sie sind Eines Gelichters; schoenmaker, houd ubij uwe -: (spr.) Schuster, bleib bei deinem Leisten.

lees-tafel, vr.: Büchertisch [m.]. (in scholen:) Zie -bord; I -teeken, o.: (tik.) Lesezeichen [o.], Interpunktionszeichen

leesten, vr. mrv.: Leisten [m. mrv.]; I -maker, m : Leistenschneider [m.].

leeuw, m.: (drk., str. en fig.) Löwe £m.] de orde van den Nederlandschen -: der niederlandische Löwenorden; het hotel de Gouden -: der Gasthof zum gold-nen Löwen; wij logeeren in den Gouden . wir logiren [ie] im groldnen Löwen; de hotelhouder (de kastelein) uit den Gouden -: der Löwenwirth [t], der Wirth [t] zum goldnen Löwen; I -aap, m.: (drk.) Löwen--affe [m ]; -achtig, bv. n.: löwenartig.

leeuwen, m. mrv.: Löwen [m. mrv.]; zij vochten als -: sie fochten wie Löwen; I -deel, o.: [t] Löwenantheil [m.]; -hart, o.: Löwenherz [o.] (Richard -hart:hist.: Richard Löwenherz); -hok, o.:Löwenkafig lm.]; -kuil, m.: Löwengrube [vr.]; -manen, vr. mrv.: Löwenmahne [vr. enk.]; -orde, vr.: Löwenorden [m.]; -ridder, m.: Löwen-ritter [m.]; -welp, o.: Löwenwelf [o.], leeuwerik, m.: Lerche [vr.]. leeuweriken, m. mrv.: Lerchen [vr. mrv.]; I -net, o.: Lerchennetz [o.], Lerchengarn [o.]; -tijd, m.: Lerchenzeit [vr.]; -vangst, vr.: Lerchenfang [m.].

leeuweriks-kooi. vr.: Lerchenkafig fm.]; I -nest, o.: Lerchennest [o.]; -zang, m.: Lerchengesang [m.], Lerchenwirbel

leenwers, ra. mrv.: Zie leuvers. leeuwhondje, o.: Löwenhündchen Co.].

leeuwin, vr.: Löwin [vr.]. leeuwtje, o.: (der) kleine Löwe; ^(leeuwhondje:) Löwenhündchen [o.].

leewater, o.: Gliedwasser [o.]; I -waterzucht, vr.: (gnk.) Gliedwassersucht [vr.].

leg, m.: (das) Legen, (das) Eier legen, legaal, bv. n.: legal. legaat, o.: Legat [o.], [s] Vermacht-niss [o.l. I -, m.: Legat [m.|. legalisatie, vr.: Legalisation [vr.]. legaliseeren, w. b.: legalisiren [ie], legaliteit, vr.: Legalitat [vr.]. legataris, m.: Legatar [m.|. legateeren, w. b.: legatiren [ie], legiren [ie].

legaten, o. mrv.: Legate [o. mrv.];

I -maakster, vr.: Zie legatrice; -maker, m.: Zie legator). I -, m. mrv.: Legaten [m. mrv.R.

legatie, vr.: (dipl.) Legation [vr.]; 1 -raad, m.: [t] Legationsrath [m.; a]; -secretaris, m.: Legationssekretar [m.]. legator, m.: Legatenmacher [m.].

vr.:

bericht [m.].

legeren, w. o. en b.: lagern. I -(zich), w. w.: sich lagern.

leger-hoofd, o.: Heerfiihrer [m.];

I - hut, vr.: Feldhütte [vr.].

legering, vr.: Lagerung [vr.], (das) Lagern.

leger-kamp, o.: Feldlager [o.];

| -koorts, vr.: Lagerfieber [o.l; -korps, o.: Armeekorps [o.]; -macht, vr.: Heeresmacht [vr.], Kriegsheer [o.]; -plaats, vr.: Lager-platz [m.; a], Feldlager [o.]; -schaar, vr.: Heerschaar [vr.]; -stede, vr.: Lager [o.], Bett [o]; -tent, vr.: Lagerzelt [o.], Kriegs-zelt [o.].

legertje, o.: 1) (das) kleine Heer; 2) Bettchen Jo.].

leger-tocht, m.: Heerzug [m.; ü];

I -treiu, m.: Train [m.]; -tros, m.: Heeres-tross [m.]; -tucht, vr.: Kriegszucht [vr.]; -tuig, o.: 11] Kriegsgerath [o.]; -vaan, vr.: Heerfahne [vr,]; -wacht, vr.: Lagerwache [vr.]; -wagen,m.: Heerwagen [m.]; -ziekte, vr.: Lagerseuche [vr.].

leges, vr. mrv.: Sporteln [vr. mrv.], Amtsgebühren [vr. mrv.].

leggen, w. b.: legen; (van kippen:) legen, Eier legen; kaart -; die Kar te legen, die Karten schlagen [onr.]; een kind te vondeling -: ein Kind aussetzen; het hoofd in den schoot -: (spr.) Zie m. schoot.

legger, m.: (persoon:) Leger [m.]; (boek-) Hauptbuen [o.; ü]. legging, vr.: (das) Legen, leg-hen, vr.: Leghenne [vr.]. legio, o.: Legio [vr.], Unzahl [vr.]. legioen, o.: Legion [vr.]: het - van eer: die Ehrenlegion; ridder van het -van eer: Ehrenlegionar [m.], Ritter [m.] der Ehrenlegion.

legislatief, bv. n.: gesetzgebend, legislativ.

legislatuur, vr.: gesetzgebende Macht [vr.], Legislatur [vr.]. legitiem, bv. n.: legitim. legitimatie, vr.: [ie] Legitimirung [vr.], Legitimation [vr.]. legitimeeren, w. b.: legitimiren [ie], legitimist, m.: (stk.) Legitimist [m.]. legitimistisch, bv. n.: (stk.) legiti-mistisch.

TETTTET

m.:

n fm.:

Lec-

Lec-

[o.],

legitimiteit, vr.: Legitimitat [vr.]. leg-kaart, vr.: Zusammenfügungskarte (vr.]; I-kip, vr.: Zie -hen; -pennieg, m.: Rechenpfennig [m.].

legsel, o.: Lege [vr.], (das) Gelegte, <die) gelegte Quantitat. legster, vr.: Legerin [vr.]. legtjjcl, m.: (van kippen en vogels:) Legezeit [vr.].

leguaan, m.: (drk.) Leguan [m.], Kamm-eidechse [vr.]; (zeew.) Wulst [m. en vr.; ü].

lei, o.: (min.) Schieter [m.1. I vr.: (om er op te schrijven:) Schiefertafel [vr.], Reehentafel [vr.]; eene schoone - hebben: (tig.) nichts schuldig sein; eene schoone -maken: (flg.) seine Schuld abtragen [onr.]; zoo blauw als een -: (spr.) schieferblau, leichenblass.

lei-aclitig, bv.n.: schieferartig; l-band-

m.: Gangelband [o.; a] (aan den -band loopen: tig.: am Gangelbande laufen [onr.]); -boom, m.: (tnb.) Spalierbaum [m.; a]; -dekken, z. n. o.: (das) Schieferdecken; -dekker, m.: Schieferdecker Lm.]; -draad, Zie leiddraad, leid-draad, m.: Leitfaden [m.; aena]. Heiden, w. b.: 1) leiten; 2) führen, zich laten -; sich leiten lassen [onr.]; leid ons niet in verzoeking (in bekoring): führe uns nicht in Yerführung; iemand om den tuin -: Einen hinter’s Licht führen; iemand bij den neus -: Einen bei der Nase (Einen am ISarrenseil) herumführen; een.... leven -: ein .... Leben führen.

ILeiden, o.: (adk.) Leyden [o.]; Leide-naar, m.: Leydner [m.]; Leidenaarster (Leidsche), vr.: Leydnerin [vr.]; Leidsch, bv. n.: leydner (Leidsche flesch: leydner Flasche [vr.]).

leider, m.: 1) Leiter [m.]; 2) Führer (m.1.

leiding, vr.: Leitung [vr.]. teidscli, bv. n.: Zie in loeiden, leidsel, o.: (rs.) Leitriemen [m.], Leit-zaum [m.; a].

leidsman, m.: Führer [m.]. leid-star, vr.: Leitstern [m.]. Ileidster, vr.: Führerin Lvr.]. Ileid-ster, vr.: Zie -star. leien, bv. n.: Schiefer....; een - dak: ein Schieferdach [o.; a]; dat gaat van

-    dakje: (spr.) das geht wie geschmiert. lei-grauw,bv.n.: schiefergrau; l-groeve

vr.: Schiefergrube [vr ], Schieferbruch [m.; ü];-jonker, m.: Brautführer [m.];-kleur, vr.: Schieferfarbe [vr.]; -kleurig,' bv. n.; schieferfarbig; -kloover, m.: Schiefer-schneider [m.]; -nagel, m.: Schiefernagel (m.; a]; -reep, m. (-riem, m.): Leitriemen £m.].

leisel, o.: Zie leidsel, lei-stang, vr.: Leitstange [vr.]; [ -steen, o. en m.: Sdhieferstein [m.J; -zeel. o.: Leit-seil [o.].

Iele, o.: Leek [m.]; een - krijgen: einen Leek bekommen [onr.]. | -, bv. n : een -schip: ein leckes Schiff; - worden: leek werden [onr.], einen Leek bekommen [onr.];

-    zijn: leek sein, einen Leek haben. lek-hak, m.: Troptkübel [m.]; I -bier,

o.: Leckbier [o.], Tropfbier [o.]; -doek, m.: Seihetuch [o.; ü].

leken, w. o.: triefen [reg. en onr.1; zijne oogen -: seine Augen triefen; de

tranen - uit zijne oogen: die Thranen triefeln ihm aus den Augen.

lek-gat, o.: Leek [m.]; I-honig, m.: Jungfernhonig [m.].

leking, vr.: (das) Triefen, (das) Triefeln.

lekkage, vr.: 1) Leek [m.]; 2) (kpv.) Leckage (Leckasche; Leckasie) [vr.].

lekken, w. o. en onpers.: lecken; het lekt op zolder: es leekt auf dem Dach-boden; het schip (de ton) lekt: das Schiff (das Fass) leekt. I -, w. b.; (likken:) lecken.

lekker, bv. n.’en bw.: lecker; - kunnen koken: lecker kochen können [onr.];

-    smaken: lecker schmecken; - zijn: (van eten en drinken:) lecker sein, (van men-schen en dieren:) lecker sein, ein Lecker-maul (ein Leckerzahn) sein, (tig. fam.) sich behaglich fühlen, (iron.) voll sein; niet -zijn: nicht lecker sein, (van menschen:) kein Kostverachter sein, (tig. fam.) sich unwohl fühlen, (iron.) einen tüchtigen Rausch haben; - eten, w. o.: lecker essen [onr.] (als z. n. o.: Leckeressen [o.]); een

-    gerecht (een -e schotel): ein Leckerge-richt [o.], eine Leckerspeise; een - beetje; ein Leckerbissen [m.]; een - hapje: ein Leckerbisschen [o.], (iron.) ein lieber Junge (vr.: eine Ausgezeicnnete); I -bek, m. en vr.: Leckermaul [o.; al, Leckerzan a]; -bekken, w. o.: schlecken, schleckern ; -bekkerij, vr.: Schleckerei [vr.], Begierde [vr.] nach leckern Speisen; -bekkig, bv.

n.: leCkerhaft; -bekkigheid, vr.: Lecker-haftigkeit [vr.1.

lekkerheid, vr.: 1) (van iets:) kerheit [vr.], (van mensch of dier:) kerhaftigkeit [vr.]. lekker-mond, m. en vr.: Zie -hek, lekkerny, vr.: Leckerei [vr.], Delika-tesse [vr.]; een winkel van -ën: eine De-likatessennandlung.

lekkers, o. enk.: Leckereien [vr. mrv.], Delikatessen [vr. mrv.]; het is wat -: (iron.) es ist etwas Schönes.

lekker-tanden, w. o.: Zie -hekken (als z. n. o.: Zie -hekkerü.)

lekkertje, o.: (fam.) Herzchen Liebchen [o.]; een -: (iron.) Zie „lekker hapje” in lekker.

lekkertjes, bw.: lecker; (tig.) tüchtig. lek-steen, m.: [ie] Filtrirstein [m.] (z. n. o.: min.: Tropfstein [m.]); I -water, o.: Leckwasser [o.] (d. h. 1. dnreh einen Leek ins Schiff dringende Wasser, 2. Flusswasser aus der Leek); -wijn, m.: Leckwein [m.], Tropfwein [m.]; -zak, m.: [ie] Flltrirsack [m.; a].

lel, vr.: (van het oor:) Ohrlappen [m.], Ohrlappchen [o.], (van hanen, hoenders, vogels:) Bartlappchen; (in de keel:) Zapf-chen [o.l; (als scheldwoord:) Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.].

lelie, vr.: Lilie [vr.]; - der dalen, vr.: Maililie [vr.], Maiblümchen [o.], Maiglöck-chen [o.]; I -achtig, bv. n.: lilienartig,(tig.) Lilien liebend (met -achtig zijn: die Li-lien nicht lieben); -bed, o.: (tnb.) Lilien-beet lo.J; -blank, bv.n.: lilienweiss (-blanke boezem, hals, nek, hand, arm: Lilienbusen [m.], Lilienhals [m.; a], Liliennacken [m.], Lilienhand [vr.; a], Lilienarm [m.J; -blank van armen: lilienarmig; -blank vel, voorhoofd: Lilienhaut [vr.], Lilienstirn [vr.]);

mi

vr.:

[m.].

-blankheid, vr.: Lilienweisse [vr.]; -bol, m.: Lilienzwiebel [vr.]; -wit, by.n.: lilienweiss. lelietje, o.: Zie lelie, lellebel, vr.: (gem.) Schlampe [yr.], Schlumpe [vr.].

lellen, w. o.: (pop.) schwatzen: iem. aan zijne ooren -: Einem die Ohren voll-schwatzen.

leller, m.: Schwatzmaul |o.; a]. lelletje, o.: Zie lel. lellig, bv. n.: lappig. lelster, vr.: Schwatzmaul [o.; a]. lemma, o.: (red.) Hülfssatz [m.; a], Lehnsatz [m.; a].

Hemmen, w. o. en b.: schmeicheln. ilemmen, m.: (drk.) Lemming [m.]. lapplandische Wandermaus [vr.; aj.

lemmer, o.: (van messen, degens,[dolken, zagen, enz.:) Klinge [vr.], Blatt [o.; a]; aan iemand het - bieden: Einen vor die Klinge fordern, Einen zumZweikampf herausfordern.

lemmet, o.: 1) Docht [m.J, Lampen-docht [m.]; 2) Zie lemmer.

lemming, vr.: (das) Schmeicheln. I -,

m.: (drk.) Zie m. lemmen. lemoen, o.: Zie lamoen.

Liena, vr.: (vrouwennaam:) Lene [vr.]. lende, vr.: (ontl.) Lende [vr.]; (van slachtvlecsch:) Lendenstück [o.]; I -breuk, vr.: Lendenbruch [m.; ü]; -kussen, o.: Lendenkissen [o.]; -stuk, o.: (van slacht-vleesch:) Lendenstück [o.] (het gebraden -stuk: der Lendenbraten).

lenden, vr. mrv.: Lenden [vr. mrv.]; iemands - smeren: (iron.) Einem den Buc-kel schmieren; aan iemand de - aan stukken slaan: (pop.) Einem die Lenden bre-chen [onr.1; I -ader, vr.: Lendenblutader [vr.].

lendenen, vr. mrv.: Lenden [vr.mrv.]; de - omgorden: die Lenden gürten.

lenden-pyn, vr.: Lendenschmerz [m.], Lendenweh [o.]; I -smeer, o.: (iron.) Prü-gel [m.]; -spier, vr.: Lendenmuskei [m.]; -streek, vr.: Lendengegend [vr.]; -wervel,

m.: Lendenwirbel Lm.]; -zenuwen, vr. mrv.: Lendennerven [ih. mrv.]. lenen, w. o.: Zie leunen, leng, vr.: Langfisch [m.J, Langling [m.], Liinge [vr.]. I -, o.: (zeew.) Lange [vr.].

lengen, w. o.: langer werden Lonr.], langen. -, w. b.: 1) langer machen, ver-langern ; 2) (zeew., vieren:) langen : 3) (kkk., aanlengen:) langen, dünner machen.

lenging, vr.: 1) (das) Langen; 2) Yer-langerung [vr.].

lengsel, o.: Yerlangerung [vr.]. lengte, vr.: Lan^e [vr.]; I -cirkel, m.: Langenkreis [m.], Mittagskreis [m.], Meri-dian [m.]; -graad, m.: Langengrad [m.]; -maat, vr.: Langenmass [o.]; -meting, vr.: Langenmessung [vr].

lenig, bv. n.: geschmeidig; I -heid, vr.: Geschmeidigkeit [vr.]. lenigen, w. b.: lindern, mildern. leniger, m.: Linderer [m.], Milderer [m.].

leniging, vr.: Linderung [vr.], Milde-rung [vr.],

lenigster, vr.: Lindrerin [vr.], Mil-drerin [vr.].

lening, vr.: Zie leuning.

Hens, vr.: 1) (van het oog:) Linse [vr.]; (lensvormig glas:) Linse [vr.]; 2) Zie luns;

3) (pik.) Zie lins; 4) (harpoen:) Harpune [vr.].    *

Hens, bv. n. en bw.: leer; de flesch -maken: die Flasche leer machen, die Flasche leeren; de flesch is-: die Flasche ist leer; de pomp is -: die Pumpe giebt kein Wasser meur; het ruim van het schip - pompen: den Schiffsraum lens pumpen; ik ben-: (iron.) mein Beutel ist leer; I-heid, vr.: Leere [vr.].

lensen, w. b.: harpuniren [ie]. Zie

lenzen.

lens-glas, o.: Linsenglas [o.; a];l-vormig, bv. n.: linsenförmig; -vormigheid, vr.: Linsenform [vr.].

lente, vr.: Frühling [m.], Lenz [m.]; in de - des levens: (fig.) in der [t] Blüthe-zeit (im Frühling, im Lenz) des Lebens, Lenzalter, in den Frühlingsjahren; het begint - te worden : es langt zu lenzen an ; het wordt lente: es lenzet: één zwaluw maakt geen -: (spr.) Eine Schwalbe macht keinen Sommer; I -achtig, bv. n.: lenzlich, -dos, m.: Frühlingskleid [o.], Frühlings-schmuck [m.]; -dreven, vr. mrv. -.Lenzgefilde I o. mrv.], Lenzfluren |vr. mrv.]; -feest, o.: Frühlingsfest [o.], Frühlingsfeier [vr.]; -kleed, o.: Zie -dos; -nachtevening, vr.: Frühlingsnachtgleiche [vr.J; -tijd, m.: Früh-ling^zeit [vr.], Lenzzeit [vr.] (-tijd des levens: Zie 14 reg. vroeger); -vorst, vr.: Frühlingsfrost [m.]; -zang, m.: 1) Früh-lingsgesang [m.; a], Lenzgesang [m.; a],

2) Frühlingslied [o.].

lenzen, w. b.: leeren, leer machen.

I -, w. o.: (zeew.) lensen; voor top en takel -: vor Topp und Takel lensen. Zie ook

lensen.

lenzing, vr.: 1) (das)Leeren; 2) (zeew.: das) Lensen.

Leonard, m.: (mansnaam:) Leonhard [m.].

lep. m.: (pop.) Fusstritt [m.]. I -,

(zeelt:) Schleine Lvr.].

lepdrank, m.: Schlürftrank [m.; a] (het heete bronwater is een -drank: das heisse Brunnenwasser ist ein Schlürf-trank).

lepel, m.: (i. a. b.) Lölfel [m.1; de -s (d. i. de ooren) van een haas: (jag.) die Löffel (d. h. die Ohren) eines Hasen.

lepelaar, m.: (vog.) Löffler [m.]; (inz.) Storch [m.; ö].

lepel-blad, o.: (pik.) Löffelkraut [o.]; I -doosje, o.: Löffelkastchen [o.], lepelen, w. o. en b.: (fam.) löffeln. lepel-haak, m.: (hik.) Ganselöffel [m.], Steinlöff^l [m.] ; I. -kruid, o.: Zie -klad; -vormig, bv. n.: lölfelförmig; -wortel, m.: (pik.) Löffelkraut [o.]; -zucht, vr.: (gnk.) Mangel [m.] an Nahrung.

lep-lam, o.: (das) abgesetzte (ent-wöhnte) Lamm [a].

leppen, w. o. en b.: sciüürfen, nip-m; den bal -: (spl.) den Ball mit dem

_______ fortwerfen [onr.].

lepper, m.: Schlürfer [m.], Nipper

lepperen, w. o. en b.: schlürfen, nippen, mit kleinen Zügen trinken lonr.].

Heproos, bv. n.: (hik.) aussatzig; I -heid, vr.: Aussatz [m.f.

Heproos, m. en vr.: (der, die) Aussat-leprozen, m. en vr. mrv.: Aussatzige

LL1 J LM.'

evi-

vr.: Stundengeberin [vr.]; I het-geven: das Stunden geben, der Privatunterricht;

-gever, m.: Stundengeber [m.], Stunden-lehrer [m.], Privatlehrer [m.];-neemster, vr.: Privatstunden-nehmerin | vr.]; het -nemen: das Privatstundennehmen; -nemer, m.: Privatstundennehmer [m.j.

lesschen, w. b.: löschen; den dorst -: den Durst löschen.

lessching, vr.: (das) Löschen. lessen, vr. mrv.: 1) Lektionen [vr. mrv.]; 2) Privatstunden [vr. mrv.]; 3)Leh-ren [vr. mrv.1; drie - in de week nemen: wöchentlich drei Privatstunden nehmen [onr.]; aan iemand goede - inprenten: Einem gute Lehren einpragen. lessenaar, m.: Puit [m.]. lest, bv. n. en bw.: Zie laatst, lethargie, vr.: Lethargie [vr.]. lethargisch, bv. n.: lethargisch.

I<ethe, vr.; (fab.) Lethe [m.1, Strom [m.] (Fluss [m.]) der Yergessenheit.

letje, o.: 1) Weilchen [o.], Augenblick [m.]; 2) (Letje, als vrouwennaam:) Adel-heid [vr.].

letsel, o.: 1) Yerletzung [vr.]; 2) Auf-enthalt [m.].

letten, w. b.: 1) (beletten, weerhouden:) hindern, abhalten lonr.]; wat let mij of ik sla alles kort en klein: was hindert mich dass ich nicht Alles kurz und klein schlage; 2) verletzen, schaden. I -, w. o.: 1) (met „op”) Acht geben [onr.]

(mit „auf”); ik zal er op -: ich werde Acht darauf geben ; ein Augenblick.

letter, vr.: Buchstabe [m.]; naar (volgens) de -: nach dem Buchstaben. Zie mrv. letteren en letters.

letter-arbeid, m.: literarische Arbeit [vr.], Arbeit [vr.] für die Presse; l-baas, m.: (iron.: der) grosse Gelehrte; -bakje, o.: (typ.) Schriftkastchen [o.], Schriftfach [o.; a]; -banket, o.: Backwerk [o.] in Buchstabenform; -bode, m.: Literaturblatt [o.] (kunst- en letter-: Kunst- und Litera-turzeitung [vr.]); -bord, o.: (in scholen:)

[ie] Buchstabirtafel [vr.]; -dief, m.: (der) literarische Dieb; -dieverij, vr.: Plagiat lo.], (der) literarische Diebstahl ;-druk,m.: Buchstabendruck [m.], Druckschrift [vr.]. Iletteren, w. b.: stempeln; als de

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

vr.:

fm.]

m.:

[m. en vr. mrv.]; | -huis, o.: (das)Hospital [al für Aussatzige.

lepster, vr.: Schlürferin [vr.], Nippe-rin [vr.].

les, vr.: 1) Lektion [vr.], Aufgabe [vr.]; 2) Lektion [vr.], Stunde [vr.], Lehrstunde [vr.], (der) stundenweise gegebene Unter-richt; (fig.) Yorlesung [vr.], Yortrag [m.; a];    3) (terechtwijzing:) Lektion [vr.];

4) (leering:) Lehre [vr.]; - nemen: Stun-den nehmen [onr.]; - geven: Stunden ge-ben [onr.]; - in het Fransch: Unterricht [m.] im Französischen; - in het dansen geven: Tanzstunden geben [onr.J; aan iemand de - lezen: (fig.) Einem den L ten (den Text, das Kapitel) lesen [onr.]. Zie mrv. lessen.

lesboek, o.: Aufgabenbuch [o.; ü], lesch-hak, m.: Löschfass [o.; a], Löschkübel [m.], Löschtrog [m.;    ö];

I -drank. m.: (gnk.) Kühltrank [m.; al; -water, o.: Löschwasser [o.].

les-geefster,

[vr.], Privatlehrerin

2) warten; let even: warte

geletterde dood: (spr.) blass wie eine Leiche.

Iletteren, vr. mrv.: 1) (brf.) Zeilen [vr. mrv.], Worte [o. mrv.], Zuschrift [vr. enk.], Schreiben [o. enk.]; uwe geëerde -: Ihre werthe [t] Zuschrift, Ihr werthes [t] Schreiben; gelieve mij met een paar - te melden: mit ein Paar Worten beheben Sie mir zu melden; 2) Wissenschaften [vr. mrv.]; de Iraaie -: die schonen Wissenschaften; in de - studeeren: Humaniora studiren [iel; student of doctor in de -: Student oder Doktor der Philosophie; de faculteit der -: die philosophische Fa-kultat.

letter-gieten, z. n. o.: (das) Schrift-giessen; | ’-gieter, m.: Schriftgiesser [m.]; -gieterij, vr.: Schriftgiesserei [vr.];-greep, vr.: Silbe [vr.] (-grepenraadsel o.: [t] Sil-benrathsel [o.]); -grootheid, vr.: (wsk.) Buchstabengrösse Ivr.]; -haak, m.: (typ.) Setzhaken Tm.]; -held, m.: Zie -baas; -hout, o.: (pik.) Letternholz [o.] (-hout-boom, m.: Letternholzbaum [m.; a]);-kas, (typ.) Schriftkasten [m.], Setzkasten ; -kast, vr.: Lesekasten [m.]; -keer, (die) rückwarts gelesene Buchstaben (-keerdicht, o.: Anagramm fo.]); -kennis, vr.: -Gelehrtheit [vr.]; -klank, m.: Buch-stabenlaut [m.]; -knecht, m.: Buchstabler [m.]; -knechterij, vr.: (das) Buchstabeln; -kunde, vr.: Literatur [vr.]; -kundig, bv.

n.: literarisch;-kundige, m.: Literator [m.]; -lievend, bv. n.: die Wissenschaften lie-bend (-lievend maandschrift, o.: gelehrte Monatschrift [vr.]).

letterlijk, bv. en bw.: buchstablich. letter-ljjst, vr.: Buchstabentafel [vr.], Alphabet [o.]; l-minnend, bv. n.: Zie -lievend; -nieuws, o.: neue Erscheinungen [vr. mrv.] auf dem Gebiete der Literatur; -oefening, vr.: 1) (das)literarische Studium [-dien], 2) wissenschaftliche Arbeit [vr.]; -plaat, vr.: Stereotype [vr.]. feste Druck-platte [vr.]; -raadsel, o.: [t] Buchstaben-rathsel [o.], Logogryph [o.]; -rekening, vr.: Buchstabenrechnung [vr.], Algebra [vr.]; -rijm, o.: (der) identische JReim.

letters, vr.: Buchstaben [m. mrv.]; (fig.) Backwerk fo. enk.] in Buchstaben-form; - gegeten hebben: (fig. fam.) gelehrt sein.

letter-schrift, o.: Buchstabenschrift [vr.]; I -snijder, m.: Schriftschneider [m.1, Stempelschneider [m.] für Schriftgiesser; -soort, vr.: (typ.) Typensorte [vr.l, Schrift-sorte [vr.]. Lettersorte [vr.];-specie (-spijs), vr. : Schriftgiessererz [o.], Schriftgiesser-metall [o.l; -teeken, o.: Buchstabe [m.1.

lettertje, o.: Buchstabchen [o.l; ik zal hem een - schrijven; (fig.) ich werde ihm ein Paar Worte schreiben [onr.].

letter-tuiltje, o.: Blumënlese [vr.], Anthologie [vr.]; l-verplaatsing vr.: Buch-stabenversetzung [vr.]; -vers, o.: (dk.) Akrostichon [o.]; -vorm, m.: 1) Schriftform [vr.], 2) Schriftmutter [vr.; ü]; -vreter, m.: (iron.) Bücherverschlinger [m.]; -wisseling, vr.: Buchstabenwechsel [m.1;-wijs, bv. n.: gelehrt, (fig.) erfahren, bewandert; het -zetten: (typ.) das Setzen, das Schriftset-zen; -zetter, m.: (typ.) Setzer [m.], Schrift-setzer [m.] (-zettershaak, m.: Setzhaken [m.]); -zetterij, vr.: 1) Schriftsetzerhand-werk [o.], 2) Schriftsetzerwerkstatt [vr.];

21

[o.].

r Nase

vr.:

Er-

leuren, w. b.: (met beloften paaien:) hinhalten [onr.], bei der Nase herumführen. I -, w. o.: (talmen:) zaudern; (op den boer loopen als marskramer:) hausiren [ie].

2)

ren:

vr :

het -ziften: das Silbenstechen, das Wort-klauben; -zifter, m.: Silbenstècher [m.]; Wortklauber Lm.]; -zifterij, vr.: Silben-steeherei [vr.], Wortklauberei [vr.].

Iiettonië, o.: (adk.) Lettland [o.]; Lettoniër, m.: Lettlander [m.], Lette [in.]; Lettonisch, bv. n.: lettlandisch, lettlander, lettisch; Lettonische, vr.: Lettlanderin [vr.], Lettin [vr.]. leugen, vr.: Lüge [vr.]. leugenaar, m.: Lügner [m.]. leugenaarster, vr.: Lügnerin [vr.]. leugenachtig, bv. n.: lügenhaft; I -heid,’ vr.: Lügenhaftigkeit [vr.].

leu^en-bank, vr.: Lasterschule [vr.]; I -profeet, m.: Lügenprophet [m.];-schrift,

o.: Lügenschrift [vr.]; -smid, m.: Lügen-schmied [m.1; -taal, vr.: Lügen [vr. mrv.]. leugentje, o.: kleine Lüge [vr.]. leugenzak, m.: Lügenbalg [m.; a], Lügenmaul [o.; a].

leuk, bv. n.: lan; (fig.) phlegmatisch; -heid, vr.: Lanheit [vr.]; (fig.) Phlegma

leukerd, m.: (fam.) Phlegmatiker [m.]. leun, m : Stütze [vr.]; I -bank, vr.: Lehnbank [vr.; a].

leunen, w. o.: lehnen (- tegen: an), sich stützen (- op : auf).

leuning, vr.: (van stoelen, enz.:) Lehne [vr.]; (van trappen, bruggen, enz.:) Ge-lander [o.]; I -stoel, m.: Lehnstuhl [m.; ül, Armstuhl [m.; ü].

leuninkje, o.: 1) kleine Lehne [vr.]; 2) (das) kleine Gelander.

leun-kussen, o. -.Polster [o.]; I -plankje, o.: Lehnbrettchen [o.]; -stoel, m.: Lehn-stuhl [m.; ü], Armstuhl [in.; ü]; -stok, m.: Stütze [vr.], (schl.) Malstock [in.; ö].

leur, vr.: 1) (slechte wijn:) Lauer [m.], Tresterwein [m.]; 2) (misleiding:) Tau-schung [vr.]; iemand aan de - houden: Einen hinhalten [onr.], Einen bei de herumführen; iem. te - stellen (iemands verwachting te - stellen): Einen in seiner Erwartung tauschen; teleurstelling, getauschte Hoffnung [vr.], getauschte wartung [vr.J.

leuracktig, bv. n.: 1) hinhültend, 2) zauderhaft; I -heid, vr.: 1) (das) Hinhalten, 2) Zauderhaftigkeit [vr.].

leurder, in.: (paaier met beloften:) Vielversprecher [m.]; (talmer:) Zauderer [m.]; (marskramer, ronaventer:) [ie] Hau-sirer [m.].

leuring, vr.: 1) Hinhaltung [vr.]; 2) (das) Zaudern; 3) (das) Hausiren [ie].

leurster, vr.: 1) Yielversprecherin [vr.]; 2) Zaudrerin [vr.]; 3) [ie] Hausirerin [vr.].

leus, vr.: 1) Wahlspruch [m; ü];2)Lo-sung [vr.]; geld is de -: Geld ist die Lo-sung; 3) voor de -: zum Schein.

leuteraar, rn.: Zie leutervaar. leuteraarster, vr.: Zie leuterkous.

leuter-l>ol, m.: (fam.) ISarr [m.]; -bijl, vr.: (das) im Heite wackelnde Messer.

leuteren, w. o.: 1) Zie talmen;

2) langweilig sein; (iron.) dummes Zeug reden.

leuterig, bv. n.:    1) zauderhaft;

langweilig; I -heid, vr.: 1) Zauder-haftigkeit [vr.], 2) Langweiligkeit [vr.].

leuter-kost, m.: (iron.: das) dumme Zeug; I -kous, vr.: (iron.) 1) Zaudrerin [vr.], Faeklerin [vr.], 2) langweilige Plauderta-sche; -vaar, m.: 1) Zauderer [m.], 2) (der) langweilige Schwatzer; -werk, o.: (iron.: das) dumme Zeug.

leuven, o.: (adk.) Löwen [o.]; Leuvenaar, m.: Löwener [m.]; Leuvensch, bv. n.: löwener; Leuvensche, vr.: Löwe-nerin [vr.1.

leuvers, m. mrv.: (hik.) Hühneraugen [o. mrv.]; (zeew.) Boleintaue [o. mrv.].

leuze, vr.: Zie leus.

Iievant, vr.: (adk.) Levante [vr.]; I -handel, m.: Handel [m.] in die Levante.

ïievantscli (Levantijnsoh), bv. n.: le-vantisch.

lieven, o.: 1) Leben [o.]; (fig.) Leben [o.], Lebensbeschreibung [vr.], Biographie [vr.]; het aardsche en het eeuwige -: das irdische Leben und das ewige; het - hiernamaals: das künftige Leben, das Leben jenseitys; mijn lust en mijn -: dief Wonne meines Lebens; nooit van mijn -: nie in meinem Leben; bij mijn (zijn, haar, enz.) -: bei meinem (seinem, ihrem u. s. w.) Leben, bei Lebzeiten; naar het - schilde-(schl. en fig.) nach dem Leben schil-dern; naar het - geteekend: nach dem Leben gezeichnet; 2) (het gezonde vleesch): (das) Leben, (das) gesunde (lebendige) Fleisch; het - raken (in het - snijden): ins gesunde Fleisch schneiden [onr.]; 3) (geraas:) Larm [m.], Spektakel [o.]; - maken : larmen, Spektakel machen.

lieven, w. o. en b.: leben; kunnen -: (fig.) sein Auskommen haben; weten te -: (fig.) zu leben wissen [onr.]; men moet - en laten -: (spr.) man muss leben und leben lassen; wie dan leeft dan zorgt: (spr.) dafür wollen wir seiner Zeit sor-gen.

levend, bv. n.: lebendig; -e jongen ter wereld brengen: lebendig gebaren [onr.].

levendig, bv. n.: lebhaft; I -heid, Lebhaftigkeit [vr.].

levenloos, bv. n.: leblos; I -heid, vr.: Leblosigkeit [vr.].

leven-maker, m.: Spektakelmacher [m.]; I -makerij, vr.: Spektakelmacherei [vr.].

levens-adem, m.: [t] Lebensathem [m.], Lebensodem [m.], Lebenshauch [m.]; I -beginsel, m.: Lebensprinzip [o.]; -behoud, o.: Erhaltung [vr.] des Lebens; -beker, m.: (dk.) Lebenskelch [m.]; -bericht,

o.: kurze Lebensbeschreibung [vr.], bio-graphische Notiz [vr.]; -beschrijver, m.: Lebensbeschreiber [m.j, Biograph [m.]; -bron, vr.: Lebensquelle [vr.]; -doel, o.: Lebenszweck Lm.]; -gedrag, o.: Lebens-wandel [m.1; -gezel, m.: Lebensgefahrte [m.]; -gezellin, vr.: Lebensgefahrtin [vr.]; -groot, bv. n.: lebensgross; -grootte, vr.: Lebensgrösse [vr.J; -lang, bv. n.: lebens-lang, lebenslanglich (voor -lang: auf Le-benszeit); -licht, o.: Lebenslicht [o.] (het -licht aanschouwen: das Licht der Welt

LEVENS-LUSTIG.

eme

ehle

Lesar-

; 11! >

«erblicken, geboren werden [onr.]); -lustig, bv. n.: lebenslustig, lebensfroh; -omstandigheid, vr.: Lebensumstand [m.; a]; -quaestie, vr.: Lebensfrage [vr.]; -regel,

m. :Lebensregel [vr.]; -schets, vr.: Lebens-skizze [vr.], Lebensabriss [m.|; -toorts,vr.: Lebensfackel [vr.]; -vatbaarheid, vr.: Le-bensfahigkeit [vr.]; -verzekering, vr.: Le-bensversicherung [vr.], Lebensassekuranz [vr.1 (-verzekeringmaatschappij, vr.: Le-bensversicherungsgesellschaft [vr.]); -voorwaarde, vr.: Lebensbedingung [vr.]; -vraag, vr.: Lebensfrage [vr.]; -wandel, m. levenswandel [m.]; -zat, bv. n.: lebenssatt, -des Lebens überdrüssig; -zatheid, vr.: Le-bensüberdruss [m.]; -zee, vr.: Ozean [m.] des Lebens.

leventje, o.: (fam.) Leben [o.]; dat is mij een -: das ist mir ein schönes Leben; •een lui en lekker - leiden: ein Schla-3'affenleben führen, in Hülle und Fülle leben.

levenwekkeml, bv. n.: belebend. lever, vr.: (ontl.) Leber [vr.]; de -doen schudden: (fig.) vor Lachen bersten wollen; van de - eten: (fig.) Schulden .machen, sich in Schulden stecken; long en - verteren: (fig.) Habe und Gut ver-zehren; eene droge - hebben:    '

trockne Leber haben, sich gern schmieren, ein nasser Bruder sein; I-aandoening, vr.: Leberaffektion [vr.]. leve ra ar, m.: Lieferer [in.], leveraarster, vr.: Liefrerin [vr.]. leverachtig, bv. n.: 1) leberartig, 2) (fig.) gern Leber essend; I -heid, vr.: 1) (das) Leberartige, 2) Yorliebe [vr.] für <Erpichtheit [vr.] auf) Leber.

leverancier, m.: Lieferant [m.]. leverancierster, vr.: Lieferantin [vr.]. leverantie, vr.: Lieferung [vr.]. lever-beuling, m.: Leberwurst [vr.; ü]; -breuk, vr.: Leberbruch [m.; ü]; -bruin, bv. n.: leberbraun.

leveren, w. b.: liefern; slag -: eine Schlacht liefern.

Ie vering, vr.: Lieferung [vr.]. lever-kleurig, bv. n.: leberfarbig; 4-kwaal,¹ vr.: Leberkrankheit [vr.]; -tering, vr.: (gnk.) Leberschwindsucht [vr.],Leber-sucht [vr.].

levertje, o.: Leberchen [o.], Leberlein

[0.1.

levertraan, vr.: Leberthran [m.]; 1 -uitzetting, vr.: Lebervergrösserung [vr.]; -verharding, vr.: Leberverhartung [vr.]; -verstopping, vr.: Leberverstopfung [vr.]; -zucht, vr.: Lebersucht [vr.]; -zuchtig, bv.

n.: lebersüchtig.

leviet, m.: (kkl.-hist.) Levit [m.]; aan iemand de -en lezen: Einem den Leviten (den Text) lesen [onr.]. levitisch, bv. n.: levitisch. lexicograaf, m.: Lexikograph [m.]. lexicographie, vr.: Lexikographie •Cvr.].

lexicographisch, bv. n.: lexikogra-phisch.

lexicon, o.: Lexikon [o.; -ka], Wör-tterbuch [o.; ü].

lezen, w. o. en b.: (i. a. b.) lesen [onr.]. 4 -, z. n. o.: (das) Lesen.

lezenaar, m.: Lesepult [m.]. lezend, bv. n.: lesend; het - publiek: die Lesewelt.

lezens-waard, bv. n.: lesenswerth [t]; l-waardig, bv. n.: lesenswürdig.

lezer, m.: Leser [m.]; de goedgunstige - (de welwillende -): der geneigte Leser.

lezeres, vr.: Leserin [vr.]. lezing, vr.: 1) Lesung [vr.], (das) Lesen; 2) Leseart [vr.], Lesart [vr.]; 3) (fig.) Erzahlung [vr.]; er zijn verschillende -en: es giebt verschiedene ten (fig.) die Saclie wird verschieden erzahlt.

liane, vr.: (pik.) Liane [vr.]. lias, vr.: Schnur [vr. ; üj. libel, o.: Libell [o.], Schmahschrift [vr.1; I libellenschrijver, m.: Libellist [nul.

liberaal, bv. n.: liberal. I -, m.: (der) Liberal; de liberalen: die Liberalen.

liberalisnms, o.: Liberalismus [m.], Liberalism [m.].

liberaliteit, vr.: Liberalitat [vr.]. liberteit, vr.: vr.: Freiheit [vr.]'. libitum (met „ad”), Lat. bw.: nach Belieben. libretto, o.: Libretto [o.], licent, o.: Licent [m. en vr.], Accise [vr.]. Zie convooi.

licentiaat, m.: Licentiat [m.J; - in de godgeleerdheid: Licentiat der Theologie [vr.].

licentie, vr.: Licenz [vr.]. licentiëeren, w. b.: licenziren [ie], lichaam, o.: (i. a. b.) Körper [m.];het wetgeveud -: der gesetzgebende Körper;

-    en ziel: Leib und Seele; het - des Hee-ren: (theo.) der Leib des Herrn.

lichaampje, o.: Körperchen [o.], lichaams-band, m.: (ontl.) Band [o.; a]; I -behoeften, vr. mrv.: Leibesbedürf-nisse [o. mrv.]; -beweging, vr.: Leibesbe-wegung [vr.] (meer -beweging moeten nemen: sich mehr Bewegung machen mussen); -bouw, m.: Körperbau [m.]; -deel, o.: [t] Körpertheil [m.]; -gebrek, o.: Lei-besgebrechen [o.], (das) körperliche Ge-brechen; -gestalte, vr.: Leibesgestalt [vr.], Körpergestalt [vr.]; -gestel, o.: Leibes-beschaffenheit [vr.], Konstitution [vr.]; -houding, vr.: Leibesstellung [vr.], Haltung [vr.]; -kastijding, vr.: Kasteiung [vr.]; -kracht vr.: Körperkraft [vr.; al, Kör-perstarke [vr.|, Leibeskraft [vr.;    a],

-kwaal, vr.: (das) körperliche Uebel; -oefening, vr.: Leibesübung [vr.], körperliche Uebung [vr.]; -pijn, vr.: Körper-schmerz [m.]; -straf, vr.: Leibesstrafe [vr.].

lichameloos, bv.n.: körperlos; I -heid, vr.: Körperlosigkeit |vr.].

Ilicht, o.: 1) Licht [o.]; tusschen - en donker: in der Dammerung, zwischen Licht und Dunkei; aan het - brengen: ans Licht (ans Tageslicht, an den Tag) bringen [onr.]; aan het - komen: Licht (an den Tag) kommen [onr.]; in het

-    komen: (boeken, enz.:) herauskommen [onr.], erscheinen [onr.]; (boeken enz.:) in het - geven: (Bücher u. s. w.) heraus-geben [onr.]; iemand in den - staan: Einem im Lichte stehen [onr.1; uit den -gaan: aus dem Lichte gehen [onr.]; iemands - betimmeren: Einem das Licht verbauen; aan iemand het - uitblazen: (fig.) Einem das Licht ausblasen [onr.],

TTmTFTHOFK.

m.:

[onr.], Tag werden [onr.], tagen, grauen, dammern; 2) wetterleuchten, blitzen. I -, w. o.: leuchten; iemand-: Einemleuchten; licht mij even: leuchte mir einen Augen-blick. I -, w. b.: (minder zwaar maken, in de hoogte tillen:) lichten; zijne hielen -: (fig.) sich entfernen. Zie alle verdere uitdrukkingen op het daarin voorkomende z.n.

lichtentl, bv. n.: 1) leuchtend; 2) wet-terleuchtend.

lichtenis, vr.: Erleichterung [vr.].

lichter, m.: (kpv.) Lichter fm.]; (fig.) Hülfe [vr.], Helfer [m.]; (lichtblaker; en ook persoon die anderen bijlicht of met licht vergezelt:) Leuchter [m.j; I -geld, o.: (kpv.) Lichtergeld [o.]; -laaie, bw. en bv. n.: Zie lichtelaaie; -loon,o.:Zie-geld; -man, m.: (kpv.) Lichtermann [m.; -leute]; -schip, o.: Lichterschilf [o.].

licht-flesch. vr.: Nachtkugel [vr.]; l-gas, o.: Leuchtgas [o.]; -geel, o.: 1) licht-gelb, hellgelb, 2) blassgelb; -geloovig, bv. n.: leichtglaubig; -geloovigheid, vr.: Leicht-glaubigkeit [vr.]; -geraakt, bv. pfindlich, reizbar; -geraaktheid, pfindlichkeit [vr.], Reizbarkeit [vr.]; -gestalte, vr.: Lichtgestalt [vr.]; -gevend, bv. n.: leuchtend; -gewapend, bv. n.: leicht-bewaffnet; -glas, o.: Nachtkugel [vr.]; -grauw, bv. n.: blassgrau; -groen, bv. n.:

1)    lichtgrün, hellgrün, 2) blassgrün; -grijs,,

-haatster, vr.: Lichtsc^eue’ ivr.], Fefndin [vr.1 des Lichts, (fig.) Obskurantin [vr.], weibliche Finsterling [vr.]; -hart, m. en vr.: (der, die) Ohnesorge; -hater, m.: Licht-scheue [m.], Feind [m.] des Lichts, (fig.) Obskurant [m.], Finsterling [m.], Feind [m.1 der Aufklarung. lichtheid, vr.: 1) (das) Lichthelle,

2)    Leichtigkeit [vr.], 3) - van kleur: helle Farbe [vr.], 4) - in het hoofd: Schwindel

[o.].

[tj;

Einen [t] todtschiessen [onr.]; daar gaat mij ineens een - op: (fig.) es geht mir da plötzlich ein Licht auf; iets tegen het -houden: etwas ans Licht halten [onr.]; een - der Kerk: (fig.) ein Licht [o.l der Kirche; een - der wereld: (fig.) ein Licht der Welt; een groot -: (fig.) ein grosses Licht; aan iemand het - in zijne oogen niet gunnen: Einem das Licht der Augen nicht gönnen; 2) (das) Lichte, (das) Tages-licht; eene opening van 14 voet in het eine Oeffhung yon vierzehn Fuss im Lichten (im Tageslicht).

Ilicht, bv. n.: 1) (niet donker:) licht, heil, (fig.) hellfarbig; het is -e maan: es ist Mondschein; bij -e maan: bei Mondschein; eene -e kamer: ein helles Zimmer; eene -e kleur: eine helle Farbe ; eene -e japon: ein helles (hellfarbiges) Kleid; -e oogen: helle Augen; 2) (niet zwaar:) leicht; (gemakkelijk:) leicht; - in het hoofd: schwindelig; -yan haar; blond-haarig. I -, bw.: (gemakkelijk:)leicht;(niet donker:) licht, heil, (ook:) blass.

lichtachtig, bv. n.: 1) etwas leicht, 2) dammerig; I -heid, vr.: 1) Leichtigkeit [vr.1, 2) (das) Dammerige.

licht-anker, o.: (zeew.) Lichtanker [m.]; I -beeld, o.: Lichtbild [o.]; -blauw, bv. n.: 1) lichtblau, hellblau, 2) blassblau; -blond, bv. n.: hellblond, weissgelblich (met -blond haar: mit hellblonden [weissgelb-lichen] Haaren); -bol, m.: Lichtkugel [vr.]; -brekend, bv. n.: lichtbrechend; -breking, vr.: Lichtbrechung [vr.], Strahlen-brechung [vr.]; -bruin, bv. n.: 1) licht-braun, hellbraun, 2) blassbraun; -bundel, Lichtbündel [m.], Strahlenbündel [m.j; -donker, o.: Helldunkel [o.]; -drager, m.: Lichttrager [m.J.

lichte-kooi, vr.: Metze [vr.], Hure [vr.]; I -laaie, bw.: lichterloh (als bv. n.: lodernd; in -laaie vlam: in lodernden Flammen).

lichten, w. onpers.: 1) licht werden

n.: em-vr.: Em-

[m.].

licht-hoofd, m. envr.: (der, die) Leicht-sinnige; l-hout, o.: Glimmholz [o.], lichtigheid, vr.: Leichtigkeit [vr.]. lichting:, vr.: (van schepen:) Lichten [o.]; (van krijgsvolk:) Aushebung [vr.], [ie] Rekrutirung [vr.1; de - van 1890: die ausgehobene Mannschaft vom Jahre acht-zehnhundert neunzig. lichtje, o.: Lichtchen [o.], Lichtlein

lichtjes, bw.: leichtlich, leichthin, obenhin.

licht-kegel, m:: Lichtkegel [m.j; l-krans-

m. ; Lichtkranz [m.;    a]; -kroon, vr.:

1) Kronleuchter [m.], 2) Lichtkreis [m.]; -leer, vr.: Lichtlehre [vr.]; -meter, m.: Lichtmesser [m.1; -mis, m.: Wüstling[m.l (als z. n. vr.: kkl.: Lichtmesse [vr.]);-missen, w. o.: ein liederliches Leben führen -misserij, vr.: Liederlichkeit [vr.], (das) ausschweifende Leben; -mot, vr.: (ins. Lichtmotte [vr.]; -omdeine, vr.: (fam. Allerweltsliebchen [o.]; -punt, o.: Licht punkt [m.] (ook fig.); -rood, bv.n.: 1)licht-roth [t], hellroth [t], 2) blassrotn -scherm, o.: Lichtschirm [m.]; -schuw, bv.

n. : lichtscheu, (fig.) der Aufklarung feind; -schuwer, m.: (der) Lichtscheue, (fig.) Feind [m.] der Aufklarung, Obskurant [m.], Finsterling [m.]; -schuwheid, vr. (-schuwing, vr.): Lichtscheue [vr.], (fig.) Obskurantis-mus [m.]; -stander, m.: Lichtknecht [m.]; -stof, vr.: Lichtstoff [m.]; -straal, m.: Licht-strahl [m.1; -streep, vr.: Lichtstreif [m.],, Lichtstreifen [m.]; -stroom, m.: Lichtstrom [m.; öl; -vaardig, bv.n.: leichtfertig; -vaardigheid, vr.: Leichtfertigkeit [vr. |; -vink.

m.: Wüstling [m.]; -vinkerij, vr.: Zie -mis-serij; -zee, vr.: (dk.) Lichtmeer [o.]; -zinnig, bv. n.: leichtsinnig; -zinnigheid, vr.: Leichtsinnigkeit [vr.], Leichtsinn [m.]; -zijde, vr.: Lichtseite [vr.] (ook fig.).

lictor, m.; (hist.) Liktor [m.]. lid, o.: (ontl. en fig.) Glied [o.l; (van genootschappen, enz.:) Glied [o.], Mitglied [o.]; (van drinkkannen, enz,:) Deckel [m.] (krijgt het - op zijn neus: spr.: Zie kan). Zie ook mrv. leden, lid-gras, o.: (pik,) Quecke [vr.]; l-maat,

o. : (lichaamsdeel:) Glied [o.l, (als z. n. m. en vr.:) Glied [o.], Mitglied [o.]; -maatschap, o.: Mitgliedschaft [vr.]; -teeken, o.: (tik.) Komma [o.], (van wonden of zweren:) Zie litteeken; -water, o.: Zie leewater; -woord, o.: (tik.) Geschlechtswort [o.; ö].

liebaard, m.: (dk.) Leu [m.],Leue [m,],. Löwe [m.].

lied, o.: Lied [o.]; een - zonder woor-dee: ein Lied ohne Worte; het hoogste — uitzingen: aus vollem Halse singen [onr.]. liede-hoek, o.: Liederbuch [o.; ü].

rr.

er, aus Liebe. liefelyk, bv. n.: lieblich, (fig.) reizend; \ -heid, vr.: Lieblichkeit [vr.], (fig.: das) Reizende.

liefhebben, w. b.: lieben; -hebbend, bv. n.: liebend (uw -hebbende broeder: brf.: dein dich liebender Bruder); -hebber, m.: (i. a. b.) Liebhaber [m.], (voor „kunst-beoefenaar” ook:) Dilettant [m.]; -hebbe

urn

lieden, m. mrv.: Leute [m. mrv.]. lieder-boek, o.: Liederbuch [o.; ü].‘ liederen, o: mrv.: Lieder [o. mrv.]; '3 -boek, o.: Liederbuch [o.; ü].

liederlijk:, bv. n.: liederlich; I -heid, vr.: Liederlichkeit [vr.].

liedertafel, vr.: Liedertafel [vr.], Ge-sangverein [m.[.

liedje, o.: Liedchen [o.l; het-van verlengen: der Aufschub, die Yerzögerung (het - van verlengen zingen: mit der aus-sersten Langsamkeit zu Werke gehen {onr.], gar keine Eile machen); het oude -: (fig.) die alte Leier: ik weet daar ook een - van te zingen: (fig.) ich weiss auch ein Liedchen davon zu singen, ich kann auch davon mitreden.

liedjes, o. mrv.: Liedchen [o. mrv.]; 1 -dichter, m.: Liederdichter [m.], (inz.) Bankelsanger [m.]; -zanger, m.: Gassen-sanger [m.]; -zangster, vr.: Gassensange-rin [vr.].

lief, bv. n. en bw.: lieb; Zie lieve; (fig.) hübsch, nett; een - meisje: einliebes Madchen; een - japonnetje: ein nettes Kleidchen; dat hoedje staat u zeer -: das Hütchen steht Ihnen recht hübsch; dat is zeer - van u: das ist recht hübsch von Ihnen; het is mij -: es ist mir lieb, es ist mir angenehm, es freutmich; als uw leven u - is: so lieb Dir dein Leben ist; iets (dit weinige) voor - nemen: mit etwas(mit dem Wenigen) für lieb nehmen [onr.]. I -,

o.: 1) Lieb [o.]; - en leed met iemand dee-len: Lieb und Leid mit Einem theilen [t]; in - en leed: in Lieb und Leid, in Glück und Unglück; 2) Liebchen [o ], Schatz-'chen [o.]; er is geen mooi gevangenhuis en leelijk -: (spr.) Yerliebte finden ihren Gegenstand immer schön.

lief-dadig, bv. n.: wohlthatig, mild <een -dadig doel: ein wohlthatiger Zweck; eene -dadige instelling: eine milde Stif-tung; l-dadigheid, vr.: Wohlthatigkeit [vr.].

liefde, vr.: Liebe [vr.]; uit - voor (ter - van): [3] zu Liebe; de Christelijke -: die ehristliche Liebe; de - is blind: (spr.) die Liebe ist blind; oude - roest niet: (spr.) alte Liebe rostet nicht; zij was mijne eerste en eenigste -: sie war meine erste und einzige Liebe; I -betrekking, vr.: fs] Liebesverhaltniss [o.]; -blijk, o.: Lie-besbeweis [m.]; -brand, m.: Liebesbrunst [vr.]; -drift, vr.: Liebestrieb [m.]; -gift, vr.: Liebesgabe [vr.], Almosen [o.]; -koorden. o. mrv.: Liebesbande [o. mrv.].

liefdeloos, bv. n.: lieblos, liebeleer; 1 -heid, vr.: Lieblosigkeit [vr.].

liefderijk, bv. n.: liebreich; I -heid, vr.: (das) Liebreiche.

liefde-strik, m.: (wpk.) Liebesknoten [m.]; ! -vol, bv. n.: liebevoll; -waardig, bv. n.: liebenswürdig; -waardigheid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.]. liefdes-bekeiitenis, vr.: [s] Liebes-r" ¹; | -halve, bw.: Liebe halren, w. o.: sich als Liebhaber (sich als Dilettant) beschaftigen (- in: mit).

liefhebberij, vr.: 1) Liebhaberei [vr.]; eene dure -; eine kostbare Liebhaberei; 2) Lust [vr.]; het is - haar Duitsch te hoo-ren babbelen: es ist eine Lust sie Deutsch sprechen zu horen; I -concert, o.: Liebha-berkoncert [o.], Dilettantenkoncert [o.l; -komedie, vr.: Liebhabertheater [o.]. Dilettantentheater [o.l; -studie, vr.: Studi [o.] aus Liebhaberei; -tooneel, o.: Zie -komedie; -werk, o.: Beschaftigung [vr.] aus Liebhaberei.

liefhebster, vr.: (i. a. b.) Liebhaberin [vr.], (voor „kunstbeoefenares” ook:) Di-lettantin [vr.j. liefje, o.: Liebchen [o.], liefjes, bw.: gemüthlich [t]. lief-koosster, vr.: Liebkoserin [vr.]; I -koozen, w. b.: liebkosen (w. o.: fig.: lie-beln); -koozer, m.: Liebkoser [m.]; -koo-zerij, vr. (-koozing, vr.): Liebkosung [vr.], (fig.) Liebelei [vr.]; -lokken, w. b.: 1) liebkosen, 2) schmeicheln; -oogen, w. o.: lieb-augeln.

liefst, bv. n. (o. tr.): liebst. I -, bw.: am liebsten.

lieftalig:, bv. n.: lieblich sprechend, schmeichlerisch; I -heid, vr.: lieblich spre-chende Zunge [vr.], Schmeichelzunge [vr.].

lieftallig» bv.n.: liebenswürdig; l-heid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.].

liegen, w. o. en b.: lügen [onr. | ; neen, laat ik niet -: nein, dass ich nicht lüge; - alsof het gedrukt is: (spr.) lügen wie gedruckt; hij liegt, dat hij zwart wordt: (spr.) er lügt, dass sich die Balken biegen; in zijnen zak -: (spr.) in seinen Beutel lügen: uit zijnen zak -: (spr.) aus seinem Beutel lügen; aan iem. iets heeten -: Einem Lügen strafen. I -. z. n. o.: (das) Lügen; van - en bedriegen aaneenhangen: sich das Lügen und Betrügen (sich Lug und Trug) zur andern Natur gemacht haben. lieger, m.: Lügner [m.]. liegster, vr. Lügnerin [vr.].

Liientje, o.: (vrouwennaam:) Karoline [vr.].

lier,    vr.: (i. a. b.) Leier [vr.]; de - aan de wilgen hangen: (spr.) die Leier nieder-legen, zu dichten auf horen ; met de -loopen: mit der Leier herumziehen [onr.]; de lamp brandt als eene -: !(fam.) die Lampe brennt ganz vortrefflich; I -dicht,

o.: (das) lyrische Gedicht; -dichter, m.: (der) lyrische Dichter; -draaier, m.: Leierer [m.].

liere-nian, m.: Leiermann dm.], Leierer [m.]; I -mansdeun, m.: Leier [vr.].

lier-lauw, bv. n.: laulich, etwas lau;

I -staart, in.: (vog.) Leierschwanz [m.; a]; -vogel, m.: Zie -staart; -vormig, bv. n.: leierförmig; -zang, m.: (das) lyrische Gedicht.

lies,    vr.: 1) (ontl.) Leiste [vr.]; 2) (pik.) Liesch [o.]; 3) Zie reuzel; I -breuk, vr.: Leistenbruch [m.; ü]; -buil, vr. (-gezwel, o.): Leistenbeule [vr.]; -gras, o.: Liesch-gras [o.]; -klieren, vr. mrv.: Leistendrüsen [vr. mrv.]; -ontsteking, vr.: Leistenent-zündung [vr.]; -ontvelling, vr. (-schrijning, vr.): Aufscharfung [vr.] der Leiste(n); -smel-

so.

Lage [vr.]; 2) Lager

ting, vr.: Schweinefettschmelzung [vr.]; -wortel, m.: Lieschwurzel [vr.].

lieve, m., vr. en o.: (der, die, das) Liebe. I -, (verbogen) bv. n.: lieber, liebe, liebes; Onze - Heer: (theo.) unser lieber Herrgott; Onze - Yrouw: (theo.) unsere liebe Frau, die Mutter Gottes; onzen -nheershaantje, o.: (ins.) Sonnenkafer [m.], Marienkafer [m.]; Onzer -vrouwekerke, vr.: die Kirche zu unserer lieben Frau, die Marienkirche ; onzer -vrouwebedstroo,

o.: (pik.) Unserer-lieben-Frauen-Bettstroh [o.], Marienbettstroh [o.]; mijn - kind: mein liebes Kind; het - kind: das liebe Kind; mijn (een) - zoon: mein (ein) lieber Sohn; de - zoon: der liebe Sohn; aan on ze - zonen: unseren lieben Söhnen.

lieveling, m. en vr.: (der, die) Lieb-ling.

lieveling», in Sam.: Lieblings .... lieven, w. b.: lieben. lievenheers.... Zie in lieve, liever, bw. en bv. n.: lieber. lieverd, m. en vr.: Zie lieverdje, lieverdje, o.: (als toespraak:) Lieb-chen, liebes Kind; (anders iron.:) (der) liebe Junge, (das) feine Exemplar; hij is me een -: er ist mir ein lieber Junge; zij is me een -: sie ist mir ein feines Exemplar.

lieverkoekjes, o. mrv.: - worden hier niet gebakken: (spr.) es wird Dir (Ihnen) keine Wahl gelassen. lieve vrouwe .... Zie in lieve, lifiaf, bv. n.: (fam.) unbefriedigend; (ook:) albern, dumm. I -, o.: 1) etwas Un-befriedigendes; 2) dummes Zeug.

liflaffen, w. o.: (fam.) dummes Zeug reden.

liflafferjj, vr.: Zie z. n. o.: lifiaf. liflafje, o.: Leckerei [vr.]. lig-dagen, m. mrv.: (kpv.) Liegetage [m. mrv.], Liegezeit [vr. enk.]; -geld, o.: Liegegeld [o.J.

liggen, w. o.: liegen [onr.]; gaan -: sich legen [reg.J; school -: im Pensionat sein; het zal geheel aan u -: es wird ganzlich an Ihnen liegen [onr.]; het geval ligt er nu toe: die Sache ist nun einmal

liggend, bv. n.: liegend, ligger, m.: (op spoorwegen:) Schwelle [vr.], Querschwelle [vr.]; (onderste molensteen:) Bodenstein [m.].

ligging, vr.: 1)

[o.], (fig.) Bett [o.].

lig-plaats, vr.: Liegeplatz [m; a]; I -tijd, m.: Zie -dagen, ïiigurië, o.: (adk.) Ligurien [o.], liguster, m.: (pik.) Liguster [m.]; I -bes, vr.: Ligusterbeere [vr.; -haag (-heg), vr.: Ligusterhecke [vr.J;-hout, o.: Ligus-terholz [o.].

lik, m.: (gem.) Kuss [m.; ü]; een - om de ooren: (pop.) eine Ohrfeige; I-artsenij, vr.: Latwerge [vr.J; (schoenmakers-) -been, o.: Glattbein [o.], likdoorn, m.: (hik.) Hühnerauge [o.], likdoorn-mes, o.: Hühneraugenmes-ser [o.]; -middel, o.: Hühneraugenmittel [o.]; -pleister, vr.: Hühneraugenpflaster [o.]; -snijder, m.: Hühneraugenoperateur [m.1; -zalf, vr.: Hühneraugensalbe [vr.]. likeur, vr.: Likör [m.], Liqueur [m.]. likeuraclitig. bv. n.: liqueurartig,

(fig.) Likör liebend (ik ben niet ich; trinke nicht gern Likör); I -heid, vr.: (das> Liqueurartige.

likeur-keldertje, o.: Liqueurkast-chen [o.]; I -stoker, m.: Liqueurbrenner [m.]; -stokerij, vr.: Liqueurbrennerei [vr.]; -winkel, m.: Spirituosenhandlung [vr.].

likhout (der schoenmakers), o.: Glatt-holz [o.; 6].

likje, o.: 1) (fig. fam.) Küsschen [o.];, 2) (fig. fam.) Nussschale [vr.], kleine Quan-titat [vr.].

likke-baard, m.: 1) Feinschmecker [m.], 2) Tellerlecker [m.], Schmarotzer [m.]; I -baarden, w. o.: 1) gastiren [ie] 2) schmarotzen, 3) -baarden naar: lüs-tern nach; -broer, m.: (der) nasse Bru-der [ü].

likken, w. b. en o.: lecken; (tech.}. glatten; - en flikken: (fum.) feilen und flicken; zoenen en -: (fam.) küssen und lecken; aan de pan -: (fig. fam.) übel (schlecht) anlaufen [onr.], schlecht wegkommen [onr.]; vinger en duim - naar: lüstern nach, leckern nach.

likke-pot, m. (-potje, o.): (pha.) Lat-werge [vr.].

likker, m.: Lecker [m.]; (tech.) Glat-ter [m.], [ie] Polirer [m.].

likking, vr.: (das) Lecken; (tech.: das} Glatten, (das) Poliren [ie].

lik-steen, m.: Glattstein [m.], [ie> Polirstein [m.J.

likster, vr.: Leckerin [vr.]; (tech.) Glatterin [vr.]. lil, o.: Gallerte [vr.]. lilachtig, bv. n.: gallertartig; I -heid,, vr.: (das) Gallertartige.

lille-beenen, w. o.: nicht still sitzen können [onr.].

lillen, w. o.: zucken; - en beven: zucken und zittern.

IIlier, m.: Zucker [m.], Zitterer [m.]. lillerig, bv. n.: zitternd; I -heid, vr.:: (das) Zitternde.

lillij», bv. n.: gallertartig; I -heid, vr.: (das) Gallertarfige.

lilling, vr.: 1) Zuckung [vr.]; 2) (das) Zittern.

ïdlliput, o.: (fab.) Lilliput [o.], Lilli-puterland [o.], Zwergchenland [o.].

lilliputter, m.: (fab.) Lilliputer [m.]v Zwergchen [o.].

limiet, vr.: Grenzpfahl [m.; a], Grenze [vr.].

limiteeren, w. b.: limitiren [ie], limoen, m.: (pik.) Limone [vr.], Citro-ne [vr.]; I -drank, m.: Limonade [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Wintergrün [o.]; I in

overige Sam.: Limonen.....(of: Citronen.....)

limonade, vr.: Limonade [vr.]; I -huis,, o.: Limonadeschenke [vr.]; -verkooper,m.: Limonadeschenk [m.J.

linde, vr.: (pik.) Linde [vr.]; I -achtig, bv. n.: lindenartig; -bast, m.: Lindenbast [m.]; -bloesem, m.: [t] Lindenblüthe [vr.] (aftreksel van -bloesem: [t] Lindenblüthen-thee [m.]); -boom, m.: Lindenbaum [m.; a], Linde [vr.].

linden, vr. mrv.: (pik.) Linden [vr.. mrv.]; onder de -: unter den Linden;

I -hout, o.: Lindenholz [o.]; -houten, bv.

n.: linden; -laan, vr.: Lindenallee [vr.], Lindengang [m.; a]; -schors, vr.: Lindenbast [m.]. Zie ook linde.

m.:

-s

kine, vr.: (vrouwennaam:) Line [vr.], Karoline [vr.]. lineair, bv. n.: linear. lineamenten, o. mrv.: Lineamente [o. mrv.], Linien Lvr. mrv.1.

linguïst, m.: Linguist [m.], (der) Sprachgelehrte, Sprachforscher [m.].

lingnistiek, vr.: Linguistik [vr.], Sprachenkunde [vr.], Sprachforschung [vr.]. 1 -, bv. n.: linguïstisch, die Sprach-tbrschung betreffend, liniaal, vr.: Lineal [o.], linie, vr.: (i. a. b.) Linie [vr.]; de -passeeren: (zeew.) die Linie passiren [ie]; I -schip, o.: Linienschiff [o.]; -troepen, m. mrv.: Linientruppen [vr. mrv.]. liniëerder, m.: Lie] Linirer [m.]. liniëeren, w. b.: liniren [ie]; I gelini-ëerd papier: (das) linirte [ie] Papier.

liniëer-fabriek, vr.: [ie] Linirfabrik [vr.].

liniëering, vr.: (das) Liniren [ie], liniëer-macliine, vr.: [ie] Linir-maschine [vr.]; I -pen, vr.: [ie] Linirfeder [vr.], Linienzieher [m.]. liniëerster, vr.: [ie] Linirerin [vr.]. liniëer-stok, m.: [ie] Linirstock [m.; ö], Rastral [o.]; I -werk, o.: [ie] Linirar-beit [vr.].

link, vr.: Strieme [vr.]. linker, vr.: (dk.) Linke [vr.], (die) linke Hand [aj.

linker, bv. n.: in Sam. I -achterpoot, m.: (die) linke Hinterpfote, (fig., der) linke Hinterfuss [ü], (das) linke Hinterbein; -been, o.: (das) linke Bein (hij [zij] is met zijn [haar] -been uit het bed gestapt: er [sie] ist mit dem linken Fusse zuerst aus dem Bett gestiegen, (d. h. er [sie] ist heute nicht bei guter Laune); -poot, m.: (die) linke Pfote, (fig.) (der) linke Fuss [ü], (das) linke Bein, (gem. ook:) Linke [vr.], (die) linke Hand; -schouder, m.: (der) linke Schulter (iemand over den-schouder aanzien: fig.: Einen über die Schulter an-sehen [onr.]); -slaap van het hoofd: (der) linke Schlaf [a]; -tepel, m.: (die) linke Brustwarze; -tiet, vr.: (pop.) linke Zitze Lvr.], (fig.) linke Brust [vr.; ü];-vleugel, m.: (vog., bwk. en fig., (der) linke Flügel; -voet, m.: (der) linke Fuss [m.];-voorpoot, m.: (die) linke Yorderpfote, (fig.) (der) linke Yorderfuss [ü], (das) linke Yorder-bein; -wang, vr.: (die) linke Wange; -wenkbrauw, vr.: (die) linke Augenbraue; -wreef, vr.: (die) linke Fussbiege, (der) linke Spann; -zak, m.: (der) linke Sack [a], (die) linke Tasche; -zijde, vr.: (die) linke Seite, (die) Linke (tot de uiterste -zijde behooren : stk.: der aussersten Linken angehören).

links, bw.: links; - en rechts: links und rechts; - eten: links essen [onr.], mit der linken Hand essen [onr.]; iem.

-    laten liggen: (fig.) nichts mehr mit Einem zu schaffen haben wollen; I -af, bw.j linksab.

lïnkseïi, bv. n.: link, • an der linken Seite befindlich; (fig.) linkisch, unbe-holfen, tölpelhaft (Zie ook slinksck);

-    zijn (d. i. de linkerhand in plaats van de rechter gebruiken): links sein; I -heid, vr.: 1) (das) Linkssein, 2) (das) Linkische, Unbenolfenheit [vr.], Tölpelhaitigkeit [vr.].

linksom, bw.: linksum.

llinnen, bv. n.: leinen; een - hemd: ein leinenes Hemd.

llinnen, o.: 1) Leinwand [yr.1, Leinen [o.], Linnen [o-]; 2) Wasche [vr.], Leinzeug [o.], Leinenzeug [o.], Weisszeug [o.]; schoon reines Weisszeug.

linnen-bleek, vr. (-bleekerij, vr.): Leinwandbleiche [yr.]; I -bleeker, m.: Leinwandbleicher [m.]; -garen, o.: Lein-garn [o.]; -goed, o.: Zie no. 2 z. n. o. linnen; -handel, m.: Leinwandhandel [m.], Leinwaarenhandel [m.]; -kamer, yr.: Weisszeugkammer [v.]; -kast, vr. (-kastje, o.): Schrank [m.; a] (Schrankchen [o.]) fürs Leinenzeug; -kist, vr.: Kiste [yr.] fürs Leinenzeug; -kooper, m.: Leinwandhand-ler [m.], Leinwaarenhandler [m.j; -meid, vr.: Stubenmadchen [o.] mit der Sorgefür das Leinenzeug beauftragt; -moeder, vr.: Aufseherin [vr.] über das Leinzeug; het - naaien: das Weisszeugnahen (op het -naaien gaan: in die Nahschule gehen); -naaister, vr.: Weisszeugnahterin [vr.]; -reeder, m.: Zie -wever; -spinnerij, vr.: Leingarnspinnerei Lvr.]; -ververij, vr.: Leinwandfarberei [vr.]; -waar, vr.: Lein-waare [vr.], Leinenzeug [o.]; -waschster, vr.: Weisszeugwascherin [vr.]; -wasscher, Leinzeugwascher [m.]; -wasscherij, vr.: Leinzeugwascherei [vr.]; -wever, m.: Leinweber [m.]; -weverij, vr.: Leinwebe-rei [vr.]; -winkel, m.: Leinwandladen [m.; a en a].

I i iis. vr.: (pik.) Linse [vr.]; (lens:) Glas-linse [vr.]; I -glas, o.: Glaslinse [vr.J, Lin-senglas [o.; a]. linsje, o.: Linschen [o.], linsvormig, bv. n.: linsenförmig. lint, o.: Band [o.; a]; (fig.) Ordens-band [o.]; linten en strikken: Bander und Schleifen.

linten, o. mrv.: Bander Lo. mrv.]; I -doos, vr.: Bandschachtel [vr.].

lint-getouw, o.: Webstuhl [m.; ü] des Bandwebers; l-gras, o.: (pik.) Band-gras [o.].

lintje, o.: Bandchen [o.], lint-molen, m.: Bandmühle [vr.1; |-visch, m.: Bandfisch [m.]; -vormig, bv.

n.: bandförmig; -werker, m. (-wever, m.): Bandwirker [m.], Bandweber [m.J; -weverij, vr.: Bandweberei [vr.]: -winkel, m.: Bandladen [m.; a en a]; -worm (-wurm), m.: Bandwurm [m.; ü], linze, vr.: (pik.) Linse [vr.]; I -boom, m.: Linsenbaum [m.; a].

linzen, vr. mrv.: (pik.) Linsen Iyr. mrv.]; I -akker, m.: Linsenacker [m.; a], Linsenfeld [o.]; -gerecht, o.: Zie -schotel; -meel, o.: Linsenmehl [o.]; -schotel, m.: Linsengericht [o.]; -soep, vr.: Linsen-suppe [vr.]. linze-steen, m.: Linsenstein Lm.], lip, vr.: (ontl. en fig.) Lippe [vr.], Lefze [vr.]; de - laten hangen: die Lippe hangen lassen [onr.]; zijne - hing over het derde knoopsgat: Zie knoopsgat; -bloem, vr.: (pik.) Lippenblume Lvr.].

lipje, o.: Lippchen [o.], Lipplein [o.]; en keeltjes: Kopf und Bruststücke vom Laberdan.

lip-klier, vr.: (ontl.) Lippendrüse [vr.]; | -klootje, o.: Lippenspaltchen [o.]; -lap, m. en vr.: (der, die) Lipplapp; -let-

• •en

[vr.].

[vr.].

-ooren, o. mrv.:

bv. n.: verliebt, sehmach-

-oogen, w. o.: loerster, vr: Lauererin [vr.]. lokvogel, m.: Lockvogel [m.; ö], (fig.) Lauerer [m.[.

loeven, w. o.: (zeew.) anluven. loever, m.: Luv [vr.]; te -: luvwarts. Hof, o.: (kkl.) Yesper [vr.]; (pik.) Krau-terich [o.]; (bwk.) Laub [o.].

ter, vr.: (tik.) Lippenbuchstabe [m.J, Lip-penlauter [m.].

' Hippen, w. b.: (tech.) einlassen [onr.1. Hippen, vr. mrv.: Lippen [vr. mrv.]; gebed enkel met de ein Lippen-gebet Lo.]; I -beer, m.: (drk.) Lippenbar [m.]; -pommade, vr.: Lippenpomade [vr.1; -vroomheid, vr.: Lippenandacht [vr.1; -wijsheid, vr.: Lippenweisheit [vr.]; -zalf, vr.: Zie -pommade.

lip-spier, vr.: Lippenmuskel [m.];

I -tang, vr.: (hik.) Lippenzange [vr.], Lip-penhaïter [m.]; -viscn, m.: Lippfisch [m.]; -vormig, bv. n.: lippenförmig. liqueur, vr.: Zie likeur, liquidatie, vr.: Liquidation liquide, bv. n.: liquid. I z. n. o.: Flüssigkeit [vr.].

liquideeren, w. b. en o.: liquidiren

[ie].

lis, vr.: Zie lus; I -koord, o.: Litze [vr.].

liscli, o.: (pik.) Liesch [o.]; I -achtig, bv. n.: liesohartig: -bloem, vr.: Wasser-lilie [vr.], Schwertlilie [vr.]; -bol, m.: Iris-zwiebel [vr.], Iriswurzel [vr.]; -dodde, vr.: Knospe [vr.] der Schwertlilie; -gras, o.: Lieschgras [o.]; -knop, m.: Zie -dodde; -wortel, m.: Zie -bol. lis-koord, o.: Litze [vr.]. lispelaar, m.: Flüsterer [m.]. lispelaarster, vr.: Flüstrerin [vr.]. lispelen, w. o. en b.: flüstern. lispeling, vr.: (das) Flüstern. lispen, w. o.: lispeln, mit der Zunge anstossen [onr.]. I -, w. b.: unvollkommen aussprechen [onr.1. lisper, m.: Lispler [m.]. lisping, vr.: (das) Lispeln. lispster, vr.: Lisplerin [vr.]. lisp-tong, vr.: Lispelzunge [vr.]. lissen, w. b.: mit Litzen besetzen. mit Litzen sehmücken.

list, vr.: List [vr.]; armoede (liefde) zoekt -: (s^r.) Zie armoede en liefde; met allerlei -en en lagen: Zie lagen.

listig, bv. n.: listig, schlau; I -heid, vr.: Listigkeit [vr.], Schlauheit [vr.]. litanie, vr.: (kkl. en fig.) Litanie [vr.]. liter, m.: Liter [o.]; I -wijn, m.: Liter-wein [m.], Tischwein [m.].

liitliauen, o.: (adk.) Litthauen [o.]; Lithauer, m.: Litthauer [m.] (als bv. n.: litthauisch); Lithausch, bv. n.: litthauisch (als z. n. o.: Litthauisch [o.], litthauische Sprache [vr.J); Lithausche, vr.: Litthauerin [vr.].

lithograaf, m.: Lithograph [m.]. lithographeeren, w. b.: lithogra-phiren [ie].

lithographie, vr.: Lithographie [vr.]. lithograpliiscli, bv. n.: lithogra-phisch.

lithotomie, vr.: (hik.) Lithotomie [vr.], Steinschnitt [m.], Steinoperation [vr.].

litteeken, o.: Narbe [vr.], Schmarre [vr.1, Wundenmal [vr.]. litterair, bv. n.: literarisch, litterator, m.: Literator [in.], litteratuur, vr.: Literatur [vr.1. littoraal, o.: Küstenland [o.; a], Lit-torale [o.].

liturgie, vr.: (kkl.) Liturgie [vr.]. liturgisch, bv. n.: liturgisch.

livrei, vr.: Livree [vr.]; in -: in Li-vree; I -bediende (-knecht), m.: (der) Li-vreebediente.

livret, o.: 1) Arbeitsbuch [o.; ü]; 2) Dienstbuch [o.; ü].

Iiloyd, m.: Lloyd [m.]. lob, vr.: (ontl.) Lappen [m.]; (pik.) Samenlappen [m.]; (mod.) Halskrause [vr.], (ook:) Handkrause [vr.], Manschette lobbe, vr.: Zie lob. I -, m.: Zie lobbes.

lobbes, m.: (der) dumme Jakob, (der) mit Allem zufriedene Mensch.

lobbetje, o.: kleine (Hals-oder Hand-) krause [vr.]; in zijne -s zijn: (spr.) Zie knollentuin, lobbig, bv. n.: (pik.) lappig. lob-man, m.; (hist.-mtw.: der) alte spanische Dukaton; I Schlappohren [o. mrv.]. locaal, bv. n.: lokal. I -, o.: Lokal [o.], localiteit, vr.: Lokalitat [vr.]. locomotief, vr.: Lokomotive [vr.], Dampfwagen [m.].

lodder, tend.

lodderen, w. o.: 1) liebaugeln; 2) (fig.) schlafrig sein, traumen.

lodderig, bv. n.: 1) Zie lodder; 2) (fig.) schlafrig, traumerisch; I -heid, vr.: 1) (das) Schmachtende; 2) (fig.) Schlafrig-keit [vr.1, Traumerei [vv.]. lodder-oogen, w. o.: liebaugeln. Lodewük, m.: (mansnaam:) Ludwig [m.].

loeder, o.: (gem.) Luder [o.], loef, vr.: (zeew.) Luv [vr.], Luf [vr.], Loff [vr.]; -houden : Luv halten [onr.]; de

-    afsteken: (zeew.) [3] die Luv abgewin-nen [onr.], [3] die Luv abstechen [onr.1; iemand de - afsteken: (fig.) Einen über-treffen [onr.], es Einem zuvorthun [onr.];

I -balk, m.: Maststütze Ivr.]; -gierig, bv.

n.: luvgierig; -gierigheid, vr.: Luvgierig-keit [vr.]; -waarts, bw.: luvwarts; -waartsch, bv. n.: luvwarts gerichtet.

loeien, w. o.: (van rundvee:) blöken, brüllen; (van den wind:) brüllen, heulen, loensch, bv. n.: seniel, schielaugig;

-    kijken: schielen; iemand - aankijken: Einen (vr.: Eine) verliebt ansehen [onr.], (fig.) Einen (vr.: Eine) über die Schulter ansehen [onr.]; 1 -heid, vr.: Schielaugig-keit [vr.] (fig.) Yerliebtheit [vr.J.

Hoer, m.: Tölpel [m.], Gimpel [m.]. Hoer, vr.: 1) Lauer [vr.]; op de - staan of liggen: auf der Lauer stehen [onr.] oder liegen [onr.]; op de - gaan liggen: sich auf die Lauer legen; 2) Streich [m.]; aan iemand eene - draaien: Einem einen Streich spielen. loerder, m.: Lauerer [m.]. loeren, w. o.: lauern (- op: auf). loeres, m. en vr.: (der, die) kleine Schelm.

loer-gat, o.: Gruckloch [o.; ö] zum Lauern; 1-hoek, m.: Spahewinkel [m.]; lauern.

Hof, m.: Lob [o.]; eigen - stinkt: (spr.) Eigenlob stinkt; naar - hunkeren: nach Lob angeln; aan iemand - toezwaaien: Einem Lob ertheilen [tl, (uit baatzucht:) Einen lobhudeln; aan iem. den - nag< (aan iem. tot zijnen - nageven): Ei zum Lobe nachsagen.

ïie].

Buchstab enrathsel

tot zich

irm.

[m.]

even

nem

lof-galm, m.: Lobpreisung [vr.]; I-gierig, bv. n.: lobgierig, lobbegierig; -gierigheid, vr.: Lobgier [vr.]. Lobbegierde [vr. |; -klank, m.: Lobpreisung [vr.1; -spraak, vr.: Lobpreisung [vr.], (fig.) (das) Lobhudeln; -tuiten, w. o.: lobpreisen [onr.J, (fig.) lobhudeln; -tuiting, vr.: Lobpreisung [vr.], (fig.) (das) Lobhudeln; -waardig, bv. n.: lobenswertn [t], lobenswürdig; -waardigheid, vr.: Lobenswürdigkeit [vr.]; -werk, o.: (bwk.) Laubwerk [o.]; -zang, in.: Lobgesang [m.; a], Hymne [vr.]; -zingen, w. o.: lobsingen [onr.| [3].

lotfelük, bv. n.: löblich.lobenswürdig; I -heid, vr.: Löblichkeit [vr.], Lobenswürdigkeit [vr.].

Ilog, bv. n.: schwerfallig; I -heid, vr.: Schwerfalligkeit [vr.].

Ilog, vr.: (zeew.) Log [o. en m.]; de - uitwerpen : das Log auswerfen [onr.].

logaritlimen, vr. mrv.: Logarithmen fvr. mrv.]; I -tafel, vr.: Logarithmentafel jVr.].

logarithmisch, bv. n.: logarith-misch; -e tafels: logarithmische Tabellen £vr. mrv.], Logarithmentafeln [vr. mrv.]. log-boek, o.: Logbuch [o.; ü], loge, vr.: (i. a b.) Loge Ivr.]; I -sluiting, vr.: (das) Schliessen der (Freimau-rer-)Loge; -sluitster, vr.: (tnl.) Loge-Aufschliesserin [vr.]. logé, m.: (fam.) [ie] Logirgast [m.; a]. logeabel, bv. n : wohnlich, wohnbar, hewohnbar

logee, vr.: (fam.) [ie] Logirgast [vr.; a].

logeeren, w. o. en b.: (fam.) logiren

logeer-gast, m. en vr.: (fam.) [ie] Lo-girgast [m. en vr.; a]; I -kamer, vr.: Schlafzimmer [o.] für einen Gast.

logeetje, o.: [iej (der, die) kleine <oder: junge) Logirgast [a].

logement, o.: Gasthof [m ; ö]; een -doen: Gastwirthschaft [t] treiben [onr.];

I -houder, m.: [t] Gastwirth [m.], Besitzer [m.] eines Gasthofs ; -houderij, vr.: Geschaft [o.] eines Gastwirthes [t]; -houdster, vr.: [t] Gastwirthin [vr.], Besitzerin [vr.] eines Gasthofs.

logen, vr.: Lüge [vr.]; | -straffen, w. b.: Lügen strafen (iemand: Einen); zich zelven -straffen, w. w.: sich widersprechen [onr.].

log-gat, o.: Loggat [o.], loggen, w. o.: (zeew.) loggen.

Ilogger, m.: (zeew.: persoon en schip:) Logger [m.].

Ilogger, bv. n. (v. tr.): schwerfalliger. Zie bv.n. log.

log-glas, o.: Logglas [o.; a]. logica, vr.: Logik [vr.]; leeraar in de-(ook: beoefenaar van de -): Logiker [m.]. logies, o.: Logis [o.], logiscli, bv. n.: logisch; iemand die -redeneert: ein Logiker [m.].

log-lyn, vr.: Logleine [vr.], Loglinie ivr.J.

logogrief, vr.: [t]

[o.l, Logogryph [m.].

log-plankje, o.: Logbrett [o.l; I -rol, vr.: Logrolle [vr.); -tafel, vr.: Logtafel [vr.).

lok;, vr.: Locke [vr.1, Haarlocke [vr.]. Zie mrv. lokken.

lokaal, z. n. o. en bv. n.: Zie

locaal.

lok-aas, o.: Lockspeise [vr.], Köder [m.]; l-azen, w. b.: ködern; -brood, o.: Zie

-aas.

loket, o.: Fach [o.; aj; I -kast, vr.: Fachkasten [m.; as en as], Fachschrank [m.; an].

lok-geld, o (-gift, vr.): (tig.) Lockung [vr.].

lokje, o.: Löckchen [o.], lokke-brood, o.: Zie lokaas Hokken, w. b.: locken;

-: Einen an sich locken.

Hokken, vr. mrv. (van „lok”): Locken [vr. mrv.].

lokken-macliine, vr.: (in wollabrie-ken:) Lockmaschine [vr.].

lokker, m.: Locker [m.], Anlocker [m-l.

lokkerig, bv. n.: anlockend, ver-führerisch; I -heid, vr.: (das) Yerführe-rische.

lokkig, bv. n.: lockig, gelockt; I-heid, vr.: (das) Lockige.

lokking, vr.: Lockung [vr.], Anloc-kung [vr.].

loksel, o.: Zie lokaas en lokking.

lokster, vr.: Lockerin [vr.], Anlocker in [vr.].

lol, vr.: Spass [m.; a]; eene -: ein Jux [m.].

lollen, w. o. en b.: (pop.) schreihalsen, überlastig singen [onr.].

lolle-pot, m.: 1) ‘Feuerstübchen [o.], 2) KaffeeLesselchen [o.]; I -potten, w. o.: 1) mit dem Feuerstübchen unter sich sit-zen 2) (iron.) Trost aus dem Kaffeekessel schopten.

loller, m-: Schreihals [m.; a], (der) überlastige Sanger.

lolletje, o.: Spasschen [o.], (der) kleine Jux.

lollig, bv. n.: 1) lustig, amüsant; een -e vent; ein lustiger Bruder, ein Spassmacher; eene -e geschiedenis: eine amüsante Geschichte; 2) spasshaft, pos-sierlich; eene -e vertooning, ein spass-hafter (possierlicher) Anblick; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.], Possierlichkeit [vr.].

lolster, vr.: überlastige Sangerin [vr.].

lombard, m.: Leihhaus [o.; al, Pfand-haus [o.; a]. Zie lommerd. I Lombard, m.: Zie in jjombardijë.

liombardilë, o.: (adk.) die Lombar-dei; Lombardisch, bv. n.: lombardisch; Lombardische, vr.: Lombardin [vr.]; Lombardijër (Lombard), m.: Lombarde

lommer, o.: Schatten [m.] lommerachtig, bv. n.: schattig; I -heid, vr.: (das) Schattige.

lommerryk, bv. n.: schattig, dicht-belaubt.

lommerd, m.: Zie lombard; I- hou-

vr.:

süchtig; -zweer, vr.:

[0.1.

lonk, m.: Augenwink [m.]; (inz.) Liebesblick [m.], (der) verstohlene Bliek.

lonken, w. o.: liebaugeln; - tegen: [3] Liebesblicke (einen Liebesblick) werfen [onr.].

lonker, m.: Liebaugler [m.]. lonkje, o.: Liebesblickchen [o.].

vr.:    Leugnerin

nen:

hat

den: ein Pfandhaus halten [onr.]; in den - brengen: ins Leihhaus bringen [onr.], im Leihhaus verpfanden; uit den - halen: im Leihhaus wieder einlösen; I -briefje, o.: Pfandschein [m.].

1 o min orden. w. o.: 1) Geld auf Pfand leihen [onr.]; 2) oft ins Leihhaus laufen [onr.].

lommerd-erfhuis, o.: Yersteigerung [vr.1 der im Leihhaus unverzinst gebliebe-nen Pfander; I -houder, m.: 1) Yorsteher [m.] ein es öffentlichen Leihhauses, 2) Pfand-leiher [m.]; -houdster, vr.: 1) Yorsteherin eines öffentlichen Leihhauses, 2) Pfandlei-herin [yr.]; -loopers, m. (-loopsters, yr.) mry.: bestandige Kunden des Leihhauses.

lommeren, w. o.: im Baumschatten sitzen [onr.].

lommerig:, bv. n.: schattig; I -heid, schattige Beschaffenheit [vr.].

Homp, bv. n.: (i. a. b.) plump; (fig.) flegelhaft; I -heid, vr.: Plumpheit [vr.], (fig.) Flegelhaftigkeit [vr.].

Homp, vr.: Lumpen [m.]; I -suiker, vr.: Lumpzucker [m.]. Zie mrv. lompen.

lompen, vr. mrv.: Lumpen [m. mrv.]; papier van -: Lumpenpapier [o.]; I -bak,

m.: (bij papiermakers:) Stampftrog [m.; ö]; -gaarder, m.: Lumpensammler [m.]; -kóoper, m.: Lumpenhandler ]m.]; -kuip, vr.: Faulbütte [vr.]; -negotie, vr.: Lum-penhandel [m.]; -zoeker, m.: Lumpensammler [m.].

lomperd, m. en vr.: Plumpsack (m.; a]; (fig.) Flegel [m.], Grobian [m.].

lompigheid, vr.: 1) Flegelhaftigkeit [vr.]; 2) Grobheit [vr.].

bonden, o.: (adk.) London [o.]; Lon-denaar, m.: Londoner [m.]; Londenaar-ster (Londensche), vr.: Londonerin [vr.]; Londensch, bv. n.: londoner.

long, vr.: (ontl.) Lunge [vr.]; - en lever uitspuwen: (fig.) sich das Herz aus dem Leibe brechen [onr.]. Zie mrv. longen.

long-aandoening, vr.: Lungenaffek-tion [vr.].

longen, vr. mrv.: Lungen [vr. mrv.]; goede - hebben: eine gute Lunge leine kraftige Stimme) haben.

long-kwaal, vr.: Lungenkrankheit [vr.]; I -lijder, m.: (-lijderes, vr.): Lungen-süchtige [m. en vr.].

Longobard, m.: (hist.) Longobarde [m.J; Longobardisch, bv. n.: longobar-discn.

long-püp, vr.: (ontl.) Luftröhre [vr.]; I -tering, vr.: Longenschwindsucht [vr.1, Lungensucht [vr.], Schwindsucht [vr.] (-teringachtig, bv. n.: schwindsüchtig; -teringachtigheid, vr.: Schwindsüchtigkeit [vr.]); -vaten, o. mrv.: (ontl.) Lungenge-fasse [o. mrv.]; -ziekte vr.: Lungenkrankheit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: schwind-Lungengeschwür

zu-

lonkster, vr.: Liebauglerin [vr.]. lont, vr.: Lunte [vr.J; brandende -: brennende Lunte [vr.]; - ruiken: (fig.> Lunte riechen [onr.]; ! -gat, o.: (art.) Zündloch [o.; ö]; -stok, m.: (art.) Lun-tenstock [m.; ö], [t] Zündruthe [vr.]. loochenaar, m.: Leugner [m.]. loochenaarster,

[vr.].

loochenen, w. b.: leugnen. loochening, vr.: Leugnung [vr.], (das) Leugnen.

lood, o.: Blei [o.]; (gew., zeew., mil.en jag.) *) Loth [o.]; (aan schuiframen,hangklokken, enz.:) Gewicht [o.] (bwk. en fig.) Blei [o.], Richtblei [o.], Loth [o.], Bleiloth [o.]; - in blokken: Blei in Blöcken; gesmolten -: (das) geschmolzene Blei; het oude halve pond had 16 -: das alte halbe Pfund hatte sechzehn Loth; van vrienden in nood gaan er honderd in een -: (spr.) Freunde in der Noth [t] gehen hundert auf ein Loth; het - uitwerpen: (zeew.) das Loth auswerfen [onr.J; kruit en -: Kraut und Loth, Pulver und Blei; - om oud ijzer: (spr.) eenerlei; glasruiten in het -zetten: Fensterscheiben in Blei einfassen; een muur in het - brengen: eine Mauer lothrecht machen; in het - staan: loth-recht sein; uit het - gezakt: aus dem Loth gewichen, (fig.) schiefgewachsen.

lood-aars, m. en vr.: (pop.) der Lieb-haber (die Liebhaberin) vom Sitzen (geen -aars zijn: iron.: kein Sitzfleisch haben);

I -achtig, bv. n.: bleiartig; -blauw, bv. n.: bleiartig blau.

Ilooden, bv. n.: bleiern; met - schoe-: (fig.) mit Blei an den Füssen; eene -zwaarte: (fig.) eine Centnerschwere.

Ilooden, w. b.: (adm.) plombiren [ie], (zeew.) mit dem Bleiloth [t] ergründen; glasruiten -: Fensterscheiben in Blei

ssen.

looder, m.: [ie] Plombirer [m.].

loodig, bv. n.: ein Loth [t] wiegend.

looding, vr.: [ie] Plombirung [vr.]; (das) Plombiren [ie].

loodje, o.: (gew.) [t] Löthchen [o.]; (fig.) Billet [o.], Einlasskarte [vr.]; het - leggen: (spr.) schlecht wegkommen [onr.]; de laatste -s wegen het zwaarst: (spr.) Schwierigste kommt zuletzt, das Ende die Last.

lood-kleurig, bv.n.: bleifarbig; I -lepel,

m.: Bleigiesserslöffel [m.]; -lijn, vr.: (zeew.) [t] Lothleine [vr.], (bwk.) [t] Bleiloth [o.], (wsk.)Perpendikel [o.]; -metaal, o.: [t]Löthe [vr.]; -mijn, vr.: Bleigrube [vr.]; -recht, bv. n.: senkrecht.

loods. vr.: 1) Wetterdach [o.; a]; 2) Hütte [vr.].

Iloods m.: (zeew.) Lootse fm.]; I -boot, vr.:    Lootsbarke [vr.], Lootsenbarke

[vr.].

loodsen, w. b.: lootsen.

loods-geld, o.: Lootsgeld [o.], Loot-sengeld [o.], Lootsengebühr [vr.1.    —

lood-slakken, vr. mrv.: Bleischlac-ken [vr. mrv.].

loodsrman, m.: Lootse [m.] (-mans-boot, vr.: Zie -boot; -manswater, o.: Lootsenwasser [o.]); -mannetje, o.:(visch:)

*) Overal [t].

vr.:

Ge-

Lootse [m.], Lootsmann [m.; a]; -wezen,

o.: Lootsenwesen [o.].

lootl-vervig-, bv. n.: bleifarben, blei-farbig; I -wit, o.: Bleiweiss [o.]; -zwaar, bv. n.: schwer wie Blei, (fig.) centnerschwer; -zwaarte, vr.: (fig.) Centnerschwere [vr.].

Hoof, bv. n.: müde: I -heid, vr.: Müdig-keit [vr.].

Hoof, o.: (van boomen, en bwk.) Laub [o.]; (van wortelen, kool, knollen, enz.:) Krauterich [o.]; I -achtig, bv.n.: laubartig, laubicht; -dak, o.: Laubdach [o.; al, Blat-terdach fo. ; a], (fig.) Laube [vr.]; -hut, (kkl.) Laubhütte [vr.J, Lauberhütte [vr.] (-huttenfeest, o.: Lauberhüttenfest [o.]); -mos, o.: Laubmoos [o.]; -plant, vr.: Laubpflanze [vr.]; -rijk, bv.n.: laubreich, laubig; -werk, o.: Laubwerk [o.].

loog, vr.: Lauge [vr.]; in de - zetten; in die Lauge legen; I -achtig, bv. n.: lau-genartig; -asch, vr.: Laugenasche [vr.]; -bad, o.: Laugenbad [o.; a], Laugenwas-serbad [o.; a]. loogen, w. b.: laugen. looger, m.: Lauger [m.]. looging, vr.: (das) Laugen. loog-kuip, vr.: Laugenbütte [vr.], Laugenfass [o.; a]; I -mand, vr.: Laugen-korb [m.; ö] ; -water, o.: Laugenwasser [o.]; -zout, o.: Laugensalz [o.]; -zoutachtig, bv. n.: laugensalzicht; -zoutig, bv.n.: laugensalzig. looi, vr.: Lohe [vr.], Gerberlohe [vr.]. looien, w. b.: gerbèn (garben). looier, m.: Gerber (Garber) [m.], Loh-gerber [m.].;

looierij, vr.: Lohgerberei [vr.]. looi-gaar, bv. n.: lohgar; I -kuip, vr.: Lohgrube [vr.]; -stof, vr.: (schk.) Gerbe-stoff [m.].

look, o.: (pik.) Lauch [o.].; i -achtig, bv. n.: laucbartig; -bed, o.: Lauchbeet [o.]; -smaak, m.: Lauchgeschmack [m.J.

loom,    bv. n.: schwer, matt; I -heid,vr.: Schwere [vr.], Mattheit [vr.], Mattigkeit [vr.].

loon,    o.: Lohn [m.]; voor - werken: für Lohn arbeiten; onder het - werken: unter dem Lohne arbeiten; - naar werken krijgen: (fig.) Lohn nach Yerdienst bekommen [onr.]; zijn verdiende - krijgen : (fig.) seinen verdienten Lohn bekommen [onr.]; de arbeider is zijn - waard: (spr.) der Arbeiter ist seines Lohnes werth [t]; ondank is ’s werelds -: (spr.) Undank ist der Welt Lohn.

loon-bederver, m.: Lohnverderber [m.].

loonen, w. b.: lohnen; het loont de moeite niet: es lohnt die Mühe nicht, es lohnt der Mühe nicht.

looner, m.: Löhner [m.], Yergelter [m.], Belohner [m.].

looning, vr.: (das) Lohnen. loonster, vr.: Lohnerin [vr.], Yergel-terin [vr.], Belohnerin [vr.]. loontje, o.: Löhnchen [o.]. Zie spr.

boontje.

loon-trekkend, bv. n.: Lohn erhal-tend, besoldet (de -trekkende dienaar: der Löhner); |-trekker, m.: Löhner [m.];-wacht, vr. (iron.: -wachtje, o.): Lohnwache [vr.].

loop, m.: 1) Lauf [m.]; op den - zijn: ausgegangen sein, nicht zu Hause sein,

(ook:) durchgebrannt sein, sich aus dem Staube gemacht haben; op den - gaan: die Flucht ergreifen [onr ]; iets in den -laten: (fig.) etwas im Stich lassen [onr.] aan eene zaak (aan zijne gedachten) den vrijën - laten: einer Sache (seinen danken) freien Lauf lassen [onr.]; de -eener rivier: der Lauf eines Flusses; de - der planeten: der Lauf der Planeten; de - der jaren: der Lauf der Jahre; in den - dezer maand: im Laufe dieses Mo-nats; de - des levens: der Lauf des Le-bens; in den - van het gesprek: im Laufe des Gesprachs ; 2) waar heeft hij nu zijnen -: welchen Ort besucht er jetzt gewöhn-lich?; 3) (toeloop:) Zulauf [m.]; die predikant heeft den -: dieser Prediger hat den Zulauf; die winkel heeft den - niet meer: dieser Laden hat den Zulauf nicht mehr;. eene plaats die den - heeft: ein stark be-suchter Ort: 4) de - van een geweer: der Lauf [a] einer Flinte; een getrokken -: ein gezogener Lauf; een geweer met dubbelen -: eine Flinte mit einem Doppellauf;,

5) (diarrhee:) Durchfall [m.]; de roode -: (gnk.) die rothe [t] Ruhr.

loop-aclitig, bv. n.: 1) gerne auf der Strasse, 2) gerne laufend; I -baan, vr.: Lauf-bahn [vr.), Bahn [vr.] (zijne -baan intreden: seine Lauf bahn antreten [onr.]; aan het einde van zijne -baan: am Ende seiner Bahn): -bode, m.: Fussbote [m.]; -brug,, vr.: Laufbrücke [vr.]; -deern, vr.: Lauf-madchen [o.].

loopen, w. o. en b.: laufen [onr.]; gaan -: laufen gehen [onr.]; er overheen -:

1) zu arg sein, 2) ü b e rlaufen [onr.],, 3) übergehen [onr.], 4) geschwiud abma-chen; in de papieren -: (fam.) zu viel Geld kosten; te niet -: zu nichte gehen [onr.]^ in de war -: in Yerwirrung [t] gerathen [onr.]; te hoog -: (twist:) zu weit gehen [onr.], (de prijs van iets:) zu sehrinsGeld laufen [onr.]; gevaar -: Gefahr laufen [onr.]; er loopt een streep door bij hem: (spr.) er hat einen Sparren zu viel; do molen loopt door de vang bij hem: (spr.) es rappelt ihm im Kopfe; het loopt er nog op, dat...: es wird noch so weit kommen, dass ...; deze weg loopt naar den Haag: dieser Weg führt (oder: geht)nach Haag; iemand of iets ten onderste boven -: Einen oder etwas über den Haufen laufen [onr.]; storm -: Sturm laufen [onr.]; er loopt vrij wat van Sint Anna onder: (spr.) es lauft ziemlich viel Zweideutiges mitunter; laat hem maar hij weet wel wat hij doet: (fam.) lasse ihn nur macheny er weiss schon was er thut.

loopend, bv. n.: laufend (ook fig.); -e rekening: laufende Rechnung; van de -e maand: laufenden Monats; -(scheeps-) want, o.: (das) laufende Tauwerk; -schrift^

o.: Kurrentsehrift Lvr.1; als een - vuurtje: wie ein Lauffeuer [o.]; -eoogen: triefende Augen [o. mrv.], Triefaugen [o. mrv.]; in het oog -: bv. n.: auffallend.

looper, m.: (om sloten open te steken:} Dietrich [m.]; (passe-partout:) Haupt-schlüssel [m.]; (smal vloerkleed in gangen en op trappen:) 1. Gangteppich [m.], 2. Trep-penteppich [m.], Stiegenteppich [m.]; (van viervoetig jachtwild:) Lauf [m.; al, Lauft [m.; a]; I (overigens i. a. b.:) Laufer [m.].. looperig, bv. n.: 1) Zie no. 1 loop-

-me

rin [vr.].

m.:

4fig.) Blatt [o.; (spr.) zittern wi cin Espenblatt.

cm

van

Hos, bv. n. en bw.: 1) (niet vast:) los; (niet stevig:) locker; (niet degelijk:) leicht, oberflachlich; (van het weer:) un-bestandig, veranderlich; (ongedwongen:) ungezwungen, frei, ungenirt [ie]; (niet ingetogen:) locker; (onkiesch:) zoten-haft; de duivel is -: der Teufel ist los; een -se tand: ein lockerer Zahn [a]; met -se steken aaneennaaien: mit leichten Stichen aneinander nahen; eine -se houding: eine ungezwungene Haltung; een -se snaak: ein lockerer Bruder [ü]; erg -in den mond: sehr zotenhaft; 2) (nog eenige andere uitdrukkingen:) al wat - en vast is: alles Mögliche, (ook:) was die Augen sehen; -e bladen: fliegende Blat-ter; in -se bladen: ungebunden, roh; -se gedachten: Gredankenspane [m. mrv.]; -se

achtig; 2) (van de oogen:) triefend; 4 -heid, vn: 1) Yerlangen [o.] aut der Strasse zu sein, 2) (van de oogen: das) Triefen.

looperü, vr.: (das) Laufen.

loop-graat*, vr.: (mil. en mar.) Lauf-graben Lm.: a].

loopje, o.: l)(der) kleine Spaziergang fa]; 2) (om beter te kunnen springen:) {der) kleine Anlauf; een - nemen: einen kleinen Anlauf nehmen [onr.]; 3) een -met iemand nemen; (fig.) Einen zum Besten haben, Einen zum Narren halten [onr.];

4) Kunstgriff [in.], Pfiff [m.], (das) schlaue Mittelchen; ik zal er wel een - op vinden: ich werde schon ein Mittelchen dazu aus-.zufinden wissen.

loop-j ongen, m.: Laufjunge [m.], Lauf-bursche [m. 1; I -knecht, m.: Auslaufer [m.];

id, vr.: Laufmagd [vr.; a]; -meisje, o.: Laufmadchen Lo.]; -plaats, vr.: (mil.) Sam-melplatz Lm.; a]; -plank, vr.: Lautplanke [vr.]; -prijs, m.: Kampfpreis beim Wett-

loopsch, bv. n.: (van honden:) laufig, laufisch; (van mensenen, vooral van dienstmeiden : uitlooperig:) laufisch; I -heid, vr.: 1) (van honden:) Brunft Lvr.], (das) Laufigsein; (van menschen:) Zie no. 1 looperigheid; 2) (van honden:) Lauf-zeit Lvr.], Zeit [vr.] (Dauer [vr.]) der Brunft.

loop-sclinit, vr.: (iron.) Oassenlaufe-loopster, vr.: Lauferin [vr.]. loop-stoel, m.: Grangelwagen [m.], Laufwagen [m.], Laufstuhl [m.; ül; I -tijd, (van eenen wissel:) Zahlungsfrist [vr.], Zahlungstermin [m.]; -wagen, m.: Zie -stoel; -werk, o.: Laufen [o.l (veel -werk hebben: viel zu laufen haben). loor (met „te”), bw.: Zie teloor.

loos,    bv. n.: 1) (sluw,geslepen:) schlau; «een looze vos: (fig.) ein Schlaukopf [m.; ö]; 2) (oolijk:) lose; een looze schalk: ein loser Schelm, ein loser Yogel [ö]; 3) (ledig, hol, ijdel, ijl:) leer, hohl; looze noten: taube Nüsse |vr. mrv.]; 4) (valsch, onwaar:) falsch; een - alarm: ein blinder Larm; eene looze deur: eine blinde Thüre; 5) (schijnbaar:) scheinbar, Schein....; | -heid, vr.:

1) Schlauheit [vr.], 2) Losigkeit [vr. J, 3) (das) Leere, 4) (das) Falsche, 5) (das) Schein-bare.

loot,    vr.: (pik.) Sprössling [m.] (ook fig.), Spross [m.] (ook fig.), Schössling [m.].

lootje, o.: 1) (das) kleine Loos; 2) (pik.) Sprösschen [o.]; 3) Zie loodje.

loover, o.: 1) Flitter [m.]; zoo dun als «een -: dünn wie Flittergold; 2) Laub [o.], al; sidderen als een -: wie Espenlaub, zittern wie loovertje, o.: Flitterchen [o.], loozen, w. b.: [2 en 4] los werden [onr.1; iemand of iets trachten te -: Einen oder etwas loszuwerden suchen, Jemandes oder einer Sache loszuwerden suchen; ik heb hem (of het) geloosd: ich bin ihn (oder ■es) los, ich bin seines (oder dessen) los; water -: (uit eenen polder, enz.:) Wasser abführen; «zijn water -: (zijne pis -): sein Wasser abschlagen [onr.]; gelegenheid om vuil water te -: GLelegenheit [vr.] des schmutzigen Wassers loszuwerden; wind -: Einen fahren lassen [onr.], einen

Wind fahren lassen [onr.1; eenen zucht - : einen Seufzer holen, loozing, vr.: (das) Loswerden [2]. lor, vr.: Lumpen [m.], Fetzen [m.]; (fig.) Lumperei [vr.]; een - van een vent: ein miserabler Kerl; een - van een wijf: ein miserables Weibsbild; een - van een ding: ein Lumpending [o.], ein miserables Ding; dat is geen - waard: das ist keinen Pfiffer-ling werth [t]; ik geef er geen - om: ich kümmere mich nichts darum; hij weet er geen - van: er weiss nichts davon.

lord, m.: Lord [m.]; het Huis der -s: (stk.) das Haus der Lords, (das) (englische) Oberhaus.

lording, vr.: (zeew.) Lording [vr.]. lorgneeren, w. b.: lorgniren [ie], lorgnet, vr.: Lorgnette [vr.]. lorgnon, o.: Lorgnon Lm.], lork, vr.: (pik.) Larche [vr.]. lorke-boom, m.: Larchenbaum [m.; a], Larchentanne [vr.]. Larche [vr.]; I -zwam, vr.: Larchenschwamm [m.].

lorre, vr.: (vog.) Papagei [m.]; (als toespraak:) Papchen [o.].

lorren, o. mrv.: Lumpen [m. mrv.]; opkooper van -: Lumpenhandler [m.], opkoopster van -: Lumpenhandlerin [vr.]; I -boel, m.: (fam.) lumpige GLe-schichte [vr.]; -draaien, w. o.: 1) schmug-geln, 2) betrügen; -draaier, m.: 1) (persoon en schip:) Schmuggler [m.], 2) Be-trüger [m.]; -draaierij, vr.: 1) Schmuggelei [vr.]; 2) Betrügerei Lvr.] ; -draaister, vr.: (fam.) Betrügerin [vr.]; -goed, o.: Lumpen-zeug Lo.]; -kist, vr.: Lumpenkiste [vr.]; -koopman, m.: Lumpenhandler [m.]; -man, m.: Lumpensammler [rn.1, Lumpenmann Lm.; a]; -mand, vr.: Lumpenkorb [m.; ö]; -vrouw, vr.: Lumpensammlerin [vr.J, Lum-penfrau [vr.]; -werk, o.: Lumpenwerk fo.], Pfuscherarbeit [vr.1; -zoeker, m. : Zie -man; -zoekster, vr.: Zie -vrouw.

lorrery, vr.: (fam.) lumpige GLe-schichte [vr.].

lorretje, o.: Fetzchen [o.]; (papegaai:) Papchen [o.].

lorrig, bv. n.: 1) lumpig; een - boek: ein Lumpenbuch [o.; ü]; een - dichter: ein Lumpendichter [m.]; een - ding: ein Lumpending [o.]; een - middel; ein Lum-penmittel Lo.]; -e waar: Lumpenwaare [vr.]; een - beetje geld: ein Lumpengeld

2) pfuscherhaft; I -heid, vr.: 1) Lumpig-keit [vr.], 2) Pfuscherhaftigkeit [vr.].

Hos, m.: (drk.) Luchs lm.]; het wijfje den -: die Luchsin.

LOSBAAK.

lloten, w. o. en b.: loosen, das Loo& ziehen [onr.]. loter, m.: Looser [m.]. loterij, vr.: Lotterie [vr.]; in de -spelen: in die Lotterie setzen; uit de -trekken: in der Lotterie gewinnen [onr.]-den hoogsten prijs uit de - trekken: das grosse Loos gewinnen [onr.]; de - trekt vandaag niet: es ist heute keine Ziehung der Lotterie; I -boek, o.: Lotteriebuch [o.; ü]; -briefje, o.: Loos [o.], Lotterieloos [o.]r, Lotteriebillet [o.]; -splitter, m.: (der ob-rigkeitlich autorisirte [ie]) Yerkaufer von Theilen [T] von Loosen; -trekking, vr.*r Ziehung [vr.] der Lotterie!

lot-gemeen,bv. n.: schicksalsverwandt;, I -genoot, m. en vr.: Schicksalsgefahrte [m.], Schicksalsgefahrtin [vr.]; -geval, o.: Schicksal [o.].

ï<otbaringen, o.: (adk.) Lothringen [o.]; Lotharinger, m.: Lothringer [m.J Lotharingsch, bv. n.: lothringisch; Lotha-ringsche, vr.: Lothringerin [vr.]. # loting, vr.: Loosung [vr.]; bij -: durchs Loos; in de - vallen: ein militarpflichtiges-Loos ziehen [onr.].

lotje, o.: Loos [o.l; het is me een es ist mir ein Loos. I Lotje, o.: (vrouwennaam :) Lottchen [o.]; van - getikt zijn: (spr.) einen Sparren zuviel haben.

lots-bedeeling, vr. (-bestel [o.], -bestemming, vr.): Schicksal [o.]; I -verwisseling (-wisseling), vr.: Schicksalswechsel: [m.].

geruchten: blosse Gerüchte [o. mrv.], un-bestimmte Gerüchte [o. mrv.; met - kruit laden: blind laden [onr.]; met - kruit schieten: mit losem Pulver schiessen [onr.];

-se trekken : einzelne Züge [m. mrv.]; -over iets denken: (fam.) etwas auf die leichte Schulter nehmen [onr.]; - over iets spreken: gleichgültig (leichtfertig) von etwas reden; - over iets heen loopen:

(fig.) etwas nur flüchtig (nur obenhin) be-rühren, (ook:) etwas auf die leichte Schulter nehmen [onr.]; er op - gaan (slaan, schrijven, schieten, enz.): drauf los gehen [onr.] (schlagen [onr.], schreiben [onr.], schiessen Lonr.] u. s. w.).

losbaar, bv. n.: einzulösen(-bare panden: einzulösende Pfander [o. mrv.]).

losbandig,bv.n.: ungebunden; I -heid, vr.: Ungebundenheit [vr.].

los-barsting, vr.: Ausbruch [m.; ü];

I -bol, m.: (der) lockere Bruder [ü]; -bol-lerij, vr.: Ungebundenheit [vr.]; -branden, w. o.: losbrennen [onr.]; -branding, vr.:

(das) Losbrennen; -dag, m.: (kpv.) Lösch-tag [m.] Ausladungstag [m.[, (van pand-goed:) Einlösungstag [o.]; -doen, w. b.: los machen; -geld, o.: (rantsoen:) Löse-geld [o.], (kpv.) Löschgeld [o.].

losbeid. vr.: 1) (das) Lossein; 2) Loc-kerheit [vr.]; 3) Leichtigkeit [vr.]; 4) Ver-anderlichkeit [vr.]; 5) Ungezwungenheit [vr.]; 6) Lockerheit [vr.]; 7) Zotenhaftig-keit [vr.]; enz. Zie los.

los-lioofd, o.: Leichtsinn [m.].    ___9    , _    . T ,

losjes, bw.: obenhin.    , ïotto, o.: Lotto [o.]; I -dopje, o.: Lot-

los-loopen, w. o.: frei herumlaufen tosteinchen [o.]; -kaart, vr.: Lottokarte [onr.] (het zal wel -loopen, w. onpers.: es [vz.]; -spel, o.: Lottospiel [o.]. Zie kien. wird sich schon geben [onr.]); I -lijvig, bv. lotus, m.: (pik.) Lotus [m.]; I -boom„

n.: zu starke Leibesöffnung habend; -lij- m-: Lotusbaum [m.; a]. vigheid, vr.; zu starke Leibesöffnung [vr.]; louiscTor, m.: (mtw.) Louisd or Lm.J. -plaats, vr.: (kpv.) Löschplatz [m.; a], loup, vr.: Lupe [vr.1, Linsenglas [o.;. Ausladungsplatz [m.; al; -raken, w. o.:    a], Yergrösserungsglas [o.; al; iets met

loswerden Lonr.], loskommen [onr.], (van de - bekijken: etwas unter die Lupe brm-aan den grond gevarene schepen:) wieder gen [onr.].    .

flott werden [onr.].    louter, bv. n.: lauter, rem. I -, bw.r.

losseu, w. o. en b.: (kpv.) löschen, aus- lauter, nur, bloss, nichts als. laden [onr.]; - en laden: aus- und einla-    louteraar, m.: Lauterer [m.1.

den [onr.]; een schot -: einen Schussthun    louteraar ster, vr.: Lautrerm |vr.|.

[onr.].    •    louteren, w. b.: lautern.

losser, m.: (kpv.) Auslader [m.]; (van loutering, vr.: Lauterung [vr.]. pandgoed:) Einlöser [m.].    louter-oveu, m.: Lauteroten [m.];:

lossigbeid, vr.: Zie losbeid.    I -stal, m.: (vea.) lautere Stall [vr.].

lossing, vr.: (kpv.) Ausladung [vr.];    Houw, vr.: (zeelt:) Schleihe [vr.].

(van pandgoed:) Einlösung [vr.]; (vaneen    IliOuw,    m.: (mansnaam:) Lorenz [m.|.-

schot:) Abfeuerung [vr.].    louwmaand, vr.: (der) erste Monat

los-tornen, w. b. en o.: auftrennen, des Jahres.    .

aufreissen [onr.]; | -tijd, m.: (kpv.) Ausla- loven, w. b. en o.: 1) loben, ruhmen,. dungszeit [vr.]; -weg, bw.: leichtweg; preisen [onr.]; het werk zal zijnen mees--zinnig, bv. n.: leichtsinnig; -zinnigheid, ter -: das Werk wird den Meister loben; vr.: Leichtsinnigkeit [vr.J, Leichtsinn [m.];    God zij geloofd: Gott sei Lob!; 2)- en

-zitten, w. o.: locker sitzen [onr.].    bieden: bieten [onr.] und wieder bieten

[m.], Rühmer [m.]r

lot, o : (i. a. b.) Loos [o.]; (noodlot, [onr.], feilschen. lotgeval:) Schicksal [o.]; iemand of iets lover, m.: Lober aan zijn - overlaten: Einen oder etwas Preiser [m.]. seinem Schicksale überlassen [onr.];schot    loving,    vr.: (das) Lopen,

en -: (spr.) Steuern und Abgaben [vr.    loyaal,    bv. n.: loyal; I -heid, vr.: Lo-

mrv.]; een gelukkig - (fig.: een - uit de yalitat [vr.].    „    . ,

loterij): ein glückliches Loos.    loyaliteit, vr.: Zie loyaalbeid.

[vr.].

loteling, m.: (der) Konskribirte [ie].    ⁻ lub, vr.: Handkrause [vr.], Manschette

lloten, o. mrv.: Loose [o. mrv.].

(1) De niet hier vermelde met „los” samengestelde werkwoorden zijn ook in het Puitsch met „los” samengesteld, bv : loskomen (loskommen [onr.]), losgaan (losgehen [onr.]), enz.

luhbe, vr.: Zie lub.    luchting, vr.: (das) Lüften, (das) Aus-

lubben, w. b.: geiten, verschneiden lüften. lonr.1, kastriren [ie]; (van paarden:) wal- luchtje, o.: Lüftchen [o.]; (figr.: der) lachen; (van zeugen:) gelzen; (van ha-    üble Geruch; er is een - aan: es riecht

nen:) kapaunen.    übel, es ist einen üblen Geruch daran,

lubber, m.: Gelter [m.], [ie] Kastrirer    (fig. fam.) es ist nicht kauscher; er is een

|m.]; - van zeugen: Gelzenschneider [m.],    - aan hem: (fig. fam.) er steht nicht iin

Gelzer [m.].    allerbesten Ruf.

lubberd, m.: Memme [vr.]; -je bloed- lucht-kamer, vr.: Windkessel [m.]; worst, o.: (pop.) Memme [vr.].    ¹ I -kasteel, o.: Luftschloss [o.; ö] (-kasteelen

lubberig, bv. n.: tölpelhaft. tölpisch;    bouwen: Schlösser in die Luft bauen);

I -heid, vr.: Tölpelei [vr.], Memmerei    -ketel, m.: Windkessel lm.1; -klep, vr.:Luft-

jvr.].    klappe [vr.]; -laag, vr.: Luftscnicht [vr.];

lubbing, vr.: Kastration [vr.], Yer-    -ledig, bv. ri.: luftleer (als z. n. o.: Luft-

schneidung [vr.].    leere [vr.]); -leider, m.: Yentilator [m.];

Imbeck, o.: (adk.) Lübeck [o.].    -leiding, vr.: Yentilation [vr.]; -meetkun-

lubmes, o.: [ie] Kastrirmesser [o.],    dig, bv. n.: aërometrisch; -meter, m.:

Messer [o.] zum Yerschneiden.    Luftmesser [m.], Aërometer [m.]; -reis,

Ijucern, o.: (adk.) Luzern [o.].    vr.: Luftreise [vr.], Luftfahrt [vr.1, Luft-

llucht, bv. n.: luftig; (fig.) Zie lucli-    schiffahrt [vr.]; -reiziger, m.: Luftschiffer

tig.    [m.1, Luftfahrer [m.], Aëronaut [m.];

llucht, vr.: Luft [vr.]; (reuk:) G-eruch    -schuw, bv. n.: luftscheu; ^schuwheid, vr.:

[m.1; versche -: frische Luft; in de open Luftscheue [vr.].

-: in freier Luft; - scheppen: Luft schop- luchts-gesteldheid, vr.: Zielucht-fen; - maken: Luft machen; - geven aan:    gesteldheid.

[3] Luft geben [onr.]; aan zijn hart (aan    lucht-spiegeling, vr.: Luftspiege-

jzijn gemoed) - geven: seinem Herzen Luft lung[vr.]; |-spoorweg, m.: atmospharische machen; in de - springen of vliegen: (fig.)    Eisenbahn [vr.]; -sprong, m.: Luftsprung

in die Luft fahren [onr.] oder fliegen    [m.; ü], (rs.) Kapriole [vr.], Bockssprung

Jpnr.]; in de - laten springen of vliegen:    [m.; ü]; -streek, vr.: Himmelsgegend [m.],

(fig.) in die Luft sprengen; een gat in de    Himmelsstrich [m.], (adk.) Zone [vr.],

slaan: (spr.) sich vor Yerwundering auf    (fig.) Klima [o.l; -vaart, vr.: Luftschifffahrt

den Kopf stellen; de - krijgen van:Wind    [vr.]; -vang, vr.: Luftfang [m.; a]; -ver-

bekommen [onr.] Von, [4] wittern; op de -    dichter, m.: Luftverdichter [m.], Konden-

afgaan: dem Geruch e nachgehen [onr.]. sator [m.]; -verheveling, vr.: Luftspiege-lucht-bal, m.: Zie -bol; I -beeld, o.:    lung [vr.]; -verschijnsel, o.: Lufterschei-

Luftbild [o.], Luftgebilde [o.l; -blaas, vr.:    nung [vr.], Meteor [o.], Phanomen [o.](leer

Luftblase [vr.], (vait eenvisch:) Schwimm-    der -verschijnselen: Lufterscheinungslehre

blasé [vr.]; -bol, m.: Luftball [m.], Luft-    [vr.]); -verversching, vr.: Yentilation [vr.];

ballon [m.]; -breuk, vr.: Windbruch [m.;    -vormig, bv. n.: luftförmig;-vormigheid,

ü]; -dicht, bv. n.: luftdicht (-dicht geslo-    vr.: luftförmige Beschaffenheit [vr.];

ten: hermetisch geschlossen); -droog, bv.    -weegkunde, vr.: Luftwagekunst [vr.],

[m.].

n.: windtrocken; -drukking, vr.: Luftdruck    Aërostatik [vr.]; -weger, m.: Luftwage

. [vr.], Barometer [o.]; -zee, vr.: (dk.) Luft-luchten, w. b.: 1) lüften; laten -:aus-    meer [o.]; -zinnigheid, vr.: Leichtsinnig-

lüften lassen [onr.]; 2) riechen [onr.], (van    keit [vr.], Leichtsinn [m,]; -zuiverend, bv.

jachthonden:) wittern; iemand niet kun-    n.: , frisene Luft zubringend; -zuivering,

nen (niet mogen) - of zien: (fig. fam.)    vr.: Yentilation [o.]: -zwaartemeter, m.:

Einen nicht ausstehen können [onr.].    Luftschweremesser [m.].

luchter, m.: Lüfter [m.]; (kandelaar:) lucifer, m.: 1) (theo. en str.) Lucifer Leuchter [m.].    [m.]; 2) (kph.) Streichhölzchen [o.], Zünd-

lucht-g:aug:, vr.: (ontl.) Luftweg [m.]; hölzchen [o.].

] -gesteldheid, vr.: 1) Klima [o.], 2) Tem-    lucifers-tloosje,    o.:    Streichholz-

peratur [vr.] der Luft; -gezicht, o.: Luft- döschen [o.], Streichholzschachtelchen [o.]; erscheinung [vr.]; -golving, vr.: wellen- | -fabriek, vr.: Zündholzfabrik [vr.]; -vent-förmige Bewegung [vr.] der Luft; -gor- ster, vr.: Streichhölzchenverkauferin [vf.]. dijn, o. en vr.: (dk.) Wolkenschleier [m.];    lucifertje, o.: Zie lucifer no. 2.

tig

-hart, o.: Herr (vr.: Frau) Ohnesorg;-har-    lucratief, bv. n.: eintraglich; I -heid,

luchtig, bv. n. en bw.: luftig;

(fig.) leicht; (ook:) leichtsinnig; (ook:) ilüentig, oberflachlich; eene -e kamer: ein luftiges Zimmer; eene -e kleeding: eine leichte (eine dünne) Kleidung; - brood: lockeres Brod; een - gebak: ein lockeres Geback; -e kost: leichte (leicht zu ver-dauende) Speise; Zie ook bv. n.: lucht;

I -heid, vr.: 1) Luftigkeit [vr.], 2) Leichtig-keit Lvr.], 3) Leichtsinnigkeit [vr.], Leichtsinn [m.], 4) Flüchtigkeit [vr.], Oberflach- m.: lichkeit |vr.], 5) Lockerheit [vr.].

luchtigjes, bw.: 1) obenhin,oberflachlich; 2) leichtsinnig.

bv. n.: leichtherzig, sorglos; -hartig- vr.; Eintraglichkeit [vr.]. heid, vr.: Leichtherzigkeit [vr.], Sorglosig- llui, m. mrv.: (pop.) Leute [m. mrv.]; keit [vr.].    groote -: vornehme Leute, Leute von

Stand; geringe en gemeene -: geringeund gemeine Leute.

llui, bv. n.: faul, trage; een - leven leiden: sich auf die faule Haut (auf die faule Seite) legen, ein Faulenzerleben führen; - eri lekker: faul und lecker; aan den -en kant zijn: etwas trager Art sein;

I -aard, m.: Faulenzer [m.], (drk.) [t] Faul-thier [o.]; -bak, m.: (pop.) Faulenzer [m.]; -bakken, w. o.: (pop.) iaulenzen; -buis, (pop.) Faulpelz [m.]; -buizen, w. o.: (pop.) faulenzen.

Huid, bv. n. en bw.: laut; met -er stem: mit lauter Stimme.

LliUM'LnLL,

LÏÏIÏÏ"

Huid, by. n. en bw.: laut; met-er stem: der mrv.); 4) luimen, vr. mrv. (zonder mit lauter Stimme.    enk.): Lauer [vr. enk.]; op zijne luimen

Huid, o.: (das) Lauten; naar - van: liggen: auf die Lauer liegen Lonr.].

Zie luidens.    luimig, bv. n.: 1) scherzhaft; 2) humo-

luide, bv. n. en bw.: Zie bv. n.: ristisch; | -heid, vr.: 1) Scherzhaftigkeit luid.    [vr.], (das) Scherzhafte; 2) Humor [m.],

Huiden, m. mrv.: Leute [m. mrv.].    (das) Humoristische.

Huiden, w. o.: lauten; artikel vijf luidt luip, m.: Lauer [vr.]. als volgt: Artikel fünf lautet wiefolgt;de luipaard, o.: (drk.) Leopard [m.]. berichten - treurig: die Nachrichten lau- luipen, w. o.: 1) lauern; 2) duckmau-ten traurig. I w. b. en o.: lauten; de sern.

klok -: die Glocke lauten; de klok luidt:    luiperd, m.: 1) Lauerer [m.]; 2) Duck-

die Glocke lautet; hij luidt de klok: er mauser [m.].

lautet die Glocke ; hij heeft de klok hoo- luiperdaclitig, bv. n.: 1) lauernd, ren enz.: (spr.) Zie klepel.    2) duckmauserisch; I -heid, vr.: 1) (das)

luidens, vz.: laut [2 en 3].    Lauernde, 2) (das) Duckmauserische.

luider, m.: Lauter [m.]. I -, bv. n. luip-moord, m.: Meuchelmord [m.]; (v. tr.): lauter.    I-moordenaar, m.: Meuchelmörder [m.].

luiding, vr.: (das) Lauten.    luis, vr.: Laus [vr.; a]; ik maal er geen

lui dj es, o. mrv.: Leutchen [o. mrv.].    - om: (gem.) das kümmert mich gar nicht,

luidkeels, bw.: aus vollem Halse.    ich kümmre mich gar nicht darum; Zie

luidruchtig, bv. n.: larmend, Larm    luizen; I -bos (-hond,-kop, -nek, -zak),

machend.; I -heid, vr.: Larmmacherei [vr.],    m.: (gem.) Schuft Lm.], (ook:) Flegel [m.;

(das) Larmende.    -kruid, o.: (pik.) Lausekraut [o.] ; -ziekte,

luien, w. o. en b.: Zie w. o. en b.    vr.: Lausekrankheit [vr.], Lausesucht

luiden.    [vr.].

luier, m.: Zie m. luider. I -, vr.: . luister, m.: Glanz [m.], Pracht [vr.];

, (luur:) Windel [vr.] (-mand, vr.:Zie luur- I -rijk (-vol), bv. n.: glanzend, glanzreich, mand). I -, bv. n. (v. tr.): fauler, tra- prachtig, prachtvoll. ger.    luisteraar, m.: Horcher [m.], Lau-

luieren, w. o.: 1) faulenzen; 2) tran- scher [m.J. dein.    luisteraarster, vr.: Horcherin [vr.],

luierik, m.:    1) Faulenzer [m.];    Lauscherin [vr.].

3) Trandler [m.], Trandlerin [vr.].    luisteren, w. o.: horchen, lauschen;

luierikken, w. o.:    1) faulenzen;    aan de deur -: an der Thüre horenen, an

2) trandeln.    der Thüre lauschen, an der Thüre lauern;

luifel, vr.: Wetterdach [o.; a], Schirm-    naar het zingen -: dem Singen lauschen;

dach [o.;    a], Yordach [o.; a]; (fig.)    naar goeden raad -: gutem Rathe [t] ge-

Schutz Lm.]; I -schrift, o.: Inschrift [vr.]    hör geben [onr.], gutem Rathe [t] fol-

chern).

luiheid, vr.: Faulheit [vr.], Tragheit (de - is een duivels-oorkussen: spr.: Müs-siggang ist aller Laster Anfang).

luiigheid, vr.: Zie luiheid.

luiing, vr.: (das) Lauten.

Huik, o.: Luke [vr.], Fallthüre [vr.]; (voor een raam:) Laden [m.1, Fensterla-* den [m.]; de -en (der ramen) sluiten: die Laden schliessen [onr.]; I -deksel, o.: Lu-kendeckel [m.], Lukenklappe [vr.]; -gat, o.: Lukenöffnung [vr.].

Iliuik, o.: (adk.) Lüttich [o.]; Luikenaar, m.: Lütticher [m.j; Luiker waal, m.: (der) lütticher Wallone: -waalsch, bv. n.: lütticher wallonisch (als z. n. o.: lütticher wal-lonische Mundart [vr.]); Luikerwaalsche, vr.: lütticher Wallonin [vr.]; Luiksch, bv. n.: lütticher; Luiksehe,vr.:Lütticherin £vr.J.

lui-iak, m.: Faulpelzentag [m.] (als m. en vr.: Faulpelz [m.];-lak worden: es verschlafen; -lak zijn: es verschlafen ha-ben); I-lakken, w. o.: faulenzen; -lap, m.: Faulenzer [m.]; -lappen, w. o.: faulenzen; -lapperij, vr.: Faulenzerei [vr.J; -lekker-„.. Schlaraffenland [o.J (een leven als in -lekkerland: ein Schlaraffenleben [o.]).

luim, vr.:    1) (gemoedsstemming:)

Laune [vr]; eene goede - hebben (in eene .goede - zijn): bei guter Laune sein, gut gelaunt sein; 2) (nuk, gril, kuur:) Laune [vr.], grillenhafte Laune [vr.]; vol -en: voller Launen; 3) (let.) Humor [m.j (zon-

auf einem Vordache (oder: auf Yorda- gen.

luister-hoek, m.: Zie -plaats, luistering, vr.: (das) Horchen, (das) Lauschen; - naar goeden raad: (das) gutem Rathe [t] Folgen.

luister-plaats, vr.: Horchwinkel [m.], Lauschplatz [m.; al, Lauschplatzchen [o.];

I -scherp (-vast), bv. n.: scharfhörend; -vink, m. en vr.: Horcher [m.], Lauscher [m.1, Horcherin [vr.], Lauscherin [vr.]; -vinken, w. o.: horchen, lauschen; -vinke-rig, bv. n.: lauschig; -vinkerigheid, vr. (-vinkerij, vr.): Sucht [vr.] (Hang [m.]) zum Lauschen; -zuster, vr.: (in kloosters:) Horchschwester [vr.].

luit, vr.: (muz.) Laute [vr.]; op de -spelen (de - tokkelen): die Lauteschlagen [onr.1, die Laute, spielen.

luitenant, m.: (mil.) Lieutenant [m.]; eerste -: Oberlieutenant [m.]; tweede -: Unterlieutenant [m.]; - ter zee, m.: Marine-lieutenant [m.], Schiffslieutenant [m.]; Lord -: (in Engeland:) Lord-Lieutenant [m.]; -admiraal, m.: Unteradmiral [m.; al; -generaal, m.: Generallieutenant [m.]; -kolonel, m.: Oberstlieutenant [m.]; -kwartiermeester, m.: Lieutenantquartier-meister [m.].

luitenantschap, o.: Lieutenantsstelle [vr.].

luitenants-plaats, vr.: Lieutenantsstelle [vr.]; I -traktement, o.: Lieutenants-gehalt |m.].

luit-maker, m.: Lautenmacher [m.1;

I -spel, o.: Lautenspiel [o.]; -speler, m.'. Lautenspieler [m.J, LautenschLager [m.].

lïïT

sen.

luk, o.: Glück [o.J; - of raak: aufs Gerathewohl [t]; het is - of raak: es fehlte nur wenig; I -godin, vr.: (fab.) Glücksgöt-tin [vr.].

lukken, w. o.: gelingen, glücken. luk-spel, o.: Glücksspiel [o.], lui Ie-man, m.: (iron.) Spritzenmann [m.; a].

lullen, w. o.: schwatzen, plappern. lulle-praat, m. (-pijperij, vr.): (pop.) Geschwatz [o.], Unsinn [m.], (das) dumme Zeug, Schnickschnack [m.]. lullifleatie, vr.: Zie lullepüpery. lumieren, w. o.: dammern, tagen, grauen. f -, z. n. o.: het - van den dag: die Morgendammerung [vr.], der Tages-anbruch [m.].

lumineus, bv. n.: glanzend; (fig.) prachtig; een - idee: eine prachtige Idee.

lummel, m.: Lümmel [m.], Klotz [m.; ö], Tölpel [m.]; (spl.) Strohmann [m.; a].

lummelaelitig, bv. n.: lümmelhaft, tölpelhaft, tölpisch; I -heid, vr.: Lüm-Ihaftigkeit [vr.], Tölpelhaftigkeit

[o.l.

geen

vr.: ^mo

woord lustrum.

lust-hof, m.: Lustgarten [m.; a], (fig.) Paradies [o.].

lustig, bv. n.: lustig; I -heid, vr.: Lus-tigkeit [vr.].

lust-oord, o.: Lustgegend [vr.], Zie ook -hof; I -priëel, o.: Gartenlaube [vr.].

lustrum, o.: Lustrum [o.], Jahrfünft

[o.].

lui-wagen, m.: langgestielte Scheuer-bürste [yr.], (zeew.) Leuwagen [m.] (-wa-gensteel, m.: Scheuerbürstenstiel [m.]); I -wammes, m.: (pop.) Faulpelz [m.1; -wam-mezen, w. o.: (pop.) faulenzen sich auf die faule Haut legen, auf der Barenhaut liegen [onr.]; -wijvengoed, o.: (iron.) [ie] Polirpulver [o.].

Huizen, w. b.: lausen; elkander onder één deken -: (spr.) mit' einander einver-standen sein, unter Einem Hute stecken.

Iluizen, yr. mrv.: Lause [vr. mrv.]; -knippen: Lause knicken; I -eter, m.: (drk.) Lausefresser [m.]; -markt, vr.: Lau-semarkt [m.; a], Grempelmarkt [m.; a].

luizig, bv. n.: lausig; (fig.) miserabel;

I -heid vr.: Lausigkeit [vr.], (üg.) Misera-bilitat [vr.].

luizing, vr.: Lauserei [vr.], (das) Lau-

[vr.].

lummer-harst, m.: (van rundvleesch:) Lendenstück [o.]; I -stuk, o.: Hinterstück

luns, vr.: Lünse [vr.]. lunzen, w. b.: mit einer Lünse befes-tigen.

luren, vr. mrv. (van „luur”): Windeln [vr. mrv.]; iemand in de - leggen: (fam.) Einen betrügen, Einen anführen, (fig. fam.) Einem einen Baren (Einem etwas) auf-binden [onr.], Einem eine Nase drenen.

lurf, vr.: 1) (das) mit einem Ein-schnitte versehene Stück (oder: Stück-chen) Holz; 2) Rockschooss [m.]. Zie mrv. lurven.

lurken, w. o. en b.: 1) schlürfen; 2) (aan eene zuigflesch of op een dotje:) lutschen.

lurk er, m.: 1) Schlürfer [m.]; 2) Lut-scher [m.].

lurking:, vr.: 1) (das) Schlürfen; 2) (das) Lutschen.

lurkster, vr.: 1) Schlürferin [vr.]; 2) Lutscherin [vr.].

lurven, vr. mrv.: Rockschösse [m. mrv.]; iemand bij zijne - vatten: Einen beim Kragen packen. lus, vr.: Schlinge [vr.].

Lmsitanië, o.: (adk.) Lusitanien [o.].

lust, m.: Lust [vr.; ü]; - hebben in: seine (ihre) Lust haben an; aan iemand den - tot iets benemen: Einem die Lust zu etwas benehmen [onr.]; de - daartoe is mij vergaan: die Lust dazu ist mir ver-gangen.

lusteloos, bv. n: unlustig; I -heid, vr.: Unlust [vr.].

lusten, w. b.: 1) lieben; graag -: gern essen [onr.], gern trinken [onr.]; hij lust turf: (iron.) er isst nicht gern Torf (d. h.: er liebt Alles was gut schmeckt); wat lust gij het liefst: was essen (oder: was trinken) Sie am liebsten?; 2) er van -: sein (ihr) Theil [T] davon bekommen [onr.]; erg van de taart -: sehr übel wegkommen [onr.]. I -, w. onvers.: 1) gelüsten; het lust mij niet in bijzonderheden te treden: es gelüstet mich nicht (ich habe keine Lust) in Einzelheiten einzugehen. luster, m.: Kronleuchter [m.]. I

d.) Lustre [m.]. I o.: Zie het

lust-slot, o.: Lustschloss [o.; ö], Lust-sitz [m.]; I -warande, vr.: Lustwaldchen [o.l, Zie ook -hof.

Lutheraan, m. en vr.: (kkl.) Luthe-raner [m.1, Lutheranerin [vr.]. luthersch, bv. n.: lutherisch. Luthersche, z. n.: Zie Lutheraan-lutje, o.: (fam.) Bisschen [o.], luttel, bv. n.: 1) wenig; 2) klein;

3) gering, unbedeutend; eene -e kleinigheid (een - bagatel): eine unbedeutende Kleinigkeit; een - bagatel guldens: einige wenigen Gulden; een - béetje: sehr wenig. I (als z; n. o.) het -e: das Wenige.

luur, vr.: Zie luier, en mrv. luren;

I -mand, vr.: 1) Warmkorb [m.; ö], 2) (fig.) Kindszeug [o.J.

luw, bv. n. en bw.: vor dem Winde ge-chützt, dem Winde nicht ausgesetzt. luwen, w. o en onpers.: (van den wind:) abnehmen [onr.], nachlassen [onr.|r sich legen; (fig.) nachlassen [onr.], ver-mindern, besser gehen [onr.].

luwte, vr.: (der) dem Winde nicht ausgesetzte Ort; in de -: Zie luw. luxe, vr.: Luxus [m.]. luxurieus, bv. n.: luxurios. luzerne, vr.: (pik.) Lucerne [vr.],. Schneckenklee [m.].

ly, vr.: (zeew.) Lee [vr.]; iemand m do . -brengen: (fig.) Einen in die Klemme-bringen [onr.].

Iiybië, o.: (adk.) Lybien [o.], ïy-boeiyn, vr.: (zeew.)Leebuline [vr.1;

I -boord, o.: Leebord [m.];-brassen, m. mrv.: Leebrassen [vr. mrv.].

lyceum, o.: Lyceum [o.; mrv.: Ly-ceen]; leerling aan een -: Lyceist [m.].

ïydeiyk. bv. n. en bw.: (gedwee:) passiv, leidend; (draaglijk:) leidlich;

I -heid, vr.: 1) Passivitat [vr.], 2) Leidlich-keit [vr.].

Iiyden, w. b.: 1) leiden [onr.], aus-

mensch-

; een -Zeitwort

zeer

[onr.1.

lijdens-gescliiedenis, vr.: Leidens-geschichte [vr.]; I -week, vr.: (kkl.) Char-woche [vr.], Passionswoche [vr.], Leidens-woche [vr.].

lijder, m.: (der) Leidende; (gnk.) Patiënt [m.].

lijderes, vr.: (die) Leidende; (gnk.)

Patientin [vr.J.

lijdzaam, bv. n.: gelassen; I -heid, vr.: Gelassenheit; zijne ziel in -heid bezitten : gelassen bleiben [onr.], Alles mit Gelassenheit ertragen [onr.].

lijf, o.: (i. a. b.) Leib [m.]; gezond (gaaf, recht) van - en leden: gesund und wohlgestaltet; - en leven wagen: Leib und Leben wagen.; - en ziel bij elkander houden : Leib und Seele zusammenhalten [onr.]; zijn - te goed doen: seines Leibes pflegen; zijn - te kort doen: (fig.) sich ’s ~ Leibe abdarben; alles aan zijn (haar)

- hangen: (fam.) Alles auf den Leib hangen [onr.], all sein (ihr) Geld auf Schmuck-sachen verwenden; geen hemd aan zijn (haar) - hebben: Zie hemd; aan den lijve gestraft worden: am Leibe gestraft werden [onr.]; iem. bij het - hebben: (fig.

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

stehen [onr.], erdulden, ertragen [onr.]; gebrek (honger, dorst, koude, pijn, onrecht, verliezen) Mangel (Hunger, Durst, Kalte, Schmerzen, Unrecht, Yerluste) leiden [onr.]; - van: leiden von [3]; - aan: leiden an [3]; 2) iemand mogen -: Einen leiden mogen [onr.1; ik mag hem niet ich kann ihn nicht leiden [onr.]; ik weet dat hij u - mag: ich weiss dass Sie bei ihm wohl gelitten sind; 3) iets mogen -: etwas gerne sehen [onr.], etwas wünschen oder hoffen; ik mag wel - dat het vandaag niet regene: ich hoffe nur dass es heute nicht regne; ik mag - dat gij den nek breekt: ich mag leiden dass Du den Hals brichest, mcinetwegen brichst Du den Hals, es ware mir lieb wenn Du den Hals brachest; ik mocht wel - dat gij wat vriendelijker waart: ich würde gerne sehen, dass Sie ein wenig freundlicher waren, es ware mir lieb wenn Sie ein wenig freundlicher sein wollten. I -, w. onpers.: 1) dauern; het zal lang -, eer ik...: es wird lange dauern, bevor ich....; hoe lang zal het nog -, eer gij ....: wie lange wird es noch dauern, bevor Sie....; 2) (als v. dw.) geleden zijn: her sein; hoe lang is het reeds geleden: wie lange (wie viel Zeit) ist es schon her?; het is reeds aand geleden, dat ik bij u geweest ben: es ist schon ein Monat her, seit ich bei Ihnen war; nog geen uur geleden: es ist noch keine Stunde her; een uur geleden zat ik ....: vor einer Stunde sass ich .-...; acht dagen geleden kwam hij: vor acht Tagen kam er; lang geleden: vor langer Zeit; kort geleden: vor Kurzem, neulich, unlangst.

{lijden, z. n. o.: Leiden [o.]; na een langdurig -: nach langwierigem Leiden; hij is uit zijn -: er ist von seinem Leiden erlöst; na - komt verblijden: (spr.) auf Regen folgt Sonnenschein.

lüdend, bv. n.: leidend; de -e heid: die leidende Menschheit; werkwoord: (tik. ein leidendes '

[ö]; de -e vorm: die leidende Form; er uitzien: sehr leidend aussehen

am

fam.) Einen anführen; bij levenden lijve: bei lebendigem Leibe, bei Leibesleben; mijn hart in mijn - draait er van om: (fig. fam.) das Herz im Leibe dreht mir dabei um; geen hart in zijn - hebben : (fig.) kein Herz im Leibe haben; den duivel in zijn - hebben: den Teufel im Leibe haben; den duivel in zijn - krijgen: des Teufels werden [onr.]; dat heeft niets om het -: (fig.) das hat nichts zu bedeuten; iem. onverwachts op zijn - vallen: (fig.) Einen über-fallen [onr.1: iem. ruw op zijn - vallenr (fig.) Einen roh anfahren [onr.]; iemand den dood op zijn - jagen: (fig.) Einem Angst und Schrecken ein jagen [reg.]; iemand te - willen: Einem zu Leibe genen wollen; iemand te - gaan: Einen anfallen [onr.]; iemand van zijn - afhouden: sich Einen vom Leibe halten [onr.1; blijf van mijn - af: bleib mir vom Leibe; pijn in het - hebben: Leibschmerzen haben, Bauch-weh haben; open - houden: offenen Leib halten [onr.]; mijn - gaat uit: der Leib geht mir aus (d. h. der Mastdarm tritt heraus); het - van eene japon: (kim.) der Leib eines Kleides.

lijf-band, m.: Leibbinde [vr.]; I -eigene, m.: (hist.) (der) Leibeigene;-eigenschap, Leibeigenschaft [vr.]; -gevecht, o.: Zwei-kampf [m.; a]; -goed', o. enk.: Kleider [o. mrv.]; -kleur, vr.: Fleischfarbe [vr.]; -knecht, m. 1)Leibknecht [m.],2) Lakei[m.j;-linnen,

o.: Leibwasche [vr.]; -moeder, vr.: (ontl.) •Barmutter [vr.; ü]; -rente, vr.: Leibrente [vr.], Leibzucht [vr.] (zijn geld op -rente zettén : sich eine Leibrente kaufen; genieter van eene -rente: Leibrentner [m.1, Leibzüchter [m.]; genietster van eene -rente : Leibrentnerin [vr.], Leibzüchterin [vr.]); -straf, vr.:Leibesstrafe [vr.]; -straffelijk, bv. n.: kriminal (-straffelijke rechtspleging:    Kriminalgerichtsgang [m.]);

-tocht, m.: Leibgedinge [o.]; -tochten, w. b.: verleibdingen;-tochtenaar, m.: (der) Yerleibdingte; -tochtenaarsche (tochtena-res), vr.: (die) Yerleibdingte;-zaak vr.: Kriminalsache [vr.].

Ijjfelijk, bv. n.: leiblich.

lijfje, o.: (i. a. b.) Leibchen [o.].

Lijfland, o.: (adk.) Liefland [o.], Liv-land [o.]; Lijflander, m.: Lieflander [m.1; Lijflandisch, bv. n.: lieflandisch; Lijfland-sche, vr.: Lieflanderin [vr.J.

lijfs-kelioeften (-benoodigdheden), vr. mrv.: Leibesbedürfnisse [o. mrv.]; ]-dwang, m.: (rcht.) Personalarrest [m.]; -erven, m. mrv.: Leibeserben [m. mrv.]; -gestalte, vr.: Leibesgestalt [vr.]; -gevaar, o.: Leibesge-fahr [vr.], Lebensgefahr [vr.]; -vrucht, vr.: (vlk.) Leibesfrucht [vr.].

I lij-gording, vr.: (zeew.) Leegording

lijk, 6.: 1) Leiche [vr.]; heden rijk, morgen een -: (spr.) heute roth [t], morgen todt [t];2)(iron.)ausgetrunkene Wein-flasche [vr.]; 3) (zeew.) Leik fo.1; geheel uit de -en geslagen: (fig.) ganz ausser Fassung gebracht, ganz aus dem Felde geschlagen.

lijkaclitig:, bv. n.: leichenartig, lei-chenhaft; - bleek: leichenblass; -e bleekheid, vr.: Leichenblasse [vr.]).

ljjk-aflegster, vr.: Leichenfrau [vr.]; l-baar, vr.: [t] Todtenbahre [vr.](-begraving, vr.: [s] Leichenbegangniss [o.], Leichenbe-

22

e [vr.];

aan

der

van

Drossel

stattung [vr.]; -bezorger, m.: Leichenbesor-ger [m.1, Leichenbesteller [m.]; -bus, vr.: Aschenkrug [m.; ü].

Hij ken. o. mrv.: Leichen [vr. mrv.]; een met - bezaaid veld: ein Leichenfeld [o.];

| -dief, m.: Leichendieb [m.].

Hij ken, w. o.: 1) (schijnen:) scheinen [onr.]; dat lijkt wel zoo: das scheint so; hij lijkt mij een rare: er scheint mir ein wunderlicher Kauz; 2) (aanstaan:) getallen [onr.]; dat lijkt mij niet: das gefallt mir nicht; 3) (gelijken:) [3) ahnlich sein; hij lijkt niet op zijn vader: er hat die Züge seines Yaters nicht; het lijkt er niet naar: bei Weitem nicht.

lyk-gaiiger, m.: Leichenbegleiter [m.1; 1 -garen, o.: (zeew.) Leikgarn [o.]; -kleed, o.: Leichentuch [o.; ü]; -kleurig, bv. n.: leichenfarbig; -koets, vr.: Leichen-wagen [m.J; -kosten, m. mrv.: [sl Begrab-nisskosten [vr. mrv.], Leichenkosten [vr. mrv.]; -krans, m.: Lt] Todtenkranz [m.; al; -laken, o.: Zie -kleed; -lied, o.: Zie -zang; -lucht, vr.: Leichengeruch [m.]; -naald, vr.: (zeew.) Leiknadel [vr.]; -offer,

o.: [t] Todtenopfer [o.]; -plechtigheid vr.: Leichenfeier [vr.], [tl Todtenfeier [vr.]; -plechtigheden, vr. mrv.: Feierlichkeiten [vr. mrv.) bei einer (bei der) Leichenbe-stattung, Leichenfeier [vr. enk.); -schouwer, m.: Leichenschauer [m.], Leichenbe-schauer [m.]; -schouwing, vr.: Leichen-schau [vr.]; -schulden, vr. mrv.: [s] Be-grabnissschulden [vr. mrv.]; -staatsie, vr.:

1) Leichengeprange [o.l, 2) Zie -stoet; stoet, m.: Leichenzug [m.; ü]; -tros, m.: (zeew.) Leiklien [vr.]; -wade, vr.:-kleed; -wagen, m.: Leichenwagen [m.]; -zang, m.:

1)    Leichengesang [m.; a], Trauergesang [m.; a], 2) Leichengedicht [o.].

(ijin. vr.: Leim [m.]. lijmachtig, bv. n.: leimartig; I -heid, vr.: leimartige Beschaffenheit [vr.].

lijmen, w. b.: (i. a. b.) leinien; verzen -: (iron.) Yerse leimen, Yerse zusammen-stoppeln; zijne woomen -: (iron.) die Worte dehnen, die Worte schleppen. 1 -, w. o.: (fig.) schleppend sprechen [onr.], die Worte dehnen.

l\jmer, m.: Leimer [m.]; (iron.) Wort-schlepper [m.].

lijmerig, bv. n.: Zie lymig.

lij in er ij, vr.: Leimerei [vr.]; (iron.: das) Dehnen der Worte, (das) Schleppen der Worte.

lijm-houtje, o.: [tl Leimruthe [vr.]. lymig, bv. n.: (vol lijm:) leimig; (lijmachtig :) leimicht, leimartig; (iron. van den toon waarop iemand spreekt:) gedehnt, schleppend; I -heid, vr.: 1) (das) Leimige,

2)    (das) Leimartige, 3) (das) Gedehnte, (das) Schleppende.

lymiiig, vr.: Leimung [vr.], (das) Leinien.

lym-koker jj, vr.: Leimsiederei [vr.]; I -kwast, m.: Leimpinsel Lvr.]. lympliatliiscli, bv. n.: lymphatisch. lymplie, vr.: (ontl.) Lymphe [vr.]. lymsel, o.: (das) Geleimte. lymster, vr.: Leimerin Lvr.]. lym-stok, m.: Leimstange [vr.]; I -zie-derij, vr.: Zie -kokerij, lyn, vr.: 1) (een dun touw:) Lein

de - loopen: (als schuitenjager:) an Zugleine laufen [onr.], Schiffe ziehen [onr.]; iemand aan de - hebben: (fig.) Éinen an der Leine haben; één - trekken: (spr.) mit einander einverstanden sein; 2) (linie; rij, volgrij; trap, rang, graad; kleinste lengtemaat:) Linie [vr.]; -en trekken: Linien ziehen [onr.); op eene -staan: in einer Linie stehen [onr.], nach der Reihe stehen [onr.]; op één - staan: (fig.) auf Einer Linie stehen [onr.], auf Einer Stufe stehen [onr.]; drie lijnen breed: drei Linien breit.

lijnbaan, vr.: Seilerbahn [vr.], Seiler-platz [m.; a].

lynch, vr. (lynchgerecht, o.): Lynehge-gericht [o.J, (das) vom Yolke usurpirte [ie] Kriminaigericht; I -recht, o.: Lynchrecht [o.], (das) vom Yolke usurpirte [ie] Kri-minalrecht.

'lynchen, w. b.: lynchen, in toller Yolkswuth [t] am Leben strafen.

lyn-dotter, vr.: (pik.) Leindotter [m.1, Flachsdotter [m.]; I-draaien, w. o.: das Sei-lerhandwerk treiben [onr.]; -draaier, m.: Seildreher [m.], Seiler [m.] (-draaiersslede, vr.: Seilerschiff [o.]).

Ijjnen, w. b.: liniren [ie], lyner, m.: [ie] Linirer [m.]-Ijjiiing. vr.: (das) Liniren [ie], lyn-koek, m.: Leinkuchen [m.]; l-loo-per, m.: Leinzieher [m.]; -meel, o.: Lein-menl [o.]; -pen, vr.: Linienzieher [m.]; -recht, bv. n. en bw.: schnurgerade; -slager, m.: Zie -draaier; -slagerij, vr.: 1) Seilerbahn [vr.],    2) Seilerhandwerk

[o.].

lynster, vr.: [ie] Linirerin [vr.]. lyntje, o.: 1) Leinchen [o.]; iemand aan het - hebben: (iron.) Einen an der Leine haben: iemand aan het - houden: (iron.) Einen hinhalten [onr.], Einen durch leere Yersprechungen aufnalten [onr.], Einen bei der Kase herumführen; zachtjes aan, dan breekt het - niet: (spr.) eile mit Wede; 2) kleine Linie [vr.].

lijnwaad, o.: Leinwand [vr.], Leinen [o.], Leinenzeug [o.].

lynx, m.: (drk.) Luchs [m.]; wijfje den -: Luchsin [vr.]; I -achtig, bv. n.: luchsartig; -oogen, o. mrv.: Luchsaugen [o. mrv.] (ook fig.). lijnzaad, o.: Leinsamen Lm.]..

I<yon, o.: (adk.) Lyon [o.]; Lyonees,

m.: Lyoner [m.]; Lyoneesch^ bv. n.: lyo-ner; Lyoneesche, vr.: Lyonerm [vr.]. lyriek, bv.n.: lyrisch. I -, vr.: Lyfik [vr.]. ï<ys, vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]: (ng. iron.) Memme [vr.], (ook:) Klotz m.; ö]; hij is een - van een vent: 1) er ist ein rechter Memme, 2) er ist ein wah-rer Klotz; I -bet, vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]; -pond, o.: (kph.) Lispfund

lijst, vr.: 1) (naamrol; opsomming:) Liste [vr.]; zijnen naam op eene - zetten: seinen Kamen auf eine Liste einschrei-ben [onr.]; eene lange -: eine lange Reihe; 2) (omvatsel:) Rahmen [m.]; in eene - zetten: einrahmen; 3) (bwk.) Leiste [vr.].

Ilijsten, w. b.: einramen.

Hij sten, vr. mrv.: 1) Listen [vr. mrv.];

2) Rahmen [m. mrv.]; I -maker, m.: Rah-menmacher [m.].

lijster, vr.: (vog.) als eene -: (spr.) mei

gouden Kirschdrossel [vr.], Kirschvogel • {m. ; ö]; grauwe Wachholderdrossel fvr.]; zwarte Amsel [vr.]; I -bes, yr.: Vogelbeere [vr.]; -bessenboom, m.: Vogel-beerbaum [m.; aj.

lüstwerk, o.: Leistenwerk [o.], Sims-,werk [o.], Gesims [o.].

ljjve, m.: (verbogen vorm): Zie lyf. lyvig, bv. n.: dick; t -heid, vr.: Dicke Jvr.].

lijwaarts, bw.: leewarts. lijjzebet, vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]; laat ons elkander geen - noemen: (spr.) lasst uns einander nicht hinters Licht führ

lyzig'. bv. n.: 1) schlotterig; 2) unaus-stehlich; I -heid, vr.: 1) Schlotterigkeit [vr.], 2)'Unausstehlichkeit [vr.].

ly-zeil, o.: Leesegel [o.]; I -zijde, vr.: Leeseite [vr.].

en.

JU.

ma, vr.: Mama [vr.].

Imaag, m. en vr.: (der, die) Verwandte; wriend noch - hebben: weder Freunde noch Verwandten haben.

Imaag, vr.: (ontl.) Magen (hare) - overladen: den Magen sich überladen; eene - die van streek is:

verdorbener Magen; iets dat iemand •dwars in de - zit: (fig.) etwas das Einem im Magen steekt; aan iem. iets in zijne -stoppen (fig.): 1) Einem etwas anschmie-ren, 2) Einem etwas unter die Nase ben [onr.j.

maagbedervend, bv. n.: den Magen verderbend.

agd. vr.: Jungfrau [vr.] (ook str.); de Heilige - (de - Maria): (theo.) die heilige Jungfrau, die Jungfrau Maria; de -van Orleans: (hist.) die Jungfrau von Orleans,

maagdeken (maagdeke), o.: Jung-fraulein [o.]; (flg.) Madchen [o.].

maagdeljjk, bv. n.: jungfraulich ! -heid, vr. Jungfraulichkeit [vr.]. maagdeiyn, o.: Zie maagdeken, maagdje, o.: Zie maagdeken, maagdom, m.: 1) Jungfrauschaft [vr.], Jungferschaft [vr.]; 2) Junggesellenschaft Jvr.].

[m.J; zijne überlade

em

rei-

maagdommetje, o.: Zie maagdom, maagdscha)), o.: Jungfraulichkeit [vr.], (das) Jungfrausein.

maagden, vr. mrv.: Jungfrauen [vr. mrv.]; de elf duizend -: (hist.) die eilf tausend Jungfrauen; I -berg, m.: (ontl.) Venusberg [m.], Venushügel [m.]; -blos, m.: 1) (das) jungfrauliche Erröthen [t] der Wangen, 2) jungfrauliche Frischheit [vr.] der Wangen.

Maagdenburg, o.: (adk.) Magdeburg

lo.].

maagden-goud, o.: Jungfergold [o.]; [ -hart, o.: (das)'jungfrauliche Herz, (das) jungfrauliche Gemüth [t]; I -honig, m.: Jungferhonig [m.]; -klooster, o.: Jung-frauenkloster [o.; ö], (iron.) Jungfernzwin-ger [m.]; -krans, m.: Jungfernkranz [m.; a]; -kroon, vr.: Jungfernkrone [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Jungfernkraut [o.]; „-kwik, o.: Jungferquecksilber [o.]; -lood, o.: Jung-ferblei [o.]; -melk, vr.: Jungfernmilch [vr.] (ook schk.); -olie, vr.: Jungferöl [o.]; -palm, vr.: (plkl) Wintergrün [o.], Sinn-grün [o.]; -peer, vr.: Jungferbirne [vr.],

saftige Winterbirne [vr.]; -perkament, o.: Jungferpergament [o.]; -rei, m.:Jungfern-schaar [vr.], Jungfernchor [m.; ö]; -roof,

m. : Jungfernraub [m,]; -roover, m.: Jung-fernrauber [m.]; -schender (-schenner), Jungfernschander [m.]; -schennis, vr.: Jungf ernschandung [vr.], (das) Entjungfern; -stoet, m.: Zie -rei; -vlies, o.: (ontl.) Jungfernhautchen [o.], ilymen [o.]; -was, o.: Jungferwachs [o.]; -zwier, m.: jungfrauliche Grazie [vr.].

maag-liolte, vr.: Herzgrube [vr.], Herzgrubchen [o.]; I -kuil, m.: Zie -holte; -kwaal, vr.: Magenkrankheit [vr.J.

maagschap, vr. enk.: Verwandten [m. mrv.].

maagseheiding,

vertheilung [vr.].

maag-sterkend, bv. n.: magenstar-kend; I -streek, vr.: Magengegend [vr.].

maagtaal, vr. :[s] Kamensverzeichniss [o.] der Erben.

maag-trekkingen, vr. mrv.:Magen-zuckungen [vr. mrv.]; | -versterkend, bv.

n. : magenstarkend; -versterking, vr.: Ma-genstarkung [vr.]; -vlies, o.: Magenhaut [vr.1, Magenhautchen [o.];-water, wasser [o.]; -zuiverend, bv. n.: n nigend; -zuivering, vr.: Magenremigung [vr.]; [vr.]; -zuur, o.: Magensaure [vr.]; -zweer, vr.: Magengeschwür [o.].

maai, vr.: (pop.) Zie made.

maaien, w. b.: mahen.

maaier, m.: Maher [m.].

inaai-geld, o.: Mahegeld [o.], Mahe-lohn [m.], Maherlohn [m.]; l-gras, o.: Mahe-gras [o.].

maaiing, vr.: (das) Mahen; het - met de beenen: (fig. fam.) das Auseinander-sperren der Reine.

maai-land, o.: Heuland [o.], Mahfeld [o.|; I -loon, o.: Zie -geld; -tijd, m.: Mahezeit [vr.]; -voeten, m. mrv.: aus andergesperrte Beine [o. mrv.] (als mit auseinandergesperrten Beinen gehen [onr.]).

maak, vr.: Mache [vr.]; in de - zijn: in der Mache sein.

maakbaar, bv. n.: machbar; I -heid, vr.: (das) Machbarsein.

maakloon, o.: Macherlohn [m.], Ar^ beitslohn [m.].

maaksel, o.: l)Arbeit [vr.];2) Werk [o.].

vr.: [t] Erbschafts-

o.: Herz-magenrei-

em-w. o.:

aue

vr.: kalb

Mondfarn [m.]; -licht, o.: Mondlicht -loop, m.:

- maand, vr.: vr.: Mondscheibe [vr.].

maans-verduistering, vr.: Zie

en

maakster, vr.: Yerfertigerin [vr.]; (in Sam.:) ....macherin [yr.].

maal. o.: (spijsnuttiging en spijs:) Mahlzeit [vr.], Mahl [o.; a en a]; een - eten: ein Essen [o.]; een - aardappelen: ein Essen Kartoffeln.

Imaal, vr. en o.: Mal [o.]; de eerste -: das erste Mal; voor de laatste -: für das letzte Mal, zum letzten Male; een ander -: ein anderes Mal; voor dit -: für dies Mal.

Imaal, vr.: (brievenpost:) Briefpost [vr.].

maal-geld, o. (-loon, o.): Mahlgeld [o.l, Müllerlohn [m.]; I -stede, vr.: (hist.) Malstatt [vr.], Malstatte [vr.], Richtplatz [m.; al; -steen, m.: Mühlstein [m.].

maalster, vr.: Mahlerin [vr.]; (fig. fam.) Grüblerin [vr.], (ook:) Grillenfangerin [vr.], (ook:) lastige Person [vr.].

ui aal-stro om, m.: Mahlstrom [m.; ö], Strudel [m.]; I -tand, m.: (ontl.) Mahlzahn [m.; a], Backenzahn [m.; a]; -tijd, m.: Mahlzeit [vr.] (dat is mosterd na den -tijd: fig. fam.: das ist Mostrich nach der Mahlzeit, das kornuit zu spat); -tijden, w. o.: speisen, essen [onr.].

maan, vr.: (satelliet der aarde:) Mond [m.]; (wachter eener planeet:) Satellit [m.], Mond [m.]; nieuwe -: (der) neue Mond; volle -: (der) volle Mond; het is volle -: es ist Yollmond [m.]; het is lichte -: es ist Mondschein [m.]; het is donkere -: der Mond scheint nicht, es ist kein Mondschein lm.]; een kring om de -: ein Hof [m.; ö] um den Mond; de halve -: Zie halve; tegen de - blaffen : (spr.) Zie blaffen; naar de - gaan: (fig. fam.) verschwinden lonr.j; naar de - loopen: (fig. fam.) zum Teufel gehen [onr.]; naar de - zijn: (fig. fam.) verschwunden sein.

maan berg, m.: Berg [m.] auf dem Mond; I -beschrijvend, bv. n.: selenogra-phisch; -beschrijver, m.: Mondbeschreiber [m.], Selenograph [m.]; -beschrijving, vr.: Mondbeschreibung [vr.], Selenographie [vr.]; -bewoner, m.: Mondbewohner [m.1, Möndbürger [m.]; -blind, bv. n.: mond-blind, mondaugig; -blindheid, vr.: Mond-blindheit [vr.], Mondauge [o.]; -brief, m.: Mahnbrief [m.]; -cirkel, m.: (tijdr.) Mond-zirkel [m.].

maand, 'vr.: Monat [m.]; eene - geleden: vor einem Monate; sedert eene-: seit einem Monate; over eene -: nach Yerlauf eines Monats; in eene - tijds: in einem Monate; binnen eene -: innerhalb eines Monats; elke -: jeden Monat; tweemaal per : zweimal jedenlMonat; de hoeveelste van de - is het: der wievielste des Monats ist heute?; den hoeveelsten van de - hebben wij: den wievielsten des Monats haben wir?; op den twaalfden dezer -: am zwölften dieses Monats.

Maandag, m.: Montag [m.]; des -s: montags; op -: am Montage; op eenen -: an einem Montage; eiken - : alle Montage; schoenmakers- (kleermakers-, lui-lappen-, dronkenmans-) -: (der) bl Montag; -houden, w. o.: blauen Montag machen; een blauwe -: nur kurz, nur eben; I -houder, m.: Montagfeierer [m.].

maandagsch, bv. n.: montagig, mon-taglich.

maand-bericht, o.: Monatsbericht

[m.]; | -blad, o.: Monatsblatt [o.; a] p -bloeiers, m. mrv.: (pik.) Monatserdbeeren [vr. mrv.]; -boekje, o.: Monatsbüchlein [o.]; -brief, m.: Monatszettel [m.];-cirkel,,

m.: Monatszirkel [m.].

maandelijks, bw.: monatlich. maandelyksch, bv. n.: monatlich. maand-geld, o.: Monatsgeld [o.];

I -goed, o. enk.: Monatssachen [vr. mrv.]; -lijst, vr.: Monatsliste [vr.]; -roos, vr.:Mo-natsrose [vr.]; -schrift, o.: Monatsschrift [vr.]; -staat, m.: Monatsliste [vr.];-stonden,,

m. mrv.: (gnk.) Menstruation [vr. enk.]; -werk, o.: Monatsschrift [vr.]; -wijzer, m.: Monatszeiger [m.]; -zuivering, vr.: (gnk.)* Menstruation [vr.J.

maan-eclips, vr.: [s] Mondfinsterniss [vr.]; I -gestalten, vr. mrv.: Mondsgestalten [vr. mrv.], jMondsphasen [vr. mrv.]; -glas,, o.: Mondglas [o.]; -godin, vr.’: (fab.)Mond-göttin [vr.] (Diana, Selene); -jaar, o.: Mondjahr [o.], Mondenjahr [o.]; -kaart, Mondkarte [vrj; -kalf, o.: (vlk.) Mond-[o.; a], (fig.) Missgeburt [vr.];-kap, vr.: (voor paarden;) Kopfdecke [vr.]; -keering, vr.: Mondswandlung [vr.], Mond-wechsel [m.]; -kop, m.: (pik.) Mohn [m.], Papaver [m.]; -knng, m.: (tijdr.) Mondzir-kel [m.]; -kruid, o.: (pik.) Mondkraut [o.]^„ [m.]; -licht, o.: Mondlicht [o.], Mondenlaut [m.], Mondlauf [m.]; Mondenmonat [m.]; -schijf, maan-eclips.

maan-vlek, vr.: Mondflecken [m.]

I -vormig, bv. n.: mondförmig ; -ziek, bv.n.: Mondsüchtig; -zieke, m. en vr.: (der, die) mondsüchtige ; -ziekheid, vr.: Mondsüch-tigkeit [vr.1, Mondsucht [vr.]; -zuchtig,, bv. n.: mondsüchtig; -zuchtigheid, vr.: Zie maanziekheid.

Imaar, vgw.: aber; (als er ontkenning tegenstelling voorafgaat:) sondern; ik ben wel oud, maar toch nog sterk: icH bin zwar alt, aber doch noch kraftig; ik ben niet te oud, maar te zwak; ich. bin< nicht zu alt, sondern zu schwach; niet mijn wil, maar de uwe geschiede: nicht mein Willen, s o h d e r n der Dei-nige geschehe.

Imaar, z. n. o.: Aber [o.]; er is evenwel een - bij: die Sache hat jedoch ein Aber; hij heeft altijd een iep of een -t er hat immer ein Wenn oder ein Aber; met allerlei iepen en maren: mit allerlei Bedenklichkeiten.

Imaar, z. n. vr.: Zie mare,

Imaar, vgw.: (slechts:) nur, bloss; het is - eene kleinigheid: es ist nur eme Kleinigkeit; ik zeg -, dat ....: ich sage-nur, dass ....

maarschalk, m.: Marschall [m.; a].

maarscha lk schap, o.: Marschallamt [o.; a].

maarschalks-staf, m.: Marschallsstab [m.; a]; I -vrouw, vr.: Marschallin [vr.];. -waardigheid, vr.: Marschallswürde [vr.].

Maart, m.: Marz [m.]; in -: im Marzr im Monat Marz; - roert zijn staart: (spr.) der Marz ist rauh.

Maarten, m.: (mansnaam:) Martin [m.1, Marten [m.].

Maartje, o.: (vrouwennaam:) Martha-[vr.].

in.:

ern

de -

en

o.:

- van

zum

Maartsch, bv. n.: Marz.....; -ijs, o.:

Marzeis [o.]; -e buien, vr. mrv.: Marz-sehauer [m. mrv.]; -e kat,vr.: Zie krolscli Jvr.]; -e lach: Zie lach.

Maart-wortel, m.: (pik.) Marzwurz ilvr.], Marzwurzel [vr.].

Imaas, vr.: (van netwerk:) Masche [vr.]* Zie mrv. mazen.

IMaas, vr.: (de rivier de -;) die Maas; -I -schip, o.: Maasschiff [o.]; -schipper, Maasseniffer [m.]; -stad, vr.: an der Maas gelegene Stadt [vr.; a) (Rotterdam, de — stad: Rotterdam, die Maasstadt);-water, •o.: Maaswasser [o.].

Imaat, m.: Kamerad [m.];

,[m.]; (spl.) Mitspieler [m.], Mitspielerin [vr.]; (fig. fam., als toespraak:) Kamerad [m.], Freundchen [o.], rnein Junge ; -s zijn: (spl.) zusammenhalten [onr.] zwei Gegn gegenüber.

Imaat, vr.: 1) Mass [o.] (Zie mate on mrv. maten); bij de - verkoopen : massweise verkaufen; eene - met een kop: (fam.) ein aufgehauftes Mass; de

-    is vol: das Mass ist voll; aan iem. de

-    vol meten: Einem das Mass voll machen; aan iem. zijne - niet geven: Einem nicht 4as gehorige Mass geben [onr.]; schoenmakers -: Masslade [vr.]; aan iem. de -nemen voor eene jas of voor een paalschoenen : Einem das Mass nehmen [onr.] zu einem Rock oder zu einem Paar Schuhen; zijne - niet kennen: (fig.) sein Mass nicht kennen [onr.]; de - te buiten gaan: das Mass überschreiten [onr.]; alle

-    te buiten gaan: (fig.) weder Mass noch Ziel halten [onr.]; onder (beneden)

^ijn: unter dem Masse sein, nicht die gehorige Grosse haben; met de - waarmede gij meet, zal u gemeten worden: mit dem Masse, womit Ihr messet, wird man Euch wieder messen; aan de - en den strijkstok blijven hangen: (spr.) am Mass und am Streichholz hangen bleiben [onr.]; 2) (muz.) Takt [m.]; in de - blijven: im Takt bleiben [onr.]; uit de - zijn: aus dem Takte sein; uii de - gaan: aus dem Takte kommen [onr.]; de - slaan: den Takt schlag [onr.]; geen - kunnen houden: keinenTakt halten können [onr.]; op de - dansen: taktgemass (nach dem Takt) tanzen; driekwart- : Dreivierteltakt [m.].

maat-broek, vr.: als Mass dienende Hose [vr.]; I -eenheid, vr.: Masseinheit [vr.]; -flesch, Massflasche [vr.], das rechte Mass haltende Flasche [vr.]; -geluid, o. enk.: taktmassige Töne [m. mrv.]; -gezang, (der) taktmassige Gesang f a]; -glas, o.: Massglas [o.; a], das rechte Mass haltende (oder: das als Mass dienende) Glas [aj;

’ net -houden: das Masshalten; -houder, m.: (muz.) Takthalter [m.].

maatje, o.: 1) (kleine maat:) Mass-chen [o.]; 2) Kameradchen [o.], Freundchen [o.], (aankomend ambachtsman:) Bürschchen [o.]; 3) (mama’tje:) Mamachen [o.], Mütterchen [o.].

maat-kan, vr. Masskanne [vr.]; |-kruik, vr.: Masskrug [m.]; -meter, m.: (muz.) Taktmesser [m.]; -neming, vr.: Massnahme [vr.].

maatregel, m.: Massregel [vr.]; een voorzichtigheid: eine Yorsichtsmass-regel, eine Sicherheitsmassregel; een halve -: eine halbe Massregel; -ennemen: Mass-

regeln nehmen [onr.], Massregeln ergrei-fen [onr.]; tot andere en doortastender -en overgaan: zu andern und durchgrei-fendern Massregeln schreiten [onr.].

maatschap, o.: Kameradschaft [vr.], (das) Mitspielersein. ! -, vr.: (rcht.) Ge-sellsehaft [vr.], Yerein [m.].

maatschappelijk, bv. n.: (i. a. b.) gesellsehaftlich; (in Sam.:l Gesellschafts....

maatschappij, vr.: (i. a. b.) Gesell-schaft [vr.]; de menschelijke - in het algemeen: die menschliche Gesellschaft im Allgemeinen; de - tot Nut van het algemeen: die Gesellschaft zum allgemeinen Besten; de - van Nederlandsche Letterkunde: die Gesellschaft für niederlandi-sche Sprache und Literatur; de - van Toonkunst: die Gesellschaft für Tonkunst; er heeft zich eene - gevormd: es hat sich eine Gesellschaft gebildet. /.

maatschappijëlijk, bv.n.: Zie maatschappelijk.

maat-slaaiuler, m.: (muz.) Taktschla-ger [in.], Taktführer [m.].

maatstaf, m.: Massstab [m.; a]; (fig.) Richtschnur [vr.[; verkleinde -: (der) ver-jüngte Massstab; iets tot - nemen: et was Massstab (zur Richtschnur) nehmen [onr.].

maat-stok, m.: (van landmeters:) [t] Massruthe [vr.], (tim.) Zie duimstok, (muz.) [ie] Dirigirstab [m.]; I -streep, vr.: (muz.) Taktstrich [m,]; -vast, bv. n.: takt-fest; -vastheid, vr.: Taktfestigkeit [vr.]; -zang, m.: Zie -gezang:.

macadamiseeren, w. b.: makadami-siren [ie].

macaroni, vr.: (kkk.) Makkaroni [vr. mrv.].

macaronisch, bv. n.: (dk.) makkaro-nisch.

Macedonië, o.: (adk.) Macedonien [o.]: Macedoniër, m.: Macedoniër [m.]; Macedonisch, bv.n.: macedonisch; Macedonische, vr.: Macedonierin [vr.]. machinaal, bv. n*: maschinenmassig. machinatie, vr.: Machination [vr.]. machine, vr.: Maschine [vr.]; I -kamer, vr.: Maschinenraum [in.; al. machinerie, vr.: Maschinerie [vr.]. machinist, m.: Maschinist [in.] (ook tnl.), Maschinenmeister [m.] (ook tnl.).

macht, vr.: Macht [vr.]; (ook:) Ge-walt [vr.]; (fig., met „van”:) grosse Menge [vr.], sehr viel; (wsk.) Potenz [vr.]; tot eene - verheffen: (wsk.) auf eine Potenz erheben [onr.]; tot - verheffen: zur Macht erheben [onr.]; uit alle -: aus (oder: mit) aller Macht, aus Leibeskraften; bij -e zijn: im Stande sein; de - hebben: die Macht haben; het in zijne - hebben: es in seiner Macht haben; dat is boven mijne -: das geht über meine Macht; - hebben over iem.: Macht über Einen haben; aan iem.

-    geven: Einem die Macht geben Lonr.], Einen ermachtigen; de wetgevende - : die gesetzgebende Ge walt; de hemelsche -en: die himmlischen Machte; de helsche -en: die höllischen Machte; de - van het geld hebben: die Macht desGeldes haben; eene

-    van menschen: eine grosse Menge Men-schen.

machte, vr.: (verbogen vorm): Zie

macht.

machteloos, bv. n.: machtlos, nicht

mir

eene

auss(‘r-

be-

ach-

zon-

vr.: ma-

; a],

bv.

[iel.

im Stande; I -heid, vr.: Machtlosigkeit [vr.].

macht-hebben cl, bv. n.: machtha-bend; I -hebbende, m. en vr.: Machthaber [m.], Machthaberin [vr.] (spreken als -hebbende: machthaberisch sprechen [onr.], sprechen tonr.1 als Einer der zu. befehlen hat); -hebber, m.: Machthaber [m.]; -hebster, vr.: Machthaberin [vr.].

machtig, [bv. n.: 1) machtig; de -e arm: der machtige Arm; 2) machtig [2], (fig.) habhaft [21; eene vreemde taal - zijn: einer fremden Sprache machtig sein; het Duitsch - hopen te worden: des Deutschen (der deutschen Sprache) machtig zu werden hoffen; geen duit - kunnen worden: (fig.) keines Hellers habhaft werden kön-nen [onr.], sich keines Hellers ermachtigen können [onr.]; 3)(krachtig:) machtig; een - middel: ein machtiges Mittel; 4) (duur:) theuer [t]; dat wordt mij te -: das wird zu theuer [tl; 5) (van spijzen B fett;

! gebradene gans is mij te -: ein Granse-braten ist mir zu fett. I -, bw.: machtig, ausserordentlich; - veel (rijk, groot, enz.): machtig viel (reich, gross u. s. w.), ordentlich viel (reich, gross u. s. w.).

machtigen, w. b.: ermachtigen, vollmachtigen. machtiger, m.: Bevollmachtiger [m.]. machtiging, vr.: Ermachtigung [vr.]. machtigstee, vr.: Yollmachtgeberin [vr.|.

machts-aaiiduider (-aanwijzer), m.: (wsk.) Exponent[m.]; I -betoon,o.: Macht-entwicklung [vr.]; -oefening, vr.: Ausü-bung [vr.] der Glewalt; -ontwikkeling, vr.: Zie -betoon; -overschrijding, vr.: tfeber-schreitung [vr.] seiner Macht.

macht-spreuk, vr.: Machtspruch [m.; ü], Machtwort [o.].

machts-verheffing, vr.: Ausdehnung [vr.1 seiner Macht, (wsk.) Erhebung (vr.] auf eine Potenz; -vertoon, o. (-vertooning, vr.) Zie -betoon, machtwoord, o.: Machtwort [o.], macon, m.: Freimaurer [m.]. maconnerie, vr.: Freimaurerei [vr.]. maconniek, bv. n : freimaurerisch, (of kortweg:) maurerisch.

madame, vr.: (met den naam er ter:) Frau [vr.];(als aanspraakstitel, der naam:) Madame [vr ] made, vr.: (ins.) Made [vr.]. Zie mrv. maden.

madeliefje, o : (pik.) Massliebchen [o.], mademoiselle, vr.: (met of zonder naam er achter, ook als aanspraakstitel:) Fraulein [o.], (fam.) Mamsell [vr.].

maden, vr. mrv.: (ins.) Maden [vr. mrv.]; I -eter, m.: (vog.) Madentresser [m.]. madera, m.: Maderawein [m.j. madig, bv. h.: madig; I -heid, dige Beschaffenheit [vr.].

Hladonna, vr.: (kkl. en schl.) Madonna [vr.].

madrigaal, o.: (dk.) Madrigal [o.]. Ulaeander, m.: (adk.) Maander [m.]; (fig.) Irrgang [m.; a], Irrgarten [m Schlangengang [m.; a].

maeandrisch. bv. n.: maandrisch, schlangicht, geschlangelt.

Maecenas, m.: (mansnaam:) Macen [m.]; (fig.) Gönner [m.].

maf, bv.n.: schwül; I -heid, vr.: Schwüle [vr.].

mafje, o.: Narrin [vr.]; iemand voor het - houden: (fam) Einen zum Narren halten [onr.], Einen zum Besten haben. magazijn, o.: (i. a. b.) Magazin [o.];

-    van kleeding: Zie kleeding; I -boek, o.: Magazinbuch [o.; ü], Lagerbuch [o.; ö]; -meester, m.: Magazinverwalter [m.].

magdalena, vr.: (vrouwennaam:) Mag-dalene [vr.].

magen, vr. mrv. (van maag i. a. b.). mager, bv n : mager (ook fig.); zoo

-    als een brandhout: (spr.) klapperdürr, ein wahres Gerippe; eene -e schikking is-beter dan een vet proces: (spr.) ein ma-gerer Yergleich ist Ibesser als ein fetter Prozess; I -heid, vr.: Magerkeit [vr.].

mageren, w. o.: mager werden [onr.],„ magern.

magerte, vr.: Magerkeit [vr.]. magertjes, bw.: mager, karglich, arm-lich.

magie, vr.: Magie [vr.], Zauberkunst [vr.].

magisch, bv. n : magisch, zauberhaft. magister, m.: Magister [m.]. magistraal, o.: Magistral [o.]. I -,

n.: magistral.

magistraat, m.: Magistrat [m ], magistraats-ambt, o.: Magistrats-amt [o.; a]; I -persoon, m.: Magistratsper-son [vr.]; -waardigheid, vr.: Magistrats-würde [vr ].

magistratuur, vr.: Magistratur [vr.]. magnaat, m.: (stk.) Magnat lm.], magnaten, m. mrv. (stk.) Magnaten [m. mrv.]; I -tafel, vr.: (stk.) Magnatentafel [vr.].

magneet, vr : Magnet [m.]; I -berg,, m.: (fab.) Magnetberg [m ] ; -naald, vr.: Magnetnadel [vr.]; -steen,m.: Magnetstein [m.]; -ijzer, o.: Magneteisen [o.].

magnesia, vr.: Magnesia [vr.], Bitter-erde [vr.].

magnetisch, bv. n.: magnetisch; de -e slaap: der magnetische Schlaf. magnetiseerder, m.: Magnetiseur [m.]. magnetiseeren, w. b.: magnetisiren magnetiseur, m.: Magnetiseur [m.]. magnetismus, o.: Maghetismus [m.]r Magnétism [m.]; het dierlijk -: der thieri-sche [t] Magnetismus. magnifiek, bv. n.: magnifik. magnolia, vr.: (pik ) Magnolie [vr.]. jflagteld, vr.: (vrouwennaam:) Ma-thilde [vr.].

Magyaar, m.: Magyar [m.]; Magy-aarsch, bv. n.: magyarisch. mail agonie, o : Zie mahonie. Mahomedaan, m.: (kkl.) Mahomeda-ner [m.]; Mahomedaansch, bv.n: maho-medanisch; Mahomedaansche, vr.: Maho-medanerin [vr.]

mahonie, o.: Mahagoniholz [o.], Ma-hagoni [o.]; I -boom, m.: Mahagonibaum [m.; a]; -hout, o.: Zie mahonie; -houten, bv. n.: von Mahagoniholz.

mail, vr.: Mail [vr.], Briefpost [vr.]; de overland -: die Ueberlandmail; I-boot, vr.: Mailboot [o.[, Postschiff [o.].

maintinee, vr.: Maitresse [vr.1, Buh-lerin [vr.], Beischlaferin [vr.]. Kebsdirne-[vr.], Kebsweib [o.].

niaiutineeren, w. b.: unterhalten [onr.].

-pap,

«■n:

lo.].

makelaar, m. Kuppler [m.]; digte ’

[m.];

vr.: 1) Maklergeschaft n [m.].

Maintz, o.: (adk.) Mainz [o.J; Maint-zer, bv. n.: mainzer; Maintzenaar, m.: Mamzer [m.]; Maintzenaarster, vr.: Main-zerin [vr.].

maire, m.: Bürgermeister [m.]. matrie, vr.: Bürgermeisterei [vr.]. maïs, vr.: (pik.) Mais [m.], Walsch-korn [o.]; I -brij, vr.: Maisbrei [m.];

’vr.: (der) dünne Maisbrei.

niaftresse, vr.: Zie maintlnee. majesteit, vr.: Majestat fvr.1; Zijne-: Seine Majestat; Hare -: Ihre Majestat; Uwe -: Eure Majestat; Hunne (Uwe) -lhre (Eure) Majestaten; gekwetste -: Ma-jestatsverbrechen [o.]; schuldige aan gekwetste -: Majestatsverbrecher [m.], Ma-jestatsverbrecherin [vr.1; I -schennis, vr.: Majestatsverbrechen [o.], majesteits-recht, o.: Majestatsrecht

majestueus, bv. n.: majestatisch. majoor, m.: Major [m.]. majoors-plaats, vr.: Majorsstelle [vr.]; I -rang, m.: Majorsrang [m.]; -vrouw, vr.: Majorin [vr.]. major, m.: (red.) Major [m.]. majoraan, vr.: (pik.) Majoran [m.]. majoraat, o.: Majorat [o.], majordomus, m.: Majordomus [m.], Hausmaier [m.].

Hajorca, o.: (adk.) Majorka [o.], Mal-lorka [o.].

majoriteit, vr.: (meerderjarigheid:) Majorennitat [vr.], Yolljahrigkeit [vr.], Mündigkeit [vr.1; (meerderheid:) Mehr-zahl Ivr.], Mehrheit [vr.], (inz.) Mehrheit [vr.] der Stimmen, Stimmenmehrheit [vr.].

mak, bv. n.: zahm; zij is niet -: (fig.) sie lasst nicht mit sich spassen, sie ver-steht keinen Spass; er gaan vele makke schapen in één hok: (spr.) es gehen viel geduldige Schafe in den Stall; iemand - maken: (fig.) Einen zahm machen.

ï.: Makler [m.]; (fig. gein.) beëedigd -: (der) beei-Makler;'- in tabak: Tabaksmakler - in effecten: Stockmakler [m.], Pa-piermakler [m.].

makelaardij,

[o.]; 2) Maklerloni makelaarscliap, o.: Maklergeschaft [o.], (das) Maklersein.

inakelaars-1 oon, o.: Maklerlohn [m.]. makelaarster (makelares), vr.: (gem.) Kupplerin [vr.].

makelarij, vr.: Zie makelaardij, makelen, w. b.: makeln, zu Stande bringen [onr.]. makelij, vr.: Arbeit [vr.]. maken, w. b. en o.: machen; hoe maakt gij het: (fam.) was machen Sie?, wie geht’s?; hoe maakt de patiënt het : (fam.) was macht der Patiënt?; hij kan het niet lang meer -: er kann es nicht mehr lange machen; zich uit de voeten -: (fam.) sich aus dem Staube machen; hoeveel penningen - eene mark: wieviel macht eine Mark Pfen-nige ?

maker, m.: Yerfertiger [m.] ; (in Sam.:) ...macher [m.[.

makerij, vr.: Arbeit [vr.]; (in Sam.:) .. .macherei [vr.].

inaking-, vr⁻: 1) Yerfertigung [vr.], (das) Machen; 2) Arbeit [vr.1.

makkelijk, bv. n.: Zie gemakke-

l«k.

makker, m.: Kamerad [m.]. I -, bv.

n. (v. tr.); zahmer. Zie mak.

makreel, m.: (visch:) Makrele [vr.];

I -boot, vr.: Boot [o., oo en ö] zum Makrelenfang; -vangst, vr.: Makrelenfang [m.]; -visscher, m.: Makrelenfischer [m.]; -visscherij, vr.: Makrelenfang- [m.].

makrol, vr.: (gem.) Kupplerin [vr.]; (inz.) [t] Hurenwirthin [vr.].

makron, vr.: Makrone [vr.]; | -taartje, o.: Makronentörtchen [o.].

makuba. vr.: Makuba-Schnupftabak [m.], Makuba [m.].

Imal, vr.: (tech.) Mali [vr.]; (tig.) Form [vr.]; (ook:) Modell [o.].

Imal, bv. n.: 1) narrisch, toll; - zijn op (- zijn met): vernarrt sein in; 2) (onaangenaam, netelig:) dumm, misslich; eene -le historie: 1) eine tolle Geschichte,

2)    eine missliche Geschichte; -moertje,-kindje : (si>r.) nachsichtige Mutter, ver-wöhntes Kindchen; tusschen - en dwaas: (spr.) halb verrückt, (ook:) in Ungewiss-neit; oud en - gaat boven al: (spr.) alte Narren (alte Gecken) sind die schlimm-sten. I -, bw.: (in Sam.:) über ...;-zoet, bv. n.: übersüss, viel zu süss; - gebrand op iets: zum Tollwerden erpicht auf et-was.

Malaliaarscli, bv. n.: malabarisch; de -e weduwe: die malabarische Wittwe. malackiet, o.: (min.) Malachit [m.J. malaga, m : Malagawein [m.]. mal - a propos, bw.: zu unrechter Zeit, zur Unzeit (als bv. n.: übel ange-bracht); I -aria, vr.: Malaria [vr.], schlechte Luft [vr.]; -broeken, w. b.: (b. v. een paar laarzen: von einem Paar Stiefeln) die Yorderfusshalfte des Oberleders ver-neuern; -content, bv. n.: missvergnügt, unzufrieden.

Maldiven, vr. mrv. (Maldivische eilanden, o. mrv.): Malediven [vr. mrV.], maledivische Insein [vr. mrv.].

male, verbogen vorm (van „maal”); ten eenen -: ganzlich, ganz und gar; ten tweeden -: zum zweiten Male.

Maleier, m.: Malaie [vr.]: Maleisch, bv. n.: malaiisch (als z. n. o.: das Ma-laiische, die malaiische Sprache); eene Maleische, vr.: eine Malaiin [vr.].

Imalen, vr. en o. mrv. (van „maal”): Male [o. mrv.]; herhaalde -: zu verschie-denen Malen, wiederholentlich,wiederholt.

Imalen, w. b.: mahlen; wie eerst komt, eerst maalt: (spr.) wer zuerst kommt, mahlt zuerst. I -, w. o.: 1) (niet wel bij het hoofd zijn:) irre imKopfe sein; 2) (mijmeren, tobben:) grübeln (- over: über), sich den Kopf irre machen (- over: mit);

3)    iemand aanhoudend -: Einem bestandig an den Ohren liegen [onr.] (-over: über; - om: um), bei Einem bis zum Ueber-drusse anhalten [onr.] (- om: um). I -, z.

n. o.: 1) (das) Mahlen; 2) aan het - zijn over: (fig.) Zie malen, w. o.

maler, m.: 1) (fig.) Grübler [m.], Grü-belkopf [m.; ö], Grillenfanger [m.]; 2) lastige person [vr.].

malend, bv. n.: irre im Kopfe; -e zijn: nicht wohl bei Verstande sein.

malerij, vr: 1) (fig.) Grübelei [vr.];

2) (das) bestandige Gewasch.

malsch, bv. n.: zart, weich, mürbe, saftig (saftreich); (fig.) reizend, appetit-lich; niet - zijn: (fig. fam., van menschen:) nicht mit sich spassen lassen [onr.], 0 berispingen, bestraffingen, enz.:) derb sein; het niet - hebben: (fig. fam.) es nicht leicht (nicht gemacnlich) haben, sich ’s nicht bequem machen können; I -heid, vr.: Zartheit [vr.], Weichheit [vr.], Mürbigkeit (Mürbe) [vr.], Saftigkeit [vr.]; (fig.) Appetitlichkeit [vr.], (das) Reizende; het niet-malsche: 1) das Derbe, die Derb-heit, 2) die üngemachlichkeit [vr.].

(adk.) Malta [o.]; I Maltezer, m.: Malteser [in.] (als bv. n.: maltesisch [doch in S'ain.:] Malteser...., b. v.:-kruis, o.: Malteserkreuz [o.]; -ridder, m.: Malte-serritter [m.], Johanniterritter [m.], Jo-hanniter [in.]; -orde, vr.: Malteserorden [m.], Johanniterorden [m.]; I Maltezische, vr.: Malteserin [vr.].

maltentig;, bv. n : 1) übertrieben reinlich, 2) Zie kleinzeerig;! -heid,vr.: 1) übertriebene Reinlichkeit [vr.], 2) Zie kleinzeerigheid.

ma luw, vr.: (pik.) Malve [vr.]; I -achtig, bv. n.: malvenartig; -planten, vr. mrv.: Malvengewachse [o. mrv.J; -roos, vr.: (pik.) Malvenrose [vr.], Herbstrose [vr.]; -zalf, vr.: Malvensalbe [vr.]. maluwe, vr.: Zie maluw. malve, vr.: Zie maluw. malversatie, vr.: Malversation [vr.J, Yeruntreuung [vr.].

malvezp, vr. (malvezij-wijn, m.): Mal-vasierwein [m.].

mal-willempjeskruid, o.: Zie

-kruid; I -zoet, bv. n.: Zie in bw. mal.

mam,    vr.: (pop.) Mammele [o.], Zitze [vr.].

mama, vr.: Mama [vr.].

mama’tje, o.: Mamachen [o.], Mamme [vr.], Mütterchen [o.].

mamiering;, vr.: (zeew.) Mamiering [vr.].

mamme, vr.: Zie mam,

mammekenskruid, o.: (pik.) Geiss-blatt Lo.].

mamme-lokker, m.: (pop.) Lutscher [m.].

mam m el uk, m.: Mameluck [m.1.

mammen, w. o.: (pop.) an der Mut-terbrust lutschen.

mammezel, vr.: (pop.) Fraulein [o.], Mamsell [vr.].

mammezelletje, o.: (pop.) Mamsell-chen [o.].

mamm«eth, m.: [t] Mammuth [m.] ; I mammoethsbeenderen, o. mrv.: [t] Mam-muthsknochen [m. mrv.J.

Mammon, m.: Mammon [in.]; I Main-monsdienaar, m.: Mammonsdiener lm.], Mammoinsknecht [m.].

man,    m.: 1) Mann [m.; a]; - begin-te worden: anfangen [onr.]

- beginnen te worden: (fig.)

zu man-

irll

«:!

malheid, vr.: Narrheit [vr.], Tollheit [vr].

mal-heur, o.: Unglück [o.], malicieus, bv. n.: maliziös, boshaft malie, vr.: Panzerring lm.]; I -baan, vr.: Mailbahn [vr.]; -bal, in.: Mailkugel [vr.]; -kolf, vr.: Mailkolben [m.].

maliën, vr. mrv.: Panzerringe [m. mrv.]; I -hemd, [o.] (-kolder, m.): Panzer-hemd [o.]

maling, vr.: (het fijnmalen:) Mahlen [o.]; (gemijmer, tobberij:) Grübelei [vr.]; in de - zijn: (fam.) sich irren ; iemand in de - nemen: (fam.) Einen zum Narren halten [onr.], Einen zum Besten haben; aan iemand eene - maken: (fam.) Einem eine Scene machen.

malkaar (malkander), vnw.: einan-der.

mal-kruid, o.: (pik.) Bilsenkraut [o-], malle-jan, in.: Handkarren [m.], (als twee woorden:) Zie hoenders; I -molen, in.: Karrussel [o.] (het is alsof mijn hoofd in een -molen zit: ich weiss nicht wo mir der Kopt steht, es ist mir ein wahrer Wirrwarr im Kopte).

mallen, w. o.: 1) scherzen, schakern; 2) liebeln. ! -, w. b.: nach dem Malle (nach dem Modelle) bearbeiten.

mallepraat, m.: (das) duinme Ge-schwatz, (das) dumme Zeug, (der) Un-sinn.

malligheid, vr.: 1) Narrheit [vr.]; 2) Unsinn [m.], (das) dumme Zeug; 3) Scherz [m.], Spass [m.; aj.

malloot, vr.: Narrin [vr.], Geckin [vr.].

mal-proper, bv. n.: unreinlich, schmutzig.

van

Malta, o.:

nen

nern; de

anfangen [onr.] emporzukommen; de Gods: (bijb.) der Mann Gottes; een - des doods: ein Mann des Todes; de gemeene -: der gemeine Mann; de gaande en komende -: die Ab- und Zugehenden [mrv.]; een - van een dag: (fig.) einhochbetagter Mann; de - van den dag: (fig.) der Held des Tages; zijnen - staan: seinen Mann stehen [onr.]; zijnen - gevonden hebben: (fig.) seinen Mann gefunden haben; ik ben uw -: ich bin dein Mann; daar ben ik de

-    niet naar: dazu bin ich nicht der Mann; een - een -, een woord een woord: (spr.) ein Mann, ein Wort; zij kwamen - voor -: sie kamen Mann für Mann; zij vochten -tegen -: sie fochten Mann gegen Mann; zoo- of zooveel per -: so oder so viel auf den Mann; op den - af: (spr.) ohne Um-wege, geradezu ; op den - geleerd: auf den Mann dressirt [ie]; - en paard werden gered: Mann und Ross wurden gerettet; -en paard noemen: (spr ) den Mann mit Namen und Zunamen nenneu [onr.]; met

-    en muis vergaan: (spr.) mit Mann und Maus untergehen [onr ]; als de nood aan den - komt: (spr.) wenn die Noth [t] an den Mann geht; iets (eene koopwaar) aan den - brengen: etwas (eine Waare) an den Mann bringen [onr.1, für etwas (für eine Waare) einen Kaufer finden [onr.] Zie ook 28 reg. verder; dat boek zal zijnen - wel vinden: dieses Buch wird schon seinen Mann (d. h. Kaufer [m. mrv.]) finden [onr.]; deze koopwaar zal haren wel vinden (deze koopwaar zal wel aan den - komen): diese Waare wird schon ihren Mann (d. h. Kaufer [m. mrv.]) finden [onr.] Zie ook 17 reg. verder; een fatsoenlijk -: ein anstandiger Mann; een hoogst-beschaafd -: ein Mann von hoher Bildung; een - van stand: ein Mann von Stande;

- van letteren: ein wissenschaftlich gebildeter Mann; een - van stroo: ein Strohmann; een - van sneeuw: ein Schneemann; de kleeren maken den

eenen

mrv mannen.

manachtig, bv. n.: mannerhaft, (fig.) Marnier liebend, (ook wel:) ihren Mann liebend; I-heid, vr.: Mannerhaftigkeit [vr.], (fig.) Liebe [vr.J zu den Mannern, (ook wel:) Liebe [vr.] zu ihrem Gatten.

[o.],

[vr.].

Mandrill [m.].

Mahnen [vr. mrv.], Mahne [vr. enk.]; (str.) Monde Lm. mrv.], Satelliten [m. mrv.], Tra-banten [m. mrv.]. I m. mrv.: (fab.) Manen fm. mrv.], Schatten [m. mrv.]; de -van afgestorvene helden: die Schatten ab-geschiedener Helden.

Imanen, w. b.: mahnen; iemand om eene schuld Einen wegen einer Schuld mahnen; zich te dikwijls laten sich zu haufig mahnen lassen [onr.].

vr.:

[m.].

(spr.) Kleider machen Leute; dan ligt de - op het kerkhof: (fig fam) da will Niemand sich zu der That bekennen, da ist der Mann nicht herauszufinden; 2) Mann tm.; a]; - en vrouw: Mann und Frau; een getrouwd -: ein verheiratheter [t] Mann; een meisje aan eenen - helpen: einem Madchen zu einem Manne verhelfen [onr.];

- krijgen: einen Mann bekommen [onr.]; zij zal wel aan den - komen: sie wird schon unter die Haube kommen [onr.], sie wird schon einen Mann bekommen [onr.] Zie ook 22 reg. vroeger; hij heeft nog drie dochters aan den - te brengen: er hat noch drei Töchter unter die Haube zu bringen; 3) Mann [m.; zonder mrv.; dichterlijk somwijlen mrv. Mannen]; een korporaal en zes -: ein Korporal und sechs Mann; een leger van honderd duizend -: em Heer von hundert tausend Mann; drie paarden hadden hunnen - uit den zadel geworpen: drei Pferde hatten ihren Mann aus dein Sattel geworfen. Zie

manbaar, bv. n.: mannbar, heiraths-fahig [t]; I -heid, vr.: Mannbarkeit [vr.], Heirathsfahigkeit [t] [vr.1.

manchette, vr.: Handkrause [vr.], Manschette [vr.].

mand, vr.: Korb [m.; ö]; door de-vallen: (fig.) zum Gestandniss [s] kommen [onr.]. Zie mrv. manden, mandaat, o.: Mandat [o.], mandarijn, m.: Mandarin [m.]. mandataris, m.: Mandatar [rn.], (der) Beauftragte.

mande, vr.: Korb [m.; ö]; I -flesch, vr.: Korbflasche [vr.]; -hengel, o.: Korb-henkel [m.].

mandei, in.: 1) Kornhaufen [m.];

2)    Mandei [vr.], Zahl [vr.] von fünfzehn;

3)    Zie amandel; I -steen, m.: (min.) Mandelstein [m.].

mandement, o.: (der) bischöfliche Hirtenbrief.

manden, vr. mrv.: Körbe [m. mrv.]; 1 -maken, o.: Korbmacherhandwerk |o.]; -maker, m.: Korbmacher [m.], Korbflech-ter [m.] (-makerswerk, o.: Korbmacher-arbeit [vr.]); -makerij, vr.: Korbmacherei [vr.]; -winkel, m.: Korbmacherladen [m.; a en a].

manderkruid, o.: (pik.) Gamander [m.1, Bathengel Lm.J.

inaiide-wagen, m.; Korbwagen [m.1; 1 -werk, o.: Korbmacherarbeit [vr.], Korb-werk [o.l.

mandje, o.: Korbchen [o.], Körbchen Körblein [o.], mandjes, o. mrv.: Körbchen [o. mrv.]; ] -koop, m. en vr.: Korbverkaufer [m.], Korbverkauferin [vr.|.

mandoline (mandolijn), vr.: (muz.) Mandoline [vr.].

mandragora, vr.: (fab. en pik.) Al-raun [m.], Mandragore mandril, m.: (drk.) manege, vr.: Reitschule [vr.]; I -paard,

o.: Schulpferd [o.].

I manen, vr. mrv.: (van paard of leeuw:)

maner, m.: Mahner [m.]. mane-schnf, vr.: Mondscheibe [vr.]; I -schijn, m.: Mondschein [m.], Monden-licht [o.].

mangaan, o.: (schk.) Mangan [o,]; I -aluin, vr.: Manganalaun [m.]; -erts, o.; Manganerz [o.]; -ijzer, o.: Manganeisen [o.]; -zuur, o.: Mangansaure [vr.].

man-gat, o.: Loch [o.; ö] einen Mann durchzulassen.

Imangel, o.: 1) (een germanismus:> Mangel [m.; a], Zie gebrek:; 2) (pop.) Zie amandel.

Imangel, m.: (rolpers:) Mange [vr.], Mangel Lvr.]; even onder den - leggen: durch die Rolle gehen lassen [onr.].

mangelaar, m.: Manger [m.], Mang-ler [m.J.

mangelaarster, vr.: Mangerin [vr.], Manglerin [vr.].

mangel-bord, o.: Mangebrett [o.], Mangelbrett [o.].

mandelen, w. b. en o.: mangen, mangein, (die Wasche) durch die Rolle gehen lassen [onr.]. I -,w. o.: (een germanismus:) mangein, fehlen; het mangelt mij aan niets: es mangelt mir an Nichts, mir mangelt Nichts.

mangel-goed. o.: zu mangende (zu mangelnde) Wasche [vr.]: I -hout, o.: Zie -rol; -kamer, vr.: Mangelkammer [vr.]; -rol, vr.: Mangelholz [o.; ö]; -steenen, m. mrv.: Steine [m. mrv.] auf dem Mangebrett; -vrouw, vr.: Mangelfrau [vr.], Manglerin [vr.].

manhaftig, bv. n.: mannhaft; I -heid, Mannhaftigkeit [vr.].

Maniclieër, in.: (kkl.-hist.) Manichaer

Manicheesch, bv. n.: manichaisch. manie, vr.: Manie [vr.]. manielje, vr.: (spl.) Manille [vr.]. manier, vr.: Manier [vr.], Weise [vr.]; j - van spreken: so zu sagen; op de -van: in [3] Manier; op alle -en: 1) in allen Manieren, 2) jedenfalls.

manierlyk, bv.n.: manierlich; I-heid, vr.: Manierlichkeit [vr.]. manifest, o.: Manifest Lo.]. manifestatie, vr.: Manifestation [vr.]. manifesteerder, m.: [ie] Manifestirer [m.].

manifesteeren, w. o. en b.: mam-festiren [ie].

manilla, vr. (manilla-sigaar, vr.): Ma-nillacigarre [vr.], Manilla [vr.]. manille, vr.: (spl.) Zie manielje. mailing, vr.: (das) Mahnen. maniok, m.: Maniok [m.]; I -meel, o.: Maniokmehl [o.].

manipel, m.: (hist. en kkl.) Manipel [vr.].

manipulatie, vr.: Manipulation [vr.]. manipuleeren, w. o.: manipuliren [ie], mank, bv. n.: hinkend, lanm; -gaan

m.: (der) mahl, (al

Mann

m.: Manufaktur-

(-loopen): hinken (ook fig.), lahm gehen [onr.]; - gaan aan: behaftet sein mit.

mankeeren, w. o.: 1) (ontbreken; schelen, deren:) fehlen; wat mankeert u: was fehlt Ihnen; mij mankeert (pop. ik mankeer) niets: mir fehlt Nichts; er mankeert een gulden aan: es fehlt ein Gul-, den; 2) (in gebreke blijven, nalaten:) ver-‘ fehlen, ermangeln; ik zal niet - het te doen: ich werde nicht verfehlen es zu thun.

mankement, o.: Gebrechen [o.j, Feh-ler [m.].

mankheid, vr.: Lahmheit [vr.], (das) Hinken, (fig.: das) Hinkende. man-ko]>, m.: Zie maankop, mank-poot, m.: Hinkebein [o.], Lahra-fuss [m.; ü]; I -zaad, o.: Mangkorn [o.], Mangfutter [o.].

man-lieclen, m.mrv.: Zie -lui; I-lief,

) liebe Mann, (der) liebe Herr Ge-s toespraak:) mein lieber Mann; -lui, in. mrv.: (pop.) Mannsleute [m. mrv.]; -mensch, o.: (pop.) Mannsbild |p.[; -moedig, bv. n.: unverzagt; -moedigheid, vr.:

. Unverzagtheit [vr.].

manna, o.: Manna [o.]; I -boom, m.: Mannabaum [m.; a]; -gras, o.: Mannagras [o.]; -koekje,o.:Mannakücnlein [o.]; -peer, vr.: Mannabirne [vr.]; -suiker,vr.: Manna-zucker [m.].

manne-gat, o.: Loch [o.; ö] ein en Mann durchzulassen.

manneke (manneken), o.: Mannchen po.], Mannlein [o.].

mannekyn, o.: 1) Gliedermann [m.; al; 2) (fig.) Hrahtpuppe [vr.], Scheinding [o.l.

mannelijk, bv. n.: (i. a. b.) mannlich; -heid, vr.: Mannlichkeit [vr.]. mannen, m. mrv.: Manner [m. mrv.]; (van eenen leenheer:) Mannen [m. mrv.];

I -hart, o.: Mannsherz [o.]; -huis, o.: Pfle-gehaus [o.; al für Manner; -klooster, o.: Mannskloster [o.; ö], Mönchskloster [o.]; -koor, o.: (muz.) Mannerchor [m.; 5]; -kracht, vr.: Manneskraft [vr.; a],Mannen-kraft [vr.], Mannenstarke [vr.]; -moed, m.: [t] Mannesmuth [m.1; -moord, m.: Mannes,-inord [m.]; -moordenares, vr.: Mannes-mörderin [vr.]; -schuw, bv. n.: manner-scheu; -schuwheid, vr.: Mannerscheu [vr.]; -stem, vr.: Mannsstimme [vr.]; -taal, vr.: Sprache [vr.] eines Mannes, manhafte Sprache [vr.]; -trouw, vr.: Mannestreue [vr.]; -waarde, vr.: Manneswürde [vr.].

mannetje, o.: Mannchen [o.] (ook van dieren, vogels, visschen, boomen, planten, bloemen, enz.); het is eenvoudig - naar -: 1) es ist blosse Nachbildung, 2) es ist blosse Abschreiberei; -s maken: (fig. fam.) Mannchen machen, Mannerchen ihachen; gauw wat! maak maar geene -s: geschwind! mache nur keine Mannchen.

mannetjes-baars, m.: (der) mann-liche Barsch; I -hennep, m.: (der) mann-liche Hanf; een - kerel (een - vent): (fam.) ein baumstarker Kerl, ein Mannskerl [m.].

mannin (manninne), vr.: (bijb.) Mannin [vr.].

manoeuvre, vr.: Manövre [o.], manoeiivreeren, w. o.: manövriren [ie].

manometer, m.: Manometer [m.1.

mans, bv. n.: Manns; - genoeg : Manns genug; heel wat -: 1) ziemlich gross, 2) ziemlich stark; niet veel -: 1) nicht sehr gross, 2) nicht sehr stark.

mans-beeld, o.:, [s] Bildniss [o.] eines Mannes.

manschap, o.: (das) Mannsein, (das) Ehemannsein. I -, vr.: Mannschaft [vr.1, (van schepen ook:) Bemannung [vr.]; -schappen, mrv.: Leute [m. mrv.].

mans-goed, o. enk.: Mannskleider [o. mrv.]; I -hand, vr.: Mannshand [vr.; a] (-hand boven: spr.: der Mann bleibt immer Herr und Meister); -hoofd, o.: Kopf [m.;ö] eines Mannes, (fig. fam.) Mann [m ;a], Gatte [m.] (mijn -hoofd is niet thuis: mein ist nicht zu Hause); -hoog, bv. n.: mannshoch, mannhoch; -jas, vr.: Manns-rock [m.; öj.

man-slag, m.: [tl Todtschlag [m.]. mans-leen, o.: (hist.) Mannlehen [o.], Mannslehen [o.], Schwertlehen [o.]; I-moeder, vr.: Schwiegermutter [vr.; ü]; -muts, vr.: Nachthaube [vr.] eines Mannes; -oir,

o. enk.: mannliche Nachkommen [m. mrv.1; -oor, o.: 1) Mannsohr [o.] (ook pik.), 2) Zie -oir; -plicht, m.: 1) Mannespflicht [vr.], 2) Mannerpflicht [vr.]; -rok, m.: Frack [m.; a]; -vader, m.: Schwiegervater [m.; a]; -zuster, vr.: Schwagerin [vr.].

mantel, m.: Mantel [m.; a]; iets met den - der liefde bedekken: (fig.) etwas mit dem Mantel der Liebe bedecken; iemand den - uitvegen: (fig.) Einem den Rock ausklopfen; den - naar den wind hangen: (spr.) den Mantel naeh dem Winde hangen.

mantelen, w. b.: Zie bemantelen.

I -, w. o.: einen Mantel tragen [onr.]; hij mantelt niet leelijk: sein Mantel steht ihm nicht übel.

mantel-jas, vr.: Mantelrook [m.; ö]; -koord, o.: Mantelschnur [vr.1; -kraai, vr.: Mantelkrahe [vr.], Nebelkrahe [vr.]. manteltje, o.: Mantelchen [o.], mantel-verlmurder, m.: [t] Yer-miether [m.] von Trauermanteln; I -zak, m.: Mantelsack [m.; al, Felleisen [o.].

mantielje (mantille), vr.: (mod.) Man-tille [vr.].

manuaal, o.: (i. a. b.) Manual [o.], manufacturen, vr- mrv.: Manufak-turwaaren [vr. mrv.]; zaak in -: Manufak-turwaarengeschaft [o.|.

manufacturier, waarenhandler [m.].

manufactuur-waren, vr. mrv.:Ma-nufakturwaaren [vr. mrv.]; i -winkel, m.: Manufakturwaarenhandlung [vr.]. llanus, m.: Zie Hermanns. manuscript, o.: Manuskript [o.], Handschrift [vr.].

man-volk, o. enk.: Mannsvolk [o. enk.], Mannsleute [m. mrv.]; I -wijf, o.: (nat.) Mannweib [o.], Hermaphrodit [m.], (fig.) Mannweib [o.], Dragoner [m.1, Husar [m.].

manzenillenboom, m.: Manschi-nellenbaum [m.; a].

manziek, bv. n.: mannsüchtig, mann-toll; I -heid, vr.: Mannsucht [vr.], Mann-tollheit [vr.].

maraskijn, m.:Maraskino [m.],Kirsch-kernbranntwein [m.].

marchandeeren, w. o.: markten, feilschen.

mark, o.: (gew.) Mark [vr.]. I -, vr.: 1) (mtw.) Mark [vr.]; 2) (district; grens:) Zie marke. marke, vr.: Mark [vr.], markeeren, w. b.: markiren [ie]. I -, w. o.: markiren [ie]; (van jachthonden:) zeichnen.

marke-tenten, w. o.: marketendern; I -tenter, m.: Marketender [m.]; -tenterij, vr.: Marketenderei [vr.]; -tentster, vr.: Marketenderin [vr.].

markeur, m.: Marqueur [m.], Billard-junge [m.].

markies, m.: Marquis [m.], Markis [m.]. markiezen, m. mrv.: Marquise [m. mrv.]; I -eilanden, vr. mrv.: (adk.) Mar-quesasinseln [vr. mrv.].

markiezin, vr.: Marquisin [vr.], Mar-kisin [vr.].

markizaat, o.: Markisat [o.], markt, vr.: (i. a. b.) Markt [m.; a]; naar de - gaan: zu Markt gehen [onr.]; onder de - verkoopen: unterm Markt verkaufen; bij het scheiden van de - leert men de kooplui kennen: (spr.) am Ende der Besprechungen kommt der hinkende Bote; van alle -en thuis zijn: (spr.) in allen Satteln gerecht sein.

marmot, vr.: (drk.) [t] Murmelthier [o.] (ook fig.), Marmotte [vr.].

marmotje, o.: [t] Murmelthierchen [o.], Marmottenen [o.], marode, vr.: (das) Marodiren [ie]; op (fam.) marodiren [ie] gehen

[onr.].

marcheeren, w. o.: marschiren [ie], mare, vr.: Mahre [vr.1, Mare [vr.], Gerücht [o.].

marechaussee, vr.: Gendarmerie [vr.]. I m.: Gendarme [m.].

maremmen, vr. mrv.: (adk.) Marem-mèn [vr. mrv.].

maren, vr. mrv. (van „maar”): Be-denklichkeiten [vr. mrv.]; vele - hebben: viele Bedenklichkeiten haben.

marentakken, m. mrv.: Mistelzweige [m. mrv.].

Margareta, vr.: (vrouwennaam:) [t] Margarethe [vr.], Grete [vr.], Gretel [vr.].

margarine, vr.: (schk.) Margarine [vr.J, Kunstbutter [vr.].

marginaal, bv. n.: Rand ...; marginale aanteekeningen: Randbemerkungen [vr. mrv.], Marginaliën [vr. mrv.]. Margriet, vr.: Zie Margareta. Maria, vr.: Maria [vr.]; de Maagd -: (theo.) die Jungfrau Maria; I -beeld,

o.: Marienbild [o.]; -boodschap, vr.: (kkl.) Maria Heimsuchung [vr.]; -hemelvaart, vr.: (kkl.) Maria Himmelfahrt [vr.];-ontvangenis, vr.: (theo. en kkl.] Maria [s] Empfangniss [vr.].

Marietje, o.: Mariechen [o.], marinade, vr.: (kkk.) 1) Marinade [vr.], gewürzte Salzbrühe [vr.]; 2) Marinade [vr.], (das) marinirte [ie] Gericht.

marine, vr.: Marine [vr.], Seemacht [vr.], Seewesen [o.].

marineeren, w. b.: (kkk) mariniren [ie], marinier, m.: Marinesoldat [m.], See-soldat [m.]; het korps -s: die Seetruppen ]vr. mrv.].

mariolein, vr.: (pik.) Mairan [m.], Majoran [m.]; I -balsem, m.: Majoranbalsam [m.1; -olie, vr.: Majoranöl [o.]; -water, o.: Majoranwasser [o.].

marionet, vr.: Marionette [vr.], Glie-derpuppe [vr.].

marionetten, vr. mrv.: Marionetten [vr. mrv.]; I -spel, o.: 1) Marionettenspiel [o.], Puppenspiel [o.], 2) Puppentheater [o.].

marjolein, vr.: Zie mariolein.

markten, w. o.: markten.

markt-geschil. o.: Marktstreitigkeifc [vr.]; l-klok, vr.: Marktglocke [vr.]; -kraamr vr.: Marktbude [vr.]; -kraampje,o.‘.kleine Marktbude [vr.]; -plaats, vr.: 1) Zie -plein, 2) Marktstand [m.; a], Stand [m.; a] auf dem Markte; -plein, o.: Marktplatz [m.; a], Markt [m.; a]; -reglement, o.: Marktordnung [vr.1; -vertier, o.: Belebt-heit [vr.] des Marktes; -vlek, o.: Markt-flecken [m.]; -volk, o. enk.: Marktleute [m. mrv.].

marlen, w. b.: (zeew.) marlen.

marl-priem, m.: (zeew.) Marlpfriem [m.]; l-reep, m. (-touw, o.): (zeew.) Marlien [vr.].

marmel, m.: 1) (knikker:) Marbel [m.]; 2) (pop.: marmer:) Marbel [m.], Marmel [m.].

marmelade, vr.: Marmelade [vr.]* Obstmus [o.].

marmel-dier, o.: Zie mormeldier.

marmelen, w. o.: (knikkeren:) mar-beln. I -, w. b.: (gemarmerd maken:) mar-beln, marmeln.

marmel-steen, m.: Marbelstein [m.]* Marmelstein [m.].

marmer, o.: Marmor [m.]; het Cara-rische -: der kararische Marmor; een beeld van -: ein Bild von Marmor, ein Marmorbild [o.].

marmeraar, m.: [ie] Marmorirer [m.].

marmeraarster, vr.: [ie] Marmorire-rin [vr.].

marmeraclitig, bv. n.: marmorartig;,

I -heid, vr.: (das) Marmorartige.

marmerblank, bv. n.: marmorweiss,, weiss wie Marmor.

Imarmeren, w. b.: marmoriren [ie].

Imarmeren, bv. n.: marmorn, von Marmor; (doch in het Duitsch vormt dit bv. n., evenals vele andere stofnamen,, meestal met het bijbehoorende z. n. een samengesteld woord, en heet dan) Marmor.....

marmer-groeve, vr.: Marmorgrube [vr.], Marmorbruch [m.; ü]; I-kleur, vr.: Marmorfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: mar-morfarbig; -koud, bv. n.: marmorkalt, kalt wie Marmor.

gaan:

marodeeren, w. o.: marodiren [ie], marokyn, o.: Maroquin [m.1, Saffian [m.]; I -bereider, m.: Saffianbereiter [m.]; -bereiding, vr.: Saffianbereitung [vr.].

marokijnen, bv. n.: saffianledern, Saffian ...., Maroquin ...., von Saffian-leder, von Saffian, von Maroquin.

marokijn-leder (-leer), o.: Saffian-leder [o.], Saffian [m.], Maroquin [m.]; I -lederen (-leeren), bv. n.: Zie marokijnen.

marot, vr.: Narrenkolbe [vr.], Nar-renkappe [vr.]; (fig. fam.) Narrheit [vr.],. Steckenpferd [o.]; iedere zot heeft zijne -: jedem Narren gefallt sein Kappe, jeder hat sein Steckenpferd.

(.‘II:

eel

lm

[ie].

maskeerster, vr.: [ie] Maskirerin [vr.].

masker, o.: Maske [vr.]; de man met het ijzeren -: der Mann mit der Maske; een - dragen: eine Maske tragen [onr.]; aan iem. het - afrukken: Einem die Maske abziehen [onr.]; onder het -van oprechtheid: unter der Maske der Aufrichtigkeit.

maskerade, vr.: Maskerade [vr.J, Maskenfest. [o.].

maskerhloem, vr. (pik.) Masken-blume [vr.].

maskeren, w. b.: masken, maskiren [ie].

masker-papegaai. in.: (vog.) kenpapagai [m.1; l-vlieg, vr.: (ins.) Ma fliege [vr.].

massa, vr.: Masse [vr.]; de failliete -: (rcht.) die Gantmassa; eene - men-schen: Meine asse von Menschen, eine Menschenmasse.

massacreeren, w. b.: massakriren [ie].

eisernen

i Mas-asken-

Mut-

iii.:

von

marren, w. b.: (zeew.) befestigen. I w. o.: Zie talmen.

mars, vr.: 1) (zeew.) Mars [o.], Mast-korb [m.; ö]; 2) (draagmand:) [ie] Hausi-rerkorb [m.; ö]; (fig. fam.) Hirnschadel <[m.], Kopf [m.; ö]; met de - loopt hausiren [ie] gehen [onr.]: hij heeft h wat in zijne (fam.) er hat einen gaten Kopf, er besitzt viele Kenntnisse; wij ■zullen eens zien wat hij in zijne - heeft: {fam.) wir wollen ’mal sehen was er zu leisten im Stande ist, wir wollen ’mal se-hen was er weiss. I Mars, m.: 1) (fab.) Mars (der Kriegsgott); de zonen van -: <dk.) die Marssöhne [m. mrv.], die Krieger [m. mrv.]; 2) (str.) Mars [m.]. Imarscli, tsw.: fort!; (mil.) marsch! arscli, m.: (mil. en muz.) Marsch tm.; a]; geforceerde -: Eilmarsch [m.; a], {der) forcirte [ie] Marsch [a]; op - gaan; «ich in Marsch setzen, aufbrechen [onr.], •den Marsch antreten [onr.], sich auf den Marsch begeben [onr.]; op - zijn: auf dem Marsche sein; een - spelen: (muz.) einen Marsch spielen; I -colonne, vr.: Marschsaule £vr.]; -orde, vr.: Marschordnung [vr.]; -order, vr.: Marschbefehl [m.]; -route, vr.: Marschroute [vr.]; -vaardig, bv. n.: marsch-fertig.

mars-draagster. vr.: Korbtragerin [vr.]; I -drager, m.: Korbtrager [m.].

marsepijn, o.: Marzipan [m.]; I-deeg, o.: Marzipanteig [m.].,

mars-kramer, m.: [ie] Hausirer [m.]; 4 -kramerij, vr.: 1) [ie] Hausirhandel [m.], {das) Hausiren [iej, 2) [ie] Hausirerwaare |vr.].

martelaar, in.: (gemartelde:) Mar-tyrer [m.], Marterer [m.]; (iemand die martelt): Marterer [m.].

martelaars, m. mrv.: Martyrer [m. mrv.], Marterer [m. mrv.]; het Boek der -: das Marterbuch; de geschiedenis der -: -die Martvrergeschichte; I -boek, o.: Mar-terbuch [o.; üj.

martelaarschap, o.: [t] Marterthum [o.], [t] Marterthum Lo.].

martelaars-gescliiedenis, vr.: Mar-fyrergeschichte [vr.]; I -kroon, vr.: Mar-tyrerkrone [vr.]; -leven, o.: 1) Marter-leben [o.], 2) Martyrerleben [o.].

martelaarster (martelares), vr.:Mar-tyrerin [vr.].

martelaren, m. mrv.: Zie m. mrv.

martelaars.

martelarjj, vr.: (das) Martern. martelen, w. b.: martern. marteling;, vr.: Marter [vr.]. martel-kroon, vr.: Martyrerkrone [vr.J; | in overige Sarn.: Marter....

marter, m.: (drk.) Marder [m.]; I -bont, o.: Marderpelzwerk [o.] (eene mof van -bont: ein Mardermuff [m.]); -net, o.’.Mar-dergarn [o.]; -val, vr.: Marderfalle [vr.]; -vel, o.: Marderfell [o.], Marderpelz [nul.

Martlia, vr.: (vrouwennaam:) Martha [vr.].

martiaal, bv. n.: martialisch, kriege-risch.

Martinus (Martijn), m.: (mansnaam:) Martin [m.], Marten [in.].

Ularytje, o.: Zie Ularietje. maske, o.: Maske [vr.]. maskeerder, m.: [ie] Maskirer [m.].

maskeeren, w. b.: maskiren [ie] I -(zich), w. w.: sich maskiren [ie], maskeering-, vr.: (das) Maskiren

massief, bv. n.: massiv. mast, m.: (scheepsmast en fig.) Mast [m.]; de groote -: der grosse Mast; I -band, m.: Mastband [m.; a], Masten-bügel [m.1; -beugel, m.: Zie -hand; -bloem, vr.: (pik.) Nachtviole [vr.], terviole [vr.J, Maternalblume [vr.]; -blok, o.: (zeew.) Mastblock [m.; öl; - bok,

m.: (zeew.) Mastbock Lm.; öj; -boom, Mastbaum [m.; a]; -bosch, o.: (pik.) Tannenwald [m.; a], (fig’-) Wald [m.; a] von Masten, grosse Menge [vr.] Schiffe; -darm, m.: (ontl.) Mastdarm [m.; a].

masteloos, bv. n.: mastlos, ohne Mast; - gemaakt: entmastet.

masteluin, o.: Mischkorn [o.], Mang-korn [o.]; I -brood, o.: Brod [o.] Mischkorn.

Imasten, w. b.: masten, bemasten.

Imasten, m. mrv.: Masten [m. mrv.];

I -maker, m.: Mastenmacher [in.]; -makerij, vr.: 1) Mastenmacherhandwerk [o.], 2) Mastenmacherwerfte [vr.].

mast-gat, o.: (zeew.) Fischung [vr.];

I -hout, o.: Tannenholz [o.].

mastik, m.: Mastix [m.]; I -boom, m.: Mastixbaum [m.;    a]; -hout, o.:

Mastixholz [o.]; -vernis, o.: [s] Mastixfir-niss [m.].

mastje, o.: (der) kleine Mast, (ein) kleiner Mast.

mast-keg, vr.: (zeew.) Mastenkèil [m.], Mastkeil [m.]; I -klamp, vr.: Masten-klampe [vr.]; het - klimmen: das Mast-klettern, das Klettern in den Kokagnemast; -klimmer, m.: (zeew. en fig.) Mastklimmer [m.]; -koker, m.: (zeew.) Mastenkoker [m.1; -korf, vr.: (zeew.) Mastkorb [m.; ö]; -lichter, m.: (zeew.: der) bemastete Lichter; -schaal, vr.: (zeew.) Mastenschale [vr.], Mastenwange [vr.]; -spoor, vr.: (zeew.) Mastenspur [vr.]; -stut, m.: Mas-tenstütze [vr.]; -visch, m.: (walvisch met hoog-opstaande vinnen:) Mastfisch [m.J; -wachter, m.: (zeew.) Mastwachter [m.1, Mastklimmer [m.]; -werk, o.: Mastwerk [o.].

o.: Materialismus

[o.].

sen

Imatten, vr. mrv.: Matten [vr. mrv.]; zijne - rollen: (fig. fam.) sich durchhel-fen [onr.1, sich durchschlagen [onr.],. (ook:) sich aus dem Staube machen; zijne eigene - kunnen rollen: (spr.) Nie-mandes Hülfe bedürfen [onr.1, seinen Unterhalt verdienen; I -bies, vr.: (pik.) Mattenbinse [vr.]; -klopper, m.: Matten-klopfer [m.]; -kooper, m.: Mattenhand-ler [m.]; -koopvrouw, vr.: Mattenhand-lerin [vr.]; -lisch, o.: Zie -Mes; -maakster, vr.: Mattenmacherin [vr.], Matten-flechterin [vr.]; het - maken: das Mat-tenflechten; -maker, m.: Mattenmacher [m.], Mattenflechter | m.]; -makerij, vr.: Mattenmacherei [vr.]; -man, m.: Mat-tenverkaufer [m.]; -vlas, o.: Matten-flachs [m.]; -vrouw, vr.: Mattenverkau-ferin [vr.].

matter, m.: Stuhlflechter [m.], Stuhl-flicker [m.]. I -, bv. n.: (vergrootende trap van mat): matter.

Jlatthijs, m.: Zie Mathias.

mattigheid, vr.: Mattigkeit [vr.]r Mattheit [vr.].

maturiteit, vr.: Maturitat [vr.].

Maurits, m.: (mansnaam:) Moritz; [m.].

Mauritanië, o.: (adk.) Mauritanien [o.]. Zie Moorsch.

mausoleum, o.:Mausoleum [o.;-leen].

Imat, vr.: 1) (vloermat, dekmat, enz.:) Matte [vr.]; iemand op de - laten staan: Einen an der Thüre stehen lassen [onr.1; door de - vallen: (spr.) zum Gestandniss [s] kommen lonr.]; 2) (hangmat:) Matte [vr.], Hangmatte [vr.]; in zijne - kruipen: (fig. fam.) sich zu Bett begeben [onr.]; in de - zijn: (fig. fam.) krank sein, das Bett hüten müssen [onr.], (ook wel:) im Pech sitzen [onr.1; 3) (mtw.) Matte [vr.]; Spaan-sche -: spanische Matte [vr.]. Zie mrv. matten.

Imat, bv. n. en bw.: (i. a. b.) matt; (in ’t schaakspel:) matt, schachmatt; - glas: mattes Glas, matt geschliffenes Glas; -goud: mattes Gold, Mattgold [o.]; -te kleur: matte Farbe [vr.]; een -te kogel: eine matte Kugel; - in al de leden: matt in allen Gliedern;-te stem: matte Stimme [vr.].

matador, m.: (spl. en fig.) Matador [m.1.

mate, vr.: Mass [o.]; met-: massig, gemassigt; boven - (buiten -): über die Massen, ausserordentlich; zonder -: ohne Mass, unmassig; eeniger -: einiger Massen; naar - van: nach Massgabe [2]; naar- (als één woord): Zie naarmate.

mateloos, bv. n. en bw.: masslos;

I -heid, vr.: Masslosigkeit [vr.].

maten, vr. mrv.: Masse [o. mrv.]; - en gewichten: Masse und Gewichte. mater, vr.: (Lat.) Mutter [vr.; ü]. materiaal, o.: Material [o.; -alien]. materialen, o. mrv.: Materialien' [o. mrv.].

materialismus,

[m.], Materialism [m.]. materialist, m.: Materialist [m.]. materialistisch, bv. n.: materialistisch.

materie, vr.: (stof:) Materie [vr.l, Stoff [m.J; (etter:) Materie [vr.], Eiter lm.].

materieel, bv. n.: materiell. I -, o.: Material [o.].

matheid, vr.: Mattheit [vr.], Mattigkeit [vr.].

mathematicus, m.: Mathematiker [m.].

mathematisch, bv. n.: mathematisch.

mathesis, vr.: Mathesis vr.: Mathe-matik [vr.l.

Matheus, m.: (mansnaam:) Mathaus [m.1.

Mathias, m.: (mansnaam:) Mathias [m.].

Mathilda, vr.: (vrouwennaam:) Ma-thilde [vr.].

mat-hoen, o.: (vog.) Regenvogel [m.; öj, Regenpfeifer [m.] (-hoenders, m. mrv.: Regenvogel [m. mrv.], Regenpfeifer [m. mrv ].

matig, bv. n. en bw.: massig; (fig.) gemassigt; I -heid, vr.: Massigkeit [vr.]; -heidsgenootschap, o.: Massigkeitsverein [m.]; -heidsman, m.: (iron.) Massigkeiter [m.].

matigen, w. b.: massigen. I - (zich), w. w.: sich massigen. matiging, vr.: Massigung [vr.l. matigljjk, bw.: massig, mit Mas-sen.

matje, o.: Mattchen [o.]. I Matje, o.: (vrouwennaam:) Martha [vr.]. matras, vr.: Matratze [vr.]. matrasje, o.: kleine Matratze Tvr.]^ (hik.) Krautersackchen [o.].

matrassen, vr. mrv.: Matratzen [vr.. mrv.]; I -maker m.: Matratzenmacher [m.1.

matres, vr.: 1) Schulhalterin [vr.];. 2) Zie maitresse.

matrimonium, o.: Matrimonium.

matrone, vr.: Matrone [vr.]. matroos, m.: Matrose [m.]; licht -:: Leichtmatrose [m.]; vol -: Yollmatrose [m.]; voor - gaan varen ; Matrose werden [onr.]; als - varen: Matrose sein.

matrozen, m. mrv.: Matrosen [m.. mrv.]; I -baatje, o.: Matrosenjacke [vr.];: -huur vr.: Matrosenlohn [m.], Matro-sold [m.]; -pak, o.: Matrosenanzugr [m.; ü]; -plunje, vr. enk.: Matrosenklei-der [o. mrv.]; -werk, o.: Matrosenarbeit [vr.].

matrijs, vr.: Matritze [vr.]. mats, vr.: 1) Schlag [m.; a]; 2) (gem.> Metze [vr.], Petze [vr.].

mat-schudding, vr.: (van graan:> Abfall [m.], Ausschuss |m.].

matsen, w. b.: [t] tódtschlagen [onr.]* mit einem Schlagel tödten [t].

matser, m.: [t] Tödter [m.] mit einem Schlagel.

mats-hamer, m.: Schlagel [m.], Streit-hammer |m.; a],

matster, vr.: Stuhlflechterin [vr.]. mats-vot, m.; (gem.) Matzfotz [m.; öjr Matztasche [vr.].

matteeren, w. b.: mattiren [ie], matt (glanzlos) machen.

Imatten. w. b.: 1) mit Matten belegen; stoelen -: Stühle mit einem Boden versenen [onr.], in Stühlen einen Boden einsetzen; 2) Zie afmatten.

mauw, tsw.: miau.    mededingen, w. o.: sich mitbewer-

mauwen, w. o.: miauen, mauen.    ben [onr.] (- naar: um).

mauwer, m.: Miauer [m.].    mededinger, m.:    1) Mitbewerber

mauwing, yr.: (das) Miauen, (das) [m.]; 2) Nebenbuhler [m.].

Mauen.    mededinging, yr.: 1) Mitbewerbung

mauwster, yr.: Miauerin [vr.].    [yr.]; 2) Nebenbuhlerschaft [vr.].

Max, m.: (mansnaam:) Max [m.], Maxi- mededingster, yr.: 1) Mitbewerberin milian [m.J.    •    [vr.]; 2) Nebenbuhlerin [vr.].

maxime, vr.: Maxime [vr.], Grund- mededoogen, o.: 1) Mitleid [o.], Mit-satz [m.; a],    leiden [o.]; 2) Erbarmen [o.], Erbarmung

Maximiliaan (Maximilianus), m.:    [vr.]; - hebben met: 1) Mitleid (Mitleiden)

Zie Max.    haben mit, 2) sich erbarmen über.

Maximinianus, m.: (mansnaam:)    mededoogend, bv. n.: mitleidig;

Maximinian [m.].    I -heid, vr.: Mitleidigkeit [vr.].

maximuin, o.: Maximum [o.].    mededoogenloos, bv. n.: 1) mitleids-

Imazelen, vr. mrv.: Masern [vr.mrv.],    los; 2) erbarmungslos, unbarmherzig;

[t] Rötheln [vr. mrv.]; de - onder de leden    I -heid, vr.: 1) Mitleidslosigkeit [vr.],

hebben: die Masern in den Gliedern ha-    2) Erbarmungslosigkeit [vr.], Unbarmher-

ben; de - krijgen : die Masern bekommen    zigkeit [vr.].

[onr.1; aan de - liggen: die Masern haben. mededurven, w. o.: es wagen (den Imazelen, w. o.: die Masern haben; Muth [t] haben) mitzugehen. gepokt en gemazeld hebben: die Blattern inede^aand, bv. n.: 1) willfahrig, und die Masern gehabt haben, (fig. fam.)    nachgiebig; 2) theilnehmend [t], mitleidig;

alle Üebel (alle Widerwartigkeiten, alle    | -heid, vr.: 1) Willfahrigkeit [vr.], Nach-

schlimme Erfahrungen) durchgemacht    giebigkeit [vr.], 2) Mitleidigkeit [vr.].

haben.    medegeven, w. b.: mitgeben [onr.].

Imazen, w. b.: (kim.) anstossen [onr.], I -, w. o.: nachgeben [onr.]. fein stopfen.    medegezworeue, m.: (der) Mitge-

Imazen, vr. mrv. (van „maas”): Ma-    schworne, Mitglied [o.] des Geschwornen-

schen [vr. mrv.]; door de - kruipen:    gerichts.

<fig. fam.) durch die Maschen schlüpfen.    medeklinker, m.: (tik.) Mitlauter

mazer, m.: Feinstopfer [m.].    [m.], Konsonant [m.].

mazerin, vr.: Feinstopferin [vr.].    medeloopen, w. o.: mitlaufen [onr.];

mazzel, vr.: (iron.) Geschaft [o.].    (fig.) gelingen [onr.].

mazzelen, w. o.: (iron.) handeln, Ge-    medelijden, w. b. en o.: (i. a. b.)

schafte machen.    mitleiden [onr.]. I -, z. n. o.: 1) Mitleiden

me, vnw.: (3e nmv.) mir; (4e nmv.) [onr.], 2) Erbarmen [o.], Erbarmung [vr.]. mich; geef me de hand: gieb mir (geben Zie mededoogen.

Sie mir) die Hand; hij vervolgt me: er medemakker, m.: Kamerad [m.]. verfolgt mich.    medemakkerschap, o.: Kamerad-

Meander, m.: Zie Maeander.    schaft [vr.].

Mecenas, m.: Zie Maecenas.    medeminnaar, m.: Nebenbuhler

mechanica, vr.: Mechanik [vr.].    [m.].

mechanicus, m.: Mechaniker [m.J.    medeminnares, vr.: Nebenbuhlerin

mechaniek, vr.: Mechanik [vr.].    [vr.].

4 -, bv. n.: mechanisch.    medenemen, w. b.: mitnehmen [onr.];

mechanisch, bv. n.: mechanisch.    (fig.) Zie beetnemen,

mechanismus, o.: Mechanismus    medeplichtig, bv. n.: mitschuldig;

.lm.], Mechanism [m.J.    I -heid, vr.: Mitschuld [vr.].

Mechelen, o.: (adk.) Mecheln [o.]; medepraatster, vr.: (fig. fam.) Bei-Mechelaar, m.: Mecnler [m.J; Mecheler stimmerin [vr.].

(Mechelsch), bv. n.: mechler; Mechelsche,    medepraten, w. o.: mitsprechen

wr.: Mechlerin [vr.].    [onr.], mitreden; met iemand -: (fig. fam.)

medaille, vr.: Medaille [vr.].    Êinem beistimmen, sich stellen als stimme

medailleur, m.: Medailleur [m.].    man Einem bei; kunnen - van iets (weten

medaillon, o.: Medaillon [o.].    . mede te praten van iets): (fig. fam.) auch

Imede, vr.: (meekrap:) Krapp [m.]; ein Liedenen von etwas zu singen wissen {zekere drank:) [t] Meth [m.].    ■ Lonr.]. I -, z. n. o.: (das) Mitsprechen,

Imede, vz.: mit. I -, bw.: mit, auch. (das) Mitreden; (fig. fam.) Beistimmung mede-aanwezig, bv. n.: mitanwesend ; [vr.J.

1 -heid, vr.: Mitanwesenheit [vr.]. (¹)    medeprater, m.: (fig. fam.) Beistim-

mede-aanzitten, w. o.: an der Mahl- mer [m.]. zeit [t] theilnehmen [onr.]; (fam.) mit- mederekenen, w. b.: mitrechnen; essen [onr.].    niet medegerekend: nicht mitgerechnet;

mede-aanzittende, m. en vr.: fam.) niet medegerekend, dat ....: ungerechnet, Mitesser [m.1, Mitesserin [vr.].    dass .... I -, w. o.: mitgerechnet werden

medebrengen, w. b.: mitbringen [onr.], mitzahlen.

Xonr.J; (fig.) mit sich bringen [onr.].    medesleepen, w. b.: mitschleppen,

mitschleifen

[onr.|.

[reg.1; (fig.) mitreissen

medestander, m.: Mitgenoss [m.], Mithelfer [m.]; (fig.) Mitkampfer [m.].

medestanderes, vr.: Mitgenossin [vr.], Mithelferin [vr.]; (fig.) Mitkampferin lvr.].

inedetronen, w. o.: thronen mit (Einem).

medetroonen, w. b.: mitschleppen; (fig. fam.) bereden, beschwatzen.

mede vallen, w. o.: mitfallen [onr.]; (fig.) die Erwartung übertreffen [onr.], besser ausfallen [onr.] als man erwartete!

medevaller, m : 1) Glücksfall [m.]; 2) (das) unerwartete Glück.

medevallertje, o.: (das) kleine Glück; (fig.) Ueberraschung [vr.].

medewerken, w. o-: mitarbeiten; (fig.) mitwirken, mithelfen [onr.], beitragen [onr.].

medewerker, m.: Mitarbeiter [m.]. medewerking;, vr.: (fig.) Mithülfe [vr.]. medewerkster, vr.: Mitarbeiterin [vr.].

mediaan, o.: Medianpapier [o.], Median [o.]; I -folio, o.: Medianfolio [o.l;-formaat, o.: Mediangrösse [vr.]; -letter, vr.: (typ.) Cieeroschrift [vr.], Cicero [vr.]; -octaaf, o.: Medianoktav [o.]; -papier, o.: Medianpapier lo.l.

mediatiseeren, w. b.: mediatisiren [ie]; | gemediatiseerd, v. dw.: mediatisirt [ie].

medicament, o.: Medikament [o.], Arzenei [vr.].

medici, m. mrv.: Medici [m. mrv.], Aerzte [m. mrv.].

medicinaal, bv. n.: medicinal I -wicht, o.: Medicinalgewicht [o.].

medicineeren, w.o.: mediciniren [ie].

M"‘^S[m:VAeledikUS [m';

medicyn, vr.: Medicin [vr.J, Arzenei [vr.].

medicijnen, vr. mrv.: Arzeneien [vr. mrv.]; (fig.) Medicin [vr. enk.]; in de - studeeren: Medicin studiren [ie].

medicljn-flescli, vr.: Medicinflasche [vr.]; | -kist, vr.: Medicinkiste [vr.];-meester, m.: Arzt [m.; Ae], Doktor [m.].

Uledië^ o.: (adk.) Medien [o.]; Mediër, m.: Me dier [m.]; Medisch, bv. n.: medisch; Medische, vr.: Medierin [vr.].

medio, bw.: medio, in der Mitte; -Februari: medio Februar;'tegen - Februari: die Halfte (gegen die Mitte) des

ge-

mrv.:

gegen

Febru

___ruars.

medisch, bv. n.; medisch; de -e faculteit: die medische Fakultat. meditatie, vr.: Meditation [vr.]. mediteeren, w. b. en o.: meditiren [ie].

medium, o.: (i a. b.) Medium [o.]. Medusa, vr.: (i. a. b.) Medusa [vr.]; [-hoofd, o.: Medusahaupt [o.; a], Gorgonen-haupt [o.; a].

Iinee, z. n. vr., vz. en bw.: Zie mede. Imee, in Sam. ! -akker, m.: Krappfeld [o.], Krapppflanzung [vr.1. meekrap, vr.: (pik.) Krapp [m.];

(tech.) Krappfarbe Lvr.], [t] Farberröthe [vr.]; | -achtig-, bv. n.: krappartig, krapp-ahnlieh; -akker, m.: Krappfeld lo.l; -fabriek, vr.: Krappfabrik [vr.J; -geel, bv. n.: krappgelb.

meel, o.: Mehl [o.]; bloem (fam.: blom) van -: Kernmehl [o.l, (das) Feinste vom Mehl; I -achtig, bv. n.: mehlartig; -bloem (fam.: -blom), vr.: Kernmehl [o.], (pik.) Mehlblume [vr.]; -draad, m.: (pik.) Staubfaden [m.; a en a]; -kooper, m.: Mehlhandler [m.]; -kost, m.: Mehlspeise [vr.], Löffelspeise [vr.]; -mijt, vr.: (ins.) Mehlmilbe [vr.].

mee-loopen, w. o.: mitlaufen [onr.], (fig.) gelingen [onr.]; 1 -looper, m.: Mit-laufer [m.], (fig.) Treffer [m.], Glücksfall [m.].

meel-pap, vr: Mehlsuppe [vr.1, (der) dünne Mehlbrei; I -stof, o.: Mehlstaub [m.]; -tor, vr.: (ins.) Mehlkafer [m.]; -trog, m.: Mehltrog [m.; ó.] meenen, w. o. en b.: meinen. meening, vr.: Meinung [vr.]; ik ben van -: 1) ich bin der Meinung, 2) ichhabe die Absicht.

meent (meente), vr.: Gemeinwiese [vr.];

I -grond, m : Gemeingrund [m.; ü.]; -recht, o.: Gemeinderecht [o.]; -weide, vr.: Gemeinwiese [vr.], Gemeindeweide [vr.].

meepsch, bv. n.: kranklich; I -heid, vr.: Kranklichkeit [vr.].

Inteer, o. en vr.: See [m.]; het - van Constans: der Bodensee; het - van Geneve: der Genfersee; de Haarlemmer -: derhar-lemer See.

Imeer, bv. n. en bw.: mehr; hoe langer hoe - (- en meer): je langer je mehr, mehr und mehr, je mehr und mehr; hoe - hoe liever: je mehr je lieber; wat - is: was noch mehr ist; - dan...: mehr als ...; dat smaakt naar -: (fam.) das schmeckt nach mehr.

meer-aal, m.: Seeaal [m.]; I -baars, m.: Seebarsch [m.; a]; -bladeren, o. mrv.: Seeblumen [vr. mrv.]; -boei, vr.: (zeew.) Boje [vr,].

meerder, bv. n. (v. tr.): grösser. meerder-jarig;, bv. n.: volljahrig, grossjahrig, mündig; I-jarige, m. en vr.: (der, die) Yolljahrige, (der, die) Mündige; -jarigheid, vr.: Yolljahrigkeit [vr.], Gross-jahrigkeit [vr.], Mündigkeit [vr.]; -jarig-verklaring, vr.: (rcht.) Mündigsprechung [vr.], Mündigmachung [vr.]; -man, m.: (fam.) (der) Höhere (waar -man komt, moet min-derman wijken: spr.: wenn der Sack kommt, wirft man den Beutel hinein.

meerderaar, rijks: (hist.) allezeit Mehrer des Reichs.

meerdere, m.: 1) Yorgesetzte [m.]; 2) Höhere [m.J.

meerderlieid, vr.: Mehrheit Lvr.], Mehrzahl [vr.]; - van stemmen: Stimmen-mehrheit [vr.].

meerdering;, vr.: 1) Yermehrung [vr.]; 2) Yergrösserung [vr.].

meer-distel, vr.: (pik.) Meerdistel [vr.]; I-eend, vr.: (vog.) Seeente [vr.]. meerendeel, o.: Mehrzahl [vr.], (der) Theil [T|.

erman wijken: spr.: wenn der ommt. wirft man den Beutel hinein.

m.: Mehrer [m.]; - des

grossere

(*) Al de met „mee” aanvangende woorden, die men niet hier vermeld vindt, zoeke men onder „mede” in de twee vorige kolommen.

meerendeels, bw.: mehrentheils [t], grösstentheils [t], meistentheils [t].

meer-gemeld (-genoemd, -gezegd), bv. n.: obbemeldet, besagt; I -kat, vr.: Meer-katze [vr.]; -ketting, m.: (zeew.) Meer-kette [vr.]; -koet, vr.: (vog.) Wasserhuhn [o.; ü]; -kol, m.: (vog.) Dohle [vr.], Haher [mj.

meerle, vr.: (vog.) Zie merel, meer-maals (-malen), bw.: mehrmals, mehrmalen, öfters; I -man, m.: Meermann [m.; a]; -min, vr.: Meerweib [o.],Meerfrau [vr.], Mehrfraulein [o.]; -nimf, vr.: (fab.) Seenymphe [vr.], Najade [vr.]; -paal, m.: Meerpfanl [m.; a]; -plant, vr.: Seepflanze [vr.]; -radijs, vr.: Meerrettig [m.]; -ring, m.: Meerring [m.]; -salamander, m.: See-salamander [m.1, Seemolch [m.].

meersch, vr.: Marsch [vr.j; Ma [o.].

meisterhaft;

[vr.].

rschland

meer-schuim, o.: Meerschaum [m.]; -schuimen, bv. n.: meerschaumen, Meerschaum....., von Meerschaum; l-slachtig, bv.

n. : (tik.) von mehr als Einem Geschlechte; -siachtigheid, vr.: (tik.) Yerschiedenheit [vr.1 des Geschlechts je nach der Bedeu-tung; -slak, vr.: Meerschnecke [vr.]; -spin, vr.: (ins.) Seespinne [vr.]; -touw,o.: Meer-tau [o.]; -voud, o.: (tik.) Mehrzahl [vr.], Mehrheit [vr.], Plural [o.]; -voudig, bv. n.: mehrfach, menrfaltig (-voudig getal: tik.: Zie -vond); -water, o.: Seewasser [o.]; -wortel, m.: (pik.) Ganserich [m.]; -zwijn,

¹

Alle met „mede” aanvangende woorden, onverschillig tot welk rededeel ze be-hooren, die men niet hier vermeld vindt, vangen in het Duitsch aan met „mit” (substantieven natuurlijk met groote M: „Mit”); en daarachter zet men dan de Duit-sche beteekenis van het Hollandsche woord zonder „mede”.

o. : Meerschwein [o.], Meerschweinchen [o.].

mees, vr.: (vog.) Meise [vr.]; zich verblijden met eene doode-: (spr.) Zie koolmees.

meesmuilen, w. o.: (heimelijk glimlachen:) schmunzeln; (mompelen:) mur-meln, fur sich hin murmeln.

meesmuiler, m.: 1) Schmunzler [m.]; 2) Murmler fm.].

meesmuiling, vr.: 1) (das) Schmunzeln; 2) (das) für sich hin Murmeln.

meesmuil ster. vr.: 1) Schmunzlerin [vr.]; 3) Murmlerin [vr.].

Imeest, bv. n.: meist; het -e: der, die, das meiste; in de -e gevallen: in denmei-sten Fallen. I -, bw.: meist; het -: am meisten.

meestal, bw.: meist, am meisten, in den meisten Fallen.

mee-stamper, m.: Krappstampfe [vr.], Krappmühle [vr.].

meest-biedende, m. en vr.: (der, die) Meistbietende.

meesten-deels, bw.: meistentheils Tt]; I -tijds, bw.: am meisten, in den meisten Fallen.

meester, m.: 1) Meister [m.]; iets -worden: einer Sache Meister werden [onr.]; zich - maken van iets: sich einer Sache bemeistern, sich einer Sache bemachtigen; den - spelen: den Meister spielen; een -zijn in: ein Meister in [3] sein; een - zijn op: ein Meister auf 131 sein; er is altijd -boven -: (spr.) Keiner ist so stark, er fin-det doch seinen Meister; nu heeft hij zijnen - gevonden: (fig.) jetzt hat er seinen Meister gefun den; heer en - zijn: Herr und Meister sein; gij zijt heer en - om te doen wat gij verkiest: es steht Ihnen frei zu thun was Sie wollen; zich zelven geen -zijn: seiner selbst nicht Meister sein; niemand wordt - geboren: (spr.) eswirdkein

Meister geboren, es fallt kein Meister vont Himmel; een - in de kunst: ein Meister in der Kunst; - timmerman: Meister Zim-mermann lm.], Zimmermeister lm.]: - metselaar: Meister Maurer [m.], Maurermeister [m.]; - vrijmetselaar: Meister Freimaurer [m.]; achtbare -: Meister [m.] vom Stuhl; het oog van den - maakt het paard vet: (spr.> des Herrn Auge macht das Yieh fett; wie de kunst verstaat beschaamt zijnen-niet: (spr.) wer die Kunst versteht, verrath [t] den Meister nicht; 2) Wundartzt [m.; a]; dokter en -: Arzt lm.; Ae] und Wundarzt [m.; aj; 31 Geburtshelfer [m.]; vroedvrouw en (vroed)-: Geburtshelferin [vr.| und Ge-burtshelfer [m.]; 4) - in de rechten: Doktor [m.1 der Rechte: 5) Meister [m.], Schul-meister fm.], Lehrer [m.].

meesterachtig;, bv. n. en bw.: gebie-terisch (op een-en toon: in gebieterischem Ton); l-heid, vr.; (das) gebieterische We-sen (van iemand.), (das) Gebieterische (van toon of taal of blik).

meesteren, w. b.: meistern. I -, w. o.:

1) den Meister spielen; 2) den Wundarzt machen: 3) mediciniren [ie]; jaar in jaar uit dokteren en -: Jahr aus Jahr ein Arzt und Wundarzt bedürfen [onr.].

meesteres, vr.: 1) Gebieterin [vr.], Herrin [vr.], Meisterin |vr.]; de - des hui- . zes: die Frau vom Hause; 2) Lehrerin [vr.].

meester-graad, m.: Meistergrad [m.];

I -hand,vr: Meisterhand [vr.]; -knecht,m.: Werkmeister (m.]. meesterlijk, bv. n.:

-heid, vr.: Meisterhaftigkeit meester-recht, o.: Meisterrecht [o.], meesterschap, o.: Meisterschaft [vr.|,. Herrschaft [vr.] (net - in de rechten: die Würde eines Doktors der Rechte), meesterse, vr.: Meisterin [vr.]. meester-stuk, o.: Meisterstück [o.],. Meisterwerk [o.]; I -wortel, m.: (pik.) Mei-sterwurz |vr.], Meisterwurzel [vr.]; -zanger, m.: Meistersanger [m.], Meistersingcr [m.J.

meest-mogelyk, bv. n.: möglichst (met den -mogelijken spoed: mit möglichst er Eile).

mee-stoof, vr.: Krappdarre [vr.]. meet, vr.: Schranke [vr.]; van - afaan beginnen: (fig.) von vorn anfangen [onr.p; weer van - afaan beginnen: (fig.) wieder von vorn anfangen lonr.].

meetbaar, bv. n.: messbar; I -heid, vr.: Messbarkeit [vr.].

meet-brief, m.: Messbrief [m.];|-geld o.: Messgeld [o.].

meeting (Engelsch woord: spreek uit: miet-ing), vr.: Yersammlung [vr.j. meetje, o.: Grossmütterchen [o.], meet-kan, vr.: Messkanne [vr.];I -ketting, m.: Messkette [vr.]; -kunde, vr.:

1) Messkunde [vr.], Geometrie [vr.], 2)Ma-thematik [vr.], Mathesis [vr.1, Grösscnlehre [vr.]; -kundig, bv. n.: mathematisch;-kundige, m.: Mathematiker [m.]; -kunst, vr.: Zie -kunde; -kunstenaar,m.: Zie -kundige; -kunstig, bv. n.: mathematisch (-kunstig zeker: mathematisch gewiss).

meet-lood, o.: Zie schietlood;

I -loon, o.: Messlohn [m.1; -lijn, vr.: Mess-schnur |vr.; ü];-roede, vr.: [t] Messruthe [vr.]; -schijf, vr.: Messscheibe [vr.];-snoer,

o.: Zie -ljjn; -stok, m.: Messstock [m.; öl; -tafeltje, o.: Messtischchen [o.].

meeuw, vr.: (vog.) Möwe [vr.1, Mewe [vr.]; zoo dronken als eene-: (pop.)blind-Yoll, total besoffen.

meeuwen, vr. mrv.: (vog.) Möwen [vr. mrv.], Mewen [vr. mrv.1; I-ei, o.: Möwenei [o.l; -nest, o.: Möwennest [v.]; -veder (-veer), vr.: Möwenfeder [vr.]. meeuwtje, o.: (vog.) Möwchen [o.], m eeuw vogel, m.: Zie meeuw, mee-veld, o.: Zie -akker, meewarig, bv. n.: mitleidig; I -heid, vr.: Mitleidigkeit [vr.1.

meezen, vr. mrv. (van „mees”): (vog.)

Meisen Ivr. mrv.1; I -knip, vr.: Meisen-schlag [m.; a].

Megera, vr.: (fab. en fig.) Megare [vr.].

Mei, m.: 1) Mai [m.]; de maand -: der Monat Mai, der Maimonat; 2) Maie |vr.],

Mai [m.J, Birkenzweig [m.1; I -achtig, bv.

n. : maiartig, (fig.) den Mailiebend; -bloem, vr.: Maiblume [vr.], Maienblume [vr.]; -bloempje, o.: Maiblümchen [o.].

meid, vr.: 1) Magd [vr.; al, Dienst-gd [vr.; a], Dienstmadchen [o.]; eene - huren: eine Magd dingen [onr.]; als meid-alleen dienen: als Magd für Alles (als Hausmagd) dienen; als tweede - dienen: als Stubenmagd (Stubenmadchen) dienen; 2) Madchen [o.], (fam.) Madel Jo.l; lieve I: liebes Madchen, (fam.) liebes Madel; 3) (gem., en fam. voor dienstmeid;)

Dirne [vr.]; eene gen^eene-: eine gemeine Dirne.

meiden, vr. mrv.: 1) Magde [vr. mrv.], Dienstmadchen [o. mrv.1 *, 2) Madchen [o. mrv.], (fam.) Madel [o. mrv.];

3) (gem.) Dirnen [vr. mrv.]; I -bed, o.:

Bett [o.] für Dienstboten; -dag, m.: Ausgangstag [m.] der Dienstmadchen (oder: der Dienstmagd); -dienst, m.:Magd-dienst [m.]; -dracht, vr.: Kleidertracht [vr.] der (oder: für) Dienstmadchen; -geld,

o. : Dienstbotensteuer [vr.]; -kamer, vr.:

Kammer [vr.1 für die Dienstmadchen; -kamertje, o.: Kammerchen für die Dienst-magd; -kleeding, vr.: Kleidung [vr ] der (oder: für) Dienstmadchen; -loon, o.:

Magdlohn [m.] ; -plaag, vr.: Qualerin (m.:

Qualer) der Dienstmadchen; -praat, Dienstmadchengeschwatz [o.]; -praatje, o.: Klatschgeschichte [vr.1 von Dienstmadchen; -werk, o.: Arbeit [vr.] für Dienstmadchen (od.er: für eine Dienstmagd).

mei-doorn, m.: (pik.) Weissdorn [m.]. meier, m.: 1) Meier [m.1, Amtmann [m.; -leute]; 2) Zinsbauer [m.], Pachter [m.1; 3) Birkenmeier [m.]; I -bloem, vr.:

(pik.) Meierblume [vr.], Pechnelke [vr.];

-kruid, o.: (pik.) Meierkraut fo.],Labkraut [o.l.

meierij, vr.: Meicrei [vr.], Amtmann-schaft [vr.]; de - van den Bosch: dieMeie-rei (die Amtmannschaft) von Herzogen-

busch.

mei-luclit, vr.: Mailuft [vr.], Maien-luft [vr.]; I -maan, vr.: Maimond [m.], Maienmond [m.i; -maand, vr.: Maimonat [m.]; -nacht, m.: Nacht [vr.; a] im Maimonat. meineed, m.: Meineid [m.1. meineedig, bv. n.: meineidig; I-heid, vr.: Meineidigkeit [vr.].

meiueedige, m. en vr.: (der, die) Meineidige.

Servaas de Bruin, Hokandsck-Duitsch, 2de druk.

ma

in.:

°.v

meir, o. en vr.: (adk.) See [m.]. meisje, o.: 1) Madchen [o.]; (fam.) Madel [o.]; 2) Madchen [o], Geliebte [vr.[.

meisjes, o. mrv.: Madchen [o. mrv.]. meisjesachtig', bv. n.: madchenhaft, (fig.) auf Madchen versessen; I -heid, vr.: Madchenhaftigkeit [vr.], (fig.) Yersessen-heit [vr.] auf Madchen.

meisjes-gek, m.: (der) verliebte Geck;

I -kostschool, vr. (-pensionaat, o.): Mad-chenanstalt [vr.]; -school, vr.: Madchen-schule [vr.], Töchterschule [vr.]. mei-tak, m.: Zie Mei no. 2; I -vuur, Freudenfeuer [o.] zur Feier des zu-rückkehrenden Maimonats, Maienfeuer [o.]; -zoentje, o.: (pik.) Massliebchen |o.]; -zon, vr.: Maisonne [vr.], Maiensonne [vr.]; -Zondag, m.: Sonntag [m.] im Mai.

mejulfer (mejuffrouw), vr.: (als aan-spraaks-titel voor ongehuwden:) Frau-lein [o.]; (dito voor gehuwden:) Madam [vr.], (doch met den naam er achter:) Fr au [vr.].

mei, vr.: (pik.) Zie melde, melaatscli, bv. n.: aussatzig; I -heid, vr.: Aussatz .[m.], Lepra [vr.].

melaatsche, m. en vr.: (der, die) Aussatzige.

melancholie, vr.: Melancholie [vr.], [t] Schwermuth [vr.].

melancholiek, bv. n.: melancholisch, schwermüthig [t]; I -heid, vr.: Zie melancholie, melasse, vr.: Melasse [vr.1. melde, vr.: (pik.) Melde [vr.]; stinkende -: stinkende Melde [vr.]. melden, w. b.: melden, meldens-waard (-waardig), bv. n.: meldenswerth [tl. melder, m.: Melder [m.J. melding, vr.: Meldung [vr.]; - maken van iets: einer Sache Meldung thun [onr.], von einer Sache Meldung thun [onr.].

melig, bv. n.: mehlig; I-heid, vr.: (das) Mehlige.

meliloot, vr.: (pik.) Melilote [vr.], Melote [vr.].

meliloten-klaver, vr.: Melotenklee [m.], Steinklee [m.]; I-pleister, vr.: Melilo-tenpflaster [o.].

melis, vr.: Melis [m.]; I -brood, o.: Zuckerhut [m.; ü].

melisse, vr.: (pik.) Melisse [vr.]; I -kruid, o.: Melisse [vr.]; -thee, vr.: Melissenthee [m.1; -water, o.: Melissenwasser [o.].

melis-suiker, vr.: Meliszucker [m.1; I -vorm. m.: Melisform [vr.].

melizoen, o.: (gnk.) rothe [t] Ruhr [vr.].

melk, vr.: (i. a. b.) Milch [vr.]; als - en bloed: (spr.) wie Milch und Blut; niet veel in de - te brokken hebben: (spr.) nicht viel einzubrocken haben.

melkachtig, bv. n.: milchartig, (fig.) Milch liebend (niet - zijn: fig.: kein Lieb-haber [vr.: keine Liebhaberin] von Milch sein; I -heid, vr.: (das) Milchartige.

melk-bak, m.: Milchgefass [o.]; I -boer, m.: Milchverkaufer [m.1; -boerin, vr.: Milchvcrkauferin [vr.]; -buik, m.: (iron.) Milchesser [m.1, Milchesserin [vr.]; -buizen, vr. mrv.: (ontl.) Milchgefasse [o.

23

mrv.]; -centen, m. mrv.: Milchgeld [o. enk.], Geld [o. enk.] für die Milch; -distel, yr.: (pik.) Sumpfdistel [yr.], Saudistel [vr.]; -duiten, m. mrv.: (fam.)iZie -centen.

lken, \v. b.: melken [onr.l (ook tig.).

vr.:

Milchspeise [vr.]; -leiders, m. mrv.: Milchgange [m. mrv.}; -meid, vr. :l)Milch-magd [vr.; a], Melkerin [vr.], 2) Michver-kauferin [vr.]; -meisje, o.: Milchmadchen [o.]; -muil, m.: (iron.) ^plWViTinüpl r™ • a]; -negotie, vr.: Milchl vr.: (pik.) Zi suppe ]vr.[

UUl/ Gelbschnabel [in.; ilchhandei [m.]; -netel, Üie -distel; -pap, vr.: Milch-^ j,x.L, (der) dünne Milchbrei;-plaats, vr.: Melkplatz [m.; a]; -runsel, o.: Lab [o.]; -saus, vr.: Milchbrühe [vr.], Milch-sauce [vr.]; -schuit, vr.: Milchboot [o.]; -spijs, vr.: Zie -kost; -staar (-staander), m.: Milchstander [m.].

vr.:

vs'.:

vr.:

neen

[m.].

n.: man-

me

melker, m.: Melker [in.], melkery, vr.: Melkerei [vr.]. melk-geit, vr.: Melkziege [vr.]; I -gevend, bv. n.: melk, milchen, Milch gebend (eene -gevende koe: eine melke Kuh [ü], eine milchene Kuh [ü], eine Milchkuh [ü]; -gezuurd, bv. n.: (schk.) milchgesauert; -huis, o.: 1) (waar melk verkocht wordt:) Milehhaus [o.; a], 2) (melkerij:) Melkerei [vr.].

melkig, bv. n.: milchartig; I -heid, (das) Milchartige. melk-jnk, o.: Joch [o; o en ö] zum Tragen der Milcheimer; I -karn (-kern), vr.: Butterfass [o.; a]; -kleurig, bv. n.: milchfarbig; -koe, vr.: Milchkuh [vr.; ü], milchene Kuh [vr.; ü]; -koetje, o.: (fig. fam.) Milchkuh [vr.; ü]; -kom, vr.: Milch-schale [vr.]; -kost, m.: Milchkost [vr.],

(ontl.)

melkster, vr.:    1) Melkerin [vr.],

2) Milchmagd [vr.; a].

melk-stoeltje, o.: Melkschamel [m.];

I -teems, vr.: Milchsieb [o.]; -test, Milchpfanne [vr.], Kühlpfanne [vr.] für die Milch; -vaten, o. mrv.: Milchfasser [o. mrv.], (ontl.) Milchgefasse [o. mrv.]; -vocht, o.: Milchsaft [m.]; -weg, m.: (str.) Milchstrasse [vr.], (fig. fam.) Weg [m.] den die Melker gehen, Melkweg [m.]; -weger, m.: Milchwage [vr.], Milchmesser [m.]; -wit, bv. n.: milchweiss; -wortel, m.: Milch-wurz [vr.], Milchwurzel [vr.]; -zak, m. en Milchmaul [o.].

melodie, vr.: (muz.) Melodie [vr.]. melodieus, bv. n. melodisch; I -heid, (das) Melodische, melodrama, o.: Melodram [o.], melodramatisch, bv. n.: melodramatisch.

meloen, vr.: (pik.) Melone [vr.]; I -achtig, bv. n.: melonenartig, (fig.) Melonen liebend; -bak, in: Treibkasten [m ; a en a| für Melonen, Mistbeet [o] für Melonen; -bed, o.: (tnb.) Melonenbeet [o.]; -schijfje, o.: Melonenschnitte [vr.], Melonenschnitz [m.]; -stolp, vr.: tnb.) Melonenglocke [vr.], Glasglocke [vr.] zur Deckung einer Melone.

melomaan, m. en vr.: Musiknarr [m.], Musiknarrin [vr.].

melomanie, vr.: Melomanie [vr.]. meloot, vr.: (pik.) Zie meliloot. meloten, in Sam. I Zie meliloten. meltbak, m.: Malzbottich [m.]. melter, m.: Malzer [m.], Malzer [m.]. melterjj, vr.: Zie moutery. meluw, bv. n.: 1) milbig; 2) überreif.

mem,    vr.: 1) Memme [yr.]; 2) (pop.) Mamme [vr.], Mutter [vr.; ü].

memachtig, bv. n.: memmenhaft;

I -heid, vr.: Memmenhaftigkeit [vr.]. membraan, o.: Membran [o.], memel, m.: (ins.) Mehlmilbe [vr.]. memelig, bv. n.: milbig ; I -heid, vr.: milbige Beschaffenheit [vr.].

memmekenskruid, o.: (pik.) Geiss-blatt [o.].

memmerig, bv. n.: memmenhaft;

I -heid, vr.: Memmenhaftigkeit [vr.]. memmery, vr.: Memmerei [vr.J. memorandum, o.: Memorandum [o; -da].

memoriaal, o.: Memorial [o.], Tage-buch [o.; ü].

memorie, vr.: (geheugen :) [s ] Ge-dachtniss [o.]; (schriftelijke uiteenzetting:) Memoir [o.]; - van toelichting: (das) er-lauternde Memoir; I -boekje,-o.: Kotiz-büchlein [o.]; -werk, o.; [s] Gedachtniss-werk [o.].

inemoriseeren, w. b.: memoriren [ie], auiswendig lemen.

men,    vnw.: man; - zegt: man sagt. menage, vr.: 1) Haushaltung [vr.];

2) Kost [vr ], Essen [o.]; in de - zijn: in der Kost sein; voor de - zorgen: (mil.) für das Essen sorgen; I -brood, o.: (mil.) Kommisbrod [o.].

menageeren, w. b.: menagiren [ie].

I -(zich), w. w.: sich menagiren [ie].

menage-ketel, ,m.: (mil.) Speisekes-sel [m.]; I -meester, m.: Einkaufer [m.] von Lebensmitteln. menagerie, vr.: Menagerie [vr.]. mengbaar, bv n.: mischbar; I -heid, vr.: Mischbarkeit [vr.].

mengel, o.: (oude vochtmaat:) Mengel [o.]; I -dichten, o. mrv.: vermischte Gedichte [o. mrv.]. mengelen, w. b.: Zie mengen, mengeling, vr.: 1) Mischung [vr.]; (das) Mischen; 2) Allerlei [o.]. ] mengelingen, vr. mrv.: (let.) Miscellaneen |vr. mrv.], Miscellen [vr. mrv.], vermischte Schriften [vr. mrv.].

mengel-klomp, m.: Mischklump [m.];

I -moes o.: Mischmasch [o.|, Mengelmus [o.]; -schriften o. mrv.: vermischte Schriften [vr. mrv.]; -werk, o.: (let.) Miscella-[vr. mrv.), Miscellen [vr. mrv.]. mengen, w. b.: mischen. I -(zich), w. w.: sich mischen (in: in), menger, m.: Mischer [m.], Menger

menging, vr.: Mischung [vr.], (das) Mischen, Mengung [vr.].

meng-koorn. o.: Mischkorn [o.],Mang-korn [o.], Mengelkorn [o.].

mengsel, o.: Mischung [vr.], Mengsel [o.].

niengster, vr.: Mischerin [vr.], Men-gerin [vr.].

menie, vr.: Mennig [m.]. meniën, w. b.: mit Mennig farben. menig, vnw.: manch (mancher, manche, manches); I -een, vnw.: mancher.

meniger-hande (-lei), bv. cherlei.

menigmaal, bw.: manchmal, öfters. menigte, vr.: Menge [vr.]. menig-voudig, bv. n.: mannigfach; I -vuldig, bv. n.: mannigfaltig; -vuldig-

maar

een

von

vr.:

Menschchen [o.],

o.:

lieid, vr.: Mannigfaltigkeit [vr.]; -werf, bw.: Zie -maal.

Menist, m. en vr.: (kkl.) Mennonit [m.]. Wiedertaufer [m.], Mennonitin [vr.].

Menisten, m. en vr. mrv.: Menno-niten Lm. mrv.], Mennonitinnen [vr. mrv ]; I -bruiloft, vr.: Ausleerung [vr.[ des Abtritts; -kerk, vr.: Mennoniten-kirche [vr.]; -streek, m.: Mennoniten-streich [m.]; -waarheid, vr.: (iron.) Mennonitenwahrheit [vr.], Yerschweigung [vr.] der Wahrheit ohne eine Unwahr-heit zu sagen, theilweise [t] Wahrheit lvr.]; -zusje, o.: (fam.) Mennonitin [vr.] (-zusjes, o. mrv.: pik.: Jelangerjelieber [o. enk.]).

menizoen, o.: (gnk.) rothe [t] Ruhr [vr.].

mennen, w. b.: lenken, führen; (flg.) führen, leiten.

menner, m.: (Pferde-)lenker [m.], (Wagen-)lenker [m.]; (fig.) Yolksführer lm.], Demagog [m.].

menning. vr.: (das) Lenken; (fig.: das) Führen.

mensch, m.: Mensch [m.; mrv.: Menschen]; geen -: kein Mensch; geen - ter wereld: kein Mensch in der Welt, kein Mensch auf Erden, keine lebendige Seele; de oude -: (theo.) der alte Mensch; de inwendige -:' (theo. en ook iron.) der in-nere Mensch (den inwendigen - versterken: fig. fam.: etwas essen [onr.]); wat is hij voor een -: was ist er für ein Mensch?: wat kan eenen - al niet over k o men: was kann Einem (was kann einem Menschen) doch nicht begegnen! I -, o.: (met minachting:) Mensch [o.; mrv. minachtend: Menscher [o. mrv.]; het oude - is doof: die alte Frau ist taub; ik kan het vuile - niet uitstaan: ich kann das schmutzigeMensch nicht ausstehen.

menscliaclitig, bv. n.: menschen-ühnlich; I -heid, vr.: Menschenahnlichkeit [vr.].

menscluloin. o.: (das) menschliche Geschlecht.

inensclielyk, bv. n.: menschlich; dwalen is -: (spr.) Irren ist menschlich;

I -heid, vr.: Menschlichkeit Tvr.l.

mensclielylver-wys (-wijze), bw.: menschlicher Weise.

menschen, m. mrv.: Menschen [m. mrv.]; (fig.) Leute [m. mrv.]; ik ken mijne ’ch kenne meine Leute; laat de -praten: lasse die Leute nur reden; wonderlijk slag van -: ein wunderlicher Menschenschlag; I -aard, m.: menschliche Natur [vr.]; -doodend, bv. n.: menschen-tödtend [t]; -drom, m.: Menschenmenge [vr.]; -eter m.: Menschenfresser fm.]; -geheugen, o. (- geheugenis, vr.): Menschen-gedenken [o.] (bij - geheugenis: bei Men-schengedenken); -haat, vr.: 1) Menschen-hass, Misanthropie [vr.], 2) Hass [m.| {oder: der) Menschen; -hand, vr.: Men-schenhand [vr.; aj (door of met -handen gemaakt: von Menschenhand verfertigt); -hatend, bv. n.: menschenhassend, misan-thropisch; -hater, vr.: Menschenhasser [m.], Menschenfeind [m.], Misanthrop [m.J; -ha-terij vr.: Misanthropie [vr.]; -hoofd, o.: Menschenkopf [m.; ö.]; -kind, o.: Men-schenkind [o.] (wel, -kinderen!: Gott im Himmel!, of: ei, der Tausend!); -liefde, 1) Menschenliebe [vr.], Nachstenliebe

[vr.], Liebe [vr.] zur Menschheit, 2) Liebe [vr.] Yon Menschen; -lof, m.: Menschenlob [o.]; -min, vr.: Zie no. 1 -liefde; -minnaar, m.: Menschenfreund [m.], Freund [m.] der Menschheit [vr.]; -vleesch, o.: Menschenfleisch [o.] (handelaar in -vleesch: 1. Seelenverkaufer Lm.], 2. Kup-pler [m.]).

menschheid, vr.: (i. a. b.) Menschheit [vr.] (de - aannemen: flg.: Mensch werden [onr.]).

menschje,

Menschlein [o.].

mensch-kunde, vr.: Menschenkunde Lvr.]; I -kundig-, bv. n.: menschenkundig; -lievend, bv. n.: menschenfreundlich, phi-lanthropisch; -lievendheid, vr.: Menschen-freundlichkeit [vr.], Menschenliebe [vr.], Philanthropie [vr.]; -paard, o.: (fab.) Centaur [m.]; -stier, m.: (fab.) Minotaur Lm.]; -vormig, bv. n.: menschenförmig;-vormig-heid, vr.: Menschenform ;[vr.]; -wording, vr.: Menschwerdung [vr.], (das) Mensch-werden.

menster, vr.: (Wagen-)lenkerin [vr.], (Pferde-)lenkerin [vr.].

menstruatie, vr.: (gnk.) Menstrua-tion [vr.], Monatsfluss [m.].

menstrnüm, o.: (schk.) Menstruum [o.: -struen].

mensiirabel, bv. n.: mensurabel, messbar.

mensurabiliteit, vr.: Mensurabilitat [vr.], Messbarkeit [vr.]. ment, vr.: (pik.) Münze [vr.]. ment ie, vr.: Erwahnung [vr.]; - maken van iets: einer Sache Erwahnung thun [onr.], eine Sache erwahnen. mentor, m.: Mentor [m.|. menuet, vr.: (dans en inuz.) Menuett [m.; ook wel vr. of o.].

Mentz, o.: (adk.) Zie Maintz. mep, m.: Schlag [m.; al, Ohrfeige [vr.].

mepliitisch, bv. n.: mephitisch. meppen, w. b.: schlagen [onr.J, ohr-feigen; (fig. fam.) sich gütlich thun [onr.].

mercantiel, bv. n.: merkantilisch, Handels....

mercuriaal-middel, o.: (pha) Mer-kunalmittel [o.], Quecksilbermittel [o.].

Mercurius, m.: (fab., str. en schk.) Merkur [m.].

merel, vr.: (vog.) Amsel [vr.]. merelaar, m.: (vog.) Zie merel, luieren, w. b.: (een schip:) mit Ta befestigen.

Iineren, o. en vr. mrv. (van „meer”): Seen [m. mrv.].

merg:, o.: Mark [o.]; door - en been: durch Mark und Bein; I -achtig, bv. n.: 1) markig, kraftig, 2) markahnlich; -been, o.: Zie -p\jp. mergel, vr.: Mergel [m.]. mergel-groeve, vr.: Mergelgrube ' [vr.]; I -kalk, vr.: Kalkmergel [m.]; -klei, vr.: Thonmergel [m.]; -steen, m.: Stein-mergel [m.J, Mergelstein [m.]; I in overige Sam.: Mergel....

mergelen, w. b.: (akk.) mergeln, mit Mergel düngen. mergelig, bv. n.: mergerlig. merg-lepel, m.: Marklöffel [m.],Mark-zieher [m.]; I -pijp, vr.: Markbein [o.], Mark-

knochen [m.J, Markröhre [vr.]; -vlies, o.: Markhaut [vr.; a],

meridiaan, m.: (adk.) Meridian [m.], Mittagskreis Lm.]; I -cirkel, m.: Meri-diankreis [m.]; -kijker, m.: Mittagsrohr [o.].

meridiaans-hoogte, vr.: Meridians-höhe [vr.], Mittagshöhe [vr.1.

merinos, o.: (Spaansch schaap:) Me-rino [m.]; (kv.) Merinotuch [o.; ü]; I -wol, vr.: Merinowolle [vr.].

merk, o.: Merkzeichen [o.], Zeichen [o.], Marke [vr.]; (fig.) Stempel [m.].

merkbaar, bv. n.: merkbar, merklich, wahrnehmbar; I -heid, vr. Merkbarkeit [vr.], Merklichkeit [vr.), Wahrnehmbarkeit [vr.].

merk-cyfer, o.: Merkziffer [vr.]; I -doek, m.: Zeichentueh [o.; üj.

merkelijk, bv. n.: merklich; I -heid, vr.: Merklichkeit Tvr.].

merken, w. b.: 1) (merkteekenen:) stempeln, mit einer Marke versehen [onr.]; linnengoed -: Leinenzeug zeich-2) (bespeuren:) merken, verspüren; laten -: nichts merken lassen

messe-foedraal, o. (-koker, m.)t Messerbesteck [o.], Messerfutteral [o.].

messen, o. mrv.: Messer [m. mrv.]; de - trekken: die Messer ziehen [onr.]; I -bakje,, o.: Messerlade [vr.]; -maker, m.: Messer-schmied [m.], Messerer [m.1; -makerij, vr.: 1) Messerschmiede [vr.], 2) Messerschmied-handwerk [o.], (das) Messersmieden; -winkel, m.: Messerschmiedwaarenladen [m.; a en a].

Messenië,

Messenien

(adk.)

messe-sclieede, vr.: Messerscheide [vr.].

Messiade, vr.: (dk.) Messiade [vr.J. Messias, m.: (theo.) Messias [m.]. messing, o.: Messing [o.l; van-: messingen.

mes-snavels, m. mrv.: (vog.) Messer-schnabler [m. mrv.]; I -steek, m.: Messer-stich [m.]; -vormig, bv. n.: messerförmig.

mest, m.: Dünger [m.]; (inz.) Mist lm.]; I -aarde, vr.: Düngererde [vr.]; -bed, o.: (tnb.) Zie broeibak; -beest, o.(-dier,o.): Maststück [o.].

mesten, w. o.: misten, sich des Koths [t] entledigen. I -, w. b.: x) misten, aus-misten; eenen stal -: einen Stall ausmis-; 2) (bemesten:) düngen; eenen akker einen Acker düngen; 3) (vetmesten:) masten, fett machen; een varken -: ein Schwein masten; ganzen -: Ganse masten.

I - (zich), w. w. sich masten, mest-gaffel, vr.: Mistgabel [vr.]; - gans, vr.: Mastgans [vr.; a]; -hoop,m.: Misthaufen [m.].

mesties, m. en vr.: (der, die) Mestize* mesting, vr.: (van grond:) Düngung [vr.], (das) Düngen; (van vee, en fig.:) Mastung [vr.].

mest-kalf, o.: Mastkalb [o.; a]; I-kar, vr.: Mistkarren [m.1, Mistkarre [vr.];-koe, vr.: Mastkuh [vr.; ü]; -kuil, m. (-put, m.): Mistgrube [vr.]; -soort, vr.: Dünger-sorte [vr.]; -specie, vr.: Zie mest; -tor, vr.: (ins.) Mistkafer [m.]; -vaalt, vr.: Misthaufen lm.]; -varken, o.: Mastschwein [o.]; -vee, o.: Mastvieh[o.];-voeder(-voer), o.: Mastmtter [o.]; -vogel, m.: Mastvogel [m.;    ö]; -vork, vr.: Dunggabel [vr.],

Mistgabel [vr.]; -wagen, m.: Mistwagen [m.].

Imet, vz.: mit [31; tot en -: bis. inklusive, bis einschliesslich.... I -, bw.: in demselben Augenblick, zugleich.

Imet, o.: Mett [o.], Fleisch [o.] zu Mettwurst.

metaal, o.: Metall [o.l; edel -: (das) edle Metall; I -achtig, bv. n.: metallartig; -ader, vr.: (mnw.) Metallader [vr.]; -asch, vr.: Metallasche [vr.]; -gieter, m.: Metall-giesser [m.]; -gieterij, vr.: Metallgiesserei |vr.]; -glans, m.: Metallglanz [in.]; -glas, o.: Metallglas [o.]; -houdend, bv. n.: me-tallhaltig; -kalk vr.: Metallkalk [m.]; -kunde, vr.: Metallkunde [vr.]; -kundig, [vr.].    * bv. n.: metallkundig; -kundige, m.: Metall-

mesje, o.: Messerchen [o.].    kundige [m.]; -mengsel, o.: Metallgemisch

me smerismus, o.: Mesmerismus [m.1,    [o.l; -scheider, m.: Metalllauterer [m.1;

Mesmerism [m.], Lehre [vr.] vom thieri- -schuim, o.: Metallschaum [m.1; -slakken, schen [t] Magnetismus.    vr. mrv.: Metallschlacken [vr.].

Mesopotamië, o.: (adk.) Mesopota- metalen, bv. n.: metallen, von MetalL mien [o.].    metalepsïs, vr.: (red.) Metalepse

mes-sclieede, vr.: Messerscheide [vr.].

[vr.].    metalliek, bv. n.: metallisch.

nen; niets |onr.].

merker, m.: Stempler [m.].

merk-inkt, m.: Zeichendinte [vr.]; I-katoen, o.: Zeichenkattun Tm.]; -lap, m.: Zie -doek; -letter, vr.: Zeichenbuchstabe [m.];-naald, vr.: Zeichennadel Ivr.]; -paal, : Grenzpfahl [m.; a]; -steen, m.: Grenz-stein [m.J.

merkster, vr.: (van linnengoed, enz.:) Zeichnerin [vr.].

merk-teeken, o.: Merkmal [o.], Kenn-zeichen [o.]; I -teeltenen, w. b.: 1) merken, mit einer Marke versehen [onr.], 2) kenn-zeichnen; -waardig, bv. n.: merkwürdig, bemerkenswerth [t]; -waardigheid, Merkwürdigkeit [vr.], (das) Bemerkens-werthe [t]; -wol, vr.: Zeichenwolle [vr.]; -ijzer, o.: Merkeisen [o.], Brenn-eisen [o.];    -zijde, vr.:    Zeichenseide

[vr.].

merlyn, m.: (vog.) Merling [m.], Merle [vr.].

merrie, vr.: Stute [vr.J; I -paard, o.: Stute [vr.]; -veulen, o.:Stutfüllen [o.], Stu-tenfohlen |o.J.

merveille, vr.: Wunder [o.].

merveilleus, bv. n.: wunderbar.

mes, o.: Messer [o.l; een tweesnijdend -: ein zweischneidiges Messer; zijn - snijdt van twee kanten: (fig.) von zwei Seiten macht er seinen Schnitt, von zwei Seiten verdient er Geld; aan iemand het - op de keel zetten: (fig.) Einem das Messer an die Kehle setzen; met het - in den buik zitten: (spr.) sich nicht zu rathen [t] noch zu helfen wissen [onr.]; onder het - zitten: (fig.) rasirt [ie] werden [onr.]; veel voor het - hebben: (fig.) viel zu thun haben.

mésalliance,

m.

vr.:

[o.l.

o.:

ten

vr.:

[t] Missheirath

METALLIEKEN.

557

illUUllW.

metallieken, vr. mrv.: (kph.) öster-reichische Staatspapiere [o. mrv.].

metallurg, m.: Metallurg [m.], Me-tallurgist [m.].

metallurgie, vr.: Metallurgie [vr.]. metallurgisch, bv n.: metallurgisch, metamorpliose, vr.: Metamorphose {/vr.].

metamorphoseeren, \v. b.: meta-morphosiren [ie].

metaphoor, vr.: (red.) Metapher [m.]. inetaphorlsch, bv. n.: metaphorisch. metaphysiek, vr.: Metaphysik [vr.]. -, bv. n.: metaphysisch. met-een, bw.: 1) zu gleicher Zeit, zugleich, in demselben Augenblick, 2) gleich, bald, augenblicklich.

metempsychose, vr. Metempsychose [vr.J, Seelenwanderung [vr.].

meten, w. b. en o.: messen [onr.]; met dezelfde maat, waarmede gij meet, zal u gemeten worden: (fig.) mit eben dem Mass, womit Ihr messet, wird man euch wieder messen. I - (zich), w. w.: sich messen [onr.] (- met: mit).

meteoor, m.: Meteor [o.]; I -achtig, bv. n.: meteorartig; -steen, m.: Meteor-tein [m.].

meteoroliet, m.: Meteorstein [m.].

meteorologie,

tvr.].

meteorologisch, bv. n.: meteorologisch.

vr.:

Meteorologie

meteoroloog, m.: Meteorolog [m.]. Imeter, m.: (persoon, die meet, of werktuig om te meten:) Messer [m.]; (eenheid der lengtemaat/) Metre [m.].

Imeter, vr.: [t] Pathin [vr.], [t] Pathe tvr.].

meterscliap, o.:    [t] Pathenschaft

lyr.].

met-gezel, m.: Gefahrte [m.J, Mitge-fahrte [m.], Kamerad [m.]; I -gezellin, vr.: Gefahrtin [vr.], Mitgefahrtin [vr.].

metliocle, vr.: Methode Lvr.]; - van onderwijs: Lehrmethode [vr.].

methodiek, vr.: Methodik [vr.]. I -, bv. n.: methodisch, methodist, m.: (kkl.) Methodist [m.]. methodistisch, bv. n.': methodistisch, métier, o. (Fr.; spreek uit: mee t j e e): Gewerbe [o.], Handwerk [o.J.

meting, vr.: Messung [vr.], (das) Messen.

metriek, vr.: (dk.) Metrik [vr.].

I -, bv. n.: (dk.) Metrisch; (van maten en gewichten:) decimal; het -e stelsel: das Decimalsystem.

metropoliet, m.: (kkl.) Metropolit [m.], Metropolitan [m.], Erzbischof [m.;

metsel-liamer, m.: Maurerhammer, [m.; a]; I -kalk, vr.: Mauerkalk [vr.], Mauermörtel [m.]; -specie, vr.: Mortel [m.]; -steen, m.: Mauerstein [m.J, Mauer-ziegel [m.]; -werk, o.: 1) Mauerwerk [o.] 2) Maurerarbeit [vr.].

niette, vr.: (drk.) Ziege [vr.], Geis [vr.]; (kkl.) Mette [vr.], Frühmesse [vr.]; aan iemand de -n lezen: (fig. fam.) Einem die Leviten lesen [onr.]; korte -n met iemand maken: (spr.) wenig Umstande mit Einem machen, kurzen Prozess mit Einem machen; I mettenboek, o.: Gebet-buch [o.; ü]; -tijd, m.: Mettenzeit [vr.], Zeit [vr.] der Frühmesse.

metter, in Sam, I -daad, bw.: mit der That; -tijd, bw.: mit der Zeit; -woon vestigd: wohnhaft; zich -woon vestigen: sich hauslich niederlassen [onr.]. metworst, vr.: Mettwurst [vr.; ü]. meubel, o.: Möbel [o.] (ook fig.); (fig.) Kreatur [vr.], Person [vr.]; een lastig -: eine lastige Person; een onnut -: ein unnützes Möbel, (fig.) eine unnütze Kreatur.

meubelen, w. b.: möbliren [ie], meubel-gorcljjjn, o.: Prunkgardine [vr.], Prunkvorhang [m.; a].

meubeling, vr.: 1) (das) Möbliren [ie]; 2) (die) Möbel [o. mrv.].

meubel-magaz\jn, o.: Möbelmagazin [o.]; I -maker, m.: Kunsttischler [m.], Kunstschreiner [m.]; -makerij, vr.: 1) Tisch-ler- (oder: Schreiner-) handwerk [o.], 2) Tischler- (oder: Schreiner-) werkstatt [vr.]; -papier, o.: Tapetenpapier [o.]; -sits, o.: Prunkzitz Lm.]; -stuk, o.: Zie meubel.

meubileeren, w.

[ie].

meiibileering, vr.: (das) Möbliren

ge-

b.:    möbliren

[ie].

ö].

metropolis, vr.: 1) Metropole [vr.]; 2) (der) erzbischöfliche Sitz.

metropolitaan: Zie metropoliet, metropolitaansch, bv. n.: metro-politaniscn. metropool, vr.: Zie metropolis, metrum, o.: Metrum [o.], Versmass {o.], Silbenmass [o.].

metselaar, in.: Maurer [m.]; (fig.)Frei-maurer [m.].

metselaars, in Sam.: Maurer .... iiietselary, vr.: (fig.) Freimaurerei [vr.].

metselen, w. b.: mauern.

meug, vr.: Geschmack [m.]; elk zijne -, zei ae boer, en hij zoende het kalf: (spr.) Jeder nach seinem Geschmack, sagte der Bauer und er küsste das Kalb. Zie ook heug.

meuk, vr.: 1) Weiche [vr.]; zetten: in die Weiehe legen; i liggen: in der Weiche liegen [onr.], (fig.) noch nicht zur völligen Reife gelangt sein; er is iets in de -: (fig. fam.) es steht etwas bevor, es ist etwas im Brüten; 2) (kkk.) (das) Schmoren, (das) Protzeln; het vleesch nog een half uur in de -laten liggen: das Fleisch noch eine halbe Stunde schmoren (oder: protzeln) lassen [onr.].

meuken, w. o.: weich werden [onr.]; (fig,) reif werden [onr.], (ook:) im Brüten sein; (kkk.) schmoren, protzeln (laten -: schmoren lassen Lonr.], protzeln lassen [onr.]); (pop. en gem.) kauern (mannen, vrouwen en kinderen, dat meukt alles bij elkander: Marnier, Weiber und Kinder, das kauert Alles beisammen).

mevrouw, vr.: 1) Frau [vr.]; - uwe moeder: Ihre Frau Mutter; - de weduwe X.: Frau Wittwe X.; mijnheer en - X.: Herr und Frau X.; mijnheer en - zijn uitgegaan, zegt de meid: die Herrschaf-ten sind ausgegangen, sagt die Magd; 2) (als aanspraaks-titel:) gnadige Frau, (of met den naam er achter, of met eenen titel, enkel:) Frau, b.v.: - Schweinitz:

in de -in de -

na

t-

[m.];

Frau Schweinitz; - de generaalsvrouw: Frau Generalin.

Mexico, o.: (adk.) Mexiko [o.]; Mexicaan, m.: Mexikaner [m.]: Mexicaansch, bv. n.: mexikanisch; Mexicaansche, yr.: Mexikanerin [vr.]. miasma, o.: Miasma [o.; -men], miasmatiscli, bv. n.: miasmatisch. miauw, tsw.: miau !, mau! miauwen, w. o.: miauen, mauen. Michael (Miehel),m.: (mansnaam:) Zie Michiel.

Michiel, m.: (mansnaam:) Michael [m.]; (fam.) Miehel [m.J; Sint -: (kkl.) Sankt Michael, (ook:) Sankt Michaelstag [m.].

microscoop, o.: Mikroskop [o], microscopisch, bv. n.: mikrosko-pisch.

Midas, m.: (fab.) Midas [m.]; (fig. fam.) Eselskopf [m.; ö], Midasohr [o.]; I -ooren, o. mrv.: (fig. fam. Midasohren Lo. mrv.], Eselsohren [o. mrv.].

middag, m.: Mittag [m.]; (fig.) Nach-mittag [m.]; van -: heut Mittag, (fig.) heut Nachmittag; gisteren -: am gestrigen Mittag, (fig.) gestern Nachmittag; morgen -: morgen Mittag, (fig.) morgen Aachmittag; tegen den -: gegen die Mittagsstunde; den - : nachmittags; eiken - : jeden Mittag, (fig.) jeden Nachmittag; des -s: des Mit-tags, zur Mittagsstunde, (fig.) nachmittags;

-beurt, vr.: (om te preeken:) Mittags-predigt [vr.]; -cirkel, m.: Mittagszirkel [m.], Mittagskreis [m.], Meridian [m.]; -dienst, m.: Mittagsprecligt [vr.]; -helder (-klaar), bv. n.: mittaghell, sonnenklar; -malen, w. o.: zu Mittag essen [onr.]. middags, Zie in middag, middel, o.: Mittel [o.]; door - van: mittelst [2]. Zie mrv.: middelen. I -, o. en vr.: Mitte [vr.], Leibesmitte [vr.]; (kim.) Taille [vr.]; hij sloeg zijnen arm om haar -: er schlug den Arm um ihre Taille.

middelaar, m.: Yermittler [m.] (ook theo.).

middelaarschap, o.: Mittlerschaft [vr.].

middelaarster (middelares), vr.: Vermittlerin [vr.].

middel-ader, vr.: (ontl.) Mittelader [vr.].

middel-haar, bv. n.: mittler (-bare grootte: mittlere Grosse [vr.]; de -bare leeftijd: das mittlere Alter; -bare tijd: mittlere Zeit [vr.]; -baar onderwijs: Realunterricht [m.]; -bare scholen, vr.mrv.: Realschulen Lvr. mrv.]).

middel-eeuwen, vr. mrv.: Mittelalter [o. enk.]; I -eeuwsch, bv. n.: mittelalter-lich.

Imiddelen, w. b.: arrangiren [ie]. Imiddelen, o.: mrv.: (i. a. b.) Mi tel [vr. mrv.]; een man van -: ein bemit-telter Mann; het doel heiligt de-niet: der Zweck heiligt die Mittel nicht.

middelerwijl, bw.: mittlerweile, un-terdessen, inzwischen.

middelevenredig, bv. n.: mittler; de -e term: die mittlere Proportionale. middeling, vr.: (das) Arrangiren [ie], middellandscli, bv.n.: mittellandisch; de -e Zee, (adk.) das mittellandische Meer.

middellijf, o.: Mitte [vr.] des Leibes.

middellijk, bv. n. en bw.: mittelbar,, indirekt.

middelmatig, bv. n.: mittelmassig I -heid, vr.: Mittelmassigkeit [vr.1. middelmoot, vr.: Mittelstück [o.], middelpunt, o.: Mittelpunkt [m.1;

I -vliedend, bv. n.: centrifugal; -vliedende kracht, vr. : Centrifugalkraft [vr.]; -zoekend, bv. n.: centripetal; -zoekende kracht, vr.: Centripetalkraft [vr.]). middelpuntig, bv.n.:central;-punts...,

bv.    n.: Central....; -rif, o.: (ontl.) Zwerch-fell Co.], (adk.) Mittolriff [o.]; -scheeps,

bw. : in der Mitte des Schiffs; het -schip, o.: die Mitte des Schiffs; -schot, o.: 1) Mittelwand [vr.; al, 2) Yerschlag [m.; a], Bretterverschlag [m.; a]; -slag, o.: Mittelschlag [m.]; -spits, vr.: Central-spitze [vr.].

middeltje, o.: 1) Mittelchen [o.]; allerlei -s: allerlei Mittelchen; 2) Taille [vr.]; een dun -: eine dünne Taille.

middel-vlies, o.: Scheidewand [vr.; a]; I -weg, m.: Mittelstrasse [vr.] (de gulden -weg: die goldne Mittelstrasse); -zak, m.: (op biljarttafels:) Mittelloch [o.; ö].

midden, o.: Mitte [vr.]; het - houden tusschen : die Mitte halten [onr.] zwischen;, te - van: inmitten [2J. I -, bw.: mitten; -door: mittenhindurch; - in: mitten in; -op: mitten auf; - over: in der Mitte fiber.

midder-nacht, m.: Mitternacht [vr.]; tegen -: um Mitternacht; te -: zu Mitternacht.

midder-nachteiyk, bv. n.: mitter-nachtlich; I -nachts..., in Sam. : Mitter-nachts....

Mie, vr.: (vrouwennaam:) Marie [vr.]. mier, vr.: (ins.) AmeiseLvr.]; (fig. fam.) Ekel [m.], Widerwille [m.], (ook:) Groll [m.]; een - (de -) aan iets nebben: einen Ekel an (ein Widerwille gegen) etwas haben; eene - (de -) aan iemand nebben: 1) Einen nicht leiden mogen [onr.], Einen nicht leiden können [onr.], 2) einen Groll gegen Einen hegen; I -achtig, bv. n.: ameisenartig

mieren, vr. mrv.: (ins.) Ameisen [vr. mrv.]; witte -: weisse Ameisen; I in Sam.: Ameisen....

mierig, bv. n.: (vea.) Blut harnend: (fig.) zornig, erzürnt, böse; I -heid: (vea.: das) Blutharnen, (fig.) Zorn [m.].

mierik, m.: (pik.) Meerrettig I mierikswortel, m.: Meerrettig [m.]. miertje, o.: kleine Ameise [vr.]. Mietje, o.: (vrouwennaam:) Mariechen [o.]; (gemeen scheldwoord voor mannen:) Knabenschander [m.].

mik, m.: 1) (das) Micken, (das) Richten ; zijnen - niet goed nemen: nicht gut micken; 2) (verroering:) Bewegung [vr.]; geen kik noch - geven: (fam.) sich weder rühren noch einen Laut von sich geben [onr.]. I -, vr.: 1) (das) ungebeutelte Rog-genbrod; 2) Micke [vr.]. mikgat, o.: Zündloch [o.; öj. mikken, w. o.: zielen, micken; kikken noch -: sich weder rühren, noch einen Laut von sich geben [onr.]. mikker, m.: Zieler [m.], Micker [m.]. mik-knop, m.: Korn [o.], Mickknopf [m.; öl; I -mak, m.: Mangel [m.; a], Fen-ler [m.], Gebrechen [o.]; -paal, m.: (hist.) Rennpfahl [m.;a], Wurfpfanl [m.; a],(ook:)

M1LAAJ.

2) es fehlt ein Doppeltchen an den zehn Gulden; op eenen - aangenamen voet: auf einem weniger angenehmen Fuss; of - (- of meer): mehr oder weniger.

Imin, vr.: 1) (dk.) Minne [vr.], Liebe [vr.]; 2) (zoogster:) Amme [vr.], Saugamme [vr.]; eene droge -: eine Kinderwarterin; een kind bij de - besteden: ein Kind zur Amme thun [onr.], ein Kind einer Amme übergeben [onr.].

Mina, vr.: Zie Wilhelm ina. min-achten, w. b.: geringschatzen; 1 -achting, vr.: Geringschatzung [vr.].

Zielstange [vr.], (fig.) Zielscheibe lvr.]; -punt, o.: Zielpunkt [m.], (fig.) Zielscheibe [vr.]; -ijzer, o.: Zie -knop.

Ulilaan, o.: (adk.) Mailand [o.]; Mila-nees, m.: Mailander [m.J; Milaneesch, bv. n.: mailandisch; Milaneesche, vr.: Mailan-derin [vr.].

mild, bv. n.: (i. a. b.) mild; I -dadig, bv. n.: mildthatig; -dadigheid, vr.; Mild-thatigkeit [vr.].

mildheid, vr.: Milde [vr.], Mildigkeit [vr.].

llilete, o.: (adk.) Milet [o.], militair, m.: Militar [m.], Soldat [m.].

I -, o.: (das) Militar, (der) Soldatenstand.

I -, bv. n.: militar; (fig.) militarisch; de -e macht: das Militar; de -e academie: die Militarakademie, die Militarschule; -e muziek, vr.: Militarmusik [vr.]; de -e stand: der Militarstand.

militie, vr.: (die) stehendeHeermacht. (das) stehende Heer; de nationale -: die nationale Heermacht; loting voor de nationale -: Konskription [vr.]; I -commissaris, m.: Konskriptionskommissar [m]; -raad, m.: | t] Konskriptionsrath [m.; al.

militien (Fr ; spreek uit: miel-iessi-èn).

m.: Rekrut |m.], (der) Militarpflichtige.

mille, o.: Tausend [o.]; per -: per Tausend.

milliarcl, o.: Milliarde [vr.]. milli (der tausendste ïheil [T]), in Sam. I -gram, o.: Milligramm [o.]; -liter, in.: Millilitre [o.]; -meter, m.: Millimetre [mj.

millioen, o.: Million [vr.]; twee -: zwei Millionen; bij, -en: millionenweise.

inillloenste, bv. n.: (der, die, das) millionste; -gedeelte, o.: (der) millionste Theil [T], (das) Milliontel.

niillioiiair, m.: Millionar [m.]; (fig.) (der) ungeheuer reiche Mann.

milt, vr.: (ontl.) Milz [vr.]; (gnk.) Milz-stechen [o.]; de - nebben: das Milzstechen haben; ik neb de -: ich habe das Milzstechen, die Milz sticht mich; iemands -kittelen: (fig.) Einem die Weichenkitzeln, Einen zum Lachen bringen [onr.]; I -pijn, vr.: Milzweh [o.J, (fig.) Milzstechen [o.]; -uitzetting, vr.: Milzvergrösserung [vr.J; -vormig, bv. n.: milztbrmig; -vuur, o.: (vea.) Milzbrand [m.|; -zucht, vr.: Milz-sucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: milzsüchtig. mime, m.: (i. a. b.) Mime [m.]. mimiek, vr.: Mimik [vr.]. I -, bv. n.: Zie mimisch, mimisch, bv. n.: mimisch.

Imin, bv. n.: klein, schwach, winzig, gering, wenig; (fig.) kleinlich, erbarmlich, engherzig, philisterhaft; (als v. tr.:) weni-ger; tien gulden - een dubbeltje; 1) ein Doppeltchen weniger als zehn Gulden,

meer

lillik rn I ts m w    mn

m ijs * i ai ii ij \ 14'jwii! i isisfi

tiffl! $1 *    ilp^l *na j W !Etf |i 1 lPSlllï|ilPfi|l

18.i: ïlsiliÉi Uil • iiïll

.£ IsÈS|5-SJ !l    S «ftjl Is M•=.£;§    ,S||g|.S.S.3|3 ■ |||S g S s|    gf|

=lusiiHm⁸ihüui'⁸⁸iiii* 'si⁸h v»i'“⁸Jm wi.

Openbare Werken: Minister der öffent-    wenigst, geringst; ik kreeg het ich be-

lichen Bauten; - van Openbaar Onderwijs:    kam am mindesten, ich bekam am wenig-

Minister des öffentlichen Unterrichts; -    sten; in het - niet: nicht im Mindesten,

van Staat: Staatsminister [m.]; raad [m.]    nicht im Oeringsten; op zijn mindesvan -s: Zie -raad; I -raad, m.: [tl Minis-    tens, wenigsteas; ten -e: wenigstens; | -ge-

terrath [m.1; -president, m.: Ministerpra-    nomen, bw.: Zie minstens,

sident [m.J; -resident, m.: (dipl.) Minister- minstens, bw.: mindestens, wenig-Resident [m.].    stens.

ministerie, o.: 1) Ministerium [o.;    minstreel, m.: Minstrel [rn.].

-rienj; - van.... Zie minister van....    minus, bw.: minus; plus -: mehr oder

en zet overal „Ministerium” in plaats van weniger, ungefahr; I -teeken, o.: Minus-„Minister”; verandering van -: Minister- zeichen [o.].

wechsel [m.]; 2) Ministerium [o.], Amts-    minuteeren, w. b.: konzipiren [ie],

hülfe [vr.]; door het - van eenen notarjs:    minuten, vr. mrv.: (tijdr.] Minuten

durch das Ministerium eines Notars; [vr. mrv.1; (in ambtsstijl:) Konzepte [o.

3) het Openbaar -: (rcht.) der öffentliche mrv.1; I -wijzer, m.: Minutenzeiger Lm.j. Anklager.    minutieus, bv. n.: minutiös.

de -e portefeuille: die Ministerportefeuille;    nutenzeiger [in.].

de -e verantwoordelijkheid: die Minister-    min-ver mogend, bv. n. (Ag.) dürf-

verantwortlichkeit; de - crisis: die minis- tig, arm (de -vermogenden: die Dürf-terielle Krise.    tigen, die Armen); I -ijverig, bv. n.: eifer-

minium, o.: Mennig [rn.].    süchtig.

minnaar, m.: Liebhaber [m.].    minzaam, bv. n.: freundlich, leutselig;

minnares, vr.:    1) Oeliebte [vr.]; I -heid, vr.: Freundlichkeit [vr.],Leutselig-

2) Liebhaberin [vr.].    keit [vr.].

minnary, vr.: Liebschaft [vr.], Lie- minziek, bv. n.: liebekrank, liebes-beshandel [m.].    krank; I -heid, vr.: Liebeskrankheit [vr.].

minne, vr.: 1) Liebe [vr.]; 2) GKite mirabelle, vr. (mirabellepruim, vr.): [vr.]; 3)    Amme [vr.], Saugamme [vr.];    Mirabelle [vr.]; I -boom,    m.: Mirabellendroge -:    Kinderwarterin    [vr.];    in der -:    baum [m.; a].

gütlich, in der GKite; om der - Grods : um miraculeus, bv. n.: mirakulös, wun-Grottes Willen; I -brief, in.: Liebesbrief derbar.

lm.]; -broeder, m.: (kkl.) en -broeders-    mirakel, o.: Mirakel [o.],

klooster, o.: Zie minderbroeder;    mirre, vr.: (pik.) Mirrhe [vr.l, Myrrhe

-dicht, o.: Liebeslied [o.], (das) erotische [vr.]; tinctuur van -: Mirrentinktur [vr.]; Gedicht;    -dichter, m.:    (der)    erotische    I in Sam.: Mirrhen....

Dichter; -god, m.: (fab.) Liebesgott [in.];    mirt, m.: (pik.) Mirte [vr.],    Myrte [vr.];

-goodje, o.: (der) kleine Kupido; -kind, I -achtig, bv. n.: mirtenartig. o.: Pnegekina Lo.] einer Amme; -koozen,    mirte, in Sam.: Mirten....

w. o.: liebeln (als z. n. o.: Liebelei [vr.]);    mirten, m. mrv.: (pik.) Mirtenbaume

-koozerij,    vr.: Liebelei    [vr.];    -koozing,    [m. mrv.], Mirtenstraucher    [m. mrv.],    Mir-

vr.: (das) Liebeln; -lonkje, o.:Liebesblick ten [vr. mrv.]; i -bosch, o.: Mirtenwald [m,l.    [m.; aP -boschje, o.: Mirtenwaldchen [o.],

minnelijk,    bv.    n. en bw.: gütlich, in    Mirtenhain [m.J; -geur, m.: Mirtenduft [m.;

der GKite; bij    -e    schikking: auf dem    ü]; -wijn, m.: Mirtenwein [m.1.

Wege gütlichen Yergleichs.    mis, vr.: 1) (kkl.) Messe [vr.]; stille -:

minne-inallen, w. o.: liebeln; I-moe- stille Messe [vr.]; de - doen (de - lezen): der (-moer), vr.: Amme [vr.[, Saugamme die Messe lesen [onr.]; geene twee -sen [vr.].    doen voor één geld: (fig.) nicht zweimal

minnen, w.    b.:    1) (zoogen:) saugen;    das Namliche sagen; 2) (muz.) Messe [vr.];

2) uit * gaan:    sich als Saugamme ver-    eene - componeeren: eine Messe kompo-

miethen [t]; 3) (beminnen:) lieben.    niren [ie]; 3) (kph.) Messe [vr.|, Jahrmarkt

minnend, bv. n.: liebend; een - paar:    [m.; a]; de Leipziger -: die leipziger

ein Liebespaar [o.]; het -e paar: das Lie- Messe; de -sen bezoeken: die Messen be-bespaar.    ziehen [onr.]; 4) (niet raak zijnde schot,

minne-nyd, m.: Eifersucht [vr.]; I-nij- slag, stoot, enz.:) Fehlschuss [m.; ü], Fehl-dig, bv. n.: eifersüchtig; -schuw, bv. n.:    schlag [m.; a], Fehlstoss [m.; ö] u. s. w.;

liebescheu; -stuip, vr.: Anfall [m.; al von    5) (vergissing, abuis :) Fehler [m.], [t] Irr-

Liebeswuth [tl; -vlaag, vr.: Anfall [m.; a]    thum [rn.; ü]. I -, bw.: nicht richtig; het

misantliroop, m.: Misanthrop [m.], Menschenhasser [m.], Menschenfeind [m.].

misantliropie, vr.: Misanthropie [vr.], Menschenhass [m.], Menschenfeind-liehkeit [vr.], Menschenfeindschaft [vr.].

misantkropiseh, bv. n.: misanthro-pisch, menschenfeindlich.

lm is baar, bv. n.: entbehrlich; I -heid, vr.: Entbehrlichkeit [vr.].

von Yerliebtheit; -zang, m.: Liebeslied - hebben (fam.: de plank - zijn): sich ir-[o.]; -zanger, in.: (hist.) Minnesanger [m ], ren.

Minnesinger [m.]; -zucht, vr.: Liebessehn-sucht [vr.] (als z. n. m.: Liebesseufzer [ml).

minoriet, in.: (kkl.) Minorit [m.1; Minorietenklooster, o.: Minoritenkloster [o.; ö].

minoriteit, vr.: Minoritat [vr.].

Minotaurus, in.: (fab.) Minotaur [m.].

minst, bv. n. en bw. (o. tr.): mindest, machen

Imisbaar, o.: Spektakel Lm.]; een mis-geboorte, vr.: Fehlgeburt [vr.], groot - maken: einen grossen Spektakel (fig.) Missgeburt [vr.]; I -gelden, w. b.:

entgelten [onr.].

-bak, o.: (das) fehlgeschlagene mis geven, w. b.: yerkehrt geben misslungene) Geback, (fig. fam.) [onr.], falsch geben [onr.].

misgeven; zich iets w. w.: Zie

mis

(oder; misslungene) Geback, (fig,

Missgestalt [vr.], Unding [o.]; I -bakken, mis g e v bv- n.: schlecht gebacken, (fig.) verunstal- ontgeven.

tet; -baksel, o.: Zie -bak; -billijken, w. mis-gewaacl, o.: (kkl.) Messgewand b.: missbilligen; -billijker, m.: Missbilli-    [o.;aj; I-gewas, o.: Misswachs [m.], (fig.)

ger Lm.]; -billijking,vr.:Missbilligung[vr.];    Missgewachs [o.l, (ook:) Missgestalt [vr.],

-billijkster, vr.: Missbilligerin [vr.]; -boek,    Unding [o.]; zich -gissen, w. w.: sich ir-

o.: (kkl. en kph.) Messbuch [o.; ü];-brood,    ren; -gissing, vr.: [t] Irrthum [m.; ü],

o.: (kkl.) Hostie [vr.]; -bruik, o.: Miss-    (zeew.) Missgissung [vr.]; -goed, o.: (kph.)

brauch [m.; a] (-bruik maken van: Miss-    Messgut [o.; ü]; -greep, m.: Missgriff [mj,

brauch machen von); -bruiken, w. b.:    Fehlgriff [m.] (eenen-greep doen:muz.:

missbrauchen; -bruiker, m.: Missbraucher    einen falschen Griff thun [onr.], fig.: sich

[m.]; -bruiking, vr.: (das) Missbrauchen;    irren).

-bruikster, vr.: Missbraucherin [vr.];-ca- misgrijpen, w. o.:missgreifen[onr.], talogus, m.: Messkatalog [m.].    fehlgreifen [onr.J.

miscellaneën, vr.: mrv.: Miscella-    misgrijpen (zich), w. w.: sich ver-

neen [vr. mrv.]. Zie mengelingen.    greifen [onr.J; zich aan iemand of iets -:

mis-daad. vr.: Yerbrechen [o.], Mis-    sich an Einem oder etwas vergreifen

sethat [vr.]; l-dadig, bv. n.: verbrecherisch; [onr.].

-dadigheid, vr.: (das) Yerbrecherische;    mis-gunnen. w. b.: (aan iemand iets

-dadige, vr.: 1) Yerbrecherin [vr.], Misse-    -: Einem etwas) misgönnen ; I -gunstig,

thaterin [vr.], 2) Schuldige [vr.];-dadiger,    bv. n.: missgünstig; -gunstigheid, vr.:

m.: Yerbrecher [m.], Missethater [m.];    Missgunst [vr.]; -hagen, w. b.: missbeha-

-dadigster, vr.: Zie no. 1 -dadige; -deeld,    gen [3] (als z. n. o.: [das] Missbehagen),

v. dw.: schlecht versehen (- aan: mit), ent-    misstallen [onr.]; -hagend, bv. n.: inissbe-

blösst (- aan: von) (hij is niet -deeldaan:    hagend, missbenaglich, missfallig; -han-

er ist nicht entblösst von, es fehlt ihm    delaar, m.: Misshandler [m.];-handelaar-

nicht an); -deelde, m. en vr.: (der, die)    ster, vr.: Mishandlerin [vr.]; -handelen,

stiefmütterlich Behandelte; -deeldheid,    w. b.: misshandeln; -handeling, vr.: Miss-

vr.: (das) Entblösstsein (- aan: von);    handlung [vr.]; -handen, w. b.: Zie ont-

-diender, m.: (kkl.) Chorknabe [m.]; rdie-    handen; -hebben (met „het”), w. b.:

ner, m.: (kkl.) Messdiener [m.],Priesterge-    sich irren (gij hebt het -: Sie irren sich);

hiilfe [m.], Akoluth [m.]; -dienst, m.:(kkl.)    -hemd, o,: (kkl.) Messhemd [o.J; -hooren,

Messamt [o.].    w. b. en o.: misshören, (fig.) missverstehen

mis doen, w. b.: verkehrt thun (¹). [onr.] (als twee woorden: kkl.: Messe hö-mis doen, w. o.: sich verschulden, ren), sich vergehen [onr.]; - jegens iemand: ¹ mi^je, o.: 1) (kkl. fam.) Messchen [o.], sich an Einem verschulden [oder: verge-    Messlein [o.]; 2) (mislukking:) misslun-

hen], sich wider Einen verschulden [oder:    gene Geschichte [vr.], fehlgeschlagene

vergehen]; iets -: etwas verüben; wat heb    Geschichte [vr.], (fig.) getauschte Hoff-

ik misdaan: was habe ich verübt?, was    nung [vr.]; 3) (vlk. fam.) unzeitige Geburt

habe ich verschuldet?).    [vr.].

mis-doopen, w. b.: [3] einenverkehr- mis-kannetje, o.: (kkl.) Messkanne ten Namen geben [onr.]; I -draaien, w. o.:    [vr.]; I -kelk, vr.: (kkl.) Messkelch [m.]

fehlschlagen [onr.], misslingen [onr.];    (-kelkschoteltje of dekseltje: Kelchdeckel

-dracht, vr.: (vea.) Fehlgeburt Lvr.] ;-drach-    [m.], Kelchteller [m.]); -kennen, w. b.:

tig, bv. n.: (vea.) unzeitig ablegend, miss-    verkennen [onr.]; -kenning, vr.: Verken-

gebarend; zich -dragen, w. w.: sich übel    nung [vr.]; -kleed, o.: (kkl.)Messkleid[o.J;

aufführen, sich schlecht betragen [onr.];    -kleurig, bv. n.: missfarbig, missfarben;

-dragingen, vr. mrv.: (das) slechte Betra-    -klok, vr.: (kkl.) Messglocke [vr.]; -kocht,

gen [enk.], (die) üble Aufführung [enk.];    v. dw. (zien -kocht hebben aan iets, of:

-druk, o.: Fehldruck [m.1, Missdruck [m.],    -kocht zijn aan iets: sich an etwas ver-

(fig.) Makulatur [vr.]; -drijf, o.: Yergehen    kauft haben, einen Misskauf [Fehlkauf,

lo.]; -drijven, w. b.: verüben;-duiden, w.    schlechten Kauf] an etwas gemacht ha-

b.: missdeuten; -duiding, vr.: Missdeutung    ben); zich -koopen, w. w.: einen Miss-

[vr.].    kauf [Fehlkauf, schlechten Kauf] machen

mise, vr.: (spl.) Einlage [vr.], Einsatz    (zich -koopen aan iets: sich an etwas

lm.; a].    verkaufen); -kraam, vr.: (vlk.) Fehlgeburt

miserabel, bv. n.: miserabel.    [vr.]; -kijk, m.: Yersehen [o.]; -kijken, w.

miserabiliteit, vr.:Miserabilitat [vr.].    o.: sich versehen [onr.]; -leiden, w. b.:

misère, vr.: Elend [o.]; (in ’t boston-    irreführen, hintergehen [onr.], betrügen:

spel:) Misère [vr.].    -leider, m.: Betrüger [m.]); -leiding, vr.:

lo.].

miserere, o.: (kkl. en muz.) Miserere    Betrug [m.]; -leidster vr.: Betrügerin

miserie, vr.: 1) Elend [o.]; 2) Misera-bilitat [vr.].

[vr.].

mislezen, w. b.: verkehrt lesen [onr.] (als twee woorden, w. o.: kkl.: die Messe

[o.].

vr.:

un-

vr.:

Zie

ren,

ver-

nu

les en [onr.] en dit als z. n. o.: Messlesen

mis le zen (zich), w. w.: sich verlesen [onr.].

mis-loopen. w. o.: irre gehen [onr.], den rechten Weg verfehlen, (fig.) schief ^ehen [onr.], (ook:) misslingen [onr. |, lehlschlagen [onr.] (als w. b.: 1. entgehen [onr. [3]; een gevaar -loopen: einer Ge-fahr entgehen [onr.]; 2. sich entgehen lassen [onr.]; zulk eene schoone gelegenheid wil ik niet -loopen: eine so schone Gelegenheit will ich mir nicht entgehen lassen; 3 verfehlen; laat ons oppassen dat we elkander niet -loopen: lasst uns dafür sorgen dass wir einander nicht verfehlen); I -lukken, w. ’o.: misslingen [onr.], fehlschlagen [onr]; -lukking, vr.: Misslingen [o.], Fehlschlagen [o.]; -maakt, bv. n : 1) missgestaltet, missgestaltig, 2) ver-unstaltet; -maaktheid, vr.: Missgestaltheit [vr.], Ungestaltheit [vr.]; -maken, w. b.: verunstalten, (fig.) entstellen; -making, Yerunstaltung [vr.], (fig.] Entstellung [vr.]; -moedig, bv. n.: missmüthig ft]; -moedigheid, vr.:    [t] Missmuth [m.J;

-noegd, bv. n.: missvergnügt; -noegen, o.: Missvergnügen [o.]; -offer, o.: (kkl.) Messopfer [o.]; -oordeelen, w. o.: falsch urtheilen [t], missurtheilen [t]; -pas, m.: Fehltritt [m.] (ook fig.).

mispel, vr.: (pik.) Mispel [vr.]; I -bloesem,, m.: [t] Mispelblüthe [vr.]; -boom, m.: Mispelbaum [m.; a]; -bruin. bv. n.: mis-pelbraun.

mis-ptaatsen, w. b.: an den rechten Ort stellen, (fig.) übel anbringen [onr.]; -plaatst, bv. n.: 1) übel ange-bracht, 2) unpassend; -plaatstheid, vr.: 1) (das) Uebelangebrachte, 2) (das) Un-passende; -priester, m.: (kkl.) Mess- * priester [m.]; -prijselijk, bv. n.: tadelns-werth [t], tadelnswürdig;-prijselijkheid,vr.: Tadelnswürdigkeit [vr.]; -prijster, Tadlerin [vr.); -prijzen, w. b.: tadeln; -prijzer, m.: Taaier [m.]; -prijzing, vr : Tadel [m.], (das) Tadeln; -punt, o.: 1) (spl.) Fehlstoss [m.; ö], Kicks [m.] (een -punt geven: einen Kicks machen), 2) (iron.) Unding [o.], Nullitat [vr.]; -rekenen, w. o.: missrechnen (zich -rekenen, w. w.: sich verrechnen); -rekening, vr.: Missrech-nung [vr.], Rechnungsfehler [m.], (fig.) Btrich [m.] durch die Rechnung, getausehte Hoffnung [vr.], fehlgeschlagene Erwartung [vr.].

Miss, vr.: (das englische) Fraulein.

missaal, o.: 1) (kkl.) Missale [o.l, Messbuch [o.; ül; 2) (typ.) Missal [vr.].

misschien, bw.: vielleicht.

misschieten, w. o.: fehlschiessen [onr.] (-geschoten, tsw.: fehlgeschossen!).

misseljjk, bv. n.: 1) (van mejischen:) Neigung zum Erbrechen fühlend; ik ben -: es ist mir übel, es ist mir brecherlich (oder: brecherisch); 2) (van dingen:) ekel-haft, Ekel erregend, widerlich; een - gezicht: ein Ekel erregender Anblick, (ook:) ein widerliches Gesicht; 3) (fig. fam.) miss-lich; eene -e historie: eine missliche Ge-schichte; een - parket: eine missliche Lage; | -heid, vr.: 1) TJebelkejt [vr.], Nei-gung [vr.] zum Erbrechen, 2) Ekelhaftig-keit [vr.], Widerlichkeit [vr.], 3) Misslich-keit [vr.].

missen, w. o.: fehlen; dat mist nooit: das fehlt nie; dat kan niet -: das kann nicht fehlen; gissen doet -: (spr.l "I. gissen. I -, w. b.: 1) (derven:) entbeh missen; 2) (nergens kunnen vinden:) missen; 3) (misloopen, misslaan, misstöo-ten, enz.:) verfehlen; 4) niet veel te -hebben (niet veel kunnen -): nicht viel zu spenden haben.

missie, vr.: (kkl ) Mission [vr.]; inwendige -: innere Mission [vr.].

missionaris, m.: (kkl.) Missionar [in.], Glaubensbote [m.].

missive, vr.: Schreiben [o.], Brief [m.].

mis-slaan, w. o. en b-: fehlschlagen [onr.] (den bal -slaan: fig. fam.: fehlschiessen [onr.], sich irren); l-slag, m.: (fig.) Fehler [m.], [t] Irrthum [m.; ü], (ook:) Fehltritt [m.] (eenen -slag begaan: 1. einen Fehler begehen [onr.], 2. sich irren, 3. einen Fehltritt thun [onr.]); -springen, w. o.: fehlspringen [onr.]; -sprong, m.: Fehlsprung [m.; ü]; -staan, w. o.: übel stehen [onr.1, übel kleiden, verunzieren; -stand, m.: Missstand Lm.J, Uebelstand [m.]; -stap, m.: Fehltritt [m.] (ook fig.); -stappen, w. o.: fehltreten [onr,], einen Fehltritt thun [onr.]; -steken, w. o.: fehlstechen [onr.]; -stoot, m.: Fehlstoss [in.; ö], (in biljartspel:) Kicks [m.]; -stooten, w. o.: fehlstossen [onr.]; -sturen, w. o. en b.: (zeew.) fehlsteuern.

mist, m.: (nevel:) Nebel [m.]; (mest:> Mist [m.].

mistachtig, bv. n.: nebelig; I -heid, vr.: nebelige Beschaffenheit [vr.].

mis-tasten, w. o.: fehlgreifen [onr.], (fig.) einen Fehlgriff thun [onr.]; I-tasting, vr.: (das) Fehlgreifen, (fig.) Fehlgriff [m.].

mistel, m.: (pik.) Mistel [vr.]. mis-tellen, w. o.: falsch zahlen (zich -tellen, w. w.: sich verzahlen); I -telling, vr.: Verzahlung [vr.], Fehler [m.] im Zahlen.

misten, w. onpers.: nebeln; het mist: es nebelt.

misthoop, m.: Misthaufen [m.]. mis-tred,m.: Fehltritt [m.]; l-troostelijk (-troostig), bv. n. en bw.: muthlos [t], un-trostlich; -troostigheid, vr.: [t] Muthlosig-keit [vr.], Untrostlichkeit [vr.]; -trouwen, z. n. o.: Misstrauen [o.] (als w. b.: miss-trauen; iemand of iets -: Einem oder einer Sache misstrauen; I zich -trouwen, w. w.: missheirathen ft], eine Misshei-rath [t] thun [onr.]); -trouwig, bv. n.: miss-trauisch, argwöhnisch; -trouwigheid, vr.: (das) misstrauische Wesen, Argwöhnigkeit [vr.].

mist-wagen, m.: Mistwagen [m.]. mis-vatting, v.: [s] Missverstandniss [o.], [t] Irrthum lm.; ü]; I-verstaan, w. b.: missverstehen [onr.]; -verstand, o.: Missverstand [m.], [s] Missverstandniss [o.]; -vervig, bv. n.: Zie -kleurig; -vormd, bv. n.: 1) missgestaltet, 2) verunstaltet; -vormdheid, vr.: Missgestaltheit [vr.], Ungestaltheit [vr.]; -vormen, w. b.: verunstalten, (fig.) entstellen;-vormig, bv. n.: missförmig; -vormigheid, vr.: Missfo [vr.]; -vorming, vr.: Yerunstaltung [vr.], (fig.) Entstellung [vr.]; -vouw, vr.: unge-hörige Falte [vr.]; -was, o.: Misswachs

[m.], Missernte [vr.J, (fig.) Missgeschöpf [o.], Missgeburt [vr.]. Unding [o.];-wegen, w. w.: verkehrt wagen [onr.]; -werpen, w. b.: fehlwerfen [onr.]; - wijzen, w. b.: verkehrt zeigen, falsch zeigen, (zeew.) missweisen [onr.]; -wijzer, m.: (zeew.) Missweiser [m.], (der) missweisende Kompass; -zeggen, w. b.: (fig.) zu viel sagen (ik geloof niet dat ik er iets aan -zeg, als ik beweer, dat ...: ich glaube nicht et-was zu viel zu sagen, wenn ich behaupte, dass ....); -zeilen, w. o.: verkehrt segeln, (fig.) ausweichen [onr.] [3] (eene gevaarlijke klip -zeilen: einer gefahrlichen Klippe ausweichen [onr.]); -zien, w. b.: fehlsehen [onr.].

mitrailleeren, w. b.: mitrailliren

vr.:

vr.:

Schlamm-

mrv.:

m.:

vi-

[ie].

mitrailleuse, vr.: Mitrailleuse [vr.]; (iron.) Kugelspritze [vr.].

Imits, z. n. o.: Bedingung [vr.]; er is een - bij: es ist eine Bedingung dabei, es ist ein Aber dabei. I -, vz.: mit; - dezen, (brf.) mit diesem Briefe.

Imits, vgw.: unter der Bedingung, dass ..., mit dem Beding, dass ..., wofern, wenn nur; I -dien, bw.: mithin, folglich, demnach; -gaders, bw.: sowieauch,nebst, sammt.

mixtuur, vr.: Mixtur [vr.].

mnemoniek (mnemotechniek), Mnemonik [vr.], [s] Gedachtenisskunst [vr.]; leeraar in de -: Mnemoniker [m.].

mobiel, bv. n.: mobil; - maken (- verklaren): mobil machen, mobilisiren [ie]

I -verklaring, vr.: [ie] Mobilisirung [vr.], (das) Mobilmachen.

mobilair, o.: 1) Mobiliar [o.]; 2) Mo-biliarsteuer [vr.]; belasting op het -: Mo-biliarsteuer [vr.].

mobilisatie, vr.: [ie] Mobilisirung [vr.].

inobiliseeren, w. b.: mobilisiren [ie].

mobiliseering, vr.: [ie] Mobilisirung [vr.].

moeide, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.].

modden, w. o.: im Schlamm wühlen. I -, w. b. mit Schlamm beschmutzen; aardappelen -: auf einem umgewühlten Kartof-felacker die noch liegen gebliebenen Kar-toffeln zusammen suchen. v modder, vr.: Schlamm [m], [t] Koth [m.], (inz.) [t] Gassenkoth [m.J; in de -trappen: in den Koth [t] treten [onr.]; in de - stikken: im Schlamm ersticken.

modderen, w. b.: arrangiren [ie], in Ordnung bringen [onr.1; oneenigheden-: Uneinigkeiten schlichten (beilegen, aus dem Wege raumen). I -, w. o.: (zeew.) muddern.

modderig, bv. n.: schlammig; I -heid, schlammige Beschaffenheit [vr.J.

moddering, vr.: [ie] Arrangirung [vr.].

modder-krabber, m.: 1)

krücke [vr.], 2) Zie -man; I -laarzen, vr.

Wasserstiefel [m. mrv.], (fig. fam.) schmutzige Stiefel [m. mrv.]; -man, schlammraumer [m.]; -molen, m.: Schlamm-mühle [vr.], Baggermaschine [vr.]; -schuit, vr.: Schlammprahm [m.] (als eene vlag op eene -schuit: spr.: Zie vlag); -sloot, vr.: Schlammgraben [m.].

modderaar, m.: [ie] Arrangirer [m.R modderaarster, vr.: [ie] Arrangire-rin [vr.].

modderachtig, bv. n.: Schlammar-tig; I -heid, schlammartige Beschaffenheit [vr.J.

mode, vr.: Mode [vr.]; in de (zijnde:) in der Mode, ^komende:) in die Mode; uit de - zijn of geraken: aus der Mode sein oder kommen [onr.]; naar de -: nach der Mode; I -blad (-journaal),, o.: 1) Modezeitung [vr.], 2) Modezeit-schrift [vr.]; -gek, m.: Modenarr [m.], Mo-delaffe [m.].

model, o.: (i. a. b.) Modell [o.], modelleeren, w. b.: modelliren Iie], modelleur, m.: [ie] Modellirer [m.]. mode-maakster, vr.:    1) Putzma-

cherin [vr.], Modistin [vr.], 2) Modehan-dlerin [vr.]; ! -plaat, vr.: Modenkupfer [o.], Modenbild [o.]; -pop, vr.: Zierpuppe [vr.], Modedame [vr.].

moderateur, m.: (wkt.) Regulator [m.], Moderateur [m.]; I -lamp, vr.: Mode-rateurlampe [vr.].

moderatie, vr.: Moderation [vr.]r Massigung [vr.].

modereeren, w. b. moderiren [ie], modern, bv. n.: modern; de -e talen: die neuern Sprachen; de -e godgeleerdheid: die moderne Theologie.

moderniseeren, w. b.: modernisiren [ie], modern machen.

moderniseering, vr.: [ie] Modernisi-rung [vr.].

modest, bv. n.: modest, modestie, vr.: Modestie [vr.]. mode-waren, vr. mrv.: Modewaaren [vr. mrv.]; I -werkster, vr.: Putzmacherin [vr.] -winkel, m.: Modehandlung [vr.], Putzhandlung [vr.]; -ziek, bv. n.: mode-süchtig, putzsüchtig; -zot, m.: Zie -gek; -zucht, vr.: Modesucht [vr.], Putzsucht [vr.].

modiliëeren, w. b.: modificiren [ie] .... modisch, bv. n.: .... modisch; nieuw -: neumodisch. modiste, vr.: Modistin [vr.]. modulatie, vr.: (muz.) Modulation [vr.].

modiileeren, w. b. en o.: (muz.) mo-duliren [ie].

modus, m.: (Lat.) Modus [m.]; -vendi: (Lat.) Modus vivendi [m.].

|moe (— moeder), vr.: Mama [vr.J, Mut-ter [vr.; ü].

Imoe (= moede), bv. n.: müde; iets -zijn of worden: einer Sache überdrüssig sein oder werden [onr.]; het leven - zijn: des Lebens überdrüssig (des Lebens müde,, des Lebens satt) sein. I - (van „gemoed”) met „te”: Zie moede 3e nmv.

moed, m.: (*) Muth [m.]; - vatten: Muth fassen; den - verliezen: den Muth verlieren [onr.]; aan iemand - geven: Einem Muth machen; aan iemand den - benemen: Einem den Muth benehmen [onr.].

Imoede, bv. n.: müde. Zie bv. n. moe. Imoede, 3e nmv. (van „moed’ = „gemoed”) met „te”: blij te -: frohen Muthes; droef te r'. in trauriger Gemüthsstimmung [t]; wel te -: wohlgemuth [t].

vr.:

moedeloos, bv.n.: muthlos[t]; I -heid, [t] Muthlosigkeit [vr.]. moeder, vr.: Mutter [vr.; ü]; (in een gasthuis, weeshuis, enz.:) Yorsteherin [vr.]; - worden: Mutter werden [onr.]; de -Gods: (theo.) die Mutter Gottes; de - der góden: (fab.) die Mutter der Götter;

I -aard, m.: Mutternatur [vr.]; -breuk,vr.: Yorfall [m.] der Gebarmutter; -Godsbeeld, o.: Muttergottesbild [o.]; -kwaal, vr.: (gnk.) Mutterbeschwerde [vr.], Mutterweh [o.], Mutterplage [vr.]; -lief, tsw.: liebe Mutter (daar helpt geen - lief aan: dem ist nicht abzuhelfen); -liefde, vr.: Mutterliebe [vr.].

moederloos, bv. n.: mutterlos;

I -heid, vr.: Mutterlosigkeit [vr.].

moederlijk, bv. n.: mütterlich; I -heid, vr.: Mütterlichkeit [vr.].

moeder-maagd, vr.: (theo.) (die) heilige Jungfrau,(die) Mutter Gottes; l-naakt, bv. n.: mutternackend, mutternackt; -pil, vr.: (hik.) Mutterzapfchen [o.], Mutter-kranz [m.; a], Mutterring [m.].

moeders, vr. mrv.: Mütter [vr. mrv.J.

I -, in Sam. I -bewijs, o.: (rcht.) [t] Mutter-theil [m.], [t] Antheil [m.] aus der Yer-lassenschaft der Mutter; -broeder, m.: Bruder [m.; ü] (meiner, deiner, seiner, ihrer, unserer, Ihrer, ihrer) Mutter. moederschaap, o.: Mutterschaf [o.|. moederseliap, o.: Mutterschaft [vr.]. moederschoot, m.: Mutterschooss [m.]; op den - zitten: im Mutterschooss fiitzen [o.].;

moeders-goed, o: Muttergut [o.; ü];

I -kindje, o.: Mutterkindchen [o.];-moeder, vr.: die Mutter [vr.; ü] meiner Mutter (uwe -moeder: die Mutter deiner Mutter; enz. Zie -broeder), Grossmutter [vr.; ü] von mütterlicher Seite; -pappot, m.: Zie pappot.

moeder-staat, m.: (stk.) Mutterstaat lm.], (staat van moeder:) Mutterstand [m.], Mutterschaft [vr.].

moeders-vader, m.: Grossvater [m.; a] von mütterlicher Seite.

moeder-vlek, vr. (-vlekje, o.): Mut-terflecken [m.], Muttermaal [o.]; I -vlies, o.: (ontl.) Jungfernhautchen [o.]; -zetsel, o.: Zie -pil; -ziel, vr.: Mutterseele [vr.] (-ziel alleen: mutterseelenallein).

moedig, bv. n.: muthig (*); I -heid, vr.: Muthigkeit [vr.j, Muth [m.]. moeds, in Sam. I Zie goedsmoeds, moedwil, m.: Muthwillen [m.]; met -(uit -): 1) muthwillig, 2) vorsatzlich; zonder -: ohne Absicht.

¹

Bij vele met „mis” aanvangende werkwoorden met den klemtoon op de voorste lettergreep is de beteekenis anders, dan wanneer de tweede lettergreep den klemtoon heeft; zoo b. v. mishandelen en mishandelen; en eenige andere.

moedwillig, bv. n.: 1) muthwillig; 2) vdrsatzlich; I -heid, vr.: Muthwilligkeit [vr.].

moeheid, vr.: Müdigkeit [vr.]. moei, vr.: Muhme [vr.], Tante [vr.]. moeielpk, bv. n.:    1) mühselig,

schwierig, schwer; (fig.) beschwerlich; 2) böse, zornig; alle beginselen zijn -: (spr.) aller Anfang ist schwer; ik wil mij niet - daarover maken: ich will mich nicht darüber ereifern; zich - maken: sich böse inachen; het zich zelven - maken: es sich sauer machen; I -heid, vr.: Mühse-ligkeit [vr.], Schwierigkeit [vr.], (fig.) Be-schwerde [vr.]; -heden, vr. mrv.:

1)    Schwierigkeiten [vr. mrv.], 2) Ungele-genheiten [vr. mrv.].

moeien, w. b.: belastigen. moeite, vr.: 1) Mühe [vr.]; aan iem.

-    veroorzaken (aan iem. - geveh): Einem Mühe machen; - doen (zich - geven): sich Mühe geben [onr.], sich Mühe machen, sich bemühen; geene - ontzien: keine Mühe scheuen; kosten noch - sparen: weder Kosten noch Mühe sparen; het zal mij veel - kosten: es wird mir (oder: mich) viel Mühe kosten; vergeefsche -(- voor niet): vergebliche Mühe, Mühe umsonst; ik zal u de - sparen: ich will Sie der Mühe überheben; ik zal mij getroosten: ich werde mich der Mühe ge-trösten; het loont de - niet: es lohnt (es verlohnt) die Mühe (oder: der Müne) nicht; het is de - niet waard: es ist der Mühe nicht werth [t]; het is eene geringe -: es ist eine geringe Mühe; zonder -: ohne Mühe; zonder - heeft men niets: (spr.) was nicht sauert, das süsst nicht;

2)    Mandei [m. mrv.], Zwist [m.], Mader [m.], Streit [m.]; met iedereen - hebben: Handel mit aller Welt haben; I -maker, m.: Handelmacher [m.].

moei, m.: (gem.) Maul [o.; a]; hij moet zijn - houden: er muss das Maul halten; hij hield zijn -: er hielt das Maul; iemands

-    stoppen: Einem das Maul stopfen; iemand op zijn - komen: (pop.) Einem aut das Maul schlagen [onr.]

moelje, vr.: Hatendamm [m.; aj. moelwerk, o.: (gem.) Maulwerk [o.], Mundwerk [o.].

moer, vr.: 1) (gem.) Mutter [vr.; ü]; de duivel en zijne -: (gem.) der Teufel und seine Grossmutter; 2) (gnk.) Mutterbeschwerde [vr.j, Mutterweh [o.], Mutterplage [vr.]; de - in de keel hebben: einen Anfall von der Mutterplage haben; veel met de - geplaagd zijn : viel an Mutter-beschwerden leiden [onr.]; 3) (van eene schroef:) Mutter [vr.; ü], Schraubenmutter [vr.; ü]; 4) (van wijn, enz.:) Mutter [vr.], b. v.: wijn -: Weinmutter [vr.], azijn -: Essigmutter [vr.]. I -, o.: Moor [o. en m.], Marsch [vr.], Sumpf [m.], Morast [m.].

moer-aal, m.: Meeraal [m.], Kongeraal [m.].

moeras, o.: Morast [m.; a], Sumpf [m.]. moerasachtig, bv. n.: morastig, sum-pfig; I -heid, vr.: morastige (sumpfige) Be-chaffenheit [vr.].

moerassig, bv. n.: morastig, sumpfig;

, -heid, vr.: morastige (sumpfige) Be-schaffenheit [vr.].

moer-balk, bv. n.: Mutterbalken [m.].

moerbei, vr.: (pik.) Maulbeere [vr.];

I -achtig bv. n.: maulbeerenartig; -blad, o.: Maulbeerblatt [o.; al; -boom, m.: Maul-beerbaum [m.; a]; -gelei, vr.: Zie -zjelei; -hout, o.: Maulbeerholz [o.]; -sap, o.: Maulbeersaft [m.]; -vijg, vr.: Maulbeer-feige [vr.]; -vijgeboom m.: Maulbeerfeigen-baurn [m.; al; -zjelei, vr.: Maulbeerdick-saft [m.]).

moerbezie, vr.: Zie moerbei, enz. moeren, w. b.: (troebel maken:) trü-ben; een schip -: ein Schiff meeren. moerhaas, m. en o.: Mutterhase [m.]. moerig, bv n.: Zie moerassig, moer-konjjn, o.: Mutterkaninchen

vr.:

[o.].

het

ro.]; I -land, o.: Marschland [o.];-nagel, m.: (pik.) Mutternelke [vr.]; -ploeg, m.; (tim.) [t] Nuthhobel [m.J; -schroef, vr.: Mutterschraube [vr.]; -spel, o.: (gnk.) Zie

moederkwaal.

moertie, o.: Mütterchen [o.]; mal -mal kindje: (spr.) verzartelnd Mütterchen, verzarteltes Rindlein.

moer-touw, o.: (zeew.) Tau To.] zum Yerteuen; I -visch, m.: Sumpffisch [m.]; -wesp, vr.: r(ins.) Mutterwespe [vr.]; -zee, (zeew.) Muhrsee [vr.]. moes, o.: (kkk.) Mus [o.]; (fig.) Brei [m.]; I -groente, vr.: Gemüse [o.];-hof, m.: Gemüsegarten [m.; a]; -janken, w. o.: sich narriseh verliebt anstellen; -jan-ker, m.: (der) narriseh Yerliebte, (der) verliebte Geck.

moesje, o.: 1) (op aangezicht, enz.:) Musche [vr.]; SchönflecKen [o.], Schönpflas-terchen [o.]; (op weefsels:) Tüpfelchen [o.]; blauw met witte -s: blau mitweissen Tüpfelchen, weissgetüpfelt blau; 2) (kinderwoord voor „moedertje”:) Mamachen

moes-koppen, w. o.: marodiren [ie];

I -kopper, m.: Marodeur [m.]; -kruid, o.: Gemüse [o.], Grünzeug [o.]; -lepel, m.: GemüselötFel [m.J; -tuin, m.: Gemüsegarten [m.; a].

moesseeren, w. o.: mussiren [ie], schaumen.

moesseline, vr.: Musselin [na.], Nes-seltuch [o.].

moesselinen, bv. n.: Musselin...., von Musselin.

moesson, m.:    1) Passatwind [m.],

Strichwind [m.]; 2) Zeit [vr.] da der (gute oder schlechte) Passatwind weht.

moet, vr.: Flecken [m.]; vol -en: flec-kig. I -, m.: Muss [o.]; het is een -: es ist ein Muss, es muss geschehen; een - is een hard gelag: (spr.) Muss ist eine harte Nuss.

moeten, w. o.: müssen fonr.].

Imoezel, m.: Dudelsack [m.; a]. Sack-pfeife [vr.].

Moezel, vr.: (adk.) Mosel [vr.]; I-wijn, m.: Moselwein [m.1.

!mof, vr.: (mod.) Muff [m.; u en ü].

Mof, m.: (scheldwoord:) Motf [m.]; zwijgen als een -: (spr.) das Maul halten [onr.], nicht mucken; de Hollanders schelden eiken Duitscher, en de Duitschers schelden eiken Hollander, voor -: die Hollander schelten jeden Deutseher Moff und die Deutschen schelten so jeden Hollander. Zie moffen.

moflfedoos, vr.: Muffenschachtel [vr.].

moffel, m.: Müffel [m.]. I -, vr.: Muff [m.1.

moffelen, w. o. en b.: stecken, prak-tiziren | ie].

Imoffen, vr. mrv.: Muffe [m. mrv.], Müffe [m. mrv.].

IMoffen, m. mrv.: Moffe [m. mrv.]; I -kost, m.: Moffenkost [vr.]; -land o.: Moffenland [o.], Moffrika [o.]; -pijp, vr.: deutsehe Pfeife [vr.], deutsche Tabaks-pfeife [vr.]; -taal, vr.: (gem.) deutsche Sprache [vr.]; -toer, vr.: (fig. fam.) Hunde-arbeit [vr.].

Moffin, vr.: (scheldwoord:) Moffin [vr.1.

Moffrika, o.: (iron.) Deutschland [o.].

mofje, o.: Mütfchen [o.]; I Mofje, o.r (iron.: der) junge Deutsche.

Imogelpk, bv. n.: möglich; I -heid, vr.: Moglichkeit [vr.].

Imogeljjjk, bw.: 1) möglich; zoo - (indien -): möglichenfalls, wo möglich; zoo spoedig -: so bald wie möglich, möglichst bald; zoo goedkoop -: so billig wie möglich, möglichst bilfig; 2) vielleicht; misschien zal ik tehuis zijn, - ook niet: vielleicht werde ich zu Hause sein, vielleicht auch nicht.

mogeljjke, o-: (das) Mögliche; al -: alles Mogliche; ik heb al net - gedaan: ich habe alles Mögliche gethan, ich habe mein Möglichstes gethan.

mogelyker-wys (-wijze), bw.: mög-licherweise.

mogen, w. o.: 1) mogen [onr.], (fig.) können [onr.]; 2) (vergunning hebben, de vrijheid hebben:) dürfen [onr.]. I - w. b.: mogen [onr.]; ik mag hem niet erg: ich mag ihn nicht besonders; iem. graag - lijden: Einen gern leiden mogen [onr.]; ik mag lijden dat hij bankroet gaat: meinet-wegen macht er Bankerott; ik mag het lijden: ich habe nichts dagegen; ik mag verzinken als het niet waar is: ich mag versinken wenn es nicht wahr ist.

mogendheid, vr.: Macht [vr.; a]; de Europeesche mogendheden: die europai-schen Machte; de westersche mogendheden: die Westmachte; de groote mogendheden: die Grossmachte.

mogol, m.: Mogol lm.]; de êroote der Grossmogol.

Moliamedaan. Zie Maliomedaan» moiré, o.: Mohr [m.]. I -, bv. n.: ge-mohrt, wie Mohr gewassert.

mok,    vr.: (vea.) Mauke [vr.].

Imoker, m.: Schlagel [m.], Schmiede-

hammer [m.; aj; (zeewj Moker Tm.]. IMoker, bv. n.: Zie Moocker. mokeren, w. b.: hammern.

Mokka, o.: (adk.) Mocha [o.], Mokka [o.]; I -koffie, vr.: MochakafFee [m.1, Mok-kakaffee [m.]; -steen, m.: (min.) Mocha-stein [m.].

mokkel, m. en vr.: (iron.) (der, die) dicke Fettklumpen.

mokkelen, w. b.: (fam.) herzen, lieb-kosen.

mokkeltje, o.: (iron.) (das) dicke Fettklümpchen. mokken, w. o.: schmollen. mokker, m.: Schmoller [m.]. mokkery, vr.: (das) Schmollen. mokster, vr.: Schmollerin [vr.].

Imol, vr.: 1) (muz.) Moll [vr.], weiche Tonart |vr.]; 2) (zeker wit bier:) Mollbier [o.]. Molle [vr.]; 3) Zie molm. I -,o.: (zekere gewevene stof:) Molton [m.].

mol,    m.: (drk.) Maulwurf [m.; ül. molaclitig, bv. n.: maulwurfahnlich ;

I -heid, vr.: (das) Maulwurfahnliche. molbier, o.: Zie no. 2 mol. Moldavië, o.: (adk.) Moldau Tvr.]; Moldaviër, m.: Moldauer [m.]; Moldaafsch, bv. n.: moldauer, moldauisch; Moldaafsche vr.: Moldauerin [vr.].

molen, m.: Mühle [vr.]; zijn - moet altijd malen: (fig.) seine Mühle muss immer mahlen, er muss immer etwas zwi-schen den Zahnen haben; hij heeft een slag van den - beet (de - loopt door de

van

gen

o.:

vr.:

vr.:

[o.].

Tang bij hem) : (spr.) er hat einen Sparren zu viel; dat is koorn op zijn (spr.) das ist Wasser auf seine Mühle; geen koorn zijn - zenden: (spr.) keine Bestellun-(keine Auftrage) abweisen [onr.]. molenaar, m.: (persoon:) Müller [m.]; (insekt:) Maikafer Tm.].

molenaars-ezel, m.: Miilleresel [m.];

I -kar, vr.: Müllerkarren [m.]; -knecht, m.: Müllerknecht [m.1; -loon, o.: Müllerlohn lm.]; -pak, o.: Mülleranzug [m.; u|. molenaarster, vr.: Müllerin [vr.]. molenaars-vrouw, vr.: Müllerin tvr.].

molen as, vr.: Mühlstander [m.],Müh-lenachse [vr.]; I -beek, vr.: Mühlbach [m.; al; -berg, m.: Mühlberg [m.], Anhöhe [vr.] worauf eine (die) Mühle steht; -buil,

m.: Mühlbeutel [m.]; -goot,vr.: Mühltrich-ter Lm. J; -kar, vr.: Müllerkarren [m.1; -klapper (-klepper), m.: Mühlklapper [m.1; -ligger, m.: Bodenstein |m.], (der) untere Mühlstein; -maker, m.: Mühlenbauer [m.1, (iron.) Mühlarzt [m.; a]; -meester, m.: Mühlmeister [m,]; -paard, o.: Mühlpferd [o.l, Mühlenross [o.], (fig. fam.) (das) plumpe Weibsstück; -pad, o.: Pfad [m.] znr (of: zu einer) Mühle; -rad, o.: Mühlrad [o.;a]; -roede, vr. :Mühlenflügelstange [vr.]; -steen,

m.: Mühlstein [m.] (de draaiende -steen: der obere Mühlstein; -steengroeve, vr.: Mühlsteinbruch [m.; ü]; -steenvisch, m.: Mühlsteinfisch [m.], Klumpfisch [m.]); -stof, Mühlstaub [in.], molentje, o.: 1) Mühlchen [o.l (ook als kinderspeeltuig); met-s loopen: (fig. fam.) sich kmdisch anstellen; 2) (op bruggen, wegen, enz.:) Drehkreuz [o.], Dreh-baum [m.; aj, Weghaspel [m.J.

molen-trecliter, m. (-tremel, m.): Mühltrichter [m. 1; I -vang, vr.: Mühlpresse [vr.]; -water, o.: Mühlwasser [o.], Mühl-graben [m.; a]; -werf, vr.: Zie ■

-werk, o.: Mühlwerk Lo.]; -wiek, lenflügel [m.].

molest, o.: Belastigung [vr.]; aan iem. - aandoen: Einen belastigen. molestatie, vr.: [ie] Molestirung [vr.]. molesteeren, w. b.: molestiren [ie], molferd, m.: 1) Orossmaul [o.; a.];

2) Orobian [m.].

molik, m.: Yogelscheuche [vr.], Po-panz [m.|.

Imollen, w. b.: (fam.) 1) herzen, lieb-kosen; 2) tödten [t].

Imollen, vr. rnrv.: (muz.) Mollzeichen [o. rnrv.].

Imollen, m. rnrv.: (drk.) Maulwürfe [m. rnrv.]; I -kruid, o.: (pik.) Mollenkraut [o.]; -val, o.: Maulwurfsfalle [vr.J; -vanger, m.: Maulwurfsfanger [m.]; -vangst, vr.: Maul-wurfsfang [m.].

molle-poot, m.: Maulwurfspfote [vr.]; 1 -pootje, o.: (fig. fam.) Sammetpfötchen [o.|; -vel, o.: Maulwurfsfell [o.].

mollig:, bv. n.: dick und fett; (pop.) mollig; | -heid, vr.: (pop.) Molligkeit [vr.].

molluske, vr.: [t] Weichthier [o.], Molluske [vr.].

molm, m. en o.: Mulm [m.]; - van turf: Torfstaub [m.]; de - is in dit hout: dieses Holz ist mulmig.

molmaclitig, bv. n.: mulmartig, mulmig; | -heid, vr.: mulmige Beschaffenheit [vr.].

molmgat, o.: Wurmstich [m.]. molmen, w. o.: mulmen. mol uiig. bv. n.: mulmig; I -heid, mulmige Beschaffenheit [vr.].

mol-ploeg, m.: (akk.) Untergrund-pflug [m.; ü]; I -salade, vr.: Zie -sla.

molshoop, m.: Maulwurfshügel [m.] (van een - een berg maken: spr.: aus einer Mücke einen Elephanten machen). niolsem, in.: Zie molm. molsemen, w. o.: mulmen. mol-sla, vr.: Löwenzahnwurzeln [vr. rnrv.] als Salat; I -sleutel, m.: (muz.) Moll-tonart [vr.]; -teeken, o.: (muz.) Mollzeichen [o.l.

molton, o.: Molton [m.], Multon [m.]. moltonnen, bv. n.: von Molton, von Multon.

moltoon, m.: (muz.) Mollton [m.; ö]. Molukken, vr. rnrv. (Moluksche eilanden, o. rnrv.): Zie Specery-eilanden. lm om, vr.: (biersoort:) Mumme [vr.]. imom, o.: Maske [vr.], Mumme [vr.]; onder het - van: unter der Maske [2]: . onder het - van vroomheid: unter der Maske der Frömmigkeit; I -aangezicht, o. (-bakkes, o.): Maske [vr.].

momber, m.: Zie momboir; I -kind, o.: Waise [m. en vr.]. momberdy, vr.: Yormundschaft [vr.]. mombersclie, vr.: Yormünderin [vr.]. momboir, m.: Yormund [m.; ü]; I -kamer, vr.: Yormundschaftskammer [vr.].

momboirschap, o.: Yormundschaft [vr.].

moment, o.: Moment [m.1,Augenblick

[m.].

momentaneel (momenteel), bv. n.: augenblicklich.

momgewaad, o.: Maskenkleid [o.], m om me-kans, vr.: Risiko [o ], [s] Wagniss [o.], (fig.) Wagespiel [o.],Hasard-spiel [o.]; I -kansen, w. o.; riskiren [ie], wagen; -kleed, o.: Maskenkleid [o.], mo mine laar, m.: Mummler [m.]. mommelaarster, vr.: Mummlerin [vr.].

mommelen, w. o. en b.: mummeln. mommen, w. o.: eine Maske tragen [onr.]; I -dans, m.: Maskentanz [m.; a].

m o mm er, m.: (der) Maskirte [ie]; (fig.) Heuchler [m.j.

mommery, vr.: Mummenspiel [o.l; (fig.) Heuchelei [vr.].

momme-spel, o.: Mummenspiel [o.], Mummenschanz [m.], (fig.) Maskenfest [o.].

mompelaar, m.: (der) Unzufriedene, (der) Missvergnügte.

mompelen, w. o.: 1) brummeln, mur-ren (- over: über); 2) munkeln. I -, w. b.: in den Bart brummen.

Hompel gaard, o.: (adk.) Mömpelgard

mompeling, vr.: 1) (das) Brummeln, (das) Murren (- over: über); 2) Gemunkel Lo.], Munkeln [o.].

mompen, w. o. en b.: 1) betrügen;

2) Zie mompelen, niomper, m.: 1) Betrüger [m.]; 2) Zie

mompelaar.

monarch, m.: Monarch [m.]. monarchaal, bv. n.: monarchisch. monarcliale, m.: Monarchist [ip.]. monarcliie, vr.: Monarchie, mond, m.: (i. a. b.) Mund [vr.; ü]; met

ver

en:

nem

ge-

en

zin

erg:

Ünterredung

o.:

vr.:

m. mrv.: Mönche [m.

cm

[o.l.

Montur [vr.], met de - : Kar-

[vr.]; aardappe in der Schale.

(pop.)

>elen

een open mit offnem Munde', iemand den - openhouden: (fig.) Einem Brod schaffen ; iemands - opendoen: (fig.) Einem seine Noth [t] klagen; geen - opendo den Mund nicht aufthun [onr.], keinWort sprechen [onr.]; zijnen - houden: das Maul halten [onr.], schweigen [onr.]; iem. het woord uit den - nemen: Einem das Wort aus dem Munde nehmen [onr.]; aan iem. de woorden in den - geven: Ei die Worte in den Mund legen; iemand woorden in den - leggen, die hij niet sproken heeft: Einem Worte beimessen [onr.] welche er nicht gesprochen; iem. in den - loepen: (fig.) auf Einen stossen [onr.], Einem nicht ausweichen können [onr.]; het gevaar in den - loopen: (fig.) die Gefahr suchen; iem. den - snoeren: Einen schweigen machen, Einen zum Schweigen bringen [onr.]; iemand den -stoppen: Einem den Mund stopfen; iem. het brood uit den - nemen: Einem das Brod vor dem Munde wegnehmen [onr.]; iem. honig om den - smeren: (fig.) Einem Honig um den Mund schmieren; iem. naar den - praten: Einem nach dem Munde reden; waar het hart vol van is, daar loopt de - van over: (spr.) wess das Herz voll ist, dess lauft der Mund über; de morgenstond heeft goud in den -: (spr.) Morgenstunde hat Gold im Munde.

mondbehoeften, vr. mrv.: Lebens-mittel [o. mrv.].

monde (verbogen vorm): bij - van: durch den Mund [2].

mondeling: (mondelijk), bv. n. bw.: mündlich.

monden, w. o.: 1) (van rivieren:) mün-den; 2) (smaken; bevallen, naar den zijn:) munden; dat mondt mij niet < das mundet mir nicht sehr.

moncl-gesprek,

[vr.]; I -harmonica, vr.: Maultrommel [vr.]; -hoekje, o.: Mundwinkel [m.].

mondig, bv. n.: (rcht.) mündig, voll-jahrig, majorenn; - worden: mündig werden [onr.]; iemand - verklaren: Einen mündig sprechen [onr.], Einen mündigen, Einen für mündig erklaren; I -heid, vr.: Mündigkeit [vr.], Yolljahrigkeit [vr.], Ma-jorennitat [vr.].

mondig-verklaring, vr.: Mündig-sprechung [vr.]. monding, vr.: Mündung [vr.]. mondje, o.: Mündchen [o.], mondjes-maat, vr.: knapp abgemes-sene Quantitat [vr.].

mond-klem, vr.: (hik.) Mundklemme [vr.], Maulsperre [vr.]; I -spoeling vr.: Gurgelwasser [o.]; -stuk, o.: 1) Mund-stück [o.], 2) (pop). Mundwerk [o.]; -vol, Mundvoll [o.].

Mongolië, o.: (adk.) Mongolei [vr.]; Mongool, m.: Mongole [m.]; Mongoolsch, bv. n.: mongolisch; Mongoolsche, vr.: Mon-golin [vr.].

monken, w. o.: (pop.) maulen; in den donker is het goed -, maar slecht vlooienvangen: (spr.) im Dunkeln ist gut maulen, aber scnlecht flöhen.

monnik, m.: (kkl.) Mönch [m.]; de kap maakt den - niet: (spr.) die Kappe macht nicht den Mönch; I -achtig, bv. n.: mönchartig, mönchisch. monniken,

mrv.]; gelijke -, gelijke kappen: (spr.) gleiche Brüder, gleiche Kappen; het zijn niet alle -, die zwarte kappen dragen: (spr.) das Kleid macht den Mann nicht; I -geleerdheid, vr.: Mönchsgelehrsamkeit Lvr. |; -klooster, o.: Mönchskloster [o.; ö 1; -latijn, o.: Mönchslatein [o.], Klosterlat [o.]; -leven, o.: Mönchsleben [o.j, Kloster-leben [o.]; -orde, vr.: Mönchsorden [m.]; -schrift [o.]: Mönchsschrift [vr.]; -werk, o.: Zie nmnnikenwerk.

monnik er jj, vr.: (iron.) Möncherei [vr.].

monniks, in Sam.: Mönchs.... monnikschap, o.: [t] Mönchsthum

monnikwezen, o.: Mönchswesen [o.]; geschiedenis van het -: Mönchsgeschichte [vr.].

monogram, o.: Monogramm [m.]. monographie, vr. Monographie [vr.]. monologiseeren, w. b.: monologi-siren Lie].

monoloog, m.: Monolog [m.], Allein-gesprach [o.].

monopolie, o.: Monopol [o.], monopoliseeren, w. b.: monopoli-siren [ie].

monopolist, m.: Monopolist jm.]. monotonie, vr.: Monotonie [vr.], Eintönigkeit [vr.]; (fig.) Einformigkeit [vr.].

monotoon, bv. n.: monoton, monoto-nisch, eintönig; (fig.) einförmig. monsoen, m.: Zie moesson, monster, o.: Monstrum [o.; mrv.: Monstra], Ungeheuer [o.], [t] TJngethüm [o.], Scnöüsal [o.]; (kph.) Muster [o.], Probe [vr.]; volgens -: nach Probe; gekocht op -: gekauft nach der Probe.

monsterachtig, bv. n.: monströs, scheusslich; I -heid, vr.: Monstrositat [vr.], Scheusslichkeit [vr.].

monster-boek, o.: (das) ungeheuer kolossale Buch [o.; ü], (kph.) Musterbuch [o.; ü], Probenbuch [o.: ü]; I -dier, o.: Un-geheuer [o.].

monsteren, w. b.: mustern. monsterheer, m.: Musterherr [m.]. monstering, vr.: Musterung [vr. monster-kaart, vr.: ungeheuer grosse Karte [vr.], (kph.) Musterkarte [vr.]; l-rol, vr.: (mik, mar. en kpv.) Musterrolle [vr.]; -vergadering, vr.: grosse Yolksversamm-lung [vr.].

monstrans, m.: (kkl.) Monstranz [m.]. monstreus, bv. n.: monströs. monstruositeit, vr.: Monstruositat [vr.].

montant, o.: Montant [o.], Betrag [m.; a].

monteeren, w. b.: montiren [iel. monteering, vr.: (i. a. b.) [ie] Monti-rung [vr.].

Montenegro, o. : (adk.) Montenegro [o.]; Montenegrijn, m: Montenegriner [m.]; Montenegrijnsch bv. n.: montene-grinisch; Montenegrijnsche, vr.: Montene-grinerin [vr.].

montoer, vr.:

Hülle toffeln

monument, o.: Monument [o.], Denkmal [o.].

monumentaal, bv. n.: monumental.

weer

Is, o. enk.: schone Sachen [vr. I; van wien is al dat -: wem gehö-alle diese schonen Sachen?; dat is

moord-hol. o.: Mordgrube [vr.], Mör-dergrube [vr.], Mörderhöhle [vr.1; I -jaar, o.: Stüfenjahr To.]; -kuil, m.: Zie-hol; -priem, m.: Dolch [m.]; -schavot, o.: Blut-gerüst [o.], Blutbühne [vr.];-verhaal, o.: Mordgeschichte [vr,]; -werk, o.: (fig. fam.) Hundearbeit [vr.]; -ziek, bv. n.: mord-süchtig; -zucht, vr.: Mordsucht [vr.].

Hfooren, m. mrv.: Mohren [m. mrv.]; (hist.) Mauren (m. mrv.]; I -dans, m.:Moh-rentanz [m.; a]; -gezicht, o.: Mohrenge-sicht [o.]; -hoofd, o.: Mohrenkopf [m.; ö]; -land, o.: (adk.) Mohrenland [o.], Maurita-nien [o.], Aethiopien [o.].

Hfoorin, vr.: Mohrin [vr.].

Hf oor sch, bv. n.: mohrisch; (hist.) maurisch, mauritanisch.

moot, vr.: (van visch:) Stück [o.], Schnitt [m.].

mootje, o.: Stückchen [o.], Schnittchen [o.].

Imop, m.: (hond:) Zie mops.

chelchen. Zie mrv. moppen; l-muts,vr.: altmodische Weiberhaube [vr.]; -neus, m.: Mopsnase [vr.] (ook fig.). mopje, o.:    1) Backstein chen [o.]

TT" “    [o.], (fig.) Kleckschen [o.]

in Haufchen Geld, ein Bis-’

m.: Schmoller

►pper (mopperaar),

Sauertopf [m.; ö], nioiïperen, w. o.: schmollen. mopperig, bv. n.: schmollig, sauer-töpfisch; I -heid, vr.: (das) sch mollige (sauertöpfische) Wesen. mops, m.: (hond:) Mops [m.; ö]. mopsje, o.: Möpschen [o.], mora, vr.: (rent.) Yerzug | zijn: im Rückstande sein; in -rückstandig erklaren. moraal, vr.: Moral [vr.]. moraliseeren, w. o.: moralisiren [ie].

l, m.: (pik.) Morellen-W eichselkirschenbaum

Moock, o.: (adk.) Moock [o.]; de Moockerheide, vr.: die moocker Heide; op de Moockerhei: (ironj auf dem Blocks-berg, (ook:) wo der Pfener waehst.

mooi, bv. n.: hübsch; (fig.) schön: op eenen -en dag: eines schonen Tages; het is - weer: es ist schönes Wetter; -spelen van andermans geld: den grossen Herrn spielen mit anderer Leute Geld; een -e man: ein schoner Mann; hij is gaarne bij iedereen de -eman:(fig.) er ist ein wahrer Allerweltsfreund. mooiigheid, yr.: Schönhcit [vr.]. mooi-praatster, vr.: Schmeichlerin [vr.], Fuchsschwanzerin [vr.]; -praten, w. o.: schmeicheln, fuchsschwanzen; -prater, m.: Schmeichler [m.], Fuchsschwanzer fm.]; -praterij, vr.: Schmeichelei [vr.], Fuchsschwanzer ei [vr.1.

moois, o. enk.: scnone sacüen [vr. mrv.]; van wien is al dat -: wem geboren alle diese schonen Sachen?; dat is wat -: das ist etwas Schönes.

Hf ook, o.: (adk.) Zie Hfoock; I -hamer, m.: Zie moker.

IMoor, m.: Mohr [m.]; het kind van den - ziet óók zwart: (spr.) Art lasst nicht von Art; de blanke -: der weisse Mohr, der weisse Neger; I -kop, m.: (i a. b.) Mohrenkopf [m.; ö]; -man, m.: Zie m. Hl oor.

Imoor, o. : Mohr [o.], (der) gewasserte Seidenzeug.

moord, m.: Mord [m.]; eenen - begaan: einen Mord begehen [onr.]; den -steken: (gem.) krepiren [ie]; - roepen (-schreeuwen): Mord schreien [onr.]; - en brand schreeuwen: (fam.) Zeter und Mor-dio schreien [onr.l, einen Mordspektakel ma chen; poging tot -: Mordversuch [m.]; het is" een -, tsw.: es ist zuarg!; -aanslag,

m.: Mordversuch [m.], Mordanschlag [m.; a]; -dadig, bv. n.: mörderisch ;-dadigheid, vr.: (das) Mörderische.

moorden, w. o. en b.: morden, moordenaar, m.: Mörder [m ]. moordenaarster (moordenares), vr.: Mörderin [vr.].

moordend, bv. n. mordend, mörderisch.

moorder, m. Mörder [m.]. moorderes, vr.: Mörderin [vr.]. moorderp, vr.: Mörderei [vr.].

mop, vr.: 1) Backstein [m.], Ziegel-stein fm.]; 2) Haufen [m.], (fig. b.v. van inkt:) Klecks [m.], Flecken [m.]; eene -geld: ein Haufen Geld; eene - inkt: ein Dintenklecks; 3) Witzelei Ivr.]; 4) (das würfelförmige oder pfeffernussartige) Kü-

2) Haufcfien [o.], (fig.) Kleckschen [o.] een - geld: ein Haufchen Geld, ein Bis-’ chen Geld; een - inkt: ein Dintenklecks-chen [o.]; 3) kleine Witzelei [vr.]; 4) Kü-chelchen [o.]; 5) Zie mopsje.

Imoppen, w. o.: Zie mopperen, lïnoppen. vr. mrv.: (iron.) Füchse [m. mrv.]; hij heeft -: er hat Füchse, er hat Geld; hij heeft haar gehuwd om de -: er hat sie geheirathet [t] um ihres Geldes willen.

mo

[m.], :

[m.]; in -stellen:

moraliteit, vr.: Moralitat [vr.]. Hforavië, o.: (adk.) Mahren [o.]'; Mo-raviër, m.: Mahrer [m.]; Moravisch, bv.

n.: mahrisch (Moravische Broeders, m. mrv.: kkl.: mahrische Brüder [m. mrv.]); Moravische, vr.: Mahrerin [vr.]. mörder, m.: Murrkopf [m.; ö]. moreel, bv. n. en bw.: moralisch; ik ben - overtuigd: ich bin innig überzeugt, ich habe die innige Ueberzeugung.

morel, vr.: (pik.) Morelle [vr.], Weich-selkirsche [vr.].

morelle-bo om baum [m.;    a],

[m.: a].

morellen, vr. mrv.: (pik.) Morellen [vr. mrv.], Weichselkirschen [vr. mrv.]; I -brandewijn, m.: Morellenbranntwein [m.], Weichselkirschenbranntwein [m.].

mores, m. mrv.: Mores [m. mrv.], gute Sitten [vr. mrv.]; aan iem. - leeren: Einen Mores lehren.

morganatisch, bv. n.: morganatisch; - huwelijk, o.: morganatische Ehe [vr.].

morgen, m.: Morgen [m.]; goeden -: guten Morgen (ook iron.); van -: heute Morgen; gisteren - : gestern Morgen; eiken -: alle Morgen; des -s: des Morgens; in den vroegen -: am frühen Morgen. I -, o.: (landmaat:) Morgen [m.]; zes - lands: sechs Morgen Landes. I -, bw.: morgen; - ochtend (- vroeg): morgen früh; - avond: morgen Abend; vandaag of -: heute oder morgen; de dag van der morgen de Tag; - aan dien dag: am morgenden Tage; ja wel, - brengen!: (pop.) ja wohl, prosit Mahlzeit!

morgen-beurt, vr.: (kkl.) Morgen-predigt [vr.]; I -dienst, m.: (kkl.) Morgen-predigt [vr.]; -gewaad, o.: Zie -klee-

ding;: -japon, vr.: (voor vrouwen:) Mor-genkleid [o.], (voor mannen:) Schlafrock Tm.; ö]; -jas, vr.: Hausrock [m.; öl; -klee-ding, vr.: Morgenkleidung [vr.], Morgen-anzug [m.; ü]; -klok, vr.: Morgenglocke [vr.]; -maal, o.: Morgenimbiss [m.], Früh-stück [o.]; -muziek, vr.: 1) Morgenmusik [vr.], 2) Morgenstandchen [o.]; -praatje, o.: Morgengesprach |o.] (-praatjes, o. mrv.: fig. fam.: Umstande[m. mrv.]);-spraak, vr.: (fig.) Einwendungen [vr. mrv.] (veel -spraak maken: viele Einwendungen machen; niet veel -spraak met iemand maken: nicht viel Umstande mit Einem machen)* -stond, m.: Morgenstunde [vr.] (heeft goud in den mond: spr.: Zie mond; in den -stond: des morgens früh, am frühen Morgen); -tal, o.: Morgenzahl [vr.], An-zahl [vr.] Morgen Landes; -wekker, m.: Morgenwecker [m.], (of kortweg:) Wecker [mj.

Morgue, vr.: (in Parijs:) Morgue [vr.], Ort [m.1 wo Todtgefundene [t] zur Schau hingelegt werden.

Moriaan, m. en vr.: Mohr [m.],Mohrin [vr.]; een - blank wasschen: (spr.) einen Mohren weiss wasehen [onr.]; het is den

-    geschuurd: (spr.) da ist Hopfen und Malz verloren.

morille, vr.: (pik.) Morchel [vr.]. mormeldier, o.: [t] Murmelthier [o.] (ook fig.).

Morpheus, m.: (fab.) Morpheus; in de armen van - liggen: (fig.) in den Armen des Morpheus liegen [onr.], im Schlaf liegen [onr.].

morphine, vr.: (schk.) Morphium [o.].

morrelen, w. o.: 1) herumtappen; 2) trandeln; wat morrelt gij toch: was machst Du doch?

morren, w. o.: murren (- over: über;

-    tegen: gegen [4]).

morrig, bv. n.: mürrisch; I -heid, vr.: (das) mürrische Wesen.

mors-beer, lm.; a|, Schmutzigel [m.]; I -dood, bv. n.: morschtodt [t].

morse-bel, vr.; Schlampe [vr.] Sudel-mensch [o.].

morsen, w. o.: sudeln. morser, m.: Sudler [m.]. morsery, vr.: Sudelei [vr.], Schmu-delei [vr.].

morsig, bv. n.: schmutzig; I -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.], (fig.) Schmutz [m.].

mors-jurk, vr.: Schmutzkittel [m.];

I -mouw, vr.: Schmutzarmel [m.]; -pot, m. en vr.: Sehmutzbartel [m.], Schmutzfink [m.1, Schlampe [vr.]; -potterig, bv. n.: su-delhaft, schmudelig; -potterij, vr.: Sudelei [vr.], Schmudelei [vr.]. morsster, vr.: Sudlerin [vr.]. mortaliteit, vr.: Mortalitat [vr.], Sterblichkeit [vr.].

mortel, vr.: (mtsl.) Mortel [m.]; I-bak, m.: 1) Mörteltrage [vr.], Mörtelmulde [vr.], 2) Mörtelkübel [m.]. mortelen, w. b.: zermalmen. mortel mol en, m.: Mörtelmühle [vr.].

mortier, o.: (i. a. b.) Mörserjm.];

I -stamper (-stok, -stooter), m.: Stössel

[m.].

morzel, m.: Stück [o.]; te - slaan: zermalmen.

morzelen, w. b.: zermalmen. morzeling, vr.: Zermalmung [vr.]. morzeltje, o.: Stückchen [o.], mos, o.: (pik.) Moos [o.]; met - begroeid: mit Moos bewachsen, moosig, bemoset; Iersch -: (das) irlandische Moos; IJslandsch -: (das) islandische Moos, (das) Islandmoos; I -achtig, bv. n.: 1) moosartig, 2) moosig; -krabber m.: (tnb.) Mooskratze [vr.], Mooskratzer [m.].

ntoseli. m.: (vog.) Zie mnsch, moskee, vr.: Moschee [vr.].

Moskou, o.: (adk.) Moskau [o.]. Moskovië, o.: (adk.) Moskowien [o.]; Moskoviet, m.: Moskowiter [m.]; Moskovi-tische, vr.: Moskowiterin [vr.]; Moskovisch, bv. n.: moskowitisch (Moskovisch gebak: [das] moskowitische Backwerk).

moslem, m.: Moslem [m.1; de -s: die Moslem.

mosschen, m. mrv.: (vog.) Zie m. mrv.

mussclten.

mossel, vr.: Muschel [vr.]. mossig, bv. n.: moosig; I -heid, vr.: Beschaffenheit [vr.].

moosige

m.:

Schmutzhammel

most, m.: Most [m.1. mostaard (mosterd), m.: (pik. en kkk.) Senf [m.1; dat is - na den maaltijd: (spr.) das ist Senf nach der Mahlzeit, das kommt zu spat; - aan iets eten: (fig. fam.) etwas mit Verlust verkaufen; naar den - rieken: 1) viel Geld kosten, (fam.) gesalzen und gepfeffert sein, 2) (pop.) Zie mutsaard; weten waar Abraham den - haalt: (spr.) wissen [onr.] wo Barthel Most holt; I -fabriek, vr.: Senffabrik [vr.]; -jongen, m.; Beilaufer [m.1, (iron.) Hausknecht [m.]; -korrel, m.: Senfkorn [o; ö]; -pap (-pleister), vr.: (hik.) Senfumschlag [in.:    a],

Senfpflaster [o.]; -partij, vr.: (iron.) Handel [m.] der nur Verlust bringt.

Imot, o.: Torfmulm [m.], Torfstaub

[m.].

Imot, vr.: (ins.) Motte [vr.]; (fijne regen:) Staubregen [m.]; (fig. pop.) Aermel [m]; opgegeten door de -: mottenfrassig, von den Motten zerfressen; de razende -: (iron.) der Mottenfrass; iemand of iets in de - hebben: (fig. pop.) Einen oder etwas durchschauen; I -regen, m.: Staubregen [m.]; -regenen, w. onpers.: staubregnen, staubern.

motie, vr.: Antrag [m.; a]; eene -voorstellen: einen Antrag stellen; eene -van orde: ein Antrag [m.] auf Uebergang zur Tagesordnung.

motief, o.: Motiv [o.], Beweggrund [m.; ü]; (muz.) Thema [o.].

motiveeren, w. b.: motiviren [ie]; (fig.) veranlassen.

mots, m.: Mutzohr [o.], Hund [m.] (oder: Pferd [o]) mit gestutzten Ohren.

motsen, w. b.: mutzen, stutzen, ab-stutzen.

motte, vr.: (gem.) Sau [vr.; a]; zij is echte -: sie ist eine wahre

eene

Sau.

motte-gaatje, o.: Mottenloch [o.; ö]; vol -s: von den Motten zerfressen.

motten (motteren), w. onpers.: staub-regnen, staubern.

tierig, bv. n.: staubernd, nebelig;

111 o

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

24

MOTTIG.

370

MUIT-MAKER.

I -heid, vr.: nebelige Beschaffenheit [vr.].

mottig:, bv. n.: pockengrübig, pocken-narbig; I -heid, vr.: (das) pockengrübige (pockennarbige) Gesicht.

motto, o.: Motto [o.], Denkspruch lm.; ü].

mousseline, vr.: Zie moesseline. mout, o.: Malz [o.], mouten, w. o.: malzen. mouter, m.: Malzer [m.j, Malzer [m.]. mouterij, vr.: 1) Malzbereitung [vr.], (das) Malzmachen; 2) Malzdarre.

mouw, vr.: (kim.) Aermel [m.]; losse -en: Halbarmel Lm. mrv.], Yorarmel m. mrv.]; de -en opstroo^en: die Aermel aufstreifen; aan iemand iets op de - spelden: (fig.) Einem et was auf binden [onr.]; iets uit zijne - schudden: (fig.) etwas aus dem Aermel schütteln; zulke lieden wel uit zijne - kunnen schudden: (fig.) solchen Leuten weit überlegen sein; de handen uit de - steken: (fig.) frisch darauf los-gehen [onr.]; ze in de - hebben: (fig.) ein Duckmauser sein (vr.: eine Duckmauserin sein), den Schalk im Hacken haben; de aap komt altijd uit de -: (fig.) die wahre Absicht verrath [t] sich immer; eene -(of: mouwen) aan iets passen: (fig.) mit einer Sache schon fertig werden Lonr.];

I -opslag, m.: Aermelaufschlag [m.; a]. mouwtje, o.: Aermelchen [o.], mouwvest, o.: Aermelweste [vr.]. mozaïk, o.: Mosaik [vr.]; I -vloer, m.: Mosaikfussboden [m.; o. en ö]; -werk, o.: Mosaikarbeit [vr.].

Hozaïscli, bv. n.: (bijb.) mosaisch; de -e wet: das mosaische Gesetz.

Mozes, m.: (bijb.-hist. en mansnaam:) Moses [m.].

mud, o. en vr.: Malter [o en m.]; Ne-derlandsch -: Hektolitre [o.], Mass [o.] von hundert Litres; bij de -: (fig. fam.) haufenweise, in grosser Menge. mudde, vr.: Zie mud. mudzak, m-: Maltersack [m.; aj. muf, bv. n.: muffig, müffig; I -achtig, bv. n.: Zie muf.

muffeldier, o.: [t] Muffelthier [o.], (das) wilde Schaf.

iiiuifeii, w. o.: muffen, müffen; (pop.) lechsen, dürsten, verlangen; gij kunt er op -: (pop.) Du kannst danach lech muffig:, bv. n.: Zie muf. muf heid, vr.: (das) Muffige, (der) muffige Geruch.

mug;, vr.: Mücke [vr.], Schnake [vr.]. mugge-beet, m.: Mückenstich [m.], Schnakenstich [m.].

muggen, vr. mrv.: Mücken [vr. mrv.], Schnaken [vr. mrv.]; I -gegons, o.: Müc-kengesumse [o.]; -scherm, o,: Mückenflor [m.]; -vet, o.: (iron.) Mückenfett [o.J, Müc-kenschmalz [o.] (iem. uitzenden om -vet: iron. Einen nach

Muhlhauser, bv. n.: mühlhauser. inühl-hausisch.

in ui de, vr.: Mündung [vr.].

muidhond, m.: (visch:) Schleihe [vr.].

muik,    bv. n.: zart, weich.

muil,    vr.: Schlarfe [vr.] Schlarfschuh [m.]; (gem.) Latsche [vr.]; (fig.) Pantoffel [mj, Zie mrv. muilen. I -, m.: 1) (drk.) Maul [o.: a], Maulesel [m.], [t] Maulthier [o.]; 2) (bek:) Maul [o.; al; (gem.) Schlappe [vr.]; (snoet:) Schnauze [vr.].

muilband, m.: Maulband [o.; a];

I -banden, w. b.: [3] einen Maulband an-legen; -dier, o.: [t] Maulthier [o.], Maulesel [m.]; I -dierdrijver, m.: [t] Maulthier-treiber [m.].

lm lillen, m. mrv.: (i. a. b.) Mauler [o. mrv.].

Imuilen. vr. mrv.: Schlarfen [vr. mrv.] Schlarfschuhe [vr. mrv.], (gem.) Latschen [vr. mrv.], (fig.) Pantoffeln [m. mrv.J; I -koop, m.: [ie] Hausirer [m.] mit Pantoffeln, (pop.) [ie] Hausirer [m.] mit Latschschuhen; -maker, m.: Pantoffelmacher [m.], (fig. iron.) Gesichterschneider [m.], Fratzenmacher [m.]; -winkel m.: Schlarfschuhmacherladen [m.; a en al, (of kortweg:) Schusterladen [m.; a en a].

muil-ezel, m.: Zie -dier; I -ezeldrij-Zie -dierdrijver; -ezelin, vr.: Maiileselin [vr.]; -korf, m.: Maulkorb [m.; ö], Beisskorb [m.; ö]; -korven, w. b.: [3] einen Maulkorb anlegen ; -paard, o.: Maul-(fam.) Maulschelle -pranger, m. (-ijzer,

ver, m :

pfeird. [oj: -peer, yi

[vr.], Ohrteige [vr.];    .*,x „,xxö ~x, xxx. v ,javx,

o.): (rs.) Kappzaum [m.; a].

muiltje, o.: Pantöffelchen [o.]; het glazen -: das glaserne Pantöffelchen.

muis, vr.: (i. a. b.) Maus [vr.; a]; zoo stil als eene -: mausestill, mauschenstill; met man en -: Zie man; eene hat eine

vr.:

zen.

de berg heeft - gebaard: (spr.) der kreissende Berg ine Maus geboren; de - is in de val: (fig. fam.) der Yogel ist gefangen; de -der hand: (ontl.) die Maus [a] der Hand; de - van het stag: (zeew.) die Stagmaus [a]; -grauw, bv. n.: mausegrau; -hond, m.: Mausefanger [m.].

muisje, o.: (drk.) Mauschen [o.]; dat - zal een staartje hebben: (fig.) das Ding ist noch nicht zu Ende; ik heb er een -van hooren piepen: (spr.) ich habe davon munkeln horen; een - rookvleesch: ein Rückenstück Rauchfleisch. I -s, o. mrv.: Aniszuckerkörnchen [o. mrv.]. muis-kat, vr.:Mausekatze [vr.]; l-kleur, Mausfarbe [vr.]; -vaal, bv. n.: maus-

fahl.

muit, vr.: Mause [vr.]; in de - zitten: (fig. fam.) hinterm Ofen sitzen [onr.J.

m ui tachtig', bv. n.: meuterisch, re-bellisch; I -heid, vr.: (das) Meuterische. muite, vr.: Mause [vr.], Yogelkafig

vr.:

Mückenfett [Mücken-schmalz] schicken); het - zien: (gnk.) das Mückensehen; -ziften, w. o.: (fig.) Mücken seigen und Kameele verschlucken; -zifter, m.: (fig.) Mückenseiger [m.]; -zifterij, vr.: (das) Mückenseigen.

[m.].

muiteling, m.: Meuterer [m.], Rebell

[m.].

mugge-poot, m.: Mückenfuss [m.; ü]: I -steek m.: Zie -heet. mugje, o.: (ins.) Mückchen [o.|. lluhlhausen, o.: (adk.) Mühlhausen [o. ]: Muhlhausenaar, m.: Mühlhauser Lm.];

Imuiten, w. o.: meuten, rebelliren [ie].

I -, z. n. o.: (das) Meuten; aan het-slaan: rebelliren [ie].

Imuiten, w. o.: (van vogels:) mausen, sich mausen.

muiter, m.: Zie muiteling, muiterij, vr.: Meuterei [vr.], Rebel-lion [vr.].

muit-maker, m.: Meuterer [m.], Re-

MUIZE.

371

heil [m.]; I -meester, m.: Radelsführer [m.]    slaan: Münze schlagen [onr.], Münze pra-

einer Meuterei, Rebellenhaupt [o.; a];    gen; koperen Kupfermünze [yr.]; klin-

-ziek, bv. n.: meuterisch, rebellisch;-zuchtj    kende klingende Münze [vr.]; iem. met

yr.: (das) meuterische Wesen.    gelijke - betalen: (fig.) Einen mit gleicher

muize, in Sam.: Mause....    Münze bezahlen, Einem Gleiches mitGlei-

Imuizen, w. o.: 1) mausen, Mause fan-    chem vergelten [onr.]; iets voor goede -

#en [onr.]; (fig.) essen [onr.]; zij - om het    aannemen; (fig.) etwas für bare Münze

hardst: (fam.) sie essen wie um die Wette;    nehmen [onr.]; - is de naam van verschei-

het muist al wat van katten komt: (spr.)    dene geurige planten; Münze ist der Na-

die Katze lasst das Mausen nicht, (ook:)    me mehrerer würzigen Pflanzen.

Art lasst nicht von Art; de katjes, die -, munt-beeldenaar, m.: Zie beelde-mauwen niet: (spr.) man kann nicht essen naar;l -beschrijving,vr.:Münzenbeschrei-und sprechenzugleich; 2) (peinzen:) nach- bung [vr.]; -biljet, o.: Münzzettel [m.] grübeln (- over: über).    (-biljet van tien gulden: Zehnguldenschein

munten, w. b.: (geld slaan:) münzen. I -, w. o.: (doelen:) münzen; zij hadden het op mij gemunt: sie hatten es auf mich gemünzt.

Imuizeii, vr. mrv.: Mause [vr. mrv.];    [m.]).

'Til

da

munter, in.: Münzer [m.]; valsche -: Falschmünzer [m.]. munting, vr.: (das) Münzen. munt-kuude, vr.: Münzkunde [vr.], Münzenkunde [vr.], Numismatik [vr.];

I -kundig, bv. n.: münzkundig, numismatisch; -kundige, m.: (der) Münzkundige, üsumismatolog [m.]; -meester, m.; Münz-meister [m.] (-meesterschap, o.: Münzmeis-teramt [o.]); -merk, o.: Münzzeichen [o.]; -plaatje, o.: Münzschiene [ vr.], Münzschröt-lmg [m.1; -recht, o.: 1) Münzrecht [o.], 2) Münzlohn [m.]; -schaal, vr.: Münzwage [vr.]; -verzameling, vr.: Münzensammlung [vr.].

Imuren, vr. mrv.: Mauern [vr. mrv.]; de - hebben ooren: (spr.) die Wanden haben Ohren (d. h.: man wird belauseht).

Imuren, w. b.: mit Mauern versehen [onr.].

murf,    vr.: (gem.) Maulwerk [o.], Maul [o.; aj; aan iemand iets in zijne - stoppen: (fig.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.].

murg,    o.: (pop.) Zie merg. niurik, vr.: (pik.) Hühnerdarm ]m.]. murmelen, w. o.: murmeln, rieseln. murmeling, vr.: (das) Murmeln, (das)

Rieseln.

murmureerder, m.: 1) Murrer [m.], Murrkopf [m.; ö]; 2) [t] Schwermüthige[m.].

murmureereii, w. o.:    1) murren;

2) sich den Kopf zerbrechen [onr.] (- over : mit).

murmureerster, vr.: 1) Murrerin [vr.J; 2) [t] Schwermüthige [vr.].

murw, bv. n.: mürbe; I -heid, vr.: Mür-bigkeit [vr.], Mürbe [vr.]. rnurwen, w. o.: mürbe werden [onr.]. muscli, vr.: (vog.) Sperling [m.]; mannetjes -: Sperlingsmannchen [o.]; wijfjes -: Sperlingsweibchen [o.]; zich met eene doode - verblijden: (spr.) Zie koolmees.

museum, o.: Museum [o.; mrv. Mu-seen].

musiceeren, w. o.: musiciren [ie], Musik machen.

musici, m. mrv. (van „musicus”): Musici [m. mrv.], Musiker [m. mrv.], Ton-künstler [m. mrv.].

musicienne, vr.: (Fr.) Tonkünstlerin [vr. 1.

musicus, in.: Musikus [m.; mrv.: Musici], Musiker [m.f, Tonkünstler [m.].

muskaat, vr.: (pik.) Muskate [vr.J, Muskatnuss [vr.; ü]. I -, m.: Muskatwein

met spekt vangt men -: (spr.) mit Speek fangt man Mause; de - liggen er dood voor de kast: (fig.) die Mause verhung da im Speiseschrank (d. h. es herrscht der grösste Mangel); de - en kikvorschen-oorlog: (let.) der Frosch-und Mausekrieg; i -dood, m.: Mausegift [o.]; -geknabbel,

o.: Mausefrass [vr.]; -hol, o.: (fig.) Mause-loch [o.; ö.[, Mausenest [o.].

inuizenissen, vr. mrv.: (fam.) Mausenester [o. mrv.]; allerlei - in zijn hoofd hebben: allerlei Mausenester im Kbpfe haben.

muizen-maal, o. (-maaltijd, m.): (fig.) trockne Mahlzeit [vr.], (das) Essen ohne Getrank; I -nest, o.: Mausenest [o.] (-nesten,-©. mrv.: Mausenester; fig. fam.: Zie muizenissen); -tarwe, vr.: (das) wei-zenkornförmige Mausegift; -valk, m. :(vog.)

Mausefalk [m.j, Mausfalk [m.].

muizerd, m.: (vog.) Mausefalk [m.J,

Mausfalk [m.].

lm ui, o.: Stauberde [vr.]; (fig.) Staub [m.].

Imul, bv. n.: staubartig; I -heid, vr.:

'(das) Staubartige.

IIiilat. m.: Mulatte [m.].

Mulattin, vr.: Mulattin [vr.]. mulder, m.: Müller [m.j. muilen, w. o.: muilen, müllen, zerbröc-•keln. I -, w. b.: (fam.) machen. treiben [onr.].

mullig, bv. n-: zerbröckelnd; I -heid, vr.: zerbröckelde Beschatfenheit [vr.]. multiplicatie,vr.: Multiplikation [vr.]. multiplicator, m,: Multiplikator [m.j. multipliceeren, w. o. en b.: multi-pliciren [ie],

mummel aar, m.: (der) Mummelnde. mummelaarster, vr.: (die) Mummelnde.

mummelen, w. o. en b.: mummeln. mummie, vr.: Mumie [vr.] (ook fig.);

I -achtig, bv. n.: mumienartig.

Munclien, o.: (adk.) München [o.];

Munchenaar. m.: Münchner [m.1; Munche-naarster, vr.: Münchnerin [vr.]; Munchener (Munchensch), bv. n.: münchner. municipaliteit,vr.: Municipalitat [vr.]. ui au ii ik, m.: Zie monnik, munniken, m. mrv.: Mönche [m. mrv.];

I -werk, o.: Mönchsarbeit [vr.], (fig.) nur langsam fortschreitende Arbeit [vr.J, (iron.) unnütze Arbeit [vr.]; -werk doen: (iron.) sich mit vergeblicher Arbeit beschaftigen,

Wasser ins Meer tragen [onr.], Stroh dreschen [onr.].

Munster, o.: (adk.) Münster [o.], munt, vr.: (i. a. b.) Münze [vr.]; kruis of -: Zie kruis; in de - werken: in der Münze arbeiten; pas uit de -: (van geldstukken:) funkelneu aus der Münze; -

vr.:

in.:

nze

op zeven:

[m.]> Muskatellerwein [m.], Muskateller [m.1; I -bloesem, m.: [tj Muskatblüthe [vr.]; -boom, m.: Muskatenbaum [m.; a]; -noot, Muskatnuss [m.; ü], Muskatennuss [m.; ü]; -olie, vr.: Muskatenöl [o.]; -peer, vr.: Muskatenbirne [vr.]; -roos, vr.: Mus-katenrose [vr.]; -wijn, m.: Muskatwein [m.j, Muskatellerwein [m.], Muskateller [mj.

muskadel, vr.: Muskatellertraube [vr.], Muskateller [m.], Muskattraube [vr.];

I -druif, vr.: Zie muskadel; -peer, vr.; Zie muskaatpeer; -wijn, m.: Zie muskaatwijn.

muskeljaat, o.: Moschus [m.], Bisam [m.].

musket, o.: Muskette [vr.]; I in Sam-: Musketten....

musketier, m.: Musketier [m.]. muskiet, vr.: (ins.) Muskito [m.]. muskieten, vr. mrv.: (ins.) Muskitos [m. mrv.]; I -net, o.: Muskitonetz [o ]; -steek, Muskitostich [m.]. muskus, m.: Bisam [m.], Moschus [m.]; dat ruikt naar -: das riecnt nach Bisam, das hat einen Bisamgeruch, (tig. fam.) das ist gepfeffert, das ist sehr theuer [t];

I -achtig, bv. n.: bisamartig, moschusartig; -bloem, vr.: (pik.) Moschusblume [vr.]; -dier, o.: (drk.) [t] Bisamthier [o.], [t] Moschus-thier [o.], [t] Muskthier [o.]; -peer, vr.: Bi-sambirne [vr.]; -plant, vr.: Moschuspfla [vr.]; -rat, vr.: Bisamratte [vr.],Bisamratze [vr.]; -reuk, m.: Bisamgeruch [m.], Moschus-geruch [m.]; -roos, vr.: Moschusrose [vr.], Bisamrose [vr.]; -rot, vr.: Zie -rat;-zaad, o. enk.: Bisamsamen [m. enk.], Bisamkör-ner [o. mrv.].

mussclien, vr. mrv.: (vog.) Sperlinge [m. mrv.], Spatzen (Spazen) [m. mrv.]; I -ei, o.: Sperlingsei [o.], Spatzenei [o.]; -hagel, m.: Sperlingsschrot [m.], Yogel-dunst [m.]; -kruid, o.: (pik.) Sperlings-kraut [o.l; -nest, o.: Sperlingsnest [o.], Spatzennest [o.]; -net, o.:(-jag.) Sperlings-netz [o.]; -pot, m.: Spatzentopf [m.; ö] zum Nisten.

mussehe-staart, m.: Sperlings-schwanz [m.; aj; l-veder (-veer), vr.: Sper-lingsfeder [vr.].

mut, vr.: Haufen [m.], Menge [vr.]; bij de -: (pop.) haufenweise, in grosser Menge.

mutatie, vr.: Wechsel [m.], Yerande-rung [vr.].

mutileereu, w. b.: verstümmeln. mutje, o.: Haufen [m.1, Menge [vr.]; het is hutje met -: (pop.) es sind Leute von demselben Schlage, sie sind Ein Kuch und Ein Mus; het gansche hutje met -: (pop.) die ganze Geschichte.

muts, vr.: Haube [vr.]; (pet:) Mütze [vr.]; het is juist zooals zijne - staat: (fig.) es hangt ganzlich von seiner Laune ab; zijne - staat verkeerd: (fig.) er ist nicht bei guter Laune.

mutsaard, m.: Scheiterhaufen [m.]; naar den - rieken: (spr.) nach einem Ketzer riechen [onrj, nach Ketzerei riechen [onr.].

mutse-bol, m.: Haubenkopf [m.; ö], Haubenstock [m.; ö]. mutsen, vr. mrv.: Hauben [vr. mrv.]. mutserd, m.: Zie mutsaard.

, mutsje, o.: Haubchen [o.]; (oude vochtmaat:) Masschen [o.]; 26 a 27 zulke -s stonden gelijk met één Nederlandsche kan: etwa sechs- oder siebenundzwanzig solche Masschen waren Ein Litre gleich.

muur, vr.: (pik.) Gauchheil [o.]. I -, m.: Mauer [vr.]; blinde -: blinde Mauer [vr.],, (fig.) Brandmauer [vr.]; looze -: Schein-mauer [vr.]; de Chineesche -: (hist.) die chinesische Mauer; eenen - optrekken: eine Mauer aufführen; zoo vast als een -: fest wie eine Mauer; met zijn hoofd door den - loopen: (fig.) etwas Unmögliches thun [onr.]. Zie mrv. muren.

muur-kruiper (-specht), m.: (vog.) Mauerlaufer [m.], Mauerspecht [m.]: l-uit-slag, o.: Mauerbesehlag [m.], Mauer-schweiss [m.]; -vast, bv. n.: mauerfest; -werk, o.: Gemauer [o.], Gesammtheit [vr.1 der Mauer; -zweet, o.: Zie -uitslag, muurtje, o.: Mauerchen [o.], muze, vr.: (fab.) Muse [vr.]. Muzelman, m. : Muselmann [m.; -man-ner]; Muzelmansch, bv. n.: muselmannisch; Muzelmansche, vr.: Muselmannin [vr.].

muzen, vr.: (fab.) Musen [vr mrv.]; de negen -: die neun Musen; lieveling der' -: Musengünstling [m.]; woonplaats of zetel der -: Musensitz [mj; I -zoon, m.: Musensohn [m.; ö] (d. h. 1. Dichter [m.], 2. Student [m.]).

muziek, vr.: (i. a. b.) Musik [vr.1; onderwijs in de -: Musikunterricht [m.];

I -beoefenaar, m.: (der) Musikbeflissene; -beoefenaarster, vr.: (die) Musikbeflissene: -blad, o: 1) Musikzeitung [vr.], 2) Noten-blatt [o.; a]; -boek, o.: Musikbuch [o.; ü], Notenbuch [o.; ü]; -directeur, m.: 1) Mu-sikdirektor [m.], 2) Kapellmeister [m.];. -gezelschap, o.: 1) Musikverein [o.], 2) Mu-sikbande [vr.]; -handel, m.: Musikalien-handel [m.]; -handelaar, m.: Musikalien-handler [m.]; -instrument, o.: Tonwerk-zeug [o.], (das) musikalische Instrument; -juffrouw, vr.: Musiklehrerin [vr.];-kopieerder, m.: Notenschreiber [m.]; -korps, o.: (mil.) Musikbande [vr.]; -les, vr.: Musik-stunde [vr.] (-les nemen: Musikstunden nehmen [onr.]); -lessenaar, m.: Musikpult [o.], Notenpult [o.]; -lijnen, vr. mrv.: No-tenlinien [vr. mrv.]; -meester, m.: Musik-meister [m.] Musiklehrer [m.]; -noot, vr.: Note [vr.] (-noten, vr. mrv.: Noten [vr. mrv.]); -papier, o.: Notenpapier [o.]; -repetitie, vr.: Musikprobe fvr.]; -school, vr.: 1) Musikschule [vr.], 2) Musikakademie [vr.]; -sleutel, m.: Notenschlüssel [m.j y -stuk, o.: Musikstück [o.], Tonstück [o.J; -uitvoering, vr.: Konzert [o.].

muzikaal, bv. n.: musikalisch; eene muzikale soiree: eine musikalische Abend-unterhaltung.

muzikant, m.: Musikant [m.]; een troep -en: eine Musikbande.

mp, vnw.: (3e nmv.:) mir; (4e nmv.:)-mich; zeg -: sagen Sie mir; geef -: geben Sie mir; wat - betreft: was mich anbe-langt, was mich betrifft; hij ging van - af: er ging von mir ab, er verliess mich; dat boek is van -: 1) das Buch gehort mir, 2) das Buch ist von mir, ich bin der Yer-fasser dieses Buches.

mpden, w. b.: meiden [onr.]. I - (zich),, w. w.: sich in Acht nehmen [onr.]. mpgen, w. o.: hamen, mijl, vr.: Meile [vr.]; dat is -

MIJMERAAR.

373

MYTHOLOGG?

ifirVtkl⁸¹    —n! K    S

'(ook:) das heisst yoih Pferde auf den    Herr ist nicht zu Hause.

Esel kommen; I -paal, m.: Meilenzeiger    mijnheeren, m. mrv.: Herren [m.

fm.]; -schaal, vr.: Meilenmass [o.], Mass-    mrv.]; dat zijn groote das sind grosse

stab [m.; a]; -steen, m.: Meilenstein [mj.    Herren. I NB. Twee of meer heeren toe-

ïiiymeraar, m : Traumer [m.], Grüb-    sprekende, zijn het twee woorden: (mijne

Ier [m.].    heeren): meine    Herren!

mymeraarster, vr.: Traumerin [vr.], myning, vr.: (das) Mein-rufen (bei Grüblerin [vr.].    einer Auktion im Abstreich).

my nier bui, vr.: Anfall [m.; a] von myii-kanier, vr.: Minenkammer [vr.]; Traumerei, Anfall [m.; a] von Grübelei.    I -lamp, vr.: Grubenlampe [vr.], Gruben-

mymeren, w. o.: traumen, grübeln    licht [o.], Sicherheitslampe [vr.]; -put, m.:

(- over: über).    Erzgrube [vr.].

mijmerig, bv. n.: traumerisch; I -heid?    mijns, 2e nmv.: meines ; -    bedun-

vr.: Hang [m.] zur Traumerei.    kens (- erachtens, - inziens): meines Erach-

mymering, vr.: (das) Traumen, (das) tens, meiner Ansicht nach.

Grübeln.    myn-schacht, vr.: Schacht [m.; a en

mymervlaag, vr.: Zie mymerbui. a]; I -trechter, m.: Minentrichter [m.]; mymery, vr.: Traumerei [vr.], Grü- -werk, o.: Zie -arbeid; -werker, m.: Zie belei [vr.].    -delver.

inyn. vr.: Bergwerk [o.], Mine [vr.]; myopie, vr.: Myopie'[vr.], Kurzsich-(mil., vest. en fig.) Mine [vr.]; eene - ont- tigkeit Jvr.]. ginnen: ein Bergwerk auszubeutenanfan-    myriade, vr.: Myriade [vr.].

gen [onr.J; eene - graven: eine Mine gra-    myrrhe, vr.: Zie mirre,

ben [onr.]; eene - laten springen: eine    Myrtillus, m.: (mansnaam:)    Myrtill

Mine springen lassen [onr.]; de - is ver- [m.]-

keerd gesprongen: (fig.) die Mine ist ver- mysterie, vr.: Mysterium [o.; -rien], kehrt gesprungen; de - is ontdekt: [s] Geheimniss [o.], Yerborgenheit [vr.]. (fig.) die Mine ist entdeckt.    mysterieus, bv. n.: mysteriös; l-heid,

inyii, bezitt. vnw.: mein, meine, mein; * vr.: (das) Mysteriöse. dit alles is -: dies Alles ist mein; in -    mystici sinus, o.: Mysticismus [m.],

tijd: zu meiner Zeit. I -, z. n. o.: Mein Mysticism [m.].

Lo.]; het - en dijn: das Mein und Dein.    mystiek, vr.: Mystik [vr.]. | -, bv. n.:

myn-aaiideel, o. (-actie, vr.): Berg- mystisch. wrerksaktie [vr.]; l-ader, vr.: Bergader    mystificatie, vr.: Mystifikation [vr.].

[vr.], Erzader [vr.]; -arbeid, m.: Bergarbeit [ie] Mystificirung [vr.], Anführerei [vr.]. [vr.], Grubenarbeit [vr.]: -delver, m.:    mystificeeren, w. b.: mystificiren

Bergarbeiter [mj, Grubenarbeiter [m.],    [ie], anführen.

[m.].

Bergknappe [m.], Bergmann [m.; -leute]; myt, vr.: (stapel:) (der) aufgeschich--district, o.: Bergdistrikt [m.], Bergbezirk tete Haufen; (insj Milbe [vr.]; hist.-mtw.)

Heller [in.]; (fig. fam.) Pfifferling [m.];dat mijne. verbogen vnw.: (der, die, das)    is mij geene - waard: das ist mir keinen

meinige; de -n, mrv.: die Meinen, die    Pfifferling werth [t]; ik maal er geene -

Meinigen.    om: ich mache mir keinen Pfifferling

mynen, w. o.: 1) Bergarbeit verrich- daraus. ten, in einer Mine arbeiten; 2) bei einer    mijten, w. b.: schichten, aufschich(en.

Auktion im Abstreich duren Mein-rufen    mijter, m.: Bischofsmütze [vr.], Bi-

sich als Kaufer melden.    schoishut [m.; ü], Infel [vr.], Inful [vr.];

myteren, w. b.: infuliren [ie]; ! gemijterd, bv. n.: infulirt [ie], myter-godin, vr.: (fab.) Zie muze. myterig, bv. n.: milbig, von den Mil-ben zerfressen; I -heid, vr.: milbige Be-schaffenheit [vr.].

myter-stad, vr.: Bischofsstadt [vr.; a], Bischofssitz [m.]; I -vormig, bv.*n. :in-fulförmig.

mythe, vr.: Mythe [vr.]; (fig.) Fabel [vr.].

mythisch, bv. n.: mythisch, mythologie, vr.: Mythologie Fabellehre [vr.]. mythologisch, bv. n.: mythologisch, mytholoog, m.: Mytholog lm.], Fa-bellenrer [m.].

niynent, verbogen vorm van „mijne” I -berg, m.: Zie muzenberg; -dragend, met „ten”: ten -: 1) wo ich wohne, 2) in bv.: n.: infulirt [ie];-drager, m.: Infeltrager meinem Hause, 3) zu mir; I -halve, bw.: [m.]. meinethalben; -wege, bw.: meinetwegen; om -wil, bw.: meinetwillen, mir zu Liebe.

Imylier, 2e nmv.: meiner; gedenk -: gedenket meiner.

Imyiier, m.: Mein-rufer [m.] (bei einer Auktion im Abstreich.).

myn-galery, vr. (-gang, m.):Miné'n-gang [m.; a], Berggebaude [o.]; I -gas, o.:

Grubenwetter [o.], Minengas [o.]; -graver, m.: Zie delver; -haard, m.: Minenherd lm.].

[vr.],

mijnheer, in.: (iem. toesprekende :) mein Herr!; (anders kortweg:) Herr [m.j; waar woont - Jakbbs: wo wohnt Herr Jacobs?; waar woont - de notaris : wo wohnt der Herr Notar?; is - uw vader tehuis: ist Ihr Herr Yater zu Hause? d NB. „Mijn heer”, als twee woorden, be-

i>A.

374

NAAM.

]¥.

zeer - in

nur ein

l>

naaien, w. o. en b.: nah en. naaier, m.: (bij boekbinders:) Naher [m.].

- noemen:

Ina, vz.: nach [3]: voor en vor wie nach, nach wie vor; - den eten: nach dem Essen; - dezen: nachher ; - gedanen arbeid is het goed rusten : nach gethaner Arbeit ist gut ruhen. (*)

Ina, bw.: 1) nahc, nah; het is de familie: es ist sehr nahe in der Familie; zij bestaan elkander zeer -: sie sind sehr nahe Verwandten; iemand te -komen: (fig.) Einem zu nah treten [onr.]; zonder iemands eer te - te komen: ohne Jemands Ehre zu nah zu treten; 2) op.... na: bis auj; op drie gulden -: bis auf drei Gulden; op een haar -: bis auf ein Haar, es fehlt (oder: es fehlte)

Haar; op slechts drie - zijn ze er allen:

. bis auf drei nur sind Alle da, nur drei ausgenommen sind Alle da; 3) op verre -niet (op geen voeten of vamen -): bei Weitem nicht.

naaapster, vr.: Naehafferin [vr.]. naad, m.: (kim., ontl. en hik.) Naht ,    \ a]; (fig. voor „litteeken”:) Scnmarre

[m.], Furche [vr.1.

naadje, o.: Nahtchen [o.], kleine Naht [vr.; a]; zijn - naaien: (spr.) seine Pfei-fen schneiden [onr.], seines eignen Vor-theils [tl pflegen [onr.], (ook:) seinen eignen Gang genen [onr.]; gaarne het - van de kous weten: (spr.) gerne haarklein wissen [onr.1 wie die Sache sich ver-halt.

naaf, vr.: Nabe [vr.]; I -band, m.: Na-benband [o.; al; -boor, vr.: Nabenbohrer [m.1; -bus, vr.: Nabenbüchse [vr.]; -gat,o.: Nabenloch [o.; ö]; -ring, m.: Nabenring [m.].

naai-bank, vr.: (bij boekbinders). Heftlade [vr.]; I -doos, vr.: Nahkastchen [o.].

naai-garen, o.: Nahgarn [o.], Nah-zwirn [m.]; I -geld, o.: Nahschulgeld [o.]; -gereedschap, o.: Nahzeug [o.]; -goed, o.: 1) Naharbeit [vr.], 2) Zie -gereedschap ; -katoen, o.: Nahkattun [m.]; -kind, o.: Nahschulkind [o.]; -kistje, o.: Zie -doos; -les, vr.: Nahstunde [vr.]; -mandje, o.: Nahkörbchen [o.] (uit het -mandje praten: Zoten reissen [onr.]); -meisje, o. (minachtend: -mug, vr.): Nahschulmadchen [o.]; -plank, vr.: Nahbrett [o.]; -raam, o.: Nah-rahmen [m.1.

naaister, vr.: Naherin [vr.], Nahterin [vr.]; I naaisterswerk, o.: Naherinnenar-beit [vr.].

naai-vrouw, vr.: Nahschulmeisterm [vr.]; I -winkel, m.: Nahschule [vr.]; -zak,

m.: Nahbeutel [m.].

naakt, bv. n.: nackt, nackend; - en bloot: nackt und bloss, (fig. fam.) arm wie eine Kirchenmaus, abgebrannt; - loopen: nackt gehen [onr.]; de -e waarheid: die nackte Wahrheit; I -heid, vr.: Nacktheit [vr.], Blösse [vr.].

naaktloopers, m. mrv.: (kkl.-hist.) Adamiten [m. mrv.], Nacktgehenden [m. mrv.].

naald, vr.: Nadel [vr.]; het oog eener -: das Oehr einer Nadel, das Nadelöhr; de punt eener -: die Nadelspitze; knap met de - zijn: sich auf die Nadel verstellen [onr.]; met - en draad: mit Nadel und Faden; een draad in eene - steken: eine Nadel einfadeln; heet van de -: (spr.) heiss von der Nadel weg; I -achtig, bv. n.: nadelartig; -boom, m.: Nadelbaum [m.; a].

naalden, vr. mrv.: Nadein [vr. mrv.];

I -koker, m.: Nadelbüchse [vr.];-maker,

m.: Nadler [m.]; -werk, o.: Nadelarbeit [vr.]; -winkel, m.: Nadelladen [m.; a en a].

naald geweer, o.: Zündnadelgewehr [o.]; I -hout, o.: Nadelholz [o.]; -visch, m.: Nadelfisch [m.]; -vormig, bv. n.: nadelför-mig.

naam, m.: 1) Name [m.]; hoe is uw -: wie ist Ihr Name?; iemand bij zijnen

-    noemen: Einen bei seinem Namen nen-nen [onr.]; het kind (het ding) bij zijnen

(spr.) das Ding bei seinem wah-ren Namen nennen [onr.]; iem. of iets slechts bij - kennen: Einen oder etwas nur dem Namen nach kennen; een vriend in -: ein Freund dem Namen nach; een koning in -: ein König dem Namen nach; , in - des Konings: im Namen des Königs; in Gods -: in Gottes Namen; zeg hem uit mijnen -: sage ihm in meinem Namen*, onder den - van: unter den Namen [2] dat mag geen - hebben: (fig.) das ist nicht nennenswerth [t]; 2) (fig.) Name [m.],, Namen [m.], Ruf [m.]; een goede - is meer waard dan geld: (spr.) guter Name ist mehr werth [t] als Gold; iemands goeden

-    bezwalken: Eines guten Namen beflec-ken; aan iem. 'een slechten - geven: Einen in üblen Ruf bringen [onr.]; in eenen goeden of slechten - staan: in gutem oder schlechtem Rufe stehen [onr.]; wie den -heeft van vroeg opstaan, komt nooit te laat: (spr.) wer einmal im Rufe steht früh aufzustehen, wird nie zu spat kom-

(*) De samenstellingen met „na” vindt men op hare alphabetische plaats. Mocht l een woord tevergeefs zoeken, dan neme men eenvoudig de beteeAenis, die dat „na” heeft, en vóór die beteekenis hechte men het vz. „nach” d

aaraan

men

woord zonder vast, bv.:

„namaken” zal men op blz. 377 tevergeefs zoeken; nu zoekt men „maken” op blz. 343, en daar vindt men „machen”; hecht men als voorste lettergreep „nach” daaraan vast, dan krijgt men „nachma-chen” als beteekenis van „namaken”.

naarstig, bv. n.: arbeitsam; I -heid, Arbeitsamkeit [vr.].

ne-

ne-

men; - maken: sich einen Namenmachen.

naam-bord, o.: (van een schip :)Nam-brett [o.]; I -bordje, o.: (aan eene deur:) Schildeken [o.]; -buiging-, vr.: (tik.) Wort-beugung [vr.], Deklination [vr.]; -christen, m. : Namenchrist [m.], Christ [m.] dem Namen nach; -cijfer, o.: Namenszug [m.;ü]; -dag, m.: Namenstag [m.]; -dicht, o.: Namengedicht [o-]; -feest, o.: Namenfest [o.]; -geefster, vr.: Namengeberin [vr.]; -gek, bv. n.: viel auf seinen (ihren) Namen haltend, eine Yorliebe für den Trager (oder: für die Tragerin) seines (ihres) Namens habend; -genoot, m. en vr.: Na-mensgenoss [m.], Namensvetter fm.], Na-mensgenossin [vr.]; -gever, m.: Namenge-ber [in.]; -geving, vr :Namengebung [vr.]; -letter, vr.: Anfangsbuchstabe [m.| des Namens.

naamloos, bv. n.: namenlos, anonym, anonymisch; I -heid, vr.: Namenlosigkeit [vr.], Anonymitat [vr.]. naam-ljjst, vr.: Namenliste [vr.]. naampje, o.: Name [m.], Namen [m.]. naam-register, o.: Namensregister [o.], [s] Namensverzeichniss [o.]; -rol, vr.: Namenrolle [vr.]; -roof, m.: Ehrenraub [m.]; -roofster, vr.: Ehrenrauberin [vr.]; -roover, m.: Ehrenrauber [m.];-stempel, m.: Namenstempel [m.|.

iiaains-verandering (-verwisseling), vr.: Namenwechsel [m.J, Namentausch lm.].

naam-teekening, vr.: Unterschrift [vr.], Unterzeichnung [vr.]; | -trek, m.; Namenszug [m.; ü]; -val, m.; (tik.) Fall |m.: a], Nennfall [m.; al, Biegefall [m.;a], Kasus [m.]; -woord, o.: (tik.) Nennwort [o.; ö] (zelfstandig -woord: Hauptwort[o.; ö], Substantiv [o.]; eigen -woord: Eigcn-name [m]; bijvoeglijk -woord: Eigen-schaftswort [o.; ö], Adjektiv [o.]); -ziek, bv. n.: Zie -gek; -ziekheid, vr.: Yorliebe [vr.1 für den Trager (oder: für die Tragerin) seines (ihres) Namens, naapen, w. b.: nachaffen [3]. naaper, m.: Nachaffer [m.]. naaperig, bv. n.: nachaffend; I -heid, vr.: Sucht [vr.] (Hang [m.]) zur Nachafferei.

naaperjj, vr.: Nachafferei [vr.]. naaping, vr.: Nachaffung [vr.].

Inaar, vz.: 1) nach; van ’s-Gravenhage - ’s-Hertogenbosch: von Haag nach Her-zpgenbusch; - huis: nach Hause; - gelang van: nach Massgabe [2]; - mijn gevoelen : meiner Ansicht nach; 2) zu; -bed gaan: zu Bette gehen [onr.]; - de stad komen: zur Stadt kommen |onr.] ; -de maan loopen : (fig.) zum Henker (zum Teufel) gehen [onr.].

Inaar, vgw.: wie; - men zegt (gelooft, hoopt; enz.): wie man sagt (glaubt, hofft u. s. w.); I -dien, vgw.: nachdem, da,weil; -mate, vgw.: in dem Masse wie, nachdem (al -mate: je nachdem).

Inaar, bv. n. en bw.: 1) traurig, elend; (fig) schlecht, schlimm; übel; 2) wider-wartig, Ekel erregend; (fig.) abgeschmackt; het is om er - van te worden: esistwirk-lich Ekel erregend; 3) öde, schauerlich; I -geestig, bv. n.: melancholisch; -geestigheid, vr.: Melancholie [vr ].

naarheid, vr.: Elend [o.] (het is - zonder einde: es ist Elend ohne Ende).

vr :

Inaast, vz. 1) neben; hier -: hier benan: daar -: daneben; - elkander: ben einander; ik zat - hem; ich sass neben ihm; ik ging - hem zitten: ich setzte mich neben ihn; 2) nachst; - God heb ik aan mijne ouders het leven te danken: nachst Gott habe ich meinen Eltern das Leben zu danken.

Inaast, bv. n. en bw. (o. tr.): nachst; ieder is zich zelven het -: (spr.) Jeder ist sich selbst der nachste; de -e stad: die nachste Stadt, die nachstgelegene Stadt; de -e weg: der nachste Weg; de -e prijs: der nachste Preis; de -e bloedverwanten: die nachsten Verwandten; mijn -e buurman: mein nachster Nach-bar; het - bij: am nachsten bei; ten naastenbij : beinahe, nahe an; ik geloof voor het -: ich glaube ohne Bedenken; I -bestaande, m. en vr.: (der, die) nachste Yer-wandte; -bijgelegen, bv. n.: nachst.

naaste, m. en vr.: (der, die) Nachste, Mitmensch [m.]; de liefde tot den -: die Nachstenliebe.

naasten, w. b.: kraft des Naherrechts an sich ziehen [onr.]; een kind -: ein Kind adoptiren [ie].

naast-gelegen, bv. n.: nachst: l<Tge-rechtigd, bv. n,: zunachst berechtig naasting, vr.: Naherkauf [m.]; het recht van -: das Naherrecht; de - van een kind: die Adoption eines Kindes.

naast-komend (-volgend), bv. n.: nachstfolgend, nachst Xaatje, o.: (vrouwennaam:) Hanne [vr.], Hannchen [o.], Hannehen [o.], nabank et, o.: Nachtisch [m.]. nabericht, o.: (let.) Nachrede [vr.1, Epilog [m.]; (brf.) Nachschrift [vr.], Post-skript [o.].

naberouw, o.: Nachreue [vr.1. nabestaande, m. en vr.: (der, die) Yerwandte.

nabetrachting, vr.: (kkl.) Betrach-tung [vr.].

nabladeren, w. b.: durchblattern. nabloeier, m.: spatblühende Pflanze [vr.].

nabob, m.: Nabob [m.]. nabootsen, w. b.:    1) nachahmen

(iemand: Einem); 2) nachmachen (iets: etwas), nachbilden (iets: etwas); 3) (iron.) affen (iemand: Einen), nachaffen (iem.: Einem).

nabootser, m.: 1) Nachahmer lm.];’

2)    Nachmacher [m.], Nachbildner [m.];

3)    (iron.) Aeffer [m.|, Nachaffer [m.]. nabootser^, vr.: 1) Nachahmerei

[vr.1; 2) Nachmacherei [vr.], Nachbildnerei [vr.1; 3) (iron.) Aefferei [vr.], Nachafferei [vr.].

nabootsing, vr.: 1) Nachahmung [vr.]; 2) Nachmachung [vr.], Nachbildung [vr.]; 3) (iron.) (das) Aeffen, Nachaffung [vr.1.

nabootsster, vr.: 1) Nachahmerin [vr.]; 2) Nachmacherin [vr.],Nachbildnerin [vr.1; 3) (iron.) Aetferin [vr.], Nachafferin [vr.1.

naburig, bv. n.: benachbart, nach-barlich, Nachbar...; eene -e stad: eine benachbarte Stadt |a], eine Nachbarstadt [a]; -e landen: benachbarte Lander [o.

len....

naclitelyk, bv. n.: nachtlich.

naclit-eveiling, vr.: (str.) Nacht-gleiche [vr.], Aequinoktium[o.];-evenings-punt, o.: Aequinoktialpunkt [m.];-floers, o.: (dk.) Schleier [m.J der Nacht; -gedrocht, o.: Nachtgespenst [o.]; -gerucht, o.: Nachtlarm [m.], Larm [m.J in der Nacht; -gespuis, o.: Nachtgesindel [o.]; -gezicht, o.: Nachtgesicht [o.], Nachter-scheinung [vr.], (schl.) Nachtstück lo.]; -glas, o.: Stundenglas [o.; a], Sanduhr [vr.]; -godin, vr.: (dk.) Gröttin [vr.] der Nacht, Luna [vr.]: -japon, vr.: Nachtkleid [o.]; -jurk, vr.: Nachtkittel [m.]; -kaars, vr.: Nachtkerze [vr.],(ookpik.), Nachtlicht [o.]; -kapel, vr.: (ins.) Nachtfalter [m.], Nachtschmetterling [m.]; -koets, vr.: (dk.) Ruhebett [o.]; -koningin, vr.: (dk.) Königin [vr.] der Nacht, Luna [vr.]; -kroeger, m.: Nachtschwarmer [m.], Nachtlaufer Lm.], Nachtvogel [m.; ö]; -leger, o.: Nachtlager [o.]; -logies, o.: Nachtherberge [vr.], Nachtlogis [o.]; -looper, m.: Zie -kroeger; -looperij, vr.: Nachtschwarmerei [vr.].

nachtmaal, o.: (kkl.) Nachtmahl [o.]; het heilige -: das heilige Nachtmahl; I -ganger, m.: Nachtmahlganger [m.];

-----j.— — Nachtmahlgangerm [vr.].    ‘

s-beker, m.: Nachtmahls-

mrv.], Nachbarlander [o. mrv.]; -e volken: benachbarte Yölker [o. mrv.], Naehbar-völker [o. mrv.]; I -heid, vr.: Nachbar-schaft, [vr.].

nabuur, m.: Nachbar [m.1.

nabuurschap, vr.: Nachbarschaft [vr.].

nabij, bw.: nahe; meer van naher; | -gelegen, bv. n.: benachbart.

nabijheid, vr.: Nahe [vr.] (in de -: in der Nahe; in de onmiddellijke ganz in der Nahe, in der unmittelbaren Nahe).

nabü-komend, bv. n.: sich [3] nahernd.

nacht, m.: Nacht [vr.; aj; van -: heute Nacht; gisteren gestern Nacht, in der gestrigen Nacht; den ganschen -: die ganze Nacht über; eens op eenen - (op zekeren -): eines Nachts; ééns op eenen -: einmal wahrend der Nacht; in den in der Naeht; bij -: bei Nacht; bij - en ontijden: zur Unzeit; des -s: des Nachts; in het holst van den -: mitten in der Nacht: zoo donker als de -: dunkei wie die Nacht; zoo leelijk als de hasslich wie die Nacht; van den - een dag maken: die Nacht zum Tag machen; tot laat in den -: bis spat in die Nacht; des -s zijn alle katten grauw: (spr.) bei Nacht sind alle Katzen grauj de - van onkunde en bijgeloof: (fig.) die Nacht der Unwissen-heit und des Aberglaubens; de sluier van den -: der Schleier der Nacht; aan iemand goeden - wenschen: Einem gute Nacht wünsehen; goeden -: gute Nacht!

nacht-bel, vr.: Nachtglocke [vr.], Nachtklingel Lvr.]; I -blindheid, vr.: Nacht-blindheit [vr.J; -braken, w. o.: die Nacht zum Tag machen (als z. n. o.: 1. [in goeden zin:] Nachtsitzen Lo.], 2. [in slechten zin:] Nachtschwarmen [o.], Nachtschwar-merei [vr.]); -braker, m.: 1) Nachtsitzer I in.], 2) Zie -kroeger; -duivel, m.: Alp [mj.

nachtegaal, m.: (vog.) Nachtigall [vr.], Sprossvogel [m.; ö], Sprosser Lm.], naclitegaals, in Sam.: Nachtigal--gangster, vr.: i>acnimanigangerm ivr.j.

nachtinaals-beker, m.: Nachtmahls-kelch Lm.]; I -brood, o.: Nachtmahlsbrod [o.]; -tafel, vr.: Nachtmahlstisch [in.]; -viering, vr.: Nachtmahlsfeier [vr.]; -wijn, m.: Nachtmahlswein [m.]).

nacht-merrie, vr.: Alpdrücken [o.];

I -muts, vr.: (voor vrouwen:) Nachthaube [vr.], (voor mannen: Nachtmütze [vr.]; -pitje, o.: Nachtlichtchen [o.]; -post, vr.: Nachtpost [vr.] (als z. n. m.: mil.: Nacht-posten [m.]); -raaf, m.: (vog.) Nachtrabe [m.], (fig.) Nachtsitzer [m.1, (ook:) Nacht-schwarmer [m.], (iron.) Nachtraumer [m.] ; -ratel, m.: (van nachtwachts:) Nachtrassel [v*r\], (vog.) Nachtschwalbe [vr.], Ziegen-melker [m.]; -raven, w. o.: Zie -braken; -rumoer, o.: Zie -gerucht; -schade, vr.: (pik.) Nachtschatten [m.]; -schaduwen, vr. mrv.: (dk.) Schatten [m. mrv.] der Nacht; -schoone, vr.: (pik.) Wunderblume [vr.1; -schuit, vr.: Nachtschiff [o.] (met de -schuit komen: iron.: mit dem Nachtrab kommen [onr.]); -sein, o. (-signaal, o.): Nachtsignal [o.]; -slot, o.: Riegelschloss [o.; ö] (eene deur op het -slot doen: eine Thüre doppelt verschliessen [onr.1); -spiegel, m.: (iron.) Nachtbecken [o.], Nacht-topf Lm.; ö], Nachtgeschirr [o.]; -spook, o.: Nachtgespenst [o.]; -stilletje, o. (-stoel m.): Nachtstuhl [m.; ü]; -uil, m.: (vog.) Nachteule [m.J, (ins.) Nachteulchen [o.], Nachtfalter [m.], (fig. iron.) Nachtsitzer [m.], Einer der in der Nacht studirt [ie] oder arbeitet; -verblijf, o.: Nachtherberge [vr.]; -vlinder, m.: Nachtfalter [m.],Nacht-schmetterling' [m.]; -vorst, vr.: Nachtfrost Lm.]; -vrouwtje, o.: (fab. en gnk.) Nacht-weibchen [o.]; -wacht, vr.: 1) Nachtwache [vr.], 2) Nachtwachter [m.]; -wandelaar, enz.: Zie slaapwandelaar, enz.;-werk, o.: Nachtarbeit [vr.], nachtliche Arbeit [vr.], (inz.) (das) Abtritte-Raumen; -werker, in.: Abtrittfeger [m.], Sekretfeger [m.]; -witje, o.: (ins.) Zie -vlinder; -zwaluw, vr.: (vog.) Nachtschwalbe [vr.J, Ziegenmelker [m.]. nacjjferen, w. b.: nachrechnen. nadagen, m. mrv. (die) letzten Tage [m. mrv.]: mijn hoed is in zijne -: mein Hut ist in seinen letzten Tagen, mein Hut hat seine besten Tage erlebt; die man is nu in zijne -: 1) der Mann ist jetzt alt, 2) der Mann ist jetzt herunter-gekommen.

nadat, vgw.: 1) nachdem; 2) als. nadeel, o.: [t] Nachtheil [m.]; dat is in mijn -: das gereicht mir zum Nachtheil [tl.

nadeelig, bv. n.: nachtheilig [t|; I -heid, vr.: [t] Nachtheiligkeit [vr.]. nademaal, vgw.: weil, da, sintemal. nader, bv. n. en bw. (v. tr.): naher; het hemd is - dan de rok: (spr.) das Hemd ist mir naher als der Rock; I -bij, bw.: naher.

nadere, o.: (das) Nahere. naderen, w. o.: nahen, herannahen; iemand -: sich Einem nahem, naderhand, bw.: nachher, spater. nadering, vr.: (das) Herannahen. nadezen, bw.: nachher.

nadir, o.: (str.) Nadir [m.]. nadorst, m.: Nachdurst [m.]. nadruk, m.: Nachdruck [m.] (ook leggen op: Nachdruck legen

Gar-, Ge-

im

(-

van:

- van

lm.].

[3].

bv.

■>

I -heid,

fig.)

auf.

nadruk kei ijk, bv. n. en bw.: nach-drücklich; I -heid, vr.: Nachdrücklichkeit Ivr.].

nafta, vr.: Zie naphtha.

'nagaan, w. o.: (van uurwerken:) nachgehen [onr.]; (fig.) denken [onr.1, sich vorstellen; ik kan - hoe verwonderd gij waart: ich kann mir denken (ich kann mir vorstellen) wie erstaunt Sie waren; ga zelf maar eens na: denken Sié sich nur selbst. I -, w. b.: (achterna gaan:) nachgehen [onr.] [3]; (fig.) über-sehen [onr.], überwachen; (ook:) ent-decken, [t] errathen [onr.], ausfindig ma-chen.

nagalm, m.: Nachhall [m.]; (fig.) Echo [o.l.

nagalmen, w. o.: nachhallen. I b.: (fig. tam.) nachschreien Lonr.].

nageboorte, vr.: (vlk.) Nachgeburt Ivr.], Mutterkuchen [m.]. nagedachte, vr.: Nachdenken [o.], nagedachtenis, vr.: Andenken [o.]; ter - van: zum Andenken an; iemands -in eere houden: Eines Andenken inEhren halten [onr.].

nagel, m.: 1) (ontl.) Nagel [m.; al; zijne -s knippen: sich die Nagel beschnei-den [onr.]; hij heeft geene -s om zijn achterste te krabben: (spr.) er hat keine Nagel sich den Hintern zu kratzen (d. h. er ist so arm wie eine Kirchenmaus); 2) (spijker:) Nagel [m.; mrv.: Nagell; een houten ein hölzener Nagel; dat is een - aan mijne doodkist: (spr.) das ist ein Nagel zu meinem Sarg (d. h. darüber grame ich mich zu Tode); 3) (pik.) Nelke [vr.], tennelke [vr.], (ook:) Nagelein [o.J würznelke [vr.].

nagel-hed, o.: (tnb.) Nelkenbeet [o.];

I -bloem, vr.: Nelke [vr.], Gartennelke [vr.]; -Doom, m.: (pik.) Nageleinbaum Lm.; al.

nagelen, w. b.: nageln. nagel-hout, o.: Nageleinholz [o.]; I -maag, m. en vr.: (der, die) Yerwandte siebenten Grade; -nieuwheid, vr.:(das) Nagelneue; -olie, vr.: Gewürznelkenöl [o.]; -vast, bv. n.: niet- und nagelfest.

nagemaakt, bv. n.: nachgemacht; <fig.) falsch.

nagenoeg, bw.: ungefahr, beinahe, nahezu.

nagerecht, o.: Nachtisch [m.]. nageslacht, o.: Nachkommenschaft lvr.] (die) Nachkommen [m. mrv.J; (fig.) Nachwelt [vr.].

nageven, w. b.: (fig.) nachreden, nachrühmen; die eer moet ik hem -: das muss ich ihm nachrühmen; dat (goed of kwaad) zal ik hem altijd -: das (Gutes oder Böses) werde ich ihm immer nachreden.

nagezang, o.: Schlussgesang [m.; a]; nagras, o.: Nachgras [o.], Grummet Co.]; op het - komen: (fig.) zu spat kommen [onr.], nur die Ueberrestchen finden tonr.].

naheld, vr.: Natie [vr.]; de - in de familie: die nahe Yerwandtschaft.

naherfst, m.: Spatherbst [m.]. naïef, by. n.: naiv. naïveteit, vr.: Naivetat [yr.1. najaagster, vr.: (fig.) Erstreberin Lvr.] van: [2]), (die) Trachtende (- van: nach); - van veroveringen: Eroberungssüchtige Lvr.].

najaar, o.: Spatjahr [o.], Herbst [m.].

iiajaars, in Sain.: Herbst.....

najade, vr.: (fab.) Najade [vr.], Fluss-göttin [vr.], AVassernymphe [vr.].

najagen, w. b.: nachjagen [3] [reg.] (ook fig.): (fig.) trachten nach, streben nach, erstreben.

najager, m.: (fig.) Erstreber [m.] (-[2]), (der) Trachtende (- van: nach); herseuschimmen: Chimarenjager

najaging, vr.: (das) Jagen (Streben, Trachten) (- van: nach). naj ouwen, w. b.: nachschreien [onr.] naken, w. o.: Zie naderen.

nakend, v. dw.: herannahend. I n.: Zie naakt.

naklucht, vr.: Nachspiel [o.]: Posse [vr.] als Nachspiel, Schwank [in.; a] als Nachspiel.

nakomeling, m.: Nachkomme [in.], nakomelingschap, vr.: Nachkom-menschaft [vr.].

nakomen, w. o., nachkommen [onr.]. -, w. b.: (i. a. b.) nachkommen [onr.] [3], nakoming, vr.: (van beloften, plichten, enz.:) Erfullung [vr.]; (vanvoorschriften, bevelen, enz.:) Befolgung [vr.]. nakroost, o.: Nachkommenschaft [vr.]. nalaten, w. b.: (bij overlijden:) nach-lassen [onr.], hinterlassen [onr.]; (ongedaan laten, niet doen:) nachlassen [onr.], unterlassen [onr.]. 1 -, w. o.: (in gebreke blijven:) unterlassen [onr.], ermangeln, ver-fenlen.

nalatenschap, vr.: Yerlassenschaft [vr.], Hinterlassenschaft [vr.], Nachlassen-schaft [vr.], Nachlass [m.; al.

nalatig, bv. n.: nachlassig; vr.: Nachlassigkeit [vr.].

nalating, vr.: (ongedaan-lating:) Un-terlassung [vr.]; (fig.) Yernachlassigung [vr.].

nalente, vr.: (die) letzten Tage [m. mrv.] des Frühlings. naleven, w. b.: nachleben [3]. naleving, vr.: Nachlebung [vr.], Befolgung [vr.].

nalezing, vr.: Nachlesung [vr.], (das) Nachlesen; (fig., opzoeking:) Nachlese [vr.].

naloop, m.: Nachlauf [m.]; (fig.) Sorg-falt [vr.]; veel - hebben: viel Zulauf ha-ben: veel - vereischen: viel Sorgfalt er-heischen.

naloopen, w. o. en b.: nachlaufen [onr.] [3]; (fig.) folgen [3], (ook:) nachset-zen [3], vertolgen [4], (ook:) Sorge tragen [onr.] für; veel na te loopen hebben; (fig.) für Yieles Sorge zu tragen haben.

nalooper, m.: Nachlaufer (- van de meisjes: der Madchen).

namaak, vr.: 1) (das) Nachmachen; 2) (das) Nachgemachte.

name, m.: Name [m.j, Namen [m.]; met -: namlich.

nameloos, bv. n.: namenlos; I -heid, vr.: Namenlosigkeit [vr.].

namelijk, bw.: namlich.    misch, launisch, übellaunig; I -heid, vr.:

namens, bw.: im Namen [2]; - mij: (das) griesgramiseha (launische) Wesen, in meinem Namen: - mijnen broeder: im Uebellaunigkeit [vr.].

Namen meines Brnders; - mijne zuster:    narwal, m.: (zeedier:) Narwall [m.].

im Namen meiner Schwester.    naraden, w. b.: (te paard:) nachreiten

nanacht, m.: (die) letzten Stunden [onr.], (in rijtuig:) nachiahren [onr.]; (fig.) [vr. mrv.1 der Nacht.    auf der Haube sitzen [onr.] (-iem.: Einem),

naneef, m.: (fig.) Nachkommenschaft hinter (Einem) her sein.

[vr.]; de late -: die spatesten Nachkom- nasaal, bv. n.: nasal; I -klank,m.: Namen [m. mrv.].    sallaut [m.J; -letter, vr.: Nasalbuchstabe

naneuzen, w. b.: (fam.) nachgucken [m.].

[31.

[3], nachsehen [onr.].    naselielden, w. b.: nachschimpfen

nanking, o.: (zekere stof:) Nanking [m.]. ! -, bv. n.: Nanking...., vonNanking. naschetsen, w. b.: nachskizziren [ie], nanoen, m.: Nachmittag [m.].    kopiren [ie].

nanut, o.: festliche Fortsetzung [vr.] naschrift, o.: Nachschrift [vr.], Post-einer gewöhnlichen Yersammlung des Ver- skript [o.].

eins zum allgemeinen Nutzen.    nasleep, m.: 1) Gefolge [o.]; 2) Folge

naoogen, w. o.: [tam. mit den Augen folgen [3]

naoogst, m.:

(fam.) nachgucken [3],    [vr.], Reihe [vr.], Kette [vr.].

Oigen Ldj.

naoogst, m.: Nachernte nap, m.: Napf [m.; al.

Xapels, o.: (adk.) Neapel [o.]; Napo-politaan, m.: Neapolitaner [m.]; Napoli-taansch (Napelsch), bv. n.: neapolitanisch; Napelsche (Napolitaansche), vr.: Neapoli-tanerin [vr.].

[vr.].

nasmaak, m.: Nachgeschmack [m.]. nasnuffelaar, m.: Nachspürer |m.] nasnuffelaarster, vr.: Nachspürerin [vr.].

naphtha, vr.: Naphtha [o. en vr.].

Inapje, o.: Napfchen [o.].

IXapje, o.: (fam.) Freund Napoleon [m.1.

napleiten, w. o.: eine schon entschie-dene Sache nochmals auseinandersetzen;

(fig. fam.) wiederkauen.

napleiter, m.: (der) nach der Entschei-dung Wiederkauende.

napleiting, vr.: nochmalige Ausein-andersetzung [vr.] einer schon entschie-denen Sache.

napluizen, w. b.: genau untersuchen. napluizer, m.: Untersucher fm.]. napluïzing, vr.: genaue Untersuchung [vr.].

napokken, vr. mrv.: nachkommende Blattern [vr. mrv.].

nar, m.: Narr [m.], Hanswmrst [m.; ü].

I -, vr.: Zie ar.

narcis, vr.: (pik.) Narzisse [vr.]; lie, vr.: Narzissenlilie [vr.].

narcisse-hol, m.: Narzissenzwiebel [vr.].    _ .

narcissen, vr. mrv.: Narzissen [vr. Inat, bv. n.: nass; de -te gemeente: mrv.]; I -bed, o.: (tnb.) Narzissenbeet [o.].    (iron.) die nasse Zunft; met een - zeil:

narcisse-steel, m. (-stengel, m.):    (iron.) mit einem Zopf, betrunken, besof-

Narzissenstiel [m.], Narzissenstengel [m.].    fen; iemand met eenen -ten vinger kun-

Xarcissus, m.: (fab.) Narzissus [m.j,    nen beloopen: (spr.) Einen ganz in der

Narziss [m.],    Nahe haben.

narcotisch, bv. n.: narkotisch.    Inat, o.: Nass [o.]; (fig.) Brühe [vr.],

narcotiseeren, w. . b.: narkotisiren    Sauce [vr.]; het zilte -: (dk.) das Meer.

[ie].    nat-achtïg, bv. n.: nasslich; I -hals,

ISTardus, m.: Zie Bernardus.    m.: (der) nasse Bruder [m.; ü].

nardus, vr.: (pik.) Narde [vr.],Narden natheid, vr.: Nassheit [vr.],Nasse [vr.]. [m.]; I in Sam.: Narden ....    natie, vr.: Nation [vr.]; van de -: (gem.)

narede, vr.: Schlussrede [vr.], Epilog von der Judeng [m.].    nationaal, bv. n.: national; - karak-

nareizen, w. b.: nachreisen [3].    ter, o.: (der) Nationalcharakter; - kos-

narigheid, vr.: Elend to.].    tuum, o.: (die) Nationalkleidung, (die) Na-

Inarren, w. o.: Zie arren.    tionaltracht; I nationale garde, vr.: 1) Na-

Inarren, m. mrv.: Narren [m. mrv.];    tionalgarde [vr.], 2) Nationalgardist [m.];

I -bel, vr.: Narrenschelle [vr.]; -kap, vr.:    nationale vergadering, vr.: Nationalver-

Narrenkappe [vr.];-pots, vr.: Narrenposse    sammlung [vr.]; nationale vlag, vr.: Na-

[vr.], Narrensposse [vr.]; -werk, o.: Nar-    tionalflagge [vr.].

renwerk [o.].    nationaliseeren, w. b.: nationalisi-

narre-slede (-slee),vr.: Zie arreslee. ren [iel.

narrig, bv. n.: griesgram, griesgra- nationaliteit, vr.: Nationalitat [vr.].

nasnuffelen, w. b.: nachspüren [3]. nasnuffeling, vr.: vr.: Nachspürung* [vr.], (das) Nachspüren. naspeurder, m.: Nachspürer [m.]. naspeuren, w. b.: nachspüren [3]. naspeuring, vr.: Nachspürung [vr.], (das) Nachspüren.

naspeurlpk, bv. n.: ergründlich ;

I -heid, vr.: Ergründlichkeit [vr.]. naspeurster, vr.: Nachspürerin [vr.]. nasporen, w. b.: 1) mit der Eisenbahn-gelegenheit nachsetzen [3]; Zie naspeuren, enz.

nasprokkelen, w. b.: nachlesen [onr.] nasprokkeling, vr.: 1) Nachlese. [vr.]; 2) (das) Nachlesen; 3) (fig.) nachtragliche Sammlung [vr.].

nastaren, w. b.: mit den Augen fol-gen [3].

nastreven, w. b.: nachstreben [3]. nastuk, o.: (tnl.) Nachstück [o.],Nach-spiel [o.].

I -le-

nasturen, w. b.: 1) (aan iemand iets: Einem etwas) nachschicken, nachsenden [onr.]; 2) nachsteuern [3].

[31.

nasukkelen, w. o.: langsam hinten-nach kommen [onr.]. I -,w. b.: nachtrandeln

ememe.

naturalisatie, vr.: Naturalisation [vr.], [ie] Naturalisirung [vr.]; | -wet, vr.: Naturalisationsgesetz [o.], naturaliseeren, w. b.: naturalisiren

[ie].

sich eng an einander anschliessen [onr.];    .,

2)    nah, nahe; -verwant: nah verwandt; -o verwantschap: nahe Yerwandtschaft [vr.]

3)    gcnau; die dingen staan in - verband met elkander: diese Sachen stehen [onr.I in genauem Zusammenhang miteinander^ men moet dat zoo - niet nemen: man muss das nicht so genau nehmen; men moet zoo - niet kijken: man muss nicht so genau zusehen; dat luistert zeer -: das kommt sehr genau darauf an; het komt er zoo - niet op aan : es kommt nicht so genau darauf an; dat weet ik zoo - niet: das weiss ich nicht so genau.

nauwbezet, bv. n.: 1) (slecht bij kas :> nicht bei Gelde, 2) (karig, niet scheutig:) karg, knickerig; | -heid, vr.: 1) Geldmangel [m.], 2) Kargheit [vr.], Knickerei [vr.].

nauwelijks, bw.: kaum.

nativiteit, vr.: Nativitat [vr.], Horoskop [o.].

natje, o.: (iron.) Trank [m.; a], Ge-trank [o.]; behoorlijk zijn - en droogje gebruiken : sich Speise und Trank gut schmec-ken lassen [onr.], essen und trinken dass es eine Art hat. natkoud, bv. n.: nasskalt. natten, w. b.: nassen. nattig:, bv. n.: nasslich; I -heid, vr.: Nasse [vr.].

natting, vr.: (das) Nassen. natura (met „in’’), bw.: in -: in Na-tura, in Natur.

natnraliën, vr. mrv.: Naturalien [vr. mrv.]; kabinet van -: Naturalienkabinet [o.].

naturalisnius, o.: Naturalismus [m.], Naturalism [m.].

naturalist, m.: Naturalist [m.].

naturalistisch, bv.n.: naturalistisch.

naturelletje, o.: Perrückchen [o.].

Inat u ren, vr. mrv.: Naturen [vr. mrv.]; twee verschillende -: zwei verschiedene Naturen.

In a turen, w. b.: mit den Augen fol-gen [3].

natuur, vr.: Natur [vr.] ; de - gaat boven de leer: (spr.) Art lasst nicht von Art; de gewoonte wordt weldra eene tweede -: die Gewohnheit wird bald zur andern Natur; den tol aan de - betalen : (spr.) die Schuld der Natur bezahlen (d. h. sterben [onr.]); de drie rijken der -: die drei Reiche der Natur; naar de -schilderen: nach der Natur malen; naar de stem der - luisteren: auf die Stimme der Natur horen; eene sterke - hebben: eine starke Natur haben; eenen geheelen dag in de vrijë - doorbrengen: einen ganzen Tag in der freien Natur zubringen [onr.].

natuur-beschouwer, m.: Naturbe-trachter [m.]; I -drift, vr.: Naturtrieb [m.]; -genoot, m.: Mitmensch [m.]; -kunde, vr.: Naturkunde [vr.1, Naturlehre [vr.1, Physik [vr.]; -kundig, bv. n.: naturkundig (-kundige wetenschappen :Naturwissenschaften [vr. mrv.1).

natuurlijk, bv. n. en bw.: natürlich;

I -heid, vr.: Natürlichkeit [vr.].

iiatuur-onderzoeker, m.: Natur-forscher [m.]; I -staat, m.: Naturzustand [m.]; -tooneel, o.: Naturscene [vr.].

Inauw, o.: Enge [vr.] (ook fig.); (fig.) Yerlegenheit [vr.], Klemme [vr.], [t] Noth [vr.]; het - van Calais: (adk.) die Meer-enge von Kalais; in het - zitten: (fig.) in der Enge (in der Klemme, in der Yerlegenheit) sitzen [onr.]; iem. in het - brengen: (fig.) Einen in die Enge treiben [onr.],

Inauw, bw.: (dk.) kaum.

Inauw, bv. n. en bw.: 1) enge, eng; -e schoenen: enge Schuhe Tm. mrv.];eene -e jas: ein enger Rock [ö]; -e armsmou-wen: enge Aermel [m. mrv.]; een - geweten: ein enges Gewissen; dit hemd is te - aan den hals: dieses Hemd ist zu eng am Halse; zich - aan elkander aansluiten:

nauwgezet, bv. n.: 1) gewissenhaftr 2) pünktlich; | -heid, vr.: 1) Gewissenhaf-tigkeit [vr.], 2) Pünktlichkeit [vr.].

nauwheid, vr.: Enge [vr.], enge Be-schaffenheit |vr.].

nauw-keurig, bv. n.: genau, akkurat*r I -keurigheid, vr.: Genauigkeit [vr.], Ak-kuratesse [vr.]; -lettend, bv. n.: genau zu-sehend;-lettendheid, vr.: Genauigkeit [vr.]..

nauwte, vr.: Enge [vr.], enge Beschaf-fenheit [vr.].

nauw-ziend, bv. n.: Zie -lettend.

nave, vr.: Zie naaf.

navel, m.: (ontl.) Nabel [m.; a en a];

I -band, m.: Nabelbinde [vr.]. naveltje, o.: Nabelchen [o.], navelvormig, bv. n.: nabelförmig. navenant, bw.: (pop.) demgemass. naverwant, bv. n.: nahe verwandt-naverwanten, m. mrv.: Yerwandten [m. mrv.], Anverwandten [m. mrv.], Bluts-verwandten [m. mrv.].

na verwant schap, vr.: nahe Yerwandtschaft [vr.1, Anverwandtschaft [vr.], Blutsverwandtschaft [vr.].

navigatie, vr.: Navigation [vr.1,. Schiffahrt [vr.]; I -akte, vr.: (hist.) Navi-gationsakte [vr.], Navigationsgesetz [o.];, -school, vr.: Schifffahrtsschule [vr.].

navolgbaar, bv. n.: 1) nachahmbar,, nachahmlich, 2) nachahmenswerth [t];.

I-heid, vr.: (das) Nachahmenswerthe [t].

na volgen, w. b.: (i. a. b.) nachfol-gen [3].

navolger, m.: (i. a. b.) Nachfolger [m.].

navolging, vr.: (i. a. b.) Nachfolgungr [vr.J; in - van: nach dem Yorbilde [2], navolgster, vr.: (i. a. b.) Nachfolge-rin [vr.].

navorschen, w. b.: nachforschen [3], navorscher, m.: Nachforscher [m.]. na vorsching, vr.: N achforschung [vr.R navorschster, vr.: Nachforscherin [vr.].

navraag, vr.: 1) Nachfrage [vr.]; dat kan - lijden: das braucht keine Nachfrage zu scheuen; 2) Erkundigung [vr.]; - doen naar : sich erkundigen nach.

naweeën, o. mrv.: Nachwehen [o., mrv.].

nawegen, w. b.: nachwagen [onr.]. naweger, m.: Nachwager [m.]. na weging, vr.: Naenwagung [vr.],, (das) Nachwagen.

nawinter, m.: 1) (die) letzten Win-

, tertage lm. mrv.]; 2) Nachwinter Lm.].    -zetting, vr.: (stk.) Niederlassung [vr.] ;

nawpen, w. b.: naehweisen [onr.];    -zitten, w. o.: 1) niedersitzen [onr.], 2) sich

met vingers mit den Fingern nachwei- niedersetzen, sich setzen. (¹)

«en [onr.].    Nederland, o.: (adk.) Niederland [o.],

naplen, w. o.: nacheilen [3).    (eigenlijk:) die Niederlande [o. inrv.1,(fig.)

naijver, m.: Eifersucht [yr.].    Holland [o.]; het koninkrijk der -en: das

-auf).

nayverig, bv. n.: eifersüchtig (- op : Königreich der Niederlancle; koningin der

bv.

-en: Königin der Niederlande, (oneigenlijk): nazaat, in.: Nachkomme [m.]; de na- Königin von Holland;Nederlander,m.: Nie--zaten, m. mrv.: die Nachkommen [m. derlander [m.], (oneigenlijk:) Hollander mrv.].    [m.]; Nederlanderschap, o.: Bürgerrecht

IVazaretli, o.: (bijb.) Nazareth [o.];    [o.] als Niederlander; Nederlandsch,

Nazarener, m.: Nazarener [m.], Naza-    n.: niederlandisch; Nederlandsche, vr.:

raer [m.]; Nazareensch, bv. n-: nazare-    Niederlanderin [vr.], (oneigenlijk:) Hol-

misch; Nazareensche, vr.: Nazarenerin [vr.]. landerin [vr.].

nazetten, w. b.: (i. a. b.) nachsetzen neef, m.: 1) (broeders- of zusterszoon:) (-iemand: Einem; een gedrukt stuk: eine    Neffe [m.]; 2) (zoon van oom of tante:)

Druckschrift).    Yetter [m.]; 3) (in algemeenen zin:) Yet-

nazitten, w. b.: nachsetzen (-iemand:    ter [m.]; een verre -: ein weitlaufiger Yet-

Einem).    ter; 4) (ins.) Mücke [vr.], Schnake [vr.].

nazomer, m.: 1) Spatsommer Lm.], neefje, o.: 1) Neffchen [o.] ; 2) Yetter-<die) letzten Sommertage [m. mrv.];    chen [o.], Yetterlein [o.]; 3) (ins.) Mück-

2) Nachsommer [m.].    chen [o.].

neb, vr.: Schnabel [m.; a]; I -aal, m.:    neefscliap, o.: 1) Neffenschaft, 2) Yet-

<der) spitzmaulige Aal    terschaft [vr.], 3) (fig.)Neffenbegünstigung

nebbe, vr.: Zie neb.    [vr.], Neffengunst Lvr.], Nefferei [vr.J, Yet-

nebbeling, m.: Zie nebaal.    terngunst [vr.], Nepotismus [m.], Nepotism

nebje, o.: Schnabelchen [o.].    [m.].

necrologie, vr.: Nekrologie [vr.].    Nieel,    vr.    (Neeltje, o.): (vrouwennaam:)

necrologisch, bv. n.: nekrologisch.    Kornelia [vr.J.

necroloog, m.: Nekrolog [m.J.    neemacbtig. bv. n.: nehmerisch, (fig.)

nectar, m.: Nektar [m.]; I -achtig, bv.    zum Stehlen geneigt; I -heid, vr.: Geil.: nektarartig.    schwindigkeit [vr.] im Nehmen, (fig.) Nei-

Ineder, bw.: nieder; op en -: auf und gung [vr.1 zum Stehlen. nieder.    neemster, vr.: Nehmerin [vr.].

Ineder....., bv. n.: nieder; I -aspunt, o.:    neen, bw.: nein; ik denk (geloof, ver-

<str.) Fusspunkt [m.], Nadir [m.]; -dalen,    moed, hoop, zeg, wed, enz.) van -: ich

w. o.: (uit de hoogte:) herabsinken [onr.],    denke (glaube, vermuthe [t], hoffe, sage,

hinabsinken [onr.] (van eenen berg -da-    wette u. s. w.) nein; - verkoopen: (fig.)

len: von èinem Berge herabsteigen [onr.],    sagen man habe die verlangte Waare

einen Berg herabsteigen [onr.]; in het graf    nicht vorhanden; ik verkoop niet graag

'dalen: ins drab sinken [onr.]; ter helle    -: ich sage nicht gern: das habe ich nicht

-dalen: zur Holle hinabfahren [onr.]); vorhanden.

-daling, vr.: 1) (das) Herabsinken, (das) neen, vr.: Kniff [m.]; (fig.) Stoss [m.; Hinabsinken, 2) (van berg of heuvel:) Her- ö], (ook:) Schaden [m.]. ubsteigung [vr.], 3) (in het graf:) (das) neepjes-kapje, o. (-muts, vr.): Haube Niedersinken, 4) -daling ter helle: Höl-    [vr.] mit in kleinen Faltengelegter,draht-

[vr.]; [m.], Dresch-

lenfahrt [vr.J; -duitsch, bv. n.: nieder-    gesteifter Falbel.

-deutsch, plattdeutsch.    Ineer, vr.: (laagte:) Niederung

nederig, bv. n. en bw.: 1) demüthig (draaikolk, maalstroom:) Strudel 41], unterthanig, unterwürfig, 2) bescheiden,    Mahlstrom [m.; öl; (dorschvloer:)

anspruchlos; |-heid,vr.: 1) [t] Deinuth [vr.],    tenne [vr.]; in de - gaan: (fig.) herunter-

lt] Demüthigkeit [vr.], Unterthanigkeit    kommen [onr.]; in de - zijn: (fig.) herunter-

Ivr.], Unterwürfigkeit [vr.], 2) Bescheiden- gekommen sein, (fam.) abgebrannt sein. heit [vr.], Anspruchlosigkeit, [vr.].    Ineer, bw.: nieder; op en -: auf und

neder-laag. vr.: Niederlage [vr.] (de nieder; met iemand gelijk op en - gaan: -laag lijden : die Niederlage erleiden [onr.], (fig.) mit Einem wie mit seines Gleichen besiegt werden [onr.]; eene-laag lijden: umgehen [onr.].

eine Niederlage erleiden [onr.]); -land,    Ineer, in Sam. (f) I -buigren, w.b.:me-

enz.: Zie 6 reg. verder; -saksisch, bv. n.:    derbiegen [onr.], (het hoofd:)niederbeu-

niedersachsisch;-waarts, bw.: niederwarts; gen, (door leed of druk, of onder een zwa--waartsch, bv. n.: niederwarts gehend; ren last:) niederbeugen (als w. o.: nieder-

lassen” [onr.1; men dus

ó’

tM * 11

ten.

Ineeten, vr. mrv.: (wkt.) Niete. Ineeten, w. b.: nieten, neet-oor, m.: (pop.) (der) hassliche Kerl, (der) Qualgeist.. neflfens, bw.: nebst. neg, vr.: Pferdchen [o.], Klepper [m.]; (kim.) Zie zelfkant.

negatie, vr.: Negation [vr.], Laugnung [vr.].

negatief, bv. n. : negativ. I -, z. n. o.: (das) negative Bild.

negeeren, w. b.: laugnen.

Inegen, tw.: neun; plaatsgrijpend om de - dagen (jaren. maanden, uren, weken): neuntaglich (neunjahrlich, neunmo-natlich, neunstündlich, neunwöchentlich);

uit - deelen bestaande: neuntheilig [t]. -, z. n. vr.: Neun [vr.]. Zie negenen, negendaagsch, bv. n.: neuntagig. negende, bv. n.: neunte (als z. n. o.: Neuntel [o.]); ten - (in de - plaats): neun-tens.

negender-hande (-lei), bv. n.: neunerlei.

negendooder, m.: (vog.) [t] Neun-tödter [m.].

m. en vr.: Neunziger,

o.: (das) Neunfaehe; neunfach.

I -vo

beugen, w. w.: sich niederbeugen); -duiken, w. o.: sich bücken, (in het water:) niedertauchen; -flansen w. b.: nieder-schmeissen [onr.], (met de pen op het papier:) niederklecksen; -gaan, w. o.: nach unten gehen [onr.]; -gebogen, bv. n.: nie-derwarts gebogen, (fig.) gebeugt;-gedrukt, bv. n.: niedergedrückt, (fig.) mederge-schlagen; -gehurkt, bv. n.: niedergehockt, niedergekauert; -gezegen, bv. n.: nieder-gesunken; -gezeten [v. dw.] zijn: sitzen Lonr.] (nauwelijks waren wij -gezeten: kaum sassen wir); -golvend, bv. n : (dk.) wellenförmig herabhangend; -haal, m.: (van eene schrijfletter): (der) volle Strich; -hakken, w. b.: niederhauen, (schoenen of pantoffels:) niedertreten lonr.]; -halen w. b.: niederziehen [onr.], (gordij herablassen Lonr.], (zeew.) niederholen; -hellen, w. o.: abnangen [onr.]; -helling, vr.: 1) (das) Abhangen, 2) (van bergenV) Abhang [m.; a]; -houwen, w. b.: niederhauen, (fig.) niedermetzeln; -hurken, w.o.: niederhocken, niederkauern; -komen, w. o.: niederfallen [onr.] (op iemands hoofd -komen: fig.: Einem aufgebürdet werden [onr.]; bij slot van rekening kwam alles hierop -, dat....: am Ende lief Alles hierauf hinaus, dass....; dat komt op hetzelfde -: das lauft auf Eins hinaus, das kommt auf Eins heraus);-leggen, w. b.: niederlegen (zich -leggen bij....: fig.: sich fügen in, sich ergeben [onr.l in); -liggen, w. o.: niederliegen [onr.]; -ploffen, w. o.: niederstürzen, (schk.) niederschlagen [onr.], pracipitiren lie]; -ploffing, vr.: Nieder-stürzung [vr.], (schk.) (das) Niederschlagen, (das) Pracipitiren [ie], (ook, schk., als resultaat:) Niederschlag lm.; a], Pracipitat [o.]; -sabelen, w. b.: niedersabeln, niedermetzeln; -siachtig, bv. n.: niedergeschla-gen; -siachtigheid, vr.: Niedergeschlagen-heit [vr.l; -slag, o.: (schk.) Niederschlag [m.; a], Pracipitat [o.] (als z. n. m.: muz.: Niederschlag [m.; a]; zich -vlijen, w. w.: 1) sich niederlegen, 2) sich niederlassen [onr.]; -zetten, w. b.: (iets:) niedersetzen, (iemand, fig.:) besanftigen (zich -zetten, w. w.: sich setzen; zich ergens -zetten als: sich i irgendwo niederlassen [onr.] als, sich etabliren [ie] als); -zetting, vr.:Niederlas-sung Ivr.], (stk.) Zie nederzetting; -zitten, w. o.: niedersitzen [onr.]; -zijgen, w. o.: niedersinken [onr.].

neet, vr.: (van ongedierte:) Niss [vr.]; (wkt.) Nietnagel [m.], Niet [o.]; eene magere -: (gem.) ein armer Schlucker. Zie nete en mrv. neten en mrv. nee-

negenen, verbogen tw.: neune, neun; wij zijn met ons -: wir sind unser neune,. wir sind neun an der Zahl; in -: 1) in neun Malen, 2) in neun Theilen [T]; kwartier over -: ein Viertel auf zehn.

negen-hoek, m.: Neuneck [o.]; I-hoekig, bv. n.: neuneckig; -jarig, bv. n.: neunjahrig; -kant, enz. Zie -hoekig en -hoek; -oog, vr.: (visch:) Neunauge [vr.],, (zweer:) Fürunkel [m.]; -stekken (-stikken, pop.: -strikken), w. o.: das Mühlen-spiel spielen (als z. n. o.: Mühlenspie) [o.]); -tal, o.: Neunzahl [vr.]; -tien, tw.: neunzehn; -tiende, bv. n.: neunzehnte (als-z. n. o.: Neunzehntel [o.]; en dit als twee woorden z. n. o. mrv.; die neun Zehntel [o. mrv.]).

negentig, tw.: neunzig; negenen-, tw.: neunundneunzig.

negentiger,

[m.], Neunzigerin [vr.].

negentigste, bv. n.: (der, die, das) neunzigste. negen-voud, udig, bv. n.: neger, m.: Neger [m.1; witte -: (der> weisse Mohr; blanke -: (fig.) (der) weisse Sklave; I -achtig, bv. n.: negerartig.

n e geren, w. o.: sich abarbeiten, sich placken. I -, w. b.: placken; (gem.) ku-joniren [iel.

negerin, vr.: Negerin [vr.]. negerkamp, o.: Negerkral [m.]. negerij, vr.:    1) Hundearbeit [vr.],

Plackerei [vr.]; 2) (gem.) [ie] Kujonirung [vr.]; 3) Zie negorjj. negge, vr.: Zie neg. négligé, o.: Morgenanzug [m.; ü], MorgenkTeidung [vr.].

negligeeren, w. b.: negligiren [ie], vernachlassigen.

negorij, vr.: 1) Negerdorf [o.; ö], Negerkral [m.]; 2) Negermarkt [m.; a], Sklavenmarkt [m.; a].

negotiant, m.: Handelsmann [m.; -leute].

negotiatie, vr.: Negociation [vr.], [ie] Negocirung [vr.].

negotie, vr.: Negoz [m.], Handel [m.]; (fig.) Geschaft [o.]; - doen: Handel trei-ben [onr.]; geld is de ziel van de -: (spr.) Geld regiert die Welt, ohne Geld keme-Geschafte.

negotiëeren, w. b.: negociren [ie]. Itfegropont, m.: (adk.) Negroponte [o.].

Xehemia, m.: (bijb.) Nehemias [m.]. neigen, w. b.: neigen. I -, w. o.: sich neigen; de dag neigt ten avond: der Tag neigt sich zum Abend. neiging, vr.: Neigung [vr.]. nek, m.: Nacken [m.]; (fig.) Hals [m.; a]; iemand in den < - zien: (spr.) Einen übervortheilen [t], Einen betrügeu [onr.]; iemand met den - aanzien: (spr.) Einen

[o.].

nest, o.: 1) Nest [o.], (fig. gem.) Bett [o.]; hij ligt nog in zijn -: (gem.) er ist noch zu Bette, er liegt noch im Bette; 2) Lapperei [vr.], Lumperei [vr.J; allerlei -en: allerlei Lappalien; 3) (minachtend:) Dirne [vr.]; een - van eene meid: eine unausstehliche Dirne: een nuffig -: ein sprödes Ding; I -achtig, bv. n.: nest-artig.

nestel, vr.: Nestelstift [m.], Senkelstift [m.], Schnürstift [m.], Schnürnadel [vr.] (Zie veter).

nestelaar, m.: Zauderer [m.]. nestelen, w. o.: nisten. I - (zich), w. w.: sich nisten, sich einnisten.

nestel-gaatje, o.: Schnürlöcherchen [o.]; I -gat, o.: Schnürloch fo.; ö].

nesteling, vr.: (das) Nisten, Einnis-tung [vr.]. | -, m.: (nestvogel:) Nestling [m.].

nesten, o. mrv.: Lappalien [vr. mrv.]. nesterig, bv. n.: (fam.) unbedeutend; I -heid, vr.: Ünbedeutenheit [vr.].

nesterü, vr.: 1) Lappalie [vr.]; 2) Klei-nigkeit [vr.J, Bagatell [o.], nestig, bv. n.: Zie nesterig, nestje, o.: Nestchen [o.]; -s storen:

(Yogelnestchen) ausnehmen

Siber die Achseln ansehen [onr.]; den -breken: den Hals brechen [onr.]; iemand •tof: eene kip) den - omdraaien: Einem <oder: einem Huhne) den Hals umdrehen; den - krommen (den - buigen): (fig.) den Nacken beugen, sich beugen, sich unter-werfen [onr.].

nekliolte, vr.: Nackengrube [vr.]. nekken, w. b.: (fam.) den Gnadenstoss geben [onr.] [3].

nekslag;, m.: Todesstreich [m.], Todes-stoss [m.; öj, (fig.) Gnadenstoss [m.; ö] {dat zal hem den - geven : das wird ihm den Grnadenstoss geben [onr.]).

nel, vr.: (in ’t kaartspel: Trumpfneun Cvr.]. I Nel, vr.: (vrouwennaam :) Petronella Xvr.].

Nelis, m.: Zie Cornelis. nemaar, vgw.: nun. nemen, w. b.: nehmen [onr.]; ik neem •de vrijheid: (brf.) ich nehme mir die Frei-heit; iets voor lief -: mit etwas fürlieb nehmen [onr.] ; iets kwalijk -: etwas übel nehmen [onr.]; men moet weten te geven en te -: (spr.) man muss die Mittelstrasse zu halten wissen [onr.]. nemer, in.: Nehmer [m.]. üieniesis, vr.: (fab.) Nemesis [vr.]. neming;, vr.: Nehmung [vr.], (das) Nehmen.

neologie, vr.: Neologie [vr.], Sprach-neuerung [vr.].

neologismus, o.: Nëologismus [m.], Neologism [m.J, Sprachneuerung [vr.]. neoloog, m.: Sprachneuerer [m.]. neophiet, m. en vr.: Neophyt [m. en vr.], (der, die) Neubekehrte.

nepotismus, o.: Nepotismus [m.], Nepotism Lm.], vetterngunst [vr.], Neffen-.gunst [vr.], Neffenbegünstigung [vr.].

neppe, vr.: (pik.) Nept [m.], Katzen-nept [m.].

JSfeptunus, m.: (fab.) Neptun [m.J.

nere,    vr.: Dreschtenne [vr.]. nereïde, vr.: (fab.) Nereide [vr.], Was-

sernymphe [vr.].

nerf,    vr.: (van leder:) Narbe [vr.]; <flg.) Haarseite [vr.].

nergens, bw.: 1) nirgends, nirgendwo; - te vinden zijn; nirgendwo (nirgends) zu finden sein; 2) (oneigenlijk:) nichts; hij geeft (maalt) - om: er kümmert sich um nichts; ik wist - van: ich wusste von nichts; dat dient - toe: das dient zu nichts; I -huizen, z. n. o.: (iron.) Nirgend-heim [o.].

nering, vr.: 1) Nahrung [vr.]; (fig.) Geschaft [o.J; de vrijë -: (iron.) die Seerau-berei; - en hanteering: Handel und Ge-werbe; - doen: Handel treiben [onr.]; eene - doen: ein Gewerbe treiben, (inz.) einen Laden haben; ieder is een dief in zijne -: (spr.) Zie dief, 2) Kundschaft [vr.]; eene drukke - hebben: eine starke Kundschaft haben; drukke - en slapee ontvangst: (spr.) viel Geschrei und wenig Wolle; de tering naar de - zetten: (spr.) sich nach der Decke strecken; I -achtig, bv. n.: gewerblich; - doenden, m. mrv. Gewerbsleute [m. mrv.], (inz.) Kramer lm. mrv.]; -gierig, bv. n.: Zie -ziek; -huis, o.: Laden [m.; a en a] (een goed -huis: ein besonders zur Kramerei geeig-netes Haus Lonr.]).

neringloos, bv. n.: ohne Kundschaft;

I -heid, vr.: Mangel an Kundschaft.

nering-ziek, bv. n.: erpicht auf Kundschaft; I -zucht, vr.: Erpicntheit [vr.] auf Kundschaft; -zuchtig, bv. n.: Zie

-ziek.

Inero, m.: (fig.) Despot [m.]. nero-aelitig. bv. n.: despotisch; I -heid, vr.: Despotismus [in.], Despotism [m.].

Inero, vr.: (fig. fam.) Skorzoneren [vr. mrv.1.

nerveus, bv. n.: 1) nervös; 2) nerven-krank; I -heid, vr.: 1) Nervositat [vr.|, (der) nervös gereizte Zustand, 2) Nerven-krankheit [vr.|.

nes, vr.: Niederung [vr.], Marschland

Nestchen [onr.].

nestkorf, vr.: Brütkorb [m.; öl. nestor, m.: Nestor [m.], Aelteste [m.J.

KTestoriaan, m.: Nestorianer [m.]. nestvogel, in.: Nestling [m.J. net, o.: 1) Netz [o.]; achter het - vis-schen: (fig.) in ausgefischtem W asser fischen, zu spat kommen [onr.]; 2) (das) Reine; in het - schrijven: ins Reine bringen [onr.], ins Reine schreiben [onr.]. I -, bv. n.: 1) nett; een - jongmensch: ein netter jun-ger Mann; een - meisje: ein nettes Mad-chen : -te menschen: nette Leute [m. mrv.];

-    schrift: eine nette Handschrift, eine nette Schrift; 2) rein; een - afschrift: eine reine Abschrift, eine reine Kopie, eine Reinschrift. I -, bw.: 1) nett; - gekleed gaan: sich nett kleiden; niet zeer - behandeld worden: nicht sehr nett behandelt werden [onr.]; 2) gerade; ik heb hem

-    behandeld zooals hij het mij gedaan heeft: ich habe ihn behandelt gerade wie er es mich gethan hat; ik kwam nog -bijtijds: ich kam gerade noch zeitig ge-nug (fam.: noch Zeit genug); (bij betalingen:) dat is - gepast: das ist gerade ab-gepasst, (fam.) das stimrnt.

netheid, vr.: Nettheit [vr.], Nettigkeit [vr.].

Neurenberg, o.: (adk.) Nürnberg [o.]; Neurenberger, m.: Nürnberger [m.]; Neurenberger (Neurenbergsch), bv. n.: nürnberger, nürnbergisch; Neurenbefg-sche, vr.: Nürnbergerin [vr.].

neuriën, w. b. en o.: trallern, sum-men.

neus, m.: Nase [vr.1; een wassen -: (fig.) eine wachserne Nase; middelschot van den -: Nasenscheidewand [vr.; a]; zijnen - snuiten: die Nase schnauzen, sich schnauzen; den - van een kind afvegen: einem Kinde die Nase schnauzen; zij - in alles (in eens anders zaken) stek die Nase in Alles (in anderer Angelegen-heiten) stecken; overal met zijnen - bij zijn: (spr.) überall mit der Nase dabei sein, immer da sein wo man Einen nicht braucht; zijnen - ophalen voor: (fig.) die Nase rümpfen zu, sich ekelnd abwenden [onr.J von; uit zijnen - bloeden: aus der Nase bluten; door den - spreken: durch

[o.].

neusje, o.: Naschen [o.]; het - van den zalm: (fig.) das Allerfeinste, das Allerbeste, das Ausgezeichnetste.

neus-klank, m.: Nasenlaut [m.], Na-sallaut[m.]; l-kijker, m.: (zeew.) Ausgucker [m.]; -leder (-leer), o.: Yorderleder [o.] der Spitze der Schuhe und Stiefeln; -letter, vr.: (tik.) Nasenbuchstabe [m.], Nasal-buchstabe [m.]; -lijst, vr.: (bwk.) Kranz-leiste [vr.]; -nijper, m.: (voor paarden:) Bremse [vr.], (bril:) Nasenbrille Lvr.], Na-senzwicker [m.]; -pranger, m.: Bremse [vr.]; -schot, o : (ontl.) Nasenscheidewand [vr.; a].

NTeustrië, o.: (hist.-adk.) Neustrien

vr.: Neutralisation

neutraliteit, vr.: Neutralitat [vr.]. neuzelaar, m.: Schnüflder [m.].

netel, vr.: (pik.) Nessel [vr.]: I -achtig, bv. n.: 1) nesselartig, 2) Zie netelig; -doek, o.: Nesseltuch [p.J, Musselin [m.j; -doeksch, bv. n.: nesseltuchen, musse-linen.

netelen, w. b.: nesseln, mit Brennnes-seln schlagen [onr.].

netelig, bv. n.: 1) verdriesslich, übel-launig; 2) misslich? schlimm; I -heid, vr.: 1) Yerdriesslichkeit [vr.], Uebellaunig-keit [vr.],    2) Misslichkeit [vr.], (das)

Schlimme.

netel-koninkje, o.: (vog.) Winterkönig Lm.], Zaunkönig Lm.], Zaunschlüpfer [m.J;

I -roos, vr.: (gnk.) Nesselfriesel [m.], Nes-selkrankheit [vr.], Nesselsucht [vr.].

neten, vr. mrv.: (van „neet”): (van ongedierte:) Nisse [vr. mrv.]; | -kam, vr.: Nisskamm [m.; a], Lausekamm [m.; a]; -kop, m.: Zie neetoor.

netje, o.: Netzchen [o.]; -s drogen: <iron.) seine Ausgaben einschranken, sich einschranken.

netjes, bw.: nett, hübsch; (fig. fam.) schön, (ook:) tüchtig; ik heb hem - beetgehad, ich habe ihn tüchtig angeführt ich habe ihm eine schone Nase ge-dreht.

Inetten, w. b.: (natten, vochten, natmaken:) netzen, benetzen, nassen.

Inetten, o. mrv.: Netze [o. mrv.]; -boeten: Netze flicken, Netze ausbessern; - breien: Netze stricken; - drogen: (fig. fam.) seine Ausgaben einschranken, sich einschranken; de - drogen: (vv.) die Netze trocknen; I -boetster, vr.: Netzflickerin [vr.]; -breier, m.: Netzstricker [m.]; -breister, vr.: Netzstrickerin [vr.]; -garen, o.: Netzgarn [o.].

nettigheid, vr.: Nettigkeit [vr.], Nett-heit [vr.].

netto, bv. n. en bw.: netto, rein; I -gewicht, o.: Reingewicht [o.]; -opbrengst, vr.: Reinertrag Lm.]; -winst, vr.: Reingewinn [m.], Reinertrag [vr.].

net-vlengeligen, m. mrv.: (ins.) Netz-flügler [m. mrv.].

neulen, w. o.: 1) schmollen; 2) schel-ten [onr.], schimpfen; op iemand -: auf Einen schimpfen, gegen Einen losziehen Lonr.].

neuralgie, vr.: (gnk.) Nervenschmerz

Lm.].

nen en :

die Nase reden; iemand de deur voor zijnen - dicht doen: Einem die Thüre vor der Nase zumachen; aan iem. iets onder zijnen - wrijven: (fig.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.]; iets aan iemands

-    hangen: (fig.) Einem etwas bekannt ma-chen; iets in den - krijgen: (fig.) Wind von etwas bekommen Lonr.], etwas wit-tern; een - krijgen: (fig.) eine Nase be-kommen [onr.]; met eenen langen - afdruipen: (fig.) mit langer Nase abziehen [onr.]; niet verder zien dan zijn - lang is: nicht weiter sehen [onr.] als die Nase reicht; leelijk op zijnen - kijken: (fig.) ein langes Gresicnt machen; iemand bij den - nemen: (fig.) Einem eine Nase drehen, Einen zum Besten haben, (ook:) Einen über den Löffel barbieren, Einen [t] übervortheilen, Einen betrügen; iets voor iemands - wegkapen: Einem etwas vor der Nase wegnehmen [onr.]; dat zal uwen -voorbijgaan: (fig.) Sie werden das Nach-sehen haben; aan iem. den wurm uit den

-    halen: (fig.) Einen ausholen; aan iem. een knip voor zijn - geven: Einem einen Nasenstüber (Nasenschneller) geben [onr.]; geen knip voor zijn - waard zijn: (fig.) keinen Schuss Pulver werth [t] sein; wie zijn - schendt, schendt zijn aangezicht: (spr.) wer sich die Nase abschneidet, schandet sich das Angesicht.

neus-bloeding, vr.: Nasenbluten [o.];

-doek, m.: Taschentuch [o.; ü]; -hoorn, m.: (drk.) Nashorn [o.; ö], Rhinoceros

[o.].

neus-vogel, m.: Nashornvogel [m.; ö];

I -warmer, in.: (iron.) Nasenbrenner [m.], Pfeifenstümpfchen [o.], (das) kurze Pfeif-chen; -wijs, bv. n.: naseweis (Heintje -wijs, z. n. m.: der Naseweis);-wijsheid, vr.: Naseweisheit [vr.]; -zuil, vr.: (ontl.) Nasenscheidewand [vr.; a].

neut, vr.: 1) (tim.) Zapfen [m.]; 2) (pop.) Zie noot; eene oude -: (iron.) eine alte Jungfer, eine alte Schachtel. neutel, m.: Knirps [m.]. neutelaar, m.: Trandler [m.]. neutelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. neutelarjj, vr.: Trandelei [vr.]. neutelen, w. o.: trandeln. neutelig, bv. n.: trandelhaft; I -heid, vr.: Trandelhaftigkeit [vr.]. neutraal, bv. n.: neutral, neutralisatie,

[vr.], [ie] Neutralisirung [vr.].

neutraliseeren, w. b.: neutralisiren [ie].

vr.:

-wor-

en

als

n.: beinahe neu; e Neue.

neuzelaarster, vr.: Schnüfflerin [vr.].

neuzelen (neuzen), w.o.: schnüffeln. nevel, m.: Nebel [m.]; droge -: Haar-rauch [m.].

nevelachtig, bv. n.: nebelig; I -heid, nebelige Beschaffenheit [vr.]. nevelen, w. onpers.: nebeln; het nevelt: es nebelt.

nevelig, bv. n.: nebelig; I -heid, vr.: nebelige Beschaffenheit [vr.].

Ine ven, m. mrv.: 1) (broeders- of zus-serszonen:) Neffen [m. mrv.]; 2) (zonen van oom of tante:) Yettern [m. mrv.]:

3) (muggen:) Mücken [vr. mrv.],Schnaken [vr. mrv.J.

Ineven, in Sam. I N.B. De met - aanvangende Hollandsche woorden zijn niets anders dan verwerpelijke Germanismen. Men zoeke zulke woorden onder by, in Sam., b.v. in plaats van „nevenzaak” zoeke men „bijzaak”.

nevens, vr.: nebst, mit, sammt;

I -gaand, bv. n. en bw.: beigehend, mit-folgend, anliegend, angebogen.

nevralgie, vr.: (gnk.) Nervenschmerz

[m.].

üewfoundland, o.: (adk.) Neufund-land [o.] ; Newfoundlander, m. en bv. n.: Neufundlander [m.] (als bv. n.: neufund-landisch, neufundlander).

nicht, vr.: 1) (broeders- of zustersdochter:) Nichte [vr.]; 2) (dochter van oom of tante:) Base [vr.], Kousine [vr.]; 3) (in algemeenen zin:) Base [vr.], Kousine [vr.]; eene verre -: eine weitlaufige Kousine; zij zijn neef en -: 1) sie sind Neffe und Nichte, 2) sie sind Yetter und Base; aan (voor) neven en nichten: an (für) weitlaufige Yerwandten.

nichtje, o.: 1) Nichtchen [o.]; 2) Bas-chen [o.], Kousinchen [o.]; 3) (iron.) Bei-schlaferin [vr.], Buhlerin [vr.].

niclitschai», vr.: 1) Eigenschaft [vr.] einer Nichte, 2) Eigenschaft [vr.] einer Kousine.

Xicolaas, m.: (mansnaam:) Nikolaus [m.].

nieotiana, vr.: Nikotiana [vr.]; I -kruid, o.: Nikotianakraut [o.], Tabak [m.]. nicotine, vr.: (schk.) Nikotin [o.], niemand, vnw.: niemand, niemands-vriend, m.: Niemands-freund [m.].

niemendal, bw.: nichts. niemendalletje, o.: unbedeutende Kleinigkeit [vr.].

nier, vr.: (i a. b.) Niere [vr.]; I -achtig, bv. n.: nierenartig. (fig.) gern Nieren es-send; l-harst, m.: (kkk.) Zie -stuk; -stuk, o.: (kkk.) Nierenbraten [m.], (bij slachters:) Nierenstück [o.]; -vormig, bv. n.: nieren-förmig; -zuchtig, bv. n.: nierensüchtig.

nies-kruid, o.: Nieskraut [o.]; I tel, m.: Nieswurz [vr.]. niesster, vr.: Nieserin [vr.].

Iniet, bw.: nicht; volstrekt -: durchaus nicht; in het geheel -: gar nicht; in het minst of geringst -: nicht im Mindesten oder Geringsten; - eens: eben nicht; - meer: 1) nicht mehr, 2) nicht wieder (- meer dan....: nicht mehr als....); - weer (-weder): nicht wieder.

Iniet, vr.: (loterij- :) Niete [vr.]; eene -trekken (er met eene - uitkomen): mit einer Niete herauskommen [onr.]; veel meer -en dan prijzen: viel mehr Niet Treffer; 2) (klinknagel:) Niete [vr.].

In iet, o.: Nichts [o.]; uit het - te voorschijn komen: aus dem Nichts hervortre-ten [onr.], aus dem Nichts auftauchen; in het - verzinken: ins Nichts versinken [onr.]; te - gaan : zu nichte gehen [on.], zu nichte werden [onr.], zu Grunde gehen [onr.J; te

-    doen: zu nichte machen; voor - (om -): umsonst; als - komt tot Iet, enz.: (spr.) Zie iet.

niet-bezitter, m.: Nichtbesitzer [m.]. nieteling. m. en vr.: (das) elende Geschopt'; 2) (der) unbedeutende Mensch. nieten, w. b.: (tech.) nieten, niet-hamer, m.: Niethammer [m.; a). nietig, bv. n.: nichtig; I -heid, vr.: Nichtigkeit [vr.]. niet-nagel, m.: Niete [vr.]. niets, vnw.: nichts (als z. n. o.: Nichts [o.]); - meer of minder dan....: nichts mehr oder weiniger als....; dat zal uit-loopen op - (daarvan komt - terecht, tig.): daraus wird nichts; daarvan kan-komen: 1) es kann nichts davon geschehen, 2) es kann aus der Sache nichts werden, es kann nichts daraus werden; - hoegenaamd : durchaus nichts, gar nichts; - ter wereld: nichts in der Welt; - goed: gar nicht gut;

-    goeds: nichts Gutes; waar - is, heeft de keizer zijn recht verloren: (spr.) wo Nichts ist. da hat der Kaiser sein Recht verloren;

I -beduidend, bv. n.: nichtsbedeutend, un-bedeutend; -beduidendheid, vr.: Unbedeu-tenheit [vr.].

niet-tegenstaande, vz.: ungeachtet [2], trotz [2] (als vgw.: ungeachtet, trotz-dem, obgleich, obwohl, obschon; I -tegenstaande dat: Ziedesniettegenstaande; -temin, bw.: Zie desniettemin.

nieuw, bv. n.: neu; -e maan, vr.: Neu-mond [m.]; -e bezems vegen schoon: (spr.) neue Besen kehren gut. nienwaclitig, bv.

-heid, vr.: (das) beinah nieuwbakken, bv. n.: neubacken (ook fig.).

nieuwejaar, o.: Neujahr [o.l; (fig.) Neujahr [o.], Neujahrsgeschenk [o.|, Neu-jahrstrinkgeld [o.]; iemand - wenschen: Einem Glück zum neuen Jahre wünschen; I -wenscher, m.: Neujahrwünschler [m.]; -wenschster, vr.: Neujahrwünschlerin [vr.].

nieuwejaars-fooi, vr.: Neujahr [o.]; I -partijtje, o.: Neujahrsgesellschaft [vr.]; -prent, vr.: (der) illustrirte [ie] Neujahrs-wunsch [ü].

nieuweling, m. en vr.: (der, die) Neuling.

nieuwelings (nieuwelijks), bw.: neu-lich, neuerdings, unlangst, kürzlich, vor Kurzem.

nieuwen, w. o.: Zie benieuwen, nieuwers, bw.: (pop.) nirgends, nir-gendwo.

nieuwerwetsch, bv. n.: neumodisch;

I -heid, vr.: (das) Neumodische.

nieuw-getrouwd, bv. n.: neuver-mahlt; I -geverfd, bv. n.: neuangestrichen; -gevormd, bv. n.: neugebildet, (kkl.) so eben gefirmelt; -gevormde, m. en vr.: (kkl.) (der, die) neue Firmling. nieuwheid, vr.: Neuheit [vr.]. nieuwigheid, vr.: 1) Neuigkeit [vr.],

n.: neumo-

mer , vr.:

I -ach-

[o.].

euheit [vr.]; 2) Neuigkeit [vr.],Neuerung ,r.]; invoerder van nieuwigheden: Neuerer [m.]; invoerster van nieuwigheden: Neue-rerin [vr.].

nieuwigheids-zucht, vr.: Neuerungs-sucht [vr,].

nieuw-jaar, o.: Zie nieuwejaar;

I -koop, m, en vr.: (das) erst neulich ge-kaufte Thier [T]; -lichter, m. en vr.: (der) separatistische Frömmler, (die) separatistische Frömmlerin; -lichterij, vr.: separatistische Frömmelei [vr.]; -mare,vr.: neue Nachricht [vr.l; -modisch, bv. disch.

nieuws, o.: 1) Neues [o.]; iets-: etwas Neues; welk - is er: was giebt es Neues?; er is niets - onder de zon: es geschieht nichts Neues unter der Sonne; 2) Neuig-keit [vr.], Nachricht [vr.]. Neuigkeiten [vr. mrv.], Nachrichten [vr. mrv.1; het laatste -: die jüngsten Nachrichten [vr. mrv.1; goed of slecht -: gute oder schlimme Nach-richten [vr. mrv.1; I -bericht, o.: Nachricht [vr.], Zeitungsnachricht [vr.]; -blad, o.: Zeitung Lvr.1; -bode, m.: Zie -post; -gierig, bv. n.: neugierig; -gierigheid, vr.: Neugier [vr.]. Neugierde [vr.],Neubegierde [vr.], Neugierigkeit [vr.]; -kramer, m.: Neuigkeitskramer [mj: -papier, o.: Zei-tuhg [vr.]; -post, vr.: 1) Neuigkeitskra |m.l, 2) Zeitungsblatt [o.; a]; -tijding Neuigkeit [vr.], Nachricht [vr.].

nieuwtje, o.: Neuigkeit [vr.], (das) Neue; het is nog een -: es ist noch etwas Neues; wacht maar, laat eerst het - er maar af zijn: warte nur, erst muss der Reiz der Neuheit nur dahin sein.

Nieuw-Zeelancl, o.: (adk.) Neusee-land [o.]; I -zeelander, m.: Neuseelander [m.]; -zeelandsch, bv. n.: neuseelandisch ; -zeelandsche, vr.: Neuseelanderin [vr.].

niezen, w. o.: niesen. I -, z. n. o.: Niesen [o.].

niezer, m.: Nieser pn.].

Xigritië, o.: (adk.) Nigritien [o.], nihilisinus, o.: Nihilismus [m.]. Nihi-lism [m.].

nihilist, m.: Nihilist [m.]. nihilistisch, bv. n.: nihilistisch, nik, m.: (pop.) Zie hik. nikkel, o.: (schk.) Nickel [m.]. ) -, vr.: (pik.) Feldmohn [m.], Klatschrose [vr.], Klapperrose [vr.].

nikker, m.: (fab.) Nix [m.1, Wasser-geist [m.]; de zwarte -: der Höllengeist, der Teufel.

nimbus, m.: Nimbus [m.], Heiligen-schein [m.].

nimf, vr.: (fab. ) Nymphe [vr.]; tig, bv. n.: nymphenhaft. nimfelyn, o.: (dk.) junge Nymphe [vr.]. nimfenstoet, m.: Nymphenscnar [vr.], (fig.) Jungfernschar [vr.]. nimfje, o.: Nymphchen [o.], nimmer, bw.: nimmer, nie: nooit of -: nun und nimmer; I -meer, bw.: nim-mermehr.

nippe, vr.: (pik.) Zie neppe. nippen, w. o.: 1) nippen, schlürfen, in kleinen Ziigen trinken [onr.]; 2) Zie nijpen; ais het nipt en weder nipt: (spr.) wenn alle Strange brechen sollten.

nippertje, o.; 1) Nippchen [o.], Schlürf-chen [o.l, Schlückchen [o.]; 2) (der) rechte Augenblick, (der) kritische Augenblick;

op het -: gerade auf den Punkt, gerade recht.

nis, vr.: Nische [vr.]. nivelleeren, w. b.: nivelliren [ie], nix, vr.: (fab.) Nixe [vr.].

Aoach, m.: (bijb.) Noah [m.]. nobel, bv. n.: nobel, edel. noblesse, vr.: .Noblesse [vr.], Adel [m.].

noch, vgw.: 1) weder; 2) noch; 3) und eben so wenig; hij heeft kind - kraai: (spr.) er hat weder Kind noch Yerwand-ten; - het een - het ander: weder das eine noch das andere; lezen - schrijven kunnen: nicht lesen (weder lesen) noch schrei-ben können; ik heb geen sterveling gezien - gehoord: ich habe keine lebendige Seele gesehen noch gehort.

nochtans, bw.: dennoch, dessenunge-achtet, trotzdem, doch.

noembaar, bv. n.: nennbar; niet-: 1) namenlos, unendlich, 2) nicht nennens-werth [t], nicht meldenswerth [tl, nicht der Erwahnung werth [t]; I -heid, vr.: Nennbarkeit [vr.].

noemen, w. b.: nennen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich nennen [onr.].

noemenswaard ( -waardig), bv. n.: nennenswerth [t], meldenswerth [t], der Erwahnung werth [t].

noemer, m.: (rek.) Nenner [m.]; teller en -: Zahler und Nenner.

noen, m.: Mittag [m.]; I -tijd, m.: Mit-tagszeit [vr.].

Inoest, m.: (knoest:) Knorren [m.]. Inoest, bv. n.: emsig,unermüdlich; met -e vlijt: mit emsigem Fleiss; I -heid, vr.: Emsigkeit [vr.], Unermüdlichkeit [vr.].

noesterig (noestig), bv. n.: knorrig; I -heid, vr.: knorrige Beschaffenheit [vr.].

nog, bw.: noch; - niet: noch nicht; -eens: noch einmal, n9chmals; - slechts: nur noch; - al: ziemlich; - al niet: (met den klemtoon op „niet”:) glücklicher Weise nicht, (met den klemtoon op „nog”: 1) glück-licher Weise nicht wenig, 2) wirklich nicht wenig, in der That nicht wenig;

I -maals, bw.: nochmals, noch einmal (zijn -maals optreden: sein nochmaliges Auf-treten, sein nochmaliger Auftritt).

Inok, m.: (snik:) Schluchzer lm.].

Inok, vr.: (van een huis:) First [m.], Firste [vr.]* (zeew., van eene ra:) Nock[o. en m.]; I -balk, m.: Firstbalken [m.];-gordingen, vr. mrv.: (zeew.) Nockgordingen [vr. mrv.].

nokje, o.: Firste [vr.]; in het - vanhet huis wonen: in der Dachstube wohnen. nokken, w. o.: schluchzen. nok-pan, vr.: Firstenziegel [m.[, Hohl-ziegel [m.]; I -takel, m.: (zeew.) Nocktakel

Xol, m.: (mansnaam:) Arnold [m.]. nolens volens (Lat.): 1) ich (er, sie, man) mag (wir, Sie, sie mogen) wollen oder nicht; 2) ich (er, sie, man) mochte (wir, Sie, sie mochten) wollen oder nicht.

nomaden, m. mrv.: Nomaden |m. mrv.]; I -leven, o.: Nomadenleben [o.]; -stam, m.: Nomadenstamm [m.; a]; -volk, o.: Nomadenvolk [o.; ö].

nomadiseeren, w. o.: nomadisiren [ie], ein Nomadenleben führen.

nomenclatuur, vr.: Nomenklatur [vr.].

25

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

w. o.:

o.:

len.

Inoode (met „van”): van - hebben:

Nöthen haben, brauchen. noodeloos, bv. n.: unnöthig; I -heid, vr.: Unnöthigkeit [vr.].

nooden, w. b.: einladen [onr.]; (fig.) bitten [onr.].

nooder, m.: Einlader [m.]; - ter begrafenis : Leichenbitter [ in.].

noodig, bv. n.: nöthig, erforderlich; - hebben: nöthig haben, brauchen.

noodige, o.: (das) Nothwendige, (das) Erforderliche.

noodigen, w. b.: einladen Lonr.]; (fig.) bitten [onr.].

noodiger, m.: Zie nooder. noodiging, vr.: Einladung [vr.]. noodigster, vr.: Einladerin [vr.]. nooding, vr.: Einladung [vr.]. nood-lot, o.: [s] Yerhangniss [o.], Fatum [o.]; l-lottig, bv. n.: [s]verhangnissvoll [o], fatal; -lottigheid, vr.: (das) [s] Verhang-nissvolle [o.], (das) Fatale, (die) Fatalitat; -lijdend, bv. n.: nothleidend, hülfsbedürf-tig (de -lijdenden, m. mrv.: die Nothlei-denden [m. mrv.], die Hülfsbedürftigen [m. mrv.].

vr.:

nominaal, bv. n.: nominal; nominale waarde, vr.: [t] Nominalwerth [m.], [t] Nennwerth [m.].

nominatie, vr.: 1) Ernennung [vr.]; 2) Ernennungsrecht; 2) Kandidatenliste [vr.]; bij de - van eenen burgemeester: bei der Ernennung eines Bürgermeisters; wie beschikt over de - : wer hat das Ernennungsrecht?; op de - staan: auf der Kandidatenliste stehen [onr.1; op de -staan om weggejaagd te worden, (fig. fam.) Einem bevorstehen [onr.] fortgejagt zu werden.

nominatief, m.: (tik.) Nominativ [m.], Nennfall [m.; a]. nominer, o.: Nummer [vr.]. nommeraar, m.: [ie] Numenrer [m.]. nommerbriefje, o.: Nummerzettel-chen [o.].

nomineren, w. b.: nummern, nume-riren [ie], benummern. nominering, vr.: [ie]Numerirung [vr.]. nommer-teeken, o.: Nummerzeichen [o.]; l-verwisselaar, m.:Einsteher [m.] durch Nummerverwechslung; -verwisselen, die bei der Konskriptionsl.osung gezogene Nummer gegen eine andere verwechseln; -vlinder, m.: (ins.) Nummervogel [m.; ö], non, vr.: (kkl.) Nonne [vr.]; I-achtig, bv. n.: nonnenhaft. Zie mrv. nonnen.

nonactief, bv. n.: einstweilig ausdem aktiven Dienste entlassen.

nonactiviteit, vr.: Disponibilitat [vr.], (der) einstweilige Ruhestand; op -: Zie nonactief; op - stellen: einstweilig aus dem aktiven Dienst entlassen [onr.].

nonactiviteits-trakteinent,

(der) halbe Sold, Disponibilitatsgehalt [m.].

nonbetaling, vr.: Nichtzahlung [vr.]. noneliaianee, vr.: Fahrlassigkeit [vr.].

nonchalant, bv. n.: fahrlassig. nonconformisten, m. mrv.: (kkl.) Nonkonformisten [m. mrv.], Dissenters [m. mrv.].

noninterventie, vr.: (stk.) Nichtin-tervention Lvr.].

nonne, vr.: (kkl.) Nonne [vr.]; I -cel, vr.: Nonnenzelle [vr.]; -fortje, o.: (een gebakje:) Nonnenfürzchen [o.], nonneke [nonnekenl. Zie nonnetje, nonnen, vr. mrv.: Nonnen [vr. mrv.]; I -kleeding, vr.: Nonnenkleidung [vr.]; -klooster, o.: Nonnenkloster [o.; ö]; -leven, o.: Nonnenleben [o.]; -orde, vr.: Nonnenorden [m.]; -sluier, m.: Nonnenschleier [m.].

nonnetje, o.: (kkl.) Nönnchen [o.], junge Nonne [vr.]; (vog.) Nonnentaube [vr.].

nonne-veestje, o.: Zie -fortje. nonpareil, vr.: (typ.) Nonpareille [vr.].

nonsens, m.: Nonsens [m.], Unsinn [m.], (das) dumme Zeug; (fig.) Tölpel [m.], (der) dumme Kerl.

nonvaleur, vr.: (kph.) werthlose [t] Forderung [vr.]; (adm.) (der) nicht einzu-treibende Posten, nood, m.: (²) Noth [vr.]; ingeval van -: im Falie der Noth, im Nothfalle; in

den - zitten: in Noth stecken; een schip in -: ein Sehiff in Noth, ein Schiff in Ge-fahr; iemand uit den - helpen: Einem aus der Noth helfen [onr.]; iets doen uit -: etwas aus Noth thun [onr.]; geen - hebben: keine Noth haben; ik heb hoogen -: (fig.) es thut mir Noth; als de - aan den man komt: wenn die Noth an den Mann geht; aan iem. zijnen - klagen: Einem seine Noth klagen; van den - eene deugd maken: (spr.) aus der Noth eine Yugend machen; - breekt wet: (spi\) Noth kennt kein Gebot, Noth bricht Eisen; - leert bidden: (spr.) Noth lehrt beten; in den -leert men zijne vrienden kennen: spr.) in der Noth lernt man die Freunde kennen. Zie ook spr. lood.

nood-adres, o.: Nothadresse [vr.]; I -bede, vr.: Bitte [vr.] um Hülfe in der Noth; -druft, vr.: Nothdurft [vr.]; -druf-tig, bv. n.: nothdürftig.

inoode, bw.: ungern, mit Widerwil-von

noodster, vr.: Einladerin [vr.]. nood-weder, o.: Sturmwetter [o.]. Orkan [m.]; l-weer, o.: Zie -weder (als vr.: [t] Selbstvertheidigung [vr.]); -wen-dig, bv. n. en bw.: nothwendig; -wendig-heid, vr.: Nothwendigkeit [vr.]; -zaak, vr.: Nothwendigkeit [vr.], Noth [vr.] (uit -zaak : nothgedrungen); -zakelijk, bv. n.: nothwendig; -zakelijkheid, vr.: Nothwendigkeit [vr.]; -zaken, w. b.: nöthigen, zwingen Lonr.].

nooit, bw.: nie, niemals. noop-yzer, m.: Ochsenstachel [m.]. üoor, m.: Norweger [m.], Normann [m.]; I -man, m.: Zie Xoor, (fig.) Skandi-navier [m.1.

noord, bw.: nord, nördlich. I -, Norden |m.]; om de -: nach Norden.

noordelijk, bv. n. en bw.: nördlich; I -heid, vr.: (str.) nördliche Abweichung [vr.].

noorden, o.: Norden [m.]; naar (op, uit) het -: nach (gegen, aus) Norden; in het -: im Norden; in het hooge -: im ho-hen Norden; ten - van: nördlich von; I -wind, m.: Nordwind [m.].

ge-

[vr.]; [o.];

vr.:

Noppzange

Noppzangelchen

vr.:

mrv.].

eines

11 Ss —

(pik.)

Nussbaum

m.:

(die l)ank-

vr.:

biljetten in omloop mag brengen:) bank [vr.: a]; -boek, o.: Notenbuch Musikbuch [o.; ü]; -druk, m.:    ¹

[m.]; -graveur m.:

Noten-—w* [o.; ü], m.: Notendruck Notenstecher [m.]; -hout, o.: Nussbaumholz [m.]; -houten, bv. n.: nussbaumen, von Nussbaumholz; -kopiëerder, m.: Notenschreiber [m.]; -kraker, m.: (i. a. b.) Nussknacker [m.]; -lijnen, vr. mrv.: Notenlinien [vr. mrv.] ; -maker, m.: (die aanteekeningen maakt:) Notenmacher [m.j; -papier, o.: Notenpapier [o.]; -schrijver, m.: Notenschreiber [m.]; -wijzer, m.: Notenhüter [m.1.

note-scbil, vr. (-schilletje, o.): (das) feine Nussschalchen.

notie, vr.: Notion [vr.], Begriff [m.]; (fig.) Idee [vr.] ; daar hebben zij volstrekt geene - van: sie haben gar keinenBegriff (gar keine Idee) davon.

notificatie, vr.: Notifikation [vr.],Be-kanntmachung [vr.]; iets voor - aannemen: Kenntniss [s] von etwas nehmen

noorder....., bv. n.: Nord.:.„; I -aspunt,

o.: Nordpol [m.]; -breedte, vr.: nördliche Breite [vr.]; -kwartier, o.: (der) nördliche Theil [T] (- van het land: des Landes); -licht, o.: Nordlicht [o.], Nordschein [m.j; -stroom, m.: nördliche Meeresströmung Ivr.]; -zon, vr.: Nordsonne [vr.] (met de -zon verhuizen: fig*.: sich bei Nacht und Nebel davon machen, sich heimlich aus dem Staube machen).

noord-kaper, m.: (visch:) Nordkaper lm.]; I-oostenwind, m.: Nordostwind [m.]; -oosteren, w. o.: (zeew.) nach Nordosten ffrehen; -oostering, vr.: (zeew.) Nordöste-ring [vr.]; -pool, vr.: Nordpol [m.] (-poolcirkel, m.: Nordpolkreis [in.];-poollanden, o. mrv.: Nordpollander [m. mrv.1).

noordsch, bv. n.: nordisch; de -e landen [o. mrv.]: die Nordlande [o. mrv.]; -e deelen, o. mrv.: Zimmerholz [o. enk.] aus dem Norden, Zimmerholz [o. enk.] aus den Nordlanden.

noord-waarts, bw.: nordwarts; l-waartsch, bv. n.: nordwarts gerichtet; -westenwind, m.: Nordwestwind [m.]; -westeren, w. o.: (zeew.) nach Nordwesten drehen; -westering, vr.: (zeew.) Nordwes-tering [vr.]; -zee, vr.: (adk.) Nordsee [vr.]; -zijde, vr.: Nordseite [vr.].

ïfoorwegen, o.: (adk.) Norwegen [o]; Noorweger, m.: Norweger [mj; Noorweegsch, bv. n.: norwegisch; Noör-weegsche, vr.: Norwegerin [vr.].

noot, vr.: (pik.) Nuss [vr.; ü]; (muz.) Note [vr.]; (aanteekening:) Note [vr.]. Zie mrv. noten.

nootje, o.: (pik.) Nüsschen [o.]; (kkk.) kleine Muskatnuss [vr.; ü]; (muz.) kleine Note [vr.]; (kleine aanteekening:) kleine Note [vr.1.

noot vormig, bv. n.: nussförmig. nop, vr.: Noppe [vr.]. nopen, w. b.: veranlassen. nopens, vz.: hinsichtlich [2], betreffend f4], in Betreff [2], noping, vr.: Yeranlassung [vr.]. nopje, o.: kleine Noppe [vr.1. nopjes, o. mrv.: kleine Noppen [vr. mrv.]; netjes in de - zijn: (fig. fam.) hübsch gekleidet sein; in zijne (hare) -zijn: (fig. fatn.) munter sein; I -laken, o.: (das) genoppte Tuch, (das) gekrauselte Tuch.

Inoppen, w. b.: noppen, krauseln. Inoppen, vr. mrv.: Noppen [vr. mrv.]; iemand in de - steken: (fig. fam.) Einen mit Kleidern versehen [onr.]; sjofel in de - zijn: (fig. fam.) schabig gekleidet sein: in zijne (hare) - zijn: (fig. fam.) munter sein. nopper, m.: Nopper [m.]. noppig, bv. n.: noppig, genoppt, krauselt; I -heid, vr.: (das) Noppige.

nopping, vr.: (das) Noppen, (das) Krauseln.

nop-scliaar, vr.: Noppschere [vr.]. nopster, vr.: Nopperm [vr.].

nop-tang,

[vr. j; I -tangje, o.:    __

-ijzer, o.: Noppeisen [o.].

Siora, vr.: (vrouwennaam:) Lore [vr.], Leonore [vr.].

Horen, m. mrv.: Norweger [m. mrv.]. Hüorin, vr.: Norwegerin [vr.]. normaal, bv. n.: norinal; I -school, Normalschule [vr.].

normaliteit, vr.: Normalitat [vr.]. Normanclnë, o.: (adk.) die Nor mandie; Normandisch, bv. n.: normandisch; Normandische, vr.: Normandierin [vr.]; Normandijër, m.: Normandier [m.].

IXTorne, vr.: (fab.) Norne [vr.]; de drie -n: (fab.) die drei Schicksalsgöttinen, die drei Nomen.

norscli, bv. n.: barsch; I -heid, vr.: (van gezicht, stem, toon, enz.:) (das) Barsche; (van personen:) (das) barsche Wesen.

nota, vr.: 1) Rechnung [vr.]; 2) Nota [vr.].

notabel, bv. n.: notabel, notabelen, m. mrv.: die Notabeln [m.

notabiliteit, vr.: (i. a. b.) Notabilitat [vr.].

notariaat, o.: Notariat [o.], notariëel, bv. n.: notariell, Nota-riats....

notaris, m.: Notar [m,], Notarius [m.; -rieril; I -ambt, o.: Notariat [o.];-kantoor, o.: Büreau [o.] (Schreibstube, vr.) eines Notars; -klerk, m.: Schreiber [m.] Notars.

notarisschap, o.: Notariat [o.], note-bolster, m.: grüne Nussschale [vr.]; I-boom, m.: Nussbaum [m.;a]; -boo-men, bv. n.: nussbaumen, von nussbaum-holz (-boomen, w. b.: [3] die Farbe des Nussbaumholzes geben [onr.]);-boomhout, o.: Nussbaumholz [o.]; -boomhouten, bv.

n.: Zie bv. n. -boomen; -dop, m.: N schale [vr.]; -dopje, o.: Nussschalchen [o.] (ook fig.).

noteeren, w. b.: notiren [ie], noteering, vr.: Lie] Notirung [vr.]. notelaar,

[m.; a],

note muskaat, vr.: Muskatnuss [vr.; ü]; -raspje, o.: Muskatnussraspchen, [o.]).

noten, vr. mrv.: 1) (pop.: neuten:) Nüsse [vr. mrv.] (-kraken: Nüsse knac-ken); 2) (aanteekeningen:) Noten [vr. mrv.] (een boek dat wemelt van -: ein Buch das von Noten wimmelt); 3) (muz.) Noten [vr. mrv.] (een lied op - zetten: ein Lied auf Noten setzen).

¹

Yoor de woorden, die men niet hier vindtj zoeke men onder het van „neder «amengetrokkene „neer”, zijnde dit laatste veel meer in gebruik. Daarbij lette men tevens op de bij „neer” behoorende noot.

(t) De met „neer” aanvangende woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder „neder”. Zijn ze ook daar niet te vinden, dan neme men de beteekenis, die ^ulk een woord zonder „neer” heeft; en vóór aan die beteekenis hechte men het Duitsche bw. „nieder” vast, b.v.:

„neerlaten” is hierboven niet opgegeven; zoekt men nu „laten” op, dan vindt men „ en met „nieder” daarvóór geplaatst krijgt „niederlassen” [onr.] als beteekenis van „nederlaten”.

²

Overal [t].

noten-balk, m.: (muz.) Notenplan [m.1, Tonleiter [vr.], Notensystem [o.], No-tenlinien [vr. mrv.]; I-bank

NOTIFICEEREN.

888

NIJD.

[onr.] und es dabei bleiben lassen [onr.].

notificeeren, w. b.: notificiren [ie], notitie, vr.: (i. a. b.) Notiz [vr.]; - nemen van: keine Notiz nehmen [onr.] von; I -boekje, o.: Notizbüchlein [o.].

geene

notoir (notoor), bv. n.: notorisch, all-gemein bekannt.

notoriëteit, vr.: allgemeihe Bekannt-heit [vr.].

notulen, vr. mrv.: Noteln [vr. mrv.], Protokoll [o.] der Yerhandlungen; de - houden: das Protokoll führen; I -boek, o.: Notelnbuch [o.;    ü], Protokollbuch

[o.; ü],

Xova-Zemhla, o.: (adk.) Novaja-Semlja [o.].

novelle, vr.: (let.) Novelle [vr.].

novellist, m.: Novellenschreiber [m.], Novellist [m.].

Kovember, m.: November [m.].

novice, m. en vr.: Noviz [m.], Novize [vr.].

noviciaat, o.: Noviziat [o.].

nu, bw., vgw. en tsw.: nun. I NB. Alleen dan, als men in het Hollandsch evengoed „thans” of „op dit oogenblik” zeggen kan, wordt „nu” in het Duitsch uitgedrukt door „jetzt”; en zelfs in die gevallen kan men menigmaal „nun” gebruiken.

nuance, vr.: Nuance [vr.], [ie] Schatti-rung [vr.]; (fig.) Schein [m.].

nuaneeeren, w. b.: nuanciren [ie], schattiren [ie].

nuanceering, vr.: [ie] Schattirung [vr.].

Kubië, o.: (adk.) Nübien [o.], nuchter, bv. n.: (i. a. b.) nüchtern ; een - kalf: ein nüchternes Kalb [o.; a] (ook fig.); - kalfsvleesch: nüchternes Kalbfleisch; I -heid, vr.: (i. a. b.) Nüch-ternheit [vr.].

nuditeit, vr.: Nuditat [vr.], Nacktheit [vr.].

nuf, vr.: Spröde [vr.], (das) spröde Ding, Zieraffchen [vr.]; I -achtig, bv. n.: Zie nuffig, nuffen, w. o.: zaudern. nuiferjj, vr.: Zierafferei [vr.]. nuflig, bv. n.: spröde, zimperlich; zich - aanstellen: zimperlich thun [onr.], jüngferlich thun [onr.]; I -heid, vr.: Sprö-digkeit [vr.], Zimperlichkeit [vr.], Zierafferei [vr.].

nufje, o.: Spröde [vr.], Zieraffchen [o.], nuk, vr.: Laune [vr.], Mucke [vr.], Fratze [vr.], Grille [vr.].

nukkig, bv. n.: launisch, grillenhaft; -heid, vr.: (das) launische Wesen, Gril-lenhaftigkeit [vr.1.

nul, vr.: Null [vr.] (ook fig.); - in het cijfer zijn: (fig. fam.) eine Null sein,nichts zu sagen haben; - op het rekest krijgen: mit seinem Gesuch abgewiesen werden

[onr.]; - en van geener waarde: null und nichtig.

nulletje, o.: kleine Null [vr.]. nulliteit, vr.:    (i. a. b.) Nullitat

[vr.].

nulpunt, o.: Nullpunkt [m.].

numerair,

(die) klingende risch.

o.: (das) bare Geld, Münze. I -, bv. n.: nume-

ülumeri, m. mrv.: (bijb.) Numeri [nn mrv.1.

numeriek, bv. n.: numerisch. numero, o.: Numero [o.], Nummer

Vitmidië. o.: (adk.) Numidien [o.], numismatiek, vr.: Numismatik [vr.], Münzkunde [vr.]; I bv. n.: numismatisch.

numismatisch, bv. n.: numismatisch.

nummer, enz.: Zie nommer, enz. nun, vr.: Nutschkannchen [o.], Nutsch-beutel [m.].

nunciatuur, vr.: Nuntiatur [vr.]. nuneius, m.: Zie nuntius, minnen, w. o.: nutschen, nutscheln. nuntius, m.: (dipl.) Nuntius [m.y -tien]; de pauselijke -: der pabstliche Nuntius.

nurk, m. Griesgram [m.], Murrkopf [m.; ö], Brummbart [m.; a]; I -achtig, bv. n.: Zie nurkig. nurken, w. o. brummen. nurkig, bv. n.: brummig, gramlich, murrköpfig, mürrisch; I -heid, vr.: (das) brummige (gramliche, mürrische) We-sen.

[vr.].

nurksch, bv. n. Zie nurkig. nusselaar, m.: Trandler [m ]. nusselaarster,

[vr.].

nusselary, vr.: Trandelei [vr.]. nusselen, w. o.: trandeln. nut, o.: 1) Nutzen [m.J, Nutz [m.]; (het Nut, de maatschappij tot Nut van. algemeen:) Gesellschaft [vr.] (Verein [m.]) zum allgemeinen Nutzen. I -, bv. n.: nütze; tot niets -: Nichts nütze, zu Nicht» nütze.

vr.:

Trandlerii»

nuts-hestuur, o.: Vorstand [m.; a].... (*); -departement, o.: Departement [o.]...-(*); -lezing, vr.: Vortrag [m.; a] in der Versammlung.... (*); -lid, o.: Mitglied...^ (*); -vergadering, vr.: Versammlung [vr.].... (*); -verhandeling, vr.: Zie z. n. vr. -lezing.

nutte, verbogen vorm: Nutz [m.], Nutzen [m.]; ten - van: zum Nutzen [2]; ten allgemeenen -: zum gemeinen Nut-(Zie onteigening); zich iets. maken: sich etwas zu Nutze

zen

ten

machen

nutteloos, bv. n.: nutzlos, unnütz;.

I -heid, vr.: Nutzlosigkeit [vr.]. nut ten, w. o-: nützen [3], nuttig, bv. n.: nützlich; I -heid, vr.: Nützlichkeit [vr.], (das) Nützliche.

nuttigen, w. b.: geniessen [onr.], zu sich nehmen [onr.].

nuttiging, vr.: (das) Geniessen, (der) Genuss.

nuver, bv. n.: nett, reinlich. nijd, m.: Neid [m.]; niet uit haat of -: (iron.) nicht aus Hass oder Neid; vol - en wangunst: missgünstig und neidvoll; verteerd worden door -: vor Neid vergehen [onr.]; I -nagel, m.: (hik.)Neidnagel [m.; ak Nietnagel [m.; a].

(*) NB. In plaats van.... zette men: des Verems zum allgemeinen Nutzen.

t en weder s Aeusserste

[o.].

nijdig? bv. n.: neidisch; (tig-, fam.) zor-nig, böse; iets of iemand met -e oogen aanzien: etwas oder Einen mit neidischen Augen ansehen [onr.]; I -aard, m. en vr.: Neidhammel [m.; al, neidische Person [vr.]; -heid, vr.: ' (das) neidische Wesen, <fig. fam.) Zorn [m.].

nijgen, w. o.: 1) knicksen, einen Knicks inachen, sich verbeugen; 2) sich neigen.

Xijl, m.: (adk.) Nil [m.], Nilstrom [mj; -paard, o.: Nilpferd [o.], Flusspferd [o.], Hippopotamus [m.J.

Xymegen, o.: (adk.) Nimwegen [o.], nijnagel, m.: Zie nydnagel. nypen. w. b.: kneipen, kneifen; (fig.) drangen, drücken, sich streng fühlen lassen [onr.]; als het nijp nijpt: (spr.) wenn es aun kommt.

nü penei, bv. n. en bw.: 1) drangend; -e nood: drangende [tj Noth [vr.]; - gevaar: drangende Gefahr [vr.]; 2) schnei-dend, scharf, durchdringend; -e koude: schneidende (scharfe, durchdringende) Kalte [vr.]; het is - koud: es ist dureh-'dringend (schneidend) kalt.

nyper, m.: (persoon:) Kneifer [m.];.

(werktuig:) Klemme [vr.], Klemmer [o.], (typ.) Schrifthalter [m.]; de -s van den kreeft: die Scheren des Krebses; op den

-: (fig. fam.) Zie nippertje, njjpertje, o.: Zie nippertje.

nijphoutje, o.: (typ.) Kneipgabelchen

nyping, vr.: (das) Kneifen; (fig.: das) Drangende.

niïpster, vr.: Kneiferin [vr.].

nyp-tang, vr.: Kneipzange [vr.]; I -tangje, o.: Kneipzangelchen [o.].

l^ys, m.: (mansnaam:) Dionysius [m.].

l^ysje, o.: (vrouwennaam:) Dionysia [vr.].

nijver, bv. n.: fleissig; (fig.) emsig, gesenaftig; de -e landman: der fleissige Landmann [mrv.: -leute]; de -e bij: die geschaftige Biene; de -e mier: die emsige Ameise.

ny verheid, vr.: Gewerbfleiss [m.], Kunstfleiss [m.], Industrie [vr.]; handel en Handel und Industrie, Handel und Ge-werbe; tentoonstelling van -: Industrie-ausstellung [vr.], Gewerbeausstellung [vr.]; paleis van - (nijverheidspaleis): Aus-stellungsgebaude [o.].

O.

-, o.:

o.: (muz.) Obligat [o.] (als

ver-

lm.].

occupatie, vr.: 1) Besehaftigung [vr.]; 2) (mil.) Okkupation [vr.], Besetzung [vr.] I -leger, o.; Okkupationsarmee [vr.].

occupeeren, w. b.: beschaftigen; (mil.) okkupiren [ie], besetzen; voor iemand -: (rcht.) Einen vor Gericht yer-treten [onr.], Eines Advokat sein. I - (zich), w. w.: sich beschaftigen.

oceaan, m.: (adk. en fig.) Ocean [m.]; de Atlantische -: der atlantische Ocean; de Stille -: der stille Ocean; de Groote

o!, tsw.: o!, oh!; - neen: o nein!; -jee: o Himmel!

oase, vr.: Oase [vr.]. obelisk, vr.: Obelisk [vr.1. object, o.: Object [o.], objectie, vr.: Einwurf [m.; ü]. objectief, bv. n.: objektiv. I Objektivglas [o.; a]. objectiviteit, vr.: Objectivitat [vr.]. oblie, vr.: Hippe [vr.], Oblate [vr.]; Carlsbader oblieën: karlsbader Oblaten [vr. mrv.].

obligaat, bw.: obligat).

obligatie, vr.: (rcht.) Obligation [vr.], Schuldverschreibung [vr.], Schuld-schein [m.]; (verplichting:) Yerpflichtung Ivr.].

obligatoir (obligatoor), bv. n.: bindlich, verpflichtend, obligatorisch.

obligeant, bv. n.: 1) zuvorkommend; 2) verbmdlich, verpflichtend.

obligeeren, w. b.: obligiren [ie], ver-pflichten.

obool, m.: (hist.-mtw.) Obol [m.]; (fig.) Bcherflein [o.], obsceen, bv. n.: obscön, zotenhaft. obsceniteit, vr.: Obscönitat [vr.]. obscurant, m.: Obskurant [m.]. obscurantisnms, o.: Obskurantis-mus |m.], Obskurantism [m.].

obcuriteit, vr.: Obskuritat [vr.], Dun-kelheit [vr.].

obscuur, bv. n.: obskur, dunkei; (fig.) unberühmt, unbekannt. observant, m.: (kkl.) Observant

observantie, vr.: Observanz [vr.]. observatie, vr.: Observation [vr.], Beobachtung [vr.]; I -leger, o.: (mil.) Ob-servationsarmee [vr.]. observator, m.: Observator [m.]. observatorium, o.: Observatorium [o.; -rien], Sternwarte [vr.].

observeeren, w. b.: 1) observiren [ie], beobachten; 2) in Acht nehmen [onr.], befolgen.

obstakel, o.: [s] Hinderniss [o.], obstetrisch, bv. n.: Entbindungs...., obstetrisch.

obstinaat, bv. n.: obstinat, halsstarrig; I -heid, vr.: Obstination [vr.], Hals-starrigkeit [vr.].

obstructie, vr.: Obstruktion [vr.], Yersperrung [vr.]; (gnk.) Obstruktion [vr.], Yerstopfung [vr.], Hartleibigkeit [vr.].

obstruëeren, w. b.: obstruiren [ie], versperren; (gnk.) obstruiren [ie], verstopten, verstopft (hartleibig) machen.

occasie, vr.: Gelegenheit [vr.]; bij - : bei Gelegenheit; per -: durch Gelegenheit.

das Weltmeer.

eer,

[o.].

res, vr.:

ocleon, o.: Odeum [o.; mrv.: Odeen], Tonhalle [vr.].

odeur, vr.: 1) Geruch [m.; ü]; 2) Par-füm [o.]; l-s: Parfümerien [vr. mrv.].

Odin, m.: (fab.) Odin [m.].

Odins-dag, m.: Odinstag [m.], Mitt-woeh [m.].

Odysseüs, m.: (dk.) Odyssee [vr.]; (fig.) Irrfahrt [vr.].

oeconomie, enz.: Zie economie.

oef, tsw.: uh!

oefenaar, m.: (der protestantische) Betbruder [m.; ü].

oefenaarster, vr.: (protestantische) Betschwester [vr.].

oefen-dag, m.: Andachtsübungstag [m.].

oefenen, w. b.: üben. I - (fcich), w. w.: sich üben. I -, w. o.: zur Andachts-übung zusammenkommen [onr.].

oefen-graag, bv.n.: sich gerneübend; I -graagte, vr.: Uebungslust [vr.].

oefening, vr.: 1) Üebung [vr.]; 2) An-dachtsübung [vr.], (fig.) Zusammenkunft zur Andachtsübung; I -houder en -houdster, Zie oefenaar en oefenaarster.

oei, tsw.: au! oele, ts Mahlzeit!; i

w.: guten Morgen!, prosit ja, -: ja. Kuchen! oer, o.: eisenhaltige Erde [vr.]. oest, m : Zie noest, oester, vr. : Auster [vr.]; het leven van eene - leiden: ein Austerleben führen;

I -achtig, bv. n.: austernartig, (fig.) gern Austern essend (ik ben niets -achtig: ich mache mir Nichts aus Austern); -baard, m.: Austerbart [m.; a]; -bak m.: Austern-brette [o.], Austernplatte [vr.|; -bank, vr. (-bed, o.): Austerbank [vr ; a], Auster-grund [m ; ü], Austerlager [o.]; -huis, o.: Austernladen [m.; a en a]; -kooper, m.: Austernhandler [m ]; -kor, vr. (-net, o.): Austernnetz [o.]; -park (-perk), o.: Au-ternpark [m.], Austernbehalter [m.]; -partij, vr.: Austernschmaus lm.]; -plaat, vr.: Zie -bank; -put, m.: Zie -park; -schelp (-schulp), vr.: Austerschale [vr.]; -schuit, vr.: Austernschiff [o.];-steekster, vr.: Austerklieberin [vr.]; -steen, m.: (min ) Austerstein [m.]; -steker, m : Austerklie-ber [m.]; -vanger, m.: Austerfanger [m.],. Austerfischer [m.], (vog.) Austervogel [m.; ö], Austerfischer [m.]; -vangst, vr.: Auster-fang [m.], Austerfischerei [vr.]; -visscher, m.: Zie -vanger; -visscherij, vr.: Zie vangst; -vork, vr.: Austergabel [vr.]; -vormig, bv. n.: austerförmig; -zaad, o.: Austerlaich [m.]. oestig, bv. n.: Zie noestig, oever, m.: Ufer [o.]; I -aas, o.: Haft [o.l; -kant, m.: Uferkante [vr.], Uferrand

m.:

das grosse M och, tsw.: ach! ochtend, m.: Morgen lm.]; des -s (in den -): morgens, des Morgens, im 1‘rühen Morgen, in der Frühe; heden - (van -): heute Morgen, heute früh; morgen morgen früh, morgen in der Frühe; gisteren gestern Morgen, gesterri früh, im gestrigen Morgen; I -stond, m.: Mor-genstund [m.].

octaaf, vr.: (i a. b.) Oktave [vr.]; I -dag, m.: (kkl.) Oktavtag [m.]; -fluitje,

o.: (muz.) Oktavflötchen [o.], Flaschinett octant, m.: (str.) Oktant [m.].

Octavianus, m.: (hist.) Oktavian [m.].

octavo, o.: Oktav [o.]; in-: in Oktav;

I - boekdeel, o.: Oktavband [m.; a]; - formaat, o.: Oktavformat [o.], Oktav [o.]; - uitgave, vr.: Oktavausgabe [vr.].

October, m.: Oktober [in.]; I -achtig, bv. n.: oktoberartig, (fig.) den Oktober nicht liebend (ik ben met -achtig: ich liebe den Oktober nicht).

octogonaal, bv. n.: oktogonal, acht-eckig; I -getal, o.: (alg.) Oktogonalzahl [vr.J.

octogoon, o.: Oktogon [m.J, Acht-eck [o.].

octrooi, o.: 1) Oktroi [m.], Privilegium [o.; -gien], Patent [o.]; - op eene uitvinding: Erfindungspatent [o.]; 2) het stedelijk -: der Stadtzoll.

octrooieeren, w. b.: oktroyiren [ie], patentiren [ie].

oculatie, vr.: (tnb.) Okulation [vr.], (das) Okuliren [ie].

oculeer-nies, o.: (tnb.) [ie] Okulirmes-ser [o.].

oculeeren, w. b.: (tnb.) okuliren [ie], einaugeln.

oculeering, vr.: Zie oculatie.

oculist, m.: Okulist [m.], Augenarzt [m.; a].

odalisk, vr.: Odaliske [vr.].

ode, vr.: (dk.) Ode [vr.].

oden, vr. mrv.: (dk.) Oden [vr. mrv.]; I -dichter, m.: Odendienter [m.]; -dichte-Odendichterin [vr.].

oefenings, in Sam.: Uebungs.... oefen-kamer, vr.: 1) Uebungszimmer [o], 2) Zimmer [o.l zu Andachtsübungen;. I -les, vr.: Uebungslektion [vr.]; -perk, o.: (hist.) Ringbahn [yr.], (fig.) Uebungsschule [vr.]

[o.]; -kant,

[m ; a].

oeverloos, bv. n.: uferlos, (fig.) unbe-grenzt.

oever-rand, m.: Zie -kant; I -verlichting, vr.: Uferbeleuchtung [vr.];-zoom, Ufersaum [m.; a], Uferrand [m.; a]. of, vgw.: 1) oder; -...., -....: entwe-

der..... oder....; rijk - arm: reich oder

arm; is zij jong - oud: ist sie jung oder alt?; - dronken - gek: entweder betrun-ken oder verrückt; ik moet - vandaag gaan - in het geheel niet: ich muss entweder heute gehen oder gar nicht; - te vroeg - te laat: entweder zu früh oder zu spat; 2) ob; - het waar is - niet: ob es wahr ist (sei) oder nicht, es mag wahr sein oder nicht; - gij wilt - niet: ob Sie wollen oder nicht; kijk eens - het vuur nog brandt: sehe einmal ob das Feuer noch brennt; zeg mij - ik geen gelijk heb: sage mir ob ich nicht Recht habe; ik weet niet - het mag: ich weiss nicht ob es erlaubt ist; 3) als ob; hij zette een paar oogen op - hij mij opeten wilde: er machte ein Paar Augen als ob er mich verschlingen wollte (als wolle er mich verschlingen); hij lag - hij dood was: er lag als ob er todt [t] ware (erlag als ware er todt [t]); de lucht ziet er uit - het wil gaan regenen: die Luft sieht aus als ob es regnen wollte (als wolle es. regnen); 4) etwa; een dag - tien: etwa zehn Tagen; een gulden - drie: etwa drei Gulden; 5) - wat: einige; leen mij voor

vr.:

n van

Eer:

-; von Amts-

sel

vr.:

een dag - wat een gulden - wat: leihen Sie mir einige Gulden für einige Tage;

6) (pleonastisch in ’t Hollandsch, blijft het in ’t Duitsch geheel weg:) ik weet niet hoe - ik dat doen wil: ich weiss nicht wie ich das machen will; weet gij niet waar

-    hij woont: wissen Sie nicht wo er wohnt ?; ik vraag mij af hoe - het mogelijk is: ich trage mir wie es möglich ist; wanneer - ik hem zie, waar - ik hem aantref, hij is altijd half over zijn bier: wann ich ihn sehe (so oft ich ihn sehe), wo ich ihn antreffe, er ist immer halb angerissen (halb benebelt, halb betrunken); 7) (als sterke bevestiging:) gewiss, unzweifelhaft, sehr bestimmt, das will ich meinen, das glaube ich u. s. w.; is hij rijk? ja, - hij: ist er reich ? ja, das glaube ich; zou dat waar wezen?, neen maar, - het waar is: sollte das wahr sein? nun, das will ich meinen; zou hij dat durven doen? ja, - hij het zou durven doen: würde er den Muth [t] haben daszuthun? ja,unzweifel-haft würde er den Muth [tl dazu haben;

8) (in het Duitsch met eene andere zinswending, b.v.:) ik ga nooit uit, - ik ontmoet hem: ich gehe nie aus, ohne ihm zu begegnen; hij weet nu eenmaal niet beter, -het behoort zoo: er denkt nun einmal, es müsse so sein; ik kan niet anders zeggen,

-    ik heb het vrij goed getroffen: ich kann nicht anders sagen, als dass ich es ziem-lich gut getroffen habe; ik kan het niet gelooven, - ik moet het zien: ich kann es nicht glauben, ohne es selbst zu sehen; dat kan hij niet beloofd hebben, - hij moet dronken geweest zijn: dass kann er nicht versprochen haben, es sei denn, dass er betrunken gewesen; de klok was nog niet koud, - of hij stond reeds voor mijn neus; die Glocke hatte kaum geschlagen, als er schon vor mir stand.

offensief, bv. n. en bw.: offensiv, an-greifend; - te werk gaan: offensiv verfah-ren [onr']; een - en defensief verbond: ein Schutz- und [s] Trutzbündniss [o.l-offer, o.: Opfer [o.l; ten - brengen: aufopfern; aan .... een - brengen: [3] ein Opfer darbringen [onr.]; ten - komen bij iemand: (iron.) Einem in die Hande fallen [onr.].

offeraar, m.: Opferer [m.]. offeraarster, vr.: Opfrerin [vr.]. off*er-altaar, o.: Opferaltar [m.]; I -ambt, o.: Opferpriesteramt [o.], offerande, vr.: Opfer [o.l. offer-blok, o.: (armbus:) Opferkasten [m.], (slachtbank:) Schlachtblock [m.; ö]; I -bus, vr.: Opferkasten [m.1. offeren, w. b. en o.: opfern. offer-geur, m.: Opferduft [m.]; I -gift, Opfergabe [vr.]. offering, vr.: Opferung [vr.], (das) Opfern.

offerte, vr.: Offerte [vr.], Anerbieten [o.], Anerbietung [vr.].

offertorium, o.: (kkl.) Offertorium [o.].

offer-vaardig, bv. n.: bereit ein Opfer zu bringen; I -vaardigheid, vr.:Bereit-willigkeit [vr.] ein Opfer zu bringen ; -vat, o.: Opfergefass [o.];-wichelaar, m.: Opfer-wahrsager [m.1; -wichelarij, vr.: Opfer-wahrsagerei [vr.]; -willig, bv. n.: Zie -vaardig.

officiant, m.: Officiant [m.]. officie, vr.: Offiz [o.]; het Heilig -: das heilige Offiz, die Inquisition. officieel, bv. n.: officiell, amtlich. oificier, m.: Officier [m.]; - bij de artillerie (kavalerie. infanterie, genie): Artillerieofficier (Kavallerieofficier, Infante-rieofficier, Genieofficier [of: Ingenieuroffi-cierl); - bij de landmacht: Officier der Landmacht; - bij het vreemden-legioen: Officier der Fremdenlegion; - bij de marine: Marineofficier; - van gezondheid: Militararzt [m.; a]; - van Justitie: Staatsan-walt [m.]; - van de Eikenkroon: Officier der Eichenkrone; - van het Legioe Officier der Ehrenlegion. offieierachtig, bv. n.- officierartig, (fig.) Officieren gewogen; I -heid, vr.: (das) Officierartige, (fig.) Gewogenheit zu Offi-eieren.

officiers...., in Sam.: Officieren...., Officier...., Officiers...., b. v.: -degen, m.: Officiersdegen [m.]; -sociëteit, vr.: Officie-renklub [m.]; -tafel, vr.: Officiertisch [m.| u. s. w.

officiertje, o.: Officierchen [o.], officieus, bv. n.: officiös; I -heid, vr.: (das) Officiöse.

officinaal, bv. n.: officinell. officio (met „ex”): ex wegen.

offreeren, w. b.: offriren [ie], anbie-ten [onr.], darbieten [onr.].

ofschoon, vgw.: obschon, obwohl, ob-gleich, wiewohl, wennschon. ofte, vgw.: oder.

ogief, o.: (der) innere Gewölbbogen. oho, tsw.: oho!

oir, o.: Nachkommenschaft [vr.]; mannelijk -, o. enk.: raannliche Leibeserben [m. mrv.]. oirbaar, bv. n.: Zie oorbaar, ojief, o.: Zie ogief ; I -gewelf, o.: Kreuzgewölbe [o.]; -schaaf, vr.: Kehlhobel [m.].

oker, vr.: Ocher [m.]; I -achtig, bv. n.: ocherartig; -geel, bv.n.: ochergelb;-kleur, vr.: Ocherfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: ocherfarbig.

okkernoot, vr.: Wallnuss [vr.; u|. okkernote-bolster, m.: grüne Wall-nussschale [vr.]; | -boom, m.: Wallnuss-baum [m.; a}; -dop, m.: Wallnussschale [vr.]; -schilletje, o.: (das) feine Schalchen der (einer) Wallnuss.

oksel, m.: (ontl.)- Achsel [vr.], Achsel-höhle [vr.[, Achselgrube [vr.]; (pik.] Ach-[vr.]; (fig. pop.) Klaue; het scheelt hem onder den -: (iron.) er ist von trager Art, er hat einen grossen Hang zur Faulenzerei; als ik hem ooit in mijne -s krijg: wenn ich ihn je in meine Klauen bekomme;

I -achtig, hv. n.: achselartig; -blad, o-: (ontl.) Achselblatt [o.; a], Achselbein [o.]; -bloem, vr.: (pik.) achselstandige Blume [vr.]; -haar, o.: Achselhaar [o.]; -schrooi, (kim.) Achselgehre [vr.]; -spier, vr.: Achselmuskel [m.]; -stand, m.: (pik.) Ach-selstand (m.1; -standig, bv. n.: (pik.) ach-selstandig; -stuk, o.: (kim.) Achselstückfo.]. okshoofd, o.: Oxhoft [o.], oleander, m.: (pik.) Oleander [m.]. oleïne, vr.; (schk.) Olein [o.], olie, vr.: Oei [o.l ; heilige -: (kkl.) (das) heilige Oei; - en azijn : Oei und Essig (-

noeg

en azijn stelletje, o.: Oei- und Essigge-stell [o.]); - in het vuur werpen: Oei ins Feuer giessen [onr.] (ook fig.); er is geen - meer in de lamp: es ist kein Oei mehr in der Lampe, (fig. fam.) es ist keinTrop-fen mehr in der Flasche; | -achtig, bv.n.]: ölartig; -bak, in.: Oelbehalter [m.];-bakje,

o.: Oelschüsselchen [o.]; -bol, m.: (der) in Oei gebackene kugelförmige Kuchen, (iron.: das) aufgedunsene Saufergesicht; -boon, vr.: (die) nach Oei schmeckende Kaffeebohne; -doek, m.: Oellappen [m.]; -dom bv. n.: erzdumm, rindviehdumm; -domheid, vr:: Erzdummheit [vr.]; -gevend, bv. n.: ölgebend; -houdend, bv. n.: Oei enthaltend; -jager, m.: (iron.) Oelmakler [m.]; -jas, vr.: (der) geölte Ueberrock [ö]; -koek, m.: Zie -bol; -koop, m.: (der) mit Oelen und andern Medikamenten hausi-rende [ie] ungarische Quacksalber ;-kooper,

m.: Oelhandler [m.]; -lap, m.: Oellappen [m.]; -moer, vr.: Oelhefen [m.]; -molen, m.: Oelmühle [vr.];-molenaar, m.: Oelschlager [m.]. Oelmüller [m.]. oliën, wr. b.: ölen.

olie-papier, o.: (das) geölte Papier; I -pitje, o.: Nachtlichtchen [o.]; -rijk, bv.n.: ölreich.

oliesel, o.: Oelung [vr.]; het laatste -: (kkl.) die letzte Oelung.

olie-slager, m.: Zie -molenaar; I -slagerij vr.: Zie -molen; -slim, bv. n.: (iron.) Zie -dom; -stel, o.: Oelgestell [o.]; -verf-schilderij, vr.: Oelgemalde [o.]; -winkel,

m.: Oelladen [m.; a en a]; -wijding, vr.: (kkl.) Oelweihe [vr.]; -zacht, bv. n.: sanft wie Oei; -zoet, o.: (schk.) Oelsüss [o.l,Gly-cerin [o.]; -zuur, o.: (schk.) Oelsaure [vr.].

olifant, m.: (drk.) Elephant [m.], (papiersoort :) Elephantenpapier [o.]; de witte -: (drk.) der weisse Elephant; van eene mug een - maken: (spr.) Zie mols; de Deensche orde van den -: der danische Elephantenorden; de Siameesche orde van den Witten -: der siamesische Orden des weissen Elephanten; l-achtig, bv.n.: ele-phantenartig (niet -achtig: fig.fam.: nicht auf Elephanten versessen).

olifanten, m. mrv.: (drk.) Elephanten [m. mrv.]; I in Sam.: Elephanten.... olifantje, e.: (der) kleine Elephant. olifants-kornak, m.: Elephanten-lührer [m.]; I-orde, vr.: Zie 9 reg„hooger; -poot, m.: Elephantenfuss [m,; ü]; -ridder,

m.: Bitter Lm] des Elephantenordens; -ziekte, vr.: (gnk.) Elephantenaussatz [m.], Elephantiasis [vr.]. oligarch, m.: Oligarch [m.]. oligarchie, vr.: Oligarchie [vr.]. oligarchisch, bv. n.: oligarchisch. Olim, m.: Olim [m.]; in de dagen \

-: (fig. fam.) vor (zu) Oliins Zeiten.

olm, m.: (pik.) Ulme [vr ], Ulmenbaum [m.; a]. I -, vr.: (rotheid in hout:) Feuer [o.l.

olm-achtig, bv.n.: ulmenartig; |-boom, in.: TJlmenbaum [m.; a], Ulme [vr.]; -boom-hout, o.: Ulmenholz [o.].

olmen, bv. n.: ulmen. I -, m. mrv.: Ul-men [yr. mrv], Ulmenbaume [in. mrv.1; -boschje, o.: Ulmenhain [m.], Ulmenwald-chen [o.].

olm-hout, o.: Ulmenholz [o.]; I -houten, bv. n.: ulmen; -luis, vr.: (ins.) Ulmenlaus [vr.; a].

olographisch, bv. n.: olographisch, eigenhandig geschrieben; een - testament: ein olographisches Testament.

olijf, vr.: (pik.) Olive [vr.]. I-,m.:(plk.) Olive [vr.], Oelbaum [m.; a].

oiyf-berg, m.: (bijb.) Oelberg [m.];

I -blad, o.: Oelblatt [o.; al; -droesem, m-enk.: Oliventrester [m. mrv.]; -gaard, m.: Olivengarten [m.; aj, Oelgarten [m.; aj; -hout, o.: Oelbaumholz [o.]; -houten, bv.

n.: von Oelbaumholz; -steen, m.: (der) olivenförmige Stein; -tak, m.: Oelzweig Lm.]; -vrucht, vr.: Frucht [vr.; ü] des Oel-baums, Olive [vr.1.

Olymp, m.: (dk.) Zie Olympus, olympiade, vr.: (hist.-tijdr.) Olympiade [vr.J.

olympisch, bv. n.: olympisch; de -e spelen: (hist.) die olympischen Spiele.

Olympus, m.: (adk. en fab.) Olymp [in.1, Olympus [m.]; de geheele -; der ganze Olymp, das ganze Götterthum [tl. olyven, vr. mrv.: Oliven [vr. mrv]. -, m. mrv.: Oelbaume [in. mrv.]. oiy ven-bosch, o.: Olivenwald [m.;a]; I -gaard, m. (-hof, m.): Oelgarten Lm.; al, Olivengarten [m.; a]; -hout, o.: Zie olijfhout ; -oogst, m.: Olivenernte [vr.1; -pers, vr.: Olivenpresse [vr.], Oelpresse [vr.]; -tuin, m.: Zie -hof.

lom, vz.: 1) (in verreweg de meeste gevallen:) um (b. v.: - het leven komen: ums Leben kommen lonr.]; - het leven brengen: ums Leben bringen [onr.]); 2) -te: zu (met eene onbepaalde wijs er achter), zum, zur (met een z. n. er achter); lust hebben - te dansen: Lust haben zu tanzen, Lust zum Tanzen haben; geldge-hebben - te betalen: Geld genug haben zu bezahlen, Geld genug zum Be-zahlen haben; gelegenheid zoeken - te vluchten: die Gelegenheit suchen zu ent-fliehen, die Gelegenheit zur Flucht suchen; reden - te klagen: Ursache zu klagen, Ursache zum Klagen; water - te drinken: Wasser [o.] zum Trinken; papier - te schrijven: Papier [o.lzumSchreiben; geld

-    te spelen: Geld [o.] zum Spielen; tabak

-    te rooken: Tabak zum Rauchen; geen tijd hebben - te slapen: keine Zeit haben zu schlafen; 3) (in het Duitsch met eene andere zinswending*.) - den dokter sturen: den Artzt rufen lassen [onr.]; - boeken (melk, tabak, enz.) sturen: Bücher (Milch, Tabak u. s. w.) holen lassen [onr.1; de meid is - groente uit: die Magd holt Ge-rnüse; zij is - eene boodschap: sie ist aus-gegangen etwas zu holen; - gemeubileerde kamers uit zijn: sicli nach möblirten [ie] Zimmern umsehen [onr.]; toen waren de kinderen nog kinderen, maar kom daar nu eens -: damals waren die Kinder noch Kinder, aber frage jetzt eininal danach; het is te gek - er een woord over te verspillen: es ist zu toll, als dass man ein Wort darüber verlieren sollte; hij is te rijk - zich zoo te kunnen verlagen: er ist zu reich, als dass er sich so würde ernie-drigen können; het is - nooit te vergeven: es ist unverzeihlich; dat is iets - nooit te vergeten: so etwas kann man nie verges-sen; zij loopen - het hardst: sie laufen [onr.] mit einander um die Wette; - het uur een lepel: alle Stunden einen Löffel-voll; - de drie dagen: alle drei Tage; -den anderen dag: ein Tag um den an-

dern; beurt - beurt: einer um den andern ombuiten, w. o.: Zie het w. o. rulle-(vr.: eine um die andere; o.: eins um das buiten, andere); 4) in het Duitsch met een ander omcirkelen, w. b.: umzirkeln, um-vz.:) denken denken an; lachen la- ringen, chen über.    omdat, vgw.: weil.

lom, bw.: um; deze weg looptdieser omdropen, w. b.: inwendig abtrock-Weg ist um, dies ist ein Uinweg; de tijd nen.

is    idie Zeit is um; de wind is der Wind    om duikelen, o.: Zie het w. o. om-

ist um, der Wind hat sich §redreht moet buitelen, de witte das niet muss nicht die weisse    om dijken, w. b.: ein dammen, eindei-

Halsbinde um ?; mijn hoofd loopt -: (spr.) chen.

ich weiss nicht wo mir der Kopf steht; hij    omdyking, vr.: Eindammung [vr.].

is den hoek al er ist schon um die omega, vr.: Omega [o.], (der) letzte Ecke; hij is het hoekje al (spr.) er ist    Buchstabe des griechischen Alphabets;

schon in der andern Welt.    de alpha en de (fig.) das Alpha und

lom, vgw.: um; - te: um zu; - duidelijk das Omega, der Anfang und das Ende. te spreken: um deutlich zu sprechen; -    omelet, vr.: (kkk.) Omelette [vr.],

kort te gaan: um mich kurz zu fassen, Eierkuchen [m.].

(fam.) kurz, mit Einem Worte; - zoo te omfloersen, w. b.: umfloren; (fig.) in zeggen: so zu sagen.    Trauer hüllen.

omademen, w. b.: [t] umathmen. (*)    om geven, w. b.: herumgeben [onr.],

omarmen, w. b.: umarmen.    der Reihe nach austheilen Lt). I om ge ven,

omarming, vr.: Umarmung [vr.].    w. b.: (een germanismus:) umgeben [onr.],

omber, m.: 1) (min.) Umbererde [vr.], umrmgen.

Umber Lm.], Bergbraun [o.]; met - ver- omgeving, vr.: (een germanismus:)

mit Umber farben; 2) (spl.) L’hom-    Umgebung [vr.J, (das) Umringende.

bre [o.], L’hombrespiel [o.], (de speler:) ombaal, m.: (van schrijfletters:) L’hombre [in.].    dung [vr.]; (fig.) Wesen [o.J; weinig - ma-

omberaar, m.:    L’hombrespieler ken: wenig Umstande machen; - van

[m.].    woorden; Weitschweifigkeit [vr.].

omber-bruin, bv. n.: umberbraun; ombalen, w. b.: (omver halen:) nie-I -doos, vr.: Spielmarkenkastchen [o.].    derreissen [onr.]; (over den vloer halen:)

omberen, w. o.: L’hombre spielen.    in Unordnung bringen [onr.]; (eene

omberkleur, vr.:    Umberfarbe [vr.]; schrijfletter:) runden.

I -kleurig, bv. n.: umberfarbig, umberfar-    ombaling,    vr.:    1) Niederreissung

ben; -visch, m.: Umberfisch [m.]; -vogel, [vr.1; 2) (das) in Unordnung bringen; Umbervogel [m.; öj.    3) Ründung [vr.].

ombindsel, o.:    Binde [vr.].    om bangen,    w.    b.: umhangen (-

omboenen, w. b.: inwendig scheu- eenen mantel: einen Mantel). I om hangen, w. b.: umhangen„(- met: mit), be-omboordsel, o.: Einfassung [vr.].    hangen (- met: mit); (fig.) umhüllen

ombrengen, w. b.: (levende wezens:) (- met: mit). umbringen [onr.],    ums Leben bringen    omhangsel,    o.: Umhangsel [o.]; (fig.)

[onr.], tödten [t]; (tijd:) zubringen [onr.]; Umhüllung [vr.].

(kranten, enz.:) austragen [onr.]. I -, w.o.:    ombeen, bw.: umher, umhin, herum;

den Becher (das Glas, den Pokal) herum- er -: drum herum; om .... heen: um .... gehen lassen [onr.].    herum.

ombrenger, m.: (van kranten, enz.:) omheinen, w. b.: umzaunen, umhe-Austrager Lm.].    gen, einfriedigen.

ombrenging,    vr.: 1) Umbringung    omheining,    vr.:    Umzaunung [vr.],

[vr.], [t] Tödtung Lvr.]; 2) (das) Austra- Umhegung [vr.J, Einfriedigung [vr.]. gen.    omhelzen, w. b.: umarmen; (fig.) bei-

ombrengster, vr.: (vankranten, enz.:) treten [onr.] [3]; (verbloemd:) beschlafen Austragerin [vr.].

ombuitelen, w. o.: einen Purzelbaum machen.

ombuiteling,

[m.; a].

ven:

Rün-

m.:

ern.

vr.:

[onr.].

omhelzer, m.: Umarmer [m.]; (fig.) Beitreter [m.] (- van: zu); (verbloemd:) Purzelbaum Beschlafer [m.1.

omhelzing, vr.: Umarmung [vr.J;

£§    •SS*'! o g-g

s-:w

Iff-iPi |l|;r si. Zk;*a zvil

!§ -b|b|

Es- Og w?    £§

ir I|i;! ; II

5Ï=;ïl|l r| «I

ï-lslitil II H

liplli I! I!

S-l g-g. =

CD P-g •    g

0.0 P ^ o CD <2

g. f ^2^ e

®! o. "■ s O

³o?s -

i'

il

Sl

Is

i?s-

§ •S'ÖO

II « lü te I KC

¹ lil

Ta

CD CD

E.=

05 CD

CD '—'2

Zo'?

CD i-*s

SI

<D

■II

rs o

11

omloop, m.: Umlauf [m.; a]; (ingewand van slachtvee:) Geschlinge [o.], (van jachtwild:) Gerausch [o.]; (fig. fam.) Umgebung [vr.]; de man zelf is wel genoeg, maar zijn - deugt niet: der Mann selbst ist umganglich genug, aber seine Umgebung taugt nicht.

omloopen, w. o.: umlaufen [onr.]; (van den tijd:) vorübergehen [onr.], ver-streicien [onr.l; (van den wind:) sich drehen; mijn hoofd loopt om: (spr.) ich weiss nicht wo mir der Kopf steht. omlpsten, w. b.: einrahmen.

Umschleierung

vr.:

Beitritt [m.] (- van: zu);(verbloemd:) Beschlafen. omhoog, bw.: empor; (fig.) in der Höhe, (dk.) im Himmel, oben; naar empor, hinauf, in die Höhe, (fig.) zum Himmel. nach oben; van (dk.) (gekomen :) vom Himmel, von oben, (komende:) vom Himmel herab, von oben herab; I -werken (zich), w. w.: sich em-porschwingen [onr.J. NB. Alle samenstellingen met „omhoog” zijn in het Duitsch gelijkelijk samenstellingen met „empor”.

omineus, bv. n.: ominös, verhangniss-voll [s]; I -heid, vr.: (das) Ominöse, (das) Yerhangnissvolle [s].

«missie, vr.: (abuis:) Yersehen [o.]; (vergeet:) Yergessen [o.]; (verzuim:) [s] Versaumniss [o.]; (weglating:) Auslas-sung [vr.]; (het overslaan:) Uebergehnng [vr. |.

omklinken, w. b. (tech.) umnieten; (door den omroeper:) ausklingeln; laten ausklingeln lassen [onr.]. omklinker, m.: Ausklingeler [m.1. omklinking, vr.: 1) Umnieten [o.]; 2) Ausklingelung [vr.].

omkomen, w. o.:    1) umkommen

[onr.], ums Leben kommen [onr.]; 2) herumkommen [onr.], zu Ende kommen [onr.].

omkoopbaar, bv. n.: bestechlich;

I -heid, vr.: Bestechlichkeit [vr.]. omkoopen, w. b.: bestechen [onr.]. omkooper, m.: Bestecher [m.]. omkooperü (omkooping), vr.: Beste-chung [vr.].

omkoopster, vr.: Bestecherin [vr.]. omkorsten, w. b.: überkrusten. omkorsting, vr.: Ueberkrustung [vr.].

omkreukelen, w. b.: umbiegen [onr.].

omkreukeling, vr.: (das) Umbiegen.

lo m kronkelen, w. b.: umbiegen [onr.]. I -, w. o.: sich umbiegen [onr.].

lomkronkelen, w. b.: umschlan-geln.

o m kronkeling:, vr.: Umbiegung [vr.]. I om k r o n keling, vr.: Umschlange-lung [vr.].

omkrullen, w. b.: umbiegen [onr.]; de lippen -: die Lippen aufwerfen [onr.]. -, w. o.: sich krauseln.

«inkrulling, vr.: 1) Umbiegung [vr.]; 2) (das) Krauseln; de - van de lippen: das Aufwerfen der Lippen.

omlaag, bw.: unten; naar -: nach unten; van -: von unten. I -, in Sam.: nach unten, b. v.: - brengen, w. b.: nach unten bringen [onr.].

omlijsting;, vr.: 1) Einrahmung [vr.]; 2) Bahmen [m.].

ommelanden, m. mrv.: Umgegend [vr. enk.]; de Groninger -: die Umgegend von Groningen.

om mei ander, m.: Bewohner [m.] der gröninger Umgegend.

ommezien, o.: (fig. fam.) Augenblick [m.]; in een -: in einem Nu. omnibus, vr. en m.: Omnibus [m.]. Omni potentie, vr.: Omnipotenz [vr.],. Allmacht [vr.].

omoog, o.: Aeglein [o.] am gestickten Rand.

omperken, w. b.: umschranken, ein-schranken.

omperking, vr.: Umschrankung [vr.],. Einschrankung [vr.].

omplakken, w. b.: umkleben (- met: mit).

omplakking, vr.: Umklebung [vr.]. ompraten, w. b.: Zie bepraten, omprating, vr.: Beredung [vr.]. omrasteren, w. b.: mit einem Sta-kettenzaun umgeben [onr.].

omrastering, vr.: 1) Stakettenzaun [m.; a]; 2) Umgebung [vr.] mit einem Stakettenzaun.

omringen, w. b.: umringen, umgeben [onr.].

omringing, vr.: Umringung[vr.],Um-gebung [vr.].

omroepen, w. b.: ausrufen [onr.]; laten -: ausrufen lassen [onr.]. omroeper, m.: Ausrufer [m.]. omroepers-baantje, o.: Ausrufer-amtchen [o.]; I -bekken, o.: Ausruferbec-ken [o.].

omschikken, w. o.: Platz machen. omsingelen, w. b.: umzingeln. omsingeling, vr.: Umzingelung [vr.]. omslaan, w. b. en o.: 1) umschlagen [onr.]; 2) (belastingen, kosten, enz.:) an-nahernd berechnen, (ook:) verhaltniss-massig [s] vertheilen [t].

omslachtig, bv. n.: weitlaufig; I-heid, vr.: AYeitlaufigkeit [vr.].

omslag, m.: 1) Umschlag [m.; a]; (fig.) Umstande [m. mrv.]; zonder veel - te maken: ohne viel Umstande zu machep; 2) (van kosten, belastingen, enz.:) anna-hernde Berechnung [vr.], (ook:) gleich-massige [t] Yertheilung [vr.].

omsleepen, w. b.: hinunterschleppen ; met zich -: mit sich herumschleppen.

om s 1 i n geren, w. b.: umschlingen [onr.].

om s 1 i n gering, vr.: Umschlingung [vr.]. (das) Umschlingen.

omsluieren, w. b.: umschleiern, ver-schleiern.

omsluiering,

[vr.],'Yerschleierung [vr.].

omsmakken, w. b.: umschmeissen [onr,].

omsmakking. vr.: Umschmeissung [vr.1.

omsnellen, w. o.: (fig.) verfliegen [onr.l, schnell vergehen [onr.].

omsntjden, w. b.: aufschneiden [onr.]; drie heele brooden -: drei ganze Brode aufschneiden [onr.].

omspant, vr.: (bwk.) Zimmerwerk

[o.].

omspelden, w. b.: mit Stecknadeln

omvademen, w. b.: umklaftern; (fig.) umfassen.

(oder: mit einer Stecknadel) umheften. omspitten, w. b.: umgraben [on.], omspitting, vr.: Umgrabung [vr.]. o nispoelen, w. b.: 1) spülen, schwen-ken, abspülen, durch Abspülung reinigen ; 2) umspülen ; de overstrooming heeft de jonge boompjes omgespoeld: di berströmung hat die jungen Baumchen umgespült. I om s p o e len, w. b.: umspülen ; het door de zee omspoelde konink-rij k: das meerumspülte Königreich.

omstander, m.: Zuschauer [m.1, (der) Anwesende, (der) Dabeistehende. omstandig, bv. n.: umstandlich.

I omstandigheid, vr. (zonder mrv.): U mstandlichkeit [vr.].

Iomstandigheid, vr.: Umstand [m.;

omvademing, vr.: Umklafterung“ [vr.]; (fig.: das) Umfassen.

e Ue-

om vang, m.: Umfang [m.]; in -: im Umfang; I -rijk, bv. n.: umfangreich.

om vellen, w. b.: (boomen:) umhauen y fallen.

omventen, w. b.: hausiren [ie] mit. omventer, m.: [ie] Hausirer [m.]. omventing, vr.: (das) [ie] Hausiren (- van: mit).

a].

omstandigheden, vr. mrv.: Um-stande Tvr. mrv.]; de verschillende -: die verschiedenen Umstande; in behoeftige -verkeeren: in dürftigen Umstanden sein; in gezegende - verkeeren (b. v. eene vrouw): in andern Umstanden sein. omstreek, vr.: Umgegend [vr.].

efahr. I e vo

omventster, vr.: [ie] Hausirerin [vr.]_ omver, bw., in Sam.: um...., nie-der...., zu Boden, über den Haufen (b.v. i -werpen, w. b.: umwerfeii Tonr.], nieder-werfen [onr.J, zu Boden werfen [onr.],, über den Haufen werfen [onr.]).

o in vliegen, w. o:: (rondvliegen :> umherfliegen [onr.], hin und her fliegen [onr.J; (voorbijgaan, b. v. de tijd:) ver-fliegen [onr.], schnell vergehen [onr.] (fig., neerstorten:) niederstürzen. I omvliegen, w. b.: um..... herumfliegen

omstreeks, bw.:

1) (plaatselijk:) in der

i; 2) (tijd betreffende:) um; - middernacht: um Mitternacht; - Kerstmis: um Weihnachten; - dien tijd: um diese Zeit.

omstreken, vr. mrv.: Umgegend [vr. enk.].

omstrengelen, w. b.: umflechten [onr.], umwinden [onr.], umschlingen[onr.].

omstrengeling, vr.: Umflechtung [vr.].

o m strikken, w. b.: umknüpfen.

I om strik ken, w. b.: umstricken.

o mstroopen, w. b.: (b.v. mouwen:) aufstreifen.

om s t u i ven, w. b.: (fig.) umwir-beln.

om stil wen, w. b.: (fig.) umringen, begleiten.

o m tasten, w. o.: umhertasten, um-hertappen. I om tas ten, w. b.: umtasten, betasten.

omtocht, m.: Umzug [m.; ü]; (fig) Prozession [vr.].

omtrek, m.: 1) (buitenlijn:) Umriss [m.]; ruwe -ken: rohe Umrisse (vr. mrv.];

2)    (cirkelvormige -:) Umkreis [m.]; twee mijlen in -: zwei Meilen imUmkreise;

3)    (omstreek:) Umgegend [vr.]; van Parijs: in der Umgegend ¹

4)    (uitgestrektheid:) Umfang Tm

-, vz.: n, ungefahr ; - midder-mis: um

be

[onr.]; zwermen zwaluwen - den toren Schwarme von Schwalben fliegen um den Thurm [T] herum. omvlochten, v. dw.: umflochten. o m vouwen, w. b.: umbiegen [onr.]. omvraag, vr.: Umfrage [vr.]; in -brengen: Umfrage halten [onr.] über. o m waren, w. o.: Zie rondwaren, omwasschen, w. b.: Zie het w. b~ o m spoelen.

omwassen, w. b. en v. dw.: über-wachsen, bewachsen. omweg, m.: Umweg [m.]. om wenden, w. b. en o.: umwenden [reg. en onr.].

om win den, w. b.: umwickeln. o ni woelen, w. b.: umwühlen, auf-wühlen. I om w o e len, w. b.: umwickeln.

omwoners, m. mrv.: Umwohner [m. mrv.], (die) Umwohnenden [m. mrv.]..

om wroeten, w. b.: umwühlen, auf-wühlen.

omwroeting, vr.: Umwühlung [vr.],, Aufwühlung [vr.].

omzeggen, w. b.: herumsagen, an-sagen, bekannt machen ; laten -: ansagen lassen [onr.], bekannt machen lassen [onr.].

omzegging, vr.: Ansagung [vr.], Be-, in den - kanntmachung [vr.].

van rarijs: in der Umgegend von Paris; lo ni zet, m.: (kph.) Umsatz [m.; a].

4) (uitgestrektheid:) Umfang [m.1.    lom zet, v. dw.: umsetzt (-met: mit)v

lom trekken, m. mrv.: Umrisse [m. eingefasst (-met: mit). mrv.].    o m zetten, w. b.: (i. a. b.) u m set-

lom trekken, w. b.: (i. a. b.) um- zen (v. dw.: umgesetzt). ziehen [onr.]; den vijand-: (mil.) den Feind lomzetten, w. b.: um set zen (v.. umgehen [onr.]. | -, w. o.: umherziehen dw.: umsetzt), einfassen (- met: mit). [onr.].    omzichtig, bv. n.: umsichtig, um-

lom trekken, w. b.: überziehen    sichtsvoll, behutsam ; I -heid, vr.: Umsicht

[onr.] (- met: mit), umkleiden ( met: mit).    [vr.], Umsichtigkeit [vr.], Behutsamkeit

omtrek-linie, vr.: Umrisslinie [vr.1.    [vr.].

omtrent, bw.: 1) ungefahr; 2) bei- omzien, w. o.: umsehen [onr.];-naar: nahe, fast. I -, vz.: Zie omstreeks.    umsehen nach, sich umsehen nach; niet

omtrokken, v. dw.: überzogen, um-    meer - naar: (fig.) sich nicht mehr be-

kleidet (- met: mit).    kümmern um; doe wel en zie niet om:

omtrommelen, w. b.: austrommeln.    (spr.) thue recht und scheue Niemand,

omtrompetten, w. b.: austrompeten. (ook :) wie man’s treibt, so geht’s. omtuimelen, w. o.: umpurzeln; (fig.) omzitten, w. o.: 1) die Sitze tau-umfallen [onr.], umstürzen.    schen; 2) sitzen [onr.1; zit mijne das goed

omtuimeling, vr.: Umstürzung [vr.]. om: sitzt meine Halsbinde gut? omvaart, vr.: Umfahrt [vr.].    omzwaai, m.: Schwenkung [vr.];

<figr.) Umschweif Lm.], Weitlaufigkeit [vr.]. frei; I -heid, vr.: Steuerfreiheit [vr.].

omzwaaien, w. o.: eine Schwenkung    onbelastbaar, bv. n.: steuerfrei;

machen.    I -heid, vr.: Steuerfreiheit [vr.].

omzwachtelen. Zie zwachtelen.    onbeleend, bv. n.: unverpfandet;

o m zwikken, w. o.: sich den Fuss I -heid, vr.: (der) unverpfandete Zustand, verstauchen und tallen [onr.].    on belichaamd, bv. n.: unkörperlieh.

, woordlidje van ontkenning:    onbemind, bv. n.: unbeliebt; nicht

beliebt; I -heid, vr.: (das) Unbeliebtsein.

onaangenaam, jbv. n.: unangenehm;    onbereden, bv. n.: (wegen:) unbe-

1 -heid, vr.: (van iets:) Unannehmlichkeit fahren; (paarden:) unberitten; -e troe-Ivr.], (met iemand:) Uneinigkeit [vr.], pen: unberittene Truppen.

.Zwist Lm.]; in -heden komen: in Unan- onberedeneerd, bv. n : unüberlegt; nehmlichkeiten gerathen [t] [onr.].    | -heid, vr.: Unüberlegtheit [vr.].

onaardig, bv. n. en bw.: nicht hübsch;    on bescheid, o.: unhöfliche Antwort

niet -: hübsch, nicht übel; I -heid, vr.:    [vr.].

<das) nicht Hübsche; -heden, vr. mrv.:    onbeschoft, bv. n.: grob, flegelhaft;

Widerlichkeiten [vr. mrv.].    I -heid, vr.: Grobheit [vr.], Flegelhaftig-

onanie, vr.: (gnk.) Onanie [vr.], Selbst- keit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Grobheiten befleckung [vr.].    [vr. mrv.].

onanist, m.: Onanist [m.], Selbstbe- onbeschroomd, bv. n : freimüthig[t], flecker [m.].    unerschrocken, ohne Furcht; I -heid,

onbedeesd, bv. n.: ohne Scheu, ohne [t] Freimüthigkeit [vr.], Unerschrocken-•Schüchternheit, freimüthig [t]; I -heid, vr.: heit [vr.], Furchtlosigkeit [vr.] ft] Freimüthigkeit [vr.].    onbeslagen, bv. n.: (van paarden, en

onbedekt, bv. n.: unbedeckt; (fig.) fig.:) unbeschlagen; (van spiegels, ramen, unumwunden, unverhohlen; I -heid, vr.: brilleglazen, enz.:) nicht angelaufen;-ten (fig.: das) Unumwundene.    ijs komen: (spr.) ohne Flinte auf die Jagd

onbedenkelijk, bv. u.: undenkbar; gehen [onr.].

] -heid, vr.: Undenkbarkeit [vr.].    onbeslapen, bv. n.: nicht beschlafen

onbediend, bv. n.: nicht bedient;    onbesmettel\jk, bv. n.: nicht an-

(kkl.) ohne mit den Sakramenten der    steckend; I    -heid, vr.: (das) Nicht-Anstec-

Sterbenden versehen zu sein; nog -: noch    kende.

nicht bedient, (kkl.) noch nicht mit den    onbesnoeid, bv- n.: unbeschnitten

Sakramenten der Sterbenden versehen.    (oo.k fig.).

onbeduidend, bv. n.: unbedeutend; onbespeeld, bv. n.: (muz. en spl.)

,1 -heid, vr.: Unbedeutenheit [vr.].    ungebraucht.

onbegaan, bv. n.: (wegen:) nie be- onbesproken, bv. n.: (buiten het treten.    gesprek gebleven:) unbesprochen; (niet

onbegeven, bv. n.: (ambten:) unbe-    besteld, niet vooraf genomen, b.v. plaat-

setzt, ledig.    sen:) unbestellt, frei; (onberispelijk:)

onbegonnen, bv. n.: unangefangen;    dellos, unbescholten; I -heid, vr.: Unbe-

(fig.) vergeblich.    scholtenheit    [vr.]

onbeheerd, bv. n.: herrenlos ; I -heid, onbestand, bw.: - tegen: [3] nicht vr.: Herrenlosigkeit [vr.].    gewachsen

onbeholpen, bv.    n.: unbeholfen;    onbestorven, bv. n.: (slachtvleCsch:)

-heid, vr.: [Jnbeholfenheit [vr.].    zu frisch, nicht mürbe genug geworden;

onbehouwen, bv n.: unbehauen;    (rcht.) unvererbt; een - weduwnaar: ein

{fig. fam.) ungeschlacht, unmanierlich;    Strohwittwer [m.]; eene -e weduwe: eine

J -heid, vr.: (der) unbehauene Zustand, Strohwittwe [vr ].

(fig) Ungeschlachtheit    [vr.J, Unmanier-    onbesuisd, bv. n.: 1) unbesonnen;

lichkeit |vr.].    2) ungestüm; I -heid, vr.: 1) Unbesonnen-

bv. n.: (fam.) unüber- heit Lvr.], 2) Ungestümheit [vr.], (fig ) Un-legt; -heid, vr.: Unüberlegtheit [vr.]. gestüm [m. en o.].

onbekrabbeld, bv. n.: unbekratzt;

(van .schrijfpapier:) unbekritzelt; niet -:

(fig. fam.) nicht unbemittelt, (ook:) nicht ! unbelesen, viel wissend.

onbekwaam, bv. n.: ungeschickt; . trocken.

(fig- fam) betrunken;    - tot (- om te):    onbetreurd, bv. n.: nicht bedauert;

unfahig zu; I -heid, vr.: Ungeschicktheit (van dooden:) unbetrauert.

[vr.]. (fig. fam.) Betrunkenheit [vr.]; -heid onbetuigd, bv n.: zich niet - laten: tot (-heid om te): Unfahigkeit [vr.J zu.    (spr.) nicht zurückbleiben [onr.] das Sei-

onbelast, bv. n.: unbesteuert, steuer- nige (vr.: das Ihrige) zu thun.

on

Uil

vr.:

ta-

onbeteekenend,Zie onbeduidend, onbetoogbaar, bv. n : unbeweisbar; I -heid, vr.: Unbeweisbarkeit [vr.]. onbetraand, bv. n.: thranenlos,

(*) Zoekt men hier een met „on” aanvangend woord tevergeefs, men zoeke dan de beteekenis, die dat woord heeft zonder „on”, en vóór aan die beteekenis hechte men „un” vast, b.v.:

„onvrij” — men zoeke „vrij”: daar vindt men „frei”;

„un” daar vóór aan vastgehecht geeft:

„unfrei” als beteekenis van „onvrij”.

Ook met de als bv. n. gebezigde verleden deelwoorden is dat het geval.

„on” aanvangende z. n. hebben in het Duitsch natuurlijk „Un” met groote U.

Men kan echter ook, in de meeste gevallen, het Hollandsche „on” in het Duitsch door „nicht”, dat evenwel een afzonderlijk woord blijft.

vervangen

De met

ene.

Ungebrauchlichkeit

o.:

onbetwist, bv. n.: unbestritten; I -heid, vr.: (das) Unbestritt onbetwistbaar, bv. n : unstreitig, unbestreitbar; (fig.) unzweifelhaft; I -heid, vr.: Unbestreitbarkeit [vr.], (fig) Unzwei-felhaftigkeit [vr.].

onbevattelijk, bv. n.: (iemand:) hartlehrig, hartlernig; (iets:) unbegreif-lich, schwer zu verstehen; I -heid, vr.:

1)    Hartlehrigkeit [vr.], Hartlernigkeit [vr ], Mangrel [m J an Fassungskraft, 2) Unbe-greiflichkeit [vr.], Unverstandliehkeit [vr.].

onbevlekt, bv. n.: unbefleckt; de -e ontvangenis: (theo.) die unbefleckte Em-pfangniss [s].

onbevriesbaar, bv. n.: ungefrierbar; I -heid, vr.: Ungefrierbarkeit [vr.].

onbewimpeld, bv. n.: unumwunden, unverblümt: I -heid, vr.: (das) Unumwun-dene, (das) Unverblümte.

onbezorgd, bv. n.: 1) (niet aan ’t adres bezorgd:) nicht besorgt; 2) (zonder bezorgdheid:) unbesorgt, unbekümmert;

4)    (zorgeloos, onverschillig:) sorglos;

5)    (zonder zorgen:) sorgenfrei; wees sei unbekümmert, sei ohne Besorgniss [s], sei ausser Sorgen; een - leven leiden: ein sorgloses Leben führen; een - leven hebben: ein sorgenfreies Leben führen; I -heid, vr.: 1) (das) Nichtbesorgtsein,

2)    (das) Unversorgtsein, 3) Unbesorgtheit [vr.], 4) Sorglosigkeit [vr.], 5) Befreitheit [vr.] von Sorgen.

onbezweken, bv. n.: 1) unerschüt-tert; 2) unerschütterlich.

onboetvaardig, bv. n.: unbussfertig, verstookt; I -heid, vr.: Unbussfertigkeit [vr.], Yerstocktheit [vr.].

onbreekbaar, bv. n.: unzerbrechlich; (fig.) unverbrüchlich; I -heid, vr.: Unzer-breehlichkeit [vr.], (fig.) Unverbrüchlich-keit [vr.] onbruik,

[vr.]; in - geraken: abkommen [onr.]; in - geraakt zijn: abg-ekommen sein, nieht mehr gebrauchlich sein.

onee, vr.: Apothekerunze [vr.]. I -, m.: (drk.) Unze [m ], Tigerkatze [vr.], Panther-katze [vr.l.

onclank. m.: Undank [m.], Undank-barkeit [vr.J; - is ’s werelds loon: (spr.) Undank ist der Welt Lohn-ondanks, vz.: trotz [2], ungeachtet [2]; mijns (zijns, huns, enz.) -: wider mei-nen (seinen, ihren u. s. w.) Willen.

ondeeltje, o.: Atom [m..], [t] Urstoff-theilchen [o.].

tonder, vz.: unter [3 en 4]; - de dekens liggen: unter den Bettdecken liegen [onr.]; - de dekens kruipen: unter die Bettdecken kriechen [onr.]; - den boom zitten: unter dem Baume sitzen [onr.]; - den boom gaan zitten: sich unter den Baum setzen; - de menigte rondloo-pen: unter der Menge herumlaufen [onr.];, zich - de menigte begeven: sich unter die Menge begeben [onr.]; - het juk blijven : unter dem Joche bleiben [onr.]; iemand -het juk brengen : Einen unter das Joch bringen [onr.]. (¹)

tonder, bw.: unten; - in het schip: unten im Schiff; het lag - in de mand: es lag unten im Korbe: leg het - in de mand: lege es unten in den Korb.

onderaan, bw.: unten (NB. als twee woorden geschreven: unten an, b. v.: onder aan den berg: unten am Berge).

onderaannemer, m.: Uebernehmer [m.] der ganzen oder theilweisen [t] Liefe-rung oder der ganzen oder theilweisen [t] Arbeit vom eigentlichen Kontrahenten. onderbaas, m.: Unteraufseher [m.]. onderbuur, m. en vr.: (der) Nachbar unten (die) Nachbarin unten. onderconsnl, m.: Yicekonsul [m.]. onderconsulaat,o.: Yicekonsulat[o.]-. onderdaags, bw\: neulich, vor Kur-zem.

onderdaan, m.: Unterthan fm.]. onderdanen, m. mrv.: Unterthanen [m. mrv.]; (iron.) Beine [o. mrv.].

onderdanig, bv. n.: unterthanig;

I -heid, vr.: Unterthanigkeit [vr.].

onderdies, bw.: unterdessen, indes-sen, inzwischen, mittlerweile.

onderdoen, w. o.: - voor: nachstehen [onr.] [3], nachgeben [onr.] [3], onderdoor, bw.: unten durch. ondereen, bw. (ook in Sam.): unter-einander, durcheinander. ondereinde- o.: (das) untere Ende-onderen, (verbogen) bw.: unten; naar -: nach unten; van - zitten: unten sitzen [onr.]; van - komen: von unten kommen [onr.]; van - afaan: von unten an; van - op: von unten auf.

onder gaan, w. o.: untergehen [onr.]. I ondergaan, w. b.: erleiden [onr.]..

ondergeschikt, bv. n.: 1) unterge-ordnet; 2) untergeben, subaltern; I -heid,, vr.: 1) untergeordnete Stellung [vr.], 2) Untergebenheit [vr.].

ondergeschikte, m. en vr.: (der, die) Untergebene, (der, die) Subalterne.

ondergeschoven (ondergestoken), bv. n.: untergeschoben; het - kind: das untergeschobene Kind.

ondergeteekende, m. en vr.: (der,

men

•die) Unterzeichnete, (der, die) Endesunter-schriebene.

ondergoed, o.: Leibwasche [vr.], Lei-nenzeug [o.].

onderhandse]!, bv. n.: ausseramt-lich, Privat....

onderhavig, bv. n.: in Rede stehend, fraglich, vorliegend.

onderhebbenden, m. mrv.: Unter-^•ebenen [m. mrv.], Untergeordneten Lm. mrv.|.

een

onderlaag, vr.: 1) Unterlage [vr.]; (inz. mrv.:) de onderlagen van het bed: die Bretter worauf das Brett ruht; 2) (die) untere Schicht.

mu

b.: auffangen

OH

onderhevig, bv.: ausgesetzt (- aan: .13]), unterworfen (- aan: [3]); aan geen twijfel -: keinem Zweifel unterworfen;

J -heid, vr.: Aus^esetztsein [o.] (- aan:

13]), Unterworfensein [o.] (- aan: [3]). onderhoorig, bv. n.: untergeben; -heid, vr.: Untergebenheit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Gebiet [o. enk.], Jurisdiktion [vr. enk.].

onderhond, o.: 1) (het instandhouden:), Unterhaltung [vr.]; kosten van -: Unter-haltungskosten [vr. mrv.]; 2) (middel ter instandhouding:) Unterhalt [m.]; in zijn eigen - voorzien: seinen Unterhalt selbst verdienen; in goeden staat van -: in gut unterhaltenem Zustand; 3) (mondgesprek:) Unterredung [vr.], Unterhaltung [vr.], Be-sprechung [vr.], Gesprach [o.].

onderhouden, w. b.: unterhalten [onr.] (v. dw.: untergehalten). I onder houden, w. b.: 1) (zorgen voor het onderhoud van:) unterhalten [onr.] (v. dw.: unterhalten); 2) (betrachten, zich gedragen naar:) halten [onr.]; de geboden -: die Gebote halten [onr.]; 3) iem. over iets -: sich mit Einem über etwas bereden, (bestraffend of berispend:) Einen wegen einer Sache zur Rede stellen. I onder hou den (zich), w. w.; (i. a. b.) sich unterhalten [onr.].

onder h o u dend, bv-n.: unterhaltend, unterhaltsam; I -heid, vr.: (das) Unterhal-tende.

onder h o u der, m.: Unterhalter [m.]; - van de geboden: Einer, der die Gebote halt.

onder houd ster, vr.: Unterhalterin [vr.]; eene - van de geboden: Eine, wel-che die Gebote halt.

onderhuren, w. b. en o.: vom Mie-ther [t] miethen [t],

onderhuurder, m.: [t] Untermieth-mann [m.; -leute].

onderhuurster, vr.: [t] Untermieth-frau [vr.].

onder juffrouw, vr.: (op scholen:) Unterlehrerin [vr.].

onderhennen, w. b.: unterscheiden {onr.].

onderkenning, vr.: Unterscheidung {vr.].

onderkruipen, w. b.: (fig.) unter-treten [onr.]. Zie ondersteek.

onderkruiper, m.: (fig.) Untertreter [m.].

onderkruiping, vr.: (fig.) Untertre-tung [vr.].

onderkruipster, vr.: (fig.) Untertre-terin [vr.].

onderlaken, o.: (das) untere Bett-tuch [ü].

onderlegd, bv. n.: Zie onderleid, onderlegsel, o.: Unterlage [vr.]. onderleid, bv. n.: mit allem Nöthi-gen [t] versehen; (inz.) mit Kleidern und besonders mit Leibwasche versehen. onderliggen, w.o.: unterliegen [onr.]. onderling, bw.: unter einander. I bv. n.: gegenseitig. onderlinnen, o.: Leibwasche [vr.]. onder loopen, w. o.; überschwemmt werden [onr.]. I onderloopen, v. dw.: unterlaufen; - met bloed: mit Blut unter-laufen.

ondermaansch, bv. n.: unter dem Monde befindlich, sublunarisch, irdisch; al het -e: alles Irdische; in het -e: hier auf Erden. ondermeester, m.: Unterlehrer [m.]. onderin ynd, bv. n.: untergraben. ondermanen, w. b.: untergraben [onr.]. onderinjjner, m.: Untergraber [m.]. onderin 0n in g, vr.: Untergrabung [vr.J, (das) Untergraben.

onderminister, vr.: Untergraberin [vr.].

onderiieemachtig, bv. n.: unterneh-ngssüchtig; 1 -heid,vr.: Unternehmungs-

onderneemster, vr.: Unternehmerin [vr.].

onderneem-ziek, bv. n.: Zie het bv. n. -achtig.

onderregenen, w. o.: vom Regen überschwemmt werden [onr.].

onderrechter, m.: (rcht.) Unterrich-ter [m.].

onderricht, o.: Unterricht [m.]; - geven: Unterricht ertheilen [t]. I -, v. dw.: unterrichtet.

onderrichten, w. b.: unterrichten. onderrichter, m.: IJnter r i c hter [m.]. onderrichting, vr.: Unterrichtung Ivr.].

onderrichtster, vr.: Unterr i c h terin [vr.].

onderscheid, o.: Unterschied ]m.]. onderscheiden, w. b.: unterschei-den [onr.]. I - (zich), w. w.: sich unter-scheiden [onr.].

onderscheidene, bv. n.: unterschie-dene, verschiedene.

onderscheiding, vr.: Unterscheidung [vr.].

onderscheidings ...., in Sam.: Un-terscheidungs....

onderscheppen, w.

[onr.], unterschlagen [onr.].

derschepper, m.: Auffanger [m.], Unterschlager [m.].

onderschepping, vr.: Auffangung [vr.], Unterschlagung [vr.].

onderschepster, vr.: Auffangerin [vr.], Unterschlagerin [vr.]. onderschoren, w. b.: unterstützen. onderschoring, vr.: Unterstützung [vr.].

onderschragen, w. b.: unterstützen. onderschraging, vr.: Unterstützung [vr.].

onderschrappen, w. b.: unterstrei-chen [onr.].

onderschrapping, vr.: Unterstrei-chung [vr.].

ondershands, bw.: unter der Hand, (rcht.) ausseramtlich, privatim.

bw.: unter-en: (fig.) et-

w. w.: Zie w. w.

ondersneeuwen, w. o : beschneit werden [onr.]; geheel eingeschneit werden [onr.]. I -, w. b.: beschneien; geheel einschneien.

onderspit, o.: (das) Schlimmste; het - delven: besiegt werden [onr.], den Kür-zern ziehen [onr.].

onderst, bv. n. (o. tr.): unterst; (van slechts twee:) (der, die, das) untere. Zie

onderste.

on der staan, w o.: (fig.) unter Wasser stehen [onr.], überschwemmt sein.

! onder staan, w. b.: unternehmen [onr.], riskiren [ie], wagen. I onder staan (zich), w. w.: sich unterstehen [onr.], sich unter-winden [onr.], sich erdreisten, sich ver-messen [onr.].

onderstaand, bv. n.: unten stehend, unten vermerkt.

onderstand, m.: Unterstützung [vr.]; domicilie van -: [t] Heimathrecht [o.], TJn-terstützungsdomicil [o.].

onderstands-gclden, o. mrv.: Un-terstützungsgelder [o. mrv.], Hülfsgelder [o. mrv.]; 1 -kas, vr.: Unterstützungkasse [vr.].

onderste, o.: Unterste [o.]; het - uit de kan: (spr.) Zie kan; ten - boven: über den Haufen, das Unterste zu oberst, das Oberste zu unterst.

ondersteek, o.: Bettpfanne [vr.] zum Stuhlgang. I -, m.: Abbruch [m.]; aan iemand - doen: Einem Abbruch thun [onr.], (inz.) Einen untertreten [onr.], Einen auszustechen suchen, Einen aus dem Sattel zu heben suchen.

ondersteeksel, o.: (fig.) Unterstütze £vr.].

onderstel, o.: Untergestell [o.], ondersteld, vgw. en bv. n.: vor-ausgesetzt.

onder stel len, w. o. en b.: 1) vor-aussetzen; 2) vermuthen [t], onder stel ling, vr.: 1) Yorausset-zung [vr.]; 2) [t] Yermuthung [vr.], [t] Yermuthen [o.]. I onderstelling, vr.: Untergestell [o.].

onderstreept, bv. n.: unterstrichcn. onderstrepen, w. b.: unterstreichen [onr.].

onderstreping, vr.: Unterstreichung [vr.].

onderstuk, o.: 1) Unterstück [o.]; 2) Erdgeschoss [o.] eines Lagerhauses.

ondertrouw, vr.: Einschreibung [vr.] ins amtliche Yerlobungsregister; ten -gaan : sich ins amtliche Yerlobungsregister einschreiben lassen [onr.]; in - opneméh: ins amtliche Yerlobungsregister einschreiben [onr.].

ondertusschen, bw.: 1) inzwischen, mittlerweile, unterdessen, indessen; 2) nichts desto weniger, dessen ungeachtet, dennoch.

ondertyds, bw.: von Zeit zu Zeit, dann und wann.

onderuit, bw.: unten heraus, unten hervor; | -glijden, w. o.: ausgleiten [onr.], ausglitschen.

ondervangen, w. b.: unterfangen [onr.]; (fig.) unterstützen.

onderverliuren, w. b. en o.: was man selbst gemiethet (*) hat an Andern vermiethen, untervermiethen. onderverhuurder, m.: Yermiether

[m.] des Gemietheten,Untervermiether [m.J.

onderverlmurster, vr.: Yermiethe-rin [vr.] des Gemietheten, Untervermie-therin [vr.].

ondervinden, w. b.: erfahren [onr.]; (fig.) wahrnehmen [onr.].

ondervinding, vr.: Erfahrung [vr.1; de - opdoen: die Erfahrung machen; de

-    is de beste leermeesteres: (spr.) Erfahrung ist die beste Lehrmeisterin.

ondervraagster, vr.: Ausfrag erin [vr.].

ondervragen, w. b.: ausfragen [reg.]. ondervrager, m.: Ausfrager [m.]. ondervraging, vr.: (das) Ausfragen; (fig. fam.) Ausfragerei [vr.]. onderwaarts, bw.: nach unten. onderwaartscli, bv. n.: nach unten gerichtet.

onderweg (onderwege), wegs, unterweges; iets - lat was bleiben lassen [onr.].

onderwerp, o.: Gegenstand [m.; a]; (tik. en red.) Subjekt [o.].

onderwerpelijk, bv. n.: fraglich, in Rede stehend.

onder werpen, w. b.: unterwerfen [onr.1; zich -, w. w.: sich unterwerfen [onr.].

onderwicht, o.: Untergewicht [o.], Mindergewicht [o.].

onderwinden (zich), onderstaan (zich).

onderworpeling, m.: (der) Unter-worfene.

onderworpen, bv. n.: unterwürfig (als v. dw.: unterworfen); I -heid, vr. 1) Un-terwürfigkeit [vr.], 2) Unterwerfung [vr.]. onderwijl: Zie no. 1 ondertusschen. onderwijs, o.: Unterricht Lm.]; het hooger, middelbaar en lager -: der hö-here, mittelbare und Elementarunterricht, der Universitats-, Real- und Primarunter-richt; akte voor middelbaar -: Realschul-lehrerdiplom [o.]; het openbaar -: der öffent-liche Unterricht; het bijzonder -: 1) der Unterricht in Privatanstalten, 2) der Privat-unterricht; klassikaal-: klassenweise Unterricht [m.]; wederkeerig -: Unterricht [m.] nach dem wechselseitigen System; - in tee-kenen en muziek: Unterricht [m.] im Zeich-nen und in der Musik, Zeichen- und Mu-sikunterricht; - in vreemde talen: Unterricht Tm.] in fremden Sprachen; - in het Duitsch: Unterricht [m.] im Deutschen;

¹

Yoor de met „onder” aanvangende woorden, die men niet hier vermeld vindt, neme 'men eenvoudig de beteekenis, die dat woord zonder „onder” heeft, en vóór aan die beteekenis hechte men „unter” vast, b.v.:

„onderzoeken” — „zoeken” beteekent „suchen”; hecht men nu vóór agfn die beteekenis „unter” vast, dan krijgt „untersuchen” als de beteekenis van „onderzoeken”.

Zoo ook „onderofficier”:

„officier” is in het Duitsch „Offizier” (ook dikwijls gespeld: „Officier”).

Yooraan „Unter” vastgehecht, krijgt men:

„Unteroffizier” als de beteekenis van „onderofficier”.

Overigens zij hier aangestipt, dat het vz. „onder” bij vele werkwoorden èn scheidbaar èn onscheidbaar is, en dat zulks een niet gering verschil brengt in de beteekenis van het woord. Diezelfde bijzonderheid treft men juist zoo in het Duitsch aan met „unter”.

-    op de piano: Klavierunterricht [m.]; -in het dansen: Tanzstunden [vr.¹* mrv.]; vrijheid van -: Lehrfreiheit [vr.]; inrichting voor opvoeding en - : Erziehungs- und Unterrichtsanstalt; - geven: Unterricht geben [onr.], Unterricht ertheilen ft]; het vak van -: das Lehrfach; I -kunst, vr.: Lehrkunst ]vr.].

onderwazen, w. b.: (eenig vak van onderwijs:) Unterricht geben [onr.] in, lehren, dociren [ie]; (kinderen:) lehren [4], Unterricht geben [onr.] [3]. onderwijzer, in.: Lehrer [m.]. onderwijzeres, vr.: Lehrerin [vr.]. onderwjjzers-akte, vr.: Lehrerdi-plom [o.]; I -genootschap,o.:Lehrerverein [m.]; -plaats, vr.:Lehrerstelle [vr.]; -stand, m.: Lehrerstand [m.]; -traktement, o.: Lehrergehalt [m.]; -vak, o.: Lehrfach [o.];

(*) Overal [t].

: Un-

bv. n.: nicht ge-

vr.:

aus

vr.:

gen.

[o.].

ongelachtig, bv. n.: talgartig; I -heid, (das) Talgartige. ongelden, o. mrv.: 1) Abgaben [vr. mrv.], Steuern [vr. mrv.]; 2) Unkosten [vr. mrv.].

ongeldig, bv. n.:

Ungültigkeit [vr.].

ungültig; I -heid,

(tik.)

star

[vr.].

longeniakkelijk, bw.: (fam.) tücli-

-vergadering-, vr.: Lehrerversammlung; de -vrouw: die Frau Lehrerin; -woning, vr.: Lehrerwohnung [vr.].

onderzaat, m.: Untersass [m.]; (fig.) TJnterthan [m.].

onderzeesch, bv. n.: unterseeisch. onderzoek, o.: Untersuchung [vr.]; - doen naar (een - instellen naar) . _ tersuchungen [vr. mrv.] anstellen über.

onderzoeken, w. b.: untersuchen; (fig.) prüfen; onderzoekt alle dingen en behoudt het goede: prüfet Alles und das Glute behaltet.

onderzoeker, m.: Untersucher [m.[. onderzoekster, vr.: Untersucherin [vr.].

ondeugd, vr.: 1) Laster [o.]; (fig.) Un-tugend [vr.]; allerlei -en: allerhand Laster; 2) Taugenichts [m.]; o, kleine - die gij zijt: o, Du kleiner Taugenichts.

ondicht, o.: Prosa [vr.]. I -, bv. n.: nicht dicht; -heid, vr.: Undichtigkeit'[vr.].

ondoorgrondelijk, bv. n.: Zie bv.

n. onnaspeurlijk.

ondulatie, vr.: Undulation [vr.],Wel-lenbewegung [vr.].

onechteling, m. en vr.: (das) un-echte Kind.

oneetbaar, bv. n.: ungeniessbar, nicht essbar: I -heid, vr.: Ungeniessbarkeit [vr.].

onereus, bv. n.: onerös, beschwerlich; I -heid, vr.: (das) Oneröse, Beschwerlich-keit [vr.].

ongaaf, bv. n.: beschadigt;(vanvruchten :) anbrüchig.

ongansch, bv. n.: am verdorbenen Magen leidend; (vea. ook:) leberkrank; zich ongansch eten: sich den Magen überladen [onr.], sich den Magen verder-ben [onr.].

ongebeft, bv. n.: ohne Baffchen; I -heid. vr.: Abwesenheit [vr.] des Baff-chens (-van: bei).

on geblindd o ek t,

blendet.

ongeboekt, bv. n.: nicht gehucht, nicht ins Buch eingetragen.

ongebolsterd, bv. n.: ungeschalt; -e noten: ungeschalte Nüsse [vr. mrv.]. ongeboterd, bv. n.: ohne Butter. ongebotteld, bv. n.: nicht auf Fla-schen gezogen.

ongedast, bv. n.: ohne Halsbinde. ongedeerd, bv. n.: unverletzt; I-heid, Unverletztheit [vr.]. ongedekt, bv. n.: (i. a. b.) ungedeckt; (van paarden, enz., ook:) nicht beschalt. ongedierte, o.: Ungeziefer [o.], ongedurig, bv. n.: (fam.) unruhig;

I -heid, vr.: Unruhe [vr.].

ongeëvenaard, bv. n.: unvergleich-lich; F -heid, vr.: Unvergleichlichkeit [vr.].

ongeheeten, bv. n. en bw.: unge-heissen, freiwillig, aus eigenem Antriebe, ‘ freien Stücken.

ongeheveld, bv. n.: ungesauert; het feest der -e brooden: (kkl.) das Fest der ungesauerten Brode, ongehoord, bv. n.: unerhört; I -heid, (das) Unerhörte. ongehouden, bv. n.: ungehalten, nicht verpflichtet; I -heid, vr.: (das) Un-gehaltensein.

ongehuisvest, bv. n.: unbehauset; (fig.) ohne Obdach.

ongehuwd, bv. n.: unverheirathet [t], unvermahlt, ledig; de -e staat: der ledige Stand.

ongekapt, bv. n.: (hout:) nicht gehackt, nicht gekappt; (dames:) ohneHaar-putz, (ook:) ohne Kappe. ongekend, bv. n.: (fig.) beispiellos. ongekeurd, bv. n.: (goud- en zilverwerk:) ungestempelt.

ongekist, bv. n.: (lijken:) uneinge-sargt.

ongekleurd, bv. n.: ungefarbt; (prenten:) nicht illuminirt [ie].

ongeknakt, bv. n.: (fig.) ungebro-chen.

ongeknipt, bv. n.: (haar:) unge-schnitten; (laken, linnen, enz., voor kledingstukken:) nicht zugeschnitten; (prentjes en figuren:) nicht ausgeschnitten; (ongedierte:) ungeknickt; (dieven en dergelijk gespuis:) nicht erhascht, nicht gefan-

ongekreukt, bv. n.: (fig.) unverletzt. ongekuifd, bv. n.: (vogels:) unge-haubt.

ongekuischt, bv. n.: (schrijfstijl :)un-gehobelt.

ongel, vr.: Talg [m. en o.], Unschlitt vr.: vr.:

ongeletterd, bv. n.: nicht wissen-schaftlich gebildet; I -heid, vr.: Mangel [m.] an wissenschaftlicher Bildung.

ongeletterde, m.: (der) Mann [mrv.: (die) Leute] ohne wissenschaftliche Bildung.

ongelig, bv. n.: talgig; I -heid, vr.: (das) Talgige.

ongelikt, bv. n.: (fig.) ungeschlaeht, ungeschliffen, ungehobelt; een -e beer: (fig.) ein ungehobelter Mensch; I -heid, vr.: Ungeschlachtheit [vr.], Ungeschliffen-heit [vr.].

ongelogen, bw.: ohne Uebertrei-bung.

longelijk, bv. n.: ungleich; dat is -: (spr.) darnach es fallt, darnach die tlm-stande sind; I -heid, vr.: Ungleichheit [vr.].

longelijk, o.: Unrecht [o.]; - hebben: Unrecht naben; iemand in het - stellen: 1) Einen Unrecht geben [onr.], Einem zei-gen dass er Unrecht habe.

ongelijkvloeiend, bv. n.:    (

ongemak, o.: Unbequemlichkeit [vr.] ; (lichamelijk:) Beschwerde [vr.], Uebel[o.1; de -ken van den ouden dag: die Be-schwerden des Alters.

longeniakkeljjk. bv. n.: (weinig of geen gemak verschaffende:) unbequem; (moeielijk:) schwer, schwierig, beschwer-lich; (lastig, moeielijk te bevredigen:) schwer zu befriedigen, krittelsüchtig;

I -heid, vr.: 1) Unbequemlichkeit [vr.], 2) Schwierigkeit [vr.], 3) Krittelsucht tig.

onherstelbaar, bv. n.: (gnk.) heilbar; (fig-) unersetzlich; I -heid, vr.: 1) Unheilbarkeit [vr.], 2) Unersetzlichkeit [vr.l.

onheuglyk, bv. n.: undenklich; sedert -e tijden: seit undenklichen Zeiten, von undenklicher Zeit her.

onkosten, m. mrv.: Unkosten [m. mrv.]; iem. op - jagen: Einen in Unkosten setzen.

onkreukbaar, bv. n.: unerschütter-lich; I -heid, vr.: Unerschütterlichkeit [vr.].

onkruid, o.: Unkraut [o.]; - vergaat niet: (spr.) Unkraut verdirbt nicht.

onkunde, vr.: Unwissenheit [vr.], Un-kunde [vr.].

onkundig, bv. n.: unwissend; van iets - zijn: einer Sache unkundig onlangs, bw.: neulich, vor Kurzem, kürzlich, unlangst.

onledig, bv. n.: besehaftigt; zich -houden met: sich beschaftigen mit;! -houding, vr.: Beschaftigung [vr.].

onloochenbaar, bv. n.: unstreitig, unlaugbar; 1 -heid, vr.: Unlaugbarkeit [vr.].

onlusten, m. mrv.: Unruhen [vr. mrv.].

onmacht, vr.: Unmacht [vr.], Macht-losigkeit [vr.]; (gnk.) Unvermögen [o.], Impotenz [vr.]; (flauwte:) Ohnmacht [vr.]; in - vallen: in Ohnmacht fallen [onr.], ohnmachtig werden [onr.].

onmachtig, bv. n.: machtlos; -te ....: nicht im Stande zu....

onmetelijk, bv. n.: unermesslich;

I -heid, vr.: Ünermesslichkeit [vr.].

onmiddellijk, bv. n. en bw.: (recht-streeksch): unmittelbar; (dadelijk:) gleich, sogleich, augenblicklich.

onmin, vr.: Unfrieden [m.], Uneinig-keit [vr.]; met iem. in - leven: mit Einem in Unfrieden leben; met iem. in - geraken: sich mit Einem entzweien.

onmisbaar, bv. n.: unentbehrlich;

I -heid, vr.: Unentbehrlichkeit [vr.].

onmiskenbaar, bv. n.: unverkenn-bar; 1 -heid, vr.: (das) Unverkennbare.

onnadenkend, bv. n.: unbedachtsam, unbesonnen; I -heid, vr.: Unbedachtsam-keit [vr.], Unbesonnenheit [vr.].

onnaspeurlijk, bv. n.: unergründ-lich, unerforschfich; I -heid, vr.: Uner-gründlichkeit [vr.], Unerforschlichkeit [vr.].

onneembaar, bv. n.: (vest.) unüber-windlich; 1 -heid, vr.: Unüberwindlichkeit [vr.].

onnoemelijk, bv. n.: unnennbar; (fig.) unsaglich, unaussprechlich, (ook,inz. als dw.:) unermesslich; I -heid, vr.: Uner-messlichkeit [vr.].

ongemerkt, bv. n. en bw.: 1) unbe-merkt; 2) ungestempelt.

ongemoeid, bv. n.: (fam.) ungescho-ren; iemand - laten: Einen ungeschoren lassen [onr.].

ongenadig, bv. n. en bw.: (fam.) tüchtig.

ongeneeslijk, bv. n.: unheilbar; (fig\) unverbesserlich; I -heid, vr.: Unheil-barkeit [vr.], (fig.) Unverbesserlichkeit [vr.).

ongenegen, bv. n.: ungeneigt 13], ab-geneigt [3], abhold 13J; I -heid, vr.: Un-geneigtheit [vr.], Abgeneigtheit [vr.].

genoegen, o.: 1) Missvergnügen Unzufriedenheit [vr.]; 2) Zwist [m.];

-    met iemand krijgen: Zwist mit Einem bekommen [onr.l.

ongenood, bv. n.: uneingeladen, un-gebeten; -e gasten: (spr.) Zie gast.

ongepeperd, bv. n. en bw.: unge-pfeffert; (fig. fam.) tüchtig.

ongepolijst, bv. n.: unpolirt [ie], geglattet; (fig.) Zie ongelikt.

ongeraden, bv. n.: 1) nicht [t]; 2) Zie onraadzaam.

ongeredderd, bv. n.: ungeordnet, nicht ins Reine gebracht; een -e boel:

(fam.) eine desolate Wirthschaft [t]. I bw.: (fam.) tüchtig.

ongerept, bv. n.: unerwahnt; (fig.) tadelfrei, ungeschmalert, (ook:) flecken-los; I -heid, vr.: (fig.) (das) Ungeschma-lerte, (ook:) Fleckenlosigkeit [vr.].

ongerymd, bv. n.: ungereimt; I -heid, vr.: Ungereimtheit [vr.]. ongeschapen, bv. n.: unerschaffen. ongeschonden, bv. n.: unbeschadigt, unverletzt; (fig.) unbefleckt.

ongesteld, bv. n.: unpasslich; I -heid, Unpasslichkeit [vr.]. ongetrouwd, bv. n.: Zie het bv. n. ongehuwd.

ongeveer, bw.: ungefahr, fast, bei-nahe.

ongezind, bv. n.: ungeneigt; I -heid, vr.: Ungeneigtheit |vr.].

ongezouten, bv. n.: ungesalzen. I bw.: (fam.) tüchtig.

ongezuurd, bv. n.: Zie het bv. n.

ongeheveld.

ongodist, m.: Atheist [m.], Gottes-leugner [m.].

ongodisterij, vr.: Atheismus [m.],

Atheism [m.1, Atheisterei [vr.], Gottes-leugnung [vr.].

ongodistisch, bv. n.: atheïstisch, got-tesleugnerisch.

onhandig, bv. n. en bw.: ungeschickt, tölpelhaft, tolpisch, unbeholfen; I -heid, vr.: Ungeschicklichkeit [vr.l, Tölpelei [vr.], Unbeholfenheit [vr.], (fig.) Dummheit [vr.];

-heden, vr. mrv.: (fig.) Dummheiten [vr. mrv.].

onhebbelijk, bv. n.: unmanierlich;

I -heid, vr.: Unmanierjichkeit [vr.].

onheil, o.: Unheil [o.], Unglück [o.];

-    aanrichten (- stichten): Unheil anrichten,

Unheil stiften; I -brengend, bv. n.: un-heilbringend; -spellend, bv. n.: Unheil verkündend, ominös.

onherdoenl jjk, bv. n.: (fig.) unab-anderlich.

onherkenbaar, bv. n.: unkenntlich;

I -heid, vr.: Unkenntlichkeit [vr.].

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

un-

oii

[O.],

un-

errathen

vr-:

sein.

om

onnoozel, bv. n.:    1) unschuldig;

2) einfaltig; 3) blödsinnig, (gnk.) idiot; 4) (iron.) armselig, miserabel (b. v. een -bagatel: eine armselige Kleinigkeit; een -e stuiver: ein miserabler Stüber); -e

Kinderendag, m.: (kkl.) der unschuldigen Kinder Tag [m.]; | -heid, vr.: 1) Unschuld [vr.], 2) Einfalt [vr.l, Einfaltigkeit [vr.l, 2) Blödsinn [m.], Blödsinnigkeit [vr.],(gnk.) Idiotismus [m.], Idiotism [m.].

onnut, bv. n.: unnütz, nichtsnützig;

I -heid, vr.: Nichtsnützigkeit [vr.].

26

onraadzaam, bv. n.: unrathsam [t]; I -heid, vr.: [t] Unrathsamkeit [vr.].

onrecht, o: Unrecht [o.J; ten -e, bw.: ungerechterweise, mit Unrecht.

onrechtvaardig, bv. n.: ungerecht; - goed gedijt niet: (spr.) unrecht Gut deiht nicht; de onrecntvaardigen, m. mrv.: (bijb.) die Ungerechten; I -heid, vr.: Un-gerechtigkeit [vr.].

onroerend, bv. n.: unbeweglich; -e goederen, vr. mrv.: unbewegliche Güter [o. mrv.], Immobilien [vr. mrv.].

onroomsch, bv. n.: (kkl.) misch-katholisch; de onroomsch die Nicht-Katholiken [m. mrv.].

Prosa [vr.]. lons, (persoonlijk) vnw.: (3e nmv.)uns; vertel het (aan) -: erzahle es uns; (4enmv.) uns; hij bedriegt -: er betrügt uns. I -, (bezittelijk) vnw.: (o.) unser; - kind: un-ser Kind; - huis: unser Haus; wij zijn met - zessen: es sind unser sechs, wir sind zu sechsen; het Yader -: (theo.) das Yaterunser. Zie onze.

lons, o.: (gew.) Unze [vr.]. Zie ook once.

onschadelijk, bv. n.: unschadlich; (fig.) «harmlos; iemand - maken: Einen unschadlich machen; I -heid, vr.: Un-schadlichkeft, (fig.) Harmlosigkeit [vr.].

onschatbaar, bv. n.: unschatzbar; I -heid, vr.: Unschatzbarkeit [vr.].

onschendbar, bv. n.: unverletzlich;

I -heid, vr.: Unverletzlichkeit [vr.]. onspoed, m.: Missgeschick [o.l. onspraakzaam, bv. n.: wortkarg. onsterk, bv. n.: nicht stark, undauer-haft; I -heid, vr: Undauerhaftigkeit [vr.].

onsterkte, vr.: Undauerhaftigkeit [vr.].

onstevig, bv. n.: schwach; I -heid, Schwachheit [vr.], Schwache [vr.]. onstuimig, bv. n.: ungestüm ; I -heid, vr.: Ungestüm [m.].

aus-

onontgonnen, bv. n.: (i. a. b.) nicht urbar gemacht.

onophoudelijk, bv. n.: unaufhörlich, unablassig; I -heid, vr.: Unaufhörlichkeit [vr.], Unablassigkeit [vr.]. onoplettend, bv. n.: unachtsam; -heid, vr.: Unachtsamkeit [vr.]. onoplosbaar, bv. n.: unauflöslich;

I -heid, vr.: Unauflöslichkeit [vr.].

onoprecht, bv. n.: nicht aufrichtig, doppemerzig; I -heid, vr : Mangel [m.] an Aufrichtigkeit, Doppelherzigkeit [vr.].

onovergankelijk, bv. n.: (tik.) in-transitiv, ziellos.

onoverkomelijk, bv. n.: unüber-steiglich¹ (fig.) unüberwindlich; I -heid, vr.: Unübersteiglichkeit [vr.], (fig.) Un-überwindlichkeit [vr.].

onoverwinnelijk, bv. n.: unüber-wmdlich, unbesiegbar; I -heid, vr.: Un-überwindlichkeit [vr.1, Unbesiegbarkeit [vr.].

onpas (met „te” of „ten”), bw.: ten -: zur Unzeit, ungelegen. onpasselijk, bv. n.: Zie ongesteld, onpeilbaar, bv. n.: (van diepten:) grundlos, bodenlos; (fig.) unergründlich, unerforschlich; I -heid, vr.: 1) Grundlosig-keit [vr.], 2) Unergründlichkeit [vr.],Uner-forschlichkeit [vr.].

onraad, m.: [t] Unrath [m.], etwas Yerdachtiges; - merken: Unrath [t] merken, etwas Verdachtiges spüren; - hooren: etwas Verdachtiges horen; er is - in huis: es ist nicht richtig im Hause.

gre-

nicht rö-en, m.mrv.:

onrpm, o.:

vr.

ontaard, bv. n.: entartet, ausgeartet; (fig.) unnatürlich; I -heid, vr.: Ausartung [vr.], (fig.) (das) Unnatürliche. (¹) ontaarden, w. b.: entarten, ausarten. ontaarding, vr.: Entartung [vr.], Ausartung [vr.].

ontbeerlljk, bv. n.: entbehrlich;

I -heid, vr.: Entbehrlichkeit [vr.]. ontberen, w. b.: entbehren [2 en 4]. ontbering, vr.: Entbehrung [vr.]. ontbieden, w. b.: kommen lassen [onr.], bestellen. Zie ontboden, ontbieding, vr.: Bestellung [vr.]. ontbinden, w. b.: auflösen (Zie ontbonden); - aan: befreien von, frei machen von. I - (zich), w. w.: sich auflösen; (van lijken:) in Faulniss [s] über-gehen [onr.].

ontbinding, vr.: Auflösung [vr.]; (ylk.) Entbindung [vr.]; (van lijken:) [s] Faulniss [vr.]; - aan : Befreiung [vr.] von.

ontbloot, v. dw.: entblösst; I -heid, vr.: Entblössung [vr.].

ontblooten, w. b.: entblössen. I -(zich), w. w.: sich entblössen (ook fig.). ontblooting, vr.: Entblössung [vr.]. ontboden, v. dw.: bestellt; ik heb hem bij mij -: ich habe ihn zu mir bestellt; ik heb u hier -: ich habe dich hier kommen lassen.

ontboezemen, w. b.: sich ergiessen [onr.1 in; tal van loftuitingen -: sich in , einen Strom von Lobsprüchen ergiessen [onr.]; zijn hart -: sein Herz ergiessen [onr.1, sein Herz ausschütten, seinem Her-zen Luft machen.

ontboezeming, vr.: Herzenserguss [m.; ü].

ontbolsteren, w. b.: (noten:) schalen; (fig., menschen:) abhobeln.

ontbolstering, vr.: (van noten:) Ausschalung [vr.]; (van menschen, fig. fam.:) Abhobelung [vr.].

ontbonden, v. dw.: aufgelöst; aan het stof -: von der irdischen Hülle be-freit.

ontbrandbaar, bv. n.; entzündbar;

I -heid, vr.: Entzündbarkeit [vr.].

ontbranden, w. o.: entbrennen [onr.], entflammen, sich entzünden.

ontbreken, w. o: fehlen, mangein; het ontbreekt mij aan woorden: es fehlt mir an Worten; het ontbreekt mij aan geld: es mangelt mir an Geld; dat ontbrak er nog aan: das fehlte noch daran!

ontbyt, o.: Frühstück [o.]; het - ge- onthalzing, vr.: (rcht.) Enthauptung bruiken: das Frühstück einnehmen [onr.];    [vr.];    na de - van de alleen tehuis geble-

1 -bordje, o.: Frühstückstellerchen Lo.].    yene    grootmoeder, roofden de inbrekers

ontbyten, w. o.: frühstücken.    alles    van waarde: nachdem die Einbre-

ontbyt-kamer, vr.: (das) zum Früh-    cher    der allein zu Iiause gebliebenen

stücken bestimmte Ziminer; I -koek, vr.: Grossmutter den Hals abgeschnitten, raub-Zie pondekoek; -servet, o.: Frühstücks- ten sie alle Sachen von Werth [t]. serviette [vr.]; -servies, o.: Frühstücks- onthanden, w. b.: (Einem) unbequem service [vr.]; -tafel, vr.: Morgentisch sein; dat onthandt mij zeer (ik ben daar [m.].    zeer door onthand): das ist mir sehr un-

ontdaan, bv. n.: 1) entstellt; 2) be- bequem. stürzt; - van: befreit' von: ! -heid, vr.:    ontheffen, w. b.: entheben [onr.],

Bestürzung [vr.].    entledigen.

ontdekken, w. b.: entdecken.    ontheffing, vr.: Enthebung [vr.], Ent-

ontdekker, m.: Entdecker [m.].“    ledigung [vr.].

ontdekking, vr.: Entdeckung [vr.]; onthoofden, w. b.: enthaupten. eene - doen: eme Entdeckung machen.    onthoofding, vr.:    Enthauptung

ontdekkings-reis, vr. (-tocht, m.):    [vr.].

Entdeckungsreise [vr.].    lonthouden, w. b.: 1) (in het geheu-

ontdoen (zich), w. w.: sich befreien gen houden:) behalten [onr.], im Gedacht-<- van: von); (fig.) verkaufen: zich van    niss [s] behalten    [onr.]; iemand iets hellemand -: sich von Einem losmachen,    pen -: Einen an    etwas erinnern; 2) (iets

sich Jemandes entledigen; zich van zijne aan iem.: Einem etwas) vorenthalten kleederen -: sich ausziehen [onr.], sich [onr.]. I - (zich), w. w.: 1) (het noodige:) entkleiden; zich van zijne overjas -: sei- sich verweigern; ik onthoud mij het noo-nen Ueberrock ausziehen [onr.]; zich van dige: ich verweigere mir das Nothwen-zijnen •'mantel -: seinen Mantel ablegen;    dige [t]; 2) zich -    van: sich [2] enthalten

zich van zijnen hoed -: seinen Hut hin-    [onr.J; ik onthoud    mij van wijndrinken en

setzen; zich van zijne zaken -: sein Ge-    biljartspelen: ich    enthalte mich des Wei-

schaft aufgeben [onr.], sich aus den Ge- nes und des Billardspiels. schaften zurückziehen [onr.].    lonthouden, z. n. o.: (das) Behalten

ontdooien, w. b. en o.: aufthauen [t].    goed van - zijn: ein gutes Gedachtniss [s]

ontdooiing, vr.: [t] Aufthauung [vr.],    haben, gut im Gedachtniss [s] behalten

onthouder, m.: 1) (der) Enthaltsame; (fig ) Mitglied [o.] des Massigkeitsvereins;

2)    Behalter [m.]; zijt gij een goed of een slecht -: können Sie gut oder nicht gut im Gedachtniss [s] behalten?

onthouding, vr.: 1) (das) Behalten im Gedachtniss [s]; 2) Torenthaltung [vr.]; -aan iem. van het hem toekomende: Yor-enthaltung [vr.] des Einem Zustehenden;

3)    Enthaltung [vr.], (fig.) Enthaltsamkeit [vr.].

onthullen, w. b.: enthüllen.

onthulling, vr.: Enthüllung [vr.].

onthutst, bv. n.: bestürzt,

Fassung gebracht; I -heid, vr.: zung [vr.].

ontilbaar, bv. n.: nicht aufzuheben; (fig.) unbeweglich; I -heid van een rotsblok : Unmögiichkeit [vr.] ein Felsenstück aufzuheben.

ontkennen, w. b.: (voor onwaar verklaren:) leugnen; (met „neen” beantwoorden:) vernemen.

ontkennend, bv. n.: vernemend.

ontkenning, vr.: 1) Leugnung [vr.], (das) Leugnen; 2) Yerneinung [vr.]; eene dubbele -: (tik.) eine doppelte Yerneinung.

ontknoopen, w. b.: entknüpfen, auf-knüpfen.

ontknooping, vr.: Entknüpfung [vr.]; (fig.) Kastastrophe [vr.].

ontlasten, w. b.: ontlasten, entbür-den. I - (zich), w. w.: sich entladen [onr.]; (van rivieren:) münden, ausmünden, sich ergiessen [onr.].

ontlasting, vr.: 1) Entlastung [vr.]; 2) Entladung [vr.]; 3) (gnk.) Stuhlgang _    ‘, - hebben: Stuhlgang haben;

behoorlijke - zorgen: für gehorige Oeff-nung (Leibesöffnnng) Sorge tragen [onr.].

(das) Aufthauen [t].    können [onr.].

ontduiken, w. b.: umgehen [onr.]. ontduiking, vr.: Umgehung [vr.]. ontegenzeglijk, bv. n. en bw.: un-widersprechlich, unstreitig; I -heid, vr.:

Unwidersprechlichkeit [vr.].

onteigenen, w. b.: (iets:) enteignen;

(iemand:) aus dem Besitze setzen.

onteigening, vr.: Expropriation [vr.];

- ten algemeenen nutte: Expropriation £vr.] im allgemeinen Interesse.

ont eigenings-wet, vr.: Enteignungs-gresetz [o.].

der Bestür-

aus

ontfermen (zich), w. w.: sich erbarmen (- over: über. NB. of [21).

ontferming, vr.: Erbarmung [vr.],

Erbarmen [o.].

ontfutselen, w. b.: entwenden. ontfutseling, vr.: Entwendung [vr.]. ontgelden, w. b.: entgelten [onr.]. ontgeven (zich), w. w..: nicht be-stehen [onr.] auf; ik ontgaf het mij: ich wollte nicht darauf bestehen.

ontginnen, w. b.: (akk.) urbar machen; (fig. fam.) auf .... losgehen Ionr.|.

ontgroen-party, vr.: Fuchstauf-schmaus [m.].

ontgroenen, w. b.: (Einem) die Fuchstaufe ertheilen [t], ontgroening, vr.: Fuchstaufe [vr.],

Studentenweihe [vr.]. ontgunnen, w. b.: missgönnen. onthaal, o.:    1) Aufnahme [vr.],

Empfang [m.]; 2) [t] Bewirthung [vr.].

onthalen, w. b.: bewirthen [t]; iem. -op: Einen bewirthen [t] mit, (fig. fam.)

Einem (etwas) auftischen, (ook:) Einen bedienen mit.

[m.];

voor

onthalzen, w. b.: (Einem) den Hals abschneiden [onr.]; (rcht.) Einen enthaupten.

vr. (-pijp, vr.): Ab-

ontmantelen, w. b.: (vest.) entman-teln.

ontmaskeren, w. b.: entlarven. I-(zich), w. w.: sich entlarven (ook fig.).

ontmaskering, vr.: Entlarvung [vr.].

ontmenscht, bv. n.: entmenscht. ontmoedigen, w. b.: entmuthigen

[t].

einem jammer-

[vr.].

Aufschliessung

vr.:

w. o.: entwischen; -[onr.] [3], entgehen

vr.:    Entwischung

w. b.: abspannen I -erholen.

vr.: Abspannung [vr.];

ontlastin gs-buis,

zugsröhre [vr.].

ontlaten, w. o.: (van de weersgesteldheid:) gelinder werden [onr.].

ontlating, vr.: (das) Gelinderwerden; er is - in de lucht: das Wetter scheint gelinder werden zu wollen, (bij vriezend weder:) es scheint Thauwetter [T] eintre-ten zu wollen.

ontleden, w. b.: (i. a. b.) zergliedern. ontleder, m.: Zergliederer [m.]. ontleding, vr.: (i. a. b.) Zergliederung [vr.].

ontleed-kamer, vr.: Zergliederungs-zimmer [o.], (fig.) Zergliederungshaus [o.; a], (das) anatomische Theater; I -kunde, vr.: Zergliederungskunst [vr.], Anatomie [vr.], (tik.) Analyse [vr.]; -kundig, bv. n.: anatomisch, (tik.) analytisch; -kundige, in.: Anatomiker [m.], Zergliederer [m.]; -mes, o.: Zergliederungsmesser [o.];-tafel, vr.: Zergliederugstisch [m.]; -zaal, vr.: Zergliederungssaal [m.; -sale].

ontleenen, w b.: entnehmen [onr.]; deze volzin is ontleend aan een oud boek: dieser Satz ist einem alten Buche ent-nommen, dieser Satz ist aus einem alten Buche entnommen; 2) herleiten; dat ontleent zijnen oorsprong aan ...: das leitet seinen Ursprung her von .... outleeren, w. b.: verlernen. ontlokken, w. b.: entlocken. ontluiken, w. o.: aufblühen. ontluiking, vr.: (das) Aufblühen. ontmaagden, w. b.: entjungfern. ontmannen, w. b.: entmannen (ook fig.).

ontmoeten, w. o.: begegnen [3]; (fig.) antreffen [onr.] [4]; (ook:) stossen [onr.] auf; ik heb (ik ben) hem ontmoet: ich bin ihm begegnet; ik heb die uitdrukking nooit ontmoet: ich habe diesen Ausdruck nie angetroffen; ik ontmoette zeer veel tegenstand: ich stiess auf sehr viel Wi-derstand.

ontmoeting, vr.: Begegnung [vr.J; (voorval:) [s] Begegniss [o.]; ik heb daar eene onaangename - gehad: es ist mir da etwas Unangenehmes begegnet (of: passirt [ie]).

ontnemen, w. b.: (aan iemand iets: Einem etwas) nehmen [onr.]; (fig.) rauben.

ontnuchteren, w. b. en o.: entnüch-tern.

ontnucktering, vr.: Entnüchterung [vr.].

ontoonbaar, bv. n.: (fig.) abscheu-lich; hij (het) zag er - uit: er (es) sah abscheuiich aus; I -heid, vr.: (fig-: das) abscheuliche Aussehen. ontpakken, w. b.: auspacken. out pakking, vr.: Auspackung [vr.]. ontploffen, w. o.: losknallen, ontploffing, vr.: Explosion [vr.]. ontplooien, w. b.: entfalten; zijn hart

(fig.) sein Herz aufschliessen Tonr.]. I -(zich), w. w.: (vlaggen, zeilen, bloemen, enz.:) sich entfalten; (het voorhoofd:) sich entrunzeln.

ontraden, w. b.: (aan iemand iets: Einem etwas) [tl abrathen [onr.]. ontrading, vr.: [t] Abrathung [vr.]. ontramponeerd, bv. n.: ramponirt [ie].

ontredderd, bv. n.: übel zugerichtet; in eenen -en toestand: in lichen Zustand. * ontreinigen, w. b.: verunreinigen. ontreiniging, vr.: Verunreinigung [vr.].

ontrieven, w. b.: berauben; als ik u niet er door ontrief: wenn ich Sie nicht dadurch beraube.

ontroeren, w. b.: erschüttern, be-stürzt machen, perplex machen. I -, w. o.: erschüttert werden [onr.], perplex werden [onr.].

ontroering, vr.: Erschütterung [vr.]. ontroostbaar, bv. n.: untröstlich;

I -heid, vr.: Untröstlichkeit [vr.]. ontrooven, w. b.: rauben. ontrooving, vr.: Raub [m.]. ontrouwiglieid, vr.: Untreue [vr.]. ontruimen, w. b.: 1) raumen, verlassen [onr.]; 2) ausraumen, leer machen.

ontruiming, vr.: 1) Raumung [vr.], Yerlassung [vr.]; 2) , Ausraumung [vr.], Leermachung [vr.].

ontrusten, w. b.: beunruhigen. I -(zich) w. w.: sich beunruhigen. ontrusting, vr.: Beunruhigung [vr.]. ontroven, w. b.: Zie ontrieven. ontschepen, w. b.: ausschiffen. ontscheping, vr.: Ausschiffung ontschieten, w. o.: entschlüpfen [3]. ontslaan, w. b.: entlassen [onr.]; (fig.) befreien. I - (zich), w. w.: sich ent-schlagen [onr.] [2].

ontslag, o.: Entlassung [vr.]; (fig.) Befreiung.

ontsluiten, w. b.: aufschliessen [onr.].

I - (zich) w. w,: sich aufschliessen [onr.], sich öffnen.

ontsluiting,

[vr.].

ontsmetten, w. b.: von der Anstec-kung reinigen, desinficiren [ie].

ontsmetting, vr.: Reinigung [vr.] vom Ansteckungsstoff, Desinfektion [vr.].

ontsnappen,

aan: entkommen [onr.] [3].

ontsnapping,

[vr.J.

ontspannen,

(zich) w. w.: sich ontspanning, i (fig.) Ernolung [vr.].

ontstaan, w. o.: entstehen [onr.]. I -, z. n. o.: Entstehung [vr.], (das)Entstehen; zijn - te danken hebben aan: [3] sein Entstehen zu verdanken haben.

ontsteken, w. b.: 1) (opensteken, een vat:) anstechen [onr.], anzapfen; 2) (vuur, licht:) anzünden. I -, w, o.: 1) (van wonden, enz.:) sich entzünden; 2) in woede (in toorn) -: vor Wutn [t] (vor Zorn) ent-brennen [onr.].

ontsteking, vr.: (hik. en gnk.) Entzündung [vr.].

fc

ommen

I-

lo.].

[o.].

ontvan

ontvangers-kantoor, o.: 1) Steuer-amt [o.; a], 2) Einnehmerstelle [vr.]; I -post, m.: Einnehmerstelle [vr.].

vr.:

ontweldigen, w. b.: (aan iem. iets: Einem etwas) entreissen [onr.1. ontweldiging, vr.: Entreissung [vr.]. ontwend, v. dw.: entwöhnt; iets -zijn: einer Sache entwöhnt sein.

ontwennen, w. b.: aan iem. iets -: Einem etwas abgewöhnen, Einen von etwas entwöhnen.

ontwenning, vr.: Entwöhnung [vr.]. ontwerp, o.: Entwurf [m.; ü); - van wet: Gesetzentwurf [m.; ü]. ontwerpen, w. b.: entwerfen [onr.]. ontwerper, m.: Entwerfer [m.]. ontwerping, vr.: Entwerfung [vr.], (das) Entwerfen.

ontwinden (zich), w. w.: (fig.) sich abwickeln.

ontwoekeren, w. b.: (fig.) entringen [onr.], entreissen [onr.]. ontwoekering, vr.: Entreissung [vr.].

ontsteld, bv. n.: 1) bestürzt, ausser Fassung gebracht; 2) in Unordnung gebracht, derangirt [ie]; I -heid, vr.: Zie vr.

ontsteltenis.

ontstellen, w. o.: erschrecken [onr.], sich entsetzen, ausser Fassung gerathen [t]    [onr.], aus der Fassung

1 onr.J.

ontsteltenis, vr.: Bestürzung [vr.]. ontstemd, bv. n.: (i. a. b.) verstimmt; heid, vr.: Yerstimmtheit [vr.]. ontstemmen, w. b.: (i. a. b.) ver-stimmen.

ontstentenis, vr.: Ermangelung [vr.]; bij - van: in Ermangelung [2].

ontstichtelfjk, bv. n.: anstössig, Anstoss (Aergerniss [s]) gebend; I -heid, vr.: Anstössigkeit [vr.], [s] Aergerniss

ontstichten, w. b.: argern. ontstichting, vr.: [s] Aergerniss

ontstoken, bv. n.: (hik. en gnk.) ent-zündet; (licht, vuur:) angezündet; I -heid, vr.: Entzündung [vr.J.

ontstrijden, w. b.: (iemand iets: Einem etwas) abstreiten Lonr.], streitig machen.

onttakelen, w. b.: abtakeln. onttakeling, vr.: Abtakelung [vr.]. onttogen, v. dw.: entzogen [3], ent-rissen [3].

ontucht, vr.: Unzucht [vr.]; huis van -: Bordell [o.].

ontuchtig, bv. n.: unzüchtig; I -heid, vr.: Unzüchtigkeit [vr.]. ontuig, o.: Unzeug [o.], ontvallen, w. o.: [3] entfallen [onr.]; (fig.) [3J durch den Tod entrissen werden [onr.].

g, m.: Empfang [m.]; bewijs van -: Empfangschein [m.].

ontvangen, w. b. en o.: (i. a. b.) em-pfangen [onr.].

ontvangenis, vr.: [s] Empfangniss [vr.]; de onbevlekte -: (theo.) die unbe-fleckte Empfangniss [s],

ontvanger, m.: Empfanger [m.]; (van belastingen:) Einnehmer [m.J, Steuerein-nehmer [m.]; (ontvangbak :) Recipient[m.].

ontvangerschap, o.: Einnehmerstelle [vr.].

ontvangst, vr.: 1) Empfang [m.]; 2) (van geld:) Einnahme [vr.]; -en en uitgaven: Einnahmen und Ausgaben.

ontvankelijk, bv. n.: zulassig; I -heid, vr.: Zulassigkeit [vr.J.

ontveinzen, w. b.: leugnen; ik kan niet -: ich kann nicht umhin zu gestehen; zich zelven iets -: sich selbst etwas verhelden; ik ontveins mij niet, dat....: ich verhelde mir nicht, dass....

ontveinzing, vr.: 1) Leugnung [vr.]; -2) Yerhehlung [vr.].

ontveld, bv. n.: mit aufgescharfter Haut.

ontvellen, w. b.: [3] die Haut auf-scharfen; ik heb mijne rechterscheen ontveld: ich habe mir die Haut des rechten Schienbeins aufgescharft.

ontvelling, vr.: Aufscharfung [vr.] der Haut.

ontvlambaar, bv. n.: entzündbar; (fig.) leicht entflammend; (ook:) reizbar;

I -heid, vr.: Entzündbarkeit [vr.], (fig.) (das) Leichtentflammende, (ook:) Reizoar-keit [vr.].

ontvlammen, w. o.; sich entzünden, Feuer fassen, in Brand [t] gerathen [onr.]; (fig.) entflammen. I -, w. b.: (fig.) entflam-men; (ook:) reizen.

ontvlamming, vr.: Entzündung[vr.]; (fig.) Entflammung [vr.]. ontvleesd, bv. n.: entfleischt; I -heid, (der) entfleischte Zustand, ontvleezen, w. b.: entfleischen. ontvleezing, vr.: Entfleischung [vr.1. ontvluchten, w. o.: entwischen, sich aus dem Staube machen; - aan; entrin-nen [onr.] [3].

ontvluchting, vr.: Flucht [vr.]. ontvoerder, m.: Entführer [m.]. ontvoeren, w. b.: entführen. ontvoering, vr.: Entführung [vr.]. ontvolken, w. b.: entvölkern. ontvolking, vr.: Entvölkerung [vr.]. ontvolkt, by. n.: entvölkert. ontvonken, w. b. en o.: entflammen. ontvonking, vr.: Entflammung [vr.]. ontvreemden, w. b.: stehlen [onr.]; aan iemand iets -: Einem etwas entwen-den [reg. en onr.]; geld uit de kas -: Geld aus der Kasse entwenden.

ontvreemding, vr.: Entwendung [vr.].

ontvryën, w. b.: aan iemand zijn meisje -: Einem seine Geliebte abspen-stig machen, einen Liebhaber ausstechen [onr.].

ontwaken, w. o.: erwachen, aufwa-chen. I -, z. n. o.: Erwachen [o.], ontwaking, vr.: Erwachen [o.], ontwaren, w. o. en b.: gewahr werden [onr.J.

ontwarren, w. b.: entwirren. ontwarring, vr.: Entwirrung [vr.]. ontwassen, w. o.: entwachsen [onr.] [3]. I -, v. dw.: entwachsen; aan de kinderschoenen (aan de roede) - zijn: den Kinderschuhen (der Ruthe [tj) entwachsen sein.

ontweien, w. b.: (wild, gevogelte, enz.:) ausweiden.

ontweiing, vr.: Ausweidung [vr.], (das) Ausweiden.

[3].

gezag.

gljjk, bv. n. en bw.: unge-, , -heid, vr.: (das) Ungeheuere. ontzagwekkend, bv. n.: Ehrfurcht ibietend; (fig-.) übergross. enorm.

eln.

ntsiegelung

gebietend; (fig.) übergross, enorm, ontzegelen, w. b.: (rcht.) entsieg ontzegeling, vr.: (rcht.)Entsiegeh

mem

het

ung

onverdeeld, bv. n.: 'ungetheilt [t]; (fig.) einhellig, einstimmig; I -heid, vr.: Einhelligkeit [vr.], Einstimmigkeit [vr.].

onverdienstelijk, bv. n.: verdienst-los; niet -: nicht ohne Yerdienst.

onverdraaglijk, bv. n.: unertrag-lich, unausstehlich; i -heid, vr.: Unertrag-lichkeit [vr.], Unausstehlichkeit [vr.].

onverdraagzaam, bv. n.: unduld-sam, intolerant; I -heid, vr.: Unduldsam-keit [vr.], Intoleranz [vr.].

onverdroten, bv. n.: unverdrossen;

I -heid, vr.: Unverdrossenheit [vr.].

onvereenigbaar, bv. n.: unverein-bar; (fig.) unvertraglich; I -heid, vr.: Un-vereinbarkeit [vr.]; (fig.) Unvertraglich-keit [vr.].

onverflauwd, bv. n.: unablassig; I -heid, vr.: Unablassigkeit [vr.].

onvergelijkelijk, bv.n.: unvergleich-bar; I -heid, vr.: Unvergleichbarkeit [vr.]. onvergolden, bv. n.: unvergolten. onverhaalbaar, bv. n.: 1) (schuldvorderingen:) uneintreiblich; 2) Zie on-vertelbaar; I -heid, vr.: 1) Uneintreib-lichkeit [vr.], 2) Zie onvertelbaarkeid.

ontworstelen, w. o.: sich entringen [onr.] [3].

ontwrichten, w. b.: verrenken. ontwrichting, vr.: Yerrenkung [vr.]. ontwringen, w. b.: (aan iem. iets: Einem etwas) entringen [onr.]. ontwrongen, v. dw.: entrungen. ontwijfelbaar, bv. n.: unzweifelhaft;

I -heid, vr.: Unzweifelhaftigkeit [vr.]. ontwijken, w. o.: ausweichen [onr.]

ontwijking, vr.: Ausweichung [vr.]. ontijd, m.: Unzeit [vr.]; ten -e: zur Unzeit; bij avond en -en: zur Abend-und Unzeit.

ont\jdig, bv. n.: unzeitig; I -heid, vr.: Unzeitigkeit [vr.]. ontzadelen, w. b.: absatteln. ontzag, o.: 1) Ehrfurcht [vr.]; (fig.) Furcht [vr.]; aan iem. - inboezemen: Einem Ehrfurcht einflössen ; iem. in - houden : Einen in Furcht halten [onr.]; -hebben voor: Furcht haben vor, in Furcht stehen |onr.] vor; uit - voor: aus Furcht vor; 2) Zie ontza heuer; I

[vr.].

ontzeggen, w. b.: 1) (aan iem. iets: Einem etwas) absprechen [onr.], streitig machen; (fig.) verbieten [onr.]; ik heb hem mijn huis ontzeid: ich habe ihm Haus verboten; 2) verweigern; zich noodige -: sich das Nothwendige [t] verweigern; 3) aan den eischer zijnen eisch -: (rcht.) die Klage des Klagers ab-weisen [onr.1; aan den eischer werd zijnen eisch ontzegd: der Klager wurde mit seiner Klage abgewiesen.

ontzegging, vr.: 1) Absprech [vr.]; (fig.) Yerbot [o.], (das) Yerbieten: 2) Yerweigerung [vr.]; 3) (rcht.) Abwei-sung [vr.].

ontzenuwd, bv. n.: entnervt. ontzenuwen, w. b.: entnerven; (fig.) entkraften, widerlegen, zu Kichte machen.

ontzenuwing, vr.: Entnervung [vr.]; (fig.) Entkraftung [vr.].

lontzet, o.: Entsatz [m.]; tot - der belegerde stad aanrukken: zum Entsatze der belagerten Stadt herbeieilen; Leiden’s -: (hist.) Leidens Entsatz [m.[.

lontzet, bv. n. (en v. dw. van ontzetten): 1) abgesetzt; 2) befreit; 3) ent-setzt.

ontzetten, w. b.: 1) iemand uit zijn ambt -: Einen seines Amtes entsetzen, Einen absetzen; 2) befreien; 3) (met ontzetting vervullen:) entsetzen.

ontzettend, bv. n. en bw.: entsetz-lich, schrecklich. ontzetter, m.: Befreier [m.]. ontzetting, vr.: (schrik, ontsteltenis:) Entsetzung [vr.], Bestürzung [vr.]; (bevrij-ding:) Befreiung [vr.]; de - uit een ambt: die Absetzung. ontzield, bv. n.: entseelt. ontzielen, w. b.: entseelen. ontzieling, vr.: Entseelung [vr.]. ontzien, w. b.: (ontzag hebben voor:)

fürchten; (opzien tegen:) scheuen; (sparen, met verschooning behandelen :) schonen. I - (zich), w. w.: 1) sich in Acht neh-men [onr.], sich schonen; zich niet -: sich nicht in Acht nehmen fonr.], sich nicht schonen; 2) (gevolgd door onbep. wijs met „te”:) sich scheuen, sich nicht vermessen [onr.], sich nicht erkühnen; zich niet -aan iemand grofheden te zeggen: sich nicht scheuen (sich vermessen [onr.]r sich erkühnen) Einem Grobheiten zu sagen.

ontzwachtelen, w. b.: aufbinden [onr.J.

ontzwacliteling, vr.: Aufbindung [vr.].

onuitputtelijk, bv. n.: unerschöpf-lich; I -heid, vr.: Unerschöpflichkeit [vr.].

onuitsprekelijk, bv. n. :unaussprech-lich, unsaglich; I -heid, vr.: Unaussprech-lichkeit [vr.], Unsaglichkeit [vr.].

onuitstaanbaar, bv. n.: unaussteh-lich; I -heid, vr.: Unausstehlichkeit [vr.].

onuitvoerbaar, bv. n.: unausführ-bar; I -heid, vr.: Unausführbarkeit [vr.].

onuitwischhaar, bv. n.: unauslöseh-lich, unauslöschbar; I -heid, vr.: Unaus-löschlichkeit [vr.], Unauslöschbarkeit [vr.].

onvaarhaar, bv. n.: (water:) unschiff-bar; (weersgesteldheid:) das Aussegeln verbietend; I -heid, vr.: 1) Unschiffbarkeit [vr.], 2)Rauhheit [vr.].

on verbasterd, bv. n.: nicht entartet, nicht ausgeartet; (fig.) unverletzt; I -heid, vr.: Unverletztheit [vr.].

onverbeterlijk, bv. n.: unverbesser-lich; I -heid, vr.: Unverbesserlichkeit [vr.].

onverbiddelijk, bv. n.: unerbittlich;

I -heid, vr.: Unerbittlichkeit [vr.].

onverbiedelijk, bv. n.: unartig, un-gehorsam; I -heid, vr.: Unartigkeit [vr.].

onverbreekbaar (onverbrekelijk),, bv. n.: unverbrüchlich; I -heid, vr.: Unver-brüchlichkeit ]vr.].

onverdedigbaar, bv. n.: nicht zu vertheidigen [t], unhaltbar; I -heid, vr.: Unhaltbarkeit [vr.].

frei-

bv. n.: Zie bv. n.

onverhoeds, bw.: unversehens, plötz-lich.

onverhoedsch, bv.n.:unvermuthet [t], unerwartet, plötzlich; I -heid, vr.: Plötz-lichkeit [vr.J onverholen, bv.n. en bw.: unverhoh-len, unumwunden.

onverhoopt, bv. n. en bw.: unverholft. onverkort, bv. n.: unverkürzt, unge-schmalert.

onverkrijgbaar, bv. n.: nicht zube-kommen; I -heid, vr.: de -heid van....: die Unmöglichkeit... zu bekommen onverlaat, m.: (der) abscheuliche Mensch.

onverlet, bv. n.: ungehindert. onvermaakt, bv. n.: nicht verandert; (schrijfpennen:) ungeschnitten.

onvermeesterlijk, bv. n.: unüber-windlich; I -heid, vr.: Unüberwindlichkeit [vr.].

onverminderd, bv. n.: unvermindert, ungeschmalert, unverkürzt, unverringert.

I -, vz.: unbeschadet; - mijne rechten: un-beschadet meiner Rechte, mit Yorbehalt meiner Rechte.

onvermoeibaar, bv. n.: unermüd-lich; I -heid, vr.: Unermüdlichkeit [vr.].

onvermoeid, bv. n.: unermüdet, unab-lassig; I -heid, vr.: Unablassigkeit [vr.J.

onvermogen, o.: Unvermögen [o..l; (gnk.) Impotenz [vr.]; bewijs van -: Ar-menschein [m.]; staat van kennelijk -: Zustand [m.] der Zahlungsunfahigkeit.

onvermogend, bv. n.: bedürftig; de -en, m. mrv.: die Bedürftigen [m. mrv.];

I -heid, vr.: Bedürftigkeit [vr.].

onverpoosd, bv. n. en bw.: unablas-sig, ununterbrochen.

onverricht, bv. n.: unverrichtet; -er zake: unverrichteter Dinge.

onversaagd, bv. n. en bw.: unver-zagt; I -heid, vr.: Unverzagtheit [vr.].

lonverschillig, bv. n.: gleichgültig;

I -heid, vr,: Gleichgültigkeit [vr.].

lonverschillig, bw.: gleichviel; dat is mij -: das ist mir gleichviel; - of gij meegaat of niet: gleichviel ob Sie mitge-hen oder nicht.

onverschrokken, bv.n.: unerschroe-ken, unverzagt, furchtlos; I -heid, vr.: Un-erschrockenheit [vr.J, Unverzagtheit [vr.], Furchtlosigkeit [vr.].

onverschuldigd, bv. n. en bw.: willig; I -heid, vr.: Freiwilligkeit [vr.]. onversiytbaar, bv. n.: unzerreissbar; -heid, vr.: Unzerreissbarkeit [vr.]. onversneden, bv. n.: (wijn:) rein, un-vermischt; (schrijfpennen:) ungeschnitten.

onverstoorbaar, bv. n.: unstörbar; I -heid, vr.: Unstörbarkeit [vr.].

onvertelbaar, bv. n.: nicht zu er-zahlen : (fig.) unsaglich; I -heid, vr.: Un-saglichkeit [vr.].

onvertogen, bv. n.: unfreundlich; een - woord: ein unfreundliches Wort.

onvervaard, bv. n.: Zie het bv. n. onverschrokken.

onvervreemd, bv. n.: unveraussert. onverwachts, bw.: unerwartet. onoverwonnen,bv. n.: unüberwunden. onverwijld, bv. n.: unverzüglich, un-verweilt.

onverzadelpk, bv. n.: unersattlich; I -heid, vr.: Unersattlichkeit [vr.].

onverzegeld, bv. n.: (rcht.) unver-siegelt; (brief:) unpetschirt [ie], onverzekerd, bv.n.: nicht versichert, nicht assekurirt [ie]; huizen en roerende goederen - laten: Hauser und Mobilien nicht (gegen Feuerschaden) versichern.

onverzeld, bv. n.: unbegleitet, ohne Begleitung.

onverzetteljjk, bv. n.: (fig.) unbeug-sam, halsstarrig; I -heid, vr.: Unbeugsam-keit [vr.], Halsstarrigkeit [vr.]. onverziens, bw.: unversehens. onverzoenlyk, bv. n.: unversöhn-lich; I -heid, vr.; Unversöhnlichkeit [vr.J. onverzorgd, bv. n.: unversorgt. onvoldragen, bv. n.: (vlk.) unzeitig -geboren; een - kind: ein Unzeitling [vr.].

onvolmaakt, bv. n.: unvollkommen;

- verleden tijd: (tik.) Imperfektum [o.l, Imperfekt [o.], (die) unvollkommen ver-gangene Zeit; I -heid,vr.: Unvollkommen-heit [vr.].

onvolprezen, bv. n.: nicht genug ge-lobt; immer -: nie genug gelobt.

onvoorbedacht, bv. n.: (onvoorbe-dachtelijk, bw.): unvorsatzlich.

onvoorbereid, bv. n. en bw.: unvor-bereitet; - spreken; aus dem Stegreif sprechen [onr.].

onvoorziens, bw.: unversehens.. onvrouwelpk, bv. n.: unweiblich;

I -heid, vr.: Unweiblichkeit [vr.].

onwaarde, vr.: [t] Unwerth [m.]; van -: null und nichtig; iets van - verklaren: etwas für null und nichtig erklaren.

onwaardeerbaar, bv. n.: unschatz-bar; I -heid, vr.: Unschatzbarkeit [vr.].

onwankelbaar, bv. n.: unerschütter-lich; I -heid,vr.: Unerschütterlichkeit [vr.1.

onweder, o.: Gewitter [o.], Ungewit-ter [o.]. Zie onweers.

onwederlegbaar, bv. n.: unwider-leglich; I -heid, vr.: Unwiderleglichkeit [vr.].

onwederroepelijk, onherroepelijk.

onwedersprekelpk, bv. n.: unwi-dersprechlich; I-heid, vr.: Unwidersprech-lichkeit [vr.].

onwederstaanbaar, bv. n.: Zie bv. n. onweerstaanbaar.

onweegbaar, bv.n.: unwagbar; I -heid, vr.: Unwagbarkeit [vr.]. onweer, o-: Zie onweder. onweerbaar, bv.n.: unwehrbar; l-heid, vr.: Unwehrbarkeit [vr.]. onweeren, w. onpers.: wettern. onweers-bui, vr.: 1) Gewitter [o.l, Ungewitter [o.]; I -lucht, vr.: Gewitterhim-mel [m.]; -vogel, m.: (vog.) Gewittervogel [m.; ö], Sturmvogel [m.; ö]; -wolk, vr.*-Gewitterwolke [vr.], Wetterwolke [vr.].

onweersprekelyk, bv. n.: Zie bv.n. onwedersprekelyk.

onweerstaanbaar, bv. n.: unwider-stehlich ; I -heid, vr.: Unwiderstehlichkeit

onwel, bv. n.: unwohl, unpasslich;

I -heid, vr.: Unwohlbefinden [o.], Unpass-lichkeit [vr.].

onwillens, bw.: wider Willen; willens of -: gutwillig oder gezwungen.

onwijs, bv. n.: (handeling, redeneè-ring:) 'unklug, unvernünftig; (persoon:) verrückt.

tig.

onwijze, o.: (das) Unvernünftige. I -, (der, die) Yerrückte. onyx, m.: (min) Onyx [m.], Onyxstein [m.].

onze, (verbogen) vnw.: (der, die das) unsrige; de -n, mrv.: die Unsrigen.

onzent (met „ten”), bw.: beiuns; I van -wege: unsertwegen; om -wil: um unsert-willen.

onzienlyk, bv. n.: unsichtbar; I -heid, vr.: Unsichtbarkeit [vr.].

onzinnig', bv. n.: unsinnig, sinnlos; (fig.) wahnsinnig; I -heid, vr.: Unsinnig-keit [vr.], Sinnlosigkeit [vr.]; (fig.) Wahn-sinn [m.], Wahnwitz [m.].

onzydig, bv. n.: neutral; (tik.) (van z. n.:) sachlich, (van werkwoorden:) in-transitiv, ziellos; I -heid, vr.: Neutralitat [vr.].

ooft baum

ten

des

oog appel,

[m.; a].

oogelyn, o.: Aeuglein [o.], loogen, w. o.: schauen, sehen [onr.], gucken (- naar: nach); even - (naar, in:) flüchtig einen Bliek werfen [onr.] (nach, in).

loogen, o. mrv.: Augen [o. mrv.] (Zie oog); I -blik, o.: Augenblick [m.] (in een -blik: 1. in einem Augenblicke, 2. im Augenblicke, augenblicklich; op het -blik:

Augenblicke, augenblicklich; op het -blik, toen ....: im Augenblicke, als ....); -blikkelijk, bv. n. en bw.: augenblicklich;

-dracht, vr.: (hik.) Augenbutter [vr.], Eiter [m.1 in den Augenwinkeln; -klaar, o.: (pik.) Augentrost [m.]; -schouw, vr.: Augenschein [m.] (in -schouw nemen: in Augenschein nehmen [onr.]); -schijnlijk, bv. n.: scheinbar (als bw.: nachdem es sich ansehen lasst, dem Anscheine nach); -schijnlijkheid, vr.: Schein [m.], Anschein [m.]; -verklaring, vr.: Augenergötzung [vr.1; I in overige Sam.: Augen.... oog-liaartje, o.: Augenwimper [vr.]. oogje, o.: Aeuglein [o.]: (van eene naald:) Oehrchen [o.]; (fig.) Wink [m.] mit den Augen; een - houden op: ein wachsames Auge haben auf.

g-kas, vr.: Augenhöhle [vr.]; I-klep, Zie -leer; -kwaal, vr.: Augenübel [o.]; -leder (-leer), o-: Augenleder [o.], Augenklappe [vr.]; -lid, o.: Augenlied [o.]; -lonken, w. o.: augeln (het -lonken, z. n. o.: das Augenspiel); -lonkje, o.: Zie lonkje; -luikend, bv. n.: unbemerkt (iets -luikend toelaten: Ein Auge bei etwas zudrücken);-luiking, vr.: (das) Ueberse-hen; -lijder, m.: (der) Augenkranke; -lij-deres, vr.: (die) Augenkranke.

gljjk, bv. n.: schmuck, schön, an-genehm für das Auge; I -heid, vr.: (das) schrnucke (schone) Aeussere- (Aussehen, Ansehen).

-kui-

onwyselyk, bw.: unklug, unvernünf-

m. en vr.:

t, o.: Obst [o.]; I -boom, m.: Obst-lxx [in.; a]; -boomgaard, m.: Obstgar-[m.; aj; -godin, vr.: (fab.) Oöttin [vr.] Obstes (Pomona).

oog, o.: Auge [o.]; het - van eene lala: das Oehr einer Nadel; (op kaarten en dobbelsteenen:) Auge [o.]; het licht van het -: das Augenlicht, der Augen-stern; met hetbloote mit nacktem Auge, mit unbewaffnetem Auge; een blauw -: ein blaues Auge (iemand een paar blauwe -en slaan: Einem ein Paar blaue Augen schlagen [onr.]); een paar groote -en opzetten: ein Paar grosse Augen machen; een goed - hebben : 1) gut aussehen [onr.], 2) gut sehen können [onr.]; een goed -hebben op: 1) ein Auge haben auf, gern leiden mógen, 2) Heirathsabsichten [t] haben auf; een wakend - houden op: ein wachsames Auge haben auf; iem. of iets in het - houden: Einen oder etwas im Auge behalten [onr.]; een - in het zeil houden: (fig.) Zie zeil; iem. of iets uit het - verliezen: Einen oder etwas aus den Augen verlieren [onr.]; zijne -en den kost geven: (spr.) seine Augen umhergehen lassen [onr.]; zijne -en verklaren: seine Augen ergötzen (- aan: an); iets aan iem. in zijne -en laten druipen: (spr.) Einem etwas theuer [t] zu stehen kommen lassen [onr.], Einen etwas sauer entgelten lassen [onr.]; ik heb het voor mijne -en gezien: (fam.) meine Augen haben es gesehen; ga uit mijne -en: gehe mir aus den Augen; ik heb den ganschen nacht geen - dichtgedaan: ich habe die ganze Nacht kein Auge zugethan; dat is mij een doorn in het -: (fig.) das ist mir ein Dorn (ein Sta-chel) im Auge; uit het - uit het hart: (spr.) aus den Augen, aus dem Sinn.

m.: (ontl. en fig.) Augapfel

im

oo

vr.:

«o

oog merk, o.: Absicht [vr.]; I -ontleding, vr.: Zergliederung [vr.] des Auges; -opslag, m.: Bliek [m.1 des Auges (met een -opslag: mit einem Bliek); -punt, o.: Ge-sichtspunkt [m.]; -rand, m.: Rand [m.; a] des Augenlieds; -ring, m.: (ontl.) Regen-bogenhaut [vr.; a].

oogst, m.: Ernte [vr.]; den - binnenhalen: die Ernte einsammeln; I in Sam.: Ernte ....

oogsten, w. b. en o.: ernten. oogster, m.: Ernter [m.]. oogst!lig, vr.: (das) Ernten. oogstster, vr.: Ernterin [vr.]. oog-wenk, m.: ’Augenwink [m.] (in een -wenk: in einem Nu); I -wit, o.: Au-genweiss [o.], (das) Weisse im Auge; -zeer,

o.: Augenübel [o.]; -zweertje, o.: (hik.) Thranengeschwür [o.], Ziegenauge [o.].

ooi, vr.: (drk.) Mutterschaf [o.]; (in ruimen zin:) Schaf [o.]; I -lam, o.; Schaflamm [o.; a], Schafchen [o.]; -lammetje, o.: Schaflammchen [o.], Schafchen [o.].

ooievaar, m.: (vog.) Storch [m.; ö]. ooievaars-been, o.: Storchbein [o.] (met -beenen: storchbeinig); I-bek, m.: Storchenschnabel [m.; al (ook fig. en pik.)* -bloem, vr.: (pik.) Storchblume [vr.]; ten, vr. mrv.: (fig.) Spindelbeine [o. mrv.]; -nest, o.: Storchennest [o.]; -paar, o.: Stor-chenpaar [o.].

ooievaren, w. o.: (fam.) Geld sam-meln, Geld zusammenscharren, sich be-reichern.

ooit, bw.: je; jemals; meer dan -: mehr als je; zoo - (indien -): wennje,wenn jemals; heb ik - zoo iets gehoord: habe ich je so etwas gehórt!; wel, heb ik ooit, tsw.: ach, Du lieber Gott! ook, vgw. en bw.: auch; het is waar

1) es ist wahr auch, 2) was ich sagen will, 3) das gestehe ich.

ooiyk, bv. n.: schlau, pfiffig; een -e snuiter: ein Schlaukopf [m.; öj; I -heid,

(das) trachtige

o.:

na

[0.].

[vr.]; -kracht vr. :

ii :

vr.: Schlauheit [vr.1, Pfiffigkeit [vr.].

ooiykerd, m. en vr.: Schlaukopf lm.; ö].

oom, m.: Oheim [m.], Onkel [m.]; -Jan: (der) Onkel Johann; Jan -: (iron.) Leihhaus [o.; a] (Zie Jan); I -kool, m.: (fam.) (der) arme Teufel (neen, -kool: nein,.mein lieber!). oompje, o.: Onkelchen [o.], ooms, in Sam.: Onkels.... oom zegger, m.: Neffe [m.]; -zegger-tje, o.: Neffchen [o.]; -zegster, vr.:Nichte; -zegstertje, o.: Nichtchen [o.].

oonen, w. o.: jungen, Jungen werfen [onr.].

oon-schaap.

Schaf, loor, o.: Zie oir.

loor, o.: (ontl. en fig.) Ohr [o.]; op één - liggen: (fig. fam.) im Bette liegen [onr.J; zijnen hoed op één - zetten: den Hut aufs Ohr setzen; aan één - doof zijn: auf Einem Ohre taub sein; iemand met een - aanzien: zie nek; het is op een -gevild: es ist beinahe fertig; het ééne

-    in, en het andere uit: (spr.) zum einen Ohre hinein und zum andern wieder hin-aus; het - leenen aan: [3] Gehör geben [onr.1; een open - vinden: ein offenes Ohr finden [onr.]; iep. iets in het - blazen (bijten, fluisteren"): Einem etwas ins Ohr flüstern (raunen, blasen [onr.]); iets in zijn - knoopen: Zie knoopen; iemands

-    streelen: Einem die Ohren kitzeln; zitten alsof men eene luis in zijn - heeft: (gem.) gramlich da sitzen [onr.]; door het - van eene turfmand: Zie turfmand; aan iemand ter -e komen: Einem zu, Ohren kommen [onr.].

oor-aap, m.: (drk.) Ohraffe [m.]. oorbaar, bv. n.: passend, geziemend, (fig.) erlaubt; I -heid, vr.: (das) Passende, (das) Geziemende, (fig.: das) Erlaubtsein.

oor-bel, vr.: Ohrgehange [o.], Ohr-gehenk [o.]; I -biecht, vr.: (kkl.) Ohren-beichte [vr.]; -blazerij, vr.: Ohrenblaserei [vr.].

oord, o.: Ort [m.; O en Oe], Gegend [vr.]; in alle -en der wereld: aller Orten, an allen Orten und Enden, überall in der Welt.

oordeel, o.: 1) (verstand:) (²) Urtheil [o.], Urtheilskraft [vr.], Verstand [mj;

2)    (zienswijze, gevoelen, meening:) Urtheil [o.]; naar mijn -: meinem Urtheile nach; een - vellen over: ein Urtheil fal-len über; zijn - zeggen over: sein Urtheil sagen (sein Urtheil abgeben [onr.]) über;

3)    (rechterlijke uitspraak, vonnis:) Urtheil [o.]; 4) (bijb.) Gericht [o.]; het jongste (laatste) -: das jüngste (letzte) Gericht; op den dag des -s: am Tage des Welt-gerichts; 5) (spr.) een leven als een -: ein Höllenlarm [m.], ein Höllenspektakel

oordeelaar, m.: Urtheiler [m.] (- over: über), Beurtheiler [m.] (- over: von).

oordeelen, w. o.: urtheilen; (bijb.) richten, verurtheilen; oordeelt niet, opdat gij niet geoordeeld wordet: richtet nicht, auf dass Ihr nicht gerichtet werdet.

oordeel-kunde, vr.: Beurtheilungs-kunst [vr.], Kritik [vr.]; I -kundig, bv. n.

en bw.: kritisch, sachverstandig, (fig.)ver-nünftig.

oordeels-dag, m.: Tag [m.]desWelt-gerichts; I -gave, vr.: Beurtheilun [vr.], Urtheilsfahigkeit Urtheilskraft [vr.].

oordeel-veller, m.: Beurtheiler [m.];

I -veiling, vr.: Urtheil [o.].

oor-doekje, o.: Ohrlappchen [o.].

ooren, o. mrv.: Ohren [o. mrv.]; tot over de -: bis über die Ohren (- verliefd zijn: verliebt sein; - in de schuld zitten: in Schulden stecken); iem. het vel over zijne - halen: Einem das Feil über die Ohren ziehen [onr.]; eene kleur krijgen tot achter de -: erröthen [t] bis hinters Ohr; nog niet droog achter zijne - zij noch nicht trocken hinter den Ohr sein; iets achter zijne - knoopen: sich etwas hinter die Ohren schreiben [onr.]; achter zijne - krabben: sich hinter den Ohren kratzen; zijne - kunnen schudden dat ze klappen: mit aufgehobenem Kopfe gehen können [onr.1, sich vor Niemand zu scheuen haben; iemand - aannaaien: Einem etwas aufbinden [onr.], Einem etwas weiss machen; iem. de - warm maken: Einem die Ohren warm machen; iem. de - wasschen: Einem den Kopf waschen [onr.]; zoo dat mijne - er van tuiten: so dass meine Ohren davon geilen; zijne -spitsen: die Ohren spitzen; elkander bij de - krijgen: einander bei den Ohren kriegen, handgemein werden [onr.]; aan iemand een slag om zijne - geven: Einem eine Ohrfeige geben [onr.]; voor doove -preeken: tauben Ohren predigen; geene

-    naar iets hebben: kein Ohr für etwas haben; kleine potjes hebben óók -: (spr.) kleine Kinder hóren mehr als man denkt.

oor-gaatje, o.: Ohrenlöcherchen [o.], Löcherchen [o.] im Ohrlappchen; l-gezwel, o.: Ohrgeschwulst [o.; ül; -hanger, m.: Zie -bel; -klep, vr.: Ohrklappe [vr.], Ohr [o.].

oorkonde, vr.: Urkunde [vr.];-nboek, o.: Urkundenbuch [o.; ü].

oor-kussen, o.: Ohrkissen [o.].

oorlam, o.: 1) Schnaps [m.], Ra-tion [vr.] Schnaps; 2) (der) befahrene Matrose.

oor-lelletje, o.: (ontl.) Ohrlappchen [o.]; -lepeltje, o.: Ohrlöffelchen [o.]; -liet, vr.: Zie -bel.

oorlof, o.: 1) Urlaub [m.]; 2) [s] Er-laubniss [vr.].

oorlog, m.: Krieg [m.]; de 80-jarige (30-jarige, enz.) -: der achtzigjahrige (dreissigjahrige u. s. w.) Krieg; in tijd van -: in Kriegszeiten; aan een land den -verklaren: einem Lande den Krieg erkl" ren; - voeren met: Krieg führen mit; ten

-    trekken: in den Krieg ziehen [onr.]; ten

-    varen: auf einem Kriegsschiffe dienen, (fig.) in den Krieg ziehen [onr.]; op voet van -: auf dem Kriegsfusse; minister van -: Kriegsminister [m.]; ministerie van -: Kriegsministerium [o.]; het is zijne schuld niet dat de - zoo lang duurt: (spr.) er ist eine gutmüthige [t] Seele.

oorlogen, w. o.: Krieg führen (-tegen: mit).

oorlogend, bv. n.: kriegführend.

oorlogs-bazuin, vr.: Kriegstrompete

n. o.:

[vr.]; I -bedrijf, o.: Kriegsthat [vr.]; -behoeften, vr. mrv.: Kriegsbedarf [m. enk.]; -bende, vr.: Kriegshaufen [m.]; -contributie, vr.: Kriegssteuer [vr.]; -geweld, o.: 1) Kriegsgewalt [vr.], 2) Kriegsgetöse [o.]; -gezind, bv. n.: kriegsgesinnt; -gezindheid, vr.: Kriegsgesinntheit [vr.]; -god, m.: Kriegsgott [m.] (Mars [m.]);-godin, vr.: Kriegsgöttin Ivr.] (Bellona [vr.]); -kaart, vr.: Kriegskarte [vr.], Karte [vr.] vom Schauplatz des Krieges; -kans, vr.: Kriegrsglück [o.]; -kreet, m.: Kriegsge-schrei [o.]; -lasten, m. mrv.: Kriegslasten [vr. mrv.]; -ramp, vr.: Kriegsdrangsal [o.]; -tooneel, o.: Kriegsbühne [vr.]; -tijd, vr.: Kriegszeit [vr.] (in -tijd: in Kriegs-zeiten); -vaan, vr.: Kriegsfahne (de -vaan ontrollen: die Kriegsfahne aufstecken); -verklaring, vr.: Kriegserklarung [vr.]; -wapen, o.: Kriegswaffe [vr.].

oorlog-voerend, bv. n.: kriegführend; l-zuchtig, bv. n.: kriegerisch;-zuchtigheid, vr.: 1) kriegerische Stimmung [vr.], 2) (das) Kriegerische.

oor-ontleding, vr.: Zergliederung [vr.] des Ohres; I-peutertje, o.: Ohrenrau-mer [m.]; -rand, m.: Ohrrand [m.; a]; -ring, m.: Ohrring Lm.]; -schelp, vr.: Ohrmuschel [vr.]; -sieraad, o.: Ohrengeschmeide [o.]; -smeer, o.: Zie -vet. oorsprong, m.: Ursprung [m.]. oorspronkelijk, bv. n.: 1) (aanvankelijk:) ursprünglich; (theo., de oorsprong zijnde van alle dingen:) ursprünglich; 2) (uit eigen talent scheppend of voortgebracht:) origmal; een - schrijver: ein Originalverfasser [m.]; een -e roman: ein Originalroman [m.J; -heid, vr.: Ursprüng-lichkeit [vr.], 2) Originalitat [vr.]; I -e, z. Original [o.] oor-spuitje, o.: Ohrspritze [vr.]; I -stutten, vr. mrv.: (zeew.) Ohrstützen [vr.mrv.]. oort, o.: (hist.-mtw.) zwei Deuts. oor-tipje, o.: Ohrlappchen [o.], oortje, o.: (ontl.) Oenrchen [o.];(hist.-mtw.) zwei Deuts; (fig. fam.) Pfifferling [m.]; ik geef er geen - om: (fam.) ich kümmere mich gar nicht darum; dat is mij geen - waard: das ist mir keinen Pfifferling werth [t]; voor een - thuis liggen: nichts zu sagen haben, inz. van getrouwde mannen:) unter dem Pantoffel stehen [onr.].

oor trompet, vr.: (ontl.) Ohrtrompete [vr.]; I -tuiting, vr.: (das) Ohrenklingen; -uil, m.:(vog.) Ohreule [vr.]; -veeg, vr.: Ohrfeige [vr.],Maulschelle [vr.]; -verscheurend, bv.n.: Ohrzerreissend; -vet, o.: Ohrenschmalz [o.]; -vinger, m.: Ohrfinger [m.], (der) kleine Finger; -vleugel, m.: (ontl.) Ohr-flügel [m.]; -vormig, bv. n.: ohrförmig; -was, o.: Zie -vet; -worm, m.: (ins.) Ohrwurm [m.; ü], Ohrkneiper [m.].

oorzaak, vr.: Ursache [vr.]; aanleidende -: Yeranlassung [vr.]; ter oorzake van: [2] wegen; ter oorzake van zijn overlijden : seines Ablebcns wegen.

oorzakelijk, bv. n.: ursachlich; I -heid, vr.: Ursachli chkeit [vr.].

oost, o.: Ost [m.]; - west, thuis best: (spr.) nirgends besser als daheim; de wind is -: der Wind ist Ost; - ten Noorden: Ost zu Nord; - ten zuiden: Ost zu Süd. I - vr.: niederlandisch Ost-Indien. oostelijk, bv. n.: östlich.

Oosten, o.: (i a. b.) Osten [m.];

I -wind, m.: Ostwind [m.].

oosteren, w. o: (van de kompasnaald:) östlich abweichen [onr.].

oostering, vr.: östliche Abweichung [vr.], Ostering [vr.].

oosterkim, vr.: (der) östliche Ge-sichtskreis.

Oosterling, m. en vr.: Morgenlander [m.], (inz.) Ostmdier [m.], Morgenlanderin [vr.], (inz.) Ostindierin [vr.]; (fig.) Oriëntalist [m.].

ooster-lncie, vr.: (pik.) Osterluzei [vr.], Hohlwurz [vr.]; I-poort, vr.: (dk.) Morgenhorizont [m.].

Oostersch, bv. n.: morgenlandisch, orientalisch.

oosterzon, vr.: Ostersonne [vr.]. Oost-Indië, o.: (adk.) Ost-Indien [o.];

I -indievaarder, m.: Ostindienfahrer [m.]; -indisch, bv. n.: ostindisch (-indisch doof: fam.: sich taub stellend, nicht horen wol-lend; -indische inkt, m.: Tusche [vr.J (met -indischen inkt teekenen : tuschen).

oost-kant, m.: Ostseite [vr.]; I -kust, vr.: Ostküste [vr.]; -noordoost, o.: Ostnordost [o.]; -noordoostelijk, bv. n.: ostnordöst-lich; -poort, vr.: Ostthor [o.]; -punt, o.: Ostpunkt [m.]; -waarts, bw.: ostwarts; -waartsch, bv. n.: nach Osten gerichtet; -zee, vr.: (adk.) Ostsee [vr.]; -zuidoost, o.: Ostsüdost [o.]; -zuidoostelijk, bv. n.: ost-südöstlich; -zijde, vr.: Ostseite [vr.].

ootje, o.; (das) kleine O; iem. in het - nemen: Einen zum Besten haben. ootmoed, m.: [t] Demuth [vr.]. ootmoedig, bv. n.: demüthig [t]; I -heid, vr.: [t] Demüthigkeit [vr.], [t] Demuth [vr.].

op, vz.: auf; - zijn best:) 1) am besten, 2) kaum; - zijn minst: 1) am geringsten, 2) wenigstens, mindestens; - zijn ergst: am schlimmsten; - zijn Duitsch: auf Deutsch; - zijn Zondagsch: sonntaglich.

I -, bw.: 1) hinauf; de trap -: die Treppe hinauf; 2) auf; - en neer: auf und nieder; 3) (elliptisch:) -: (niet te bed:) auf, (afgeleefd:) abgelebt, (arm:) arm (fam.: abgebrannt), (afgetobd:) erschöpft, (opgebruikt:) zu Ende. I -, tsw.: auf!

opaal, m.: (min.) Opal Lm.]; I -kleur, vr.: Opalfarbe |vr.]; -kleurig, bv. n.: opalfarbig; -steen, m.: Opal [m.]. opbaggeren, w. b.: aufbaggern. (*) opbellen, w. b.: aufschellen. opbergen, w. b.: (kph.) aufs Lager bringen [onr.]; (fig.) aufbewahren.

opbeuren, w. b.: (optillen:) aufheben [onr.]; (uit kwijnenden teestand:) heben [onr.]; (bemoedigen:) ermuthigen [t]; (op-vroolijken:) ermuntern. opbeuring, vr.: 1) Aufhebung [vr.];

(*) Yan alle met „op” aanvangende woorden, die men de beteekenis „auf”, en daaraan vastgehecht de beteeken „op” heeft, b. v,:

„opzoeken” — „ dit vastgehecht

«T

die dat woord

is

der

zoeken” beteekent „suchen” ;    ■    ,

aan „auf geeft dus in het Duitsch „aufsuchen”.

fig-.).

sic

tee

b.:

2) (das) Heben; 3) [t] Ermuthigung [vr.];

¹

Yoor de met „ont” aanvangende woorden, die men hier niet mocht vinden, neme men de beteekenis van zoodanig woord zonder „ont”; en vóór aan die betee-kenis hechte men „ent” vast, b. v.:

„ontadelen”: — „adelen” heet in het Duitsch „adeln”, derhalve „ontadelen” in het Duitsch „entadeln”.

²

Overal [t].

4) Ermunterung [vr.].

opbiecliten, w. b.: beichten; (fig.) ge-stehen [onr.].

opbieden, w. o.: mehr bieten [onr.], ein höheres Gebot thun [onr.]; tegen iemand Einen überbieten [onr.]. opbieding, vr.: Ueberbietung [yr.]. opbikken, w. b.: (tech.) abpicken; (fig. pop.) Zie oppeuzelen, opblaflfen, w. o. en o.: aufbellen, opbod, o.: (bij veilingen:) Aufstreich. [in.]: bij im Aufstreich; bij - en afslag: im Auf- urid Abstreich.

opboeien, w. b.: (zeew.) aufbojen. opboeisel, o. enk.: Seitenbretter [o. mrv.].

ophoeten, w. b.: (het vuur:) schüren. opborrelen, w. o.: aufbrodeln. ophossen, w. b.: (koorn:) in Garben binden [onr.]; (stroo, enz.:) bündeln.

ophouwen, w. b.: aufbauen; (fig.) er-bauen.

opbrassen, w. o.: (zeew.) auf brassen.

I -, w. b.: (geld:) verprassen. opbreeuwen, w. b.:(zeew.)kalfatern. opbreken, w. b.: (eene straat:) auf-brechen [onr.], aufreissen [onr.]; (een beleg:) auf heben [onr.]. I -, w. o.: (heengaan:) fortgehen [onr.]; (van spijs of drank:) aufstossen [onr.]; het zal hem -: (fig. fam.) es wird ihm theuer [t] zu stehen kommen [onr.].

opbreking, vr.: 1) Aufbrechung [vr.], Aufreissung [vr.]; 2) Aufhebung [vr.];

4) (das) Fortgehen; 4) (das) Aufstossen.

opbrengen, w. b.: (in iemands zak brengen:) einbringen [onr.], eintragen [onr.]; (in publieke veiling:) geiten [onr.]; (met een glas:) [3] zutrinken [onr.]; (anders i.a.b.:) aufbringen [onr.].

opbrenger, m.: (van schepen, belastingen, wets-overtreders:) Aufbringer [m.]; (bescheiddoener met een glas:) Zutrinker [m.].

opbrengst, vr.: (oplevering:) Ertrag [m.; a]; (zuiver bedrag van verkochte goederen: )Erlös [m.].

opbulken, w. o.: (pop., oprispen:) aufstossen [onr.].

opcenten, m.mrv.: Zuschlagsprozente [o. mrv.], Steuerauflagen [vr. mrv.].

opdagen, w. o.: (komen -:) heranrüc-kon, herannahen.

opdansen, w. o.: 1) tanzen; 2) zu tanzen anfangen [onr.]; 3) (zich wegpakken:) sich wegpacken, sich fortscheren. opdat, vgw.: damit, auf dass. opdiepen, w. b.: 1) herbeischaffen; zooveel kan ik niet - : so viel kann ich nicht herbeischaffen; 2) ausgleichen [onr.]; dat zal de kosten niet kunnen -: das wird die Kosten nicht ausgleichen können [onr.].

opdirken, w. b.: (fam.) aufputzen. opdisscben, w. b.: auftischen • (ook

opdoemen, w. o.: (dk.) auftauchen, chtbar werden [onr.]. I -, w. b.: (geesten :) beschwören, zum Yorschein kommen lassen [onr.].

opdoen, w. b.: 1) (winterprovisie, enz.:) sich versehen [onr.] mit, sich pro-viantiren [ie] mit; 2) (op schotel doen:) aufthun [onr.], (op tafel brengen:) auf-tragen [onr.]; 3) de droge wasch -: die trockene Wasche besorgen; 4) (kundigheden :) sammeln; (nieuws:) auffangen [onr.], vernehmen [onr.], horen; (eene verkoudheid:) auffangen [onr.], bekom-men [onr.]. I - (zich), w. w.: sich darbie-ten [onr.]. I z. n. o.: 1) Lie] Provianti-rung [vr.1; 2) (das) Aufthun, (das) Auf-tragen; 3) Besorgung [vr.]; 4) (das) Sammeln; 5) (das) Auffangen.

opdokken, w. o.: den Beutel ziehen [onr.], in die Büchse blasen [onr.]. I -, w. b.: herbeischaffen.

opdraaien, w. b.: aufdrehen. I -, w. o.: sich aufdrehen lassen [onr.]; - voor: auf dem Halse haben; moeten - voor: [3] die Stirn bieten müssen [onr.1; iem. laten - voor: Einem [4] auf den Hals schieben [onr.].

opdracht, vr.: 1) Auftrag [m.; a];. aan iem. de - verstrekken; Einem den Auftrag ertheilen [t]; 2) de - van een boek: (de daad:) die Zueignung eines Buches, (de bewoordingen:) die Zueig-nungsschrift eines Buches, (in beide be-kenissen:) die Dedikation eines Buches. opdrachtig, bv. n.: aufgedunsen;.

I -heid, vr.: Aufgedunsenheit [vr.].

opdragen, w. b.: (het eten:) auftragen [onr.]; aan iem. iets (te doen) -: Einem etwas auftragen [onr.], Einen mit etwas beauftragen [reg.]; een boek, een kunstwerk enz. aan iemand -: Einem ein Buchr ein Kunstwerk u. s. w. zueignen (oder: widmen); de Mis -: (kkl.) die Messe feiern;, kleederen geheel -: Kleider ganzlich ab-tragen [onr.] (abschleissen [onr.], abnüt-zen).

opdrager, m.:    1) Auftrager [m.];,

2) Zueigner [m.], Widmer [m.]. opdrennen, w. b.: herleiern. opdringen, w. o.: herandrangen? vor-warts drangen. I -, w. b.: auf dringen [onr ].

opduiken, w. o.: auftauchen. I -, w. (fig.) auffinden [onr.], (ook:) her-holen.

opduiking, vr.: 1) (das) Auftauchen; 2) Auffindung [vr.].

opduwen, w. o. en b.: andringen [onr.].

opeen, bw.: auf einander; I -hoopen, w. b.: auf einander haufen; -hooping, vr.: Aufhaufung [vr.], (fig.) Reihenfolge [vr.], Reihe [vr.]; -stapelen, w. b : auf einander stapeln; -stapeling, vr.: Zie -hooping; -volgen, w. o.: auf einander folgen; -volging, vr.: (das) Anfeinander-folgen, (fig.) Reihenfolge [vr.], Reihe [vr.].

opeischen, w. b.:    1) auffordern*,

2) zurüekfordern.

opeisching, vr.:    1) Aufforderung

[vr.]; 2) Zurückforderung [vr.]. open, bv. n. en bw.: offen (ook fig.). openhaar, bv. n.: 1) offenbar, (fig.) offen; 2) öffentlich; I -heid, vr.: 1) Offen-barheit; -heid geven aan: offenbar (welt-kundig) machen, 2) Oeffentlichkeit [vr.]; -maken, w. b.: veröffentlichen; -making, vr.: Yeröffentlichung [vr.].

openharen, w. b.: offenbaren. I (zich), w. w.: sich offenbaren.

openharing, vr.: Offenbarung [vr.] (ook theo. en bijb.); de - van Johannes:

bv. n.: (gnk.) öffnend, den

w. o.:

vr.:

I'CII

die Offenbarung des Johannes, die Apo-kalypse.

open-doen, w. b.: aufmachen, öffnen;

I -dringen, w. b.: aufdrangen; -drukken (-duwen), w. b.: aufdrücken.

openen, w. b.: öffnen; (fig.) eröffnen I - (zich), w. w.: sich öffnen; (fig.) sich eröffnen.

openend,

Leib öffnend.

opengaan, w. o.: aufgehen [onr.], sich öffnen; I-hartig, bv. n.: offenherzig; -hartigheid, vr.: Offenherzigkeit [yr.j. openheid, vr.: Offenheit [vr.]. open-houden,w. b.: offen halten [onr.1. opening, vr.: Oeffnung [vr.]; (fig.) Eröffnung [vr.]; - van zaken: Aufschluss. Lm.] über den Stand der Sachen.

open-kappen, w. b.: auf hacken;

!-krijgen, w. b.: öffnen, (fam.) auf kriegen; -leggen, w. b.: aufdecken, (fig.) eröffnen; -maken, w. b.: aufmachen, öffnen; -peuteren, w. b : aufkratzen; -pikken, w. b : aufpicken, aufhacken; -rukken, w, b.: aufreissen [onr.1; -rijten (-scheuren), w. b.: aufreissen [onr.] (als w. o.: sich aufreissen [onr.]); -schoppen, w. b.: mit dem Fusse aulstossen [onr.J; -slaan, w. b.: aufschla-gen [onr.] (als w. o.: sich öffnen); -spalken, w. b.: (tig.) aufsperren; -staan, w. o.: (i.a.b.) offen stehen [onr.J; -stellen, w. b.: öffnen; -tarnen (-tornen), w.b. en o.: auftren-nen; -trappen, w. b.: mit dem Fusse auf-.schmeissen [onr.]; -vallen, w. o.: auffal-len [onr.], (fig.) erledigt (vakant) werden [onr.]; -wasschen, w. b.: (de handen:) wund waschen [onr.]; -zetten, w. b.: aufmachen, öffnen (-zetten voor: [3] öffnen).

opera, vr.: (tnl. en muz.) Oper [vr.], Singspiel [o.]; (fig.) Opernhaus [o.; a]; de groote -: die grosse Oper, (fig.) das grosse Opernhaus; eene - bouffe: eine komische Oper; I -gebouw, o.: Opernge-baude [o.], Opernhaus [o.; a]; -muziek, vr.: Opernmusik [vr.].

operateur, m.: (hik.) Operateur [m.]; [iron., hoofdpersoon:) Haupturheber [m.]. operatie, vr.: (i. a. b.) Operation [vr.]. -, in Sam.: Operations.... opera-zaal, vr.: Opernsaal [m.; -sale]; J -zanger, m.: Opernsanger [m.]; -zangeres, vr.: Opernsangerin [vr.].

opereeren, w. o. en b.: (i. a. b.) ope-riren [ie].

operette, vr.: (tnl.) Operette [vr.], kleine Oper [vr.]; I -muziek, vr.: Operet-tenmusik [vr.].

operment, o.: Operment [o.], Auri-pigment [o.].

op-eten, w. b.: aufessen [onr.]; iets voor zoete koek -: etwas einstecken, et-was hinunterschlucken.

op-eter, m.: (iron.) Mitesser [m.],(ook:) Schmarotzer [m.].

opfleuren, w. o.: aufleben, wieder aufblühen. I -, w. b.: aufmuntern, aufhei-tern.

opfleuring, vr.: 1) (das) Aufleben; 2) Aufmunterung [vr.], Aufheiterungfvr.].

opfokken, w. b.: aufziehen [onr.], süchten.

opfokker, m.: Ziichter [m.]. opfokking, vr.: Zucht [vr.]. opfrisschen, w. b.: auffrischen. aufgefrischt werden [onr.].

__    vr.: (ter uitwerking of volbrenging Aufgabe [vr.]; (mededeeling:) Angabe [vr.].

opgaan, w. o.: 1) hinaufgehen [onr.]; ten tempel -: zum Tempel hinaufgehen [onr.]; zijn vlieger zal niet (spr.) es wird ihm nicht gelingen [onr.]; 2) an-gehen [onr.]; neen, dat gaat niet op: nein, das geilt nicht an; als dat opging: wenn das anginge; 3) (i. a. b.) aufgehen [onr.]; de zon gaat op: die Sonne geht auf; al het eten is opgegaan: alles Essen ist aufgegangen; deelbaar door zoo of zooveel noemt men een getal, indien de deeling opgaat: (rek.) theilbar [t] durch so oder so viel nennt man eine Zahl, wenn die Theilung [T] aufgeht. opgaand, bv. n.: aufgehend, aufstei-end; de -e zon: die aufgehende Sonne; e -e linie: (in de geslachtsrekening:) die aufsteigende Linie, opgaarder, m.: Sammler [m.]. opgaarster, vr.: Sammlerin [vr.]. opgaderen, w. b.: Zie opgaren, opgang, m.: 1) Aufgang [m.]; - der zon: Aufgang [m.] der Sonne; 2) Aufgang [m.; a]; een bovenhuis met afzonderlijken -: ein Oberhaus mit besondern Aufgang; 3) - maken: Eingang [m.] finden [onr.], in Aufnahme kommen [onr.1, Bei-fall [m.] finden [onr.], in Schwung kommen [onr.].

opgaren, w. b.: sammeln. opgaring, vr. Sammlung [vr.]. opgave, vr.: Zie opgaaf, opgeblazen, bv n.: aufgeblasen;

I -heid, vr.: Aufgeblasenheit [vr.]. opgebruiken, w. b.: aufzehren. opgedirkt, bv. n.: (fam.) geschniegelt; -heid, vr.: (das) geschniegelte Wesen. opgeefster, vr.: Aufgeberin [vr.]. Zie opgever.

opgehoopt, bv. n.: aufgehauft; I-heid, vr.: (das) Aufgehaufte.

opgepropt, bv. n.: gepfropft voll, übervoll; I -heid, vr.: (das) Uebervolle.

opgeruimd, bv. n.: aufgeraumt, munter; I -heid, vr.: Aufgeraumtheit [vr.], Munterkeit [vr.].

• opgescheept, v. dw.: - zitten met iets of met iemand: etwas oder Einen auf dem Halse haben.

opgeschept, v. dw.: aufgeschöpft; het is daar niet -: (fig. fam.) es ist da keine Hülle und Fülle. opgeschikt, bv. n.: Zie opgedirkt. opgeschoten, bv. n.: aufgeschossen, aulgewachsen.

opgesmukt, bv. n.: geziert; I-heid, Geziertheit [vr.].

opgestoken, bv. n.: (geld:) entwen-det, veruntreuet.

opgestreken, bv. n.: aufgestrichen ; (met een strijk-ijzer:) gebügelt; met - (opgezet) zeil. Zie opgezet.

opgetogen, 'bv. n.: entzückt; I -heid, vr.: Entzückung [vr.].

opgeven, w. b.: 1) (om te maken of te doen of te raden:) aufgeben [onr.]; aan iemand iets -: Einem etwas aufgeben [onr.]; 2) (gewonnen geven, verloren geven :) aufgeben [onr.]; het spel (den strijd, de hoop) -: das Spiel (den Streit, die Hoffnung) aufgeben [onr.J; de dokter heeft den zieke opgegeven: der Arzt

vier-

w. b.: (pop.) geschwind

(pop.) Pfuscher [m.]. (pop.) Pfuscherarbeit

zijne schouders -: die Achseln zücken; zijn hart aan iets -: sich an etwas zu Gute thun; zijn hart aan iemand -: Einen tüchtig abprügeln, (ook:) Einen tüchtig durchhecheln, Einem tüchtig die Wahr-heit sagen; oude dingen weder -: alte Geschichte berühren (erwahnen, wieder aufs Tapet bringen [onr.]); (van eenen zieke of van iemand die in het achterspit is:) hij zal het misschien nog wel -: vielleicht wird er sich noch wieder erho-len.

ophanden, bv. n.: bevorstehend; dicht - (na -): nahe.

mi

vr.: Rühmerin

hat den Kranken aufgegeben; 3) (naar omhoog steken, aan- of toereiken in de hoogte :) aufgeben [onr.1; 4) (noemen:) zijnen naam seinen Namen aufgeben [onr.];    5) (opgave doen van:) angeben

[onr.1; - hoe iets gemaakt kan worden: angeben [onr.] wie etwas gemacht werden kann; voorloopig de kosten -: vorlaufig die Kosten angeben [onr.]; 6) (uit zijne handen geven, niet langer vasthouden:) hergeben [onr.]; dat is m ij n boek, geef op !: das Buch ist mein, gieb her!; 7) door de keel uitwerpen:) speien [onr.]; bloed Blut speien [onr.]. I -, w. o.: (bij verkoudheid, borstkwaal, tering, enz.:) Schleim auswerfen [onr.] ; (vochtigheid van gronden of vloeren:) feucht sein; hoog - van: (fig.) viel Aufhebens machen von, (ook:) aufschneiden [onr.] über.

opgever, m.: (van raadsels, van iets dat gemaakt of gedaan moet worden, enz.:) Aufgeber [m.[.

opgevin^, vr.: (gewonnen-geving, verforen-gevmg:) (das) Aufgeben; - van bloed: (das) Blutspeien; - van slijm: Schleimauswurf [m.].

opgewassen, bv. n.: aufgewachsen; tegen hem ben ik niet -: ich bin ihm nicht gewachsen; daartegen ben ik niet -: dem bin ich nicht gewachsen.

opgewekt, bv. n.: aufgeweckt, munter; I -heid, vr.: Aufgewecktheit [vr.], Munterkeit [vr.].

opgewonden, bv. n.: aufgeregt;

, -heid, vr.: Aufregung [vr.].

opgezet, bv. n.: 1) (buik:) aufgebla-sen, aufgetrieben, gespannt; (aangezicht:) aufgedunsen; 2) (doode vogels en dieren:) ausgestopft; 3) (crediteuren:) betrogen, angeführt, über den Löffel barbiert; 4) i^et een - zeil: (fig. fam.) aufgeregt, mit auf-geregter Galle; I -heid, vr.: (van buik:) Gespanntheit [vr.]; (van aangezicht:) Auf-gedunsenheit [vr.]. opgezetene, m.: Insass [m.]. opgezwollen, bv. n.: aufgeschwol-len; I -heid, vr.: Aufgeschwollenneit [vr.].

opgooien, w. b.: aufwerfen [onr.]; een balletje -: (fig.) auf den Busch klop-fen; een balletje van iets -: (fig.) etwas nur obenhin berühren.

opgroeien, w. o.: aufwachsen [onr.], heranwachsen [onr.].,

opliaal, m.: (van eene schrijfletter:) Haarstrich [m.]; I -brug, vr.: Zugbrücke [vr.], Ziehbrücke [vr.];-gordijn, o.: Roll-vorhang [m.; a]; -net, o.: (vv.) (das) eckige Zugnetz.

ophakken, fertig machen. ophakker, m.: ophakkerij, vr.:

[vr.].

ophalen, w. b.: 1) (naar boven trekken:) aufholen; (valgordijnen, eene ophaalbrug, scheepszeilen, vischnetten:) auf-ziehen [onr.]; (drenkelingen, en alles wat in het water ligt of zwemt:) auffischen; 2) (aalmoezen, fooien, gelden, stembriefjes, enz.:) sammeln, einsammeln; 3) (fig.) (verbleekte kleuren:) auffrischen; (wol van laken:) aufkratzen; (eenen muur:) höher aufbauen, erhöhen; zijnen neus -: die Nase nicht triefen lassen [onr.], (ten tee-ken van minachting:) die Nase rümpfen;

ophangen, w. b.: aufhangen; (ge-rechtelijkT) hangen, henken. I -, w. o.: hangen [onr.]; (kkk.) überm Feuer hangen [onr.].

ophanging, vr.: (i. a. b.) Aufhangung [vr.], (das) Aufhangen. opharken, w. b.: (tnb.) rechen. ophebben, w. b.: 1) auf dem Kopfe haben; 2) een borrel einen Schnaps Kopfe haben, etwas getrunken haben;.

3) zijn eten reeds -: schon gegessen haben; zijn ontbijt reeds -: sein Frühstück schon eingenommen haben, schon ge-frühstückt haben; 4) veel met iets of met iemand - : viel auf etwas oder auf Einen halten [onr.1.

ophef, m.: Aufheben [o.], Wesen [o.]; veel - maken van: viel Aufhebens (viel Wesens) von.... machen.

ophelderen, w. b.: (fig.) erklaren, erlautern. I -, w. o. (en w. w. zich -): sich auf klaren.

opheldering, vr.: Aufklarung [vr.] • (fig.) Erklarung [vr.J, Erlauterung [vr.]. ophelpen, w. b.: [3] aufhelfen [onr.]. ophemelaar, m.: Rühmer [m.], Lober [m.J.

ophemelaarster,

[vr.], Loberin [vr.]. ophemelarij, vr.: Lobhudelei [vr.]. ophemelen, w. b.: übermassig loben, himmelhoch rühmen, sehr preisen [onr.].

ophemeling, vr.: (das) Rühmen, (das) Loben, (das) Preisen. ophitsen, w. b.: aufhetzen. ophitser, m.: Aufhetzer [m.]. ophitsing, vr.: Aufhetzung [vr.]. ophitsster, vr.: Aufhetzerin [vr.]. ophoepelen, w. o.: (fam.) sich fort-packen.

ophoogen, w. b.: höher machen; (schl.) aufnöhen; een bod ein Gebot steigern, ein höheres Gebot thun [onr.].

ophooging, vr.: (das) Höhermachen; (schl.) Aufhöhung [vr.].

ophoopen, w. b.: aufhaufen. I- (zich), w. w.: sich aufhaufen.

ophooren, w. o.: mit Verwunderung horen; hij hoorde er van op: er hörte es mit Yerwunderung; vreemd - van: mit Erstaunen vernehmen [onr.].

ophouden, w. o.: 1) (niet voortgaan:) auf horen (- met: mit); 2) (halt houden, aanleggen, stil blijven staan:) Halt machen, anhalten [onr.]. I -, w. b.: 1) (op het hoofd houden:) auf behalten [onr.]; 2) (hand, hoed, pet, schort, enz., om er iets in te ontvangen;) auf halten [onr.], hinhalten [onr.]; 3) (om het vallen te beletten:) auf-recht halten [onr.]; (fig., de eer, den goeden naam, enz.:) aufrecht erhalten [onr.];

4) (nooddruft, enz.:) halten [onr.], aufhal- einer Sache oder Einem widersetzen (mijne ten [onr.]; 5) (belemmeren; tijd doen ver- overtuiging komt daartegen op: meine liezen; aan den praat houden:) aufhalten    Ueberzeugung empört sich dagegen).

[onr.]; 6) (bij veilingen, niet toewijzen:) opkomend, bv. n.: heranwachsend; zurücknehmen [onr.], nicht zuschlagen het - geslacht: das heranwachsende Ge-lonr.]. I - (zich), w. w.: (i. a. b.) sich auf- schlecht.

halten [pnr.].    opkomst, vr.: 1) (fig.) Emporkommen

ophouder, m.: Auf halter [m.].    [o.]; 2) (ter kerk, ter vergadering, in ko-

o pit onding. vr.: 1) Auf halten [o.];    medie, op concert, enz.:) [T] Theilnahme

2) (fig.) Aufrechterhaltung [vr.]; 3) Auf-    [vr.], (fig.) Anzahl [vr.] der sich einfin-

hören [o.]; zonder -: ohne Auf horen, un- denden Personen, aufhörlich.    opkoopen, w.    b.:    aufkaufen.

oplipsclien, w. b.: aufziehen [onr.]; opkooper, m.: Aufkaufer [m.].

(zeew.) aufhissen.    opkoopery,    vr.    (opkooping, vr.):

opiaat, o.: (pha.) Opiat [o.].    Aufkaufung [vr.], (das) Aufkaufen.

opinie, vr.: Meinung    [vr.];    van    -    zijn:    opkoopster, vr.:    Aufkauferin [vr.1-

der Meinung sein;    van    -    veranderen:    an-    opkorten, w.    o.:    dem Ende entgegen

derer Meinung werden [onr.]; naar mijne gehen [onr.], kürzer werden [onr.].

-: meiner Meinung nach; de publieke -:    opkorting’, vr.: (das) Kürzerwerden.

die öffentliche Meinung.    o^krassen, w. b.: aufkratzen. I -, w.

opium, o.: (heulsap:) Opium [o.]; -    o.: fortgehen [onr.], sich fortmachen.

schuiven: Opium kauen; I -handel, m.:    opkrimpen, w. o.: einschrumpfen, zu-

Opiumhandel [m.]; -pacht,vr.: Opiumpacht sammenschrumpfen; tegen den wind -: [m.]; het -schuiven: das Opiumkauen; (zeew.) gegen den Wind einkrimpen. -schuiver, m.: Opiumkauer [m.].    opkrimping, vr.: Einschrumpfung

opkamer, vr.: Auftrittzimmer [o.], Auf- [vr. j. trittstube [vr.].    opkrijgen, w. b.: (pop., i. a. b.) auf-

opkamertje, o.: Auftrittstübchen [o.]. kriegèn; I opgekregen: aufgekriegt. opkisten, w. b.: (eenen dijk: einen opkunnen, w. o.: 1) hinaufkönnen Deich) aufdeichen.    [onr.]; de ladder niet -: die Leiter nicht

opkisting, vr.: (de verrichting:) Auf-    hinaufkönnen [onr.]; 2) ein Ende nehmen

deichung [vr.]; (de glooiing;) Böschung    können [onr.]; het kan niet op: (iron.) es

[vr.], Abdachung [vr.].    ist als ob es kein Ende nehmen könne;

opklaren, w. o.: sich auf klaren, sich    het kan niet op tusschen hen: (iron.) es

aufheitern.    scheint sie können nicht ohne einander

opklaring, vr.: Aufklarung [vr.].    leben. I -, w. b.: (fam.) aufkriegen kön-

opklimmen, w. o.: 1) hinaufklettern;    nen; zijne pret wel -: (iron.) keine Gefahr

tegen eenen boom -: an einem Baum hin- laufen [onr. j vor Freude zu sterben. aufklettern; 2) eene ladder -: eine Leiter opkweeken, w. b.: aufziehen [onr.], aufsteigen [onr.], an einer Leiter hinauf- erziehen [onr.].

steigen [onr.]; eene hoogte-: eine Anhöhe opkweeker, m.: Aufzieher [m.], Er-hinansteigen [onr.]; 3) (in rang:) empor- zieher [m.].

steigen [onr.]; tot generaal -: zum Gene- opkweeking, vr.: (das) Aufziehen, ralsrang emporsteigen [onr.].    Erziehung [vr.].

opklimmend, bv. n.: steigend, auf- opkweekster, vr.: Aufzieherin [vr.], steigend; -e reeks, vr.: (wsk.) steigende Erzieherin [vr.].

Reihe [vr.]; de-e linie, vr.: (in de geslachts-    ópkijken, w. o.: die Augen aufschla-

rekening:) die aufsteigende Linie.    gen [onr.]; vreemd - van: grosse Augen

opklimming, vr.: Aufsteigung [vr.]; machen bei.

(fig.) Beförderung [vr.].    oplaag (oplage), vr.: (typ.) Auflage

(zeew.) Auflanger Tm.], b.: zusammenflicken;

opknappen, w. o.: (beter worden:)    [vr.].

sich erholen. I -, w.    b.: 1) auffrischen;    oplanger,    m.:

2) Zie oppeuzelen. I    - (zich), w. w.: sich    oplappen,    w.

putzen, sich umkleiden.    (gnk.) obenhin heilen.

opknoopen, w. b.: (i. a. b.) aufknüp- oplapping, vr.: (das) Zusammenflic-fen. I - (zien), w. w.: sich aufknüpfen.    ken; (gnk.) Heilung [vr.] nur obenhin.

opkoesteren, w. b.: zartlich pflegen. oplaten, w. b.: auflassen [onr.]; een opkoestering, vr.: zartliche Pflege vlieger -: einen Drachen aufsteigen las-[vr.].    sen [onr.].

opkomen, w. o.: 1) auf kommen [onr.], opleggen, w. b.: 1) auflegen; geen emporkommen [onr.]; (van zon of maan:)    cent meer er -: kein Pfennig mehr drauf-

aufgehen [onr.]; (van een onweder:) im    legen; aan iemand eene klad of een lak

Anzug sein; (van mist:) aufsteigen [onr.];    -: Einem einen Makel auflegen; aan iem.

(van geld, pret, lekker eten en drinken,    eene straf, eene boete, het zwijgen -:

enz.:) het zal spoediger - dan men denkt:    Einem eine Strafe, eine Busse, das Schwei-

es wird schneller ein Ende nehmen [onr.],    gen auferlegen; een schip -: (zeew.) ein

als man denkt; van Niet -: aus niederem    Schiff auflegen; 2) geld -: Geld zurück-

Stande emporkommen [onr.], sich aus nie-    legen. Geld bei seite legen; 3) (tech.)

derem Stande emporarbeiten; 2) (ter ver-    fourniren [ie]; eene met mahoniehout op-

gadering, ter terechtzitting, enz.:) sich    gelegde tafel: ein mit Mahagoniholz four-

einfinden [onr.], sich einstellen; voor iem.    nirter [ie] Tisch.

ten

-: für Einen auftreten    [onr.]; voor iets -:    oplegsel,    o.: (kim.)    Besatz [m.;    aj.

2) -

seine Ansprüche auf    etwas geltend ma-    opleiden,    w.    b.:    1)    eene    dame

chen (voor zijn recht -: sein Recht be-    dans -: eine Dame zum Tanz führen;

o op-

haupten); tegen iets of iemand -: sich    voor officier, voor dokter, voor de k

nern;

vr.:

(- naar : en Kampf

wa

vaardij, voor den handelstand: zum Offl-zier, zum Arzt, für die Kauffahrtei, für den Handelstand heranbilden; 3) ik wil mijnen zoon laten - voor architect: ich will aus meinem Sohne einen Architekten machen.

opleiding, vr.: Ausbildung [vr.]. oplepelen, w. b.: (fig. fam.) auftischen. opletten, w. o.: Acht geben [onr.]. oplettend, bv.n.: aufmerksam; I -heid, vJ.: Aufmerksamkeit [vr.].

opleveren, w. b.: 1) liefern; 2) ein-bringen [onr.]; (fig.) nützen, geben [onr.]; 3) (aangenomen werk:) übergeben [onr.].

oplevering, vr.: (van aangenomen werk:) Uebergabe [vr.].

oplicliten, w. o.: (helderder worden:) sich auf hellen. I w. b.: (optillen:) auf-heben [onr.]; (een oplichter zijn:) gau-iemand - voor een zeker geldbedrag: Einen hinterlistig um eine gewisse Geldsumme betrügen.

oplichter, m.: Gauner [m.]. Oplichterij, vr.: Gaunerei [vr.]. oplichting, vr.: (optilling:) Aufhe-bung [vr.]; (schelmerij:) Gaunerei [vr.]. oplicbtster, yr.: Gaunerin [vr.]. oploop, m.: Auflauf [m.; ü], oploopen, w. o.: 1) auflaufen [onr.], aufschwellen [onr.]; 2) (schulden, interesten, enz.:) auflaufen [onr.]; de interesten laten -: die Zinsen auflaufen lassen [onr.]; 3) hinauflaufen [onr.]; hij liep de trap op: er lief die Treppe hinauf. I -, w. b.: 1) (opsporen:) auffischen, aufgabeln, herholen; 2) (opdoen:) sich zuziehen [onr.]; eene verkoudheid -: sich einen Schnupfen zuziehen [onr.]; een pak slaag -: eine Tracht Schlage bekommen [onr.].

oploopend, bv. n.: auflaufend; -e renten : Zmseszinsen [vr. mrv.]. I op 1 o o-pend, bv.n.: auffahrend,aufbrausend,jah-zornig; -heid,vr.: Jahzorn [m.]. oploshaar, bv. n.: auflösbar; I -heid, Auflösbarkeit [vr.]. oplossen, w. b.: (raadsels, ingewikkelde vragen, enz.:) lösen, auflösen; I -, w. o. (en w. w. zich -): sich auflösen.

oplossing, vr.: (van een raadsel, een ingewikkeld punt, enz.:) Lösung [vr.], Auflösung [vr.]; (schkd Auflösung [vr.].

opluiken, w. o.: (van bloemen:) auf-gehen [onr.], sich öffnen, sich entfalten; (van kinderen:) aufblühen.

oplui kt tig. vr.: 1) Entfaltung [vr.]; 2) (das) Aufblühen.

opluisteren, w. b.: verherrlichen; (boeken:) illustriren [ie]; opgeluisterd: illustrirt [ie].

opluistering, vr.: Yerherrlichung [vr.J; (van boeken:) Illustration [vr.].

opmaakster, vr.: (van geld:) Yer-schwenderin [vr.], Yergeuderin [vr.]; (van dameshoeden, enz.:) Putzmacherin [vr.].

opmaken, w. b : 1) (geld:) verschwen-den, vergeuden; (eten of drinken:) auf-zehren; (bedden, het hoofdhaar, enz.:) machen; (dameshoeden, enz.:) ausstaffiren [je]; (typ.) in Seiten oder Kolummen ab-theilen [t]; de kosten -: die Kosten be-rechnen; de rekening -: die Rechnung machen; eenen inventaris -: ein Inventa-rium aufnehmen [onr.J; 2) - uit: schliessen [onr.] aus, folgern aus, abnehmen [onr.] aus. I - (zich), w. w.: sich aufmachen, sich auf den Weg begeben [onr.] nach); zich - ten strijde: sich in d begeben [onr.].

opmaker, m.: (doorbrenger:) Yer-schwender [m.], Yergeuder [m.].

opmarcheeren, w. o.: 1) aufrnar-schiren [ie]; 2) abmarschiren [ie], sich fortpacken.

opmerkelijk, bv. n.: bemerkens-werth [t], merkwürdig; I -heid, vr.: (das) JBemerkenswerthe [t], (das) Merkwürdige. opmerken, w. b.: bemerken. I -, w. o.: hrnehmen [onr.], beobachten. opmerkens-waard (-waardig), bv.n.: bemerkenswerth [t], bemerkenswürdig. opmerker, m.: Beobachter [m.]. opmerking, vr.: 1) Bemerkung [vr.]; 2) Beobachtung [vr.]. opmerkster, vr.: Beobachterin [vr.]. opmerkzaam, bv. n.: aufmerksam;

I -heid, vr.: Aufmerksamkeit [vr.].

opmeten, w. b.: ausmessen [onr.],ver-messen [onr.].

opmeter, m.: Ausmesser [m.], Yer-messer [m.].

opmeting, vr.: Ausmessung [vr.], Yer-messung [vr.].

opmetselen, w. b.: (i. a. b.) auf-mauern.

opnaaisel, o.: Besatz [m.; a]. opnemen, w. o.: emporkommen[onr.], in Schwung kommen [onr.], guten Fort-gang haben. I -, w. b.: (i. a. b.) aufnehmen [onr.].

opnemer, m.: Aufnehmer [m.]. opneming, vr.: 1) Aufnahme [vr.]; 2) (der) gute Fortgang, (das) Emporkom-

opnieuw, bw.: von Neuem, aufs Neue, noenmals.

opnoemen, w. b.: nennen [onr.], her-nennen [onr.].

opnoeming, vr.: (das) Hernennen. opontbieden, w. b.: aufbieten [onr.]. opontbieding, vr.: 1) Aufgebot [o.]; 2) Aufbietung [vr.].

oppassen, w. o.: 1) (zich gedragen:) sich aufführen; goed of slecht -: sich gut oder schlecht aufführen; beter gaan -: anfangen [onr.] sich besser aufzuführen; 2) (anders i. a. b. als w. o.:) aufpassen. I-, w. b.: (eenen hoed, eene pet of ieder ander hoofddeksel:) aufpassen, probiren [ie]; (eenen heer, als oppasser:) bedienen, auf-warten; (eenen zieke:) warten, pflegen; (kinderen, dieren, vogels, enz.:) hüten, Sorge für .... tragen [onr.].

oppas send, bv. n.: ordentlich, brav;

I -heid, vr.: Ordentlichkeit [vr.], Brav-heit [vr.].

oppasser, m.: Lohndiener [m.], Auf-warter [m.]; - bij zieken: Krankenw^arter [m.1.

oppasseres, vr.: Aufwarterin [vr.]

- bij zieken: Krankenwarterin [vr.].

oppassing, vr.: Yerpflegung [vr.], Yer-sorgung [vr.].'

oppasster, vr.: Zie oppasseres.

I opper, m.: Schober [m.], Heuschober [m.].

lopper, in Sam. (NB. De niet hier vermelde woorden vangen in het Duitsch aan met „Ober” ....) I -best, bv. n. en bw.: ausgezeichnet, vortrefflich; -bestuur, o.: 1) Regierung [vr.], 2) Oberherrschaft [vr.],

opponeeren, w. b.: opponiren [ie], opponent, m.: Opponent [m.], Gegner [m.].

opporren, w. b.: 1) (iem.:) wecken; (fig.) aufhetzen, aufstacheln; 2) (het

oken.

[vr.],

optil-

auf-

vr.:

opruier, m.: Aufwiegler [m.], Aufhet-

Oberleitung Ivr.]; -bestuurder, m.: Regent [m.]; -dan, bw.: in das Dorf (-dan gaan: ins Dorf gehen [onr.]); -koopman, m.: (kpv.) Supercargo [m.]; -machtig, bv. n.: allgewaltig; -majesteit, vr.: höchste Ma-jestat [vr.]; -man, m.: (mtsl.) Handlanger [m.]; -vlak, o.: Oberflache [vr.]; -vlakkig, bv. n.: oberflachlich; -vlakkigheid, vr.: Oberflachlichkeit [vr.]; -vlakte, vr.: Oberflache [vr.]; -wal, rn.: (zeew.) Opperwall [m.]; -wezen, o.: (theo.: das) höchste Wesen.

opperen, w. b.: 1) vorbringen [onr.], aufs Tapet bringen [onr.], in Yorschlag bringen [onr.]; twijfel -: Zweifel aussern; 2) (hooi:) in Haufen (in Schober) setzen, aufschobern. I -, w. o.: Handlanger eines Maurers sein.

opperst, bv. n. (o. tr.): oberst, höchst; het -e Wezen: das höchste Wesen.

opperste, m. en vr.: (der, die) Obere, (der, die) Oberste.

oppeuzelen, w. b.: (fam.) aufessen [onr.].

oppoken, w. b.: schüren, aufschü-ren.

vuur:) Zie o _

opportuniteit, vr.: Opportunitat Zeitgemassheit [vr.]. opposant, bv. n.: opposant, oppositie, vr.: Opposition [vr.]; . -blad, o.: Oppositionsblatt [o.; a]* -partij, vr.: Oppositionspartei [vr.]; -schrijver, m.: Oppositionsschreiber [m.].

oppotten, w. b.: aufsparen, zurück-legen.

opproppen, w. b.: voll pfropfen, voll stopten; I opgepropt vol: gepfropft volk

opraapsel, o. (opraapseltje, o.):Mahr-chen [o.], Marchen [o.].

oprakelen, w. b.: aufschüren, auf-stöbern; (fig.) aufwarmen.

opraken, w. o.: zu Ende gehen [onr.].

oprapen, w. b.: vom Boden auf-nehmen [onr.]; (fig. fam.) aufraffen, zu-sammenraffen; niet van de straat opgeraapt: (fig.) nicht auf der Strasse gefun-den.

oprecht, bv. n.: aufrichtig; (fig.) echt, b. v.: de -e Haarlemmer olie: das echte harlemer Oei; I -heid, vr.: Aufrichtigkeit [vr.].

oprechtelpk, bw.: aufrichtig.

oprechten, w. b.: Zie oprichten.

opredderen, w. b.: aufraumen.

^ opreddering, vr.:    Aufraumung

oprekenen, w. b.: zusammenrech-nen, zusammenzahlen; (fig., vuur:) aufschüren.

oprekken, w. b.: (de wasch:) rec-ken.

oprement, o.: Operment [o.], oprichten, w. b.: (opbeüren, len, opheffen, overeind brengen:) richten; (stichten, in het aanzijn roepen, tot stand brengen:) aufrichten, errichten, stiften.

oprickter, m.: Aufrichter [m.],Errich-ter [m.], Stifter [m.].

oprichting, vr.: Aufrichtung [vr.], Errichtung [vr.], Stiftung [vr.].

oprichtster, vr.: Aufrichterin [vr.], Stifterin [vr.].

opridderen, w. b*: Zie opredderen.

oprispen, w. o.: aufstossen [onr.]. oprisping, vr.: Aufstossung [vr.]. oprit, m.: Auffahrt [vr.]. opritsen, w. b.: Zie ophitsen, oproer, o.: Aufruhr fm.]; in - zijn: in Aufruhr sein; in - komen tegen: sich empören gegen; - maken: einen Aufruhr erregen.

oproerig, bv. n.: aufrührerisch; I -heid, (das) Aufrührerische. oproer-kreet, m.: Schrei [m.] des Autruhrs (-kreten, m. mrv.: Geschrei [o. enk.] des Aufruhrs). oproerling, m.: Aufrührer [m.]. oproer-maker (-stichter, -stoker, -vink), m.: Aufruhrstifter [m.] ; l-vaan, ^r.: Fahne [vr.] des Aufruhrs. opruien, w. b.: aufwiegeln, aufhet-zen.

zer [m.i|.

opruiing, vr.: Aufwieglung [vr.], Auf-hetzung [vr.].

opruimen, w. b. en o.: (i. a. b.) auf-raumen.

oprukken, w. o.:    1) aufbrechen

[onr.], aufmarschiren [ie]; tegen den vijand -: auf den Feind anrücken, dem Feinde entgegenrücken; 2) (fam.) sich auf- und davon machen; 3) (iron.) abmarschiren [ie], sterben [onr.]. oprjj, m.: Zie oprit, oprpden, w. o.: (in rijtuig:) fortfah-ren |onr.], (te paard:) fortreiten [onr.]; (fig. fam.) zum Henker gehen [onr.]; den weg -: den Weg hinauffahren [onr.] (te paard: hinaufreiten fonr.]).

opschepen, w. b.: (iemand met iets: Einem etwas) auf den Hals laden [onr.]; I met iemand of iets opgescheept zitten: Einen oder etwas auf dem Halse haben.

opscheppen, w. b.: aufschöpfen; den boel -: (iron.) einen Spektakel machen.

opschieten, w. b.: (i. a. b.) aufschies-sen [onr.]. I -, w. o.: (opgroeien:) auf-schiessen [onr.]; (vorderen, vooruitgaan:) von Statten gehen [onr.], vorwarts kommen [onr.]; (het einde naderen:) dem Ende nahe kommen [onr.].

opschik, m.: Putz [m.], Aufputz [m.].

opschikken, w. o.: hinaufrücken, Platz machen. I -, w. b.: aufjmtzen, auf-stutzen. I - (zich), w. w.: sich aufstut-zen.

opschommelen, w. b.: (fam.) auf-stöbern.

opschorten, w. b.: (kleederen:) auf-schürzen; (fig., uitstellen, verschuiven:) aufschieben [onr.], verschieben [onr.]; (wachten met:) warten mit.

opschorting, vr.: Aufsehürzung [vr.]; (fig.) Aufschiebung ivr.], Yerschiebung [vr.].

opschrift, o.: (van brieven, pakjes, flesschen, doozen, enz.:) Aufschrift [vr.]; (van gedenkteekenen, gebouwen, enz

vr.: Ausspürerin [vr.],

Aufsperrung

vr.:

opspelden, w. b.: aufstecken. opspelen, w. b.: (eene kaart:) aus-spielen. I -, w. o.: (spl.) spielen, (ook:) zu spielen anfangen [onr.]; (fig. iron.) einen Spektakel machen.

©pspeler, m.: (fig. iron.) Spektakel-macner [m.].

opsporen, w. b.: aufspüren. opsporing, vr.: Aufspürung [vr.]. opspraak, vr.: (üble) Nachrede; alle - te vermijden: um alle Nachrede vermeiden [onr]; in - brengen: in üble Nachrede bringen [onr.]; in - komen: ins Gerede kommen [onr.].

opstaan, w. o.: (i. a. b.) aufstehen

Inschrift [vr.]; (van geldstukken, legpenningen, enz.:) Umschrift [vr.]; (boven dichtstukken, losse verhalen, enz.:) Üeber-schrift [vr.].

opsckrokken, w. b.: aufschlucken, verschlingen Lonr.].

opschryf-boek, o.: 1) Notizbuch [o.; ü], 2) Haushaltungsbuch [o.; ü].

opschr[jveii, w. b.: aufschreiben [onr.]; den boedel (den boel) das In-ventarium aufnehmen [onr.1. opschudden, w. b.: anfschütteln. opschudding;, vr.: (das) Aufschüt-teln; (fig.) Tumult [m.]; in - brengen: in Aufregung bringen [onr.].

opschuiven, w. b.: aufschieben [onr.], hinaufschieben [onr.]. I -, w. o.: Zie w. o. opschikken.

opsjorren, w. b.: (zeew.) aufsorren. opslaan, w. b. en o.: (i.a.b.) aufschla-gen [onr.].

opslag, m.: l)Aufschlag [m.; a](i. a. b. behalve de volgende): 2) - vragen: um Erhöhung [vr.] des Arbeitslohns fragen [reg.]; -krijgen: Erhöhung des Arbeitslohns bekommen [onr.], (fig. iron.) Prügel bekommen [onr.]; - van huishuur: Erhöhung [vr.] der Hausmiethe [t]; - van den prijs: Erhöhung [vr.] des Preises.

opslokken, w. b.: aufschlucken, verschlingen [onr.J.

opslokker, m.: Yerschlinger [m.]. opsluiten, w. b.: einsperren, ein-schfiessen [onr.].

opsluiting, vr.: Einsperrung [vr.], Einschliessung [vr.]; eenzame -: (rcht.) Einzelhaft [vr.].

opslyten, w. b.: abnützen I -, w. o.: sich abnützen.

opslyting, vr.: Abnützung [vr.]. opsmuk, m.: Schmuck [m.]. opsmukken, w. b.: schmücken, auf-schmücken.

opsn order, m.: (fam.) Ausspürer [m.], Aufgabler [m.|.

opsnorren, w. b.: (fam.) ausspüren, aufgabeln.

opsnorring, vr.: Ausspürung [vr.], (das) Aufgabeln.

opsnorster,

Aufeablerin [vr.].

opsommen, w. b.: zusammenzahlen; (fig.) aufzahlen, herzahlen.

opspalken, w. b.: (wijd opendoen:) aufsperren.

opspalking,

[vr.].

opsparen, w. b.: Zie opgaren, opspeelster, vr.: (fig. iron.) Spek-takelmacherin [vr.].

om zu

[onr.]; uit de dooden -: von den Todten [t] auferstehen [onr.].

ópstaand, bv. n.: stehend; -e kraag, (der) stehende Kragen.

opstaander, m. (opstaanster, vr.): ik ben geen vroeg -: ich stehe nicht früh auf.

opstal, m.: Gebaude [o.], opstand, m.: 1) Aufstand [m.; ö], Insurrektion [vr.], Empörung [vr.'l; 2) (bwk.) Bauriss [m.]; 3) - van eenen winkel: Ladengestell [o.], opstandeling, m.: Insurgent [m.|. opstanding, vr.: (theo.) Aufersteh-ung [vr.].

opstappen, w. o. (fam.) fortgehen [onr.1.

opsteken, w. o.: (van den wind:) sich erheben [onr.]. I -, w. b.: 1) (omhoogsteken :) emporheben [onr.]; het hoofd -: (fig.) sich rühren; de horens -: (fig.) sich widerspenstig zeigen; de ooren -: die Ohren spitzen; 2) (aansteken, b.v. vuur, licht, kaars, lamp, enz.:) anzünden; 3) geld -: Geld unterschlagen Lonr.]. opstel, o.: Aufsatz [m.; al. opstellen, w. b.: (soldaten, palen, enz.:) aufstellen; (geschriften:) abfassen. opsteller, m.: Yerfasser [m.]. opstelling, vr.: 1) Aufstellung [vr.]; 2) (schriftliche) Abfassung [vr.].

opstoken, w. b.: (vuur:) schüren, auf-brennen [onr.]; (fig., menschen:) aufhet-zen.

opstoker, m.: (fig.) Aufhetzer [m.]. opstok ery, vr.: (fig.) Aufhetzerei [vr.].

opstoking, vr.; (fig.) Aufhetzung [vr.].

opstookster, vr.: (fig.) Aufhetzerin [vr.].

opstooten, w. b.: aufstossen [onr.1, hinaufstossen [onr.]; (fig.) aufjagen [reg.]; (fam.) anmahnen; (pop.) fertig machen; (iron.) ausfindig machen; (ook:) aufstö-bern, auffischen.

opstooter, m.: (pop.) Zie ophakker. opstoppen, w. b.:    1) vollstopfen,

vollpfropfen; 2) versperren; 3) het water -: das Wasser in seinem Lauie hemmen. I -, w. o.: eine Pfeife stopfen.

opstopper, m.: (pop.) Schlag [m.; al, Maulschelle [vr.], Ohrfeige [vr.].

opstopping, vr.: 1) (das) Yollstopfen; 2) Versperrung [vr.1; - van het water: Hemmung [vr.] des Wassers, opstouwen, w. b.: Zie opstuwen, opstoven, w. b.: (kkk.) schmoren;

I opge^toofd vleesch: Schmorfleisch | o.]; opgestoofde aardappelen: geschmorte Kartoffeln. opstoving, vr.: (das) Schmoren. opstroopen, w. b.: aufstreifen. opstrooping, vr.: Aufstreifung [vr.]. opstryden, w. b.: hartnackig behaup-ten (- iets aan iemand: etwas gegen Einen).

opstryding, vr.: hartnackige Behaup-tung [vr.|.

opstryken, w. b.: (in de hoogte:) aufstreichen [onr.]; (met een strijk-ijzer:) bügeln; geld -: Geld einstreichen [onr.].

opstryking, vr.: 1) (das) Aufstreichen ; 2) (das) Bügeln; 3) (das) Einstreichen.

27

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

voor: te ver-

zum

optimist, m.: Optimist [m.] optimistiscli, bv. n.: optimistisch, optimineren, w. b.: autzimmern. optimmering, vr.: Aufzimmerung [vr.].

optiseli, bv. n.: optisch, optocht, m.: Aufzug [m.; ü]. optooien, w. b.: aufschmücken, stamren [ie].

optooisel, o.: Schmuck [m.]. optoomen, w. b.: (paarden:) aufzau-men; (hoeden:) auf krampen.

optooming, vr.: 1) Aufzau 2) Aufkrampung [vr.]. optrede (optree), vr.: Auftritt [m.]. optreden, w. o.: auftreten [onr.]. optreding, vr.: Auftreten [o.l. optrekje, o.: Sommerhauschen [o ], kleine Sommerwohnung [vr.].

optrekken, w. b.: 1) aufziehen [onr.], emporziehen [onr.]; den neus -: die Nase rümpfen; 2) aufbauen, aufführen; eenen muur -: eine Mauer aufführen; eene verdieping op een huis -: ein Haus um ein Stockwerk höher machen; 3) (rek.) zu-sammenzahlen, addiren [ie]. I -, w. o.: (van mist, damp, rook, enz.:) aufsteigen [onr.1, emporsteigen [onr.]; (van opgelegd hout, opgeplakt papier, enz.:) zusammenziehen

bv. n.: (germanismus:)

we

ver

m.:

Erziehungslehre -kundig, bv. n.:

Padagog [m.]. erziehen [onr.];

opstuiven, w. o.: aufstauben, auf-stieoen [onr.]; (fig.) auffahren [onr.].

opstuiving, vr.: (das) Aufstauben, (das) Aufstieben; (fig.: das) Auffahren. opsturen, w. b.: Zie opzenclen. opstuwen, w. b.: aufstauchen; (fig.) aufthürmen [t],

opstuwing, vr.: (das) Aufstauchen; (fig. das) Aufthürmen [t]. opstijgen, w. o.: aufsteigen [onr.]. optassen, w. b.: aufhaufen, auftassen, aufschichten, aufstapeln.

optassing, vr.: Aufhaufung [vr.],(das) Aufhaufen.

optatief, m.: (tik.) Optativ [m.J, wün-schende Art [vr.].

opteeren, w. b.: [ie] optiren (-für); - voor: wahlen. I NB. Niet < warren met opteren.

optellen, w. b. en o.: (rek.) zusam-menzahlen, addiren [iel; (fig¹.) aufzahlen.

optelling, vr.: (rek.) Addition [vr.]; (fig.) Aufzahlung [vr.]. optel-som, vr.: (rek.) Aufgabe [vr.] Addiren [ie], opteren, w. b.: 1) (geld en goed, voorraad van levensmiddelen:) aufzehren; 2) (met teer bestrijken:) theeren [t], be-theeren [tl, (ook:) aufs Neue betheeren [tl; 3) (al de teer gebruiken:) alles Theer [T] verwenden, I NB. Niet te verwarren met opteeren.

optica, vr.: Optik [vr.], Lichtlehre [vr.]; (fig.) Bilderkasten Lm.], Guckkasten [m.J.

optici, m. mrv.: Optiker [m. mrv.]. opticus, in.: Optiker [m. enk.], optie, vr.: Option [vr.], Wahl [vr.]; voor drie jaren en drie jaren in -: auf drei Jahre, nebst anderen drei Jahren auf Wahl.

optillen, w. b.: aufheben [onr.]. optilling, vr.: Aufhebung [vr.]. optimaat, m.: (hist.) Optimat [m.]. optimismus, o.: Optimismus [m.|, Optimism [in.].

aus-mung [vr.];

[onr.], sich verziehen [onr.]; (van de wacht:) aufziehen [onr.]; (iron. van individuen:) sich fortpacken; den ganschen nacht met een schreeuwend kind -: die ganze Nacht mit einem schreienden Kinde zu schaffen haben.

optrekking, vr.: 1) (in de hoogte:) Aufziehung [vr.]; (van mist, enz.:) (das) Aufsteigen: 2) (opbouwing:) Aufführung [vr.J; 3) (rek.) Zusammenzahlung [vr.], Addition [vr.].

optuigen, w. b.: (paarden:) anschir-ren; (schepen:) auftakeln, zeugen.

optuiging, vr.: 1) Anschirrung [vr.]; 2) Auftakelung [vr.]. opvaart, vr.: (i a. b.) Auffahrt [vr.]. opvallen, w. o. (germanismus): aut-fallen lonr.].

opvallend, auffallend.

opvaren, w. o.: 1) auffahren [onr.], hinauffahren [onr.]; de rivier -: den Fluss hinauffahren [onr.]; 2) (fig., opvliegen:) auffahren [onr.].

opvarenden, m. mrv.: Schiffsbeman-nung [vr. enk.]; al de passagiers zijn gered, doch van de - zijn twee man omgekomen: alle Passagiere sind gerettet, al-lein von der Bemannung sind zwei Mann umgekommen.

opveilen, w. b.: versteigern [in.], opveiler, m.: Yersteigerer [m.]. opveiling, vr.: Yersteigerung [vr.]. op ver ven, w. b.: (voorwerpen, met de verfkwast:) anstreichen [onr.]; (voor-rpen, in de verf kuip:) auffarben; (verf:) rbrauchen.

op ver ving, vr.: 1) (das) Anstreichen; 2) Auffarbung [vr.]; 3) Yerbrauch [m.].

o p vliegen, w. o.: auffliegen [onr.]; (fig.) auffahren [onr.].

opv 1 i e gend, bv. n.: auffahrend, aufbrausend; I -heid, vr.: (das) auffah-rende Wesen.

opvoed-kunde, vr.:

[vr.], Padagogik [vr.]; padagogisch; -kundige, opvoeden, w. b.:

I welopgevoed, bv. n.: wohlerzogen. opvoeder, m.: Erzieher [m.]. opvoeding, vr.: Erziehung [vr.]; zonder -: ohne Bildung, ungebildet, (fam.) ungehobelt.

opvoedings-gesticht,o.: Erziehungs-anstalt [vr.]; I -kunst, vr.: Erziehungs-kunst [vr.1.

opvoedster, vr.: Erzieherin [vr.]. opvoeren, w. b.: (in de hoogte:) anf-führen; (ten tooneele brengen:) aufführen; (de prijzen van koopwaren, loonen, enz.:) steigern, in die Hóhe treiben [onr.] I -(zich), w. w.: sich in die Höhe arbeiten; zich te hoog willen -: zu hoch hinaus wollen.

opvoering, vr.: (tnl.) Aufführung [vr.1. opvolgen, w. o.: (i. a. b.) folgen [3]. opvolger, m.: (van iemand:) Nach-folger [m.]; (inachtnemer:) Befolger [mj.

opvolging, vr.: 1) (van eenen voorganger:) Nachfolge [vr.];    2) (beharti

ging, naleving:) Befolgung [vr.], Beach-tung [vr.].

opvolgster, vr.: 1) Nachfolgerin[vr.]; 2) Befolgerin [vr.]. op vorderen, w. b.: auffordern.

opvordering, vr.: Aufforderung [vr.]. opvouwen, w. b.: falten, zusammen-ffalten, zusammenlegen.

opwroeting, vr.: (das) Aufwühlen. op wrijven, w. b.: (meubelen:) auf-bohnen.

opwrjjving, vr.: Aufbohnen [o.], opzadelen, w. b.: satteln. opzadeling, vr.: (das) Satteln. opzagen, w. b.: aufsagen; (op eene viool:) herkratzen. opzamelaar, m.: Sammler [m.]. opzamelaarster, vr.: Sammlerin

opvouwing, vr.: (das) Falten, Zu-sammenfaltung [vr.].

op vragen, w. b.: 1) fragen [reg.] um; schriftelijk schreiben [onr.] um; 2) zu-rückfordern, herausfordern.

opvroolyken, w. b.: aufmuntern, auf-heitern.

opvrooljjking, vr.: rAufmunterung [vr.].

[vr.1, Aufheiterung [vr.].    opzamelen, w. b.: sammeln.

opvulsel, o.: Füllsel [o.], Füllung [vr.]. opzanieling,vr.: Sammlung [vr.], (das) opvyzelaar, m.: (fig.) Herausstreicher Sammeln.

£m.], Lobhudler [m.].    opzeggen, w. b.: (een vers, eene les,

opvjjzelaarster, vr.: Herausstrei- enz.:) hersagen; (eenen dienst, de huur, cherin [vr.], Lobhudlerin [vr.].    enz.:) kündigen, aufkündigen.

opvyzelen, w. b.: (in de hoogte win- opzegging, vr.: 1) (das) Hersagen; den:) aufwinden [onr.]; (fig.) herausstrei- 2) Kündigung |vr.], Aui kündigung [vr.]. chen [onr.], übermassig loben.    opzeilen, w. b.: (eene rivier:) hinauf-

opvijzeling, vr.: (das) Aufwinden;    segeln; - tegen: (fig.) [3] die Stirn bieten

(fig.) Herausstreichung [vr.], (das) fiber- [onr.].

massige Loben.    opzet, o.: Absicht [vr.], Vorsatz [m.];

opwaarts, bw.: aufwarts.    met -: absichtlich, vorsatzlich; zonder -:

opwaartsch, bv. n.: aufwarts ge-    unabsichtlich, unvorsatzlich.

richtet.    opzettelijk, bv. n. en bw.: 1) absicht-

opwaeliten, w. b.: abwarten.    lich, vorsatzlich; 2) express; I -heid, vr.:

opwachting, vr.: 1) Abwartung [vr.]; (das) Absichtliche, (das) Yorsatzliche.

2) Aufwartung [vr.]; bij iemand zijne - opzetten, w. b.: (zetten op:) aufset-maken: Einem seine Aufwartung machen.    zen; (oprichten, beginnen:) errichten (eene

opwaken, w. o.: aufwachen.    zaak: ein Geschaft; eenen winkel: einen

opwater, o.: Oberwasser [o.].    Laden; eene school: eine Schuie); doode

opwegen, w. o.: die Wage halten    dieren en vogels -: todte [t] Thiere [T]

tonr.1 (- tegen: [3]).    und Yögel ausstopfen; iemand - voor zoo

opwekken, w, b.: aufwecken, erwec-    of zoo veel: Einen betrügen um so oder

ken; (fig.) rege machen; (ook:) anregen    so viel; iemand - tegen een ander: Einen

(- tot: zu).    aufhetzen gegen einen Andern; groote

lo p wekkend, bv. n.: (gnk.) erregend;    oogen -: grosse Augen machen; een vreemd

Ktheo.) erbaulich.    gezicht-: eine verwunderte Mi ene machen:

lopwekkend, bv. n.: ermunternd.    eene harde keel -: ein fürchterliches Ge-

opwekking, vr.: 1) Aufweckung [vr.];    schrei anheben [onr.]; een grooten bek-:

2) Anregung [vr.]; 3) (theo.) Erbauung    (pop.) auffahren [onr.], (ook:) übertheuern

Ivr.].    [t], viel fordern. I -, w. o.: aufschwellen

opwelleuj w. o.: aufquellen [onr.];    [onr.]; komen-: (een onweer, een gevaar:)

(fig.) (van driften:) aufwallen; (van ge-    herannahen, (de vloed, de koorts:) sich

dachten:) aufsteigen [onr.].    erheben [onr.].

opwelling, vr.: Aufquellung [vr.]; opzetting, vr.: 1) Aufsetzung [vr.]; (fig.) Aufwallung.    2) Ausstopfung [vr.]; 3) Betrug [m.];

opwerken, w.b.: (naar omhoog:)hin-    4) Aufhetzung; 5) - van den buik: Span-

^mfarbeiten; (werkend geheel verbruiken:) nung [vr.] des Bauches. aufarbeiten; (van borduursel, enz.:) hoch opzicht, o.: 1) (over iets of overiem.:) arbeiten: (in eenen meer ooglijken staat    Aufsicht [vr.]; het - hebben over: dieAuf-

brengen:) aufflicken. I -, w. o.: (van den    sicht führen fiber; onder - staan: unter

grond:) ausdunsten; (van water:) aufwal-    Aufsicht stehen [onr.];    onder iemands -

len; tegen den stroom -: dem Strome ent-    staan: unter Jemandes    Aufsicht stehen

.gegen arbeiten. I - (zich), w. w.: 1) sich    [onr.]; 2) Hinsicht [vr.1;    in ieder - (in alle

hinaufarbeiten, 2) sich abarbeiten.    -en): in jeder Hinsicht;    in dit (in dat) -:

opwinden, w. b.: aufwinden [onr.];    in dieser Hinsicht; ten    -e van: hinsicht-

(uurwerken:) aufziehen [onr.]; (in een op- lich [2], in Hinsicht L2], in Betreff [2]; ten gewonden staat brengen:) aufregen. I - -e daarvan: hinsichtlich dessen, in Hin-(zich), w. w.: 1) sich ereifern, 2) sich beun- sicht (in Betreff) dessen; te zijnen -e : ruhigen.    ihn betreffend, was ihn betrifft, was ihn

opwinder, m.: Aufwinder [m.]; (van anbelangt. uurwerken:) Aufzieher [mj; (fig.) Auf- opzicliteljjk, vz.: hinsichtlich [2], reger [m.].    opzichter, m.: Aufseher [m.].

opwindery, vr.: [t] Gemüthsbewe- opzichteres, vr.: Aufseherin [vr.]. gung [vr.].    opzichtig, bv. n. en bw: auffallend,

opwinding, vr.: (das) Aufwinden; in die Augen stechend; -e kleuren: helle (van uurwerken:) (das) Aufziehen; (fig.) (grelle, schreiende) Farben; I -heid, vr.: Aufregung [vr.].    (das) Auffallende.

opwippen, w. o. en b.: aufwippen.    opzichtster, vr.: Aufseherin [vr.].

opwisselen, w. b.: aufwechseln, ein-    opzien, w. o.: aufsehen [onr.], die Au-

wechseln.    gen aufschlagen [onr.]; (naar boven:)hin-

opwisseling, vr.: Aufwechslung [vr.]. auf blieken; vreemd - van: sich wundern opwroeten, w. b.: aufwühlen.    fiber; - tegen iemand als tegen een prins

of tegen een god: zuEinem aufsehen [onr.]    Zie -lint; -strikje, o.: Zie -lintje; -vaan,

als ware er ein Prinz oder ein Gott; -    vr.: orangenfarbige Fahne [vr.]; -vlag'

tegen iets: etwas scheuen, sich vor etwas vr.: Oranienflagge [vr.]; -water, o.: Pome-scheuen. I -, z. n. o.: 1) Aufsehen [o.l; ranzenwasser [o.], veel - baren: viel Aufsehen (grosses Auf- oratie, vr.: Rede [vr.]. sehen) . erregen; 2) Hinaufblieken [o.l;    orator, m.: Redner [m.].

onder eerbiedig - tot: unter ehrfurchts-    oratorisch, bv. n.: rednerisch.

vollem Hinauf blieken zu.    oratorium, o.: Oratorium [o.;-rien].

opziener, m.: Aufseher [m.].    orheren, w. b.: geniessen [onr.], essen

opzienerschap, o.: 1) Aufseheramt [onr.].

[o ], 2) Aufseherstelle [vr.].    orchideën, vr. mrv.: (pik.) Orchideen

opzingen, w. o.: anstimmen: I zing [vr. mrv.]. op: stimme an!    ordaliën, vr. mrv.: (hist.) Ordalien

opzonten, w. b.: (fig. fam.) aufbewah-    [vr. mrv.].

ren; (ook:) im Gedachtnisse behalten orde, vr.: 1)    Ordnung    [m.]; in - (op

[onr.].    -): in Ordnung; aan de - van den dag :

opzouting, vr.: (fig. fam.) Auf bewah-    an der Tagesordnung; 2) (bwk.) Ord-

rung [vr.]; (ook:) (das) Behalten im Ge-    nung [vr.]; de Dorische, Ionische, Co-

dachtnisse.    rinthische -: die dorische, ionische, ko-

opzwelgen, w. b.: verschlingen [onr.].    rinthische Ordnung; zijne    borst prijkt

opzwelging, vr.: (das) Yerschlingen.    met verscheidene    -n: seine    Burst ist ge-

opzjjn, w. o.: Zie op.    ziert mit verschiedenen Orden, auf seine

orakel, o.: (fab., hist. en fig.) Orakel    Brust hangen verschiedene Orden; I -ke-

lo.]; I -achtig, bv. n.: orakelhaft; -spreuk,    ten, vr.: Ordenskette [vr.]; -kruis, ó.: Or-

vr.: Orakelspruch [m.; ü]; -taal, vr.: Ora-    denskreuz [o.];    -lievend,    bv. n.: ord-

kelsprache [vr.].    nungsliebend; -lievendheid, vr.: Liebe

oraiig. m.: (Maleisch:) Mensch [m.];    [vr.] zur Ordnung; -lint, o.: Ordensband

I -oetang, m.: (drk.) Orang-Utang [m.].    [o.; al.

orangist, m.: Orangist [m.].    ordeloos, bv. n.: ordnungslos; I -heid,

•.: (sinaas-appel:) Pomeranze [vr.]. I -, m.: 1) (pik.) Pome-ranzenbaum [m.; aj, Orangenbaum [m.; a]; 2) (hist.) Prinz [m.] von Oranien. I -, o.: Orangengelb [o.], Orangenfarbe [vr.], Po-meranzengelb [o.J, Pomeranzenfarbe [vr.].

[vr.], Orange

orangistisch, bv. n.: orangistisch. vr.: Ordnungslosigkeit (vr.]. loranje, vr.: (sinaas-appel:)Pomeranze ordeljjk, bv. n.: ordentlich, ordnungs-

massig; I -heid, vr.: Ordentlichkeit [vr.].

ordenen, w. b.: ordnen; (kkl.) ordini-ren [ie].

I -, bv. n.: orangengelb, orangenfarbig, pomeranzengelb, pomeranzenfarbig.

lOranje, o.: (adk.) Oranien [o.]; het Huis van: das Haus Oranien; prins van -: Prinz [m.] von Oranieu.

oranjeachtig, bv. n.: 1) orangenar-tig, pomeranzenartig, 2) dem Hause Oranien zugethan, orangistisch; I -heid, vr.: (fam.) Liebe [vr.] zum Hause Oranien.

oranje-appel, m.: Pomeranze [vr.], Orange [vr.]: | -bitter, o.: Pomeranzen-likeur [o.]; -bloesem, m.: [t] Pomeranzen-blütbe [vr.], [t] Orangenblüthe [vr.] (-bloe-semolie, vr.: Pomeranzenöl [o.]; -bloesem-water, o.: Pomeranzenwasser [o.]);-boom, Pomeranzenbaum [m.; a], Orangenbaum [m.; a]; -geel, bv. n. (en z. n. o.): p(P)omeranzengelb, o(0)rangengelb; - gezind, bv. n.: Zie no. 2 -achtig; -gezindheid, vr.: Zie -achtigheid; -huis, o.: (das) Haus Oranien; -klant, m.: Zie -man: -kleur, vr.: Pomeranzenfarbe [vr.], Orangenfarbe [vr.[; -kleurig, bv. n.: pomeranzenfarbig, orangenfarbig; -kokarde, vr.: orangenfarbige Kokarde [vr.]; -lied. o.: (das) orangistische Lied; -lint, o.: (das) orangenfarbige Band fa]; -lintje, o.: (das) orangenfarbige Bandchen; -man, m.: An-hanger [m.] des Hauses Oranien; -partij, vr.: (in de Nederlanden:) Partei [vr.] Oraniens, (in Groot Britannië:) orangistische Partei [vr.]; -peer, vr.: Pomeran-zenbirne [vr.].

oranjerie, vr.: Orangerie [vr.]; (fig.) Gewachshaus [o.; a]; (ook:) Wintergarten [m.; a].

oranje-sap, o.: Pomeranzensaft [m.]; I-schil, vr.: Pomeranzenschale [vr.];-snippers, m. mrv.: Zie snippers; -strik, m.:

ordening, vr.: (das) Ordnen; (kkl.) Ordination [vr.], Priesterweihe [vr.].

ordentelijk, bv. n.:ordentlich; l-heid, vr.: Ordentlicnkeit [vr.].

order, vr.: 1) Order [vr.], Befehl [m.];. aan iemand - geven tot: Einem die Order ertheilen [t] zu; is er iets van uwe -s: steht etwas zu Befehl ?; tot nader -: bis auf weiteren Befehl; 2) (kph.) Bestellung [vr.]; volgens -: Ihrer Bestellung gemass; aan de Heeren P. en Zonen of -: den Herren P. und Söhne oder Order; l -boek, o.: Bestellungsbuch [o.; ü]; -briefje, o.: Kassensehein [o.].

orde-teeken, o.: Ordnungszeichen [o.].

m.:

ordinair, bv. n.: ordinar, gewöhn-lich.

ordinar is, vr.: Garküche [vr.], [t] Speisewirthschaft [vr.], Restauration [vr.];

I -houder, m.: Garkoch [m.; ö], [t] Speise-wirth [m.], Restaurant [m.j, Restaurateur [m.].

ordinaten, vr. mrv.: (wsk.) Ordinaten [vr. mrv.].

ordinatie, vr.: Ordination [vr.],Priesterweihe [vr.].

ordineeren, w. b.: 1) (kkl.) ordini-ren [ie]; 2) Zie ordonneeren.

ordonnans, m.: Ordonnanz [m.];

I -officier, m.: Ordonnanzofficier [m.].

ordonnantie, vr.: 1) Ordonnanz [vr.]T. Yerordnung [vr.], Befehl [m.]; - van betaling: Geldanweisung [vr.] auf die Staats-kasse; 2) (schl.) Anordnung [vr.]; de -eener schilderij: die Anordnung eines Ge-maldes.

ordonneeren, w. b.: befehlen [onr.], gebieten [onr.], heissen [onr.]. oreeren, w. o. : deklamiren [iel. orego, m.: (pik.: der) kretische Dosten.

lie].

Neuling

atrose.

,    m.: (op Java:)

der) unbetahrene M Orion, m.: (str.) Orion [m.]. orkaan, m.: Orkan [m.]. orkest, o : Orchester [o.]; in het -spelen: mit im Orchester spielen; 1 -meester, m. : Orchesterdirektor [m.]; -partij, vr.: Partitur [vr.].

orleaan, o.: Orlean [m.]; I -boom, m.: Orleanbaum [m.; a].

orleans, o.: (zekere stoffage:) Or-leans [m.].

ornaat, o.: Ornat [m.[. ornament (ornement), o.: Ornament [o.], Yerzierung [vr.].

orneeren, w. b.: ornamentiren [ie], schmücken.

ornithologie, vr.: Ornithologie [vr.], Yogelkunde [vr.].

vr.:

ein-

oremus, o.: (Lat.) lasset uns beten; het is daar -: (iron.) es ist da ein Spektakel vom Teufel; het is weer - tusschen die twee: es ist wieder Krieg zwischen die Beide; het is weer - met hem: 1) er hat wieder eine seiner üblen Launen, 2) er ist wieder besoffen.

Orestes, m : Orest [m.1. orgaan, o.: (i. a. b.) Organ [o.], organdine (organdijn), o.: (kv.) Or-gandi [m.], (das) sehr feine Hesseltuch. organiek, bv. n.: organisch, organisatie, vr.: Organisation [yr.]. organisch, bv. n.: organisch, organiseeren, w. b.: organisiren

organismus, o.: Organismus [m.], Organism Lm.].

organist, m.: Organist [m.1, Orgel-spieler [m.].

organsine, vr.: Organsinseide [vr.], Organsin [vr.].

orgeade, vr.: Orgeade [vr.], Mandel-milch [vr.].

orgel, o.: Orgel [vr.]; het - (op het -) spelen: die Orgel (auf der Orgel) spielen; I -achtig, bv. n.: orgelartig, orgelahnlich, (fig.) die Orgeln liebend (ik ben niet-achtig: ich liebe die Orgeln nicht); -draaier, m.: Drehorgler [m.J, Leierorgler [m.]. orgelen, w. o.: orgeln. orgelist, m.: Organist [m.]. orgelpÜP? vr.: Orgelpfeife [vr.]; lip der -: Ritze [vr.] der Orgelpfeife.

orgel-register, o.: Orgelregister [o.], OrgeTzug [m.; ü]. orgeltje, o.: Orgelchen [d.]. orgel-trapper (-treder), m.: Orgel-treter [m.], Balgentreter [m.].

orgie, vr.: Orgie [vr.]. Schwelgerei Ivr.].

Oriënt, o.: Oriënt [m.], Osten [m.], Morgenland [o.].

Oriëntaal, bv. n.: orientalisch, mor-genlandisch.

oriënteeren (zich), w. w.: sich orien-tiren [ie].

oriflamme, vr.: (hist.) Oriflamme [vr.], Kriegsfahne [vr.1 der Könige Frank-reicns.

originaliteit, vr.: Originalitat [vr.]. origineel, bv. n.: original, originell. i -, z. n. o.: Original [o.; -Tien], Urschrift [vr.], Urtext [m.]. I z. n. m.: 1) Original [o.], (der) originelle Mensch [m.], 2) Son-derling [m.].

orinhaar lm.]; (zeew.:

ornitholoog, m.; Ornitholog [m.], Vogelkenner [m.]. orseille, vr.: Orseille [v.]. orthodox, bv. n.: orthodox, recht-glaubig.

orthodoxe, m. en vr.: (der, die) Orthodoxe.

orthodoxie, vr.: Orthodoxie [vr.]. orthoëpie, vr.: (tik.) Orthoepie [vr.], Lehre [vr.] der richtigen Aussprache.

orthographie, vr.: (tik.) Orthogra-phie [vr.], Rechtschreibung [vr.].

orthographisch, bv. n.: orthogra-phisch.

ortolaan, m.: (vog.) Ortolan [m.]. os, m.: (drk. en fig.) Ochs [m.]. oscillatie, vr.: Oscillation [vr.], Schwingung [vr.].

oscilleeren, w. o.: oscilliren [ie], schwingen [onr.].

Osmaan, m.: Osmane [m.]; de Osmanen, m. mrv.: die Osmanen [m. mrv.].

Osmaansch, bv. n.: osmanisch; het -e rijk: das osmanische Reich.

Osnahrugge, o.: (adk.) Osnabrück [o.].

osse-klauw, m.: Ochsenhuf [m.]; I -lapjes, o. mrv.: Zie o. mrv. runderlapjes; -leder (-leer), o.: Rindsleder [o.|; -lederen (-leeren), bv. n.: rindsledern.

ossen, m. mrv.: Ochsen [m. mrv.]; I -bloed, o.: Ochsenblut [o.]; -breke, vr.: (pik.) Ochsenbrech [o.]; -drijver, m.: Och-sentreiber [m.]; -haas (-harst), m.: Len-denstück [o.] vom Ochsen; -huid, Ochsenhaut [vr.; a]; -kooper, m.: Och-senhandler [m.], Yiehhandler [m.];-markt, vr.: Ochsenmarkt [m.; a], Yiehmarkt [m.; a]; -oog, o.: (i. a. b.) Ochsenauge [o.J; -stal, m.; Ochsenstall [m.; a], osse-pens, vr. enk.: Ochsenkaldaunen [vr. mrv.]; I -rib, vr.: Oehsenrippe [vr.], Rinderrippe [vr.]; -tong, vr.: Ochsenzunge [vr.], Rindszunge [vr.] (ook pik.); -vleescn, o.: Ochsenfleisch [o.], Rindfleisch [o.], ostentatie, vr.: Ostentation [vr.]. ostracismus, o.: (hist.) Ostracismus [m.J, Ostracism [m.1, Scherbengericht [o.J.

otter, m.: (drk.) Otter [vr.]; een hee-len - denken te strikken: (spr.) sich bilden ein gutes Geschaft zu machen; I -strik, m.: Otterstrick [m.]; -vanger, m.: Otterfanger [m.], Otterjager [m.]; -vangst, vr.: Otterfang [m.]; -vel, o.: Otterfell [o.], Otterbalg [m.; a].

Ottomaan, m.: Ottomane [m.]; de Ottomanen, m. mrv.: die Ottomanen [m. mrv.].

Ottomaansch, bv. n.: ottomanisch; de -e Porte: die ottomanische Pforte; het -e rijk: das ottomanische Reich.

ottomane, vr.: Ottomane [vr.], (der) türkische Sofa

oud, bv. n.: alt; de -e heer: der alte Herr; uw -e heer: Ihr Herr Yater; mijn -e heer: mein Yater; uwe-e vrouw: 1) (tegen den man:) Ihre alte Frau Gemahlin, 2) (tegen zoon of dochter:) Ihre Frau Mutter; mijne -e vrouw: 1) (huisvrouw:) meine alte Frau, 2) (moeder:) meine Mutter; de -e lieden (fam.: de -e lui): die alten Leute; uwe (mijne, zijne, enz.) -e lui: Ihre (meine, seine, u. s. w.) Eltern; een-e vrijer: ein Hagestolz [m.]; eene -e vrij-

ster: eine alte Jungfer; - van dagen: alt Altejungfernregister (m het -vrijsterboek und    wohlbetagt; de    -e dag; (fig.)    das    Al-    komen: iron.: eine alte Jungfer werden

ter,    das hohe Alter;    sparen voor    den    -en    [onr.]); -wijvenpraat, m.: Altweiberge-

dag: fürs Alter zuriicklegen; op mijnen wasch [o.]; -wijvensprookje, o.: Altwei--en    dag: in meinen    alten Tagen;    op    den    bermarchen [o.]; -wijvenzomer, m.: Alt-

-en    voet: auf die    alte Weise;    -er    ge-    weibersommer [m.1.

woonte (naar -e gewoonte): nach alter oudgast, m.: (die) als pensionirterliel Gewohnheit; het -e liedje: (fig. fam.) das Beamte aus Ostindien heimgekehrte Per-alte Lied, die alte Leier; dat is -e kost: rücke.

(fig. fam.) das ist alter Kohl, das sind alte oudheden, vr. mrv.: 1) Ltl Alterthü-Kamillen; -e koeien (spr.) Zie koeien;    mer [o. mrv.]; museüm van Egyptische

-e liefde (spr.) Zie liefde; uit de-e doos:    -: Museum [o.; -seen] agyptischer [t]

(spr.) Zie doos; van den-en stempel:    Alterthümer; de in Pompeji opgegravene

(fig.) vom alten Schrot und Korn. Zie    -: die in Pompeji ausgegrabenen Alter-

oude.    thümer [t]; 2) Antiquitaten [vr. mrv.];,

oudachtig, bv. n.: altlich; I -heid, vr.: verzameling van -: Antiquitatensammlung (das) altliche Wesen.    [vr.]; koopman in -: Antiquitatenhandle

oud-hakken, bv. n.: altbacken (-bak- [m.]. ken kost: fig. fam : altbackenes Zeug); oudheid, vr.: (i a. b.) [t] Alterthum I -burgemeester, m.: (der) ehemalige Bür-    [o.; ü]; (fig. voor „werkstuk van kunst of

germeister; -duitsch, bv. n.: altdeutsch    kunstvlijt uit de oudheid”:) Antiquitat

(het -duitsch: das Altdeutsche, die alt-    [vr.]; de grijze -: das graue Alterthum[t];

deutsche Sprache).    I -kenner, m.: [t] Alterthumskenner [m.],'

oude, m. en vr.: (der, die) Alte; de    Archaolog [m.]; -kunde, vr.: [t] Alter-

-n, m. mrv.: die Alten; I -jaar, o.: Silves-    thumskunde [vr.], Archaologie [vr.j;-kun-

tertag [m.] (-jaarsavond, m.: Silvester-    dig, bv. n.: archeologisch; -kundige, m.:

abend [m.]; -jaarsdag, m.: Silvestertag    Zie!-kenner.

[m.];-jaarsnacht, m.: Silvesternacht [vr.]); oud-Hollandsch, bv. n.: althollan--kleerenmarkt, vr.: Trödelmarkt [m.; a]; disch (het -Hollandsch: das Althollandi--kleerkoop, m.: Schacherer [m.] mit alten sche.

Kleidern, Trödelschacherer [m.]; -man- oudje, o.: (der) Alte [m.], (die) Alte nenhuis, o.: Armenhaus [o.; a] für alte [vr.]; (eene oude vrouw aansprekende:) Marnier.    Mütterchen [o.]; die -s: diese alten

i onder, bv. n. (v. tr.) alter. I -, in. en Leute.

vr.: Eltern [m. mrv.]; al is een - nog oud-oom, m.: Grossonkel [m.1, Gross-zoo arm, alevel dekt die warm: (spr.)    oheim [m.]; -overgrootmoeder, vr.: Urur-

sind die Eltern auch arm, sie decken    grossmutter [vr.; ü];-overgrootvader, m.:

doch warm. Zie de Sam. op hare plaats    Ururgrossvater [m.; a]; -roest, m.: Tröd-

hieronder.    Ier [m.] in alten Eisenwaaren, (fig.) Tröd-

ouderdom, m.: Alter [o.]; een hooge Ier [m.].

-: ein hohes Alter; tot in den hoogsten ouds (met „van”), bw.: von Alters her r -: bis ins höchste Alter; van gelijken -:    (fig¹.) von früher.

gleichen Alters; hij is van mijn -: er oudste, m.: Aelteste [m.]; (een ouden ist in meinem Alter; de gebreken van man, of schertsend iederen anderen man, den -: die Gebrechen    [o. mrv.] des Al-    aansprekende:) Alter [m.].

ters; I ouderdomskwaal,    vr.: Altersgebre-    oud-tante, vr.: Grosstante [vr.]; I-tijds,

chen [o.].    bw.: ehemals, in alten Zeiten; -vader, m.:

ouderhart, o.: (das) elterliche Herz. Patriarch [m.]; -vaderlandsch, bv. n.: alt-ouderliefde, vr.: 1) elterliche Liebe    vaterlan disch; -vaderlijk, bv. n.: 1) altva—

[vr.], Liebe [vr.] der    Eltern zu ihren    terlich, 2) patri ar chalisch; -wijfsch, bv. n.:

Kindern; 2) Kinderliebe [vr.], Eindes-    altweibisch.

liebe [vr.], Liebe [vr.] der Kinder zu ihren outaar (outer), o.: Altar [m.; a]. Zie Eltern.    altaar.

(muz.) Ouvertüre

vr.:

ouderling, m.: (kkl.) Aelteste [m.], outreeren, w. b.: outriren [ie], über-Kirchenalteste [m.]; I ouderlingenbank, treiben [onr.]; I geoutreerd: outrirt [ie]r. vr.: (in de kerk:) Bank [vr.; a] der Kir- übertrieben. chenaltesten; I ouderlingschap, o.: Amt ouverture,

[o.] (Würde [vr.]) eines Kirchenaltesten. [vr.].

ouderloos, bv. n.: elternlos; I -heid, ouwel, m.: Oblate [vr.]; gewijde -: vr.: Elternlosigkeit [vr.].    (kkl.) Hostie [vr.]; I -doosje, o.: Oblaten-

ouderlyk. bv. n.: elterlich.    schachtelchen [o.].

oudermin, vr.: Zie no. 1 -liefde.    ouwelen, w. b.: (eenen brief:) mit

ouderpaar, o.: Elternpaar [o.].    einer Oblate verschliessen [onr.]; papie-

ouders, m. mrv.: Eltern [m. mrv.],    ren op elkander -: Papiere mit einer

Aeltern [m. mrv.].    Oblate (oder: mit Oblaten) auf einander

oudervreugde, vr.: elterliche Freude kleben.

[vr.].    ouweliugs, bw : in alten Zeiten.

ouderwets, bw.: 1) altvaterlich; 2) alt-    ouwelfje, o.: kleine Oblate [vr.].

modisch; 3) (iron.) tüchtig.    ouwelük, bv. n. en bw.: altlich; er -

ouderwetsch, bv. n.: Zie het bw.    uitzien: altlich aussehen [onr.]; een - ge-

ouderwets; I -heid, vr.: 1) (das) Alt-    zicht: ein altliches Gesicht; I -heid, vr.:

vaterliche, 2) (das) Altmodische, 3) (iron.) (das) altliche Aussehen.

Tüchtigkeit [vr.].    ovaal, bv. n.: oval, eirund. |-, o. :0val:

oude-vrouwenhuis, o.: Armenhaus [o.], Eirund [o.].

[o.; a] für alte Frauen; I-vrijsterboek, o.:    ovatie, vr.: Ovation [vr.].

oven, m. Ofen [m.; Oe]; brood in den overbinden, w. b.: 1) anders bin-

-    schieten: Brod in den Ofen schieben den (onr.], 2) von Neuem binden lonr.]. [onr.]; uit den - halen: aus dem Ofen I over binden, w. b.: über binden nehmen [onr.]; tegen eenen - gapen: (spr.) [onr.].

kein Gehör finden [onr.], (ook:) das Ün- overbits, by. n.: allzu unfreundlich; mögliche wollen; dat gaapt als een -:    | -heid, vr.: zu grosse Unlïeundlichkeit

(spr.) das ist handgreiflich unwahr, (ook:) [vr.].

das ist mehr als unwahrscheinlich; I -deur,    overbitter, bv.    n.: allzu bitter;

vr.: Ofenthüre [vr.]; -dweil, m.: Ofenwi- I -heid, vr.: zu grosse Bitterkeit [vr.]. scher [m.]; -gaffel, vr.: Ofengabel [vr.];    overbleeken, w.    b.: noch einmal

-gat, o.: Ofenloch [o.; ö]; -krabber, m.: bleichen.

Ofenkrücke [vr.]; -plaat, vr.: Ofenplatte    over b 1 u f fen, w.    b.: verblüffen.

[vr.]; -schieter, m.: Ofenschieber [m.1;    overblufiïng, vr.:    Yerblüffung [vr.],

.-schop, vr.: Ofenschaufel [vr.].    (das) Verblüffen.

r oventje, o.: Oefchen [o.].    overbljj (overblijde),

ovenwisch, vr.: Ofenwischer [m.].    froh; (fig.) überglücklich.

over, vz.: über (*); (fig.) gegenüber; Averblyfsel, o.: Ueberbleibsel [o.l. vlak -: gerade gegenüber. I-,bw.: 1) über; o ver blijven, w. b.: überbleiben

-    en -: über und über; 2) (geweken, voor- [onr.], übrig bleiben [onr.].

bij:) vorüber; 3) (overgebleven, overge-    overbljfj'vende, o.: (das) Uebrige.

schoten, overgehouden:) übrig; 4) Zie I -, m. en vr.: (der, die) Hinterblie-weerover.    bene.

overaardig. bv. n.:allzu artig; I -heid, overbodig:, bv. n.: überflüssig; I-heid, vr.: zu grosse Artigkeit [vr.].    vr.: Ueberflüssigkeit [vr.].

overal, bw.: überall, allenthalben; overboeken, w. b.: (kph.)über-I -tegenwoordig, bv. n.: allgegenwartig; tragen [onr.].

-tegenwoordigheid, vr.: AUgegenwart [vr.].    overboeking, vr.: (kph.) Uebertra-

o v e r babbelaar, m.: Ausschwatzer    gung [vr.].

[m.], Ausposauner [m.J; (fig.) Zutrager overboord, bw.: über Bord.

[m.].    overborduren, w. b.: von Neuem

overbabbelaarster, vr.: Ausschwat-    sticken.

zerin [vr.], Ausposaunerin [vr.]; (fig.) Zu- o v e r borrelen, w. o.: überspru-tragerin [vr.].    dein.

over borstelen, w. b.: noch einmal bürsten.

o v e r bottelen, w. b.: auf andere Flaschen füllen.

o ve rbouwen, w. b.: von Neuem bauen; (fig.) reicher werden [onr.]. lover-b o u wen, w. b : über b a u en.

o v e braden, w. b.: noch einmal braten. overbra den, w. b.: zu viel bra-ten lassen [onr.].

over brengen, w. b.: 1) über bréngen [onr.]; 2) Zie overbrieven. I over-br en gen w. b.: ausstehen [onr.] (-met: mit).

overbrenger, m.: 1)

[m.]; 2) Zie overbriever.

overbrengster, vr.: 1) Ueberbrin-gerin [vr.]; 2) Zie overbriefster. overbriefster, vr.: Hinterbringerin

over babbelen, w. b.: ausschwat-zen, ausposaunen; (fig.) zutragen [onr.]. I over b a o beien, w. b.: 1) nicht zum Worte kommen lassen [onr.]; 2) über r e den, be-schwatzen.

over bakken, w. b.: 1)

backen [onr.]; 2) mehr als d dige [tl backen [onr.]. I over bak ken, w. b.: zu lange backen lassen [onr.].

over balsemen, w. b.: noch einmal einbalsamiren [ie].

overbed, o.: Ueberbett [o.], Deckbett

noch einmal as Nothwen-

, bv. n.: überaus

overbekend, bv. n.: allgemein be-kannt; I -heid, vr.: allgemeine Bekannt-heit [vr.].

overbeleefd, bv. n.: allzu höflich;

I -heid, vr.: zu grosse Höflichkeit [vr.] overbevolken, vr.: übervölkern. overbevolking, vr.: Uebervölkerung [vr.].

[vr.].    overbrieven, w. b.: (fam.) hinter-

overbevolkt, bv. n.: übervölkert; bringen [onr.].

I -heid, vr.: Uebervölkerung [vr.].    overbriever, m.: Hinterbringer [m.].

overbevruchten, w. b.: überschwan-    overbruggen, w. b.: überbrüc-

gern.    ken.

overbevruchting, vr.: Ueberschwan- over b r u g ging, vr.: Ueberbrüc-gerung [vr.].    kung [vr.].

Ueberbringer

(*) De met „over” aanvangende woorden, die men niet hier opgegeven vindt, zijn in het Duitsch samen te stellen met „über”, als volgt: Men ontdoe het Hollandsche woord van het voorzetsel „over”, neme van het alsdan overblijvende woord de Duit-sche beteekenis, en vóór aan die beteekenis hechte men „über” (of bij z. n. „Ueber”) vast, b. v.:

over loopen en over 1 o o pen — zonder het vz.: loopen = laufen.

Hecht men nu „über” daaraan vast, dan krijgt men: über laufen en über laufen.

Zooals men ziet, de klemtoon valt in het Duitsch juist als in het Hollandsch, al naar de scheidbaarheid of onscheidbaarheid van het voorzetsel: über laufen — lief über — übergelaufen; über 1 a u fen — überlief — überlaufen.

Het z. n. overlooper in het Duitsch: Ueb e rlaufer.

mrv. over-

vr.: grosse overdoen, w. b.: 1) von Neuem thun [onr.]; nog eens -: noch einmal thun [onr.]; 2) iets aan iemand -: Einem etwas abtreten [onr.], (inz.) Einem etwas kaufen.

o verdom, bv. n.: erzdumm; I -heid, Dumrnheit [vr.].

I -heid, vr.:

mrv.]. I

grosse

overgroot, bv. n.: übergross ; I -heid, übermassige Grosse [vr.]. overgrootmoeder, vr.: Urgrossmut-ter [vr.; ü].

overgrootouders, m. mrv. :Urgross-eltern [m. mrv.].

overgrootvader, m.: Urgrossvater [m.; a].

«vergui, bv. n.: 1) ausserst gastfrei; 2) ausserst freigebig; 3) ausserst offenher-zig; I -heid, vr.: 1) grosse Gastfreiheit [vr.], 2) grosse Freigebigkeit [vr.], 3) grosse Offenherzigkeit [vr.].

o verhaal, m.: 1) Ueberfahrt [vr.]; 2) Fahre [vr.]; I -boot, vr.: Fahrkahn [m.; a]; -glas, o.; Destillirkolben [m.]; -pont, vr.: Fahre [vr.].

ovel’buren, m. mrv.: gegenüber woh-nende Nachbarn; mijne (uwe, zijne, hare, onze, enz.) (die) mir (Ihnen, ihm, ihr, uns u. s. w.) gegenüber wohnenden Nach-barn.

«verbuur, m. en vr.: (der) gegenüber wohnende Nachbar, (die) gegenüber wohnende Nachbarin. Zie

buren.

overcompleet, bv. n.: überzahlig; I -heid, vr.: Ueberzahligkeit [vr.].

overcijferen, w. b.: nachrechnen, noch einmal ausrechnen.

overdaad, vr.: 1) (der) zu grosse Ueberfluss; 2) Verschwendung [vr.].

overdadig, bv. n.: 1) übermassig; 2) verschwenderisch; j -heid, vr.: 1) Uebe^-massigkeit [vr.], 2) (das) Yerschwenderische.

overdenken, w. b.: überdenken [onr.], überlegen.

o verdiep, bv. n.: mehr als tief; I-heid, Tiefe [vr.].

ver-vr.: grosse overdoopen, w. b.: noch einmal taufen. overdraagster, vr.: Uebertragerin [vr.].

overdracht, vr.: Uebertragung [vr.]. overdrachtelyk, bv. n. en bw-: fi-gürlich, metaphorisch; I -heid, vr.: (das) Metaphorische.

over dragen, w. b.: (van de eene plaats naar de andere:) hinübertragen [onr.]; (aan of op een ander:) übertragen [onr.]. I over dra gen (zich), w. w.: sich mit dem Tragen zu viel anstrengen. overdrager, m.: Uebertrager [m.]. overdreven, bv. n.: übertrieben;

I -heid, vr.: (das) Uebertriebene.

«verdroog, bv. n.: mehr als trocken;

I -heid, vr.: grosse Trockenheit [vr.].

overdroogte, vr.: grosse Trockenheit [vr.].

loverdruk, bv. n. en bw.: (stad, straat:) allzu lebhaft; (winkel, herberg, hotel, enz.:) stark besucht; (zaak:) mit einer starken Kundschaft; (huishouden:) wo zuviel zu thun ist, (ook:) sehr unruhig; (kinderen :) sehr unruhig; het - hebben : mit Geschaften (oder: mit Arbeit) über-hauft sein; I -heid, vr.: Zie overdrukte.

loverdruk, in.: 1) (der) besondere Abdruck [ü]; 2) Nachdruck [m.; üj.

over drukken, w. b.: 1) von Neuem drucken; 2) mehr drucken als die vorge-nommene Auflage; 3) nachdrucken.

over drukte, vr.: 1) übermassige Lebhaftigkeit [vr.]; 2) Starkbesuchtheit [vr.]; 3) (das) unruhige Wesen; 4) Ueber-haulüng [vr.] mit Arbeit oder mit Geschaften.

overdryfster, vr.:Uebertreiberin [vr.]. overdrijven, w. b. en o.: übertreiben [onr.].

overdryver, m.: Uebertreiber [m.J. overdrijving, vr.: Uebertreibung [vr.].

o verdun, bv.n.: mehr als dünn; I -heid, vr.: grosse Dünnheit [vr.]. overdwars, bw.: überzwerch.

overeen, bw.: überoin. overeenbrengen, w. b.: in Ueber-einstimmung bringen [onr.]; (fig.) reimen.

overeenkomen, w. o#: übereinkom-men Lonr.]; (fig.) übereinstimmen.

overeenkomst, vr.: Uebereinkunft [vr.]; (fig.) Uebereinstimmung; (ook;) Aehnlichkeit [vr.].

overeenkomstig, bv. n.: überein-stimmend. I -, vz.: gemass [3], in Gemass-heit [2].

overeenstemmen, w. o.: übereinstimmen.

overeenstemming, vr.: Uebereinstimmung [vr.].

overeerlyk, bv. n.: allzu ehrlich;

I -heid, vr.: grosse Ehrlichkeit ]vr.]. • overeind (overend), bw.: aufrecht. overerfelijk, bv. n.: erblich; (fig.) ansteckend; I -heid, vr.: Erblichkeit [vr.]; (fig.: das) Ansteckende.

overerven, w. o.: forterben, sich fort-erben (- op: auf). I -, w. b.: ererben.

overerving, vr.: 1) (der) erbliche Uebergang; 2) Ererbung [vr.].

overlijn, bv. n.: überfein;

(das) Ueberfeine. overgaaf, vr.: Uebergabe [vr.]. overgaan, w. o.: 1) (van dit in, op of tot dat:) übergehen [onr.]; 2) - tot iets: sich zu etwas entschliessen [onr.] ; (van pijnen, booze buien, enz.): vorübergehen [onr.]; auf horen.

overgaar, bv. n.: übergar, allzu gar gekocht; I -heid, vr.: (das) Uebergare. o ver gang, m.: Uebergang [m.; a]. overgangs, in Sam.: Uebergangs ... overgankelijk, bv. n.: (tik.) tran-sitiv; -e werkwoorden: transitive (zielende) Zeitwörter [o. mrv.]. overgave, vr.: Uebergabe [vr.]. overgeven, w. o.: sich erbrechen [onr.]. I -, w. b.: (braken :) auswerfen [onr.]; (aanreiken :) reichen, überreichen: (overhandigen :) einhandigen; (overleveren:) übergeben [onr.]; (opgeven:) dem Schick-sale überlassen [onr.]. I - (zich), w. b.: sich ergeben [onr.]; zich - aan: sich [3] übergeben [onr.J.

overgevoelig, bv. n.: sehr empfind-lich; I -heid, vr.: grosse Empfindlichkeit [vr.].

overgierig, bv. n.: knauserig, knic-kerig; I -heid, vr.: Knauserei Ivr.], Knic-kerei [vr.].

overgoed, o. enk.: Oberkleider [o.

' bv. n.: allzu gut; -heid, vr.: Grüte [vr.].

vr.:

is i i! j! ifi si i i i isiiii \w%%i. ii?ö

|lï| !i |Üsl|!f- % ll| jfïl 11 jï !isï9i=Hïl:ï ï !i H |Süilj.lll-s

tigi If    |1    lü    Hh    "    t    Is    **.ï«*l**|«*llt⁸ |i p *tl=lllÈii3W

tnji    : i*. SII

iiisilllllllllii 111 lil

mtl ilïfeÜHlliSlïS! Ilülslsfïlü&lslil I i&uhi Sïisip lïlïs i s!?|f

Si

(zich), 2) sich

, w. b.: ausplaudern. b.: übergackern, über-

von

ü].

passiren

werfen [onr.], (fig.) anfangen [onr.], zur Hand nehmen [onr.]; - liggen, w. o.: in Unordnung liegen [onr.], durch einander liegen [onr.] (met iemand - liggen: Handel mit Einem haben, sich mit Einem überworfen haben); - raken, w. o.: in Un-ordnnng [t] gerathen [onr.] (met iemand

-    raken: in Handel mit Einem [t] gerathen [onr.1); - schieten, w. b.: niederschiessen [onr.j, über den Haufen schiessen [onr.];

-    smijten (- werpen), w. b.: Zie -gooien, overliooren, w. b.: hersagen lassen

[onr.1, überhören.

overhooring, vr.: Ueberhörung [vr.]. o verhouden, w. b.: übrig behalt [onr.]; (goedhouden:) erhalten [onr.]; iets den winter -: etwas überwintern.

overig, bv. n.: übrig I -e, z. n. o.: (das) Uebrige; voor het -e; im Uebrigen, übri-gens.

overigens, b. w.: übrigens. overjachten, w. b.: überhasten. I -(zich), w. w.: sich übereilen.

overjagen, w. b.: hinübeqagen [reg.]. I overjagen, w. b.: 1) überjagen [reg.]; 21 überhasten. I overjagen w. w.: l) sich überjagen [reg.]; übereilen.

overjarig, bv.n.: überjahrig; -ewijn: (der) ferndige (ferne) Wein.

overjas, vr : Ueberrock [m.; ö]. ^overjurk, vr.: 1) Ueberkleid [o.];

over kaarden, w. b.: noch einmal karden.

over kakelen

I overkakelen, w. schnattern.

overkant, m.: 'gegenüberliegende Seite; aan den -: drüben, (fig. fam.) im Jenseits, in der andren Welt; van den -: drüben.

overkantelen, w. o.: überkippen. overkappen, w. b.: unter eine Kappe bringen [onr.].

overkarig, bv. n.: allzu karg; I -heid, vr.: grosse Kargheit [vr.].

overkarnen, w. b.: noch einmal but-tern.

overkenteren, w. o.: überkippen. overkeurig, bv. n.: (iets:) superfein; (iemand:) krittlich; I -heid, vr.: 1) Super-feinheit [vr.], 2) Krittlichkeit [vr.].

overkisten, w. b.: (lijken:) in einen anderen Sarg legen; (verpakken:) in eine andere Kiste packen.

over klauteren, w. o.: hinüberklet-tern.

overkleed, o-: 1) Ueberkleid [o.]: 2) Ueberdecke [vr.].

overkleedsel, o.: Ueberzug [m.;

o ver klimmen, w. o.: hinüber-klimmen [onr.].

overkluizen, w. b.: überwölben. over komen, w. o.: 1) hinüberkom-men [onr.];    2) herüberkommen [onr.].

I ove rko men, w. o.: 1) (wedervaren :) überkommen [onr.], begegnen,

[ie], 2) (te boven komen:) verschmerzen.

overkomst, vr.: 1) Herüberkunft [vr.]; 2) Hinüberkunft [vr.].

overkroppen, w. b.: (fig. fam.) über-haufen, überladen [onr.]. over k yken, w. b.: übersehen [onr.].

over laden,

I overladen, w. b.: überladen.

over la iid, bw.: zu Land; I -mail, vr.: Ueberlandmail [vr.].

o ver langen, w. b.: hinüberreichen.

over langs, bw.: (rustend:) in der Lange, (doende:) in die Lange; (in beide gevallen:) der Lange nach. overlast, m.: (i. a. b.) Ueberlast [vr.]. over lastig, bv. n.: überlastig. I over las tig, bv. n.: (kpv.) überlastig.

overl eden, bv. n.: verstorben, ver-blichen; (fig.) selig. I -, v. dw.: gestor-ben.

w. . «

ten.

overryk, bv. n.: überreich, steinreich. O ver ranselt, bv. n.: überrheinisch. overrpp, bv. n.: überreif;, I -heid, vr.: Ueberreife [vr.].

over schaduwen, w. b.: noch eih-mal schattiren [ie]. I over s c h a duwen, w. b.: überschatten.

over scha duwing, schattung [vr.].

over schatten, w. b.: noch einmal schatzen. I over s ch a tten, w. b.: über-schatzen.

overschatting, vr.: nochmalige Schatzung [vr.]. I overschatting, vr.: Ueberschatzung [vr.].

o verschieten, w. o.: übrig bleiben [onr.].

overschot, o.: Ueberrest, [m.1, Rest[m.]; het stoffelijk - : die irdischen Reste [mrv.].

over s c h r ü d e n, w. b.: überschrei-ten [onr.].

o ver schrijven, 1) w. b.: besser schreiben [onr.];    2) (kopiëeren:) ab-

schreiben [onr. |; 3) (kph.) übertragen [onr.].

overschrijving, vr.: 1) (das) ver-besserte Schreiben; 2) (das) Abschreiben; 3) (kph.) Uebertragung [vr.].

overschuieren, w. b.: noch einmal bürsten.

overschuren, w. b.: noch einmal scheuern.

overseinen, w. b.: telegraphiren [ie], lover span nen, bv. n.: überspannt; I -heid, vr.: Ueberspanntheit [vr.]. lo v er spannen, w. b.: (paarden:)

b.: umladen [onr.].

overledene, m. en vr.: (der, die) Yerewigte.

overleg, o.: 1) Ueberlegung [vr.]; 2) [s] Einverstandniss I o.].

over le ggen, w. b. en o.: überlegen.

I overleggen, w. b.: (geld:) zurücklegen; (bewijsstukken, documenten:) vorlegen, (ook:) einreichen.

over leg ging, vr.: Ueberlegung lvr.1. I overlegging, vr.: 1) Zurücklegung [vr.]; 2) Yorlegung [vr.], (ook:) Einrei-chung [vr.].

over le ven, w. b.: überleben. overlevende, m. en vr.: (der, die) Ueberlebende.

overleving, vr.: (das) Ueberleben. o ver lezen, w. b.: 1) noch einmal lesen [onr.] ; 2) durchlesen [onr.].

overlieden, m. mrv.: Yorsteher [m. mrv. ].

overl o m nieren, w. b.: überschat-

overloop, m.: Ueberlauf [m.]; (zeew.) Oberlauf [m.]; - van gal: (das) Ueberlau-fen der Galle.

overloopen. Zie de noot op blz. 423. overluid, bv. n.: 1) laut; 2) über-laut.

overl ui den (overluien), w. b.: (gestorvenen:) belauten.

overlijden, w. o.: hinscheiden [onr.], ableben, sterben [onr.]. I -, z. n. o.: Hinscheiden [o.], Ableben [o.]; bij -: beim Tode; bij mijn -: bei meinem Tode.

Overmaasch, bv. n.: jenseits der Maas gelegen; het -e: die Gegend jenseits der Maas.

overmaken, w. b.: 1) von Neuem machen ; 2) mehr als das Nothwendige [tl machen; 3) (doen ophouden:) aufhören machen, vertreiben [onr.]; 4) (kph.) über-machen, übersenden, remittiren [ie].

overman, m.: Yorsteher [m.]; - van een gilde: Zunftmeister [m], Zunftherr lm.].

over m a n nen, w. b.: übermannen. over ma s t, bv. n.: übermastet. overmeesteren, w. b.: übermeis-tern.

overmits, vgw.: weil. overmonsteren, w. b.: noch einmal mustern.

overnachten, w. o.: übernachten. overnauwkeurig, bv. n.: krittlich; I -heid, vr.: Krittlichkeit [vr.].

overoud, bv. n.: uralt; een - geslacht : ein uraltes Geschlecht; in -e tijden: in uralten Zeiten. overpad, o.: Fussweg [m.]. overpakken, w. b.: umpacken.

I overpakken, w. b.: überpacken, über-laden Lonr.].

«ver pein zen, w. b.: überdenken [onr.], überlegen.

overpeinzing, vr.: Ueberdenkung [vr.], Ueberlegung [vr.]. over plaatsen, w. b.: versetzen. overplaatsing, vr.: Yersetzung [vr.]. over plakken, w. b.: noch einmal Meistern. I over plakken, w. b.: über-kleistern, überkleben. overplanten, w. b.: verpflanzen. overplanting, vr.: Verpflanzung [vr.]. overpoetsen, w. b.: noch einmal putzen; (schoenen, laarzen:) noch einmal wichsen.

overpoetsing, vr.: 1) (das) nochma-lige Putzen; 2) (das) nochmalige Wichsen. over prik kelen, w. b.: überreizen. overprikkeling, vr.: Ueberreizung [vr.].

overreeclster, vr.: Ueberrederin [vr.]. overreden, w. b.: überreden. I v. dw. (van over rij den): mit einem Wagen über-fahren.

overreder, m.: Ueberreder [m.]. overreding, vr.: Ueberredung [vr.]. overreiken, w. b : 1) überreichen;

2) hinüberreichen;    2) herüberreichen. ,

I over reiken (zich), w. w.: sich rei-chend den Arm verrennen, sich überreichen.

o ver roeien, w- b. en o.: 1) über-rudern; 2) hinüberrudern; 3) herüberru-dern. I over r o e i en (zich), w. w.: sich überrudern.

overrompelen, w. b.: überrumpeln. overrompeling, vr.: Ueberrumpe-lung [vr.].

over ry den, w. b.: mit einem Wagen überfahren [onr.].

vr.: Ueber-

ten

w. w.: zu

o v e rteekenen, w. b.: von Keuem zeichnen. J -, w. o.: (mil.) sich vom einen Korps bei dem andern einreihen lassen [onr.]; - naar de Oost: sich für den Dienst in Ostindien verbinden [onr.].

over tellen, w. b.: noch einmal zah-len, nachzahlen#

©vertelling, vr.: nochmalige Zah-lung [vr.], Nachzahlung ]vr.].

overtillen, w. b.; 1) hinüberhebcn [onr.]; 2) herüberheben [onr.]. I overtillen (zich), w. w.: Zie vertillen.

overtocht, m.: Uebergang [m.1; (per schip:) Ueberfahrt [vr.].

overtogen, bv. n.: unfreundlich; nooit een - woord: nie ein unfreundliches Wort. I v. dw.: überzogen. overtollig, bv. n.: überflüssig; I-heid„ Ueberflüssigkeit [vr.], (das) Ueber-

zwi-

iL [ju., a,j vuix

Fallsucht lei-

an

gen.

umspannen. I overspannen, w. b.: (i. a. b.) uber spannen. I overspannen (zich), w. w.: sich überspannen.

overspanning, vr.: (i. a. b.) Ue-berspannung [vr.].

o ver sparen, w. b.: ersparen. o versparing, vr.: Ersparung [vr.]. overspel, o.: Ehebruch [m.]; - begaan : Ehebruch begehen [onr.].

overspelen, w. b.: (muz.) noch einmal spielen I -, w. b. en o.: (spl.) quitt oder doppelt spielen. overspelig, bv. n.: ehebrüchig. overspelige, vr.: Ehebrüchige [vr.]. o versprei, vr.:Ueberdecke [vr.],Stepp-decke [vr.].

overstaan, w. o.: stehen bleiben [onr.]; (te vuur staan:) aufs Feuer stehen [onr.]. I overstaan (met „ten”), bw.: ten - van: in Gegenwart [2], overstag, bw.: (zeew.) über Stag. overstappen, w. o.: 1) hinübertre-[onr.]; 2) (op spoorwegen:) umsteigen lonr.1 ; 3) (fig.) durch die Finger sehen [onr.]. I oyerstappen (zich), grosse Schritte thun [onr.].

overste, m.: (mil.) Oberst lm.], Obrist lm.]. I m. en vr.: (kkl.) (der? die) Obere, (der) Superior, (die) Superiorm. overstek, o.: Yorsprung [m.; ü] oversteken, w. o.: (ruilen:) tau-schen; I de zee -: über das Meer setzen; het Kanaal -: über den Kanal setzen; de rivier -: über den Fluss setzen; den weg (de straat, het plein) -: sich auf die andere Seite des Weges (der Strasse, des Platzes) begeben [onr.].

overstelpen, w. b.: überschütten; (fig.) überhaufen; (van smart, droefheid, enz.:) überwaltigen.

overstelping, vr.: 1) Ueberschüttung [vr.]; 2) Ueberhaufung [vr.]; 3) Ueberwal-tigung [vr.].

overstemmen, w. o.: von Neuem stimmen. I overstemmen, w. b.: über-stimmen.

overstemming, vr.: (das) neue Stimmen, (die) neue Votirung [ie]. I overstem ming, vr.: (das) Ueberstimmen ; (fig.) Stimmenmehrheit [vr.].

over storten. w. b.: überstürzen; gelden -: Gelder beim Zahlamt abtragen l onr.].

overstorting, vr.: Ueberstürzung [vr.]; - van gelden: (das) Abtragen von Geldern beim Zahlamt.

overstroomen, w. b.: überschwem-men.

overstrooming, vr.: Ueberschwem-mung [vr.].

o v e r sturen, w. b.: übersenden [onr.], überschicken.

o ver sturing, vr.: Uebersendung [vr.], Ueberschickung [vr.].

overstuur, bw.: über Steuer, in Unordnung.

©vertallig, bv. n.: überzahlig; | -heid, vr.: Ueberzahl [vr.].

vr.:

flüssige.

overtonnen, w. b.: umtonnen. overtoom, m.: Scheideweg [m.] schen zwei Fahrwassern. overtopt, bv. n.: (wpk) überstiegen. o ver treden, w. o.: übertreten [onr:]. I overtreden, w. b.: über t r eten [onr.].

overtreder, m.: Uebertreter [m.]. overtreding, vr.: Uebertretung [vr.p overtreedster, vr.: Uebertreterin [vr.].

overtreffen, w. b.: übertreffen [onr.J (- in: an).

overtreffend, bv. n.: übertreffend; de -e trap: (tik.) der Superlativ. overtrek, o.: Ueberzug [m.; ü], overtrekken, w. o.: 1) über ziehen [onr.]; eenen berg über ein en Berg ziehen [onr.]; 2) vorüber ziehen [onr.]; het onweer zal wel das Gewit-ter wird wohl vorüber ziehen. I overtrekken, w. b.: 1) überziehen [onr.]; der veerpont -: den Fahrkahn überziehen [onr.]; 2) den haan van het geweer die Flinte abdrücken. I over trek ken, w. b. t über zie hen [onr.]; overtrokken met: überzogen mit.

overtreksel, o.: Zie overtrek. overtroeven, w. b. en o.: (spl.) über-trumpfen, überstechen [onr.].

overtuigen, w. b.: (de overtuiging verschaffen aan:) überzeugen; (met overtuigende bewijzen beschamen:) überfüh-ren, überweisen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich überzeugen.

overtuiging, vr.: Ueberzeugung [vr.]; naar mijne -: meiner Ueberzeugung" nach.

overvaart, vr.: (i. a. b.) Ueberfahrt [vr.].

overval, o.:

Fallsucht; -leyti den [onr.].

overvallen, w. o.: überfallen [onr.].

oververtellen, w. b.: 1) zutragen [onr.]; 2) weiter erzahlen.

oververven, w. b.: (in de kuip:) noch einmal farben; (met de kwast:) noch einmal anstreichen [onr.], (ook:) mit dein Anstreichpinsel ausstreichen [onr.].

oververzadigd, bv. n.: übersattigt;

| -heid, vr.: Uebersattigung [vr.]. oververzadigen, w. b.: übersatti-

oververzadiging, vr.: Uebersattigung [vr.].

overvleugelen, w. b.: überflügeln. overvleiigeling, vr.: Ueberflügelung: [vr.].

overvliegen, w. o.: (met „komen”):

1) hinüberfliegen [onr.]; 2) herüberfliegen fonr.].

overvlieger, m.: (der) grosse Geist; kein Phönix-

•1

als

gar

können.

overwegen, w. b.: 1) noch einmal wagen [onr.]; 2) nachwagen [onr.]. I overwegen, w. b.: erwagen [onr.]. over w e gend, bv. n.: überwiegend. over w e ging, vr.: Erwagung [vr.]; in

-    nemen: in Erwagung ziehen [onr.]; uit

-    van: in Erwagung [2]. overweldigen, w. b.: überwaltigen. overweldiger, m.: Ueberwaltiger

im.].

overweldiging, vr.: Ueberwaltigung Jvr.].

overwelfsel, o.: Gewölbe [o.], over wel ven, w. b.: überwölben. overwelving, vr.: Ueberwölbung ;1 vr.].

geen -: (iron.)

overvloed, m.: Ueberfluss [m.]; in -: im Ueberfluss; de hoorn des -: das Füll-horn; ten -e: zum Ueberfluss.

overvloedig, bv. n.: überflüssig, reichlich; I -heid, vr.: Ueberfluss Lm.], Fülle [vr.], Reichlichkeit [vr.].

over vloeien, w. o.: überfliessen lonr.J.

overvloeiend, bv. n.: überfliessend; - van melk en honig: (bijb.) wo Milchund Honig fleusst.

overvloeiing, vr.: (das) Ueber-iliessen.

overvoldoende, bv. n.: mehr als hinreichend.

over vragen, w. b.: übertheuern [t]. -, z. n. o.: [t] Uebertheuerung [vr.]. o verwaardig, bv. n: mehr würdig.

over wasemen, w. b.: bedünsten. overweg, m.: Fussweg [m.]. overweg, bw.: zurecht; met iemand of iets goed - kunnen: mit Einem oder einem Dinge gut zurecht kommen können ionr.l; niet best of in het geheel niet met elkander - kunnen: nicht sonderlich oder nicht mit einander zurecht kommen

overwerk, o.: Extraarbeit ivr.]; I -loon, o.: Lohn [m.] fiir Extrastunden Arbeit; -tijd, m.: Extrazeit Arbeit; -uren, o. mrv.: Extrastunden [vr. mrv.1 Arbeit.

overwerken, w. o.: langer als die bedungene Zeit arbeiten. I -, w. b.: über-arbeiten, von Neuem arbeiten. I overwe r ken (zich), w. w.: sich überar-beiten.

overwicht, o.: Uebergewicht [o.] (ook fig.).

o ver wichtig, bv. n.: überwichtig; I -heid, vr.: Ueberwichtigkeit [vr.].

overwinnaar, in.: Sieger [m.],Ueber-winder [m.]; - van: Besieger [m.1 [2J.

overwinnares, vr.: Siegerin [vr.], Ueberwinderin [vr.];    - van: Besie-

gerin [2].

o ver winnen, w. o.: siegen, überwin-den [onr.]. I -, w. b.:bcsiegen, überwinden [onr.].

overwinning, vr.: Sieg [m.]; kroon der -: Siegerkrone [vr.], Siegerkranz [m.; a]; de - behalen: den Sieg davon tragen [onr.].

overwinst, vr.: Mehrgewinn [m.]; (tig.) Gewinn [m.].

overwinteren, w. o.: überwintern. overwintering, vr.: Ueberwinte-rung [vr.].

overwonneling, m.: (der) Besiegte, (der) Ueberwundene. overwalfsel, o.: Gewölbe [o.], o ver wulven, w. b.: überwölben. Overijssel, o.: (adk.) Oberyssel [o.], overzeesch, bv. n.: überseeisch. overzicht, o.: Uebersicht [vr.]. overzulks, bw.: desswegen, dess-halb.

overzy (overzijde), vr.: (die) gegen-überliegende Seite, (die) andere Seite. overzijdsch, bv. n.: jenseitig. Ovidius, m.: Ovid [m.1; van Ovids.

oxydatie, vr.: Oxydation [vr.]. oxyde, o.: (schk.) Oxyd [o.], oxydeeren, w. o.: oxydiren [ie].

P.

pa, m.: Papa Lm.], Yater [m.; a].    sel, vr.: Zie -worm; -steen, m.: Grenz-

paadje, o.: (klein voetpad:) Pfadchen stein [m.]. ïo.J.    paaltje, o.: Pfahlchen [o.]; als putje

paai. m.: (der) Alte; een oude -: ein    bij - komt: (spr.) wenn es aufsAeusserste

Alter, ein alter Mann, (inz.) ein alter    kommt, nöthigenfalls [t].

Geck.    paal-vast, bv. n.: unumstösslich fest;

paaiement, o.: Termin [m.]; in-en: -werk, o.: Pfahlwerk [o.]; - worm, m.: terminweise, in Raten.    Pfahlwurm [m.; ü].

paaien, w. b.: 1) hinhalten [onr.]; paan, m.: Schürze [vr.1.

"2) beschwichtigen, besanftigen, zufrieden paander, m.: Weidenkorb [m.; ö]. stellen.    paap, m.: (scheldwoord:) Pfaffe [m.];

paal, m.: Pfahl [m.; a]; - en perk stel-    (oneigenlijk ook:) Papist    [m.J, Pfaffen-

len aan: [81 Mass und Ziel setzen;als een    ireund [m.], Pfaffenknecht    [m.J. Zie mrv.

papen.

paapje, o.: Pfaffchen [o.] (ook vog.); de -s: (oneigenlijk scheldwoord:) die

— boven water: (spr.) unumstösslich fest.

Zie mrv. palen.

paal-fuik, vr.: Pfahlreuse [vr.]; -mos

Katholiken lm. mrv.], Papisten [m.    scher, m.: Zie -kooper; -viller, m.: Ab-

mrv.].    decker lm.]; -villerij, vr.: Abdeckerei[vr.];

paapse*li (paapschgezind), bv. n.:    -vlieg, vr.: (ins.) Pferdefliege [vr.], Bremse

papistisch; I -heid, vr.: Papstlerei [vr.].    [vr.]; -voet, m.: Pferdefuss [m.; ü]„

paar, o.: Paar [o.]; - aan Paar und    (fig.) Klumpfuss [m.; ü]; -volk, o.: (mil.)

Paar.    Reiterei [vr.], Kavallerie [vr.]; -wachter-

paard, o.: (drk.) Pferd [o.]: (in ’t    tje, o.: (vog.) Bachstelze [vr.]; -wed, o:

schaakspel:) Springer [m.]; het hinkende    Pferdeschwemme [vr.]; -werk, o.: Pferde-

-    komt achteraan: (spr.) der hinkende    arbeit [vr.]; -wik, vr.: (pik.) Pferdebohner

Bote kommt nach; een dood - aan een    [vr.J: -zalf, vr.: (vea.) Hornsalbe [vr.].

boom: (spr.) unnöthige |t] Mühe ; man en paarde-poot, m.: Pferdefuss [m.

-    noemen: (spr.) den Mann (die Leute)    ü]; -staart, m.: 1) Pferdeschwanz lm.;,

mit Yor- und Zunamen nennen [onr.]; te    a] (ook pik.), 2) (Turksch onderscheidings-

-    zitten of stijgen: zu Pferde sitzen [onr.]    teeken:) Rossschweif [m.]; -toom, m.:

oder steigen [onr.]; van - stijgen: vom    Pferdezaum [m.; a]; -tuig, o.: Pferdege-

Pferde steigen [onr.]; iem. te - helpen:    schirr [o.]; -vleesch, o.: 1) Pferdefleisch

(fig.) Einen in den Sattel heben [onr.];    [o.l (-vleesch gegeten hebben: spr.: Queck-

ïemand over het - tillen (lichten,beuren):    silber im Hintern haben), 2) (pik.) Pock-

(spr.) Einen dünkelhaft machen; dat is    holz [o.]; -voet, m.: Pferdefuss [m.; ü],₍

het - achter den wagen: (spr.) das taugt    (fig.) Klumpfuss [m.; ü]; -vijg, vr.: Zie

gar nicht; het - achter den wagen span-    -keutel; -zadel, o. en m.: Pferdesattel

Pferd setzen, leicht zornig werden [onr.]..

paard-mensch, m. en 9. (fab.) Centaur [m.]; I het -rijden: die Reit-kunst; -rijder, m.: Reiter [m.], (inz.) Kunst-reiter [m.]; -rijdster, vr.: Reiterm [vr.],, (inz.) Kunstreiterin [vr.]. paarl, enz.: Zie parel, enz.

Ipaars bv. n.: veilchenblau; - en blauw van de kou: (spr.) roth [t] und Yeilchenblau [o.]^

nen : (spr.) die Pferde hinter den Wagen    [m.; a].

spannen; net is tevergeefs gefloten, als het - niet pissen wil: (spr.) es ist den Mausen gepfiffen, wenn das Pferd nicht stallen will; het beste - struikelt wel eens:

(spr.) strauchelt doch auch ein Pferd, das vier Füsse hat; men moet geen gegeven

ge-

-    in den mond kijken: (spr.) einem schenkten Gaul sieht man nicht insMaul; het oog van den meester maakt het-vet:

blau vor Kalte. I -, o.:

Yiolett [o.].

Ipaars, (van „paar”), in Sam. I - wijze^ bw.: paarweise. paartje, o.: Parchen [o.], pa ar-tp cl, m.: Paarzeit lm.], paasch-aehten, o.: (kkl.) Sonntag [m.] nach Ostern; I -achter, o.: (kkl.) (der> letzte Ostertag; -avond, m.: Osterabend lm.]; -beest, o.: Osterrind [o.]; -best, o.: 1) (der) neue Anzug lü]; 2) Sonntagsstaat [m.], Sonntagskleider [o. mrv.]; -biechtv vr.: (kkl.) Osterbeichte [vr.]; -bloem, vr.: (pik.) Osterblume [vr.], (fig.) (die) mit einem neuen Kleide Geschmückte; -brood, o.: Osterkuchen [m.], (bij de Joden:) Matzen-kuchen [m.], Matze [vr.]; -kaars, vr.: (kkl.) Osterkerze [vr.]; -lam, o.: Osterlamm [o;, a]; -lammetje, o.: Osterlammchen [o.];, -markt, vr.: Ostermesse [vr.]; -plicht, m.: Zie -biecht; -tijd, m.: Osterzeit Ivr.], Ostern [vr. mrv.]; -vacantie, vr.: Oster-ferien [vr. mrv.1. paatje, o.: Papachen [o.], paeha, m.: Pascha [m.]. pacht, vr.: Pacht lm.; a]; in - hebben : in Pacht haben, gepachtet haben; in - nemen: in Pacht nehmen [onr.]; I -contract, o.: Pachtvertrag lm.; a]..

(spr.) des Herrn Auge macht das Yieh fett; werken als een -: arbeiten wie ein Pferd; de koorts hebben als een -: ein starkes hitziges Fieber haben. Zie paardje en Zie ook spr. hooi.

paarde-bek, m.: Pferdemaul [o.; al;

I -dek, o.: Pferdedecke [vr.]; -deken, vr.:

Schabracke [vr.]; -keutel, m.: Pferdeapfel [m.; al, Rossapfel lm.; a]; -klauw, vr.:

(pik.) Huflattich [m.]; -kleed,o,: Zie-dek;

-kop, m.: Pferdekopf [m.; ö]; -kracht,vr.:

Pferd ekraft [vr.l; -leder (-leer), o.: Ross-leder [o.]; -ledeien (-leeren), bv. n.: ross-ledern ; -lijn, vr.: Pferdeleine [vr.]; -maag, vr.: Pferdemagen [m.].

Ipaarden, w. b.: von einem Pferde (oaer:    von Pferden) fortziehen lassen

[onr.]. | -, w. o.: sich eines Pferdes (oder: mehrerer Pferden) am Schleppseile bedienen.

Ipaarden, o. mrv.: Pferde [o. mrv.]; de - die de haver verdienen: (spr.) Zie haver; I -fokker, m.: Pferdezüchter [m.];

-fokkerij, vr.: 1) Pferdezucht [vr.], 2) Stu-terei [vr.]; -geld, o.: Pferdesteuer [vr.];

-haar, o.: Pferdehaar [o.], Rosshaar [o.]:

vr.:

-haren, bv. n.: pferdehaaren, pferdeharen, rossharen (-haren matras, vr.: Ross-haarmatratze [vr.]); -hoef, m.: Pferde-huf [m.], (pik.) Huflattich [m.]; -horzel,

b.: pachten. Pachter [m.1.

pachten, w. pachter, m.: pacht-hoeve, vr.: Pachthof [m.; ö]. pachting, vr.: Pachtung [vr.]. pacht-penningen, m. mrv.: Pacht-gelder [o. mrv.]; T -spel,‘o.: (spl.) Pacht-spiel [o.].

pachtster, vr.: Pachterin [vr.]. pacilicatie, vr.: Pacifikation [vr.]. paciticeeren. w. b.: pacificiren [ie], pacifiek, bv. n. en bw.: 1) friedlichr friedsam; 2) friedliebend. pacotielje, vr.: (zeew.) Pakotille [vr.];

(ins.) Pferdebremse [vr.]; -kastanje, vr.: (pik.) wilde Kastanie [vr.]; -kooper, m.: Pferdehandler [m.], Ross-handler [m.], Rosstauscher [m.J, Ross-kamm [m.; a]; -markt, vr.: Pferde-markt [m.; a], Rossmarkt |m.; a]; -middel, o.: Arzenei [vr.] für Pferde; het -oog, o.: das Auge eines Pferdes, (zeew.) Pferden-auge [o.]; -peen, vr.: (pik.) Rossrübe [vr.l; -ras, o.: Pferderace [vr.]; -smid, m.:

Hufschmied [m.]; -spel, o.: Cirkus lm.],

Kunstreiterbude [vr.]; -stoeterij, vr.:

Stutterei [vr.]; -stroo, o.: Pferclestreu [vr.]; -tuig, o.: Pferdegeschirr [o.]; -tui-

I -bloot,

pafzak, m.: (pop.) Dickwanst [m.; a]. pagaai, vr.: Pagaje [vr.], Piroguenru-der [o.].

pagaaien, w. o. en b.: pagajen. pagaaier, m.: Pagajer [m.]. pagadet, vr.: (vog.) Kropftaube [vr.], Kröpfer [m.j; (fig.) Stutzer [m.j.

page, m.: Page [m.], Edelknabe Ini.J.

pagina, vr.: Pagina [vr.], Blattseite

paginatuur, vr.: Paginatur [vr.J. pagineeren, w. b.: paginiren [ie], pagineering, vr.: [ie] Paginirung Ivr.].

en o.;

- loopen: mit Manufakturwaaren hausiren [ie].

pak-doek, o.: Packtuch [o.],Packlein-wand [vr.].; I -ezel, m.: Packesel [m.], Saum-esel [in.]; -geld, o.: Packerlohn [m.];-goed, o.: 1) Packzeug [o.], 2) Gepack [o.]; -huis, o.: Lagerhaus [o.; a], Magazin [o.] (-huishuur, vr.: [t] Lagermiethe [vr.], Lager-geld [o.]; -huismeester, m.: Magazinver-walter [m.j).

pakje, o.: Packchen [o.l; ieder moet zijn (eigen) - dragen: (fig.) jeder Mensch hat (selbst) sein Packchen zu tragen.

pakjes, o. mrv.: Packchen [o. mrv.]; I -drager, m.: Gepacktrager [m.], Dienst-mann [m.; a].

pakkage, vr.: Grepack [o.l.

pak-kamer, vr.: Packkammer [vr.].

Ipakken, w. b. en o.: (inpakken:) packen: (vatten, grijpen:) packen: (lief-koozend omarmen:) hatscheln, liebkosen, umarmen. I -, w. o.: sich zusammenpacken.

Ipakken, o. mrv.: Packe [m. en o. mrv.]; I -drager, m.: Grepacktrager [m.].

pakker, m.: Packer [m.].

pakkerjj, vr.: Packerei [vr.].

pakket, o.: Packet [o.]; I -boot, vr.: Packetboot [o.; oo en ö], Packetschiff [o.].

«de heele (iron.) der ganze Plunder.

Ipad, o.: Pfad [m.]. I vr.: (drk.)Kröte Ivr.]; I -visch, m.: Krötenfisch [m.].

Ipad, bv. n.: (in ’t schaakspel:) patt, ohne Rettung, rettungslos verloren, ge-zwungen sich matt zu erklaren; iemand -maken: Einen patt machen.

padde, vr.: (drk.) Kröte [vr.]; bv. n.: ganz kahl.

padden, vr. mrv.: Kroten [vr. mrv.]; k -bloem, vr.: (pik.) stinkende Kamille [vr.]; -brood, o.: (pik.) Krötenpilz [m.]; -gif (-gift), o.: Krötengift [o.]; -nest, o.: Krötennest [o ]; -steen, m.: Krötenstein [m.j; -stoel, m.: (pik.) Krötenpilz [m.] (als -stoelen: wie Pilze). paddetje, o.: (drk.) Krötchen [o.], padje, o.: I) Zie paddetje; 2) Zie paadje.

paedagogie (paedagogiek), vr.: Pa-dagogik [vr.J, Erziehungslehre [vr.]. paedagogisch, bv. n.: padagogisch. paedagoog, m.: Padagog [m.], Erzieh-ungslehrer [m.J.

Ipaf, tsw.: paff! I -, m.: Paff [m.].

Ipat*, bv. n.: 1) aufgeblaht, aufgedunsen; 2) schlatf, matt.

paften, w. o.: en b.: (i. a. b.) paffen, pafferig (paffig), bv. n.: Zie bv. n. paf ; I -heid, vr.: Zie paflieid.

paflieid, vr.: 1) Aufgeblahtheit, Auf-gedunsenheit [vr.], 2)j Schlaffheit [vr.J, Mattheit [vr.].

frrr.].

pagode, vr.: (i. a. b.) Pagode [vr.].

pair,    m.: Pair [m.]; Kamer der -s: (stk.) Pairskammer [vr.].

pairschap, o.: Pairschaft [vr.].

pais,    vr.: Friede [m.], Frieden [m.|.

Ipak, o.: 1) Pack [m    '*

tuum:) Anzug [m.; üj; 3) (gespuis: Pack [o.l, Gesindel [o.]; een -slaag: eine racht Schlage, eine ;Tracht Prügel; een nat -halen: 1) ins Wasserfallen [onr.],2) durch-nass regnen, 3) mit Wasser begossen werden [onr.]; met - en zak: (spr.) mit Back und Pack; een kind in het - steken: einem Kinde die Windeln abnehmen [onr.] und ihm Kleider anziehen [onr.]; iemand in het - steken: (iron.) Einen nnführen, Einem eine Kase drehen; een kind (iemand) in een nieuw - steken: einem Kinde (Einem) einen neuen Anzug -anschaffen; een heel - uitgetrokken hebben: (fam., van pas-herstelden:) tüchtig abgemagert sein; haar - uitschudden: (gem.) ablegen; als een - op het hart liggen: wie ein Stein auf dem Herzen liegen [onr.]; dat - is van mijn hart af: dieser Stein ist mir vom Herzen.

Ipak, vr.: Pack [m. en o.; a]; met de

pakketje, o.: Packetchen [o.], pakking, vr.: Packung [vr.], (das) Packen.

pak-koord, o.: Bindfaden [in.; a en a]; I -linnen, o.: Zie -doek; -paard, o.: Packpferd [o.], Saumpferd [o.]; -schuit, vr.: Packschiff [o.], Lastschiff [o.]; -touw, o.: (der) dicke Bindfaden (een -touw: ein Packstrick [m.]); -zadel, o.: Packsattel [m.], Saumsattef [m.]; -zolder, m.: Pack-söller [m.].

Ipal, m.: (zeew.) Palle [vr.]; (in uurwerken:) Sperrkegel [m.]; I -klamp, m.: (zeew.) Pallklampe [vr.].

Ipal, bw.: felsenfest, unerschütterlich;

-    staan in het gevaar: der Gefahr trotzen;

-    staan voor: [4] vertheidigen [t] ohne zu wanken; iem. - zetten: Einen in die Enge treiben [onr.].

paladijn, m.: Paladin [m.]. Palamedes, m.: Palamed [m.]. palankijn, m.: Palankin [m.], Trag-sanfte [vr.].

palatinaat, o.: Palatinat [o.], palatyn, m.: Palatin [m.|. paleerder, m.: Schmücker [m.]. paleeren, w. b.: schmücken. paleernaald, vr.: Schmucknadel [vr.], Haarnadel [vr.] zum Schmucke. paleersel, o.: Schmuck [m.]. palei (paleie), vr.: 1) Flaschenzug [m.; ü]; 2) Folterzeug [o.]; I -koord, o. (-zeel, o.): Folterschnur [vr.; ü], paleis, o.: Palast [m.; a]; - van Justitie: Gerichtshof [m.; ö]; - van nijverheid (- van volksvlijt): Industriegebaude [o.];

I -vet, o.: (das) in den Kuchen des Palas-tes übrig gebliebene Fett.

Ipalen. w. o.: grenzen (- aan: an), stossen [onr.] (- aan: an).

Ipalen, m. mrv.: Pfahle [m. mrv.1; (fig.) Schranken [vr. mrv.]; binnen de

-    blijven: (fig.) sich in den Schranken halten [onr.]; alle - te buiten gaan: (fig.) alle Grenzen überschreiten [onr.].

Palestina, o.: Palastina [o.], palet, o.: (schl.) Palette [vr.J, Farben-brett [o.]; (bij ’t kaatsen:) Ballpritsche Ivr.], Ballschlagel [m.]. paletot, vr.: (kim.) Paletot [m.].' palfrenier, m.: Stallknecht [m.]. palimpsest, m.: Palimpsest [m.J. palindroom, o.: Palindrom Lo.]. paling, m.: (visch:) Aal [m.], Mooraal lm.].

w. o.: palpitiren [ie],

palpiteeren,

klopfen.

palster, m. (palsterstaf [m.], palster-stok [m.]): Pilgnmsstab [m.], Pilgerstab

[m.].

paltrok, m.: Pilgerrock [m.: ö], Pil-gerkleid [o.J.

Palts, vr.: (adk.) Pfalz [vr.J; uit de - : pfalzisch; de man uit de - : der Pfal-zer; de vrouw uit de .-: die Pfalzerin; I -graaf, m.: Pfalzgraf [m.]; -graafschap, o.: Pfalzgrafschaft [vr.]; -grafelijk, bv. n.: pfalzgraflich; -gravin, vr.: Pfalzgrafin [vr.].

pamflet, o.: Pamphlet [o.], Flugschrift [vr.], (inz.) Schmahscnrift [vr.]. pamflettist, m.: Pamphletist [m.]. pampa, vr.: (in Zuid-Amerika:) Pampa [vr.], ungeheuere Grasebene [vr.].

pampelmoes, m.: Zie pompelmoes.

pampernoelje, vr.: Zie paddenstoel.

Pampliilië, o.: (adk.) Pamphilien

palingenesie, vr.: (nat.) Palingenesie [vr.]; (theo.) Wiedergeburt [vr.].

paling-fuik, vr.: Aalreuse [vr.], Aal-korb [m.; ö]; I-kaar, vr.: Aalkasten [m.];

-net, o.: Aalnetz [o.]; -schaar, vr. (-steker, m.): Aalgabel [vr.]. palinkje, o.: Aalchen [o.], palinodie, vr.: Palinodie [vr.].

Palinuur, m.: (tab.) Palinur [m.];

(tig.) Steuermann [m.; -leute), palissade, vr.: Pallisade [vr.]. palissadeeren, w. b.: pallisadiren lie].

[o.].

palissadeering, vr.: [ie] Pallisadi-rung [vr.].

palissander, o.: Palissander [o.], IPan, m.: (fab.) Pan [m.], (der) Hirten-Purperholz [o.J; I -boom, m.: Palissander- gott. Zie Pans.

baum [m.; a]; -hout, o.: Palissanderholz    Ipan, vr.: Pfanne [vr.]; (dakpan:) Dach-

[o.], Palissander [o], Purpurholz [o.]; pfanne [vr.|, Dachziegel [m.]; visch in de -houten, bv. n.: purpurhölzern, von Palis- - bakken: Fische [m. mrv.l in der Pfanne sanderholz.    backen [onr.]; den vijand in de - hak-

paljas, m.: 1) Hanswurst [m.; ü], Pos-    ken: (mil.) den Feind in die Pfanne

senreisser [m.]; 2) Strohsack [m.; a].    hauen; eene veeg (een smeer) uit de -

Palladium, o.: (i. a. b.) Palladium krijgen: (spr.) einen Seitenhieb bekom-

l. O.I.    men [onr.]; aan de - likken: (spr.) Zie

Pallas, vr.: (fab.) Pallas [vr.] (die grie-    (tegen de lamp (loopen) ; ergens aan de

chische Minerva). I pallas, in.: Pallasch    - blijven hangen: (tig. pop.) irgendwo

[m.].    hangen bleiben [onr.]; I -aal, m.: Backaal

palliatief, o.: Palliativ [o.].    [m.J, Brataal [m.J; -aarzen, w. b.: (zeew.

pallium, o.: Pallium [o.: -lien], Bi-    en fam.) pritsehen, (Einem) auf den Hin-

schofsmantel [in.; af.    tern geben [onr.].

palm, vr.: (van de hand:) Palme [vr.];    panacee, vr.: Panacee [vr.].

(lengtemaat:) Palm [m.J, Decimeter [m.J;    panama, m.: Panama [m.], (der) feine

(tig.) Spanne [vr.]. I -, m.: (pik.) Palme Strohhut [üj.

[vr.], (ook wel:) Buchsbaum [m.; a]; - in pan-appel, m.: Backapfel [m.; al, het vuur leggen: (fig.) gelindere Saiten Bratapfel [m.; a]; l-boor, vr.: (hik.) Scha-aufziehen [onr.].    delbonrer [m.], Trepan [m.]; -boring, vr.:

palmaclitig, bv. n.: 1) palmartig,    Schadelbohrung [vr.], (das) Trepaniren

2) buchsartigi I -heid, vr.: 1) (das) Pal-    [ie]; -deksel, o.: Pfannendeckel [m.]; -ha-

menartige, 2) (das) Buchsartige.    ring, vr.: Bratharing [rn.]; -lat, vr.: Zie-

palin-blad, o.: Palmblatt [o.; al;    gellatte [vr.], Dachlatte [vr.];-likken, w.

I -boom, m.: 1) Palmbaum [m.; a], (inz.)    o.: schmarotzen; -likker, m.: Schmarotzer

Dattelpalme [vr.], 2) Buchsbaum [m.; a];    [m.]; -likkerij, vr.: Schmarotzerei [vr.];

-bosch, o.: Palmenwald [m.; al; -boschje,    -likster, vr.: Schmarotzerin ]vr.]; -vlies,

o.: Palmenwaldchen [o.J, Palmenhain    o.: (ontl.) Schadelhaut [vr.; a]; -vol, vr.:

[m.].    (eine) Pfanne volk

Ipalmen, w. b. en o.: (zeew.) palmen. pand, o.: 1) Pfand [o.; a] (ook tig. ipalmen, m. en vr. mrv.: Palmen [vr.    voor „kind”); te - geven: zum Pfand ge-

mrv.]; I -woud, o.: Palmenwald [m.; a].    ben [onr.]; - verbeuren: (spl.) Pfander

palm-liout, o.: 1) Palmbaumholz [o.],    spielen; 2) (fig.) [t] Besitzthum [o.;ü],Be-

2) Buchsbaumholz [o.]; I -houten, bv. n.:    sitzung [vr.], (inz) Haus [o.; a]: 3) (kim.)

1) von Palmbaumholz, 2) von Buchsbaum-    Schoss [in.; ö]; de -en van eené jas: die

holz.    Rockschösse [m. mrv.].

palmiet, o.: Zie palmmerg'.    pand-beleener, m. 1) Ptandverleiher

palm-merg, o.: Palmmark [o.], Pal-    [m.], 2) Yerpfander [m.]; -beleenster, vr.:

—it [o.]; I -olie, vr.: Palmöl [o.]; -riet, o.:    1) Pfandverleiherin [vr.], 2) Verpfanderin

Palmried [o.], (das) spanische Rohr; -rie-    [vr.].

ten, bv. n.: von spanischem Rohr; -slag, pandecten, vr. mrv.: Pandekten Lvr.

m. : Handschlag [m.; a]; -spier, vr.: (ontl.) mrv.].

Handmuskel [m.]; -struik, m.: Buchs-    panden, w. b.: pfanden.

baumstrauch [m.; a]; -tak, m.: Palmzweig pander, m.: Pfander lm.], lm.]; -zondag, m.: (kkl.) Palmsonntag    pand-houder, m.: Pfandinhaber [m.];

[m.].    |-houdster, vr.: Pfandinhaberin [vr.1.

palpitatie, vr.: Palpitation [vr.], panding, vr.: Pfandung Lvr.]. Herzklopfen [o.].    pandje, o.: Pfandchen [o.]; een - ma-

[o.l.

pantoffeltje, o.: Pantoffelchen [o.l (ook pik.).

eien

ken: etwas ins Leihhaus bringen [onr.]. pandjes, o. mrv.: Pfandchen [o. mrv.1; -huis, o.: (das) kleine Leihhaus la], pandoer, m.: (hist.) Pandure [m.[. pandoeren, w. o.: panduren, das Pandurspiel spielen.

Pandora, vr.: (fab.) Pandora [vr.]; de doos van die Büchse der Pandora.

pand-reclit, o.: Pfandrecht [o.]; I -schuld, vr.: Pfandschuld [vr.]; -schuldenaar, m.: Pfandschuldner Jm.]; -schuldenaarster, vr.: Pfandschuldnerin [vr.]: -spel, o. (-verbeuren, o.): Pfanderspiel [o.], Pfand-spiel [o.].

paneel, o.: Panele [vr.]; op - schilderen: auf Holz malen; I -hout, o.: Tafelholz [o.]; -schilder, m.: Maler [m.J auf Holz; -werk, o.: Panelwerk [o.]; -zager, m.: (iron.) Panelensager [m.]. panegyriek, vr.: Lobrede [vr.]. panegyriseh, bv. n.: lobrednerisch. panegyrist, m.: Lobredner [m.]. paniek, vr.: Panik [vr.], allgemeine Bestürzung [vr.].

panikgrassen, o. mrv.: Paniceen [vr. mrv.].

panisch, bv. n.: panisch; een -e schrik: ein panischcr Schrecken, eine plötzliche Bestürzung. Zie paniek.

panne-deksel, o.: Pfannendeckel[m.]; I -gras, o.: (pik.) Pfannengras [o.]; -koek, m.: Pfannkuchen [m.]; -koeken, w. o.: (pop.) zaudern, trandeln.

pannen, vr. mrv.: Pfannen [vr. mrv.]; (dak -:) Ziegel [m. mrv.]j Dachziegel [m. mrv.1; poften en -: Töpfe und Pfannen; I -bakkoi , A:: Ziegelbrenner [m.], Ziegler [m.] (-bakkersaarde, vr.: Ziegelerde [vr.], Ziegellehm [m.]); -bakkerij, vr.: (i. a. b.) Ziegelbrennerei [vr.]; -dak, o.:Ziegeldach [o.; a]; -dekker, m.: Ziegeldecker [m.].

panne-steen, m.: (bij zoutzieders:) Pfannenstein [m.].

pannetje, o.: 1) Pfannchen [o.]; 2) (der) kleine Dachziegel.

Pannonië, o.: (adk.) Pannonien [o.], panorama, o.: Panorama [o.], Rund-gemalde [o.].

Pans, 2e nmv., in Sam. I -feesten, o. mrv.: (hist.) Pansfeste [o. mrv.]; -fluit, vr.: Panspfeife [vr.], (fig.) Hirtenflöte [vr].

Panslavismus, o.: Panslavismus [m.], Panslavism [m.1. pantalon, m.: (i. a. b.) Pantalon [m.]. panter, m.: (drk.) Panther [m.]; -dier, o.: [t] Pantherthier [o.J; -haai, m.; Pantherhai [m.]; -huid, o.: Pantherfell [o.]; -jacht, vr.: Pantherjagd [vr.]; -kat, vr.: Pantherkatze [vr.J; -steen, m.: (min.) Pantherstein [m.]; -vel, o.: Pantherfell [o.]. Pantheïsmns, o.: Pantheismus [m.]. pantheïst, m.: Pantheist [m.]. pantheïstisch, bv. n.: pantheïstisch. Pantheon, o.: Pantheon [o.], pantoffel, vr.: Pantoffel [m.]; onder de - staan: (fig.) unter dem Pantoffel stehen [onr.]; onder de - komen: (fig.) unter den Pantoffel kommen [onr.]; I -boom, m.: (pik.) Pantoffelbaum [m.; a], Korkbaum [m.; a]; -held, m.: Pantoffelheld [m.]; -hout, o.: Pantoffelholz [o.l, Korkholz [o.], Kork [m.]; -knecht, m.: Zie -held; -parade, vr.: Schaupromenade [vr.]; -regeering vr.: Pantoffel-regiment

pantoffel-pzer, o*: (als hoefbeslag:) Pantoffeleisen [o.].

pantograaf, m.: Zie teekenaap. pantomime, vr.: Pantomime [vr.J, Ge-berdenspiel [o.], Mimik [vr.]; I -, m.: Zie

pantomimist.

pantomimisch, bv. n.: pantomimisch.

pantomimist, m.: Pantomimist [m.], Pantomimiker [m.], Mimiker [m.]. Mime [m.], Pantomimenspieler [m.], Geberden-spieler [m.].

pantser, o.: Panzer [m.]. pantseren, w. b.: panzern; I gepantserd schip : (das) gepanzerte Schiff. Pan-zerschiff [o.].

pantsering, vr.: Panzerung [vr.]. pap, vr.: Brei [m.J (inz.) Milchsuppe ]vr.], (der) flüssige Brei, (inz. ook:) Kin-derpappe [vr.], Kinderbrei [m.]; (hik.) Bremmschlag [m.; a]; (tech) Pappe [vr.]. papa, m.: Papa [m.], Yater [m.; al. papaal, bv. n.: papal, papstlich. papaatje, o.: Papachen [o.], papachtig, bv. n.: breiartig, (fig.) Brei liebend (ik ben niet -: ich liebe den Brei nicht).

papaver, vr.: (pik.) Mohn [m.]; I -achtig, bv. n.: mohnartig; -bol, m.: Mohnkopf [m.; ö].

pap-baard, m.: (iron.) Breiesser [m.] ; I -beschuit, vr.: Zwieback [m.] zum Kinderbrei; -bord, o.: Tiefteller [m.|, Breiteller [m.]; -eetster, vr.: Breiesserin [vr.].

pape, in Sam. I - -kullekens, o. mrv.: (pik.: das) kleine Schellkraut; -naad, m.: (in scheepszeilen:) noch einmal durchge-nahte Nant [vr.; a].

papegaai, m.: (vog. en fig.) Papa-gei [m.J, Psittich [m.]; (iron.) Staarmatz: |m.]; den - geschoten hebben: (fig.) einen Meisterschuss gemacht haben, einen glück-lichen Wurf gethan haben, es getroffen haben; dat is den - geschoten: das istein Treffer; I -duiker, m.: (vog.) Papageitau-cher [m.]; -groen, bv. n.: papageigrün; -stok, m.: Papageienstock [m.; ö]; -viseh, m.: Papageifisch [m.]. papegaaie-kop, 'm.: Papageienkopf

baaien, m. mrv. Papa,

[m. mrv.], Psittige [m. mrv.]; I -kruid, o.: (pik.) Papageienkraut [o.]; -nest, o.: Pa-pageiennest [o.].

papegaaie-tong, vr.: Papageienzungo [vr.]; l-veder (-veer), vr.: Papageifeder [vr.].

papegaais-hek, m.: Papageien-scnnabel [m.; a] (ookpik.); l-kooi, vr.: Pa-pageienkafig [m.]; -neus, m.: Papageien-nase [vr.].

papen, m. mrv.: (gem.) Pfaffen [m. mrv.]; (oneigenlijk:) Papisten [m. mrv.]; I -bloem, vr.: (pik.) Pferdeblume [vr.1, Lö-wenzahn [m.; aj; -boom,m.: (pik.) Pfaffen-baum lm.; al; -gebroed (-gebroedsel), o.: (gem.) Pfaffenbrut [vr.]; -hoed, m. (-hoedje, o.): (pik.) Pfaffenhut [m.: ü[, Pfaffenhüt-chen [o.]; -hout, o.: Pfaffenholz [o.];-kruid, o.: Zie -bloem.

papendom, o.: (gem.)[t] Pfaffenthum [o.J.

paperp, vr.: (gem.) Papisterei [vr.], Papstlerei [vr.h

pap-eter, m.: Breiesser [m.1; I -gezwel, o.: (hik.) Breigeschwulst [vr.; üj.

Paphlagonië, o.: (adk.) Paphlago-nien Lo.].

papier, o.: (i. a. b.) Palier [o.l; op het - brengen: zu Papier bringen [onr.]; het - is geduldig: (spr.) das Papier istgeduldig; in - wikkelen: in Papier wickeln.

papierachtig, bv. n.: papierartig; (fig.) Papiergeld Tiebend (ik ben niet -, ik heb liever specie: ich habe nicht gern Papiergeld, ich habe lieber klingende Münze).

Ipapieren, bv. n.: papieren; - adeln Papieradel (m.1.

Ipapieren, o. mrv.: Papiere [o. mrv.]; (fig.) Zeitungen [vr. mrv.]; dat loopt in de -: (spr.) das ist zu kostspielig; I -winkel, m.:    Papierkram [m.J, Schartekenkram

[m.].

papier-knipper, m.: Papierschnitzler [m.]; I -knipsel, o.: 1) Schnitzarbeit [vr.] Papier, 2) Papierschnitzel [o.]; -knip-, vr.: Papierschnitzlerin [vr.]; -kooper, Papierhandler [m.1; -kuip,vr.: Papier-kufe [vr.]; -maché, o. (Fr., spreek uit: pa-pjee ma-sjee): Pappe [vr.], Papiermaschee [o.]; -merk, o.: Fabrikzeichen [o.| im Papier; -pap, vr.: Papiermasse [vr.[; -plant, vr. (-riet, o.): Papierstaude [vr.]; -roebel, (mtw.) Papierrubel [m.]; -snipper, Papierschnitzel [o.]; -stamper, m.: (werktuig :) Papierstampfe [vr.], (persoon:) Pa-pierstampfer [m.].

papiertje, o.: Papierchen [o.].

papierworm, m.: (ins.) Papierlaus [vr.; a],

papiljot, vr.: Papillote [vr.], Haar-wickel [vr.]: I papiljottenpapier, o.: Loc-kenpapier [o.]: het haar in papiljotten zetten: das Haar papillotiren [ie], die Haare in Papilloten wickeln.

papismus, o.: (gem.) Papismus [m.], Papism [m.].

papist, m.: (gem.) Papist [m.], [t] Papstthümler [m.].

papistery, vr.: (gem.) Papisterei [vr.]. papistisch, bw. n.: (gem.) papistisch. papje, o.: 1) Pappchen [o.J; iemand een - koken: (fig.) Einem ein Süppchen kochen, Einen vergiften, (ook:) Einem einen Streich spielen; 2) (hik.: der) kleine Breiumschlag [&]; 3) (verkort van „papegaai”:) Papchen [o.J.

m.:

aus

ster

m.:

m.:

m.:

pap-ketel, m.: Breikessel [m.1; l-kind, o.: (das) mit Brei ernahrte Kind-lepel, m.: Breilöffel [m.] (aan iemand iets met den -lepel ingeven: iron.: Einem etwas vorkauen). pappel, m.: (dk.) Zie populier, ippeii, w. b.: 1) (hik.) einen Brei-chlag legen auf, mit einem Breium-schlage versehen Lónr.]; 2) (zeew.) pappen, mit Pappe versehen [onr.], (ook:) antheeren [t]; 3) (tech.) appretiren [ie], papperig, bv. n.: Zie pappig, papperlapap, z. n. o. en tsw.: Schnick-schnack [m.1.

pappig, bv. n.: breiig, breiicht; I-heid, vr.: Breiige [o.].

papping, vr.: (hik.) Aufiegung [vr.] von Breiumschlagen; (tech.) [ie] Appreti-rung [vr.].

pap-pleister, vr.: (hik.) Breiumschlag [m.; a]; l-pot, m.: Breitopf[m.; ö]

pa

ums

(aan moeder’s -pot blijven hangen: iron.: bei der Mutter hinter dem Ofen hoeken bleiben [onr.]); -schotel, m.: Breischüs-sel [vr.]: -schoteltje, m.: Breischüsselchen [o.].

papyrus, m.: (pik.) Papyrus [m.], Papierstaude [vr.].

papzak, m.: (pop.) Breimaul [o.; a], (ook:) Dickwanst [m.; a].

(parafe), vr.: Paraphe [vr.]. paraat, bv. n.: 1) parat, bereit; 2) so-fortig; de parate executie: die sofortige Yollstreckung (des Urtheils [t]).

parabel, vr.: Parabel Jvr.], [s] Grleich-niss [o.].

parabolisch, bv. n.: (i. a. b.) parabolisch.

paraboliseeren, w. o.: parabolisiren [ie], in Grleichnissen reden.

parabool, vr.: 1) (wsk.] Parabel [vr.], Wurflinie [vr.]; 2) Zie parabel, parachute, vr.: Fallschirm [m.]. parade et, m.: (theo.) Paraklet [m.]. parade, vr.: (i. a. b.) Parade [vr.]; -maken: Parade machen; groote -: (mil. en fig.) grosse Parade [vr.]; groote - en klein garnizoen: (spr.) bunte Kragen, leere Magen ; I in Sam.: Parade.... paradeeren, w. o.: paradiren [ie], paradigma, o.: (tik.) Paradigma [o.; -men].

paradox, vr.: Paradoxon [o.; -xa]. I -, bv. n.: paradox.

paradoxie, vr.: Paradoxie [vr.]. paradys; o.: Paradies [o.]; I -achtig, bv. n.: paradiesisch; I in c :ge Sam.: Paradies....

parafe, vr.: Zie paraaf, parafeeren, w. b.: paraphiren [ie], paraffine, vr. en o.: Paraffin [o.]; I -kaars, vr.: Paraffinkerze [vr.]. paragraaf, vr.: Paragraph [m.]. paragrafeeren, w. b.: paragraphi-ren [ie].

paralipomenon, o.: Paralipomenon [o.; -mena], Nachtrag [m.; a]; (iron.) Sirup [m.], Zucker [m.], (der) leckere Zusatz [&]. parallactisch, bv. n.: parallaktisch. parallax, vr.: (str.1 Parallaxe [vr.]. parallel, bv. n.: (wsk.) parallel. I -, vr.: Parallellinie [vr.], Parallele [vr.]; eene - trekken tusschen: eine Parallele ziehen [onr.] zwischen; I -cirkel, m.: Parallelkreis [m.].

paral ogisnius, m.: (red.) Paralogis-mus [m.1, Paralogism [m.], Fehlschluss [m.; ü], Trugschluss [m.; ü].

paralyseeren, w. b.: paralysiren [ie], lanmen.

paralysie, vr.: (gnk.) Paralysie [vr.], Lahmung; (ook:) Schlagfluss [m.]. paralytiek, bv. n.: paralytisch, paranimf, m. en vr.: Brautführer [m.], (bij studenten:) Paranymphus [m.; -phen]; Brautführerin [vr.].

parapet, o.: Parapet [m.], Brustwehr [vr.].

paraphe, vr.: Zie paraaf, parapheeren, w. b.: paraphiren [ie], paraphrase, vr.: Paraphrase [vr.], Umschreibung [vr.].

paraphraseeren, w. b. en o.: para-phrasiren [ie], umschreiben [onr.].

paraphrast, m.: Paraphrast [m.],Um-schreiber [m.].

paraaf

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch.^2e druk.

28

[o.].

, Schick-

paren, w. b.: paaren. I -, w. o.: sich paaren: gepaard gaan met: verknüpft (verbunden) sein mit. I - (zich), w. w.: sich verbinden [onr.] (- aan: mit).

parentage, vr.: 1) Ye [vr.]; 2) Yerwandten [m. en vr. mrv.].

parenthese, vr.: Parenthese [vr.]; bij -:nebenbei; tusschen -n: zwischen Parenthesen, zwischen Klammern.

parforce, bv. n. en bw.: parforce; I -jacht, vr.: Parforcejagd [vr.], Hetzjagd [vr.].

parfum, o.: Parfum [o.], Wohlgeruch [m.; ü].

parfumeeren, w. b.: parfümiren [ie], parfumerie, vr.: Parfumerie [vr.]; -ën, vr. mrv.: Riechsachen [vr. mrv.].

parfumeur, m.: [ie] Parfumirer [m.1, Parfümeur [m.].

gegen

befinden

brengen:

Part

paraplu, vr.: Regenschirm [m.], (of kortweg:) Schirm [m.]. parapluutje, o.: Regenschirmchen [o.], parasiet, m.: Parasit [m.] (d.h. 1. Schma-rotzer [m.], 2. Schmarotzerthier [o.] [t], 3. Schmarotzerpflanze [vr.]).

parasitisch, bv.n.: parasitisch, schma-rotzerhaft.

parasol, vr.: Sonnenschirm [m.], (of kortweg:) Schirm [m.j. parasolletje, o.: Sonnenschirmchen

parate, bv. n.: Zie paraat.

Paree, vr.: (fab.) Parze [vr.] salsgöttin [vr.].

pardel, m.: (drk.) Pardel [m.], Parther [m.], Panther |m.].

pardoen, vr.: (zeew.) Pardune [vr.]. pardoes, tsw-: perdutz, perdauz. pardon, o.: Pardon [m.]. I -, tsw.: pardon!, entschuldigen Sie!, verzeihen Sie!

pardonneeren, w. b.: verzeihen [onr.], entschuldigen.

pareeren, w. b.: 1) (srm., rs. en fig.) pariren [ie]; 2) (tooien:) schmücken.

parel, vr.: (i. a. b.) Perle [vr.]; -en voor de zwijnen werpen: (spr.) Perlen vor die Saue werfen [onr.]; I -achtig, bv. n.: perl-artig; -asch, vr.: Perlasche [vr.[; -bank, vr.: Perlenbank [vr.; a]; -duiker, m.: Per-lentaucher [m.]. parelen, w. b.: perlen. parel-gerst, vr.: Perlgerste [vr.]; l-gras, o.: Perlgras [o.]; -gruis, o.: Staub-perlen [vr. mrv.]; -grijs, bv. n.: perlgrau; -haan, m.: (vog.) Perlhahn [m.; aj; -handel, m.: Perlenbandel [m.]; -handelaar, m.: Perlhandler [m.];-hoen,o.: (vog.)Perl-huhn [o.; ü]; -kleur, vr.: Perlfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: perlfarbig; -kroon, vr.: Perlenkrone [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Perl-kraut [o.]; -letter, vr.: (typ.) Perlschrift [vr.]; -moer, o.: Perlenmutter [vr.], Perl-mutter [vr.]; -moeren, bv. n.: perlmutter, von Perlmutter; -mos, o.: (pik.) Perlen-flechte [vr.]; -peer, vr.: Perlbirne [vr.]; -schelp, vr.: Perlenmuschel [vr.], Perlmu-. schel [vr.1; -slak (-slek), vr.: Perlschnecke [vr.];‘-snoer, o.: Perlenschnur [vr.] ;-steen, m.: (min.) Perlstein [m.]; -vangst, vr.: Perlenfang [m.]; -visscher, m.: Perlenfi-scher [m.]; -visscherij, vr.: Perlenfischerei [vr.]; -vlieg, vr.: (ins.) Perlfliege [vr.]; -zaad, o.: Zie -gruis; -zand, o.: Perlsand [m.]; -zout, o.: (schk.)Perlsalz [o.]; -zijde, vr.: Perlenseide [vr.].

erwandtschaft

{pari, o.: (kph. en hg.) Pari [o.]: -staan: (kph.) al Pari stehen [onr.1, (fig.) sich gleich stehen lonr.J; boven of onder

-    staan: (kph.) über oder unter Pari stehen [onr.].

Ipari, o.: Wette [vr.]; een - maken: eine Wette eingehen [onr.]. paria, m. en vr.: Paria [m. en vr.]. pariëeren, w. o.: pariren [ie], wetten (- om: urn); tien tegen één -: zehn eins wetten.

paring;, vr.: Paarung [vr.].

P arisch, bv. n.: parisch, aus Paros;

-    marmer, o.: (der) parische Marmor. Parisienne, vr. (Fr.) Pariserin [vr.1. pariteit, vr.: Paritat [vr.], Gleichheit

[vr.].

park, o.: Park [m.]; I -achtig, bv. n.: parkartig.

parket, o.: (i. a. b.) Parket [o.]; in een moeielijk - zitten: (fig. fam.) sich in einer sehr unangenehme Lage [onr.]; iemand in een moeielijk-Einen in eine sehr unangenehme Lage versetzen.

parketeeren, w. b.: tafeln. parket-vloer, m.: Parketfussboden [m.; o. en ö], (der) getafelte Fussboden [o en ö].

parkiet, m.: (vog.) Parkit [m.], (der) kleine Papagei. parlement, o.: Parlament [o.], parlementair, bv. n.: parlamenta-risch I -, m.: Parlamentar [m.], Unter-handler [in.].

parlementeeren, w. o.: parlamen-tiren [ie], unterhandeln. parlementen, w. o.: schwatzen. parlementsgebouw, o.: Parlaments-gebaude [o.]; I -gezinde, m.: Anhanger [m.] des Parlaments; -huis, o.: Parla-mentshaus [o.; a]; -lid, m.: Parlaments-glied [o.].

parmant (parmantig), bv. n. en bw.: stolz, mit stolzem Gange, sich brüstend;

I -heid, vr.: Stolz [m.].

parmezaan, m. (parmezaankaas, vr.): Parmesankase fm.].

Parnas, m.: (adk., dk. en fab.) Parnass [m.]; den - beklimmen: (fig.) den Parnass besteigen [onr.], sich der Dichtkunst wid-men; I -kruid, o.: (pik.) Parnassgras [o.], Einblatt [o.].

Parnassus, m.: Zie Parnas. parochiaal, bv. n.: parochial, pfarr ....

parochiaan (parochiant), m.: Pfarr-kind [o.], Pfarrgenoss [m.], Kirchgenoss [m.].

parochie, vr.: Kirchspiel [o.], Ge-meinde [vr.]; I -kerk, vr.: Pfarrkirche [vr.].

parodie, vr.: Parodie [vr.]. parodiëeren, w. b.: parodiren [ie], paroli, o.: (spl.) Paroli [o.], paroniem, bv. n.: paronym, stamm-verwandt. I -, o.: Paronym [o.], (das) stammverwandte Wort [ö]. parool, o.: Parolë [vr.]. paroxysmus, o.: (gnk.) Paroxysmus [m.], Paroxysm [m.].

part, o.: [T] Theil [m.]; (zeew.)

[o.]; voor mijn -: (als mijn aandeel:) als mein Theil [T], (wat mij betreft:) meinet-wegen: - noch deel aan iets hebben: kei-

vr.: nem

einen

een tusschen twee of

Parteiung [vr.];

nen Theil [T] an etwas haben, nichts mit einer Sache zu schaffen haben. I -, Streich [m.]; aan iemand -en spelen: Ei Streich spielen.

partageeren, w. b. (parten, w. b.): theilen [t], vertheilen [t].

parterre, o.: (i. a. b.) Parterre [o.] (inz. in schouwburgen en in tuinen);

I voor „gelijkvloersverdieping” in goed Duits ch: Erdgeschoss [o.; ö].

IPartliië, o.: (adk.) Parthien [o.]; Parther, m.: Parther [m.] (mrv. Parthers of Parthen: Parther lm. mrv.]); Parthisch, Tbv. n.: parthisch; Parthische,vr.: Partherin [vr.].

partiaal, bv. n.: 1) partial, partiell, theilweise [t]; 2) parteiisch.

participant, m.: [TJ Theilhaber lm.].

participatie, vr.: [T] Theilnehmung pvr.].

partieipeeren, w. o.: participiren [iel, [t] theilnehmen [onr.].

particulariseeren, w. b.: partikula-risiren [ie].

particularisatie, yr.: Partikularisa-tion [vr.].

particularismus, o.: Partikularis-mus [m.1, Partikularism [m.], [t] Sonder-thuin [o.].

particularistisch, bv. n.: partikula-ristisch, sonderthümlich [t],

particulariteit, vr.: Partikularitat [vr.], (der) besondere Umstand [a]; -en, vr. mrv.: Einzelheiten [vr. mrv.].

Iparticulier, m.: Privatmann [m.; -leute],. (fig.) Rentier (Fr., spreekuit: rant-t j e e).

Iparticulier, bv. n.: 1) besonder, pnvat 2) (fam.) sonderbar; een - huis: eine Privatwohnung; -e zaken: Privatan-gelegenheiten [vr. mrv.]; iemand - kennen : Einen ganz gut kennen [onr.]; dat is al heel -: das ist doch sehr sonderbar.

partieel, bv. n.: partiell, theilweise [tl.

partitie, vr. (partituur, vr.): (muz.) Partitur |vr.].

partner, m.: (spl. en dans:) Partner [m.].

partuur, o.: 1) [t] Heirath [vr.]; 2) Par-tie [vr.]; een goed - doen: eine gute Partie machen; zij is geen - voor hem: sie ist keine (passende) Partie für ihn; 3) dat zwakke ventje is geen - voor zulk een vechtersbaas: das schwache Mannchen ist einem solchen Streitbold nicht ge-wrachsen, das schwache Mannchen kann sich mit einem solchen Streitbold nicht messen.

party, vr.: 1) (rcht., stk.) Partei [vr.]; (fig.) Bande [vr.], Trupp [m.], Haufen [m.], Menge [vr.], Quantitat [vr.]; eene -aardappelen: eene Quantitat Kartoffeln; eene - gauwdieven: eine Menge Gauner; - kiezen voor of tegen: Partei nehmen [onr.] für oder gegen; 2) (vereeniging van twee of meer personen tot gemeenschappelijke uitspanning; ook: huwelijk, en fig. de persoon waarmede men trouwt; ook: bijzonder gedeelte van een geheel; ook: voor een der medewerkende instrumenten of der medezingende stemmen geschreven deel van een muziekstuk; ook:

meer personen gespeeld wordend spel:) Partie [vr.]; eene vroolijke -: eine lustige Partie; óók van de - zijn: mit von der Partie sein; - maken: Partie machen; zij is eene goede -: sie ist eine gute Partie; zij heeft met hem eene rijke - gedaan: sie hat eine reiche Partie mit ihm gemacht; de verschillende -ën van een landschap, van eenen tuin of van een schilderstuk: die verschi edenen Partien einer Landschaft, eines Gartens oder eines Gemal-des; de - voor de fluit: die Partie für die Flöte; de tenor - is de moeielijkste: die Tenorpartie ist die schwerste; al de -ën zijn goed bezet: alle die Partien sind gut besetzt; eene - biljart spelen: eine Partie Billard spielen; eine - schaken: eine Partie Schach machen; de - stond lang gelijk: die Partie stand lange gleich; ik heb de - gewonnen: ich habe die Partie gewonnen; 3) (feestelijk onthaal, feest; ook: de personen die er aan deelnemen:) Fest [o.]; -ën geven: Feste geben [onr.]; er is van avond - bij ]OT.: es ist heute Abendgesellschaft bei N.N.;

4) (iron.) Zie kyf party; 5) (voordeel, nut:) -trekken van: Rutzen zienen [onr.] von, sich,... zu Nutzen machen.

partijdig, bv. n.: parteiisch, partei-licn; I -heid, vr.: Parteilichkeit [vr.].

party-ganger, m.: Parteiganger [m.];

I -geefster, vr.: ft] Bewirtherin [vr.] einer Abendgesellschaft; -geest, m.: Partiegeist [m.]; -geld, o.: (spl.) Partiegeld [o.]; -gever, m.: [t] Bewirther lm.] einer Abendgesellschaft; -haat, m.: Parteihass [m.1; -leus, vr.: Parteilosung [vr.], Parole [vr.J einer (der) Partei; -man, m.: Partei-mann [m.; a]; -naam, m.: Parteiname [m.].

partyschap, vr.

(fig.) Partei [vr.1.

party-woede, vr.: [tl Parteiwuth [vr.]; I -zucht, vr.: Parteisucht [vr.J; -zuchtig, bv. n.: parteisüchtig.

paruik, vr.: Zie pruik.

parvenu, m.: Emporkömmling [m.], Glückspilz [m.].

Parys, o.: (adk.) Paris [o.]; Parijzenaar, m.: Pariser [m.]; Parijzenaarster (Parijsche), vr.: Pariserin [vr.]; Parijsch, bv. n.: pariser, parisisch.

Ipas, bw.: 1) so eben; ik ben - aangekomen: ich bin so eben angekommen; hij is - vertrokken: er ist so eben fortgegan-gen (oder: abgereist); 2) kaum; ik was -aangekomen, toen....: ich war kaum angekommen, als ....; hij was - vertrokken, toen....: er war kaum fortgegangen (oder: abgereist), als....; 3) erst; het is - vijf minuten over negenen: es ist erst fünf Minuten nach neun; zijt gij nu - opgestaan: sind Sie jetzt erst aufgestanden ?; hij is - op de helft: er ist erst auf der Halfte.

Ipas, m.: 1) (schrede, voetstap:) Schritt [m.]; in den - blijven: Schritt halten [onr.], im Schritte bleiben [onr.]; uit den - zijn: aus dem Schritte sein; uit den -raken: aus dem Schritte kommen [onr.]; op tien -sen afstands: auf eine Entfer-nung von zehn Schritt; 2) (anders i. a-b.:] Pass [m.; al; iemand den - afsnijden: (fig.) Einem den Pass abschneiden [onr.], Einem

w. b.: des Dienstes

Passatwind

m.:

aste-vr.:

die Gelegenheit benehmen [onr.]; een -(reispas) halen: einen Pass lösen; de -sen viseeren: die Passé visiren [ie]; een nauwe - (bergpas): ein enger Pass [a], ein Engpass Lm.; a].

Ipas, o.: 1) (tijdstip:) Augenblick [m.]; op dat -: in diesem Augenblick; 2) - geven: passen, sich geziemen.

Ipas, bv. n: 1) pass; - zijn: pass sein, passen; - maken: pass machen, so ma-chen dass (es, er, sie) passt; laarzen (schoenen, kleederen) juist - maken: Stiefel (Schuhe, Kleider) so machen dass sie gerade passen; 2) (bijwoordelijk:) te -brengen: zur Sprache bringen [onr.]; goed te - brengen: wohl anbringen [onr.], fook:) gut gebrauchen; te - komen: zu Statten kommen Tonr.]; aan iemand in zijne kraam te - komen: Einem in den Kram passen; niet te - komen: sich nicht geziemen; als het in de rede te - komt: wenn das Gesprach die Gelegenheit dazu giebt; leelijk te - komen: (iron.) übel an-laufen [onr.]; niet wel te - zijn: unpass-lich sein, sich unwohl fühlen; juist van -komen: im rechten Augenblick kommen [onr.]; niet van - komen: ungelegen kommen [onr.]; een woord op zijn -: ein wohl angebrachtes Wort.

pas-bekeerde, m. en vr.: (der, die) Neubekehrte; I -gang, m.: Passgang [m.]; -ganger, m.: Passganger [m.], Zelter [m.]; -geborene, m. en vr.: (der, die) Neu-geborne; -geld, o.: (mtw.) Scheidemünze [vr.]; -getrouwden, m. en vr. mrv.: Neu-vermahlten; -kaart, vr.: (i. a. b.) Passkarte [vr.]; -klaar, bv. n.: zum Anprobiren [ie] fertig; -lood, o.: (zeew.) Senkblei [o.], [t] Bleiloth [o.], (tech.) Richtblei [o.]; -munt, vr.: Zie -geld; -overledene, m. en vr.: (der, die) vor Kurzem (of: so eben) Hin-geschiedene.

Pascha, o.: (kkl.) Pascha [o.], Pas-sah [o.], Fest [o.] der ungesauerten Brode.

Paschen, vr.: (kkl.) Ostern [o. en vr. mrv.1; zijne - houden: (kkl.) um Ostern beichten und kommuniciren [ie]; eene vroege - hebben; früh Ostern haben.

paskwil, o.: Pasquill [o.].

paskwillen, o. mrv.: Pasquille [o. mrv.]; I -maker (-schrijver), m.: Pasquil-lant [m.].

paspoort, o.: (reispas:) Pass [m.; &]; (ontslagbrief:) Entlassung [vr.]; zijn - ligt klaar: er wird seine Entlassung bekom-men [onr.], (iron.) er wird fortgejagt werden |onr.]; aan iemand zijn - geven: Einen. des Dienstes entlassen [onr.], (iron.) Einen fortjagen [reg.].

pasporteeren, entlassen [onr.].

passaat-wind,

Lm.].

passabel, bv. n.: passabel.

passage, vr.: (i. a. b.) Passage [vr.];

I -geld, o.: Passagiergeld [o.].

passagier, m.: Passagier [m.1, (der) Reisende; een blinde -: (fig.) ein blinder Passagier, ein nicht bezahlender Passagier.

passagiers-goed, o.: Reisegepack [o.]; I -lijst, vr.: Namenliste [vr.] der Pas-sagiere; -trein, m.: Personenzug [m.: ü]; -vracht, vr.: Fahrgeld [o.].

passant (met „in”), bw«: im Vorbei-grenen; (fig.) beilaufig. I m. en vr.: (der, die) Durchreisende.

passant eii-liuis, o.: Anstalt [vr.] für arme Durchreisenden.

passeeren, w. o. en b.: passiren [ie] den tijd die Zeit zubringren [onr.]; notarissen die eene akte Notare welche eine Urknnde ausfertigen; eene akte voor (d. i. ten overstaan van) eenen notaris vom Notar eine Urkunde ausfertigen lassen [onr.].

passelnk, bv. n.: passend; I -heid, vr.: (das) Passende.

passement, o.: Posament [o.]; I -werk, o.: [ie] Posamentirarbeit [vr.]; -werker, m.: [ie] Posamentirer [m.].

passen, w. o.: passen (ook spl.); wien de schoen past, die trekke hem aan: (spr.) wen es juckt, der mag sich kratzen; - op: Acht geben auf, Acht haben auf; - voor iets: (iron.) sich für etwas bedanken. I -r w. b.: passen; (fig.) probiren [ie]; (een geldbedrag:) abpassen; met gepast geld betalen: mit abgepasstem Gelde bezahlen.

passe-partont, m.: Nachschlüssel [m.], Hauptschlüssel [m.].

passer, m.: Zirkel [m.]; (zeew.) Passer [m.].

passie, vr.: 1) Passion [vr.], Leidens-geschichte [vr.1; 2) Passion [vr.], Leiden-schaft [vr.]; het spel is eene - bij hem geworden: das Spiel ist ihm znr Passion (zur Leidenschaft) geworden; | -bloem, vr.: (pik.) Passionsblume [vr.]; -boek, o.: Passionsbuch [o.; ü], passief, bv. n.: passiv;! een - werkwoord: ein leidendes (leidentliches) Zeit-wort. I -, o. enk.: (kph.) Passiva [o. mrv.], Passivscnulden [vr. mrv.].

passie-preek, vr.: Passionspredigt ]vr.] ; I -week, vr.: Charwoche Lvr.J, stille Woche [vr.].

pastei, vr.: Pastete [vr.]; | -bakker, m.: Pastetenbacker [m.]; -bakkerij, vr.: Pastetenbackerei [vr.]; -deeg, o.: P. tenteig [m.], Blatterteig [m.]; -korst, Pastetenkiuste [vr.].

pastel, o.: Pastell [m.]; met - schilderen: in Pastell malen; I -schilder, m.: Pastellmaler [m.]; het -schilderen: die Pastellmalerei.

pastielje, vr.: Pastille [vr.].' pastinak, vr.: (pik.) Pastinake [vr.]. pastoor, m.: (der katholische) Pfarrer. pastoors-plaats, vr.: Pfarrstelle [vr.], Pfarre [vr.]; I -woning, vr.: Pfarrhaus [o.; al.

pastoraal, bv. n.: pastoral. pastorale, vr.: Pastorale [vr.]. pastorie (pastorij), vr.: 1) Pfarrei [vr.]; 2) Pfarrhaus [o.; I -goederen, o.mrv.: Kirchengüter [o. mrv.].

pat, bv. n.: Zie bv. n. pad.

^ pataat, vr.: (pik.) Patate [vr.J, Kar-

Patagonië, o.: (adk.) Patagonien [o.]; Patagoniër, m.: Patagonier [m.].

patakon, m.: (mtw.: der) spanische Kreuzthaler.

patas, vr.: (mar.) Wachtschiff [o.], patat, vr.: (pop.) Kartoffel [vr.]. pateei, vr.: (die) platte Schüssel. pateen, vr.: (kkl.) Patene [vr.], Kelch-deckel [m.j, Kelchschüsselchen [o.].

Ipatent, bv. n.: (fam.) ausgezeichnet,    [vr.]; | -teekenaar, m.: [Patronenzeichner

yortrefflich.    [m.].

Ipatent, o.: (i. a. b.) Patent [o.]; patrouille, vr.: Patrouille [vr.], Pa-1 -belasting, vr.: Patentsteuer [yr.], Ge- trolle [vr.J.

werbesteuer [vr.].    patrouilleeren, w. o.: patrolliren

patenteeren, w. b.: patentiren [ie],    [ie],

mit einem Gewerbschein versehen [onr.]. patrijs, m.: (vog.) Rebhuhn [o.; ü], patent-olie, vr.: (das) raffinirte [ie]    Repphuhn [o.; ü]; vuile -: (gem.) Schmutz-

Rübsamenöl, Patentöl [o.]; I -plichtig, bv.n.:    fink [m.]; I -hond, m.: (jag.) Hühnerhund

gewerbesteuerpflichtig, der Gewerbesteuer [m.].

unterworfen; -plichtigheid, vr.: Gewerbe-    patrijzen, m. mrv.: Rebhühner [o.

steuerpflichtigkeit [vr.]; -recht, o.: Zie    mrv.], Repphühner [o. mrv.]; een koppel

-belasting; -wet, vr.: Gewerbesteuer-    -: ein Tolk [o.] Rebhühner; I -ei, o.: Reb-

gesetz [o.].    hühnerei [o.]; -jacht, vr.: Rebhühnerjagd

pater, m.: (kkl.) Pater [m.]; een -    [vr.]; -nest, o.: Rebhühnernest [o.J • -net,

goedleven: (iron.) ein Bauchdiener [m.];    o.: Rebhühnergarn [o.]; -oog, o.: Rebhüh-

I -noster, o.: (kkl.) Paternoster [o.] (ook nerauge [o.] (ook tech.). bwk.) (handboei:) Handschelle    [vr.],    pauk, vr.: (muz.) Pauke [vr.].

Hanafessel [vr.]; iem. -nosteren:    Einem    Ipauken, w. o.: die Pauken schlagen

die Handschellen anlegen; -nosterwerk, [onr.].

o.: (kettingpomp:) Paternosterwerk [o.].    Ipauken, vr. mrv.: Pauken [vr. mrv.];

paters-bier, o.: (das) beste Bier,(das) I -slager, m.: Paukenschlager [m.]. starke Bier; I -kap, vr.: (pik.) Mönchskappe Pauliua, vr.: Pauline [vr.].

[vr.].    Paulus, m.: Paulus lm.], Paul [m.].

pater-stuk, o.: (rundvleesch:) Rip- pauperismus, o.: Pauperismus [m.], penstück [o.]; I -stukje, o.: Leckerbissen Pauperism [m.], Yerarmung [vr.].

[m.].    IPaus, m.: Papst Lm.; a]; I -gezind,

paters-vaatje, o.: (das) beste Fass- bv. n.: papistisch; -gezinde, m.: Papist chen (uit het -vaatje tappen: vom bes- [m.], Papstler fm.]. ten Weine zapten).    Ipaus, vr.: Zie pauze,

patervleesch, o.: Ochsenrippe [vr.]. pausdom, o: [t] Papstthum [o.], patbetisch, bv. n.: pathetisch, voll pauseeren, w. o.: pausiren [ie]. Pathos.    pauseering, vr.: 1) [ie] Pausirung

pathologie, vr.: Pathologie [vr.],    [vr.]; 2) Pause [vr.].

Krankheitslehre [vr.].    pauselijk, bv. n.: papstlich.

pathologisch, bv. n.: pathologisch.    pausje, o.: (tig. iron.) Papstchen [o.],

patholoog, m.: Patholog [m.], Krank- pausschap, o.: 1) [t] Papstthum [o.}, heitskenner [m.].    papstliche Würde [vr.]; 2) Pontifikat [o.],

pathos, o.: Pathos [o.].    pauw, m.: (vog.) Pfau [m.] (ook str.);

patiënt, m. en vr.: Patiënt [m.], Pa- I -achtig, bv. n.: pfauenartig. tientin [vr.].    pauwe, in Sam. I -staart, m.: (i. a. b.)

[o.];

patiëntie, vr.: Geduld [vr.];-hebben: Pfauenschwanz [m.; a]; -veder (-veer), Geduld haben, Geduld fassen; I -kruid, vr.: Pfauenfeder [vr.]. o.: (pik.) Gartenampfer [m.];-spel, o.: Ge- pauwen, m. mrv.: Pfauen [m. mrv.]; duldspiel [o.]; -werk, o.: Arbeit [vr.] wozu I -ei, o.: Pfauenei [o.]; -hok, o.: Pfauen-Geduld erfordert wird.    stall [m.; a]; -nest, o.: Pfauennest

patisserie, vr.: 1) Pastetenwerk [o.], -oog, o.: (i. a. b.) Pfauenauge [o.]. Backwerk [o.]; 2) Pastetenbaekerei [vr.]. pauwfazant, m.: (vog.) Pfaufasan patois, o. (Fr.; spreek uit: pa-tw a):    [m.].

Pöbelsprache [vr.].    pauwiu, vr.: Pfauhenne [vr.], Pfauin

patriarch, m.: Patriarch [m.].    [vr.].

patriarchaal, bv. n.: patriarcha- pauwtje, o.: (vog.) Pfau chen [o.], lisch.    pauze, vr.: (i. a. b.) Pause [vr.].

patriarchaat, o.: Patriarchat [o.].    pauzeereu, enz.: Zie pauseeren,

patriciër, m.: Patriciër [m.].    enz.

patricisch, bv. n.: patricisch.    paviljoen, o.: (i. a. b.) Pavillon [m.].

patrimoniaal, bv. n.: patrimonial.    pecuniëel, bv. n. en bw.: Geld....,

patrimonium, o.: Patrimonium [o.; was Geld betrifft; - in verlegenheid zit-nien].    ten: was Geld betrifft in Yerlegenheit

patriot, m.: Patriot [m.].    sein, in Geldverlegenheit sein; -e mid-

patriotisch, bv. n.: patriotisch.    delen: Geldmittel [o. mrv.]; -e voordee-

patriotismus, o.: Patriotismus [m.], len: [t] Geldvortheile [m. mrv.]; -e ver-Patriotism [m.].    liezen:    Geldverluste [m. mrv.].

patronaat, o.: Patronat [o.].    pedaal, o.: (muz.) Pedal [o.]; I -harp,

patrones, vr.: Patronin [vr.].    vr.: Pedalharfe Lvr.]; -noot, vr.: Pedalnote

patroniseeren, w. b.: [3] Schutz    [vr.].

verleihen [onr.].    pedant, bv. n.: pedantisch. I -, m.:

patroon, m.: (beschermheilige; be-    Pedant    [m.J.

pedel, m.: Pedell [m.]. pederast, m.: Pederast [m.]. pederastie, vr.: Pederastie [vr.]. pederastisch, bv. n.: pederastisch.

schermheer:) Patron [m.]; (werkgever, pedanterie, vr.: Pedanterie [vr.], Pe-heer, gebieder:) Herr [m.], Principal [m.]; danterei [vr.], Pedantismus [m.'J, Pedan-(begunstiger:) Gönner [m.]. | -, vr.: Patrone tism [m.]. lvr.]. I -, o.: Patrone [vr.].

patroonschap, o.: 1) Patronat [o.];

2) (das) Principalsein. patroon-tasch, vr.: Patrontasche

[onr.p, J -achtig-, bv. n.: pökelartig-; -bron,.

pedestal, o.: Zie voetstuk.

peel, vr.: 1) Haarband [o.; a]; 2) Moor [m. en o.].

vr.:

pekelen, w. b. en o.: pökeln. peen, vr.: (pik.) Möhre [vr.], gelbe    pekel-haring, m.: Pökelharing    [m.1,

Rübe [vr.]; witte -: Pastinake [vr.], weisse    Pickelharing [m.]; l-hoer, vr.: (gem.) Schind-

Möhre [vr.]; I -loof, o.: (pop.: -lof, o.):    mahre [vr.]; -nat, o.: Salzlake [vr.], Pökel

Möhrenkrauterich [o.J.    [m.], (fig.) [t] Salzfluth [vr.], (dk.) Meer

peentje, o.: Möhrchen [o.], (das) gelbe    [o.]; -saus, m.: Marinade [vr.]; -schuim,

Rübchen.    o.: Pökelschaum [m.1, (fig.) Meeresschaum

peenzaad, o.: Möhrensamen [m.1.    [m.]; -spek, o. : Pökelspeck [m.]; -veld, o.:

peer,    vr.: (pik.) Birne [vr.], Birn [vr.];    (dk.) Zie dk. -nat; -yleesch, o.: Pökel-

I -vormig,, bv. n.: birnförmig;-vormigheid,    neisch [o.]; -worst, vr.: eingesalzene

vr.: birnformige Gestalt [vr.J; -zoet, bv. n.:    frische Wurst [vr.; üj; -zonde, vr.: (iron.)

birnsüss. Zie peren.    alte Simde [vr.1.

peertje, o.: Birnchen [o.].    pekken, w. b.: pichen, pechen.

pees,    vr.: (ontl.) Sehne [vr.]; (van    pekkig, bv. n.: pechig; I -heid, vr.i.

een en boog:) Sehne [vr.]; (teellid:) Zie- pechige Beschatfenheit [vr.]. mer [m.1, (inz.)Ochsenziemer [m.]; I-achtig,    pekzwart, bv. n.: pechschwarz.

bv. n.: sehnig; -achtigheid, vr.: sehnige    pel, vr.: Hautchen [o.], Schale    [vr.],

Beschaffenheit [vr.].    Hülse [vr.], Schote [vr.]; I -erwt, vr.: Scho-

peet,    m. en vr.: (*) Pathe [m.], Pathin tenerbse [vr.]; -molen, m.: Graupenmühle [vr.], Pathe [vr.]; I -dochter, vr.: Pathe [vr.].

[vr.j, Pathin [vr.]; -geschenk, o.: Pathen- Pelagiaan, m.: (kkl.-hist.) Pelagianer geschenk [o.]; -kinderen, o. mrv.: Pathen [m.].

[m. en vr. mrv.]; -lap, m. en vr.: (fam.)    pelen, w. b.: enthaaren.

Stellvertreter [m.] des Pathen, Stellvertre-    pelerien (pelerine), vr.: (mod.) Pele-

terin [vr.] der Pathin; -oom, m.: Pathe rine [vr.].

[m.]; -tante, vr.: Pathe [vr.], Pathin [vr.]; pelgrim, m.: Pilger [m.], Pilgrim [m.], -zoon, m.: Pathe [m.].    Wallfahrer [m.].

peetschap, o.: Pathenschaft [vr.].    pelgrimage, vr.:Pilgerfahrt [vr.], Pil-

Pegasns, m.: (fab., dk. en str.) Pe- gerschaft [vr.], Wallfahrt [vr.]. gasus Lm.]; den - zadelen (bestijgen, be- pel^rims-reis, vr.: Zie pelgrimage; rijden): (fig.) Yerse machen.    I -stat, m.: Pilgerstab [m.; a]; -tocht, m.:

pegel, m.: Pegel [m.]; I -stok, m.: Zie -reis.

Eichstab [m.; a].    pelikaan, m.: (vog., hik. en schk.) Pe*

pegelaar, m.: 1) Eicher [m.]; 2) Ze- likan [m.]. cher [m.].    Ipellen, w. b.: aushülsen, enthülsen;

pegelen, w. b.: mit einem Pegel ver- eieren -: Eier schalen, senen [onr.|. I -, w. o.: zechen.    Ipellen, o. (pellengoed, o.): Drillich

peil, o.: Pegel [m.]; (zeew.) Peil [o.]; [m.J; I -wever, m.: Drillichweber [m.].

(fig.) Mass [o.].    peller, m.: Aushülser [m.]; (van eieren:)

peilen, w. b. en o.: (zeew.) peilen; Schaler [m.].

(hik.) sondiren [ipl; (fig.) untersuchen; pellies, Ar.: (mod.) Pelzmantel [m.; a]. (ook:) ergründen; zijn grond is niet te pei- Peloponnesns, m.:(adk.)Peloponnes[m.J. len: (fig.) er ist nicht zu ergründen.    peloton, o.: (mil.) Peloton [o.].

peiler, m.: 1) Peiler [m.]; 2) [ie] Son- pelotons, o. mrv.: Pelotons [o. mrv.]; direr [m.]; (fig.) Untersucher [m.].    I -vuur, o.: Pelotonfeuer [o.J.

peiling, vr.: 1) Peilung [vr.]; 2) [ie] pels, m.: Pelz [m.]; I -jas, vr.: Pelz-Sondirung [vr.]; (fig.) (Jntersuchung [vr.]. rock [m.; ö].

peil-ketting, m.: Eichkette [vr.]; pelster, vr.: Aushülserin [vr.]; (van I -Kompas, o.: Peilkompass [m.]; -lood, o.: eieren): Scnalerin [vr.].

[t] Peilloth [o.]; -stok, m.: Peilstock ]m.; pels-werk, o.: Pelzwerk [o.]; I-werker, ö]; -schaal, vr.: pegelskala [vr.].    m.: Kürschner [m.) Pelzarbeiter [m.].

peine, vr.: Miihe [vr.]; het is niet de - pelterjj, vr.: Rauchwerk [o.J, Pelz-waard: es ist nicht der Mühe werth [t]. werk [o.] (-en, vr. mrv.: Rauchwaaren [vr. peinsster, vr.: Grüblerin [vr.].    mrv.]); I -handel, m.: Pelzhandel [m.].

peinzen, w. o.: 1) sinnen, nachsinnen; peluw, vr.: Pfühl [m.]; (fig.) Kopfkis-2) grübeln.    sen [o.l; I -sloop, vr.: Pfühlüberzug [m.; ü].

peinzer, m.: Grübler [m.].    pelzen, bv. n.: pelzen,

peinzing, vr.: 1) (das) Sinnen, (das) pen, vr.: 1) Feder [vr.] (ook fig.), Schreib-Nachsinnen; 2) Grübelei [vr.].    feder [vr.]; eene stalen -: eine Stahlfeder;

peis, vr.: Friede [m.], Frieden [m.].    in de - zijn: (spr.) beabsichtigt werden

pek, o.: Pech [o.J; wie met - omgaat,    lonr.]; eene teekening met de -: eine Fe-

wordt er mee besmet: (spr.) wer Pechan- derzeichnung [vr.]; 2) Zie pin. greift, besudelt sich; I -achtig, bv. n.:    penant, o.: Pfeiler [m.]; I -spiegel, m.:

pechartig; -broek, vr.: (iron.) [T] Theer-    Pfeilerspiegel [m.]; -tafel, vr.: Pfeilertisch

jacke [vr.], Matrose [m.].    [m.].

Ipekel, o.: (dk.) Meer [o.].    penaten, m. mrv.: (hist. en fig.) Pe-

Ipekel, vr.: Pökel [m.], Salzlake [vr.];    naten [m. mrv.], Hausgötter [m. mrv.];.

(fig. iron.) Pech [o], Patsche [vr.]; in de-    zijne - naar eene andere plaats overbren-

zitten: im Pech (in der Patsche) sitzen    £en: (fig-) sich na,ch einem andern Orte

[onr.]; iemand in de - laten zitten: Einen    übersiedeln; zijne - weder opzoeken: (fig.)

im Pech (in der Patsche) stecken lassen    nach Hause zurückkehren; zijne - weder

(*) Overal [t].

zien: (fig.) seine Heimath [t] wiedersehen. lonr.].

penseel-kunst, vr.: Malerkunst [vr.];

I-streek, m.: Pinselstrich [in.]; -trek, m.: Pinselzug [m.; ü]; -vormig, bv. n.: pinsel-förmig.

pensenaris, m.:Kaldaunenhandler [m.]. pens-hal, vr.: Kuttelscharren [m.]; I-man, m.: Kaldaunenhandler [m.];-markt, vr.: Kaldaunenmarkt [m.: a], Kuttelmarkt [m.; a]; -vrouw, vr.: Kaldaunenhandlerin [vr.].

pensioen, o.: Pension [vr.J, Ruhege-halt [m.]; op - gesteld worden: in Ruhestand versetzt werden [onr.], pensionirt [iel werden [onr.]; zijn - krijgen: seine Pension bekommen [onr.]; I -fonds, o.:

Pentarchie [vr.],

[vr.].

pendant, o.: Gegenstück [o.], pendule, vr.: Stutzuhr [vr.]; (fig.) Uhr [vr.].

pene, vr.: Strafe [vr.]. penetrant, bv. n.: durchdringend. penhouder, m.: Federhalter [m.; a]. penibel, bv. n.: peinlich. penitentie, vr.: Pönitenz [vr.]. penne-houder, m.: Federhalter [m.; a]; -kunst, vr.: 1) Schönschreibekunst [vr.], Kalligraphie [vr.], 2) (das) Zeichnen mit der Feder; -likker, m.: (iron.) Federlecker [m.], Federfuchser [m.]; -mes, o.: Feder-messer [o.].

Ipennen, w. o.: schreiben [onr.]. Ipennen, vr. mrv.: Federn [vr. mrv.];

I -bak, m.: Federkasten [m.]; -koker, m.: Federbüchse [vr.]; -strijd, m.: Federstreit [m.]. (iron.) Federkrieg [m.]; -winkel, m.: Schreibfederladen [m.; a en a].

penne-schacht, vr.: Federkiel [m.], Federpose [vr.]; |-streek, m.: Federstrich [m.]; -strijd, m.: Federstreit [m.]; -trek, m.: Federzug [m.; ü].

pennetje, o.: 1) Federchen [o.]; 2)Zie pinnetje.

penning, m.: (mtw.) Pfennig [m.]; (fig.) Medaille [vr.]; op den - zijn: (fig.) zahe sein; aan iem. den - gunnen: (fig.) bei Einem kaufen; ’s lands -en, m. mrv.: die öffentlichen Gelder [o. mrv.]; I -blad, o.: (pik.) Pfennigkraut [o.]; -bloem, vr.:‘ (pik.) Pfennigblume [vr.]; -kabinet, o.: Münzkabinet [o.]; -kruid, o.: Zie -blad; -kunde, vr.: Münzkunde [vr.], Numismatik [vr.]; -kundig, bv. n.: münzkundig, numismatisch; -kundige, m.: (der) Münzkundige, Numismatiker [m.]; -magazijn, o.: Pfen-nigmagazin [o.]; -meester, m.: [ie] Kassi-rer [m.], Kassenführer [m.]; -meesterschap, o.: Kassenführung [vr.]; -steen, m.: Pfen-nigstein [m.].

pennings-waarde, vr.: [t]Yollwerth

[m.].

penninkje (penninkske, penninksken), o.: (fig.) Scherftem [o.].

Pennsylvanië, o.: (adk.) Pennsylva-nien [o.]; Pennsylvaniër, m.: Pennsylva-nier [m.].

pens, vr.: 1) (van dieren:) Kutteln [vr. mrv.], Kaldaunen [vr. mrv.]; 2) (van men-schen, pop.:) Wanst [m.; a], Bauch [m.; a]; op zijne - krijgen: Prügel bekommen [onr.]; zijne - volstoppen: sich den Wanst voll stopfen.

penseebloempje, o.: Dreifaltigkeits-blume [vr.].

penseel, o.: Pinsel [m.]; I -bakje, o.: Pinseltrog [m.; ö]. penseelen, w. b.: (dk.) malen.

Pensionfonds [m.]; -kas, vr.: Pensionkasse [yr.]; -wet, vr.: Pensiongesetz [o.].

pensionaat, o.: Pensionsanstalt [vr.], Pension [vr.], Kostschule [vr.], Erziehungs-anstalt [vr.].

pensionaire, m. en vr.: (der, die) mit einem Jahrgehalt Beschenkte. pensionaris, in.: (hist.) Pensionar [m.]. pensioneeren, w. b.: pensioniren [ie], in Ruhestand versetzen. pensum, o.: Pensum [o.], pentagoon, m.: Pentagon [o.], Fünf-eck [o.].

pentarcliie, vr.:

Fünfherrschaft [vr.].

Pentateuch, m.: Pentateuch [m.], (die) fünf Bücher [o. mrv.] Mosis.

penter-balk, m.: (zeew.) Penterbalken [m.]; I -haak, m.: (zee^w.) Penterhaken [m.]; -talie, vr.: (zeew.) Pentertalje [vr.].

pen-voerder, m.: Schriftsteller [m.];

I -voerster, vr.: Schriftstellerin [vr.].

peper, vr.: Pfeffer [m.]; Spaansche-: (der) spanische Pfeffer; - gaan halen: (fig.) nach Ostindien fahren [onr.]; - en zout: Pfeffer und Salz; | -achtig, bv. n.: pfefferartig, (fig.) den Pfeffer liebend (ik ben niet erg -achtig: ich bin kein Freund [vr.: keine Freundin] von Pfeffer); -duur, bv. n.: (fam.) gepfeffert, sündentheuer [t]. peperen, w. b.: pfeffern. peperhuisje, vr.: Düte [vr.], Tüte [vr.].

peperig, bv. n.: pfefferig; I -heid, vr.: Ptefferigkeit [vr.].

peper-koek, m.: Pfefferkuchen [m.] (iets bewaren als -koek: spr.: etwas mit Sorgfalt bewahren); |-kust, vr.: (adk.) Pfef-ferküste [vr.]; -land, o.: (fig.) Pfefferland [o.], Ostindien [o.] (iemand naar het -land zenden: Einen dorthin schicken wo der Pfeffer wachst [d. h. sehr weit weg]); -munt, vr.: (pik.) Pfeffermünze [vr.]; -muntje, o.: Pfeffermünzküchlein [o.]; -noot, vr.: Zie -neut; -neut, vr.: Pfeffernuss [m.; ü] (eenefijne-neut: iron.: 1. eine Frömmlerin, 2. eine Spröde); -vogel, m. Pfefferfresser [m.]. pepsine, o.: (schk.) Pepsin [o.], per, vz.: per.

perceel, o.: Parcelle [vr.]; (fig.) Stück [o.j, [T] Theil [m.], Partie [vr.]; (inz. ook: Haus [o.; a], Stück [o.] Land, Besitzung [vr.].

perceels-wyze, bw.: parcellenweise, theilweise [t], stückweise.

percent, o.: Procent [o.]; tegen (a,op, voor) vijf - : zu fünf Procent, percentage, vr.ï (kph.) Provision

percents-wyze, bv. n. en bw.: pro-

centweise.

perceptie, vr.: 1) Einnahme [vr.], (inz.) Steuereinnahme [vr.]; 2) Wahrneh-mung 'lyr.]; I -kosten, vr. mrv.: Eintrei-bungskosten [vr. mrv.].

percussie, vr.: Perkussion [vr.];

I -dopje, o.: Perkussionshütchen [o.]; -geweer, o.: Perkussionsgewehr [o.], Perkus-sionsflinte [vr.]; -slot, o.: Perkussions-schloss [o.; ö).

perdoen, vr.: Zie pardoen, perdoes, tsw.: Zie pardoes, pere-bloesem, m.: [t] Birnbaumblüthe [vr.]; |-boom, m.: Birnbaum [m.; al (-boom-

\ r.:

vr.: Yollkommenheit [vr.]; ommen.

(kv.) Perkal perkament, o.: Pergament [o.], perk amentachtig, bv. n.: perga-mentartig ; I -heid, vr.: pergamentartige ffenheit [vr.]. perkament-hereider, m.: Perga-mentmacher [m.].

perkamenten, bv. n.: pergamenten ; een boek in - band: ein Buch in Perga-mentband.

perkament-fahriek, vr.: Perga-mentfabrik Lvr.]; I -maker, m.: Pergament-macher [m.].

perken, w. b.: einpferehen. permanent, bv. n.: permanent, permeabel, bv. n.: permeabel, durch-drmgbar.

permis, o.: [s] Erlaubnissschein [m.].

vr.: Permission [vr.], [s]

[o.].

bv. n.: perpendiku-

-boom, m.: Pressbaum [in.; a]; -deksel, o.: Pressd.eckel [m.].

persen, w. b. en o.: pressen; (fig.) drücken.

perser, m.: Presser [m.]. persgeld, o.: Pressgeld [o.], persico, vr.: Pfirsichbranntwein [m.], Pnrsichlikör [mj.

persiflage, vr.: Persiflage [vr.], Yer-spottung [vr.].

persifleeren, w. b.: persifliren [ie], ausspotten.

persing, vr.: Pressung [vr.]; (fig.: das) Drücken.

pers-kuip, vr.: Presskufe [vr.]; i -loon, o.: Presserlohn [m.].

personage, o.: Person [vr.]; (iron.) Personage |vr.].

personaliteit, vr.: Personalitat [vr.]. personeel, bv. n.: persönlich; -e belasting, vr.: Personalsteuer [vr.]; -e toegangskaart, vr.: Personalbillet [o.]. I -, o.: (al de personen:) Personal [o.]; (belasting:) Personalsteuer [vr.].

personificatie, vr.: Personifikation [vr.], Yerpersönlichung [vr.].

personifieeren, w. b.: personificiren [ie], verpersönlichen. persoon, m.: Person [vr.]. persoonlijk, bv. n.: persönlich; I -heid, vr.: Persönlichkeit [vr.].

persoons-verheelding, vr.: Personifikation [vr.], Yerpersönlichung [vr.]. persoontje, o.: Persönchen [o.], perspectief, o.: Perspektive [vr.]. pers-plank, vr.: Pressbrett [o.];

Druekpumpe [vr.]; -schroef,

vr.: Pressfreiheit [vr.];

hout, o.: Birnbaumholz [_o.]; -boomhouten, bv. n.: Yon Birnbaumholz). peremptoir, bv. n.: peremptorisch. peren, vr. mrv.: Birnen [vr. mrv.]; daar zitten met zijne (of: hare) gebakken (spr.) die begangene Unbedachtsam-keit bereuen können. pere-pit, vr.: Birnkern [m.]; I -schil, Birnschale [vr.]. perfect, bv. n.: 1) vollkommen; 2) aus-gezeichnet.

perfectie, in de vollkc perfectioneeren, w. b.: vervoll-kommnen.

perfectioneering, vr.: Yervoll-kommnung [vr.].

periode, vr.: (i. a. b.) Periode [vr.]. periodiek, bv. n.: periodisch. peripateticus, m. (mrv. -tici): Peri-patetiker Lm.].

peripatetisch, bv. n.: peripatetisch. Peripherie, vr.: Peripherie [vr.], Um-kreis [m.],

periphrase, vr.: Periphrase [vr.], Umschreibung [vr.].

periphrastisch, bv. n.: umschrei-bend.

perk, o.: Zie park. perkaal, o.:

Bescha

permissie,

Erlaubniss [vr.]. permitteeren, w. b.: permittiren [ie], rlauben.

permutatie, vr.: Permutation [vr.], Yersetzung [vr.].

pernicieus, bv. n.: perniciös, ver-derblich.

perpendiculair,

lar, senkrecht.

perpetueel, bv. n-: perpetuell, per-petuirlieh [ie], immerwahrend.

perplex, bv. n.: perplex ; I -heid, vr.: Perplexitat [vr.].

perquisitie, vr.: Perquisition [vr.], Haussuchung [vr.]. perron, o.: Perron [m.1.

IPers, m.: Zie in Perzië,

Ipers, vr.: (i. a. b.) Presse [vr.]; onder de - leggen: unter die Presse legen; onder de - liggen: unter der Presse liegen [onr.]; ter -e zijn (op de - zijn): (typ.) unter der Presse sein; van de - komen: (typ.) aus der Presse kommen [onr.].

persbaar, bv. n.: pressbar; I -heid, vr.: Pressbarkeit [vr.].

pers-balk, m.: Pressbalken [m.]; I -beugel, m.: (typ.) Pressschwengel [in.];

I -pomp, vr.: vr.: Pressschraube [vr.].

persuadeeren, w. b.: persuadiren [ie], überreden.

pers-vrij heid,

I -ijzer, o.: Presseisen [o.].

pertinent, bv. n.: pertinent, ganz bestimmt.

pertizaan, vr.: Partisane [vr.1.

Peru, o.: (adk.) Peru [o.]; Peruaan, m.: Peruaner [m.], Peruvianer [m,]; Pe-ruaansch, bv. n.:peruvianisch,peruanisch; Peruaansche, vr.: Peruanerin [vr.], Peru-vianerin [vr.].

perubalsem, m.: Perubalsam [m.], (der) peruvianische Balsam; I -boom, m.: (der) peruvianische Balsambaum [m.; aj. perijkel, o.: Gefahr [vr.].

Perzië, o.: (adk.) Persien [o.]; Per-ziër (Pers), m.: Perser [m.1 (de Perzen, mrv.: die Perser); Perzisch, bv. n.: per-sisch; Perzische, vr.: Perserin [vr.], Persia-nerin [vr.].

perzik, vr.: Pfirsich [m.], Pfirsche [vr.].

pessimismus, o.: Pessimismus [m.], Pessimism [m.].

pessimist, m.: Pessimist [m.]. pessimistisch, bv. n.: pessimistisch, pest, vr.: Pest [vr.]; I -achtig, bv. n.: pestartig; -buil, vr.: (hik.) Pestbeule [vr.].

pestilentie, vr.: Pestilenz [vr.], Pest [vr.]; I -wortel, m.: (pik.) Pestilenzwurzel [vr.J.

pest-kool, vr.: Zie -huil; I -lijder, (en: -lijderes, vr.): Zie -zieke; -wortel, m.: (pik.) Pestilenzwurzel [vr.]; -zieke, m. en vr.: (der, die) Pestkranke; -ziekte, vr.: Pestkrankheit [vr.].

I -kind, (pop.: [vr.].

-meu,

peter, m.: Zie peetoom; I -olie, vr.: (pop.) Zie petroleüm.

Peternel, vr.: Zie Pieternel. Peters, in Sam.: Zie Pieters. peterscliap, o.: Zie peetschap, peterselie, vr.: Zie pieterselie, pete-vaar, m.: Zie peetoom, petitie, vr.: Petition [vr.], Bittschrift [vr.].

petitioiiiieeren, w. o.: petitioniren [ie].

petitionnement, o.: 1) (das) Petitioniren [ie]; 2) Petition [vr.]. petje, o.: Kappchen [o.], petriiieeren, w. b. en o.: petrifici-ren [ie], versteinern. petroleum, vr.: Petroleum [o.], teinöl [o.]; I -lamp, vr.: Petroleumlampe [vr.].

Petronella. vr.: Petronella [vr.]. Petrus, m.: Peter [m.]. petten, vr. mr.: Kappen [vr. mrv.]; I -maker, m.: Kappenmacher [m.]; -win-Kappenladen [m.; a en a].

2)

au

[ie].

n.: philanthro-

[o.].

Photographie

vr.:

pet, vr.: Kappe [vr.], Mütze [vr.]. pete-gift, vr.: (¹) Pathengeschenk [o.]; -kind, o.: Pathe [m. en vr.]; -moei, vr.

vr.): Pathin [vr.], Pathe

Steinöl

kel, m.: Kappenladen [m.; a en aj.

petto (met „in”), bw.: in - houden: in Petto behalten [onr.]. peuhel, vr.: Pustel [vr.]. peul, vr.: (pik.) Schote [vr.]; (peu-luw:) Pfühl [o.]; I -dop, m.: Schote [vr.]; -erwt, vr.: Schotenerbse [vr.|; -vormig, bv. n.: schotenförmig; -vrucht, vr.: Hül-senfrucht [vr.; ü].

peur, vr.: (vv.) Aalpuppe [vr.]; I -an-d, m.: Angel [vr.] mit einer Aalpuppe. peurder, m.: Aalfanger [m.]. peuren, w. o.: Aale fangen [onr.]. peur-liaak, m.: Zie -angel; I-worm, m.: Regenwurm Lm.; ü] als Köder zum Aalfang.

peuter, m.: 1) Pfeifenraumer Lm.]; (l>op.) Arbeit [vr.]; aan den - moeten: die Arbeit müssen [onr.]. peuteren, w. o.: 1)stöchern,stochern; 2) sich anstrengen.

peuzel, o. en vr.: (das) schandliche Weibsbild, (die) schandliche Dirne. I -, m.: (das) Essen; aan den - zijn:(fam.) es sich schmecken lassen, peuzelaar, m.: (iron.) Esser [m.]. peuzelaarster, vr.: (iron.) Esserin [vr.].

peuzelen, w. b. en o.: (iron.) essen [onr.].

penzeltje, o.: (iron.] Zie peuzel o. en vr.

pezerik, m.: Ochsenziemer [m.]. phaëton, m.: (i. a. b.) Phaeton Lm.], phalanx, vr.: Phalanx [vr.]. pliantaseeren, w. o.: phantasiren

phantasie, vr.: Phantasie [vr.]. phantasmagorie, vr.: Phantasma-, gorie [vr.].

phantast, m.: Phantast [m.]. phantastiscli, bv. n.: phantastisch. pliantoom, o.: (i. a. b.) Phantom [o.]. Ipharao, o.: (spl.) Pharao [o.]. IPliarao, m.: (hist.) Pharao [m.]; de

Pharaonen, m. mrv.: die Pharaonen [m. mry.].

pharmaceut, m.: Pharmaceut [m.], Apotheker [m.].

pharmaceutisch, bv. n.: pharma-

ceutisch.

pliarmacie, vr.: Pharmacie [vr.], Ar-zeneibereitung [vr.].

pliarmacopee, vr.: Pharmakopöe [vr.].

pliarus, m.: Pharus [m.; -ren], [t] Leuchtthurm [m.; ül. pliase, vr.: Phase [yr.].

Phehus, m.: (fab., en dk. voor „zon”:) Phöbus [m.].

Phedra, vr.: Phadra [vr.].

Phenicië, o.: (adk.) Phönizien [o.]; Pheniciër, m.: Phönizier [m.]; Phenicisch, by. n.: phönizisch; Phenicische, vr.: Phö-nizierin [vr.].

phenomeen, o.: Phanomen [o.], pliilantliroop, m.: Philanthrop [m.], Menschenfreund |m.].

philantliropie, vr.: Philanthropie [vr.], Menschenliebe [vr.], Menschenfreund-lichkeit [vr.].

pliilanthropisch, bv. pisch, menschenfreundlich.

pliilliarmoniscli, bv. n.: (muz.) phil-harmomsch.

pliilliellenen, m. mrv.: Philhellenen [m. mrv.], Griechenfreunde [m. mrv.]. philippica, vr.: Philippika [vr.]. Philippina, vr.: Philippine [vr.]. Philippus, m.: Philipp [m.]. Philippjjnen, vr. mrv. (Philippijn-sche eilanden, o. mrv.): (adk.) Philip-pinen [vr. mrv.], philippinische Insein [vr. mrv.].

Pliilippjjntje, o.:    Philippinehen

[o.].

philister, m.: Philister [m.], Nicht-Student lm.].

Philistijn, m.:    (hist.) Philister

[m.].

Philoctetes, m.: Philoktet [m.]. philologie, vr.: Philologie [vr.]. philologisch, bv. n.: philologisch. philoloog, m.: Philolog [m.]. philomele, vr.: Philomele [vr.], Nach-tigall [vr.].

philosoof, m.: Philosoph [m.]. philosopheeren, w. o.: philoso-phiren [ie].

philosophie, vr.: Philosophie [vr.]. philosophiseh, bv. n.: philoso-phisch.

pliilter, o.: Philtrum [o.; -tra], Liebes-trank [m.; a]. phiool, vr.: Phiole [vr.]. phlegma, o.: (i. a. b.) Phlegma

plilegmatiek, bv. n.: phlegma-tisch.

phonometer, m.: Phonometer [o.J, Klangmesser [m.]. pliosphorus, m.: Phosphor [m.]. photograaf, m.: Photograph [m.]. photograplieeren, w. photogra-phiren [ie]; zich laten -: sich photogra-phiren [ie] lassen [onr.].

photograpliie,

[vr.].

photographiscli, bv. n.: photogra-

phisch.

photometer, m.: Photometer [o.],    [onr.]. I w. b.: anführen, foppen, (Einem)

Lichtmesser [m.].    eine Nase drehen.

plirase, vr.: Phrase [vr.].    pierewaaien, w. o.: ein Lotterleben

phraseologie, vr.:    Phraseologie fünren.

[vr.].

pierewaaier, m.: Zie doordraaier, phraseologisch, bv. n.: phraseolo-    IJPiet, in.: (mansnaam:) Peter [m.];

gisch.    zwarte -: (spl.: der) schwarze Peter; I-lutr

phrenologie, vr.: Phrenologie [vr.],    m.: Kleinling Lm.];    -lutterig,    bv.    n.:    klein-

Scnadellehre Lvr.].    lich.

phrenologisch, bv. n.: phrenolo-    Ipiet, m.: (gem.) Laus [vr.; a]; (iron.)

gisch.    Matador [m.], Phönix    [m.];    een    groote    -:

phrenoloog, m.: Phrenolog [m.].    ein grosser Herr.ein grosser Hans.

physiea, vr.: Physik [vr.].    piëteit, vr.: Pietat [vr.].

physicaal, bv. n.: physikalisch.    Pieter, m.: (mansnaam:) Peter [m.].

Iphysiek, bv. n. en bw.: physisch; - pieter-man, m.: 1) (visch:) Peteronmogelijk: rein unmöglich.    mannchen [o.], Stacheldrache [m.]; 2) Pe-

Iphysiek, vr.: Physik [vr.], Naturlehre termannsbier [o.].

[vr.]. I -, o.: (fam.) Leibesbeschaffenheit Pieternel, vr.: Petronella [vr.].

[vr.].    Pieters, 2e nmv., in Sam. I -penning,

physionomie, vr.: Physiognomie m.: (kkl.) Peterspfennig [m.1.

[vr.]; I -kenner, m. (-kundige,m.):Physio- pieterselié, vr.: (pik.) Petersilie [vr.]; gnom [m.].    I -achtig, bv. n.: petersilienartig, (fig.) die

physionomiek, bv. n.: physiogno- Petersilie liebend (ik ben niet -achtig :ich misch.    kümmere mich nicht um Petersilie); -saus,

physiologie, vr.: Physiologie [vr.]. vr.: Petersilienbrühe lyr.]. physiologisch, bv. n.: physiolo-    pieter-viscli, m.: Petersfisch    [mj,

gisch.    Sonnenfisch [m.], Meerschmied [m.].

physioloog, m.: Physiolog [m.].    piëtismus, o.: Pietismus [m.], Pietism

pianino, vr.: Pianiho, [o ], Klavier [m.], Frömmelei [vr.].

[o.J.    piëtist, m.: Piëtist [m.1, Frömmler [m.].

pianist, m. en vr.: Fortepianospieler    piëtistery,    vr.: Pietisterei [vr.],

[m.], Klavierspieler [m.], Fortepianospie- Frömmelei [vr.]. lerin [vr.] Klavierspielerin [vr.].    piëtistisch, bv. n.: piëtistisch.

Ipiano, bw.: piano, leise, langsam.    IPietje, o.: (jongensnaam:) Peterchen

Ipiano, vr.: Piano [o.], Fortepiano    [o.]; (meisjesnaam:) Petronellchen [o.];

[q.J, Klavier [o.]; I -muziek, vr.: Kla-    (oud muntstukje:) Siebenthalbstüberstück-

viermusik [vr.]; -spel, o.: Fortepiano-    chen [o.](etwaeinDritteldeshollandischen

spied [o.J.    Guldens),

piaster, m.: (mtw.) Piaster [m.].    Ipietje, o.: 1) (ins.) Lauschen    [o.];

piëdestal,    o.: Fussgestell [o.]..    2) (iron.) Aufschneiderchen    [o.],

pief, tsw.: piff!; - paf poef: piff paff pieus, bv. n.: piös, froinm, gottesfürch-puff! I -, vr.: (iron.) Kase [vr.].    tig; I -heid, vr.: Gottesfurcht [vr.].

piek, vr.: Pieke [vr.],Pike [vr.]; (zeew.) pigment, o.: Pigment lp.].

Piek [m.1; (adk.) Pik [m.]; zijne - schu-    Ipik, o.: Zie pek.

ren: (spr.) Reissausnehmen [onr.], deser-    Ipik, m.: 1) (met den bek, met    eene

tiren [ie], sich davonmachen, (ook:) sich    vork, enz.:) Piek [m.]; het is altijd - op

heraushelfen [onr.]; I -drager, m.: Pikenier    den kleinen jongen: (spr.) ich bin (er ist

[mj, Piekentrager [m.].    u. s. w.) immer der Sündenbock; 2) (wrok:)

pieken, w. b.: (zeew.) pieken, in den    Groll [m.]; een - op iemand hebben: einen

Piek setzen. | w. o.: (kim.) sticheln,    Groll gegen Einen hegen.

nahem, mit der Nadel arbeiten.    pikant, bv. n.: 1) pikant, stark ge-

piekenier, m.: Pikenier [m.], Pieken- würzt; 2) scharf; 3) - op: missgünstig trager [m.].    auf.

pikanterie, vr.: Pikanterie [vr.]; uit -: aus Pikanterie; aan iemand -ën zeg-Einem Pikanterien (Sticheleien)

(zeew.) Piekefall

vr.:

[o.l.

pieke-val,

gen: sagen.

pikdonker, bv. n.: pechdunkel, steck-

piek-vormig, bv. n.: piekenförmig. piel, m.: (vog.) Entchen [o.].

pikeeren, w. b.: pikiren [ie]; gepikeerd, bv. n.: pikirt [ie].

piket, o.: (i. a. b.) Piket [o.], Piqnet [o.J; I -spel, o.: Piketspiel [o.].

piketten, w. o.: Piket spielen, piketten.

pikeur, m : Yorreiter [m.]. pikhouweel, o.: Spitzhacke [vr.]. pikkedillen, vr. mrv.: Kleinigkeiten [vr. mrv.], Bagatellen [vr. mrv.].

pikken, w. b.: pechen. I 1) pieken; 2) Zie w. o. pieken, pikol, o.: (kph.) Pikol [o.], pikzwart, bv. n.: pechschwarz, kohl-schwarz.

pil, vr.: Pille [vr.]; de - vergulden:

Piëmont, o.: (adk.) Piemont [o.l; Pië-montees, m.: Piemonteser [m.1; Piëmon- filister, teesch, bv. n.: piemontesisch; Piëmontee-sche, vr.: Piemonteserin [vr.].

piep, tsw.: piep!; I -jong, bv. n.: blut-jung.

piepen, w. o.: piepen, piepsen; zooals de ouden zongen, - de jongen: (spr.) Art lasst nicht yon Art, was die Alten gesun-gen^das zwitschern die Jungen.

w. o.:

piepend, bv. n.: piepend, quickend; eene -e stem: eine quickende Stimme.

/.MO

pieperig, bv. n.: piepig; een - stemmetje: ein pie^iges Stimmchen. pier, vr.: (ins.) Regenwurm [m.; ü]; dood als eene -: (spr.) maustodt [t]; de kwade -: (fig.) der Unhold. pieren, w. o.: Regenwürmen fangen

(fig.) die Pille vergolden; eene bittere -(eene harde -) moeten slikken: (fig.) eine bittere Pille verschlucken müssen |onr.];    [m.; a].

pinksternakel, yr.: Zie pastinak* pinksterzang, o.: Pfingstgesang

eene dikke - brood: (pop.) eine dicke pinnen, w. b.: pinnen.

Brodschnitte.    pinsbek, o.: 1) Pmschbeck [o.]; 2) Tom-

pilaar, in.: Pfeiler [m.]; (fig.) Saule back [m.].    .    ,

[yr.]; I -bijter, in.: Frömmler [m.J;-bijterij, pinsbekken, bv. n.: 1) pmschbecken *r vr.: Frömmelei [vr.]; -heilige, m.: (der) 2) tombacken.

Saulenheilige, (der) Stylist; -hoofd, o.:    pint, vr.: Pinte [vr.]; I -flesch, yr.:

pioen (pioene, pioenroos), vr.: (pik.) Paonie [vr.], Gichtrose [vr.]. pion, m.: (op ’t schaakbord:) Bauer [m.].

(mil.) Pionnier [m.]r

Pfeilerkapitel [o.]; -schaft, vr.: Pfeiler- Pintflasche [vr.]; -glas, o.: Pintglas [o.; schaft [in.; a en a]; -voet, m.: Pfeilerfuss a].

[m.; ü].

pionier, m.:

Scnanzgraber [m.]. pionieroos, vr.: Zie pioen, pip, vr.: (kippenziekte:) Pipps [m.]; krijg de -: (fam. en gem.) geh zum Teufel!

pi pa, m.: (fam.: der) Herr Papa. pippeling, m.: Pippinapfel [m.; a], Pippin [m.].

pipsch, bv. n.: pipsig; I -heid, vr.:-Pipsigkeit [vr.].

piqué, o.: Piqué [m.]; een - vest: eine Piquéweste.

piramidaal, enz.: Ziepyramidaal pirouette, vr.: Pirouette [vr.]. pirouetteer en,' w. o.: pirouettiren

pilaster, m.: Pilaster [m.]. pil-kruid, o.: Pillenfarn [o.], pille-bloem, vr.: (pik.) Pillenblnme [vr.]; I -geld, o. (-gift, vr.): [t] Pathengeld [o.], [t] Pathenpfennig [m.].

pillen, vr. mrv.: Pillen |vr. mrv.];

I -deeg o.: Pillenteig [m.]; -doosje, o.:

vr.:

Pillenschachtelchen [o.]; -draaier, m.:

(iron) Pillendreher [m.]; -machine,

Pillenmaschine [vr.]. pilletje, o.*. Pillchen [o.], piloot, m.: 1) Steuermann [m.; -leute];

2) Lootse [m.].

piment, o.: Piment [o.], Nelkenpfener [m.].

pimpel, m.: 1) (vog.) Pimpelmeise [vr.], Blaumeise [vr.1; 2) aan den - zijn*, trinken [onr], dem Trunke ergeben sein;

I -mees, vr.: 1) Zie pimpel no. 1,    [ie].    r , n

2) Zie pimpelaar.    pis, vr.: (gem.) Piss [in.], Harn [m.]r

pimpelaar, m.: Saufer [m ], Trunken- - hebben: pissen müssen [onr.]; zijne -bold [m.].    niet kunnen houden: den Harn nicht hal-

pimpelaarster, vr.: Sauferin [vr.]. ten können [onr.]; I -achtig, bv. n.: (van pimpelen, w. o.: trinken [onr.], dem vloeistof:) pissartig, harnartig, (van men-Trunke ergeben sein.    schen en dieren:) sehr oft pissend; -ai-

pimpelpaars, bv. n.: (fam.) roth [t] drijvend, bv. n.: harntreibend. und blau.    pisang, vr.: (pik.) Pisang [m.]; I -boom,

pimpernel, vr.: (pik.) Pimpernelle    m.: Pisangbaum [m.; a]; -vogel, m.: Pi-

[vr.], Pimpinelle [vr.].    sangvogel [m.; ö];-vreter, m.: (vog.) Pi-

pimpernoot, vr.: Pimpernuss [vr.;    sangfresser [m.], Bananentresser [m.J;

ü]; pimpernoteboom, m.: Pimpernuss- -vrucht, vr.: Pisangfrucht [vr.; ü]. baum [m.; aj.    pis-bak, m-: Pissoir [o.], (zeew.) Piss-

pin, vr.: 1) Pinne [vr.], Pflock [m.; ö];    back [o.l; I -blaas, vr.: (ontl.) Harnblase

2) Schusterpinne [vr.], Zwecke [vr.]; een    [vr.]; -broek, m. en vr.: Hosenpisser [m.]r

jongen vogel opbrengen met de -: einen    Hosenpisserin [vr.].

von der Mutter geschiedenen jungen Yo- piscicultuur, vr.: Piscikultur [vr.|, gel aufziehen [onr.].    künstliche Pischzucht [vr.].

pinacotheek, vr.: Pinakothek [vr.], pis-doek, m.: Windeltuch [o.; uj, Gemaldehalle [vr.J , Gemaldegallerie    Wickeltuch [o.; ü]: I -drijvend, bv. n.:

[vr.].    harntreibend; -flesch, vr.: Zie manpinang, m.: (pik) Pinangpalme [vr.],    flesch; -glas, o.: Uringlas [o.; ü]; -hoek,

Pinang [m.]; I -noot, vr.: Pinangnuss [vr ;    m.: Pisswinkel [m.], Pissecke [vr.]; -ka-

ü]; -palm, m.: Zie pinang.    naai, o.: Harngang [m.; a]; -kous, vr.:

pinas, vr.: (zeew.) Pinasse [vr.].    (gem.) Pisserin [vr.]; -kijker, m.: Harn-

Pindarus, m.: Pindar [m.].    gucker [m.]; -kijkerij, vr.: Harnguckerei

Pindus, m.: (adk.) Pindus [m.]; (fig.)    [vr.]; -lap, m.: Pisslappen [m.]; -leider,

Dichtkunst [vr.].    m.: (ontl.) Harnleiter [m.]; -loozing, vr.:

Ipink, m.: (ontl.) Ohrfinger [m.], (der)    (das) Hamen; -luier (-luur), vr.: Windel

kleine Finger. I -, vr.: (vv.) Pinke [vr.],    [vr.]; -pot, m.: Rachttopf [m.; ö], Nacht-

Fischerboot [o.; oo en ö], I -, m. en vr.:    geschirr [o.]; -praatje, o. enk. (-praatjes,

1) (jonge stier:) Farre [m.]; 2) (vaars, o. mrv.): Schnickschnack [m.]. jonge koe:) Farse [vr.].    pissebed, m. en vr.: Bettpis;ser [m.J,

Ipinken, mrv. (Zie pink); bij de - Bettpisserin [vr.]. I -, vr.: (ms.) Keller-zijn: (fam.) pfiffig sein; er als de - bijzijn: assel [vr.].

(fam.) gleich dabei sein.    pisselings, bw.: mit einem Strahl.

Ipinken, w. o.:blinzeln, mit den Augen pissen, w. o.: (gem.) pissen, sein winken.    Wasser abschlagen [onr.]; (iron. en tam.)

pink-oogen, w. o.: Zie pinken; schiffen; (van paarden:) stallen. I -, w.b.:.

I -ring, m.: (tech.) Schutzring [m.] des klei- hamen; bloed -: Blut hamen, nen Fingers.    pisser, m.: Pisser [m.].

Pinksteren, vr.: Pfingsten [vr. mrv.].    pissertje, o.: Pisserchen [o.],

pinksterfeest, o.: Pfingstfest [o.],    pis-stof, vr.: (schk.) Harnstoff [m.] ^

Pfingsten [vr. mrv.].    -suiker, vr.: (schk.) Harnzucker [m.].

m.:

van eene in

Platz

(‘en

sage in

[vr.];    6) (rustplaats, werkplaats, wijk-

, enz., en [vr.];' een goed ein gu-

[m.],

lokal;

w. w.:

placenta,

Mutterkuchen placet, o.: Placet [o.], Obergewalt [vr.] des Staats in Kirchensachen.

pladps (pladdijs), vr.: (visch:) Platt-eis [m.], Platteisse [vr.].

plafond, o.: Plafond [m.], Decke [vr.], Zimmerdecke [vr.]; geschilderd -: Dec-kengemalde [o.], Deckenstück [o.].

plafonneeren, w.b.:plafonniren [ie]; ! geplafonneerd, v. dw.: plafonnirt [ie], plag, vr.: Plagge [vr.].

Iplagen, w. b.: 1) plagen, qualen, (fam.) pudeln; 2) necken.

pistache, vr.: Pistazie [vr.], Pimper-rciuss [vr.; ü]; I -boom, m.: Pistazienbaum i>[m.; a], Pimpernussbaum [m.; a].

pistole, vr.: (in gevangenissen:) Se-paratzimmer [o.].

pistool, o. en vr.: Pistole [vr.] (ook mtw.), Pistol [o.]; aan iem. het - op de borst zetten (ook fig.): Einem die Pistole rauf die Brust setzen; iem. op het - eischen: Einen auf Pistolen fordern; I -holster, Pistolenholfter [vr.]; -koker, m.: Pistolen-futteral [o.]; -loop, m.: Pistolenlauf [m.; al; -schot, o.: Pistolenschuss [m.; ü] (-schotsafstand, m.: Pistolenschussweite [vr.]).

pistooltje, o.: Pistölchen [o.], pis-vloed, m.: Harnfluss Lm.]; I -weg, m.: (ontl.) Harngang [m.; a]; -zuur, o.: (schk.) Harnsaure [vr.]; -zout, o.: (schk.) Harnsalz [o.J.

Ipit, vr.: (van ooft:) Kern [m.]; (van lamp of kaars:) Docht [m.].

Ipit, o.: (degelijkheid, kern:) Kern [m.1; <fig.) Mark [o.].

pitje, o.: 1) Kernchen [o.]; 2) DÖcht--chen [o.J.

pitoor, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.]. pitsjaar, vr.: (pitsjaarvlag, vr.): Sig-nalflagge [vr.] zur Rückkehr an Bord.

pitsjaren, w. o.: 1) die Signalflagge zur Rückkehr an Bord aufziehen [onr.]; •2) sich auf einen Tag ans Land begeben [onr.].

pittig;, bv. n.: 1) kernhaft; 2) kraft-voll; I -heid, vr.: 1) Kernhaftigkeit [vr.],

2) (das) Kraftige.

pittoresk, bv. n.: malerisch, pittoresk.

pitvrucht, vr.: Kernfrucht [vr.; ü]. plaag, vr.: Plage [vr.]; I -geest, m.: Plagegeist [m.], Qualgeist [m.].

plaagster, vr.:    1) Plagerin [vr.];

2) Neckerin [vr.].

plaag-ziek, bv.n.: plagsüchtig; i -zucht, vr.: Plagsucht [vr.], Qualsucht [vr.]. Zie

mrv. plagen.

plaanhooni, m.: Platane [vr.]. plaat, vr.: 1) Platte [vr.]; 2) (afdruk koper, staal of hout gegraveerde of op steen geteekende afbeelding :) Kupferstich [m.], Kupfer [o.];

I -brood, o.: (das) auf einer Eisenblech-platte gebackene Brod; -druk, m.: Kup-ferdruck [m.]; -drukker, m.: Kupferdruc-ker [m.1; -drukkerij, vr.: Kupferdruckerei [vr.]; -koek, m.: (der) auf einer Eisen-blechplatte gebackene Kuchen; -koper, o.: Kupferblech [o.]; -pers, vr.: Kupfer-druckerpresse [vr.].

plaats, vr.: 1) (in ’t algemeen:)

[m.; a]; 2) (stad, dorp, buitenplaats, landstreek, oord:) Ort [m.; 0 en OeJ; 3) (erf achter een woonhuis:) Hof [m.; ö];

4) (ambt, post? dienstbare of ondergeschikte betrekking:) Stelle [vr.1; 5) (pas-boek of geschrift:) Stelle plaats, vrijplaats, stookplaats, fig.:) Statt [vr.], Statte [vr.]; woord vindt eene goede -: (spr.) tes Wort findet eine gute Statt; in - van: statt [2], anstatt [21; in - van zijne oude paraplu heeft hij mijne nieuwe meegenomen: anstatt seines alten Regensehirms hat er meinen neuen mitgenommen; in mijne -: an meiner Statt: - grijpen: Statt finden [onr.], stattfinden [onr.]; - hebben: Statt haben [onr.], statthaben [onr.]; -maken voor: [3] Platz machen; - nemen, w. o.: sich setzen; eene - van uitspanning: ein Yergnügungsort [m.; ö]; zij zoekt eene - als kamenier: sie sucht eine Stelle als Kammerjungfer; de - bekleeden van...: die Stelle ... [2] ... vertreten [onr.]; menige - in zijn boek is louter onzin : manche Stelle in seinem Buche ist reiner Unsinn.

plaats-hegever, m.: Stellengeber [m.1; I -bekleeder, m.: Stellvertreter [m.]; -bekleedster, vr.: Stellvertreterin [vr.1; -bepaling, vr.: Ortsbestimmung [vr.]; -beschrijvend, bv. n.: topographisch; -beschrijver, m.: Ortbeschreiber [m.], Topo-graph [m.]; -beschrijving, vr.: Ortbeschrei-bung [vr.], Topographie [vr.];-bewaarder, m.: (in komedies:) Logenaufschliesser [m.1, (in kerken:) Stuhlsetzer [m.];-bewaarster, vr.: 1) Logenaufschliesserin [vr.], 2) Stuhl-setzerm [vr.]; -biljet, o. (-briefje, o.):

¹

Overal [t].

1)    Einlasskarte [vr.], Einlasszettel r 1

2)    Platzzertel [m.]. plaatselph, bv. n.: örtlich,

-heid, vr.: Oertlichkeit [vr.]. plaatsen, w. b.: (zetten:) setzen, stellen; (leggen:) legen; (iemand in een ambt:) anstellen: (iem. in eene betrekking : Einem) eine Stelle verschaffen; (iemand geplaatst krijgen: Einen) unter-bringen [onr.]; (geld uitzetten:) anlegen; (advertenties in eene krant:) einrücken lassen [onr.]; (i. a. b.) placiren [ie]; geplaatst worden (in ambt of als ondergeschikte): eine Stelle bekommen [onr,]; geplaatst zijn: eine Stelle haben. I - (zich), sich stellen.

plaats-gebreh:, o.: Mangel [m.] an Raum.

plaatsing, vr.: [ie] Placirung [vr.]. plaatsje, o.: 1) Platzchen ro.];2) Oert-chen f o.]; 3) Höfchen [o.]; 4) kleine Stelle [vr.1. Zie plaats.

plaats-kaartje, o.: Zie no. 1 -biljet; I-kommandant, m.: Platzkommandant [m*]; -majoor, m.: Platzmajor [m.].

plaat-snyder, m.: Kupferstecher [m.];

I -snijkunst, vr.: Kupferstechkunst [vr.]; -werk, o.: Kupferwerk [o.]; -ijzer, o.: Ei-senblech [o.].

plaats-ruimte, vr.: Raum [m.; a];

I -verandering, vr.: Ortwechsel [m.]; -vervangend, bv. n.: stellvertretend; -vervanger, m.: Stellvertreter [m.]; -vervanging, vr.: Stellvertretung [vr.]; -vervangster, vr.: Stellvertreterin [vr.]; -verwisseling, vr.: Ortwechsel [m.]; -vulling, vr.: 1) Lüc-kenbüsserei [vr.], 2) Lückenbüsser [m.].

vr.: (vlk.) Placenta [vr.], [m.].

vr.:

Iplagen, vr. mrv.: Plagen [vr. mrv.]; de tien - van Egypte: (bijb.) die zehn agyptischen Plagen, plager, m.: 1) Plager [m.]; 2) Necker

plagerig, bv. n.:    1) plagsüchtig;

2) neckisch, neckhaft: I -heid, vr.: 1) Plag-sucht [vr.], 2) Neckhaftigkeit [vr.].

plagerp, vr.: 1) Plagerei [vr.], Qua-lerei [vr.]; 2) Neckerei [vr.]. plagge, vr.: Zie plag. plaggen, w. o.: Plaggen stechen [onr.], plaggen.

plagiaat, o.: Plagiat [o.]; - plegen : Plagiat begehen [onr.]. plagiaris, m.: Plagiar [m.1. plaid, vr.: Plaid [m.], (inz.) Reiseplaid [m.].

plak, vr.: 1) Platzer [m.]; eenen schooljongen met de - geven: Einem Schulkna-ben mit dem Platzer auf die Hand schla-gen [onr.]; met de - krijgen: Schlage mit dem Platzer bekommen [onr.]; 2) iemand onder de - houden: Einen in strenger Zucht halten [onr.]; bij vrouwlief onder de - staan: (iron.) unter dem Pantoffel stehen [onr.]; 3) (vlak, vlek, klodder:) Plack [m.], Klecks [m.].

plak-almanak, m.: Wandkalender [m.]; I -boek, o.: Bilderbuch [o.; ü]; -briefje, o.: Anschlagezettelchen [o.]; -kaart, vr.: Landkarte Lvr.] zum Aufziehen auf Leinwand. plakkaat, o.: Plakat [o.l. plakken, w. b.: placken, kleben; iemand -: (fam.) Einen einstecken. I-, w. o.: kleben; (fig. fam.) hangen bleiben [onr.], sitzen bleiben [onr.].

plakker, m.: Placker [m.],Kleber [m.]; (fig. iron.) Bleiarsch [m.; a].

plakkerig, bv. n.: klebrig; (fig. iron.) dem Hangenbleiben ergeben; I -heid, vr.: Klebrigkeit [vr.J, (fig. iron.) Hang [m.] zum Hangenbleiben.

plakkerü, vr.: Klebewerk [o.].

1» lam moten, w. b.: beschmutzen. plamuren, w. b.: (met verf:) gründen, grundiren [ie].

plamuursel, o.: [ie] Grundirmasse

[vr.].

plan, o.: (teekening, schets:) Plan [m.]; (beraming van een voornemen:) Plan [m.; a en a]; (voornemen, doel, oogmerk:) Ab-sicht [vr.]; het - heoben (van - zijn): die Absicht haben. Zie mrv. plannen en plans,

planchet, o.: (in corsetten:) Planchett [o.], Blankscheit [o.], planeerder, m.: [ie] Planirer [m.]. planeeren, w. b.: planiren [ie], planeer-liamer, m.: [ie] Planirham-mer [m.; a].

planeet, vr.: (str.) Planet [m.], Wan-delstern [m.]; iemands - lezen: Einem seinen Planeten lesen, Einem die Nativitat stellen; I -boek, o.: Planetenbuch [o.; ü]; -jaar, o.: Planetenjahr [o.]; -leesster, vr.: Planetenleserin [vr.]; -lezer, m.: Planetenleser [m.]; -lezing,vr.; (das)Planetenlesen.

planetarium, o.: Planetarium [o.; -rien].

planeten, vr. mrv.: Planeten [m. mrv.];

I -stelsel, o. Planetensystem [o.], planiglobe, vr.: Planiglob [m.]. planimetrie, vr.: Planimetrie [vr.].

planisfeer, vr.: Planispharium [o:f -rien].

plank, vr.: (legplank, kastplank, enz.:) Brett (o.l; het ligt op de bovenste es liegt auf dem obersten Brett; dat is iets van de bovenste -: (fig.) das ist etwas Aus-gezeichnetes; een man van de bovenste -r (fig.) ein ausgezeichneter Mann, (ook:) ein Mann von hohem Stande; de - mis zijn: (spr.) sich irren; eene - voor zijn hoofd hebben: (fig.) ein Brett vörm Kopfe haben; laken of satijn zoo dik als eene -: (spr.) Tuch-oder Atlas wie ein Brett so stark; 2) (voor scheepsbouw, bruggen, zolderingen, deuren, enz.:) Planke [vr.], Diele [vr.], Bohle [vr.].

Iplanken, vr. mrv.: l)Bretter [o. mrv.]; - zagen: Bretter sagen; van dik hout zaagt men -: (spr.) von grossen Blöcken haut man grosse Spane (toen ging het van dik hout zaagt men -: spr.: da gieng es tüch-tig drauf los); goed bij de - kunnen:(fig.) warm in der Wolle sitzen [onr.]; de - betreden: (fig.) die Bretter (die Bühne) betreten [onr.1, Schauspieler (vr.: Schauspie-lerin) werden [onr.] ; het huisje van zes -: das brettcrne Hauschen, der Sarg [a];.

2) Planken [vr. mrv.], Dielen [vr. mrv.], Bolden [vr. mrv.].

Iplanken, bv. n.: brettern; een - beschot: ein Bretterverschlag [m.; a], eine Bretterwand [a]: eene - heining: einBret-terzaun [m.; al; eene-loods: eineBretter-hütte; een - vloer: ein Bretterboden [m.; o en ö], ein bretterner Boden [m.; oen ö].

planket, o.: 1) en 2) Zie „beschot” en „vloer” in bv. n. jdanken; 3) (tnb.) Spalier [o.], Gelander [o.]; (bij landmeters:) Eeld-tischchen [o.].

planketsel, o.: Zie planken beschot.

plankier, o,: 1) bretterne Plattform [vr.] am Ufer eines Wassers; 2) Rinnen-planke [vr.]; 3) Brettergang [m.; a] am Bahnhofperron. plankje, o : Brettchen [o.], plankjjs, o.: Zie plankier, plannen, o. mrv.: Plane [m. mrv.];;

I -maakster, vr.: Planmacherin [vr.]; -maker, m.: Planmacher Lm.]; -makerij, Planmacherei [vr.].

plans, o. mrv.: Plane [m.mrv.],Grund-risse [m. mrv.], Zeichnungen [vr. mrv.].

plant, vr.: Pflanze [vr.]; I -aarde, vr. Pnanzenerde [vr.], Gartenerde [vr [; -aar dig, bv. n.: pflanzenartig.

Iplanten, w, b.: pflanzen.

Iplanten, vr. mrv.: Pflanzen [vr.mrv.];

I -gif, o.: Pflanzengift [o.]; -groei, m.:: 1) [t] Pflanzenwachsthum [o.], 2) Pflanzen-wuchs [m.], Yegetation [vr.]; -kenner, m.: Pflanzenkenner [m.], Botaniker [m.]; -kennis, vr.: [sl Pflanzenkenntniss [vr.], Pflan-zenkunde [vr.]; -kunde, vr.: Pflanzenkunde [vr.], Botanik [vr.]; -tuin, m.: (der) botanische Garten [a].

planter, m.: (i. a. b.) Pflanzer [m.]. planter jj, vr.: Pflanzung [vr.]. plantage, vr.: 1) Plantage [vr.], Pflanzung [vr.]; 2) Anlagen [vr. mrv.], Garten [m. enk.; a], Park [m.]; I -eigenaar, m.: Plantagenbesitzer [m.]. plant-dier, o.: [t] Pflanzenthier [o.], plantgewas, o.: een -: eine Pflanze het -: die Pflanzen [vr. mrv.].

yr.: Pflanzung [vr.], (das)

[m.].

des

m.:

tel

m. mrv.:

ö].

planting.

Pflanzen.

plantje,o.:Pflanzchen [o.], Pflanzlein [o.], plant-luis, vr.: Pflanzenlaus [vr.; aj. plantsoen, o. enk.: Anlagen [vr.mrv.].

plas,    m.: 1) Pfütze [vr.], Lache [vr.],

2)    Wasserptuhl [m.; u en ü]; in een -trappen: in eine Pfütze treten 1 onr.]; eenen - droogleggen (droogmalen, droogmaken): einen Wasserpfuhl trocken legen (ausmahlen); een - bloed: eine Blutlache; de groote -: (fig.) das Meer, der Ocean;

I -dank, m. (-dankje, o.): Danksagung[vr.] (om een -dankje te verdienen: um sich durch Fuchsschwanzerei einzuschmeicheln; -dankbejaagster, vr.: Fuchsschwanzerin [vr.1; -dankbejager, m.: Fuchsschwanzer [m.]); -regen m.: Platzregen [m.], Schlag-regen [m.], Oussregen [m.]; -regenen, w. onpers.: sehr stark regnen.

plassen, w. o.: platschen. plasserü, vr.: Oeplatsche [o.], plastiek, v.: Plastik [vr.], bildende Kunst [vr.].

plastisch, bv. n.: plastisch.

plat,    bv. n. en bw.: (i. a. b.) platt; (ook:) flach; -te kinderen: (fig. fam.) Kinder [o. mrv.] die noch nicht gehen können.

I -, o.: 1) flache Seite [vr.f, 2) Flache [vr.],

3)    Plattform [vr.], 4) Plattdach [o.; -dacher] Altan [m.]; op zijn - liggen: auf der fla-chen Seite liegen [onr.] ; op zijn - vallen: flachlings fallen [onr.], (fig. fam.) zum Oe-standniss [s] kommen [onr.]; met het-van de sabel: mit der flachen Klinge.

plataan, m.: (pik.) Platane [vr.]. plat-achtig, bv. n.: etwas platt, (ook :) flachlich; | -bek, m.: (vog.) Plattschnabel [m.; a], Breitschnabler [m.]; -bodemd (-boomd), bv. n.: mit plattem Boden (een -boomd vaartuig: ein Plattschiff); -drukken, w. b.: platt drücken; -duitsch, bv.n.: plattdeutsch (het -duitsch: das Plattdeut-sche); -dijs, m.: Zie pladijs.

plateel, o.: Steingut [o.]; I -bakker, m.: Steingutfabrikant [m.]; -bakkerij, vr.: Steingutfabrik [vr.]. plateeren, w. b.: plattiren [ie], platheid, vr.: (i. a. b.) Plattheit [vr.], (ook:) Flachheit [vr.]. platina, o.: Platina [vr.1, Platin [o.]; -houdend, bv. n.: platinhaltig. platitude, vr.: Plattheit [vr.]. platje, o.: Plattchen [o.]; (fig.) Schalk

plat-kloppen, w. b.: platt klopfen; 1 -kop, m.: (i. a. b.) Plattkopf [m.; ö]; -leggen, w. b.: platt legen; -lood, [o.: [t] Plattloth [o.]; -luis, vr.: (inz.) Plattlaus [vr.; a], Klebelaus [vr.; a]; -maken, w. b.: platt machen, platten, (fig.) ebnen; -neus, m.: Plattnase [vr.]. platonisch, bv. n.: platonisch, plat-schaaf, vr.: (tim.) Schlichthobel [m.]; I -schieten, w. b.: zusammenschiessen [onr.]; -slaan, w. b.: platt schlagen [onr.], (fig. fam.) durchprügeln; -trappen, w. b.: platt treten [on.].

platte, (verbogen) bv.n.: platte,flache; (fig.) ebene; - driehoeksmeting, vr.: ebene Trigonometrie [vr.]. plattegrond, m.: Grundriss [m.]. platteland, o.: (das) platte Land; op het -: (fig.) auf dem Lande, plattelands-adel, m.: (der) kleine

Adel; I -bevolking-, yr.: Bevölkerung- [vr.1 platten Landes; -bewoner, m.: (der) auf dem Lande wohnende; -dokter, m.: (der) auf dem Lande wohnende Arzt [Ae] ; -dominee, m.: Landpfarrer [m.] ;-edelman, m.: Landedelmann [m.; -leute]; -geestelijke, m.: (der) Landgeistliche; -geestelijkheid, vr.: Landgeistlichkeit [vr.]; -gemeente, vr.: Landgemeinde [yr.]; -heelmeester, Zie -dokter; -pastoor, m.: Zie -geés-ïjke; -schutterij, vr.: Landwehr [vr.]. platten, w. b.: platt machen, platten; (fig.) ebnen.

plat-visch, m. en vr.: Plattfisch [m.];

I-voet, m.: Plattfuss [m.; a] (met -voeten: plattfüssig; -voetwacht, vr.: zeew.: Platt-msswache [vr.]); -voeten, w. o.: (fig. fam.) warten, (zeew.) die Plattfusswache haben; -worm, m.: Plattwurm [m.; ü]; -zak, m.: Habenichts [m.] (als bw.: 1. ausgebeutélt, 2) ohne Beute).

plansibel, bv. n.: plausibel; eene -e reden: ein plausibler Orund [ü], ein an-nehmlicher Orund [ü].

plavei, vr.: Pflasterstein [m.]; I -blok, o.: 1) Pflasterramme [vr.], Jungfer [vr.], 2) Handramme [vr.]. plaveien, w. b.: pflastern. plaveier, m.: Pflasterer [m.]. plaveiing, vr.: Pflasterung [vr.]. plaveisel, o.: Pflaster [o.], plavei-steen, m.: Pflasterstein [m.]. plebejer, m.: Plebejer [m.]. plebejisch, bv. n.: plebejisch, plebs, o.: 1) Plebs [m.], (der) gemeine Mann; 2) Pöbel [m.].

plecht, vr.: (op allerlei vaartuigen:) Pfficht [vr.1; (rcht.) Pfandverschreibung [vr.], Hypothek [vr.]; I -anker, o.: (zeew.) Pflichtanker [m.], (fig.) Rettungsanker [m.], letzte Hoffnung [vr.]; -gewaad, o.: Feier-kleid [o.]. Ornat [m.].

plechtig:, bv. n.: feierlich; I -heid, vr.: Feierlichkeit [vr.J.

plecht-statig, bv. n.: feierlich; l-sta-tigheid, vr.: Feierlichkeit [vr.]; -touw, o.: (zeew.) Pflichttau [o.].

pleeg-dochter, vr.: Pflegetochter [vr.; ö]; I-kind, o.: Pflegekind [o.l;-moeder, vr.: Pflegemutter [vr.; ü]; -ouders, Pflegeeltern [m. mrv. I; -vader, m.: Pflege-vater [m.; a]; -zoon, in.: Pflegesohn [m.;

pleet, o.: (das) versilberte Metall. Zie

bv. n. pleten.

plegen, w. b.: 1) (begaan, bedrijven:) begehen [onr.], verüben; 2) pflegen [onr.]; raad met iemand -: (*) Rathes (Rath) mit Einem pflegen, sich mit Einem berathen [onr.]; ik pleegde raad met hen: ich pflog Rath, mit ïhnen; ik heb raad met hem gepleegd : ich habe Rath mit ihm gepflogen.

I -, w. o.: (gewoon zijn:) pflegen [regjjik placht steeds te denken: ich pflegte immer zu denken.

pleging, vr.: Yerübung [vr.], (das)Be-enen,

plei, vr.: Landspitze [vr.].

Pleiaden, vr. mrv.: (str.) Plejaden [vr. mrv.], Siebengestirn [o. enk.].

pleidooi, o.: [t] Yertheidigungsrede [vr.].

(*) Overal [t].

pielen, w. o.: mit einein Riemen auf eine Kupfermünze schlagen [onr.].

plein, o.: Platz [m.; a]. I (fam.) unumwunden.

pleister, vr.: (hik. en fig.) Pflaster [o.]; eene - leggen op eene wond: einer Wunde ein Pflaster auflegen. I -, o.: (tech.) Gips [m.]; een afdruk in ein Gipsabdruck [m.; ü].

pleisteraar. in.: 1) Gipser [m.1, Gips-arbeiter Lm.]; 2) Freund Lm.] vom Einkehren, (ook:) Freund [m.] vom Sitzenbleiben.

pleister-achtig, bv. n.: 1) pflaster-artig, 2) gipsartig; I -beeld, o.: Gipsbild [o.]; -beeldje, o.: Gipsfigur [vr.].

pleisteren, w. b.: 1) gipsen, übergip-sen, (fig.) übertünchen; 2) (nik.) pflastern, mit einem Pflaster belegen. I -, w. o.:

1)    einkehren; 2) sitzen bleiben Lonr.], sich auf halten [onr.].

pleistering, vr.: 1) (das) Gipsen;

2)    (das) Pflastern.

pleister-groeve, vr.: Gipsgrube [vr.]; |-kalk, vr.: Gipskalk Lm.]; -kuil, m.: Zie -groeve; -plaats, vr.: Einkehr [vr.],

■?

an

len.

gung

mente

pllehtsehuldig, bv. n.: pflichtschul-dig; I -heid, vr.: Pflichtschuldigkeit [vr.]. plichtshalve, bw.: pflichthalber. plicht-vergeten, bv. n.: pflichtver-

bw.:

Anhaltsort [m.]. pleistertje, o.: Pflasterchen [o.], pleister-werk, o.: 1) Gipsarbeit [vr.], 2) Stukkatur Ivr.J; -werker, m.: 1) Gips-arbeiter [m.], 2) Stukkaturer [m.].

pleit, vr.: Plattschiff [o.]. I-, o.: Rechts-streit [m.], Prozess [m.]; het - is beslecht: (fig.) die Sache ist entschieden.

pleit-bezorger, m.: Anwalt [m.], Rechtsanwalt [m.]; l-dag, m.: 1) Gerichts-tag [m.], 2) [ie] Plaidirtag [m.j, Tag [m.] der Yertheidigungsreden [t].

pleiten, w. o.: 1) einen Rechtshandel fünren; 2) plaidiren [ie]; (fig.) sprechen; hij heeft mooi gepleit: er hat schön ge-sprochen; 3) - voor: (fig.) zeugen für; dat pleit voor zijn karakter: das zeugt für seinen Charakter.

pleiter, m.: 1) [t] Yertheidiger [m.]; 2) Prozesskramer [m.].

pleit-geding, o.: Rechtsstreit [m.], Prozess [m.]; I-kunst, vr.: Advokatenbe-redtsamkeit [vr.]; -rede,vr.: [t] Yertheidi-gungsrede [vr.].

pleitster, vr.: 1) [t] Yertheidigerin [vr.]; 2) Prozesskramerin [vr.].

pleit-vogel, m.: (fam.) Prozesskramer [m.]; l-zaak, vr.: Prozess [m.], Rechtsstreit [m.]; -zak, m.: 1) Aktensack [m.; a], 2) (iron.) Zie -vogel;-ziek, bv. n.: pro-zesssüchtig; -zucht, vr.: Prozesskramerei [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek.

pleizier, o.: 1) Yergnügen [o.],Freude [vr.]; met -: mit Yergnügen; met alle -: mit dem grössten Yergnügen, sehr gerne;

-    beleven van: Freude erleben an; dat doet mij -: das macht mir Yergnügen, das freut mich; iets voor zijn - doen: etwas zu seinem Yergnügen thun [onr.],

v etwas aus Liebhaberei thun [onr.]; geen

-    hebben in: kein Yergnügenfinden [onr.]

; - hebben in het leed van een ander:

an Anderer Leid seine Freude haben; een reisje voor -: eine kleine Yergnügungsreise ; een meisje van -: ein Freudenmad-ehen [o.J; tot net - u weer te zien: auf die Freude des Wiedersehens, auf Wieder-sehen; 2) Gefallen [m.]; doe mij het - en leen mij even eene paraplu: thun Sie mir •den Gefallen mir für einen Augenblick einen Regenschirm zu leihen, leihen Sie mir gefalligst für ein Augenblick einen Regenschirm.

pleizier-boot, vr.: Lustboot [o.; oo en ö].

pleizieren, w. b.: (Einem) ein Getallen thun [onr.], (Einem) eine Gefalligkeit erweisen [onr.]; om u te -: Ihnen zu Ge* fallen.

pleizierig, bv. n.: 1) amüsant; 2) an-genehm; 3) munter; I -heid, vr.: 1) (das) Amüsante, 2) Annehmlichkeit [vr.], 3) Mun-terkeit [vr.].

pleizier-jacht, o.: Lustjacht [vr.], Lustschiff [o.]; l-partij, vr.: Lustpartie [vr.]; -reis, vr. (-reisje, o.): Yergnügungsreise [vr.], Lustreise [vr.];-reiziger, m.: Yergnü» gungsreisende [in.].

pleiziertje, o.: (das) kleine Yergnügen.

pleizier-tocht, m. (-tochtje, o.): Zie -reis; l-trein, m.: Yergnügungszug [m.; ü]; -vaart, vr.: Lustfahrt [vr.], Yergnü-gungsfahrt [vr.].

plek, vr-: Fleck [m.].

plempen, w. b.: verschutten, ausfül-

plemping, vr.: (das) Yerschütten, Ausfüllung [vr.].

plengen, w. b.: opfern; bloed en tranen -: (Ag*) Blut und Thranen vergiessen [onr.].

plenging, vr.: (das) Opfern; (fig.: das) Yergiessen.

pleng-offer, o.: Trankopfer [o.], Li-bation [vr.].

pleonasmus, o.: (tik.) Pleonasmus [m.], Pleonasm [m.].

pleonastisch, bv. n.: pleonastisch, plet, in Sam.: Platt...., b. v.: -cylinder, m. (-rol, vr.): Plattwalze [vr.].

pleten, bv. n.: von übersilbertem Metall.

pletten, w. b.: platten, laminiren [ie]. Ipletter, m.: Platter [m.].

Ipletter (met „te”), bv. n. en bw.: zerschmettert; te - slaan: zerschmettern ; te -vallen: durch den Fall zerschmettert werden [onr.].

pletterjy, vr.: Plattmühle [vr.]. pleuris, vr.: (gnk.) Pleuresie [vr.]. plicht, m.: Pflicht [vr.]; overeenkomstig zijnen -: seiner Pflicht gemass.

plichten, vr. mrv.: Pflichten [vr. mrv.]; I -leer, vr.: Pflichtenlehre [vr.], Mpral [vr.].

plicht-gebod, o.: Pflichtgebot [o.];

I Lmatig, bv. n.: pflichtmassig;-matigheid, vr.: Pflichtmassigkeit [vr.]; -pleegster, vr.: Komplimentenmacherin [vr.], Komplimen-tenschneiderin [vr.]; -pleger, m.: Kompli-mentenmacher [m.], Komplimentenschnei-der [m.]; -pleging, vr.: Höflichkeitsbezei-[vr.] (-plegingen, vr. mrv.: Kompli-[o. mrv.], TJmstandlichkeiten [vr. mrv.], Umstande [m. mrv.]; vele -plegingen maken: viele Komplimente (viele Umstande) machen; zonder -plegingen: ohne Komplimente, ohne Umstande.

plichts-betrachting, vr.: Pflichtbe-trachtung [vr.].

in.:

gen.

meiner

[o.l.

ploertig, bv. n.: Zie ploertachtig, ploeteren, w. o.: 1) platschern, plat-schen; 2) sich abmühen, sich anstrengen, sich placken.

plof, tsw.: plumps! I [m.].

bv. n. en bw.: plötz-

: een

bv. n.: federbuschahn-

ta

[vr.].

gessen; l-vergetenheid, vr. (-verzaking, vr.: -verzuim, o.): Pflichtvergessenheit [vr.]. plint, vr.: Plinthe [vr.]. ploeg, m.: (akk.) Pflug [m.; ü]; (tim.) [tj Nuthhobel |m.], Pflughobel [m.|. I-, vr.: Trupp Lm.], Haufen [m.], [t] Abtheilung Lvr.], (fig.) Gruppe [vr.].

ploeg-baas, m.: Aufseher [m.] einer Arbeiterabtheilung [t]; I -boom, Pflugbaum [m.; a], ploegen, w. b.: (akk. en fig.) pflügen; (tim.) spunden, mit Nuthen [t] ausfahren [onr.]; (bij boekbinders:) mit dem Schnitt-hobel beschneiden [onr.]. ploeger, m.: (akk.) Pflüger [m.]. ploeg-hak, vr.: Pflugscharre [vr.]. ploeging, vr.: (akk.: das) Pflü ploeg-kouter, m.: Pflugeisen [o.], Pflugmesser [o.l; I -land, o.: Pflugland [o.]; -mes, o.: (bij boekbinders:) Schnitt-hobel [m.]; -os, m.: Pflugochs [m.]; -paard, o.: Pflugpferd [o.]; -rad, o.: Pflugrad [o. ;a];.-schaaf, vr.: (tim.) [t] Nuthhobel [m.], Pflughobel [m.]; -schaar, vr.: Pflugschar [vr.]; -staart, m.: Pflugsterze [vr.]; -voor (-vore), vr.: Furche [vr.]; -ijzer, o.: Zie -kouter.

ploert, m.: 1) Bruder Liederlich [m.]; (fig. fam.) Schalk; een gemeene -: ein ge-Kerl; 2) Philister [m.]. ploertachtig, bv. n.: 1) liederlich, (fig.) schalkhaft, 2) philisterhaft; I -heid, vr.: 1) Liederlichkeit [vr.], (fig.) Schalkhaf-tigkeit Lvr.], 2) Philisterhaftigkeit [vr.]. ploertendom, o.: [t] Philisterthum

z. n. m.: Plumps

plolfen, w. o.: plumpen, plumpsen. plok, m.: 1) Handvoll Lvr.1; 2) Haufen [m.]: I -geld, o. (-penning, m.): Zie

strijkgeld.

plokje, o.: 1) kleine Handvoll [vr.]; 2) Haufchen [o.].

plombeerder, m.: [ie] Plombirer [m.].

plomheeren, w. b.: plombiren [ie], plomheering, vr.: (das) Plombiren [ie].

plombeersel, o.: Plombe [vr.]. Iplomp, bv. n.: plump; I -heid, vr.: Plumpheit [vr.]; - verloren, bw.: mir nichts dir nichts.

Iplomp, tsw.: plumps! I -, z. n. m.: (smak:) Plumps [m.]; (pik.) Plumpe [vr.].

plompen, w. o.: plumpen. plomperd, m.: (der) ungehobelte Mensch.

plonderen, w. b.: Zie plunderen, plons-stok, m.: Plumpstange [vr.]. plonzen, w. o.: plumpen; (fig.) plat-schen.

plooi, vr.: Falte [vr.]. plooibaar, bv.n.: biegsam, (fig.) beug-sam; | -heid, vr.: Biegsamkeit [vr.], (fig.) Beugsamkeit [vr.]. plooibout, m.: Krüllbolzen [m.]. plooien, w. b.: 1) falten, in Falten legen, falzen; 2) (fijn -:) falteln; 3) (fig.) in Ordnung bringen [onr.].

plooier, m.: Falzer [m.]; (fig.) [ie] Ar-rangirer [m.].

plooiing, vr.: (das) Falten, (das) Fal-

zen.

plooimuts, vr.: Faltenhaube [vr.]. plooisel, o.: Faltensaum [m.; a]. plooister, vr.: Faltlerin [vr.]. ploot-wol, vr.: Schabwolle [vr.]. ploten, w. b.: abwollen. plots, tsw. en z. n. in.: Zie plof en plomp.

1 plotseling,

piotsen, w. o.: plumpen. pluche, vr.: Plüsch [m.]. plug, vr.: Pflock [m.; ö]; I -trekker, m. (-ijzer, o.): Pflöckort [m.].

pluim, vr.: 1) Federbusch [m.; ü] hoed met -en:, ein Federhut [m.; ü]; aan iemand eene - op de muts steken; (fig.) Einem etwas Schmeichelndes sagen

2)    (van hazen, enz.:) Schwanz [m.; a];

3)    (aan eene slaapmuts, enz.:) Troddel [vr.].

1 pluim-achtig,

piuimage, vr.: Gefieder [o.], pluim-hal, m.: Federball [m.]; I -bos, m.: Feiderbusch [m.; ü].

pluimloos, bv. n.: 1) ungefiedert; 2) ohne Federbusch.

Ipluimen, w. b.: 1) mit einem Federbusch versehen [onr.]; een gepluimde hoed: ein Federhut [m.; ü]; 2) (kaalplukken:) rupfen; iemand -: (fig. fam.) Einen ^upfen.

Ipluimen, vr. mrv.: 1) Federbüsche [m. mrv.]; 2) Federn [vr. mrv.]; I -bed, o.: Federbett [o.].

pluim-gedierte, o.: Federvieh [o.], Geflügel [o.]; I -graaf, m.: Geflügelwarter [m.], Hühnervogt [m.; ö].

pluimig. bv. n.: mit Federn ge-schmückt; I -heid, vr.: Federschmuck [mj.

pluimpje, o.: Federbüschchen [o.]; (aan eene slaapmuts:) Tröddelchen [o.]; (fig. fam.) Lobspruch [m.; ü]; aan iem. een - geven: Einem ein kleines Lob ertheilen [t].

pluim-muts, vr.: Troddelmütze [vr.]; |-strijken, w. o.: rachsschwanzen; -strijker, m.: Fuchsschwanzer [m.]; -strijkerij, vr.: Fuchsschwanzerei [vr.]; -strijkster, vr.: Fuschsschwanzerin [vr.].

pluis, vr.: (pluche:) Plüsch [mj; (rafeldraadje:) Faser [vr.], Zaser [vr.].

I -, o.: (uitpluisel:) Plus [o.], Haarplüs [o.]. I -, bv. n. en bw.: richtig, in Ord-nung; niet -: nicht richtig, (fam.) nicht kauscher.

pluisaclitig, bv. n.: faserig; I -heit,, vr.: faserige Beschaffenheit [vr.].

pluis-touw, o.: (das) zum Ausplüsen bestimmte Tau.

pluizen, w. b.: plüsen, ausplüsen; (fig.) rupfen. I -, w. o.: 1) abfasern; (van bedden:) federn; 2) Zie peuzelen; (fig.) klauben. I - (zich), w. w.: (van vogels, enz.:) sich putzen, sich saubern. pluizer, m.: Plüser [m.]. pluizerig, bv. n.: faserig; (van melen:) pelzig; I -heid, vr.: 1) faserige Beschaffenheit [vr.], 2) pelzige Beschaffenheit

plunderaar, m.: Plünderer ,[m.]. plunderaarster, vr.: Plündrerin [vr.].

plunderen, w. b.: plündern. plundering:, vr.: Plünderung. plunje, vr.: Kleidung [vr.], Kleider [o. mrv.]; I -kist, vr.: (zeew.) Matrosen-riste [vr.].

pluraliteit, vr.: Pluralitat [vr.], Mehr-heit [vr.].

Plutarchus, m.: Plutarch [m.]. plutocratie, vr.: Plutokratie [vr.], >eldherrschaft [vr.]. plutonisch, bv. n.: plutonisch. pluvier, m.: (vog.) Regenpfeifer [m.]. pneuniatisch, bv. n.: pneumatisch, pneumonie, vr.: (gnk.) Pneumonie vr.1, Lungenentzündung [vr.|. poeliel, m.: Buckel [m.], Hoeker [m.];

>p zijn - krijgen: (fam.) durchgeprügelt met woorden: durchgehechelt) werden onr.].

poelier, m.: Pocher [m.], Grosssprecher m.].

pocherij, vr.: Pocherei [vr.], Prahl-anserei [vr.], Grosssprecherei [vr.]. pocli-lians, m.: Prahlhans [m.]; l-han-erij, vr.: Prahlerei [vr.]. pochster, vr.: Poch erin [vr.], Prahle-in [vr.], Grosssprecherin [vr.]. poculeeren, w. o.: pokuliren [ie], ze-hen.

podagra, o.: (hik.) Podagra [o.], Fuss-•icht [vr.], (fam.) Zipperlein [o.]; ! -lijder, ï.: Zie podagrist, podagreus, bv. n.: podagrisch. podagrist, m.: Podagrist [m.], n Fussgicht Leidende, podde-baard, m.: Milchbart [m.; a];

-haar, o.: Milchhaar [o-], podding, m.: (kkk.) Pudding [m.];

-steen, m.: Puddingstein [m.1; -zak, m.:

:eew.: der) mit Kabelgarn gefüllte Wulst

U.

poddinkje, o.: (der) kleine Pudding, podestaat, m.: Landvogt [m.; ö]. poedel, m.: Pudel [m.], Pudelhund [m.];

-hond, m.: Zie poedel, poedelen, latschern. I inigen.

poeder, o.: 1) Pulver [o.] (als z. n. vr.: ik.:) Pulver [o.J; 2) Puder [m.],Haarpu-?r fm.], Mehlstaub [m.]; I -doos, vr.: Pu-irschachtel [vr.J.

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

w. o.: w. b :

poeper, m.:

2) Kacker [m.].

poeperd, m.: (der) Hintere, (der) Po-dex, (der) Popo; voor zijn - krijgen: Prü-gel auf den Hintern bekommen ionr.].

poeperjj, vr.: (gnk.) Durchfall [m.]; aan de - zijn: den Durchfall haben.

poepin, vr.: (scheldwoord:) Deutsche [vr.].

poepster, vr.: 1) Furzerin [vr.], Far-[vr.]; 2) Kackerin [vr.]. poeren, w. o.: (vv.) Zie peuren, poes, vr.: Puse [vr.], Mieze [vr.],Mieke [vr.]; dat is niet voor de -: (spr.) das ist keine Kleinigkeit, das will etwas sagen.

poesje, o.: Puschen [o.], Miezchen [o.],. Katzchen [o.]; (fig.) Herzchen [o.], Lieb-chen [o.].

poespas, m-: Mischmasch [m.]. poesten, w. o.: pusten, poester, m.: Puster [m.1, Blasebalg [m.; a].

poëtaster, in.: Poëtaster [m.], Dichter-ling [m.], Reimschmied [m.]. poëtaster^, vr.: Poetasterei [vr.]. poëtery, vr.: Poeterei [vr.], Dichterei [vr.].    .

poëtisch, bv. n.: poëtisch, dichterisch. poëtiseeren, w. o.: poetisiren [ie], poetje, o.: 1) Beischlaferin [vr.];2)een hoedje: ein allerliebstes Hütchen. poets, vr.: Possen [m.], Streich [m.1; aan iemand eene - bakken : (fam.) Einem einen Streich spielen.

pluizerjf, vr.: (fig. fam.) Arbeit [vr.].

pluizig;, bv. n.: Zie pluizerig.

pluk, m.: 1) Lese [vr.], (das) Pflücken; 2) een heele (fig. fam.) eine gute Slimme, (ook:) eine gute Menge, (ook:) eine tüehtige Arbeit; T -haak, m.: Pflückhaken [m-]; -haren, w. o.: sich balgen, sich raufen, einander in den Haaren liegen [onr.].

plukken, w. b.: pflücken; (fig.) ernten.

plukker, m.: Pflücker fm.]. plukking, vr.: (das) Pflücken. pluksel, o.: (hik.) Charpie [vr.]. plukster, vr.: Pflückerin [vr.]. pluk-tyd, m.: Zeit [vr.] zum Pflücken ; I -vet, o.: (van slachtvee:) Darm-fett [o.]; -vogel, m.: (fig.) Schmarotzer [m.1.

(der)

(pop.) plantschen, (pop.) nur obenhin

poederen, w. b.: pudern, mit Puder bestreuen.

poeder-hemd, o.: Zie -kleed, poederig, bv. n.: puderig; I -heid, vr.: puderige Beschaffenheit [vr.].

poeder-kleed, o.: Pudermantel [m.; a]; I -kwast, m.: Puderquast [m.1; -mantel, m.: Zie -kleed; -zak, m.: Puderbeutel [m.].

poëet, m.: Poet [m.], Dichter [m.]. poel*, tsw.: puf!

poeier (en: poeieren): Zie poeder, poel, m.: Pfuhl [m.; u en ü]; I -eend, vr.: Moorente [vr.].

poelepetraat, m.: Perlhuhn [o.; ü], poelgras, o.: Schilfgras [ö.]. poelier, m.: 1) Wildprethandler [m.1, 2) Geflügelhandler [m.].

poel-mees,vr.: Sumpfmeise [vr.]; I -slak (-slek), vr.: Moorschnecke [vr.]; -snip, vr.: Pfuhlschnepfe [vr.]; -vogel, m.: Sumpfvo-gel [m.; ö]; -water, o.: Sumpfwasser [o.].

poen, m.: 1) Zie ploert; 2) Geld [o.]; om den - is ’t al te doen: (spr.) alles um des Geldes willen.

poep, m.: 1) Furz [m.; ü],Farz [m.], Wind [m.]; een - laten: ein Wind lassen [onr„], Einen streichen lassen [onr.]; 2) (der) un-geschliffene (ungehobelte) Mensch, (inz.) (der) westphalische Grasmaher, (der) Muff.

poepelderjj, vr.: 1) Anmassung [vr.]; veel - op zijn lijf hebben: sich mit Anmassung geltend machen, viel Wind ma-chen, (ook:) schwer zu befriedigen sein; 2) Schnickschnack [m.].

Ipoepen, w. o.: 1) furzen, farzen, Winde (oder: einen Wind) streichen lassen [onr.]; 2) seine Nothdurft [t] verrichten, kacken.

Ipoepen, m. mrv.: (scheldwoord:) West-phalinger [m. mrv.], Muffe [m. mrv.]; I -land, o.: Muffrika [o.], Westphalen [o.].

1) Furzer [m.], Farzer [m.];

zerm

- van een

29

m.:    Prahlhans

[m.1;

pogen,

suchen. poging, vr.: Yersuch [m.]. pok, vr.: (hik.) Pocke [vr.], Blatter [vr.]. Zie mrv. pokken.

pok-achtig, bv. n.: pockenartig, blat-ternartig; I -daal, vr.: Pockengrube [vr.]; -dalig, bv. n.:pockengrubig,blatternarbig; -daligheid, vr.: (das) pockengrubige (blat-ternarbige) Gesicht.

poken, w. o.: schüren; in het vuur -: das Feuer aufschüren.

pok-gif, o.: Pockengift [o.], Blattern-gift [o.]; I -hout, o.: (pik.) Franzosenholz | o.], Pockholz [o.] (-houtboom, m.: Pock-holzbaum [m.; al, Guajabaum [m.; a]; -houthars, vr : Franzosenholzharz [o.]; -houtolie vr.: Franzosenholzöl [o.]).

pokjes, o. mrv.: Kinderpocken [vr. mrv.], Kinderblattern [vr. mrv.].

Ipokken, vr. mrv.: Pocken [vr. mrv.], Blattern [vr. mrv.]; de - krijgen: die Pocken bekommen [onr.]; van de - geschonden: von den Blattern entstellt; de Spaansche -: die Franzosenkrankheit [vr.]; de zwarte -: die schwarzen Blattern.

Ipokken, w. o.: die Blattern haben; gepokt en gemazeld hebben: die Pocken und die Masern gehabt haben, (fig.) Alles durchgemacht haben.

pok-koorts, vr.: Pockenfieber [o.], Blatternfieber [o.] ; ! -put, m.: Zie -daal; -stof, vr.: (hik.) Kuhpockenstoff [m.], Impf-stoff [m.]; -ziekte, vr.: Pockenkrankheit [vr.], Blattcrnkrankheit [vr.].

[vr.];

[ie].

polemist, m.: Polemiker [m.]. IPolen? o.: (adk.) Polen [o.], (das) pol-nische Reich. Zie Pool en Poolsch. Ipolen, vr. mrv.: Pole [m. mrv]. Zievr.

pool.

polenta, vr.: (kkk.) Brei [m.]. polichinel, m.:(tnl.) Polischinell [m.]; (fig.) Possenreisser [m.], Hanswurst [m.; ü].

poliep, vr.: (drk. en hik.) Polyp [m.]. poliet, bv. n.: höflich. polis, vr.: Polize [vr.], Versicherüngs-schein [m.].

politesse, vr.: Höflichkeit [vr.]. politicus, m.: Politiker [m.], Staats-mann [m.; a]; (iron.) Schlaukopf [m.; öl.

politie, vr : Polizei [vr.]; I -agent.m.: Polizeidiener [m.]; -bureau, o.: Polizeiamt [o.; a]; -commissaris, m.: Polizeikommis-sar [m.].

spreekt als eene -muts: spr.: das ht sich); -zaal, vr.: Arrestzimmer

Pollution [vr.]. ans en muz.) Po-

Ipoetsen, w. b.: putzen; schoenen en laarzen Schuhe und Stiefel wiehsen; de plaat (fig. fam.) sich aus dem Staube niachen, Reissaus nehmen [onr.].

Ipoetsen, yr. mrv.: Possen [m. mrv.]; I -maker, m.: Zie potsenmaker, poetser, m.: Putzer [m.] poetsig, bv. n.: possierlich; |-heid, vr.: Possierlichkeit [yr.]. poetsster, vr.: Putzerin [vr.]. poezel (poezelig), bv. n.: sammetweich; ■heid, vr.: (das) Sammetweiche. poëzie, vr.: Poesie [vr.1. pof, tsw.: pulf! I -, m.: Puff [m.; ü], Stoss [m.; ö]; op den - koopen: auf Borg nehmen [onr.].

poften, w. b.: 1) puffen, stossen [onr.]; 2) schwellen inachen (gepofte aardappelen : geschwellte Kartoffeln); 3) auf Borg kaufen, auf Borg nehmen [onr.] (gepofte aardappelen: auf Borg genommene Kartoffeln); 4) auf Borg geben [onr.], [ie] kre-ditiren (gepofte aardappelen: auf Borg ge-gebene Kartoffeln); 5) pochen, grossspre-chen [onr.].

poffer, m.: 1) Kaufer [m.] ohne Geld, Borger [m.]; 2) Pocher [m.], Grosssprecher Lm.].

poffertje, o.: Puffküchlein [o.], poffertjes, o. mrv.: Puffküchlein [o. mrv.]; I -bakster, vr.: Puffküchleinbac-kerin [vr.]; -kraam, vr.: Puffküchlein-bude [vr.]; -pan, vr.: Puffküchleinpfanne [vr ].

pof-hans,

I -mouw, vr.: Puffarmel [m.], Bauschar-mel [m.].

pofster, vr.: 1) Borgerin [vr.]; 2) Gross-sprecherin [vr.].

w. o.: trachten, streben, ver

pot, m.: (pop.) Kebsmann [m.; a]. polair, bv. n.: polar.

Polak, m.: Polak [m.], Pole [m.]. polakker, m.: (Middellandschzeevaar-tuig:) Polacker [m.]. polarisatie, vr.: Polarisation -hoek, m.: Polarisationswinkel [m.]. polariseeren w. b.: polarisiren [ie], polariteit, vr.: Polaritat [vr.]. polder, m.: Polder [m.], (das) einge-deichte Land; i -bestuur, o.: Polderver-waltung [vr.]; -gast (-jongen), m.: Deich-arbeiter [m.]; -koorts, vr.: Polderfieber [o.]; -meester, m.: Poldermeister [m.]; -molen, m.: Poldermühle [vr.]; -reglement, o. : Polderreglement [o.]; -sluis, vr.: Polder-schleuse [vr.].

polei, vr.: (pik.) Polei | m.]. polemiek, vr.: Polemik [vr.]. polemisch, bv. n.: polemisch; -e geschriften, o. mrv.: Streitschriften [vr. mrv.].

polemiseeren, w. o.: polemisiren

Ipolitiek, vr.: 1) Politik [vr.], Staatskunst [vr.], Staatswissenschaft [vr.]; 2) Politik [vr.], Staatsklugheit [vr.1. I o.: Bür-gerkleidung [vr.], Civil [o.]; in -: in Civil, in Bürgerkleidung.

Ipolitiek, bv. n.: (i. a. b.) politisch. politie-kamer, vr.: (mil.) Arrestzim-mer [o.]; I -muts, vr.: Soldatenmütze [vr.] (dat ! verste [o.].

politiseeren, w. o.: politisiren Tie], kannegiessern.

politoer, o.: Politur [vr.], [s] Glanzfir-niss [m.]. I -, vr. : Politur [vr.] (ook fig.). politoeren, w. b.: poliren [ie], politoersel, o.: Politur [vr.1. polka, vr.: (dans en muz.) Polka [vr.]. polkeeren, w. b.: (het haar:) wellen-förmig krauseln. pollepel, m.: Kochlöffel [m.]. pollevie (pollevij), vr.: (bij schoenmakers:) Absatz Lm.; aj. pollutie, vr.: (gnk.) polonaise, vr.: (d lonaise [vr.].

pols, m.: (ontl.) Puls jfm.]; iemands -voelen: (gnk.) Einem (an den Puls füh-len; iemand aan zijne - vielen: (fig.iron.) Einem an den Puls fühlc i (Zie polsen).

I -, m.: Springstock [m.; o].

[m.].

[o.].

polyhistor, m.: Yielwisser [m.]. Polynesië, o.: (adk.) Polynesien [o.], polynoom, o.: vieltheilige [tj Grosse [vr.1.

Polypliemus, m.: Polyphem [m.]. polytechniek, vr.: Polytechnik [vr.]. polytechnisch, bv. n.: polytechnisch.

polytheïsmus, o.: Yielgötterei [vr.]. pomerans, vr.: (i. a. b.) Pomeranze fvr.]; I -bitter, o.: Pomeranzenbitter [o.], pommade, vr.: Pomade [vr.]. pommadeeren, w. b.: pomadiren tiej.

het

m.:

polsen, w. b.: (fig.) Einem an den Puls (auf den Zahn) fühlen, bei Einem auf den Busch klopfen. I w. o.: 1) (vy.) plumpen, mit der Plumpstange ins Wasser sehlagen [on.];2) mit der Springstange springen [onr.].

polser, m.: (fig.) Ausforscher [m.], Ausfrager [m.].

poising. vr.: (fig.) Ausforschung [vr.], (das) Austragen, (das) auf den Zahn Fühlen.

pols-mofje, o.: Pulswarmer [m.]; l-stok, m.: 1) Springstange [vr.], Spring-stock [m.; ö], 2) (vy.) Plumpstange [vr.].

poltergeest, m. (een germanismus): (fab.) Poltergeist [m.J. polyandrie, vr : Yielmannerei [vr.]. Polybius, m.: Polyb [m.]. Polycarpus, m.: Polykar Polydorus, m.: Polydor [in.], polygamie, vr.: Vielweiberei [vr.1. polyglotte, vr.: Polyglotte [vr.], Buch To.; ü] in vielen Sprachen.

polygonaal-getallen, o. mrv.: Po-lygonalzahlen [vr. mrv.1. polygoon, m.: Polygon [o.], Yieleck

pomade-pot, m.: Pomadebüchse [vr.], Pomadetopf Lm.; ö],

Pommeren. o.: (adk.) Pommern [o.]; Pommeraan (Pommer), m.: Pommeraner Cm.]; Pommersch, bv. n.: pommerisch; Pommersche, vr.: Pommeranerin [vr.]. pomologie, vr.: Pomologie [vr.]. pomoloog, m.: Pomolog [m.]. pomp, vr.: Pumpe [vr.]; (fig.) Brun-nen [m.|; de - aanmaken: die Pumpe in Gang- bringen [onr.]; de - is lens: die Pumpe zieht nicht mehr: loop naar de -: (fam.) gehe zum Henker; van - noch pompstok weten: (spr.) nichts wissen jonr.]; | -bak, in.: Pumpenback Tm.]; -daal, vr.: Abflussröhre [vr. |, (zeew.) Pum-pendal [o.].

pompelmoes, vr.: (pik.) Pompelmuse fvr.].

pomp-emmer, m.: Brunneneimer [m.], (zeew.) Pumpeneimer [m.].

pompen, w. o. en b.: pumpen. Ipompen, vr. mrv.: Pumpen [vr. mrv.]; j -maker, m.: Pumpenmacher [m.]. pomper, m.: Pumper Tm.], pompernikkel, m.: 1) Pumpernickel fm.], Schwarzbrod [o.]; 2) (iron.) Buckel Tm.]; aan iemand op zijn - geven: Einem das Leder gerben.

pompernikkelen, w. b.: (pop.) durchprügeln [ [], (Einem) das Leder gerben.

pomp-gat, i.: Pumpenloch [o.; ö], {zeew.) Pumpga [o.].

pompier, m.: Pompier [m.], Spritzen-mann [m.; a).

pooi ping. vr.: (das) Pumpen. pomp-Lust. vr.: Pumpenkasten [m.]; |-krabber, m.: Pumpenraumer [m.].

pompoen, m.: (pik.) [s] Kürbiss [m.]; (ook:) [s] Kürbissbaum [m.; a]; I -achtig, bv. n.: kürbissartig [s]; -vormig, bv. n.: kürbissförmig [s].

pomp-pnt, m.: Pumpbrunnen [m.]; l-slinger, m.: Pumpenschwengel [m.J, Brun-nenschwengel [m.]. pompster. vr.: Pumperin [vr.]. pomp-stok, m.: Pumpenstange [m.]; l-toestel, m.: Pumpwerk [o.]; -water, o.: Brunnenwasser [o.J; -werk, o.: Pumpen-werk [o.]; -ijzer, o.: Pumpenstange [vr.]; -zode, vr.: (zeew.) Pumpensod [m.J.

pond, o.: (gew.) Pfund [o.]; (mtw.) Pfund [o.] Sterling; bij het -: pfundweise;

Nederlandsch -: das Kilogramm; het - sterling: das Pfund Sterling.

ponde, in Sam. I -koek, m.: Pfund-kuchen [m.], Kuchen [m.] zum Frühstück; -maat, vr.: (das) altfriesische Ackermass. ponderabel, bv. n.: wagbar. ponderabiliën, vr. mrv.: Pondera-bilien [vr. mrv.], wagbare Gegenstande [m. mrv.].

ponderabiliteit, vr.: Wagbarkeit [vr.].

pondereus, bv. n.: schwerwichtig, schwer.

pond-gaarder, m.: Kornmakler [m.];

I -garen, o.: Pfundgarn [o.]; -geld, o.: (kpv.) Pfundzoll [m.; ö]; -huis, o.: Pfund-haus [o.; a]; -kamer, vr.: Pfundkammer [vr.]; -papier, o.: Pfundpapier [o.].

ponds-aardappel, m.: Pfundkartoffel [m.]; I -peer, vr.: Pfundbirne [vr.]; -ponds (-pondswijze), bw.: verhaltnissmassig [s]; -wijze, bw.: pfundweise, nach Pfunden. ponjaard, m.: Dolen [m.]. ponjaardeeren, w. b.: erdolchen. ponjerd, m.: Dolch [m.].

pons,    vr.: (drank:) Punsch [m.]. I -, (tech.) Durchschlag [m.; a],

ponsen, w. b.: durchschlagen [onr.].

pont,    vr.: Fahre [vr.]. ponte-veer, o.: Fahre [vr.]. pont-gast, m.: Fahrmann [m.; -leute];

I -geld, o.: Fahrgeld |o.]; -man, m.: Zie -gast; -reep, m.: Fahrtau [o.]; -schipper, m.: Zie -gast; -veer, o.: Fahre [vr.].

pontificaal, bv. n.: pontifikal. I -, o.: Ornat [m.]; in -: in pontifikaiibus. pontificaat, o.: Pontifikat [o.], ponto, vr.: (spl.) Ponte [m.], Ponto [m.].

ponton, vr.: Ponton [m.], Plattschiff [o.], Brückenschiff [o.]; I -brug, m.: Pon-tonbrücke [vr.|, Schiffbrücke [vr.].

pontonnier, m.: (mil.) Pontonier [m.], Scniffbrückenmacher [m.].

ponton-trein, m.: Pontontrain [m.]; I -wagen, m.: Pontonwagen [m.].

Pontynscb, bv. n.: (adk.) pontinisch; de -e moerassen: die pontinischen Sümpfe. pony, m.: Pony [m.], Pferdchen [o.], pooien, w. o. en b.: zechen. pooier, m.: Zecher [m.].

pook,    m.: Schüreisen [o.], Schürer [m.1.

iPool, m.: Pole [m.], Polak [m.]. Zie

Poolscli.

[vr.].

pooten, m. mrv.: Pfoten [vr. mrv.];. (fig.) Füsse [m. mrv.]; op - staan: (fig. tam.) Hande und Füsse haben; zwak op zijne - staan: schwach auf den Füssen stehen [onr]; op hooge - komen: (fig-fam.) mit geschwollenem Kamm kommen [onr.].

vr.:

Ipool, vr.: (adk.) Pol Lm.]; I -beer, m.: Polbar [m.], Polarbar [m.], Eisbar [m.]; -cirkel, m.: Polkreis [m.], Polarkreis [m.], Polzirkel [m.]; -kat, yr.: (drk.) Iltiss fm.]; -kring, m. : Zie -cirkel; -landen,o.mrv.: Polarlander [o. mrv.] ; -licht, o.: Polarlicht [o.], Nordlicht [o.]; -meter, m.: Polmesser [m.1, Quadrant [m.J.

Poolsch, bv. n.: polniscli; -e taal,vr.; polnische Sprache Lvr.]; -e tarwe, vr.: (der) polnische Weizen; -e bok, m.: (een straftuig: der) polnische Bock [o]; de -e haarvlecht, vr.: (hik.) der Weichselzopf [ö]; een -e rijksdag, m.: ein polnischer Reichstag. I -, o.: polnische Sprache [vr.], (das) Polnische.

Poolselie, vr.: Polin [vr.], Polakin [vr.].

pools-hoogte, vr.: Polhöhe [vr.]. pool-star (-ster), vr.: Polstern [m.], Polarstern [m.]; I -streek, vr.: (adk.) Po-largegend [vr.]; -stroom, m.: Polarstrom [m.; ö]; -vos, m.: (drk.) Polfuchs [m.; ü], Polarfuchs [m.; ü]; -ijs, o.: Polareis [o.]; -zee, vr.: Polarmeer [o.].

poort, vr.: Thor [o.]; (zeew. en fig.) Piorte [vr.]; de - open zetten voor...: (fig.) [3] Thür und Thor öffnen; buitèn de - wonen: vor dem Thore wohnen; zich buiten de - begeven: vors Thor gehen [onr.]; in de - staan: im Thorwege stehen [onr.]; de - uit moeten: (fig.) sich dem Staube machen müssen [onr.];

I -ader, vr.: (ontl.) Pfortader [vr.]; -beslag, o.: (zeew.) Pfortenbeschlag [m.;    a];

-drempel, m.: (zeew.) Pfortdrempel [m.].

poorter, m.: 1) Bürger [m.]; 2) Stad-ter [m.]; I -meester, m.: Bürgermeister [m.]; -recht, o.: Bürgerrecht [o.];-schap, o.: Bürgerrecht [o.] (als z. n. vr.:Bürgerei [vr.]).

poorteren, w. b.: (Einen) einbürgern, (Einem) das Bürgerrecht verleihen [onr.].

poort-gat, o.: (zeew.) Pfortgat [o.], Geschützpforte [vr.]; l-geld, o.: Thorgeld Lv,.]; -haak, m. (-hengsel, o.): Thorhange [vr.], Thorangel [vr.], (zeew.) Pforthange [vr.].

poortje, o.: 1) Thörchen [o.]; 2) Pfört-chen [o.]; 3) in een - wonen: in einem Sackgasschen wohnen.

poort-klamp, o.: (zeew.) Pfortklampe [vr.]; l-klok, vr.: Thorglocke [vr.]; -laken, o.: (zeew.) Pfortlaken [o.]; -luik, o.: (zeew.) Pfortluke [vr.], Fallthüre [vr.] der Stück-pforfe; -ring, m.: (zeew.) Pfortring [m.]; -sluiten [o.] (-sluiting, vr.): Thorschluss [m.]; -talie, vr.: (zeew.) Pforttalje [vr.]; -vleugel, m.: Thorflügel [in.]; -wachter, m.: Thorwachter [m.], Thorwarter [m.].

poos, vr.: Weile [vr.]; (fig.) Zeit [vr.]; eene - geleden: vor einiger Zeit; het is al eene heele - geleden: es ist schon lange her.

poosje, o.: Weilchen [o.], poot, m.: Pfote [vr.]; (fig.) Fuss [m.; ü]; iets uit zijn - zuigen: (spr.) Zie cliiini; ik zal er geen - om verzetten: (fam.) ich werde desswegen weder Hand noch Fuss rühren; op zijn (op haren) - spelen: (fig. fam.) Spektakel machen, Skandal machen; I -aan spelen: (fam.) tüchtig ar-beiten, (ook:) Eile mit der Arbeitmachen. poot-aardappel, m.: Pflanzkartoffel

poot-hout, o.: Zie -stok. pootig, bv. n.: starkfaustig; I -heid, vr.: Starkfaustigkeit [vr.].

pootje, o.: Pfötchen [o.]; (fig.) Füss-chen [o.]; (fig. fam.) Zipperlein [o.],. Podagra [o.]; met hangende -s komen: (spr.) zum Kreuze kriecnen [onr.], demü-thig [t] kommen [onr.]; opzitten en -s geven: (spr.) unterwürfig sein.

poot-stek, vr.: Pflanzreis [o.], Setzling [m.], Setzreis [o.], Ableger [m.]; I -stok, m-: Pflanzstock [m.; ö], Pflanzholz [o.; ö]; -visch, m.: Setzfisch [m.] (als vr. enk.: Setzfische [m. mrv.]); -ijzer, o.: Pflanz-eisen [o.].

poover, bv. n.: armlich, armselig; -heid, vr.: Aermlichkeit [vr.], Armselig-keit [vr.].

poovertjes, bw.: armlich, armselig. poozen, w. o.: weilen, verweilen. pop, vr.: 1) Puppe [vr.], Docke Lvr.]; met ae - spelen: mit der Puppe spielen; eehe - op de kast: (fig.) eine Zierpuppe, eine Zierdocke; 2) (van vogels:) Weibellen [o.], (inz.) Brutvogel lm.; ö]; 3) (van insekten:) Puppe [vr.], Chrysalide [vr.], Nymphe [vr.]; 4) (hik.) Krautersackchen [o.]; 5) (fig. fam.) Mops [lm.; ö],Gulden [m.] (om 25 - wedden: um fünfundzwan-zig Gulden wetten); I -achtig, bv.n-: pup-jDenartig, (fig.) gern mit der Puppe spie-

pope, m.: (kkl.) Pope [m.], (der) russi-sene Priester.

popel, m.: (pik.) Pappelbaum [m.; a], Pappel [vr.]; I -boom, m.: Zie popel.

popelen, w. o.: 1) (van het hart:V pochen, klopfen, schlagen [onr.], (ook:) zittern, beben; 2) (fig) verlangen, sich sehnen, (ook:) brennen [onr.] vor Begierde,, brennen [onr.] vor Verlangen.

popeling, vr.: (das) Pochen (- van het nart: des Herzens); (fig.) Ungeduld [vr.].

poperen, w. o.: Zie popelen, popje, o.: Püppchen [o.], Döckchen [o.]; (van vogels:) Weibchen [o.].

poppe-geziclit, o.: Puppengesicht [o.]; l-goed,o.: Puppenzeug [o.]; -jurk Puppenkleid [o.].

poppen, vr. mrv.: 1) Puppen [vr.mrv.], Doeken [vr. mrv.]; 2) (vog.) Weibchen [o. mrv.]; 3) (ins.) Puppen [vr. mrv.], Chrysaliden [vr. mrv.], Rymphen [vr.mrv.];

4) (hik.) Krautersackchen [o. mrv.]; dan gaan de - aan het dansen: da geht’s los ; nu zijn de - aan het dansen: nun ist der Teufel los; I -fabriek, vr.: Puppenfabrik [vr.]; -fabrikant, m.: Puppenfabrikant [m.]; -goed, o.: Puppenzeug [o.]; -kast, vr.; Pup-pentheater [o.], 'Marionettenspiel [o.], Pup-penspiel [o.], Dockenspiel [o.J (-kastman, m.: Puppenspieler [m.], Dockenspieler [m.], Marionettenspieler [m.J); -kleeren, v. mrv.: Puppenkleider [o. mrv.]; -maakster, vr.: Puppenmacherin [vr.]; -maker, m.: Pup-penmacher [m.]; -spel, o.: Puppenspiel [o.l. popperig-, bv. n.: 1) klein; 2) nied-

zich

Populantat [vr.] Volksbeliebtheit

vr.:

[vr.], 2.

vr.: Population [vr.], Be-bv. n.: stark bevölkert,

I-

Por-

taf

]0.].

[o.l.

te

portier, m.: 1) Thürhüter [m.]; 2) Portier [m.] (uit te spreken: portj e e). I o.: Kutschenschlag [m.; a], .Kutschenthüre

[vr.].

wo man

[ie].

lich, hübsch, nett: I -heid, vr.: 1) Klemheit ivr.l, 2) ïuedlichkeit [vr.], Hübschheit [vr.], Nettheit [vr.1. poppetje, o.: Zie popje, poppig, bv. n.: Zie popperig, populair, bv. n.: popular; maken; sich beim Volke oeiiebt machen.

populariseeren, w. b : popularisi-ren [ie], pojmlar machen populariteit,

<1. Volksgunst ivr.]).

populatie,

volkerung [vr.].

populeus,

volkreich.

populier, m.: (pik.) Pa^pel [vr.], Pap-pelbaum [m.; a]; I -boschje, o.: Pappel-waldchen [o.], Pappelhain [m.].

populieren, bv. n.: pappelhölzern, von Pappelholz.

populier-iiout, o.: Pappelholz [o.]: « houten, bv. n : pappelhölzern; -laan,vr.: Pappelallee [vr.]; -tak, m.: Pappelzweig lm.].

por, vr.: 1) Stoss [m.; ö], Puff [m.; ü]; '2) Stich [m.].

porder, m.: Wecker [m.]. poren, vr. mrv.: Zie poriën, poreus, bv. n.: poros; I -heid, vr.: Po-rositat [vr.].

porfier, m.: (min.) Porphyr [m.]. porfieraclitig, bv. n.: porphyrartig;

I -neid, vr.: phorphyrartige Beschaffenheit Ivr.].

porfieren, bv. n.: porphyren, phyr....

porfiersteen, m.: Porphyrstein [m.]. porie, vr.: Pore [vr.]; I poriën,’vr.mrv.: Poren [vr. mrv.]. porositeit, vr.: Porositat [vr.]. porrei, vr.: Zie prei. porren, w. b.: wecken, aufwecken; uit - gaan: die Leute aus dem Schlafe wecken. I -, w. o.: in het vuur -: das Feuer «chüren.

porselein, o.:    1) Porzellan [o.];

2) (pik.) Zie postelein; I -aarde, vr.: Porzellanerde [vr.]; -achtig, bv. n.: por-zellanartig.

porseleinen, bv. n.: porzellanen, Porzellan.... i -, w. b.: [s] mit Glanzfirniss überstreichen [onr.], überfinissen.

porselein-kast, vr.: Porzellanschrank (m.; a] (voorzichtigheid is de moeder van de -kast: spr.: Vorsicht ist die Mutter der YVeisheit; ergens welkom zijn als een aap in de -kast: fam. : irgendwo ankommen [onr.J wie ein Hund im Kegelspiel). porster, vr.: Weckerin [vr.]. port. o.: 1) Porto [o.], Brief^eld [o.]; 2) Frachtgeld [o.J. I -, m.: Portwein [m.]. ortaal, o.: 1) Vorhalle [vr.]; 2) Porto.].

portatief, bv. n.: portativ, tragbar. Porte, vr.: (stk.) Pforte [vr.]; de Verhevene -: die erhabene Pforte; de Otto-maansche -: die ottomanische Pforte.

portee, vr.: 1) Tragweite [vr.]; 2) Be-deutung [vr.].

portefeuille, vr.: (i. a. b.) Portefeuille

portelbier, o.: Schaumbier [o.], portelen, w. o.: wallen, aufwallen, sprudeln, Blasen werfen [onr.].

portelwei, o.: Molken [vr. mrv.1. portemonnaie, vr.: Geldtaschchen

porter, m.: Porterbier [o.], portie, vr.: Portion [vr.]; (fi fam.) grosse Menge [vr.], (ook:) grosse uanti-tat [vr.].

iiortielt, vr.: (bwk.) Portikus [m.; -tiken].

portier-raam, o. (-raampje, o.): Kut-scnenfenster [o.].

portierscliap, o.: Thürhüterstelle [vr.].

portiers-lmisje, o.: Wohnung [vr.] des Thürhüters; I -loge, vr.: Stübchen [o.] des Thürhüters.

portierster, vr.:    Thürhüterin

[vr.].

portionstafel, vr.: Speisehaus [o.; a] nach der Karte speist. portret, o.: Portrat [o.]; I -schilder, Portratmaler [m.]; het - schilderen: das Portratmalen.

portretje, o.: Portratchen [o.], Miniatur-portrat [o.|.

portretteer en, w. b.: portratiren

Portugal, o.: (adk.) Portugal [o.]; Portugees, m.: Portugiese [m.]; Portu-geesch, bv. n.: portugiesisch (het Portu-geesch: das Portugiesische, die portugie-sische Sprache); Portugeesche, vr.: Por-tugiesin [vr.].

port-vrp, bv. n.: l)portofrei, (of kortweg:) frei, 2) franko, frankirt [ie]; l-wijn, m.: Portwein [m.].

pos, m.: (visch:) Kaulbarsch [m.; a].

pose, vr.: Pose [vr.], Haltung [vr.], Körperstellung [vr.].

poseeren, w. o.: 1) vor dem Maler sitzen [onr.] um sich malen zu lassen; 2) als Modell sitzen [onr.]; 3) sich ein Ansehen geben [onr.]. I - (zich), w. w.: sich aufwerfen [onr.] (- als: als).

positie, vr.: 1) Lage [vr.], Stellung [vr.J, Umstande [m. mrv.]; in eene moeie-lijke - verkeeren: sich in einer schwieri-gen Lage befinden [onr.], sich in missli-chen Umstanden befinden [onr.]; in eene zekere -: (fig.) in gewissen Umstanden; in eene valsche - komen: in eine falsche Stellung [t] gerathen [onr.]; 2) Stellung [vr.], Stelle [vr.]; in eene ondergeschikte - zijn: eine untergeordnete Stellung(oder: Stelle) einnehmen [onr.]; eene mooie -bekleeden: eine prachtige Stelle inneha-ben.

Ipositief, bv. n.: positiv, ganz be-stimmt; de' positieve electriciteit, vr.: die positive Elektricitat; het is - zoo: es ist ganz bestimmt so; I -heid, vr.: (das) Positive, die Bestimmtheit.

Ipositief, m.: (tik.) Positiv [m.], (der) erste Vergleichungsgrad, (die) erste Yergleichungsstufe. I -, o : (muz.) (das) Positiv.

positieve, vr.: (der) normale Zustand des Gehirns; bij zijne -n zijn: bei gutem Verstande sein; met bij zijne -n zijn: 1) nicht bei gutem Verstande sein, 2) be-wustlos sein; weder bij zijne -n komen:

personen en brief op de

[O.].

post-kaart, vr.: Postkarte [vr.]; l-kan-toor, o.: Postbüreau [o.], Postamt [o.; a]; -looper m.: (der) gehende Postbote; -man, m.: Brieftrager [m.]; -meester, m.: Post-meister [m.] (-meester-generaal, m. Gene-ralpostmeister [m.]; -meestersvrouw, vr.: Postmeisterin [vr.]; -meesterschap Postmeisterstelle [vr.]); -merk, o.: stempel [m.]; -merken, w. b.: stempeln; -paard, o.: Postpferd [o.] (loopen als een -paard: fam.: rennen [onr.] und traben; met -paarden reizen: mit der Post gehen

[vr.]

me

wieder zu Verstande kommen [onr.j, wieder zu sich kommen [onr.].

possessie, vr.: [t] Besitzthum [o.; ü], Besitzung [vr.]. possibel, bv. n.: möglich. possibiliteit, vr.: Possibilitat [vr.], Möglichkeit [vr.].

Ipost, m.: (bwk.) Pfosten [m.]; (anders i. a. b.) Posten [m.]; (beteekent het „ambt”, alsdan:) Posten [m.], Amt [o.; Ae]; de -van de deur: der Thürpfosten; op-staan: auf dem Posten stehen [onr.], Schüdwache stehen [onr.]; een verloren -: (mil.) ein verlorner Posten; eenen - bekleeden: einen Posten (ein Amt) bekleiden; een -van verleden jaar: (kph.) ein Posten vom vorigen Jahre; een - op de rekening: ein Posten auf der Rechnung; een zwaren -hebben: (vlk.) einen schweren Posten ha-ben, èine schwere Arbeit haben.

Ipost, vr.: 1) (voor het vervoer van brieven, enz., voor dat van goederen:) Post [vr.]; eenen - doen: einen Brief auf die Post geben [onr.]; eenen aangeteekenden brief van de - af halen: einen rekommandirten [iel Brief von der Post abholen; de - is nog niet aan: die Post ist noch nicht ange-kommen; iets over de - sturen: etwas mit der Post schicken; per keerende - (per ommegaande -): mit umgehender Post; 2) (fig.) Brieftrager [m.], (ook:) Postbote [m.J.

Ipost, bw.: (Lat.) nach. snater, postament, o.: (bwk.) Postament [o.], Fussgestell [o.].

post-beambte, m. (der) Postbeamte; I -dateeren, w. b.: postdatiren [ie], spater datiren Lie].

posteeren, w. b.: (i. a. b.) postiren (*); eenen brief -: einen Brief postiren (d. h. auf die Post geben [onr.j); laken Tuch postiren (d. h. rauhen); eene schildwacht -: eine Schüdwache postiren (d. h. auf einen Posten stellen).

posteer-maeliine, vr.: (in lakenfabrieken:) [ie] Postirmaschine |vr.]. postelein, vr.: (tnb.) Portulak [m.]. posten, m. en vr. mrv. (i. a. b.:) Posten [m. en vr. mrv. Zie post]; I -jacht, vr.: (iron.) Amtsbewerbung [vr.]; -jager, m.: (iron.) Amtsbewerber [m.].

poste-restante, bv. n. en bw.: post-lagernd, poste-restante.

posterijen, vr. mrv.: Postwesen (o. enk.].

postiljon, m.: Postillion [m*].

postil jonslioorn, m.:    Posthorn

[o.; öj.

postje, o.: Postchen [o.]. Aemtchen

, o.: Post-

[onr.1); -papier, o.: Briefpapier [o.]; -regu, o.: Postscnein [m.]; -scriptum, o.: (brf.) Postskript [o.], Postskriptum [o.; -ten]* Nachschrift [vr.]; -station, o.: Poststation [vr.], Postraste [vr.]; -tractaat o.: Zie -verdrag; -tijding-, vr.: Postnachricht [vr.].

postulaat, o.: Postulat [o.], postulant, m.: Postulant [m.]. postuleeren, w. b.: postuliren Lie]. post uur, o.: Poststunde [vr.J. postuur, o.: 1) Statur [vr.], Gestalt [vr.]; een knap -: eine schone Gestalt, eine schone Statur; knap van -: von schoner Statur; 2) Positur [vr.]; zich in - zetten: sich in Positur setzen.

post-verdrag, o.: Postvertrag Lm.; a];

I -wezen, o.: Postwesen [o.]; -wissel, m.: Postanweisung [vr.] (telegraphische -wissel: telegraphische Anweisung-); -zegel, o. (zegeltje, o.): Briefmarke Lvr.].

pot, m.: 1) Topf [m.; ö], (inz.) Koch-topf |m. ; öj, (fig.) Kost [vr.]; 2) (spl.) Topf [m.; ö] zum Einsetzen, (ook:) Gesammt-satz [al, (biljart partij door velen:) Poule ]; 3) (gemeenschappelijke spaarpot:) Spartopf [m.; ö], Sparbüchse [vr.], (fig.) Spargeld |o.]; 4) Nachttopf [m.; ö], Naeht-geschirr; I voor den - zorgen: für die Mahlzeit sorgen; goed met den - kunnen omgaan: gut kochen können [onr.], die Küche verstehen Lonr.]; een gewone - (een burger-): gewöhnliche Hauskost [vr.];

de-eten wat de - schaft: mitessen [onr.j was der Topf beschert; hoeveel staat er in den -: (spl.) wieviel betragt der Gesammt-satz ?; den - winnen : den Gesammtsatz gewinnen [onr.]; -spelen: (biljart:) eine Poule machen; den - verteren: mit dem Spargeld (eines Jahres) zusammen eine Lust-partie machen; op den - gaan: zu Stuhl geheh [onr.], (fig. iron.) Bankerott machen.

pot-aarde, vr.: Töpfererde [vr.]. potage, vr.: (fam.) Kost [vr.], Speise [vr.], Gericht [o.]; Jan -: der Hanswurst; hij leeft er mee als Jan - met zijne muts: er springt damit um wie Hanswurst mit seiner Mütze.

potascli, vr.: Pottasche [vr.]; I -brander, m.: Pottasehensieder [m.J; -branderij, vr.: Pottaschensiederij [vr.]; -loog, vr.: Pott-aschlauge [vr.].

pot-bloem, vr.: Topfblume [vr.]; l-bo-ter, vr.: Topfbutter [vr.|;-deksel, o.: Topf-deckcl [m.], Topfstürze [vr.]; -dicht, bv. n.: verschwiegen; -dichtheid, vr.: Verschwie-genheit [vr.]; -doek, m.: Wischlappen [m.] zum Reinigen von Töpfen. poteling, m.: Pflanzkartoffel [vr.]. poten, w. b.: pflanzen. potentaat, m.: Potentat [m.]. poter, m.: 1) Pflanzer [m.]; 2) Pflanzkartoffel [vr.].

potestaat, m.: (hist.: der) friesische Landvogt [ö],

pot-geld, o.: Spargeld [o.]; l-gewas, o.: Topfgewachs [o.]; -hengsel, o.: Topfhen-kef [m.]; -huis, o.: Vorsprung [m.; ü] eines Eckhauses.

poting, vr.: Pflanzung [vr.]. potje, o.: Töpfchen [o.]; een - maken: Geld aufsparen, Geld zurücklegen, (biljartspel:) eine Poule machen; een -bij iemand kunnen breken: (fig.) sich

b.: mit Reissblei

-: sie sind Ein

arer

arrer

zon-

wartsbringen [onr.]; -[onr.] zu; 2) (iets:) beschleunigen.

Pouw, m.:

Peer en

preien.

praal, vr.: Prunk [m.], Pomp [m.], Pracht [vr.I, Geprange [o.]; I -bed, o.: Pa-radebett [o.]; -graf, o.: Prachtgrab [o.; a], Maüsoleum [o.; -leen]; -hans, m.: Prahl-hans [m.]; -hanzerij, vr.: Prahlhanserei [vr.]; -koets, vr.: Galawagen [m.]; -vertoon, o. : Prachtaufwand [o.], Geprange [o.]; -ziek, bv. n.: prahlerisch, prahl-

süchtig; -zucht, vr.: Prahlsucht [vr].

praam, vr.: Prahm [m.], Plattschiff [o.]. I -, m.: Beklemmung [vr.].

praat, m.: Reden [vr. mrv.], Gesprach [o. enk.]; (fig.) Unterhaltung [vr.], (ook:) Wort [o.]; wat is dat voor een-: was sind ’das für Reden?; den - alleen hebben: 1) das Wort allein führen, 2) das grosse Wort haben; geen - voor iemand hebben: kein Wort für Einen feil haben; aan den - komen: sich in eine Unterhaltung ein-lassen [onr.]; de derde man brengt den -aan: der dritte Mann bringt die Unterhaltung mit; iemand aan den - houden: Einen plaudernd aufhalten [onr.], (fig.) Einen hinhalten [onr.]; iets in den - te pas brengen: etwas im Laufe des Gesprachs ein-schalten, etwas beilaufig zur Sprache bringen [onr.]; het kwam zoo in den - te pas: die Rede gab es so; - voor den vaak: (fam.) Schnickschnack [m.]; dat is - van een gek: das sind Tollhauslerreden; onverstandige -: unvernünftige Reden [vr. mrv.].

Manches bei Einem herausnehmen dür-i'en [onr.]; een - voor iemand te vuur hangen: (spr.) Einem eine Suppe ein-brocken; kleine -s, enz.: Zie ooren; I - beuling, vr. enk.: Grütze [vr.] mit Ro-sinen.

potjes, in Sam. I -latijn, o.: Küchen-latein [o.].

pot-ka as, vr.: Topfkase [vr.]; I -kachel, vr.: Kochofen [m.; ö].

potlood, o.: 1) Reissblei [o.]; 2) een -: Bleistift [m.J.

potlooden, w.

schwarzen.

potnat, o.: zij zijn één Kuch und Ein Mus. potpourri, ó.: Potpourri [o.|. pot-roos, vr.: Topfrose [vr.]. pots, vr.: Posse [vr.]; -en maken: Possen reissen [onr.]; I -achtig, bv* n.: possenhaft.

pot-scherf, m.: Topfscherbe [vr.];

I -schrapper, m.: (voorwerp:) Topfscharre [vr.], (persoon:) Topfscharrer [m.J.

potsen, vr. mrv.: Possen Lvr. mrv.];

I -maker, m.: Possenreisser [m.]; -makerij, vr.: Possenreisserei [vr.]. pot sierlijk, bv. n.:possierlich,putzig; -heid, vr.: Possierlichkeit [vr.]. pot-stuk, o.: 1) Geldstück [o.] aus dem Spartopfe, 2) (das) für den Spartopf be-stimmte Geldstück.

Ipotten, w. o. en b.: sparen, aufsparen, zusammensparen; (minachtend:) zusam-menscharren.

Ipotten, m. mrv.: Töpfe [m. mrv.];

I -Bakker, m.: Töpfer [m.J (-bakkers-, in Sam.: Töpfer....); -bakkerij, vr.: Töpfe-rei [vr.]; -bank, vr.: Topfbrett [o.]; -goed, o.: Töpferwaare [vr.]; -kast, vr.: Topf-schrank [m.; a]; - man, m.: Töpferwaaren-verkaufer [m.]; -meid, vr.: Töpferwaaren-verkauferin [vr.J; -schuit, vr.: Schiff [o.] mit Töpferwaaren; -vrouw, vr.: Töpfer-waarenverkauferin [vr.J.

potter, m.: Sparer [m.], Aufsp [m.]; (iron.) Geldzusammenscha [m.].

pot-verteren, z. n. o.: jahrliche Lustpartie [vr.] sammtlicher Sparer;

I -visch, m.: Pottfisch [m.].

pourparler, o.: Pourparler [o.]; der veel-: ohne viele Umstande. pousseeren, w. b.: 1) (iemand:) vor-- tot: antreiben

(mansnaam:) Paul [m.]; (pop.) Krethi und Plethi.

I*ouwtje, o.: (vrouwennaam:) Pauline [vr.].

pozzolaan-aarde, vr.: Pozzolanerde [vr ].

Praag, o.: (adk.) Prag [o.]; Prager, bv.

n.: prager (als z. n. m.: Prager); Praag-sche, vr.: Pragerin [vr.].

praaien, w. b.: (zeew. en fig.)

praatachtig, bv. n.: geschwatzig, schwatzhaft; I -heid, vr. *• Geschwatzigkeit [vr.], Schwatzhaftigkeit [vr.].

praat-al (-graag), m. en vr.: Schwat-zer [m.], Schwatzerin [vr.].

praatje, o.: 1) Rede [vr.], Gerede [o.l, Gerücht [o.], (fig. fam.) Schnickschnack [m.]; 2) Unterhaltung [vr.], Gesprach [o.]; het - gaat: die Rede geht, das Gerede geht; dat is een -: das ist Schnickschnack; een - houden: ein Gesprach führen; -s vullen geen gaatjes: (spr.) mit eitlerRede wird nichts geschafft.

praat-kous, vr. (-moer, vr.): Schwatzerin [vr.].

praats, (verbogen) z.. n. m.:Geschwatz [o.]; veel - (allemans -) hebben: viele Reden haben, das grosse Wort haben; veel te veel - hebben: ein viel zu grosses Maul haben; I -maakster, vr.: Schreierin [vr.]; -maker, m.: Schreier [m.], Grossmaul [o.; a]; -makerij, vr.: Geschrei ]o.]. praatster, vr.: Schwatzerin [vr.]. praat-stoel, m.; Plaudersitz [m.] (op zijn of haar -stoel zitten: drauf los plap-pern, sich satt plaudern); l-vaar, m.: Schwat-zer [m.]; -ziek, bv. n.: Zie -achtig; -ziekheid, vr. (-zucht, vr.): Zie -achtigheid. praclien, w. o.: schmeicheln. praclier, m.: Schmeichler [m.]. praclister, vr.: Schmeichlerin [vr.]. pracht, vr.: Pracht [vr.]; I -band, o.: Prachtband [o.; a]; -editie, vr.: Pracht-ausgabe [vr.]; -exemplaar, o.: Prachtexem-plar [o.].

prachtig, bv. n.: prachtig; I -heid, vr.: Prachtigkeit [vr.]. (das) Prachtvolle.

pracht-lievend (-minnend), bv. n. prachtliebend; l-vol, bv. n. prachtvoll.

practicabel, bv. n.: 1) ausführbar; 2) zweckdienlich; 3) (van wegen :) gangbar; 4) (van rivieren:) schiffbar.

practicus, m.: Praktikus [m.; -tici], Praktiker [m.].

practisch, bv. n.: praktisch, practiseeren, w. o.: 1)praktiziren [iel; 2) sinnen [onr.], grübeln, nachdenken [onr],

I -, w. b.: ausdenken [onr.], aussinnen [onr.].

practjjk, vr.: Praxis [vr.],Praktik [vr.]; (fig.) Praktike [vr.]; eene verachtelijke -:

•).

2V pochen (-

o.: Pracipitat [o.], Nie-w. o. 'en b.: pracipi-

enz.: Zie

eine verachtliche Praktike; in - brengen: in Anwendung bringen [onr.].

prae ....: pra.... (bij z. n.: Pra Zie ook pre....

pragmatiek, bv. n.: pragmatisch; de -e Sanctie, vr.: (hist.) die pragmatische Sanktion.

prairie, vr.: (in Amerika:) Prairie [vr.], Grasebene [vr.].

praktizeeren, w. o.: Zie pract....

praktizijn, m.: Sachwalter [m.], Sach-fünrer [m.]; (iron.: der) rechtsgelehrte Bönhase.

praktijk, vr.: zie practijk. pralen, w. o.: 1) prahlen (- met: mit);

op: auf), sich brüsten (- op: praler, m.: 1) Prahler [m.]; 2) Pocher [m.1, Grosssprecher [m.]. pralerij, vr.: 1) Prahlerei [vr.]; 2)Pracht-. aufwand [m.]; 3) Grosssprecherei [vr.]. pram, vr.: (gem.) Tütte [vr.], Zitze [vr.]. pramen, w. b.: drücken, pressen, prammen, w. o.: (gem.) zutschen. prang, vr.: 1) Druck [m.], Drang [m.]; 2) Zwang [m.].

prangen, w. b : drücken, pressen; (fig.) beklemmen; (zeew.) prangen, pranger, m.: Zie prang-ijzer. prang-molen, m.: (hist.) Zwangmühle [vr.], Bannmühle [vr.]; I -wortel, m.: (pik.) Hauhechel [vr.]; -ijzer, o.: (voor paarden:) Bremse [vr.], (ook:) Kappzaum [m.; a], (voor veroordeelden:) Schandpfahl [m.; a].

prat, bv. n.: stolz; - zijn op: stolz sein auf, sich brüsten mit; I -heid, vr.: Stolz [m.j.

pratatief, bv. n.: (fam.) gesprachig, redselig.

praten, w. o.: 1) sprechen [onr.]; reden; 2) plaudern; 3) schwatzen.

prater, m.: 1) Schwatzer [m.]; 2) Plau-derer [m.].

praterig, bv. n.: schwatzhaft; I -heid, vr.: Schwatzhaftigkeit [vr.]. pratertje, o.: Plappermaulchen [o.], praterij, vr.: 1) Geschwatz [o.]; 2) Ge-plauder [o.].

prauw, vr.: (das) indianische Boot [oo en ö].

prauwel, vr.: Zie prouwel. praxis, vr.: Zie pract ijk. pre, vr.: Pra [o.J; de - hebben: den Yorrang haben.

preadamieten, m.mrv.: Praadamiten [m. mrv.].

preadvies, o.: Praadvis [o.], prealabel, bv. n.: vorlaufig. preambule, vr.: Praambel [vr.]; (fig.) Umschweif [m.].

prebende, vr.: Prabende [vr.],Pfründe [vr.].

f fhrftCair’ ^V* n : •pre^r’ uns^c^er5 zwei" precautie, vr.: 1) Yorsorge [vr.]; 2) Yorsichtsmassregel [vr.].

precedeeren, w.o.: vorhergehen [onr.], vorangehen [onr.].

precedent, o.: Pracedenzfall [m.; a]. preceptor, m.: Praceptor [m.]. preceptoraat, o.: Praceptorat [o.J. precies, bv. n. en bw.: priicis, pünkt-lich, genau.

precieus, bv. n.: werthvoll [t], kostbar, precieuse, vr.: Zierpuppe [vr.1.

precipitaat,

derschlag [m.; a].

precipiteeren, tiren [ie], niederschlagen [onr.]. preciseeren, w. b.: pracisiren [ie], precisie, vr.: Pracision [vr.]. preconisatie, vr.: Prakonisation [vr.]. preconiseeren, w. b.: prakonisiren [ie].

predestinatie, vr.: (theo.) Pradesti-nation [vr.], Yorherbestimmung [vr.], Gna-denwahl [vr.].

predestineeren, w. b.: pradestiniren [ie], vorherbestimmen. predieaat, o.: Pradikat [o.].-predicatie, vr.: Zie predikatie, predictie, vr.: Profezeihung [vr.], Weissagung [vr.].

predik-ami>t, o.: Predigtamt [o.], predikant, m.: Pastor [m.1, Pfarrer [m.]. predikants-plaats, vr.: Pfarrstelle [vr.], Pfarre [vr.]; I -vrouw, vr.: Pastorin [vr.], Pfarrfrau [vr.]; -weduwe, vr.: Pfarr-wittwe [vr.]; -woning, vr.: Pfarrhaus [o.; a]. predikatie, vr.: Predigt [vr.]. predik-beurten, vr. mrv.: Reihen-folge [vr.] der Prediger (voor iemand eene -beurt vervullen: für Einen als Prediger auftreten [onr.]); I-dienst, vr.: Predigtamt [o.].

prediken, w. o. en b.: predigen; voor doove ooren -: tauben Ohren predigen; voor stoelen en banken -: denleeren, tauben Wanden predigen.

prediker, m.: Prediger [m.]; (bijb.) Prediger [m.].

predik-lieer, m.: (kkl.) Predigermönch fm.], Prediger [m.] (-heerenklooster, o.: Predigerkloster [o.; ö]; -heerenorde, vr.: (kkl.) Predigerorden [m.]). prediking, vr.: Yerkündigung [vr.]. predik-manier, vr.: Art [vr.] zu predigen; I -stoel, m.: Predigtstuhl [m.; ü], Kanzei [m.| (van den -stoel vallen: fig. fam.: den Kanzelsprung thun [onr.]);-stijl, Predigtstil [m.J, Kanzelstil [m.]; -toon, m.: Kanzelton [m.j, (iron.: der) salbungsvolle Ton; -trant, m. (-wijze, vr.): Zie -manier.

predilectie, vr.: Pradilektion [vr.], Yorliebe [vr.].

predisponeeren, w. b.: pradisponi-ren [ie].

predispositie, vr.: Pradisposition [vr.], Empfanglichkeit [vr,].

predominatie, vr.: Pradomination [vr.], (das) Yorherrschendsein.

predomineeren, w. o.: pradominiren [ie], vorherrschend sein.

preek, vr.: Predigt [vr.]; I predik.... preeken, w. o. en b.: Zie prediken, preeker, m.: Prediger [mj; (iron.) Advokat [m.].

preekster, vr.: (iron.) Advokatin [vr.]. preexistentie, vr.: Praexistenz [vr.]. prefect, m.: Prafekt [m.] (ook hist.). prefectuur, vr.: (i. a. b.) Prafektur [vr.J.

preferabel, bv. n.: praferabel. prefereeren, w. b.: preferiren [ie], vorziehen [onr.] (- boven, - bij: [3]).

preferent, bv. n.: praferabel; -e schulden: (rcht.) Prioritatsschulden [vr. mrv.].

preferentie, vr.: Yorzug [m.]; bij -: vorzugsweise.

w b.: vorausbe-

ren

presbyter,

Kirchenalteste

lm.]).

2) (rcht.) Praskription [vr.] Yerjahrung [vr.].

presenning, vr.: (zeew.) Presenning [vr.].

present, bv. n.: prasent, anwesend, gegenwartig; (fig.) bei Besinnung; iets : etwas geschenkt bekommen. I-,

prei, vr.: (pik.) Porren [m.]. prejudicie, vr.: Prajudiz [o.]; (fig.) It] Nachtheil [m.].

prejudiciëeren, w. b.: prajudiciren [ie].

prelaat, m.: (kkl.) Pralat [m.]. prelaatschap, o.: Pralatur [yr.]. preleveeren. w. b.: 1) vorauserheben [onr.]; 2) vorausabziehen [onr.]. preliminair, bv. n.: vorlaufig. preliminairen, o. mrv.: Pralimina-rien [o. mrv.].

preludeeren, w. o.: (muz.) praludiren [ie], ein Praludium machen; (fig.) das Vorspiel zu .... geben [onr.].

preludium, o.: (muz.) Praludium [o.; -dien]; (fig.) Vorspiel [o.]; (ook:) Einlei-tung [vr.].

prematuur, bv. n.: (fig.) voreilig, vor-zeitig, unzeitig.

prematuriteit, vr.: (das) Unzeitige. premeditatie, vr.: Prameditation [vr.], Vorbedacht [m.].

premcditeeren, w. b.: prameditiren [ie]; gepremediteerd, v. dw.: prameditirt

premie, vr.: (i. a. b.) Pramie [vr.]. premier, m. (spreek uit: prem-jee): <stk.: der) erste Minister, (das) Haupt des Ministeriums.

première, vr.(spreekuit: premjèèr): (tnl) erste Aufführung [vr.]; 1-s, vr. mrv.: (spl.) Premières [vr. mrv.]. premisse, vr.: Pramisse [vr.]. prent, vr.: Kupfer [o.], Büd [o.]; (iron.: das) steife Frauenzimmer; -en kijken: Bil-der besehen [onr.J.

Iprenten, w. b.: pragen ; iets in zijn geheugen -: sich etwas ins Gedachtniss [s] pragen.

Iprenten, vr. mrv.: Bilder [o. :,mrv.]; I -boek, o.: Bilderbuch [o.; ü]; -bijbel, m.: Bilderbibel [vr.], mit Kupfern illustrirte [ie] Bibel [vr.]; -koopman, m.: Bilderhandler [m.]; -winkel, m.: Bilderladen [m.; a ena]. • prentje, o.: Bildchen [o.]; -s kijken: Bilder besenen [onr.].

prent-kunst, vr.: Kupferstecherkunst [vr.]; I -werk, o.: Kupferwerk [o.].

prenumerando, bw.: pranumerando, durch Vorausbezahlung.

nrenumereeren, zahlen.

preoccupatie,vr.: Praokkupation [vr.], Befangenheit [vr.].

preoccupeeren, w. b.: praokkupi [ie]; I gepreoccupeerd, v. dw.: praokku-pirt [ie4, befangen. preparaat, o.: Praparat [o.], preparatief, o.: Praparative [vr.]. prepareeren, w. b.: prapariren [ie]. I - (zich), w. w.: sich prapariren [ie].

prepositie, vr.: (tik.)Praposition [vr.], [s] Yerhaltnisswort [o.; ó|.

prerogatief, o.: Prarogative [vr.], Yorrecht [o.].

Presburg, o.: (adk.) Pressburg [o.].

m.: (kkl.) Presbyter [m.], [m.] (of kortweg:) Aelteste

Presbyteriaan, m.: (kkl.) Presbyte-rianer [m.].

presbyteriaansch, bv. n.: (kkl.) presbyterianisch.

prescriptie, vr.: 1) Yorschrift [vr.];

-    krijgen: etwas gescnenüt belkommen. | -,

o.: Prasent [o.], Geschenk [o.].

presentabel, bv. n.: prasentabel. presentatie, vr.: Prasentation [vr.]; (van iemaad aan een ander:) Yorstellung [vr.] (- ten hove: Yorstellung bei Hofe); (van eenen wissel:) Yorzeigung [vr.].

presenteer-blaadje, o.: [ie] Prasen-tirtellerchen [o.]; I-doosje,, o.: [ie] Prasen-tirbüchschen [o.].

presenteeren, w. b.: (i. a. b.) pra-sentiren [ie]. I - (zich), w. w.: sichprasen-tiren [ie]; als de gelegenheid sich presenteert: wenn die Gelegenheit sich darbie-tet, bei vorkommender Gelegenheit.

presenteer-trommeltje, o.: Zie -doosje.

presentie, vr.: 1) Prasenz [vr.], An-wesenheit [vr.], Gegenwart [vr.]; 2) (groot aangezicht, zware boezem, dikke buik, enz.:) auffallende Erscheinung [vr.];

I -geld, o.: Prasenzgeld [o.]; -lijst, vr.: Prasenzliste [vr.].

preservatie, vr.: Yorkehrung [vr,]. preservatief, bv. n.: praservativ. I -, o.: Praservativ [o.], Schutzmittel [o.].

presgang, m.: (zeew.) Pressen [o.]; (iron.) Menschenjagd [vr.]. presganger, m.: Presser [m.]. presideeren, w. o. en b.: prasidiren [ie], den Yorsitz führen; eene vergadering -: in einer Yersammlung den Yorsitz ha-ben.

president, m.: Prasident [m.], (der) Yorsitzende.

presidentschap, o.: Prasidentschaft [vr.], Prasidentur [vr.]. pressant, bv. n.: drangend. presseeren, w. o. en b.: 1) pressi-ren [ie]; 2) Eile haben; dat presseert niet: das pressirt [ie] nicht, das hat keine Eile; I gepresseerd zijn: pressirt [ie] sein, Eile haben.

pressen, w. b.: pressen.

presser, m.: Presser [m.].

pressie, vr.: Druck [m.], Drang [m.];

-    op iemand uitoefenen: Einen drangen. pressing, vr.: Pressung [vr.], (das)

Pressen.

prestant, m.: (in een orgel:) Prastant

[m.].

prestatie, vr.: Prastation [vr.], Lei-stung [vr.].

presteeren, w. b.: prastiren [ie], leisten.

prestidigitateur, m.: Taschenspieler [m.], Gaukler [m.].

prestige, o.: 1) Blendwerk [o.]; 2) (van iets:) anziehende Kraft [vr.]; 3)(vaniem.:) Ansehen [o.].

presumabel, bv. n.: vermuthlich (*), muthmasslich.

presumeeren, w. b.: vermuthen, muthmassen.

presumtie, vr.: Prasumtion [vr.],Yer-muthung [vr.], Yerdacht [m.]; op -: aus Y erdachtsgründen.

vr.:

bv. n.: pro -:

pret, m.: 1) Yergnügen [o.]; - hebben: Yergnügen haben; 2) Spass [m.], Jucks [m.]; - maken: sich lustig machen, einen Jucks machen; I -bederver, m.: Spielver-derber [m.].

preteeren (zich), w. w.: 1) behülf-lich sein (- tot: zu); 2) sich eignen (-tot: zu).

pretendeeren, w. b.: pratendiren [ie], benaupten; te - hebben: zu fordern haben.

pretendent, m.: Pratendent [m.]. pretensie, vr.: ]) Pratension [vr.],An-spruch [m.; ü], Anmassung [vr.]; veel -hebben: sehr anmassend sein, sich sehr viel einbilden; de - hebben te....:An-

spruch darauf machen zu ...... sich an-

massen zu ....; - maken op: Anspruch machen auf; iemand zonder -: ein an-spruchsloser Mensch; 2) Forderung [vr.1, Schuldforderung [vr.]; eene - op iem. hebben: eine Forderung an Einen haben.

pretentieus, bv. n.: pretentiös, an-spruchsvoll, anmassend.

pretje, o.: 1) (das) kleine Yergnügen; 2) Spasschen [o.|.

pret-maker, m.: 1) Spassmacher [m.],

2)    (der) lockere JBruder [üj; l-makerij, Spassmacherei [vr.].

prettig, bv. n.: 1) ergötzlich; 2) an-genehm; 3) lustig, munter; I -heid, vr.:

1) Ergötzlichkeit [vr.1, 2) Annehmlichkeit,

3)    Lustigkeit [vr.], Munterkeit [vr.], preutelaar, enz.: Zie pruttelaar, preutscli, bv. n.: spröde; I -heid, vr.:

Sprödigkeit [vr.]. preuve, vr.: Beweis [m.]. prevelaar, in.: Murmler [m.]. pre velaarster, vr.: Murmlerin [vr.]. prevelary, vr.: (das) Murmeln. prevelen, w. b.: murmeln. preveling, vr.: (das) Murmeln. prevel-mis, vr.: (kkl.) stille Messe [vr.].

preveniëeren. w, b.: praveniren [ie], preventief, bv. n.: praventiv, vorbeu-gend, vorbauend.

preventieve, (verbogen) bv. n.: - gevangenschap, vr.: (rcht) TJntersuchungs-haft [vr.]; - middelen: Yorbauungsmittel [o. mrv.]; - maatregelen: Praventivmass-regeln [m. mrv.].

prévöt, m.: (srm.) Fechtmeister [m.]. Priapus, m.: (fab.) Priap [vr.]. prieel, o.: Laube [vr.], Gartenlaube [vr.].

prieeltje, o.: kleine Laube [vr.]. priel, m : (zeew.) Priel [m. en o.], priem, m.: (i. a. b.) Pfrieme [vr.]; I -donker, bv. n.: stockfinster. priemen, w. b.: pfriemen. priem-getal, o.: (rek.) Primzahl [vr.]; I -kruid, o.: (pik.) Pfriemenkraut [o.]; -vormig, bv. n.: pfriemenförmig.

priester, m.: Priester [m.]; I -ambt, o.: Priesteramt [o.].

priesterdom, o.: [t] Priesterthum [o.], priesteres, vr.: Priesterin [vr.]. priester-gewaad, o.: Priesterkleid [o.]; I -heerschappij, vr.: Priesterherrschaft [vr.]; -kaste, vr.: (hist.) Priesterkaste [vr.], (iron.) Priesterzunft [vr.]; -kleed, o.:Priesterkleid [o.]; -lijk, o.: Priesterleiche [vr.]. priesterlijk, bv. n.: priesterlich.

priester-orde, vr.: Priesterorden [m.]; I -schaar, vr.: Priesterschaar [vr.].

priesterschap, o. en vr.: Priester-schaft [vr.].

priester-wyding, vr.: Priesterweihe [vr.].

prik,    m.: 1) Stich [m.]; hij gaf zich een - met de naald: er gab sich einen Stich mit der Nadel; 2) (stekel, punt:) Stachel [m.]; de -ken eener egge: die Sta-cheln einer Egge; 3) (visch:) Pricke [vr.]* op een -: (spr.) aufs Haar, sehr genau.

prikje, o.: Stichlem [o.]; (fig. fam.) Kleinigkeit [vr.]; voor een -: für ein Spottgeld; eet een - mee: (fam.) esse ein Grabelchen mit.

prikkel, m.: 1) Prickel [m.], Stachel [m.] (ook fig.); 2) (fig.) Reiz [m.].

prikkelbaar, bv. n.: 1) reizbar, irri-tabel; 2) empfindlich; I -heid, vr.: 1) Reiz-barkeit [vr.], Irritabilitat [vr.], 2) Empfind-lichkeit [vr.].

prikkelen, w. b. en o.: prickeln; (fig.) reizen.

prikkelend, bv. n.: prickelnd; (fig.) Reiz....; -e spijzen: prickelnde Speisen [vr. mrv.]; -e middelen: Reizmittel Lo. mrv.].

prikkeling, vr.: (das) Prickeln; (fig.) Reizung [vr.].

prikken, w. b. en o.: pricken. prikker, m.: Pricker [m.]. prikking, vr.: (das) Pricken. prik-slede, vr.: Stachelschlitten [m.];

l, -stok, m.: Stachelstock [m.; ö]; -tol, m.: Kreisel [m.].

pril,    bv. n.: zart; I -heid, vr.: Zartheit [vr.J.

prima, bv. n.: Prima ...; -donna, vr.: Prima-Donna [vr.]; -qualiteit, vr.: Prima-Qualitat [vr.]; -soort, vr.; Prima-Sorte [vr.J; -wissel, m.: Prima-Wechsel [m.]; -vista-spelen: (muz.) vom Blatt spielen* I -, vr.: (kph.) Prima-Wechsel [m.]. primaat, m.: Primat [m.; -maten], primaatschap, o.: Primat [o ]. primair, bv. n.: Primar.... prime, vr.: (i. a. b.) Prime [vr.]. primitief, bv. n.: primitiv. primo, bw.: primo, erstens. I -, erst; met - Mei: am ersten Mai;

(Lat.) für ’s Erste. printogenituur, vr.: Erstgeburt[vr.]. primus, m.: Primus [m.]. principaal, bv. n.: hauptsachlich. I -,

m. : (patroon:) Prinzipal [m.]; (lastgever:) Kommittent [m.]; (in orgels:) Prinzipal [m.J.

principe, o.: Prinzip [o.; -pienlr Grundsatz [m.; a]; in -: grundsatzlich: uit -: aus Prinzip. principieel, bv. n.: prinzipiell. prins, m.: Prinz [m.], Fürst [m.]; -van den bloede: Prinz [m.] vom Geblüt; leven als een -: (fig‘.) leben wie ein Prinz, fürstlich leben; van den - green kwaad weten: (spr.) von Nichts wissen [mir.]; den - gesproken hebben: den Prinzen gesprochen haben, (iron. spr.) einen Spitz haben, sich einen Spitz getrunken haben. prinsdom, o.: [t| Fürstenthum [o.; ü]. prinselyk, bv. n.: prinzlich, fürstlich. prinsen-hof, o. :(das) fürstliche Schloss [öj; I -leven, o.: (fig.) Prinzenleben [o.], prinses, vr.: Prinzessin [vr.].

[o.].

vr.:    1) Prozess [m.];

prinsesje, o.: Prinzessinchen [o.], prinsessen-bier, o.: Prinzessenbier [o.]; I -boon, vr.: Zie suikerboon, prinsje, o.: Prinzchen [o.], prinsjesdag, m.: Namenstag [m.] des Prmzen von Oranien.

prins-lui, m. mrv.: (fam.) Anhanger [m. mrv.] des Hauses Oranien; l-man, m.: Anhanger [m. enk.] des Hauses Oranien; -metaal, o.: Prinzmetall [o.], print, vr.: Zie prent, prior, m.: (kkl.) Prior [m.]. prioraat, o.: Priorat [o.], priores, vr.: (kkl.) Priorin [vr.]. priori (met „a”), bw.: (Lat.) a priori. prioriteits, in Sam. I -leening, vr.: Prioritatsanleihe [vr.]; -recht, o.: Prioriteitsrecht [o.]; -schulden, vr. mrv.: Priori-tatsschulden [vr. mrv.[. priorschap, o.: Priorat [o.J. priorp, vr.: (kkl.) Priorei [vr.]. Priscianus, m.: Priscian [m.]. prise, vr.: (i. a. b.) Prise [vr.]. peiseerder, m.: Schatzer [m.]. priseeren, w. b.: schatzen. priseering, vr.: Schatzung [vr.]. priseer-tang, vr.: Zange [vr.J zum Anlegen des Bleisiegels an versteuertes Yieh.

prisma, o.: Prisma [o.], prismatisch, bv. n.: prismatisch, prison, vr.: [s] Gefangniss [o.]. Iprivaat, o.: Kabinet [o.], Abtritt [m.].

Iprivaat, bv. n.: Privat....; I -gebruik, o.: Privatgebrauch [o.]; -les, vr.: Privat-stunde [vr.]; -leven, o.: Privatleben [o.]; -onderwijs, o.: Privatunterricht [m.]; -onderwijzer, m.: Privatlehrer [m.]; -recht, o.: Privatrecht [o.].

privatief, bv. n.: privativ, Privat...., eigen; | privatieve jacht, vr.: Privatjaga [vr.].

priveeren, w. b.: berauben (iemand van iets: Einen einer Sache).

privilegie, o.: Privilegium [o.;-gien], Yorrecht [o.].

privilegiëeren, w. b.: privilegiren [ie], bevorrechten.

prix, m.: (Fr.) Preis [m.]; a - fixe: zu festem Preise; a tout -: um jeden Preis.

pro, vz.: (Lat.) pro, für; - Deo: um-sonst, gratis. I -, o.: Pro [o.], Für [o ]. probaat, bv. n.: probat, bewahrt. probabel, bv. n.: wahrscheinlich. probabiliteit, vr.: Probabilitat [vr.J, AYahrscheinlichkeit [vr.].

probeeren, w. b.: probiren Lie]; I geprobeerd, v. dw.: probirt [ie], probiteit. vr.: Probitat [vr.]. probleem (problema), o.: Problem

problematiek, bv. n.: problematisch, zweifelhaft.

procédé, o.: (Fr.) Yerfahrungsart [vr.]. procedeeren, w. o.: prozessiren [ie], gerichtlich verfahren [onr.]; tegen iemand -: mit Einem prozessiren [iel; tegen iem. gaan -: einen Prozess mit Einem anfan-gen [onr.].

procedure,

2) Procedur [vr.].

proces, o.: (i. a. b.) Prozess [m.], Rechtsstreit [m.]; iets in - werpen: einen Prozess über etwas anfangen [onr.]; met iemand in - liggen: mit Einem in einem Prozess begriffen sein; I -kosten, m. mrv.: Prozesskosten [m. mrv.], Gerichtskosten [m. mrv.].

processie, vr.: Prozession [yr.]; eene - houden: eine Prozession halten [onr.]; in - gaan: in Prozession gehen [onr.];

I -boek, o.: Prozessionsbuch [o.; ü]; -rupsr vr.‘: (ins.) Wanderraupe [vr.].

proces-stukken, o. mrv.: Prozessak-ten [vr. mrv.]; l-yerbaal, o.: Protokoll [o.J (-verbaal van iets opmaken: etwas zu Protokoll nehmen [onr.]; -verbaal tegen iemand opmaken: Einen gerichtlich belangen, Emen in Anklagestand versetzen); -zaak, vr.: Prozesssache [vr.]; -ziek, bv.n.: prozesssüchtig.

proclamatie, vr.: Proklamation [vr.]r Bekanntmachung [vr.].

proclameeren, w. b.: proklamiren [ie], ausrufen [onr.].

proconsul, m.: (hist.) Prokonsul [m.]. proconsulaat, o.: Prokonsulat [o.], procreatie, vr.: Zeugung [vr.], Er-zeugung [vr.].

procreëeren, w. b.: zeugen, erzeugen.. procuratie, vr.: Yollmacht [vr.], Pro-kura [vr.]; I -gever, m.: Yollmachtgeber [m.], Prokurageber Lm.]; -houder, m.: Be-vollmachtigte [m.], Prokuratrager [m.|, Prokuraführer [m.].

procureereu, \v. b.: verschaffen, her-beischaffen.

procureur, m.: (rcht.) Prokurator [m.], Anwalt [m.]; -generaal, m.: Staats-anwalt [m.].

procureurscliap, o.: Prokuratur [vr.]. produceereu, w. b.: (i a. b.) produ-ciren [ie].

procluceut, m.: (i. a. b.) Producent

[mj.

product, o.: Produkt [o.] (ook rek.), productie, vr.: Produktion [vr.]. productief, bv. n.: produktiv. productiviteit, vr.: Produktivitat [vr.].

proef, vr.: 1) Probe [vr.], Yersuch [m.]; eene - nemen met: eine Probe anstellen mit, einen Yersuch machen mit*, iemand op de - stellen: Einen auf die Probe stellen; 2) (bewijs:) Probe [vr.]; eene schitterende - van: eine glanzende Probe von; de - op de som: (rek. en fig.) die Probe; 3) (kph.: monster:) Probe [vr.],. Muster [o.]; 4) (drukproef:) Korrekturbo-gen [m.; o en ö], Druckbogen [m.; oenö|. Zie mrv. proeven.

Iproef-balans, vr.: Probewage [vr.], [ie] Probirwage [vr.]; l-blad, o.: 1) Probe-blatt [o.; a], 2) Korrekturbogen [m.; o en ö]; -gewicht, o.: Probegewicht [o.], [ie] Probirgewicht [o.J; -houdend, bv. n.: pro-behaltig; -houdendheid, vr.: Probehaltig-keit [vr.].

proefje, o.: 1) Pröbchen [o.], kleine Probe [vr.]; 2) Müsterchen [o.].

proef-kraan, vr.: [ie] Probirhahn [m.; a]; l-naald, o : [ie] Probirnadel [vr. |; -neming, vr.: 1) (das) Anstellen einer Probe, (das) Machen eines Yersuches, 2) Probe [vr.], Yersuch [m.]; l-ondervindelijk, bv.n.: experimental, erfahrungsgemass; -plaat, vr.: 1) Probeplatte [vr.], [ie] Probirplatte [vr.], 2) Probeblatt [a.; a], Probeabdruck [m.: ü] eines Kupfers; -rit, m.: (te paard :>

nooit

lie].

Tm.].

[ie].

grosser

vr.:

Proberitt [m.], (in rijtuig¹:) Probefahrt [vr.]; -schijf (eener electriseermachine): Sammel-^cheibe [vr.] (an einer Elektrisirmaschine [ie]); -som, vr.: (das) als Probe dienende Rechenexempel; -steen, m.: [ie] Probirstein lm.]; -wijn, m.: Wein [m.] zur Probe.

proesten, w. o.: prusten; - van den lach: vor Lachen prusten. proeve, vr.: Zie proef.

Iproeven, vr. mrv.: 1) Proben [vr. mrv.1, Yersuche [m. mrv.]; - nemen: Proben anstellen, Yersuche machen; 2) - cor-rigeeren: Druckbögen korrigiren [ie].

Iproeven, w. b. en o.: 1) kosten, ver-suchen; eerst eens -: erst einmal kosten, erst einmal versuchen; men moet ze maar -: (spr.) man muss nur begreifen können; daar kan men den leugenaar uit -: daran kann man den Lügner erkennen [onr.]; 2) schmecken; niet - wat men eet: nicht schmecken was man isst.

proever, m.: Koster [m.], Yersucher lm.].

proeving, vr.: (das) Kosten, (das) Yersuchen.

profaan, bv. n.: profan. profanatie, vr.: Profanation [vr.], Entheiligung [vr.].

profaneeren, w. b.: profaniren [ie], ontheiligen.

profeet, m.: Prophet [m.]; een - is geëerd in zijn eigen land: ein Prophet gilt nichts in seinem Yaterlande. professen, w. o.: Profess thun [onr.]. professie, vr.: Profession [vr.], Handwerk [o.]; (kkl.) Profession [vr.], Profess lm.].

professo (met „ex”), bw.: (Lat.) von Berufswegen.

professor, m.: Professor [m.]. professoraal, bv. n.: 1) professoral; 2) (iron.) professorhaft, pedant.

professoraat, o.: Professorat [o.], profeteeren, w. b.: prophezeien. profeten, m. mrv.: Propheten [m.mrv.]; valsche -: falsche Propheten; de groote ■en de kleine -: (bijb.) die grossen und die kleinen Propheten; I -broodje, o.: Semmel lm. en vr.]; -koekje o.: (das) feine Küch-lein.

profetes, vr.: Profetin [vr.]. profetie, vr.: Prophetie [vr.], Prophe-zeiung [vr.].

profetisch, bv. n.: prophetisch. proficiat, tsw.: (Lat.) zur Gesundheit!; look:) wohl bekomm’s! profiel, o.: Profil [o-], profileeren, w. b.: profiliren [ie], profiteeren, w. b. en o.: profitiren profusie, vr.: Ueberfluss [m.]. profijt, o.: Profit [m.], [t] Yortheil [m.].

profijtelpk, bv. n.: profitlich, vortheil-haft [t], eintraglich; I -heid, vr.: Profitlich-keit [vr.], [t] Yortheilhaftigkeit [vr.], Ein-traglichkeit [vr.].

profijtertje, o.: Profitchen [o.], Spar-knecht [m.], Lichtknecht [m.]. prognostiek, vr.: Prognostik [vr.]. programma, o.: Programm [o.], progres, o.: Progress [m.], Fortschritt

progressie, vr.: Progression [vr.], Fortschreitung [vr.].

progressief, bv. n.: progressiv, fort-schreitend.

progressistiscli, bv. n.: progressis-tisch, fortschrittlich; de -e partij: (stk.) die Fortschrittspartei. proliibeeren, w. b.: prohibiren [ie], prohibitie, vr.: Prohibition [vr.]. prohibitief, bv. n.: prohibitiv. project, o.: Projekt [o.], projecteeren, w. b.: projektiren [ie], projecten, o. mrv.: Projekte [o. mrv.]; I -maker, m.: Projektenmacher [m.]. projectie, vr.: Projektion [vr.]. projectiel, o.: Projektil [o.], prol, vr.: Buttermilchsuppe mit Mehl und Aepfeln.

proletariaat, o.: Proletariat [o.], proletariër, m.: Proletariër [m.]. prollig, bv. n.: dick. prolongatie, vr.: Prolongation [vr.], [ie] Prolongirung [vr.]. prolongeeren, w. b.: prolongiren proloog, vr.: Prolog [m.]. promenade, vr.: Promenade [vr.] (1. Spazierplatz [m.; al; 2. Spaziergang [m.; a]; 3. mil.: TJebungsmarsch [m.; a]).

promeneeren, w. o.: promeniren [iej, spazieren.

promesse, vr.: Promesse [vr.]. promotie, vr.: Beförderung [vr.]; (bij studenten:) Promotion [vr.], (das) Promo-viren [ie]; I -partij, vr.: (bij studenten:) Doktorschmaus [m.].

promoveeren, w. b. en o.: promo-viren [ie].

prompt, bv. n. en bw.: prompt, pünkt-licn; - om twaalf uren: punkt zwölf Uhr; I -heid, vr.: Promptitüde [vr.], Pünktlich-keit [vr.].

promulgatie, vr.: Promulgation [vr.]. promulgeeren, w. b.: promulgiren [ie].

proneeren, w. b.: proniren [ie], pronk, m.: Prunk [m.]; te - staan: am Pranger stehen [onr.]; te - stellen: an den Pranger, stellen (ook fig.); I - appel, m.: Kürbiss [m.]; -beeld, o.: Statüe [vr.]; -degen, m.: Gtaladegen [m.].

pronken, w. o.: prunken (- met: mit); met de vceren van een ander -: (fig.) sich mit fremden Federn schmücken.

pronker, m.: Prunker [m.], Prahler [m.], Stutzer [m.], Zierbengel [m.]; hoe grooter - hoe kaler jonker : (spr.)

Prahler, schlechter Zahler. pronkerig, bv. n.: prunkhaft; I -heid, Prunkhaftigkeit [vr.]. pronkerij, vr.: Prunkerei [vr.]. pronkgewaad, o.: Galakleid [o.], pronkje, o.: (fam.) Zierde [vr.]. pronk-jnweel, o.: Prachtjuwel [o.] (ook fig.); I -kleed, o.: GaJakleid [o.];-lelie, vr.: (pik.) Prachtlilie [vr.];-naald, vr.: Obelisk [m.]; -paard, o.: Prunkpferd [o.], Pa-radepferd [o.].

pronkster, vr.: Prunkerin [vr.], Zier-puppe [vr.].

pronk-stuk, o.: Prachtstück [o.];

I -werk, o.: Prachtwerk [o.]; -zetel, m.: Prachtstuhl [m.; ü], Prachtsessel [m.];-ziek (-zuchtig), bv. n.: prunksüchtig. pronomen, o.: (tik.) Fürwort [o.; ö]. prononceeren, w. b.: 1) (uitspreken:) aussprechen [onr.]; 2) (doen uitkomen:)

(iron.)

(iron.)

proponent, m.: (bij de Protestanten:) Kandidat [m.] der Theologie.

propoost, o.: Rede [vr.], Gesprach [o.], proportie, vr.: Proportion [vr.], [s] Yerhaitnissmassigkeit [vr.]; buiten alle -: ganz unverhaltnissmassig [s].

proportioneel, bv. n.: proportional, verhaltnissmassig [s].

proportioneeren, w. o.: proportioneren [ie]; geproportioneerd, v. dw.: pro-portionirt [ie].

Pfropfe [m. mrv.];

vr. mrv.:

o. mrv.: (hist.-bwk.) Pro-

scharfhervortreten lassen [onr.]; I geprononceerd, y. dw.: schart' hervortretend, stark markirt [ie].

prononciatie, vr.: Aussprache [vr.]. pronselaar, m.: Pfuscher [m.]. pronselaarster, vr.: Pfuscherin [vr.]. pronselary, vr.: Ptuscherei [vr.]. pronselen, w. o.: pfuschen. jpronsel-geld, o. enk.: 1) Schwanzel-pienninge [m. mrv.1; 2) (das) kleine Zeug.

prooi, vr.: 1) Beute [vr.]; 2) Raub [m.]; eene - der vlammen: ein Raub der Flam-men; ten - zijn aan wanhoop: zur Yer-zweiflung gebracht sein. proos<ly, vr.: (kkl.) Propstei [vr.]. proost, m.: (kkl.) Propst [m.; ö]. proostschap, o.: Propstei [vr.]. prop, vr.: Pfropf [m.], Pfropfen [m.]; (zeew.) Proppe [vr.]; (om ganzen, enz., ve te mesten:) Nudel [vr.]; (als schertsend verkorting van „propositie”:) Vorschlag [m.; aj, (inz.) [t] Heirathsantrag [m.; a].

propaedeutiek, vr.: Propadeutik[vr.], Vorbereitung [vr.], Yorübung [vr.]. propaedeutisch, bv.n.: propadeutisch. propaganda, vr.: Propaganda [vr.]; - maken voor: Propaganda machen für;

I -maker, m.: Propagandamacher [m.], Propagandist [m.]; -makerij, vr.: Propagandis-mus [m.], Propagandism [m.].

propagatie, vr.: Propagation [vr.], Fortpnanzung [vr.].

propdarm, m.: (tig. fam.) Eindarm [m.; aj, Vielfrass [m.]. proper, bv. n.: proper, reinlich; nett; -heid, vr.: Reinlichkeit [vr.], Nettheit ]vr.]. Propertius, m.: Properz [m.]. propgat, o.: Pfropfloch [o-; ö]. propje, o.: Pfröpfchen [o.]; Schnapschen [o.]; een - schieten: ein Schnapschen trinken [onr.].

proponeeren, w. b.: proponiren [ie], vorschlagen [onr.].

propos (met „a”), tsw.; a propos!

propositie, vr.: Proposition [vr.], Yor-scnlag lm.; a], Antrag [m.; a]; (wsk.)Auf-gabe [vr.]; aan iemand eene - doen: Einem einen Yorschlag machen

Iproppen,

(zeew.) Proppen [vr. mrv.1; (oom ganzen, enz., vet te mesten:) Nudeln [vr. mrv.]; op de - komen: (fam.) zumYorschein kommen [onr.]; op de - komen met: (fam.) herausrücken mit; I -schieter ,m.: Klatsch-büchse [vr.], (iron.) Schnapsbruder [m.; ü].

Iproppen, w. b.: pfropfen; ganzen -: Ganse nudeln.

proppe-trekker, m.: (mil.) Kratzer

[m.].

propreteit, vr.: Reinlichkeit [vr.], Nettheit [vr.].

propriëteit, vr.: 1) [t] Besitzthum [o.; ü); 2) Eigenschaft [vr.], [t] Eigenthümlich-keit [vr.].

propyleeën,

pylaeu [o. mrv.]. prorector, m.: Prorektor [m.]. prorogatie, vr.: Prorogation [vr.]. prorogeeren, w. b.: prorogiren [ie],, vertagen.

proscenium, o.: (tnl.) Proscenium [o.; -nien].

proscriptie, vr.: Proskription [vr.]. prosector, m.: Prosektor Lm.], proseliet, m.: Proselyt [m.]. proselieten, m. mrv.: Proselyten [m. mrv.]; I -jacht, vr.: (iron.) Proselytenmache-rei [vr.], (inz.) Glaubenswerberei [vr.]; -maker, m.; Proselytenmacher [m.]. (inz.) Glau-benswerber [m.J; -makerij, vr.: Zie -jacht.

prosit, tsw.: (Lat.) zur Gesundheit!;, wohl bekomm’s!

prosodie, vr.: Prosodie [vr.], Silben-mass [o.], Silbenmessung [vr.]. prospect, o.: Prospekt [m.]. prospectus, o.: Prospekt [m.]. prospereeren, w, o.: prosperiren [ie], prosperiteit, vr.: Prospentat [vr.]. prosternatie, vr.: Prosternation [vr.]. prosterneeren (zich), w. w.: sich prosterniren [ie].

prostitueeren, w. b.: prostituiren [ie].

I - (zich), w. w.: sich prostituiren Lie];, geprostitueerd, v. dw.: prostituirt [ie], prostitutie, vr.: Prostitution [vr.]. prostratie, vr.: Prostration [vr.]. prot, m.: (gem.) Furz [m ; ü]. protecteur, m.: Protektor [m.], Be-scnützer [m.], Gönner [m.]. protectie, vr.: Protektion [vr.]. protectionist, m.: (stk.) Protektionist [m.], Schutzzöllner [m.].

protector, m.: Protektor [m.] (ook hist.), Schutzherr [m.].

protectoraat, o.: Protektorat [o.) (ook hist.), Schutzherrschaft [vr.].

protectrice, vr.: Beschützerin [vr.],< Gönnerin [vr.].

protégé, m.: (protégée, vr.):    (Fr.>

Schützling [m. en vr.]. protegeeren, w. b.: protegiren [ie], protest, o.: Protest [m.].

Protestant, m.: (kkl.) Protestant [m.]. Protestantismus, o.: Protestantis-mus [m.], Protestantism [m.].

protestantsch, bv. n.: (kkl.) prote-stantisch, evangelisch, protestatie, vr.; Protestation [vr.]. protest-dag, m.: Protesttag [m.h protesteeren, w. o •: protestiren[iel. I w. b.: protestiren [ie], laten -: protestiren [ie] lassen [onr.]; I geprotesteerd, v. dw.: protestirt [ie],

protest-kosten, m. mrv.: Protestkos-ten [m. mrv.].

Proteus, m.: (fab. en fig.) Proteus [m.]. protokol, o.: Protokoll. prot o notariaat, o.: Protonotariat[o.]. protonotaris, m.: Protonotarius [m.]. prototype, vr.: Prototyp [o. en m.]. prouveeren, w. b.: beweisen [onr.];. voor iemand of voor iets-: fürEinenoder für etwas sprechen [onr.]. prouwel, vr.: Hohlhippe [vr.]. prove, vr.: Zie prebende. Provencaal, m.: Provenzale [m.1. Provencaalsch, bv.n.: provenzalisch.

I -, o.: (das)’ Provenzalische, (die) proven-zalische Sprache.

Provencaalsche, vr.: Provenzalin fvr.].

Provence, o.: (adk.) Provence [vr.]; 1 -olie, vr.: Provenceröl [o.], provenier, m.: Pfründner [m.]. proveniers-huis, o.: Pfründnerei fvr.].

1,1.:

scEe

vr.:

[m.1.

pruimpje, o.: (pik.) Pflaumchen (o.]; (tabak:) Prümchen- een - (tabak) nemen: ein Prümchen (Tabak) nehmen [onr.].

pruimscli, bv. n.: (fam.) übellaunig; I -heid, vr.: Uebellaunigkeit [vr.1.

pruimster, vr.: (fam.) Esserin [vr.]; (van tabak:) Tabakkauerin [vr.].

Ipruisen, w. o.: brausen.

IPruisen, o. enk.: (adk.) Preussen [o.] (als m. mrv.: Preussen [m. mrv.]); Pruis, Preusse [m.]; Pruisin (Pruisische), vr.: Preussin [vr.].

Pruisisch, bv. n.: p fam.) unausstehlich; I -bla nerblau [o.l;

[vr.].

prul, o. en vr.: Lumpen [m.], (das) Lumpending, * (das) werthlose [t] Ding; een - van een vent: ein Lumpenkerl [m.], eine Memme; een - van een wijf: ein jammerliches Weib [o.]; een - van een boek: ein werthloses [t] Buch [o.; ü];

I -achtig, bv. n.: unbedeutend, werthlos [t], erbarmlich; -dichter, m.: Dichterling [m.], Poëtaster [m.J, Reimschmied

provenu, o.: Ertrag [m.]. proverbiaal, bv. n.: sprichwörtlich. proviand, vr.: Proviant [m.]; (fig.) ft] Vorrath [m.], (inz.) [t] Mundvorrath [m.].

proviandeeren, w.b.: proviantiren (*), verproviantiren. I - (zich), w. w.: sich proviantiren, sich verproviantiren.

proviandeering, vr.: Proviantirung fvr.], Yerproviantirung [vr.].

provinciaal, bv. n.: provinzial; provinciale Staten, m. mrv.: Provinzialstaa-ten [m. mrv.], Landstande [m. mrv.]. I -, (kkl.) Provinzial [m.]. provincialismus, o.: 1) Provinzia-lismus [m.], Provinzialism [m.]; 2) Provin-zialgeist [m.].

provincie, vr.: Provinz [vr.]; | -hout, o.: Kampescheholz [o.], Blauholz [o.]; -roos, vr.: Provinzrose [vr.].

provisie, vr.: (voorraad:) (**)Yorrath [m.; a], Proviant [m.]; (makelaars- of wis-selaarsloon:) Provision [vr.]; bij-: vorlau-fig; I -kamer, vr.: Yorrathskammer Rvr.]; -kast, vr.: Yorrathsschrank [m.; a]; -kelder, m.: Yorrathskeller Lm.].

provisioneel, bv. n.: provisorisch, vorlaufig, einstweilig. provisor, m.: (pha.) Provisor [m.]. provocatie, vr.: 1) Provokation Lvr.]; 2) Herausforderung [vr.].

provoceeren, w. b.: 1) provociren [ie], 2) herausfordern.

provoost, m.: 1) Profoss [m.]; 2) [s] Gefangniss [o.]; 5) Haft [vr.], Arrest [vr.]; I -geweldiger, m.: Profoss-Gewaltiger [m.], General-Profoss [m.].

proximiteit, vr.: Proximitat [vr.], Niihe [vr.].

proza, vr. en o.: Prosa [vr.J. prozaïsch, bv. n.: prosaisch. prozaïst, m.: Prosaiker [m.]. proza-schry ver, m.: Prosaiker [m.]; I -stijl, m.: Prosastil [m.].

prude, bv. n.: spröde. I -, vr.: Spröde [vr.].

prudentie, vr.: Yorsicht [vr.]; (fig.) ft ] Urtheil [o.], Ermessen [o.l; iets aan de - van het Hof overlaten: (rcht.)etwas dem Ermessen des Gerichtshofes überlassen [onr.].

pruderie, vr.: Sprödigkeit [vr.]. pruik, vr.: Perrüeke [vr.] (ook fig,). pruike-bol, m.: Perrückenkopf [m.; o], Perrückenstock [m.; ö]; I -doos, vr.: Perrückenschachtel [vr.].

Ipruiken, w. o.: 1) eine Perrüeke tra-gren^onr.]; hij pruikt niet leélijk: seine Perrüeke steht ihm nicht schlecht; 2) (fig. van dingen:) sich zu einer perrückenahn-liche Masse verwirren [reg. en onr.].

ipruiken, vr. mrv.: Perrücken [vr. mrv.] (ook fig.): I -stijl, m.: Zopfstil [m.], Rokoko [ö.]; -tijd, m.: Zeit [vr.J der Perrücken.

pruikerig, bv. n.: altvaterlich, altva-tensch; (fig. van dingen:) perrückenahn-

lich, verworren; I -heid, vr.: Altvaterlich-keit [vr.1, (fig.) Aehnlichkeit [vr.] mit einer Perrüeke, Verworrenheit [vr.]. pruikje, o.: Perrückchen [o.], pruilen, w. o.: schmollen, das Maul hangen lassen [onr.]. pruiler, m.: Schmoller [m.]. pruil-hoek, m.: Schmollwinkel [m.];

I -mond, m. en vr.: Hangmaul Lo.; aj. pruilster, vr.: Schmollerin [vr.1. ruim, vr.: (pik.) Pflaume [vr.J, Zwet-[vr.J; (tabaks -:) Prüm [vr.J; I -tabak, .. Prümtabak [m.], Kautabak [m.J. pruimage, vr.: (fam.) Zie pruimery. pruime-boom, m.: Pflaumenbaum [m.; al, Pflaumbaum [m.; a], Zwetsenbaum [m.; a]; -boomen, bv. n.:vonPflaumbaum-holz; -boomenhout, o.: Pflaumenbaumholz [o.]; -boomgaard, m.: Pflaumengarten [m.; a].

pruimedant,vr.: kandirte [iej Zwetsche Lvr.].

pruime-kern, vr.: Zie -pit. pruimelaar, m.: Zie het z n. pruime-boom.

pruimellen, vr. mrv.: Zie het vr. mrv.

prumellen.

Ipruimen, w. o. en b.: 1) (fam.) essen [onr.]; goed kunnen -: gut essen können [onr.]; hij zit lekker te -: er lasst es sich schmecken; 2) (tabak:) prümen, Tabak kauen.

Ipruimen, vr. mrv.: (pik.) Pflaumen [vr. mrv.J, Zwetschen [vr. mrv.]; den boel in de - sturen: (fam.) den Karren in den Koth [t] fahren [onr.]; in Sam.: Pflaumen....

pruime-pit, vr.: Pflaumenkern [m.]. pruimer, m.: (van tabak:) Prümer [m.], Tabakkauer [m.]; (fig. fam.) Esser [m.J.

pruimery, vr.: 1) (das) Essen; veel van de - houden: gern gut essen [onr.], einen guten Tisch lieben; 2) Speise [vr.1, (das) Essen; eene lekkere -: ein leckeres Essen, eine léckere Speise. pruime-steen, m.: Pflaumenstein

m.:

reussisch (fig. auw, o.: Berli-zuur, o.: Blausaure

[m.].

5-\S

erer

vr. mrv.: Pru

im.]. I -, bv. n.: is daar niet -:

gewinnen

voor • Ge

-en:

psalter, o.: 1) (muz.) Psalter [m.]; 2) (bijb.: das) Buch der Psalmen, pseudo, bv. n. en bw.: Pseudo..., an-ïblich, so

ge

(i. a. b.) Psyche

vr.:

bv. n.: psycholo-

Publicitat [vr.1;

vr.:

Plunder [m. enk.]; I -boel, m.: Rummel [m.]; -kamer, yr.: Plunderkammer [vr.], Rumpelkammer [vr.]; -kast, vr.: Plunder-kasten [m.]; -kist, vr.: Plunderkiste [vr.]; -mand, vr.: Plunderkorb [m.; ö];-werk, o.: Pfuscherarbeit [vr.].

prullerig, bv. n.: 1) lumpig; scherig; I -heid, vr.: 1) Lumpigke (

2) Pfuseherigkeit [vr.1. prullerjj. vr.: Lumperei [vr.]. prullig, bv. n.: Zie prullerig, prulschryver, m.: Bücherschmi lm.].

prumellen (prunellen), nellen (Brunellen) [vr. mrv.].

prut, vr.: Bodensatz |

(van melk:) sauer; het (pop.) es ist da nicht richtig.

pruttelaar, m.: (pruttelaarster, vr.): Murrkopf [m.; ö].

pruttelary, vr.: (das) Murren, (das) Brummen.

pruttelen, w. o.: Murren, brummen; (van iets dat kookt:) prudeln, prot-zeln.

pruttel-geld, o.: (das) kleine Zeug. pruttelig, bv. n.: murrköpfig, brum-mig.

pruttelwerk, o.: Pfuscherei [vr.]. prü, vr.:    (i. a. b., gem.:) Luder

[o.].

prijken, w. o.: prangen (- met mit).

prijs, m.: 1) (in eene loterij:) Gewinn-nummer [vr.]; eenen - trekken: eine Ge-winnnummer ziehen [onr.]; den hoogsten

-    trekken: das grosse Loos

[onr.]; 2) (anders i. a. b.) Preis [m.]; aan iemand den - afwinnen: Einem den Preis abgewinnen [onr.]; om den - kampen met iemand: mit Einem um den Preis ringen [onr.] ; beneden den - verkoopen: unter dem Preise verkaufen; een schip - maken: ein Schiff Preis machen; een schip - verklaren: ein Schiff für gute Prise erklaren;

-    op iets stellen: Werth [t] auf etwas legen ; iets op - stellen: (fig.) etwas schat-zen; eenen - op iemands hoofd zetten: einen Preis auf Jemandes Kopf set-zen.

prjjs-bederfster, vr.: Preisverderbe-rin [vr.]; I -bederver, m.: Preisverderber [m.]; -bepaling, vr.: Preisbestimmung [vr.], Festsetzung [vr.] des Preises; -courant, vr.: Preiscourant [vr.], [s] Preisverzeich-niss [o.], Preisliste [vr.].

prljselük, bv. n.:    1) preiswürdig,

lobenswerth [t]; 2) theuer [t]; I -heid, vr.: 1) Preiswürdigkeit [vr.], Lobenswürdigkeit Ivr.], 2) [T] Theuerung [vr.].

prijs-geven, w. b.: preisgeben [onr.] (iets of iemand aan...: [3] etwas oder Einen).

prijsje, o.: 1) (der) geringe Preis; een -: sehr wohlfeil; 2) (der) kleine winn; een klein - (uit de loterij) trekken: eine kleine Gewinnnummer ziehen [onr.];

3) (fig. fam.) Lobspruch [m.; ü]; een - verdienen: geloot zu werden verdienen.

prjjs-kamp, m.: Wettstreit [m.], Wett-kampf [m.; a]; I -lijst, vr.: Zie -courant; -opgaaf (-opgave), vr.: Preisangabe [vr.]; -rechter, m.: (bij wedstrijden:) Preisrichter [m.], (over buitgemaakte schepen:) Prisen-

richter [m.]‘, -schip, o.: (das) Preis ge-machte Schiff, (die) Prise; -stof,vr.: Preis-stoff [m.]; -uitdeeling, vr.: [t] Preisaus-theilung [vr.]; -verhandeling, vr.: Preis-schrift [vr.]; -verhooging, vr.: Steigerung [vr.] des Preises; -vermindering, vr.: Her-absetzung [vr.] des Preises; -vraag, vr.: Preisfrage [vr.], Preisaufgabe [vr.].

prijzen, w. b.: 1) preisen [onr.], loben, rühmen; iemand of iets hemelhoog -: Einen oder etwas himmelhoch preisen [onr.]; zich gelukkig -: sich glücklich preisen [onr.]; geprezen worden : geprie-sen (gelobt) werden [onr.];    2) mit

einer Preisetikette oder Preisangabe versehen [onr.]; geprijst worden: mit einer Preisangabe versehen werden [onr.].

prljzens-waard (-waardig), bv. n.: preiswürdig, lobenswürdig; I -waardigheid, vr.: Preiswürdigkeit [vr.], Lobenswürdigkeit [vr.j.

psalm, m.: Psalm [m.]; het Boek der (bijb.) das Buch der Psalmen; I-boek o.: Psalmbuch [o.; ü]; -dichter, m.: Psal-mendichter [in.], Psalmist [m.]; -gezang o.: Psalmgesang [o.]; het -zingen: das Psalmensingen [onr.]. psalmist, m.: Psalmist [m.]. psalmodie, vr.: Psalmodie [vr.]; (fig.: der) monotone Yortrag [m.; aj.

psalmodiëeren, w. o.: psalmodi-ren [ie].

genannt.

pseudoniem, bv. n.: pseudonym. I -, o.: Pseudonym [o.], (der) verdichtete Name.

pseudonimiteit, vr.: Pseudonymitat [vr.].

pst!, tsw.: pst!

Psyche,

[vr.].

psychologie, vr.: Psychologie [vr.], Seelenkunde [vr.].

psychologisch,

gisch.

psycholoog, m.: Psycholog [m.]. Ptolemeüs, m.: Ptolemaus [m.]; de Ptolemeën, mrv.: die Ptolemaen.

puberteit, vr.: Pubertat [vr.], Mann-barkeit [vr.], Geschlechtsreife [vr.].

publicatie, vr.: Publikation [vr.], Be-kanntmachung [vr.].

publiceeren, w. b.: publiciren [ie], bek;annt machen, veröffentlichen. publicist, m.: Publicist [m.]. publiciteit,    " 11    r“ ’

- geven aan iets: etwas öffentlichbekannt machen.

publiek, bv. n. en bw.: öffentlich. I -, o.: Publikum [o.].

pudding, m.: (kkk.) Pudding [m.] puf, vr.: (fam.) Lust [vr.],Keigung [vr.]; geen - hebben op: 1) keine Lust naben zu, 2) [3] nicht viel trauen. pui (puie), vr.: Freitreppe [vr.]. puik (puikspuik), bv. n.: ausgezeich-net, superfein; I -dichter, m.: (der) aus-gezeichnete Dichter, Dichter [m.] ersten Ranges.

puikje, o.: (der, die, das) Ausgezeich-netste; een -: ein Ausgezeichneter (vr.:

en bw.: (Fr.; spr.: veel geld hebben:

puistje, o.: (hik.) Pustelchen [o.]; (fig. fam.) Trugklingel [vr.].

puistjes, o. mrv.: Pustelchen [o. mrv.]; - vangen: (fig. fam.) Mauschen fangen [onr.] (d. h. muthwillig [t] an Hausthüren klingeln und schnell sich aus dem Staube machen).

puistvormig, mig.

puit, m.: Frosch [m.; ö]; I -aal, m.: Aalquappe [vr.], Aalraupe [vr.]. pukkel, vr.: (hik.) Pustel [vr.]. pukkeltje, o.: Pustelchen [o.], pul, vr.: Pulle [vr.]. pulken, w. o.: grübeln, stochern.

vr.: Pulle [vr.]; I -broer, [m.], Zecher [m.], Sauter

bv. n.: pustelför-

pulle,

Pullmeister [m.].

pullen, w. o. en b.: zechen, saufen. pulletje, o.: Püllchen [o.], pulsatie, vr.: Pulsation [vr.], Puls-schlag [m.; a].

pulsimeter, m.: Pulsimeter [m.], Puls-messer [m.].

pulver, o.: Pulver [o.], pulveriseeren, w. b.: pulverisiren

nu:

[ie].

Pünktlichkeit

vr.:

Sinn

in.:

[m].

^ puntig^ bv. n.: 1)^ s^itz, spitzig U>ok zigkeit\vr.f {ook tig’.); 2) (fig.: das) Wit-

Ziehbrunnen | t^.j, 3) (mnw.) SchaCxxv dempen en spr. kuil; I -baas, m.: Auf-seher [m.].

putie, o.: Grübchen [o.]. Zie spr.

paaltje.

putoor, m.: (vog.) Wiedehopf [m.]. putrefactie, vr.: Putrefaktion [vr.], Yerwesung [vr.].

put-ruimer, m.: 1) Brunnenraumer [m.], 2) Kloakenfeger [m.]; I -water, o.: Brunnenwasser [o.], Quellwasser [o.].

puts, vr.: Schöpfeimer [m.]; (zeew.) Pütze [vr.].

putsen, w. b.: schöpfen; (zeew.) püt-zen.

nnen

spr.

eine Ausgezeichnete; o.: etwas ausgezeich-netes).

puik-juweel, o.: Prachtjuwel [o.]; I-schilder, m.: Maler [m.] ersten Ranges, (der) ausgezeichnete Maler; -stuk, o.: Meisterwerk [o.].

puil-ailer, yr.: (ontl.) Krampfader [vr.].

puilen, w. o.: Zie uitpuilen, puil-oog, o.: Glotzauge [o.] (met -oogen: glotzaugig).

puimen, w. b.: bimsen. puimsteen, o.: Bimsstein [m.], Bims [m.J; I -achtig, bv. n.: bimssteinartig.

puin, o.: Schutt [m.]; I -gras, o.: (pik.) Hundsgras [o.]; -hoop, m.: Schutthaufen [m.].

puissant, bv. n.

pwies-sant) machtig; machtig viel Geld haben.

puist, vr.: 1) (hik.) Pustel [vr.], Finne [vr.]; een gezicht vol -en: ein Gesicht voller Pusteln; 2) (fi^. fam.) Widerwille [m.]; eene - hebben of krijgen aan iets of aan iemand: einen Widerwillen gegen etwas oder Einen haben oder fassen; I -achtig, bv. n.: pustelartig. puisterig (puistig), bv.: finnig;; -heid, vr.: finnige Beschaffenheit

punch, vr. Zie pons.

punctualiteit,

[vr.].

punctuatie, vr.: (tik.) Interpunktion [vr.].

punctueel, bv. n.: pünktlich, akkurat, genau.

punctum, o.: Punktum [o.], Punkt [m.].

-, tsw.: punktum!

punctuur, vr.: (hik.) Punktur [vr.].

Punisch, bv. n.: punisch, kartha-gisch; de -e oorlogen: (hist.) die puni-schen Kriege [m. mrv.]; -e trouw: (fig.) punische Treue [vr.] (d. h. Treulosigkeit [vr.]).

punt, o. : Punkt [m.]; op het - staan (op het - zijn): auf dem Punkte stehen [onr.]. I -, vr.: Punkt [m.];(spitstoeloopend

uiteinde:) Spitze [vr.]; de - eener naald ; die Spitze emer Nadel. punt-achtig, bv. n.: etwas spitz; -beitel^ m.: Spitzmeissel ]m.]; -dicht, o.: gedicht [o.], Epigramm [o.]; -dichter, Sinndichter ]m.], Epigrammendichter

punteeren, w. b.: punktiren [ie], be-punkten.

punten, w. b.: spitzen, spitz machen. punt-liaak, m.: Spitzhaken [m.]; I -hamer, m.: Spitzhammer [m.; a]; -houweel, o.: Spitzhacke [vr.].

zige.

puntje, o.: 2) Pünktchen [o.]; 2) Spitz-chen [o.]; in de -s: (spr.) ausserst nett, geschniegelt und gebügelt.

punt-kogel, m.: Spitzkugel [m.].

punts-wyze, bw.: punktweise, Punktr für Punkt.

pupil, m. en vr.: 1) (rcht.) (der, die) Mündel, (der) Pupill, (die) Pupille; 2) (ontl.) Augenstern [m.].

purgatie, vr.: Purganz [vr.], Laxanzi [vr.].

purgeer-boon, vr.: Seebohne [vr.]; I in overige Sam.: Purgir....

purgeeren, w. b. en o.: purgiren [ie].

Purim, o.: (kkl.) Purim [o.]; I -feest, o.: Purimfpst [o.].

piirismus, o.: (tik.) Purismus [m.], Purism [m.].

puristery, vr.: Purism [m.], Purismus

[m.].

puristisch, bv. n.: puristisch.

Puritein, m.: (kkl.) Puritaner [m.].

puriteinsch, bv. n.: puritanisch.

purper, o.: Purpur [m.]; I -achtig, bv.

n.: purpurartig.

Ipurperen, bv. n.. purpurn.

Ipurperen, w. b.: 1) purpurn farben; 2) mit Purpur bekleiden.

purper-hout, o.: Zie palissander;

I-kleurig, bv. n.: purpurtarbig; -koorts, vr.: (gnk.) Purpurfieber [o.], Scharlachfie-ber [o.]; -lipjes, o. mrv.: Purpurlippchen [o. mrv.], Rosenlippchen [o. mrv.]; -rood, bv. n.: [t] purpurroth (als z. n. o.:|kleur:] [t] Purpurröthe [vr.], [verf:] [t] Purpurroth [o.]).

put, m.: 1) Grube [vr.]; 2) Brunnen [m.1, Ziehbrunnen [m.], Schöpfbru [m.]; 3) (mnw.) Schacht [vr.]; Zie

putster, vr.: Wasserschöpferin [vr.]. putten, w. b.: schöpfen (ook fig.). putter, m.: Wasserschöpfer [m.]; (vog.) Stieglitz [m.J, Distelfink [m.].

putting, vr.: (zeew.) Putting [vr.].

puur, bv. n. en bw.: pur, rein, lauter;

-    uit nieuwsgierigheid: bloss ans Neugier, aus lauter Neugier.

puzzolane, vr.: Zie pozzolaan-aarde.

py, vr.: (monniks-:) Kutte [vr.]; (fig.) Ueberrock [m.; ö]; op zijne - krijgen:

(fam.) Prügel bekommen [onr.], (ook:) durchgehechelt werden [onr.].

pygmee, m.: (fab. en fig.) Pygmae [m.]; pygmeeën, m. mrv.: Pygmaen [m. mrv.J.

pyjakker, m.: (der) kurze Ueberrock

pyl, m.: (i. a. b.) Pfeil [m.]; gewapend met - en boog: mit Pfeil und Bogen be-waffnet; als een - uit den boog: wie ein Pfeil vom Bogen; I-adder,vr.: Pfeilnatter,

[vr.], Pfeilschlange [vr.]. pijler, m.: (bwk. en fig.) Pfeiler [m.]. pyl-koker, m.: Pfeilköcher [m.];

I -recht, bv. n. en bw.: pfeilgerade;-slang, vr.: Zie -adder; -snel. bv. n. en bw.: pfeilschnell; -stok, m.: 1) Pfeilschaft [m.],

2) Raketenstock [m.; ö]; -vergif, o.: Pfeil-gift [o.]; -visch, m.: Pfeilfisch [m.]; -vormig, bv. n.: pfeilförmig; -wortel, m.: (pik.)

Pfeilwurz [vr.], (pha.) Arrowroot [o.].

Ipyn, vr.: Schmerz [m.], Weh [o.]; (fig.)

Pem [vr.]. I m.: (pik.) Fichte [vr.], Fich-tenbaum [m.; a].

pyn-appel, m.: Fichtenapfel [m.; a], Fichtenzapfen [m.]; l-appelklier, vr.: (ontl.) Zirbeldrüse [vr.|; -bank, vr.: Peinbank [vr.; a], Folterbank [vr.; a];-boom, m.:

Zie m. pyn; -bosch, o.: Fichtenwald [m.; a].

pyuen, w. b.: pressen, drüeken; gepijnde honig: Lebhonig [m.]. I - (zich), w. w.: sich abmühen; (fig.) sich befleissi-gen.

pyu-liars, vr. en o.: Fichtenharz [o.];

I -hout, o.: Fichtenholz [o.].

pynigeu, w. b.: peinigen, martern, foltern. I - (zich), w. w.: Zie pynen (zich).

pyniger, m.: Peiniger [m.], Folterer [m.1, Marterer [m.].

pijniging, vr.: Peinigung fvr.], Marter [vr.], Folterpein [vr.], Folterqual [vr.].

pyu-kamer, vr.: Folterkammer [vr.]. pfinloos, bv. n.: schmerzlos; I -heid, vr.: Schmerzlosigkeit [vr.].

pynlijk, bv. n.: 1) (lichamelijk zeer-doende:) schmerzhaft; eene -e wond: eine schmerzhafte Wunde; ik ben - in al mijne leden (er is geen lid aan mijn lijf dat niet

-    is) : es schmerzt mich in allen Gliedern;

2)    (zielsleed veroorzakend:) schmerzlich;

3)    (knellend, benard:) peinlich; I -heid, vr.: 1) Schmerzhaftigkeit Ivr.]. 2) Schmerz-lichkeit [vr.], 3) Peinlichkeit [vr.].

pyn-noot, vr.: Zie -appel; I -raam, o.: Zie -bank; -rups, vr.: (ins.) Fichten-raupe [vr.]; -stillend, bv. n : schmerzstil-lend; -verzachtend, bv. n.: schmerzlin-dernd; -woud, o.: Zie -bosch.

pyp, vr.: 1) (voor tabak:) Pfeife Ivr.]; eene - rooken: eine Pfeife rauchen; eene leelijke - rooken : (fig.) übel ankom-

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

[öj.

me

n; daar kan hij eene leelijke -rooken: (fig.) das kann ihm sehr übel bekommen; dan gaat hij de - uit: (pop.) so wird er seinen Abschied bekommen; 2) (aan een orgel:) Pfeife [vr.]; 3) (pijp-vormig deel van eenig voorwerp:) Rönre [vr.], Rohr [o.; o en ö]; 4) (langwerpige uitgraving onder den grond, b. v. van eene mol:) Röhre [vr.]; 5) groot vat als vochtmaat:) Pipe [vr.]; eene - wijn: eine Pipe Wein; 6) (van eene broek:) Bein [o.J, Hosenbein [o.]; 7) eene - tabak: eine Pfeife Tabak; eene - lak: eine Stange Siegellack ; eene - kaneel: ein Zimmtrohr.

pyp-aarde, vr.: Pfeifenerde [vr.] l-bloem, vr.: (pik.) Röhrenblume [vr.].

pype-dop, m. (-dopje; o.): Pfeifenhüt-chen [o.]; l-Jkop, m.: Pfeifenkopf [m.; ö]; -koter, m.: Zie -wroeter.

Ipypen, w. b.: (fluiten:) pfeiten [onr.]; (plooien:) falteln; (fig., rooken:) rauchen.

Ipypen, in Sam. I -bakker, m.: Pfei-fenbrenner [m.]; -lade, vr.: Pfeifenlade [vr.] (die kamer is eene -lade: fig.: dieses Zimmer ist ein wahrer Spritzenschlauch); -rek, o.: Pfeifengestell [o.]; -stander, m.: Pfeifenstander [m.]; -steller, m.: (fam.) Larmer [m.J; -uithaler, m.: Pfeifenraumer [m.].

pype-peuter, m.: Zie -wroeter, pyper, m.: Pfeifer [m.]. pype-roer, o.: Pfeifenrohr [o.]; l-steel, m.: Pfeifenstiel [m.]; -wroeter, m.: Pfeifenraumer [m.].

PÜP-gast, m.: Spritzenmann fm.; al; -gat, o.: (van orgelpijpen:) Pfeifenloch [o.; ö]; -gezwel, o.: Zie -zweer.

pypje, o.: Pfeifchen [o.]; (buisje :) Röhr-chen [o.]: wie in het riet zit kan goed -s snijden: (spr.) wer im Rohr sitzt kann sich Pfeifen schneiden.

pyp-kan, vr.: Saugkannchen [o.], Lu-del [vr.]; |-kaneel, o.: Röhrenzimmt [m.], Zimmt [m.] in Röhren; -koraal, o.: Röh-renkoralle [vr ]; -kruid, o.: (pik.) Schier-ling [m.]; -lak, o.: Siegellack [m.]; -poliep, vr.: Röhrenpolyp [m.]; -riet, o.:Pfeifenrohr [o.] ; -sleutel, m.: Rohrschlüssel [m.]; -slot, o.: Rohrschloss [o.; ö]; -werk,,

o.: 1) (van orgels:) Pfeifenwerk [o.], 2) (van waterleidingen, enz.:) Röhrenwerk |o.]; -zak, m.: Sackpfeife Lvr.], Dudelsack [m.; a]; -zwavel, vr.: Stangenschwefel [m.]; -zweer. vr.: Fistel [vr.].

pyramidaal, bv. n.: pyramidenför-mig.

pyramide, vr.: Pyramide [vr.]. Pyreneën, vr. mrv.: (adk.) Pyrenaen [vr. mrv.].

pyromantie, vr.: Pyromantik [vr.]. pyrometer, m.: Pyrometer [m.]. pyrophaag, m.: Pyrophag [m.], Feuer-fresser [m.].

pyroseaaf, vr.: Pyroskaph [m.], Dampfschiff [o.J.

pyrotechniek, vr.: 1) Pyrotechnik [vr.]; 2) Feuerwerkkunst [vr.].

Pytliagoriscli, bv. n.: pythagoraisch; de -e tafel: die pythagoraische Tafel.

pythiscli, bv. n.: (hist.) pythisch; de -e spelen: die pythischen Spiele [o. mrv.].

30

na, bw.: (Lat.) qua, als. uadraat, o.: Quadrat n. 1) quadrat; 2) in Sam.:

quadragesima, vr.: (kkl.) gesima [vr.j.

quadrant, vr.: Quadrant [m.[. quadratuur, vr.: (wsk.) Quadratur [vr.]; de - van den cirkel: die Quadratur des Kreises, des Zirkels Yierung [vr.], (tig.) eine Unmöglichkeit.

quadreeren, w. b.: (i. a. b.) quadriren [iel.

bv.

£>8--

[o.].

[o.].

[o.].

Ira-

quadrille, vr.: (i. a. b.) Quadrille [vr.].

quadrilleeren, w. o.: 1) Quadrille tanzen; 2) (spl.) Quadrille spielen. quadrillioen, o.: Quadrillion [vr.]. quadriimaneii, m. mrv.: Quadru-manen [m. mrv.], Yierhander [m. mrv.].

quadrupeden, m. mrv.: Quadrupeden [m. mrv.1, vierfüssige [T] Thiere [o. mrv.].

quadrupel, bv. n.: vierfach ; I - alliantie, vr.: (hist.) Quadrupleallianz [vr.].

quadrupleeren, w. b.: quadrupliren [iej, vervierfachen, vervierfaltigen.

quaestie? vr.: Frage [vr.]; het punt in -: der fragliche Punkt; buiten -: ohne Zweifel; dat is buiten de -: das ist die Frage nicht.

quaestieus, bv.n.: 1) fraglich; 2) zwei-felhaft; | -heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.]. quaestor, m.: (hist.) Quastor [m.]. quaestuur, vr.: Quastur [vr.], Quastor-amt [o.; a]

quagga, m.: (drk.) Quagga [o.], qualiïicatie, vr.: Qualifikation [vr.], [ie] Qualificirung [vr.]. qualiliceeren, w. b.: qualificiren [ie], qualitatief, bv. n.: qualitativ. qualiteit, vr.: (i. a. b.) Qualitat [vr.]. quantitatief, bv. n.: quantitativ. quantiteit, vr.: Quantitat [vr.]. quaiitum, o.: Quantum [o.], Wieviel

quarantaine, vr.: Quarantane [vr.]; - houden: die Quarantane halten [onr.].

quarré, o.: (mil.) Quarré [o.], Yiereck [o.]; een - formeeren: sich in Quarré auf-stellen.

quart, o.: Quart [o.], Yiertel [o.]. I -, vr.: (muz.) Quarte [vr.]. quartaal, o.: Quartal [o.], quarteeren, w. b.: quartiren [ie], quarteroen, m. en vr.: Quarteron [m.], Quarteronin [vr.].

quartet, o.: (muz.) Quartett [o.], quartier, o.: Quartier [o.], quarto, o.: Quartformat [o.]; in-: in Quartformat.

quartpn, m.: Quartant [m.], Quart-band [o.; a]. quasi, bijw.: (Lat.) quasi, gleichsam. quassie (quassia), m.: (pik.) Quassia [vr.]; I -hout, o.: Quassienholz [o.], Bitter-holz [o.].

quatemper, m.: Zie quatertemper, quaterne, vr.: (i. a. b.) Quaterne [vr.]. quatertemper, m.: (i. a. b.) Quatem-ber [m.].

quatrain, o.: (dk.) Quatrain [o.], quatuor, o.: (muz.) Quatuor [o.], (das) vierstimmige Tonstück.

queue, vr.: 1)(biljartstok:) Queue [vr.], Bülardstock [m.; ö]; 2) (tig.) Reihe [vr.]; - maken: Queue machen, sich nach der Reihe stellen.

quidproquo, o.: Quiproquo [o.], quiëtismus, o.: (kkl.) Quietismus [m.], Quietism [m.]#

quiëtist, m.: (kkl.) Quietist [m.]. quincaillerie, vr.; Quinkaillerie [vr.]. quinine, vr.: (pha.) Quinin [o.], quinquet, vr: Quinquetlampe [vr.]. quint, vr.: (i. a. b.) Quinte [vr.]. quinterne, vr.: (spl.) Quinterne [vr.]. quintessens, vr.: Quintessenz [vr.] (ook tig.); (tig.) Kern [m.].

quintet, o.: (muz.) Quintett [o.], (das) fünfstimmige Tonstück.

Quintilianus, m.: Quintilian [m.]. quiproquo, o.: Zie quidproquo. Cfcuirina, vr.: (vrouwennaam:) Quirine [vr.].

Quirinus (Quirijn), m.: (mansnaam:) Quirinus [m.].

quitantie, vr.: Quittung [vr.]. quiteeren, w. b.: (rekeningen:) quit-tiren [ie]; (zaken:) sich zurückziehen [onr.] aus, aufgeben [onr.], quittiren [ie], quitte, bv. n.: Zie Riet. quodlibet, o.: Quodlibet [o.], Allerlei quota, vr.: Quota [vr.]. quotatie, vr.: Anschlag [m.; a], Quo-tenbestimmung [vr.]. quoteeren, w. b.: quotiren [ie], quotiënt, o.: (rek.) Quotiënt [m.]. quotisatie, vr.: Zie quotatie, quotiseeren, w. b.: Zie quoteeren.

B.

Ira, vr:: (zeew.) Raa [vr.], Rah [vr.].

Ira (gebiedende wijs van „raden”): rathe (*); dat is - - wat is dat: (fam.) das ist ein Rathsel.

Iraad, m.: (i. a. b.) Rath [m.]; de hooge - der Nederlanden: (rcht.) das Oberappel-

in.:

ung

lationsgericht’ der Niederlande; de - van State: der Staatsrath; met - en daad: mit Rath und That; komt tijd, komt -: (spr.) kommt Zeit, kommt Rath; geen - weten (ten einde - zijn): sich nicht zu rathen wissen [onr.]; geen - weten met: nicht wissen was anzufangen mit; - schaffen: Rath schaffen; goede - is duur: (spr.) gu-ter Rath ist theuer [t], raacl-geefster, vr.: Rathgeberin [vr.];

I-gevend, bv. n.: rathgebend; -gever, Rathgeber [m.]; -geving, vr.: Rathgeb [vr.]; -huis, o.: Rathhaus [o.; a].

raadje, o.: 1) (kleine raad:) Rathchen [o.]; dat was me een -: (tam.) das war mir ein schönes Stückchen Rath: 2) (klein rad:) Radchen [o.].

raad-kamer, vr.: Rathszimmer [o.];

I -pensionaris, m.: (hist.) Rathspensionar [m.1; iemand -plegen (KB. één woord), w. b. (of als twee woorden: - met iemand plegen, w. o.): Rath pflegen mit Einem, zu Rathe gehen mit Einem, Einen urn Rath fragen [reg.], Einen zu Rathe ziehen [onr.]; -pleging, vr.: Berathung [vr.], Be-rathschlagung [vr.].

raads-besluit, o.: 1) (theo.) Rath-schluss [m.; ü] (- van de Voorzienigheid: der Vorsehung), 2) Rathsschluss [m.; ü], Beschluss [m.; ü] eines (des) Rathes.

raadsel, o.: Rathsel [o.]; - in woorden: Wortrathsel [o.]; - in lettergrepen: Silben-rathsel [o.J, Charade [vr.]; - in letters: Buchstabenrathsel [o.]. Logogryph [o-], Rebus [o.]; in -s spreken: in Rathseln sprechen [onr.]; | -achtig, bv. n.: rathsel-haft; -achtigheid, vr.: Rathselhaftigkeit [vr.]; -boek, o.: Rathselbuch [o.; üj; -taal, vr. enk.: rathselhafte Reden [vr. mrv.]; -woord, o.: 1) Rathselwort [o.], (das) rathselhafte Wort, 2) Aufiösungswort [o.], raadseltje, o.: Rathselchen [o.], raads-heer, m.: Rathsherr | m.], (als schaakstuk:) Laufer [m.];! -heerlijk, bv. n.: rathsherrlich ; -heerschap, o.: Rathsherrn-würde [vr.], Rathsherrnstelle [vr.].

raatl-slag, in.: Rathschlag [m.; ü], Berathung [m.].

raads-lid, o.: Rathsglied [o ], Raths-mitglied [o.J; I-lieden, m. mrv.:Rathsleute (m. mrv.]; -man, m.: Rathgeber [m.];-vergadering, vr.: Rathsversammlung [vr.];

I -zitting, vr.: Rathssitzung [vr.].

raad-vragen, z. n. o.: Rathfragen [o.]; I -zaal, vr.: Rathssaal [m.; -sale]. raadzaam, bv. n.: rathsam, rathlich; -heid, vr.: Rathsamkeit [vr.], Rathlich-keit [vr.].

raaf, vr.: (vog.) Rabe [m.]; eene witte -: (fig.) ein weisser Rabe, eine grosse Sel-tenheit. Zie mrv. raven, raag-bol, m. (-borstel, m.; -hoofd, o.):

Zie ragebol.

raagster, vr.: Wegschafferin [vr.] der Spinnweben.

raagstok, m.: Wandbesenstange [vr.]. raak, bw.: getroffen; het schot is -: der Schuss trifft; het schot was -: der Schuss traf; - zijn : treffen [onr.], (fig. fam.) schrecklich (fürchterlich) sein; de epidemie (de sterfte) is - geweest: die Seuche (die Sterblichkeit) ist schrecklichgewesen; -schieten (- slaan, - raden, enz.): treffen [onr. I; i -lijn, vr.: Berührungslinie [vr.] Tangente [vr.]; -punt, o.: Berührungspunkt [m.].

raam, o.: 1) Rahmen [m.]; in een -zetten: einrahmen; 2) (fig.) Fenster [o.J; aan (bij, voor) het - zitten: am Fenster sitzen [onr.J. I -, m.: (der) berechnete Yer-such; een - doen naar: 1) zu erreichen (zu greifen) suchen, 2) einen Anschlag (eine Berechnung) machen über.

raam-gorclyii, o.: Fenstergardine [vr.], Fenstervorhang [m.; a]; I -koord o.:

1)    (wev.) Schwanzschnur [vr.; ü], 2) Fen-stergardinenschnur [vr.; ü], 3) Schubfen-sterbleischnur [vr.; ü]; -lood, o.: Schub-fensterblei^ewicht [o.]; -papier, o.: (tech.) Schöpfpapier [o.].

raampje, o.: 1) Rahmchen [o.];2)(fig.) Fensterchen [o.].

raam-stok, m.: (wev.) Schwanzknüp-pel [m.]; I -zaag, vr.: Rahmsage [vr.].

raap, vr.: (pik.) Rübe [vr.]; (iron. pop.) Haut [vr.]; op zijne - krijgen: (iron. pop.) Prügel bekommen [onr.], (ook:) durchge-hechelt werden [onr.].

raap-akker, m.: Rübenacker [m.; a], Rübenield [o.]; I -bord, o.: (mtsl.) Hand-brett [o.]; -graan, o.: Raffkorn[o.];-kalk, vr.: Kalk [m.] zum Berappen; -koek, m.: Rapskuchen [m.]; -kool, vr.: (pik.) Rüben-kohl [m.]; -land, o.: Rübenland [o.l; -loof, o.: Rübenkraut [o.]; -olie, vr.: Rüböl [o.], Rübsamenöl [o.l, Rapsöl [o.]; -steelen, m. mrv.: (kkk.) Rübstangel [m. mrv.].

raapster, vr.: Rafferin [vr.]; (fig.) Sammlerin [vr.].

raap-vormig, bv. n.: rübenförpiig;

I -zaad, o.: Rübsamen [m.]. raar, bv. n.:    1) sonderbar, fremd,

2)    wunderlich; I -heid, vr.: 1) Sonderbar-keit [vr.], 2) Wunderlichkeit [vr.].

raas-bol, m.:    1) Tollkopf [m.; ö],

Zie ragebol; I -bollen, w. o.: rasen, Skandal machen; -kallen, w. o.: faseln; -kaller, m.: Faseler [m.1; -kalling, vr. :Fa-selei [vr.]; -kalster, vr.: Faslerin [vr.]; -kop, m.: Zie -bol; -maandag, m.: Zie koppermaandag.

raat, vr.: (honigraat:) Wabe [vr*], Ho-nigscheibe [vr.].

rabarber, vr.: (pik. en pha.) Rhabar-ber [m.[; - gebruiken: Rhabarber nehmen [onr.]

rabat, o.: (korting:) Rabatt [o.]; (tnb. en kim.) Rabatte [vr.]; een oud -: (iron.) eine alte Schachtel; een oud - van een huis: (iron.) eine alte Baracke; 1 -rekening, vr-: Rabattrechnung [vr.]; -schaaf, vr.: (tim.) Falzhobel [m.], [t] Nuthhobel [m.].

rabatteeren, w. b.: (kph.) rabattiren [ie].

rabatten, w. b.: (tim.) mit Nuthen [t] ausfahren [onr.].

rabat-yzer, o.: Rabatteisen [o.], rabaut, m.: Taugenichts [m.], rlunds-fott [m.; ö]; I rabautenstuk, o.: Hundsföt-terei [vr.].

rabauten, w. o.: Hundsfötterei trei-ben [onr.].

rabauw, vr.: Kurzstielapfel [m.; a]. rabbelaar, m.: Schnatterer [m.J. rabbelaarster, vr.: Schnattertasche [vr.].

rabbelary, vr.: Geschnatter [o.], rabbelen, w. o. en b.: schnattern. rabbeling, vr.: Greschnatter [o.], rabbel-kees, m.: Schnatterer [m.]; I -kous, vr.: Schnattertasche [vr.J; -schrift,

o.: Radbeschlag [m.1;

ook els-

raffinade, vr.: 1) Raflinade [vr.], Lau-terung [vr.] des Zuckers; 2) Raffinade [vr.],. (der) raffinirte [ie] Hutzucker.

[onr.].

raket, o.: (kaatsnet:) Racket [o.],Rac-kett [o.]. I vr.: (vuurwerk:) Rakete [vr.], Rackete [vr.]; (pik.) Rauke [vr.]; I -bal m.: Federball [m.]; -knal, m.: Racketenknall [m.]; -slag, m.: Racket-tenschlag [m.; a]; -spel, o.: Ballspiel

[o.].

o.: Kritzelei [vr.]; -taal, vr.: Kauderwalsch

[o.].

rabbi, m.: Rabbi [mj, Meister [m.]. rabbinaal, bv. n.: rabbinisch. rabbinaat, o.: Rabbinat [o.], rabbi nisiniis, o.: Rabbinismus [m.], Rabbinism [m.].

rabbinist, m.: Rabbinist [m.]. rabbijn, m.: Rabbiner [m.J. rabbynendoni, o.: 1) [t] Rabbiner-thum [o.]; 2) Rabbineramt [o.]; 3) Zie rabbinismns. rabbynsch, bv. n.: rabbinisch. rabulist, m.: Rabulist [m.],Rechtsver-dreher [m.].

rabulist er y, vr.: Rabulisterei [vr.], Rechtsverdrehung [vr.].

rad, o.: Rad [o.; a]; het - van avontuur: das Glücksrad; aan iem. een - voor zijne oogen draaien: (spr.) Einem einen blauen Dunst vormachen; het vijfde -, enz.: Zie wiel; galg en -: Zie galg. I -, bv. n.: rasch, flink; - ter taal (- van tong-): zungenfertig. rad-beslag,

I -braken, w. o.: radebrechen [onr.] (■ fig.), radern; -draaier, m.: (fig.) Rad führer [m.].

rade, (verbogen) z. n. m.: (*) Rath [m. a]; te - gaan met: zu Rathe gehen [onr.] mit.

radeloos, bv. n.: rathlos, desperat;

I -heid, vr.: Rathlosigkeit [vr.], Despera-tion [vr.].

rade-maker, m.: Radmacher [m.], Radker [m.].

radeer, in Sam.: Radii* [ie]... radeeren, w. b.:    (i. a. b.) radi-

ren [ie].

raden, w. o. en b.: (raadgeven:) rathen fonr.](*); (eene gissing maken of uiten; ook: juist gissen, niet mistasten:) errathen [onr.], rathen [onr.]; - naar: rathen [onr.] nach.

rader, m.: Rather [m.], Errather [m.] raderen, o. mrv.: Rader [o. mrv.]. rader-kas (-kast), vr.: Radkasten [m.]. radertje, o.: Radchen [o.], radheid, vr.: Raschheit [vr.]; - van tong: Zungenfertigkeit [vr.]. radiant, bv. n.: strahlend. radiatie, vr.: 1) Strahlenglanz [m.]; 2) Durchstreichung [vr.], (das) Ausstrei-cnen.

radicaal, bv. n.: (i. a. b.) radikal. I -, z. n. o.: (schk.) Radikal [o.]; (fig.) Berech-tigung [vr.], [s] Befugniss [o.], Fahigkeit [vr.]. I -, m.: (stk.) Radikal [m.].

radicalisnius, o.: Radikalismus [m.], Radikalism [m.].

radius, m.: (Lat.) Radius [m.; -dien], Strahl [m.].

radix, vr.: (Lat.) Radix [vr.: -dices], Wurzel [vr.].

radja, m-: (in Indië) Radscha [m.]. radje, o.: Radchen [o.], radoteeren, w. o.: radotiren [ie], radvormig, bv. n.: radförmig. radys, vr.: Radies [m.]; eene -; ein Radiescben [o.]; I -bed, o.: Radiesbeet [o.]; -zaad, o.: Radiessamen [m.]. raf, vr.: Raff [m.].

rafale, vr.: Rafale [vr.], Windstoss [m.; ö].

rafel, vr.: Faser [vr.], Zaser [vr.]. rafelachtig, bv. n.: faserig, zaserig; -heid, vr.: faserige (zaserige) Beschaffen-heit [vr.].

rafeldraad, m.: Faser [m.], (der) ab-gefaserte Faden [a en a], rafelen, w. b.: abfasern, ausfasern. I -, w. o.: fasern, zasern.

rafelig, bv. n.: faserig, zaserig; I-heid, vr.: Zie rafelachtigheid.

rafeling, vr.: 1) (das) Fasern, (das) Abfasern, (das) Ausfasern; 2) (das) Aoge-faserte, (das) Ausgefaserte'.

rafelzyde, vr.: abgefaserte Seide [vr.].

raffelen, w. b.: Zie rabbelen en roffelen.

raflinadery, vr.: Raflinaderie [vr.]. raffinadeur, m.: Raffinadeur [m.], Zuc^ kersieder [m.].

raffineeren, w. b.: raffiniren [iel; I geraffineerd, v. dw. en bv. n.: rafïinirt [ie] (ook fig.).

rag, o.: Spinnengewebe [o.], Spinnwebe-[vr.].

rage, vr. (Fr., spreek uit: raazj): [t] Wuth [vr.].

ragebol, m. Wandbesen [m.J. ragen, w. b.: mit dem Wandbesen fegen.

ragfijn, bv. n. (zoo fijn als rag): spinn-webfein.

ragout, o.: (kkk.) Ragout [o.], rail, vr.: Schiene [vr.],Eisenbahnschiene-[vr.]; van de -sloopen: von den Schienen abkommen [onr.].

railleeren, w. o.: scherzen. I -, w. b.;

1)    sich lustig machen über, verspotten;

2)    zum Besten haben.

raillerie, vr.: 1) Scherz [m.], Spass» [m.; a]; 2) Spott [m.], Spöttelei [vr.]. raisonnabel, bv. n.: vernünftig. raisonnenient, o.: Raisonnement [o.]^ uit -: aus Yernunftgründen. raisonneur, m.: Widerbeller [m.]. rak, o.: (i. a. b.) Rack [o.], rakel, m. (rakelstok, m.; rakel-ijzer, o.): 1) Schürhaken [m.], Schürstock [m.; ö], Schüreisen Lo.]; 2) Rührhaken. [m.].

rakelings, bw.: fast berührend, hart an; de kogel ging - langs mijn hoofd: die Kugel streifte mir den Kopf, die Kugel ging hart an meinem Kopf vorüber.

raken, w. b.: (treffen:) treffen [onr.];. (aanraken:) berühren, rühren an ; (aangaan :) angehen [onr.], betreffen [onr.]. w. o.: (geraken:) [t] gerathen

rakette, vr.: (pik.) Rauke [vr.lv I -kruid, o.: Rauke [vr.].

raketten, w. o.: Ball schlagen [onr.].

raket-vuur, o.: Racketenfeuer [o.], raking, vr.: (das) Treffen.

rakje, o.: een - in den wind: (fig.) keningr, vr.: Randbemerkung [vr.]; -wijze, ein kleines Hinderniss [s]; bij het minste bw.: randweise.

- dat er in den wind komt: (figr.) bei dem    rang:, m.: Rangr [m.J.

kleinsten dazwischen kommenden Hinder-    rangeeren, w. b.: rangriren [iel.

niss [s].    rang-getal, o.: Ordnungszahl [vr.];

rakke-kloot, m.: (zeew.) Rackklote I -lijst, vr.: Rangliste [vr.]; -orde, vr.: [vr.].    Rangordmmg [vr.]; -regeling, vr.: (van de

rakken, w. b.: (gem.) reinigen. ! -, schuldeischers:) Prioritatsordnung [vr.]; w. o.: sich abarbeiten.    -schikken, w. b.: ordnen; -schikkend, bv.

rakker, m.: Racker [m.], Rackerhund n.: ordnend (-schikkend telwoord, o.: Ord-[m.J.    nungszahl [vr.1); -schikking, vr.: 1) (das)

rakke-talie, vr.: Racktalje [vr.]; Ordnen, Rangordmmg [vr.], 2) Zie-rege-I -touw, o.: Racktau [o.]; -tros, m.: Rack- ling; -zucht, vr.: Rangsucht [vr.]; -zuch-tross [vr.].    tig, dv. n.: rangsüchtig.

ralle, vr.: Raffel [vr.]; (vog.) Ralle rank, m.: (pik.) Ranke [vr.]. I -, bv. n.: [vr.].    rank, schlank; I -heid, vr.: Rankheit [vr.],

w. o.: (pik.) Ranken treiben

rallen, w. o.: raffeln.    Schlankheit [vr.].

ram, m.: (drk.) Widder [m.], Schafbock ranken, \

I -heid, vr.:

[m.; öj; (str.) Widder [m.]; (hist.-mil.) [onr.], ranken.

Widder [m.], Mauerbrecher [m.], Sturm- rankig, bv. n.: rankig; bock [m.; ö]; (tech.) Ramme [vr.], Ramm- rankige Beschaffenheit [vr.]. block [m.; ö], Rammklotz [m.; ö].    rankje, o.: Rankchen [o.].

ramen, w. b.: berechnen, anschlagen    rank vormig, bv. n.: rankförmig.

[onr.].    ranonkel, vr.: (pik.) Ranunkel [vr.];

ramenas, vr.: (pik.) Rettig [m.], Ret- I -bed, o.: (tnb.) Ranunkelbeet [o.]; -bol, tich [m.].    m.: Ranunkelzwiebel [vr.]; -stengel (-steel),

ramiflcatie, vr.: Ramifikation [vr.],    m.: Ranunkelstengel [m.].

Yerzweigung [vr.].    rans, bv. n.: ranzig; I -achtig, bv. n.:

raming, vr.: Berechnung [vr.], An- etwas ranzig, schlag [m.; a].    ransel, m.: Ranzen [m.], Ranzel [m.],

rammei, vr.: Sturmbock [m.; ö], Mau- Tornister [m.]; (fig.) Ranzen [m.], Wanst erbrecher [m.].    [m.; a], Bauch [m.; a]; (ook:) Ranzen [m.],

rammeien, w. b.: zertrümmern.    Rücken [m.], Buckel [m.], Haut [vr.; a];

rammel, in. en vr.: 1) (gem.) Raffel    (ook:) Prügel [m.] (- krijgen: Prügel be-

[vr.], Maul [o.; a]; 2) Plappermaul [o.; a], kommen [onr.]).

Klatscher [m.], Klatscherin [vr.], Klatsch- ranselen, w. b.: prügeln. büchse [vr.].    ranseltje, o.: Ranzchen [o.], Ranzel-

rammelaar, m.: 1) (drk.) Rammler chen [o.].

[m.], Mannchen [o.]; 2) Rassel [vr.J,    ransheid, vr.: Ranzigkeit [vr.], ranzige

Kinderrassel [vr.]; 3) Zie no. 2) ram-    Beschaffenheit [vr.].

mei.    ransig, bv. n.: ranzig; I -heid, vr.:

rammel-appel, m.: Schlotterapfel Ranzigkeit [vr.].

[m.; a].    rans-uil, m.: (vog.) Ranzeule [vr.],

rammelen, w. o.: (drk.) rammeln; Schleiereule [vr.].

(fig.) rasseln. I -, w. b. en o.: raffeln rantsoen, o.: 1) Ranzion [vr.], Löse-schnattern, plappern.    geld [o.]; 2) Ration [vr.].

rammeling, vr.: 1) (das) Rammeln; rantsbeneeren, w. b.: 1) Lösegeld 2) G-erassel [o.], (das) Rasseln; 3) (das) fordern; 2) loskaufen.

Raffeln, (das) Schnattern; 4) (pop.)    rantsoenhout, o.: (zeew.) Ransomholz

Tracht [vr.] Schlage, (ook:) Maulscnelle [o.; ö],

rammel-kast, vr.: Rumpelkasten [m.], Rumpelkutsche [vr.]; -kees, m.: Plappermaul [o.]; -kous, vr.: Klatschbüchse

[vr.].    rantsoentje, o.: kleine Ration [vr.].

[rap, bv. n.: flink, gewandt; I -heid, vr.: Flinkheit [vr.], Oewandtheit [vr.].

[vr.].

ramp, vr.: Unglück [o.], Kalamitat (vr.1.

ram-paard, o.: (zeew.) Rollpferd

Irap, vr.: Kratze [vr.], Raude [vr.]; Jan -: Zie Jan.

rapalje, o.: Oesindel [o.], Pöbel [m.].

rapee, vr.: tabak.

rapen, w. b.: raffen; (fig.) sammeln. ramp-spoed, in.: Unglück [o.];l -spoe- rapier, o.: (srm.) Rappier [o.], dig, bv. n.: unglücklich; -zalig, bv. n-:    raponsje, o.: Rapunzel [m.], Rapünz-

unglückselig, elend; -zaligheid, vr.: Elend chen [o.].

[o.].    rappel, o.: Zurückberufung [vr.].

rams-lioofd, o. (-kop, m.): Widder- rappeleeren, w. b.: zurückberufen; kopf [m.; ö]; I-hoorn, m.: Widderhorn [o.:    2) erinnern; iemand    -: Einen    an etwas

ö]; -vacht, vr.: Widderfell [o.].    erinnern. I - (zich),    w.    w.: sich [2]    erinnern;

rancune, vr.: Groll [m.].    dat rappeleer ik    mij    niet: ich    erinnere

rand, m.: Rand [m.; a]; (aan schoenen    mich dessen nicht,

en laarzen:) Rahmen [m.J.    rapperig (rappig), bv. n.: kratzig,

randen, w. b.: randeln, randern.    raudig; i -heid, vr.: kratzige (raudige)

rand-glosse, vr.: Randglosse [vr.], Beschaffenheit [vr.];

Randbemerkung [vr.]; I -harig, bv. n.:    rapport, o.: 1) Bericht [m.]; (fig.) Be-

wimperig; -lijst, vr.: Randleiste [vr.]; seheia [m.], Antwort [vr.]; - doen (- ma--schrift, o.: Randschrift [vr.]; -steen, m.: ken) van: Bericht erstatten über; op -Randstein [m.], (fig.) Grrenzstein [m.]; -tee- wachten; auf Antwort warten; 2) Bezie-

(der) unvermischte Schnupf-

[o.].

hung [vr.]; in - staan met: in Beziehung stehen [onr.] mit.

ratineeren, w. b.: ratiniren [ie], rationaal, bv. n.: (wsk.) rational;

I -getal, o.: Rationalzahl [vr.].

rat ion ali sinus, o.: Rationalismus [m.], Rationalism [m.J, Yernunftglaube [m.].

rationalist, m.: Rationalist [m.]. rationalistisch, bv. n.: rationalistisch.

rationeel, bv. n.: rationell, vernunft-gemass.

ratje, o.: (drk.) Ratzchen [o.], ratjetoe, v.: (pop.) Zie ratatouille, ratten, vr. mrv.: (drk.) Ratten [vr.mrv.], Ratzen (vr. mrv.]; I -kruit, o.: (pha.) Ar-senik [m.]; -sprenkel, m.: Rattenklemme [vr.].

rapporteeren, w. b. en o.: rappor-tiren [ie], Bericht erstatten (über).

Sonderbarkeit

rapporteur, m.: Rapporteur [m.], Be-richterstatter [m.]. raps, tsw.: rapps. rapsodie, vr.: Zie rhapsodie. rapunsel (rapuntsel): Zie raponsje, rarekiek, m.: Guckkasten [m.]. rarigheid, vr.: 1) fi [vr.]; 2) Wunderlichkeit Lvr.]. rariteit, vr.: Raritat [vr.]. rariteiten, m.: Raritaten [vr. mrv];

I -kamer, vr.: Raritatenkabinet [o.], Rari-tatensammlung [vr.]; -kast vr.: Raritaten-schrank [m.; aj.

Iras, bw.: Zie rasschelijk.    ratte-staart, m.: 1) Rattenschwanz

Iras, vr.: (fam.) Yerlegenheit [vr.]; in [m.; a], 2) Flaschenbürste [vr.], Kannen-de - zitten: in Yerlegenheit sein. I -, o.: bürste [vr.]; -vel, o.: Rattenfell [o.].

(soort:) Race [vr.]; (wollen stof:) Rasch ratyii, o.: Ratin [m.].

[m.]; (draaikolk:) Strudel [m.].    ratynen, bv. n.: ratinen, von Ratin.

rasch, bv. n.: rasch (Zie rassche); rauw, bv. n.: (ongekookt:) roh; (ont-I -heid, vr.: Raschheit [vr.].    veld:) rauh; (van de stem:) rauh.

[vr.1.

rasp, vr.: Raspel [vr.]; (hik.) Beinfeile heiser.

rauwachtig, bv. n.: 1) wie roh„ raspen, w. b.: raspeln.    2) etwas rauh; I -heid, vr.: 1) (das) etwas

rasper, m.: Raspler [m.].    Rohe, 2) (das) etwas Rauhe.

rasp-huis, o.: Raspelhaus [o.; a] (zoo rauwheid, vr.: 1) Rohheit [vr.],.. vriéndelijk als de deur van het-huis: spr.r 2) Rauhheit [vr.1, Rauhigkeit [vr.]. zurüekstossend).    rauwigheid, vr.: Zie rauwheid,

rasping, vr.: (das) Raspeln.    ravage, vr.: Yerwüstung [vr.].

vr.:

rasp-vijl, vr.: Riffelfeile [vr.]; | -zaag, rave-bek, m. (i. a. b.) Rabenschnabel Doppelsage [vr.], Rimpler [m.].    [m.; a].

rassche, (verbogen) bv. n.: rasche,    ravelijn, o.: (vest.) Ravelin [o.],

schnelle; met - schreden: mit schnellen    raven, vr. mrv.: (vog.) Raben [m.

Schritten.    mrv.J; stelen als de -: (spr.) stehlen [onr.]

rasschelijk, bw.: rasch, schnell.    wie ein Rabe; I -aard, m.: Rabenart [vr.];

raster, m.: Latte [vr.];    I    -werk, o.: -aas. o.: Rabenaas [o.];-kok, m.: (iron.)

Lattenzaun [m.; a].    Koen [m.; ö] für die Raben, Henker [m.],

rastraal, o.: Rastral [o.].    Scharfrichter [m.]; -kost, m.: Rabenfutter

rave-veder (-veer), vr.: Rabenfeder [vr.]; l-voet, in.: (pik.) Krahenfuss [m.]. ravotster, vr.: Range [vr.]. ravotten, w. o.: rangen, sich herum-treiben [onr.J, sich herumtummeln, sich. herumbalgen.

ravotter, m.: Range [m.]. ravyn, o.: 1) Hohlweg[m.];2) Schlucht. [vr.J.

Ratte [vr.], Ratze [vr.].

rastreeren, w. b.: mit Notenlinien [o.], versehen [onr.].

rat, vr.: (drk.)

Zie rot en ratte, ratafia, vr.: Ratafia [m.]. ratatouille, vr.: (mil.) Mittagsessen [o.]; (fig. fam.) Mischmasch [m.]; de gansche -: (fig. fam.) der ganze Mischmasch, die ganze Geschichte. ratel, vr.: Rassel [vr.];(fig.pop.)Raffel

Rayon

[vr.]; (pik.) Klapperkraut [o.].    raygras, o.: (pik.) Raygras [o.].

ratelaar, m.: 1) Rassler [m.]; (fig. fam.)    rayon, m.: Strahl [mj. I    o.:

Schwatzer [m.], Klatscher [m.], Schnatterer [m.], Umkreis [m.].

[m.]; 2) (pik.) Zitterpappel [vr.], Espefvr.], rayoiiiiant, bv. n.: strahlend. Espenbaum [m.; a]; 3) (vog.)Nachtschwal- rayonneeren, w. o.: strahlen. be [vr.].    razeeren, w. b.: (scheren:) rasiren

ratelaarster, vr.: Rasslerin [vr.];    [ie], barbieren; 2) (slechten:) rasiren [ie],,

(fig. fam.) Plaudertasche Lvr.], Schwatzerin    schleifen [reg.]; gerazeerde vestingwerken:

[vr.], Raffel [vr.].    geschleifte Festungswerke [o. mrv.].

ratelen, w. o.: rasseln; (fig. fam.)    razen, w. o.: rasen, toben;    (van    ko-

raffeln, klatschen, schwatzen, schnattern. kend water:) singen [onr.].

Rasende. [vr.];(fig.) Wahn-

ratelier, o. (spreek uit: ratel-j e e):    razend, bv. n.: rasend.

1) Gewehrrecke [vr.];    2) Gebiss [o.].    razende,    m.: (der, die)

ratel-kous, vr.:    Plappermaul    [o.; a],    razernij,    vr.: Raserei h

Klatschbüchse Lvr.],    Klatscherin    [vr.];    sinn [m.].

I -man, m.: Nachtwachter [m.]; -mond, m.:    razyn, vr.: Zie rozijn.

Plappermaul [o.;    a]; -slag, m.: (der)    reaal, m.: (mtw.) Real [m.].

rasselnde Schlag [a]; -slang, vr.: (drk.)    reactie, vr.: Reaktion [vr.];    de    partij

Klapperschlange [vr.]; -wacht, vr.: Zie der -: (stk.) die Rückschrittspartei.

-man.    reactionair, bv. n.: reaktionar, rück-

ratifieatie, vr.:    Ratifikation    [vr.],    schrittlich. I    -, z. n. m.: Reaktionar Lm.]v

Bestatigung [vr.].    Rückschrittler [m.].

ratificeeren, w. b.: ratificiren [ie], reageer-huis, vr.: (schk.) [ie] Reagir-bestatigen.    röhre [vr.j-

Em-

[o.].

Irecht, bv. n.: 1) recht; 2) gerade;

- toe - aan: geradezu.

Irecht, o.: Recht [o.], recht-bank, vr.: 1) (rcht.) Tribunal [o.] (voor de -bank: vor Gericht), 2) (in keukens:) Anrichttisch [m.]; I -dag, m.:

Gerichtstag [m.1.

rechten, w. b.: richten. I -, w. o.: tion [vr.]. rechten.    rectificeeren, w. b.: (i. a. b.) rektifi-

rechtens, bw.: rechtens.    ciren [ie].

Irechter, m.: Richter [m.]; I -stoel, rector, m.: Rektor [m.].

Richterstuhl |m.].    rectoraal, bv. n.: rektoral; rectorale

Irechter...., bv. n.: recht.    waardigheid: Rektorwürde [vr.].

rechterlijk, bv. n.: richterlich.    rectoraat, o.: Rektorat [o.].

gera-

reci

[onr.],

reageeren, w. o.: [ie] reagiren (- op: auf).

reageer-middel, o.: (schk.) Reagens [o.; -gentien]; l -papier, o.: [ie] Reagirpa-pier [o.].

reagens, o,: Reagens [o.; -gentien], realisatie, vr: Realisation [vr.], [ie] Realisirung [vr.].

realiseeren, w. b.: [ie] realisiren (1. zu Geld machen; 2. verwirklichen).

realismus, o.: Realismus [m.], Realism [nul.

realist, nu: Realist [m.]. realistisch, bv. n.: realistisch, realiteit, vr.: 1) Realitat [vr.], Wirk-lichkeit [vr.]; 2) Zie degelijkheid, rebel, m.: Rebell [m.], Empörer [m.]. rehelleeren, w. o.: rebelliren [ie], sich empören.

rebellie, vr.: Rebellie [vr.], Empö-rung [vr.].

rebellig (rebelsch), bv. n.: rebellisch; I -heid, vr.: (das) rebellische Benehmen.

rebus, m.: Rebus [m.], [t] Bilderrath-sel [o.].

rebutant, bv. n.: zurückstossend. rebuteeren, w. b.: zurückstossen [onr.].

recapitulatie, vr.: Rekapitulation [vr.], kurze Wiederholung [vr.], übersicht-liche Zusammenfassung [vr.].'

recapituleeren, w. b.: rekapituliren [ie], übersichtlich zusammenfassen, kurz wiederholen.

recenseeren, w. b.: recensiren [ie], kritisch beurtheilen [t].

recensent, m.: Recensent [m.], Kri-tiker [m.].

recensie, vr.: Recension [vr.], Kritik [vr.].

recent, bv. n.: frisch, neu. I bw.: neulich.

recepis, vr.: Recepisse [vr.], pfangscnein [m.].

recept, o.: Recept [o.], Yorschrift [vr.].

recepteeren, w. o.: receptiren [ie], recepteer-kivnst, vr.: [ie] Receptir-kunst [vr.], Arzeneibereitungskunst [vr.].

receptie, vr.: Reception [vr.1, Em-pfang [m.].

receptuur, vr.: Zie recepteer-kunst.

reces, o.: (i. a. b.) Recess [m.]; op -uiteengaan: die Sitzung vertagen. recette, vr.: Einnahme [vr.]. recherche, vr.: 1) Ausspürung [vr.]; 2) Zollwesen [o.].

rechercheur, m.: Ausspürer [m.]. recherche-vaartuig, o.: Zollschiff

m.:

recht-geaard, bv. n.: rechtschaffen; I-geloovig, bv. n.: rechtglaubig-, orthodox; -geloovigheid, vr.: Rechtglaubigkeit [vr.], Orthodoxie [vr.].

rechtheid, vr.: Geradheit [vr.]. recht-hoek, m.: (wsk.) Rechteck [o.]; I -hoekig, bv. n.: rechtwinklig; -lijnig, bv. n.: gradlinig; -matig, bv. n.:rechtmas-sig; -matigheid, vr.: Rechtmassigkeit [vr.]; -op, bw.: aufrecht.

rechts, bw.: rechts; I -at*, bw.: rechtsab;. -om, bw.: rechtsum (-om keer maken: rechtsumkehrt machen).

rechts-ban, m.: Gerichtsbezirk [m.]; I-bedeeling, vr.: Gerichtsverwaltung [vr.]; -begrip, o.: Rechtsbegritf [m.]. rechtsch, bv. n.: recht, rechtschapen, bv. n.: rechtschaffen;

I -heid, vr.: Rechtschaffenheit [vr.].

recnts-dwang, m.: Gerichtszwang [m.]; I -gebied, o.: 1) Gerichtsbezirk [m.J, 2) Gerichtsbarkeit [vr.]; -geding, o.: Rechtsstreit [m.1, Prozess [m.]; -geldig, bv. n.: rechtsgültig; -geldigheid, vr.: Rechtsgültigkeit [vr.]; -geleerd, bv. n.: rechtsgelehrt; -geleerde, m.: Rechtsge-lehrte [m.]. Jurist [m.]; -geleerdheid, vr.: Rechtsgelehrtheit [vr.]; -gevoel, o.: Rechts-gefühl [o.]; -macht, vr.: 1) richterliche Ge-walt [vr.], 2) Gerichtsbarkeit [vr.]; -middel, o.: Rechtsmittel [o.]; -persoonlijkheid, vr.: [s] Befugniss [o.] zum gerichtli-chen Yerfahren; -pleging, vr.: Rechts-pflege [vr.].

recht-spraak, vr.: 1) Rechtslehre [vr.]; 2) Rechtsspruch [m.; ü].

rechts-taal, vr.: Rechtssprache [vr.];

I van -wege, bw.: von Rechtswegen; -weigering vr.: Rechtsverweigerung [vr.].

recht-uit, bw : gradaus, (fig.) dezu; Jantje -uit: Zie .Tan.

’piëeren, w. b.: 1) empfangen bewirthen [t]; 2) aufnehmen [onr.]. recipiënt, m.: (schk.) Recipiënt [m.]. reciprociteit, vr.: Reciprocitat [vr.], Gegenseitigkeit [vr.]. recitatief, o.: (muz.) Recitativ [o.], reciteeren, w. b.: recitiren [ie], her-sagen.

reclame, vr.: Reklame [vr.]. reclameeren, w. b.: reklamiren [ie], recognitie, vr.: Rekognition [vr.J. recommandabel, bv. n.: empl'eh-lenswerth [tj.

recommandatie, vr.: Empfehlung [vr.].

recommandeeren, w. b.: empfehlen [onr. |.

reconvalescent, bv. n.: rekonvales-cent, in der Genesung begriffen. I -, m. en vr.: Rekonvalescent [m.], Rekonvalescen-tin [vr.].

reconventie, vr.: Rekonvention [vr.]. recruteeren, w. b.: rekrutiren [ie], recruteering, vr.: [ie] Rekrutirung [vr.].

recruut, m.: Rekrut [m.]. rectificatie, vr.: (i. a. b.) Rektifika-

vr.:

m.:

[vr.],

vr.:

recu, o.: Empfangschein [m.]. recueil, o.: Sammlung [vr.]. red, in Sam. I -middel, o.: Rettungs-mittel [o.].

redacteur, m.: Redakteur [m.]. redactie, vr.: Redaktion [vr.]. reddeloos, bv. n.: rettungslos; I -heid, Rettungslosigkeit [vr.]. redden, w. b.: retten; (fig.) helfen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich retten, (fig.) sich h^jfen [onr.].

redder, m.: Retter [m.], Erretter [m.1. redderaar, m.: 1) Aufraumer [m.];

2)    Ordner [m.].

redderaarster, vr.: 1) Aufraumerin [vr.]; 2) Ordnerin [vr.].

redderen, w. b.: aufraumen, ordnen; (zeew.) reddern; (fig-) in Ordnnng brin-gen [onr.].

redding;, vr.: Rettung [vr.], Errettung [vr.]; I -boot, vr.: Rettungsboot [o.; oo en ö]; -maatschappij, vr.: Rettungsverein [m.]; -toestel, m.: Rettungsapparat [m.].

rede, vr.: 1) Rede [vr.1; iemand in de - vallen: Einem in die Rede (Einem ins Wort) fallen [onr.]; eene - voor de vuist houden: eine Rede aus dem Stegreif halten [onr.1; 2) Yernnnft [vr.]; met - begaafd: mit Yernunft begabt; naar - luisteren: Yernunft annehmen [onr.]; dat ligt in de -: (spr.) das versteht sich von selbst; I -deel, o.: (tik.) [t] Redetheil [m.1; -kavelen, w. o.: sprechen [onr.1, diskuriren [iel; -kaveling, vr.: Unterredung [vr.]; -kunde (-kunst), vr.: Redekunst [vr.], Rhetorik [vr.1; -kundig (-kunstig), bv. n.: rheto-risch; -kunstenaar, m.: Redekünstler [m.], Rhetoriker [m.].

redeloos, bv. n.: vernunftlos, unver-nünftig, vernunftwidrig; I -heid, vr.: Yer-nunftlosigkeit [vr.1, Unvernuft [vr.], Yer-nunftwidrigkeit [vt.j.

redelyk, bv. n.: I) (met rede begaafd:) vernünftig; 2) (billijk:) billig; 3) (tamelijk:) ziemlich gut; I -heid, vr.: 1) Yer-nünftigkeit [vr.1, 2) Billigkeit [vr.].

redel\\ker-wy s (-wijze), bw.: 1) ver-nünftiger Weise; 2) billiger Weise.

reden, vr.: 1) Ursache [vr.]; 2) Grund [m.; ü], Beweggrund [m.; ü], Motiv [o.]; met -en omkleed: motivirt [ie]; om-: weil; om welke -: aus welchem Grund;

3)    (wsk.) Proportion [vr.1; | -gevend, bv,

n. : kausal (-gevend voegwoord: Kausal-konjunktion [vr.]).

redenaar, m.: Redner [m.]. redenaars-gaaf (-gave), vr.:Redner-gabe [vr.] Rednertalent [o. |; I -gestoelte,

o. : Rednerstuhl [m.]; -plat, o.: Tribüne [vr.]; -talent, o.: Zie -gaaf.

redenaarster, vr.: Rednerin [vr.]. redeneerder, m.: 1) Plauderer [m.]; 2) (fig.) Denker [m.1; 3) (iron.) Schwatzer [m.J.

redeneeren, w. o.: sprechen [onr.], reden; (inz.) vernünftig reden; (iron.) viel Redens mach en; (fig. fam.) plaudern, schwatzen.

redeneering, vr.: 1) Reden [vr. mrv.]; 2) Folgerung [vr.].

redeneer-kunde, vr.: Logik [vr.], Yernunftlehre [vr.],Denklehre [vr.]; I -kundig, bv. n.: logisch; -kundige, m.:Logiker [m.j; -trant, m. (-wijze, vr.): Beweisfüh-rung [vr.], Argumentation [vr.].

redeneerster, vr.: (iron.) Schwatze-nn [vr.].

redenswil (met „om”), bw.: weil. rede-ryk, bv. n.: redselig; I -rijker, Kunstredner [m.] (-rijkerskamer, vr.: Kunstrednerverein [m.1, Kunstrednerge-sellschaft [vr.]); -rijkheid, vr.: Redselig-keit [vr.]; -twist, m.: Wortstreit [m.j; -twisten, w. o.: disputiren [ie]; -voerder, m.: Redner [in.]; -voeren, w. o.: eine Rede halten [onr.1; -voering, vr.: Rede [vr.]; -wisselen, w. o.: sich besprechen [onr.1 (-over: über); -wisseling, vr.: Unterhaltung [vr.].

redigeeren, w. b.: redigiren [ie], redoute, vr.: (vest.) Redoute Schreckschanze [vr.1. redres, o.: Wiedergutmachung [vr.]. redresseeren, w. b.: wieder gut-machen. I - (zich), w. w.: 1) sich erholen; 2) wieder ins Gleis kommen [onr.], wieder in Ordnung kommen [onr.]. redster, vr.: Retterin [vr.]. rednceeren, w. b.: reduciren [ie], reductie, vr.: Reduktion [vr.|, [ie] Reducirung [vr.].

Iree, bv. n.: flink; I -heid, vr.: Flink-heit [vr.].

Iree, vr.: 1) Zie reede; 2) (drk.) Reh [o.]; I -bok, m.: Rehbock [m.; ö]; -bout, m.: Rehziemer [m.] (gebraden -bout:Reh-braten [m.]).

reede, vr.: Rhede [vr.], Reede [vr.]; op de -: auf der Reede; ter - van Batavia: auf der Reede Batavia’s.

reeden, w. b.: fertig kriegen; een schip -: ein Schiff ausrüsten.

reeder, m.: Rheder [m.|, Reeder [m.], Schiffseigner [m.].

reedery, vr.: Rhederei [vr.], Reederei [vr.]; I -maatschappij, vr.; Rnedereige-sellschaft [vr.]. reeds, bw.: bereits, schon. reëel, bv. n.: reell. reef, o.: (zeew.) Reff [o.]; I -banden, m. mrv.: Renbander [o. mrv.]; -gaten, o. mrv.: Refflöcher [o. mrv.]; -talie,vr.:Reff-talje [br.].

ree-geit, vr.: Rehgeiss [vr.], Rehziege [vr.]; -kalf, o.: Rehkalb [o.: aj. reeks, vr.: (i. a. b.) Reihe [vr.1. reep, m.: (zeew.) Reep [o.], Seil [o.], Tau [o.]; (fig.) Streif [m.], Btreifen [m.].

ree-schaaf, vr.: (tim.) Schrubbhobel [m.].

reet, vr.: 1) (spleet:) Ritz [m.1, Spalt [m.], Schlitz [m.], Ritze [vr.], Spalte [vr.]; 2) Zie root; 3) Hanfbreche [vr.]. reeuw, o.: Todesschweiss [m.];l-plek,

; Leichenfleck [m.1; -roof, m.: (der) an einer Leiche begangene Raub; -zweet, o.: Todesschweiss [m.].

reeuwen, w. b.: (een lijk: eine Leiche) ins Leichenkleid hüllen. reenwer, m.: Leichenwarter [m.]. reenwster, vr.: Leichenwarterin [vr.J Leichenfrau [vr.].

reenwscli, bv. n.: einen Leichengc-ruch an sich habend.

ree-vleescli, o.: Rehfleisch [o.]; gebraden -vleesch: Rehbraten [m.]. refactie, vr.: Schadenersatz [m.]. refectorium, o.: Refektorium [o.; -rien], Speisesaal [m.; -sale]. referaat, o.: Referat [o.].

slaan

vr.:

nguss

r [m.].

Re

it* e

refereeren, w. b.: referiren [ie]. 1 -(zich), w. w.: sich beziehen [onr.] (-aan: auf).

referein, o.: Zie refrein, referendaris, m.: Referendar [m.]. referent, m.: Referent [m.], Bericht -erstatter [m.]J

referte, vr.: Beziehung [vr.]; onder - aan: mit Beziehung auf. reflecteeren, w. b.: reflektiren [ie]. -, w. o.: [ie] reflektiren (- op: auf). reflectie, vr.: (i. a. b.) Reflektion [vr.]. reflektor, m.: Reflektor [m.]. Reformatie, vr.: (kkl.-hist.) Refor-mation [vr.].

reformator, m.: Reformator [m.]. reforme, vr.: Reform [vr.J. reformeeren, w. b.: retormiren [ie], refractie, vr.: Refraktion [vr.1, Strah-lenbrechung [vr.]. refractor, m.: Refraktor [m.]. refrein, o.: Refrain [m.]. réfugié, m.: (kkl.-hist.) (der) aus Frankreich geflüchtete Kalvinist.

refuseeren, w. b.: abschlagen [onr.], verweigern. I -, w. o.:sich weigern(- te...: zu ...).

refutatie, vr.: Refutation [vr.], Wi-derlegung [vr.].

refuteeren, w. b.: refutiren [iel, wi-derlegen.

refuus, o.: absehlagige Antwort [vr.], Weigerung [vr.].

I regaal, bv. n.: königlich.

Iregaal, o.: 1) Regal [o.], Hoheits-recht Jo.]; 2) (in orgels:) Regal [o.l.

regaleeren, w. b.: regaliren [ie], be-wirthen [t].

regard, o.: Rücksicht [vr.]; -op: berücksichtigen.

regardeeren, w. b.: 1) berücksichtigen; 2) betreffen [onr.].

regatta, vr.: Wettfahrt [vr.] auf dem Wasser.

regeerder, m.: Herrscher [m.1, Regent [m.].

regeeren, w. b.: regieren. I -, w. o.: regieren; (flg.) herrschen. regeering, vr.: Regierung [vr.]. regeeringloos, bv. n.: regierungs-los; I -heid, vr.: Regierungslosigkeit [vr.]. regeerings, in Sam.: Regierungs.... regeer-kunst, vr.: Regierungskunst [vr.]; I -zucht, vr.: Herrschsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: herrschsüchtig.

regel, m.: 1) Regel [vr.]; er is geen -zonder uitzondering: (spr.) es giebt keine Regel ohne Ausnahme; eenen f- stellen: eine Regel aufstellen; eenen - toepassen: eine Regel anwenden [onr.]; de - van drieën: (rek.) die Regel de Tri, die Regel des Dreisatzes; 2) (rij letters of woorden:) Zeile [vr ]; 3) -s, m. mrv.: (gnk.) Regeln [vr. mrv.], Menstruation [vr. enk.].

regelaar, m.: Anordner [m.]; (in uurwerken:) Regler [m.], Unruhe [vr.]. regelaarster, vr.: Anordnerin [vr.]. regeldraads, bw.: schnurstracks, schnurgerade.

regelen, w. b.: regeln, reguliren [ie], ordnen.

regeling, vr.: [ie] Regulirung [vr.], Anordnung ]vr.].

regelingen, vr. mrv.: (zeew.) Regelingen [m. mrv.].

regelloos, bv. n.: regellos; I -heid, Regellosigkeit [vr.]. regel-maat, vr.: Regelmassigkeit [yr.1; I -matig, bv. n.: regelmassig; -matigheid, yr.: Regelmassigkeit [yr.1; -recht, bv. n.: schnurgerade (als bw. ook: schnurstracks).

regen, m.: Regen [m.]; gouden-: (pik.) Ringelblume [vr.[, Dotterblume [vr.], (als vuurwerk:) Goldregen [m.1; na - komt zonneschijn: (spr.) nach Régen kommt Sonnenscnein; uit den - in den drop komen: (spr.) aus dem Regen unter die Traufe kommen [onr.], aus der Charybdis in die Scylla fallen [onr.].

regenaclitig, bv. n.: regnicht, reg-nerisch; I -heid, vr.: (das) Regnerische.

regen-bak, m.: Cisterne [vr.J; I-beek, vr.: Regenbach [m.; a], Oiessbach [m.; a]; -boog, m.: Regenbogen [m.; o en ö] (-boog-visch, m.: Regenbogenfisch [m.]; -boog-vlies, o.: ontl.: Regenbogenhaut [vr.]); -bui, vr.: Regenschauer [m.1, Rege [m.; ü]; -dop, m.: (art.) Regendeckel [m.]. regenen, w. onpers. en fig. w. o.: regnen. regeneratie, vr.: Regeneration [vr.], Wiedererzeugung [vr.].

regenereeren, w. b.: regeneriren [ie], wieder erzeugen.

regen-fluiter, m.: (vog.) Regenpfei-fer [m.]; I-getij, o.: Regenzeit [vr.];-geul, vr.: Rennsal [o.]; -kikvorseh, m.: Zie -vorsch; -pomp, vr.: Regenwasserbrun-nen [m.1, Cisternenpumpe [vr.]; -schreeuwer, m.: (vog.) Regenpfeifer [m.].

regent, m.: (stk.) Regent [m.]: (anders:) [t] Yerwaltungsrath [m.; a], Mitglied [o.] des Yerwaltungsrathes [t].

regenten-kamer, vr.: 1) Sitzungs-zimmer [o.] des Yerwaltungsrathes [t], 2) [t] Yerwaltungsrath [m.; aj; 1-lijst, vr.: Liste [vr.] der Mitgliedcr des Yerwaltungsrathes [t].

regentes, vr.: (stk.) Regentin [vr.]; (anders:) [t] Verwaltungsrathin [vr.].

regentschap, o.: (stk.) Regentschaft [vr.]; (anders:) Wurde [vr.] (oder: Amt [o.]) eines Mitglieds des Yerwaltungsrathes [t].

regenvorscli, vr.: Laubfrosch [m.; ö], Baumfrosch [m.; ö].

reggen, w. o.: (zeew.) den Mast nie-derlassen [onr.]. regie, vr.: Regie [vr.]. regiment, o.: (mil.) Regiment [o.];

I regiments, in Sam.: Regiments.... Regina, vr.: Regine [vr.]. regisseur, m.: (tnl.) Regisseu register, o.: (i. a. b.) Register [o.], registeren, w. o.: (typ.) das Register stellen.

gister-knop, m.: (in orgels:) gisterknopf [m.; ö]; I-schip, o. :(hist.) Re-gisterschiff [o.]; -stang, vr.: (aan een orgel:) Registerstange [vr.], Registerzug [m.; ü], registratie, vr.: Registratur [vr.];

I -kantoor, o.: Registratur [vr.]; -kosten, m. mrv.: Registraturkosten [m. mrv.]; -ontvanger, m.: Einnehmer [m.] der Registra-tursteuer; -rechten, o. mrv.: Registratur-steuer [vr. enk.].

registreeren, w. w.: registriren [ie], reglement, o.: Reglement [o.], reglementair, bv. n.: reglementar. reglementeeren, w. b.: reglementi-ren [ie].

regularisatie, vr.: Regularisation rek-bank, vr.: Streckbank [vr.; a]; [yr.], [ie] Regulirung [vr.].    !-einden, o. mrv.: (van laken:) Streckenden

regulariseeren, w. b.: regularisiren [o. mry.1.

[ie].    rekel, m.: Kettenhund [m.]; (fig.) Hunds-

regulariteit, vr.: Regularitat [vr.],Re- fott [m.]; (iron.) Taugenichts [m.]; I -ach-gelmassigkeit [vr.].    tig, bv. n.: hundsföttisch.

regulatief, o.: Regulativ [o.].    rekenaar, m.: Rechner [m.].

regulier, bv. n.: regelmassig; (kkl.)der    rekenaarster, vr.: Rechnerin [vr.].

Ordensregel gemass ; - geestelijke, m.: Or-    rekenen, w. b. en o.: rechnen.

densgeistliche [m.].    rekening, vr.: Rechnung [vr.].

regulus, m.: (schk.) Regulus [m.], Me- reken-kamer, vr.: Rechnungskam-tallkönig [m.].    mer [vr.]; I -kunde, vr.: Rechenkunst [vr.],.

rehabilitatie, vr.: Rehabilitation [vr.], Arithmetik [vr.]; -kundig (-kunstig), bv.n.: Wiedereinsetzung [vr.] in den vorigen arithmetisch; -plichtig, bv. n.: rechnungs-Stand.    pflichtig; -plichtigheid; vr.: Rechnungs-

rehabiliteeren, w. b.: rehabilitiren .pflichtigkeit [vr.].

[ie], wieder in den vorigen Stand einset- rekenschap, vr.: Rechenschaft [vr.]. zen.    rekest, o.: Bittschrift [vr.]. Zie de

rei, m.: 1) Reigen Tm.], Reihen [m.], spelling request.

(inz.) Reihentanz [m.; a], Rundtanz [m.;    rek-hout, o.: Streckholz [o.; ö].

aj; 2) Chor [m.; ö], Reihe [vr.]; een - van    rekkelijk, bv. n.: elastisch, streckbar;

maagden: ein Jungfrauenchor; een - van I -heid, vr.: Streckbarkeit [vr.], Elasticitat engelen: ein Engelchor.    [vr.].

reiën, w. o.: reihen, im Reigen singend rekken, w. o. en b.: strecken, recken; tanzen.    (fig.) in die Lange ziehen [onr.]. I - (zich),

reiger, m.: (vog.) Reiher [m.].    w. w.: sich recken, sich ausrecken.

reiken, w. o. en b.: reichen.    rekker, m.: (persoon:) Strecker [m.]r

reikhalzen, w.o.: sichsehnen(-naar: Recker [m.]; (werktuig:) Recke [vr.]. nach).    rekkerig, bv. n.: recksüchtig; I-heid,

reikhalzend, bv. n.: sehnsuchtsvoll. vr.: Recksucht [vr.].

-, bw.: mit Sehnsucht.    rekking, vr.: (das) Strecken, (das)

r eikhalzing, vr.: Sehnsucht [vr.], (das)    Recken.

sehnsüchtige Verlangen.    rek-laars, vr.: (der) zuglederne Stie-

Streckzeug [o.].

Irel, m.: Spektakel [o.].

Irel, vr.: (ark.) Relle [vr.]. relaas, o.: 1) Bericht [m.]; 2) Erzah-lung [vr.].

relatie, vr.: 1) Yerbindung [vr.];2) Be-ziehung [vr.], [s] Yerhaltniss [o.l; in - treden met: in Yerbindung treten [onr.] mit; nieuwe -s aanknoopen: neue Yerbindun-gen anknüpfen. relatief, bv. n.: relativ. relief, o.: (i. a. b.) Relief [o.], religie, vr.: Religion [vr.]; 1 -oorlog, Rehgionskrieg [m.]. religieus, bv. n.: religiös. reliquie, vr.: Reliquie [vr.]. reliquiën, vr. mrv.: Reliquien [vr. mrv.]; I -kastje, o.: Reliquienkastchen [o.], Reliquienschrein [m.]; -vereering, vr.: Re-liquienverehrung [vr.]. rellen, w. o.: (pop.) plappern. relletje, o.: Spektakel [o.], relmuis, vr.: Rellmaus [vr.; a], rem, vr.: Hemmschuh [m.], Hemmkette [vr.]; 1 -ketting, m.: Hemmkette [vr.]; -sehoen, m.: Hemmschuh [m.]; -toestel, m.: Hemmapparat [m.1, Hemmzeug [o.].

rembours, o.: Zurückzahlung [vr.]; tegen -: gegen Zahlung gleich beim Em-pfang.

rembourseeren, w. b.: zurückzahlen; 2) wiedererstatten.

remboursement, o.: 1) Zurückzahlung [vr.1; 2) Wiedererstattung [vr.].

remedie, vr.: Arzneimittel [o.], Ar-zenei [vr.]; (fig.) Mittel [o.], Hülfsmittel [o.], remediëeren, w. o.: abhelfen [onr.]

reiking, vr.: Reichung [vr.], (das) fel; I -leder (-leer), o.: Zugleder [o.];-spier, Reichen.    vr.: (ontl.) Streckmuskel [vr.J; -tuig, o.:

reilen, w. o.: zooals het reilt en zeilt: so wie es leibt und lebt, mit Allem was drum und dran ist. reil-top, m.: Flaggenstange [vr.]. rein, bv. n.: (i. a. b.) rein; klein maar (spr.) klein aber rein; I -heid, vr.: Rein-heit [vr.], Reinigkeit [vr.] (-heid des harten: Herzensreinheit [vr.].

reinette, vr.: (plant:) Geissbart [m.[

(appel:) Reinette [vr.].

m.:

Reinier, m.: Reinhard [m.]. reinigen, w. b.: reinigen. I - (zich), w. w.: sich reinigen, reiniger, m.: Reiniger [m.]. reiniging, vr.: Reinigung [vr.]. reinigings-middel, o.: Reinigungs-mittel [o.l.

Reinout, m.: Reinhold [m.]. rein varen, vr.: (pik.) Rainfarn [m.]. reinwilg, m.: (pik.) Rainweide [vr.],

Hartriegel [m.].

reis, vr.: (reistocht:) Reise [vr.]; (fig.)

Gang [m.; a]; (keer:) Mal [o.]; (mtw.)Reis [m.]; goede -, tsw.: glückliche Reise!; slecht van de - komen: (fig. fam.) übel wegkommen.

reizen, w. o.: reisen: (fig.) wandern. reizend, bv. n.: reisend; (rondtrekkend:) wandernd. reiziger, m.: (der) Reisende. reizigster, vr.: (die) Reisende. rek, o,: Gestell [o.], Gerüst [o.]. I -, m.

(eind weegs): Streeke [vr.], Stück [o.] We-ges. I -, vr.: Streckbarkeit [vr.]; er zit geene - in die handschoenen: diese Handschuhe lassen sich nicht strecken, diese Handschuhe geben nicht nach.

[3].

reminiscentie,vr.: Reminiscenz [vr.], Erinnerung [vr.].

rekbaar, bv. n.: streckbar, elastisch;

I -heid, vr.: Streckbarkeit [vr.], Elasticitat [vr.].

(das) Rennen; (inz.) Wettren-■, vr.: Lattenverschlag [m.; a]

, o.: (drk.) [t] Rennthier [o.]; (pik.) [t] Rennthiermoos [o.]; Rennthierfell [o.].

w. b.: repetiren [ie],wie-(tnl?) Probe halten.

remise, vr: 1) (koetshuis:) Remise [vr.], Wagenremise [vr.]; 2) (kietspel:) Remise [vr.]; 3) (kph., geldzending:) Ri-messe [vr.]; 4) (teruggave als loon:) Be-mühungsgebühr [vr.]; 5) (uitstel, verschuiving :) Aufschub [m.]. reinitteeren, w. b.: remittiren [ie], remmen, w. b.: hemmen. Remonstrant, m.: (kkl.)Remonstrant [m.], Arminianer [m.].

remonstrantsch, bv. n.: (kkl.) remon-strantisch, arminianisch.

remonstreeren, w. o.: remonstri-ren [ie].

remonte, vr.: Remonte [vr.]; I -paarden, o. mrv.: Remontepferde [o. mrv.].

remonteeren, w. b.: remontiren

[ie].

remorqueur, m.: Schleppschitf [o.], removeeren, w- b.: removiren [ie], absetzen.

reny>lacant, m.: Stellvertreter [m.]; (mil.) Einsteher [m.].

remplaeanten, m.: mrv.: (mil.) Einsteher [m. mrv.]; I -baas, m. (-bezorger, m.): Stellvertretungsmakler [m.J; -kantoor, o.: Maklergeschaft Lo.] zur Lieferung von Ein-stehern.

remplaceeren, w. b.: (iets of iem.:) ersetzen; iem. -: Einen vertreten Lonr.], Eines Stelle vertreten [onr.1; een paard door een ezel -: ein Pferd durch einen Esel ersetzen.

remimeratie, vr.: Remuneration Tvr.], Belohnung [vr.].

remunereeren, w. b.: remuneriren [ie], belohnen ren, m.: nen [o.]. I für Hühner.

renaissance, vr.: Renaissance [vr.];

I -stijl, in.: Renaissancestil [m.].

ren-baan, vr.: Rennbahn [vr.]; I-bode, vr.: Eilbote [m.].

rendeeren, w. b.: rentiren [ie], ein-bringen [onr.]; het rendeert niet: es ren-tirt [ie] nicht.

rendement, o.: Ertrag [m.; aj. rendez-vous, o.: Stelldichein [o.]; - spelen: (fam.) sich erbrechen [onr.], (po^dukalbern; I -huis, o.: (das) geheime

rendier

I -mos, o.:

-vel, o.: [t] renegaat, m.: Renegat [m.]. renet, vr.: (appelsoort:) Renette [vr.], Reinette [vr.].

rennen, w. o.: rennen [onr.]. renonce, vr.: (spl.) Renonce [vr.], mangelnde Farbe [vr.]; - hebben aan: (fam.) nichts zu schaffen haben wollen mit.

renonceeren, w. o.: renonciren [ie]; (spl.) nicht bekennen [onr.], Farbe ver-laugnen.

renonkel, m. (pik.) Zie het woord

ranonkel.

renovatie, vr.: Erneuerung [vr.];(aan nalatige belastingschuldigen:) erneuerte Anmahnung [vr.].

renoveeren, w. b.: erneuern; (belastingschuldigen:) von Reuem anmah-nen.

ren-paard, o.: Renpferd (o.]; I -perk, o.: RennbaJin [vr.]; -prijs, m.: Kampfpreis-[m.] im Wettrennen.

renseignement, o.: Rachweisung [vr.], Auskunft [vr.].

ren-spel, o.: Rennspiel [o], Turnier [o.J; I -strijd, m.: Rennkampf [m.; a]. rentabel, bv. n.: rentbar. rente, vr.: Rente [vr.J; van zijne -n leven: von seinen Renten leben.

renteloos, bv. n.: unverzinsbar; I -heid vr.: Unverzinsbarkeit [vr.].

renten, w. b.: 1) renten, rentiren [ie]; 2) Zinsen tragen [onr.].

rentenier, m.: Rentier [m.] (Fr.,, spreek uit: ran-tjee), Rentner [m.], [ie] Rentirer [m.].

rentenieren, w. o.: von seinen Renten leben.

rentenierster, vr.: Rentnerin [vr.]. rente-standaard, m. (-voet, m.): Zinsfuss [m.].

rent-heffer, m.: Zinsheber [m.]; | -heister, vr.: Zinsheberin [vr.]; -meester-m.: Rentmeister [m.], Yerwalter [m.j -meesterschap, o.: Yerwalterstelle [vr.].

renunciatie, vr.: Renunciation [vr.], Yerzichtleistung [vr.].

renunciëeren, w. o.: verzichten auf.

renvooi, o.: (in akten:) Yerweisung [vr.].

renvooieeren, w. b.: verweisen [onr.] (- naar: auf).

reorganisatie, vr.: Reorganisation [vr.].

reorganiseeren, w. b.: reorgani-siren [ie].

rep, m.: Ruf [m.]; in - en roer: (spr.) in Bewegung.

reparatie, vr.: Reparatur [vr.]v Ausbesserung [vr.]; (fig.) Reparation [vr.].

repareerenr w. b.: repanren [ie], aus-bessern; (fig.) wieder gut machen.

repartitie, vr.: [s] verhaltnissmassige [t] Yertheilung [vr.].

repatriëeren, w. o.: in die Heimath [tl zurückkehren. repel, m.: Riffel [vr.]. repelaar, m.: Riffier [m.]. repelaarster, vr.: Rifflerin [vr.]. repelen, w. b.: riffeln. repertoire, o.: (tnl.) Repertorium [o.;, -rien].    v

repeteeren, derholen. I -, w. o.:

[onr.].

repetitie, vr.: Repetition [vr.], Wie-derholung [vr.]; (tnl.) Probe [vr.] (- houden: Probe halten [onr.]); I -horloge, o.: [ie] Repetiruhr [vr.]. repetitor, m.: Repetent [m.]. repliceeren, w. o.: repliciren [ie], ent-gegnen.

repliek, vr.: Replik [vr.]. repondeeren, w. o.: antworten; -voor: einstehen [onr.] für, bürgen für, sich, verbürgen für.

reporter, m.: Berichterstatter [m.]. reppen, w. o.: Erwahnung thun [onr.] (- van: [2]); - van: erwahnen. I - (zich), w. w.: fortmachen.

repressailles, vr. mrv.: Repressalien [vr. mrv.]; - nemen: Repressalien gebrau-chen, Grleiches mit Grfeichem vergelten [onr.].

ver-

reproductie, vr.: (fig.) Nachbildung [vr.]; (typ.) Nachdruck fm.].

reptielen, o. mrv.: Reptilien [o.mrv.], kriechende [T] Thiere [o. mrv.]. republiek, vr.: Republik [vr.], Frei-

[o.].

Resi-

en-

[ie].

ponsabel,

rtlich.

res

antwo

responsabiliteit, v.: Responsabili-tat [vr.], Yerantwortlichkeit [vr.J.

respijt, o.: Aufschub [m.]; zonder - : ohne Ablass; aan iemand geen oogënblik - gunnen: Einem keinen Augenblick Auf-schub gewahren ; I -dagen, m. mrv.: (kph.

kpv.) Respekttage [m. mrv.], Respit-tage [m. mrv.], Diskretionstage [m. mrv.]. ressort, o.: Gebiet [o.], ressorteeren, w. o.: ressortiren [ie], rest, vr.: Rest [m.], (das) Uebrige; voor de -: übrigens. restant, o.: Restant fm.].

representant, m.: Reprasentant fm.], Yertreter [m.], (inz.) volksrepresentant [m.], Yolksvertreter [m.].

representatie, vr.: 1) (vertegenwoordiging:) Reprasentation [vr.], Yertretung [vr.]; 2) (tooneelvoorstelling:) Aufführung [vr.].

representatief, bv. n.: reprasentativ; het representatieve stelsel: das Reprasen-tativsystem.

representeeren, w. b.: iemand -: Einen reprasentiren [ie], Eines Stelle treten [onr.].

repressief, bv. n.: repressiv; repressieve maatregelen, m. mrv.: Repressiv-massregeln [vr. mrv.].

reprimande, vr.: Yerweis [m.], Tadel [m.], Zurechtweisung [vr.].

reprise, vr.: (muz.) Wiederholung [vr.]; <tnl.) Wie der aufführung [vr.].

reproclie, vr.: Yerweis [m.], Yorwurf

lm.; ü].

reprocheeren, w. b.: vorwerfen [onr.]

staat [m.1.

republikein, m.:    Republikaner

[m.].

republikeinsch, bv. n.: republika-nisch.

repulsief, bv. n.: repulsiv, abstossend, zurückstossend.

reputatie, vr.: 1) Reputation [vr.], Ruf [m.]; 2) (der) gute Name.

request, o.: Bittschrift [vr.]; een - indienen: eine Bittschrift einreichen; nul op het - krijgen: (fig. fam.) mit seiner Bitte {mit seinem Ansuchen) abgewiesen werden [onr.].

requestrant, m.: Bittsteller [m.].

requestrante, vr.:    Bittstellerin

[vr.].

requestreeren, w. o.: eine Bittschrift einreichen.

requiem, o.: (kkl.) (das)Requiem,(die) [t] Todtenmesse.

requireeren, w. b.: requiriren [ie].

requisitie, vr.: Requisition [vr.];

I -stelsel, o.: Requisitionssystem [o.].

requisitoir, o.: Antrag [m.; a], Re-quisitorium [o.; -rien] (van den procureur-generaal: des Staatsanwalts).

rescript, o.: Reskript [o.].

rescriptie, vr.: Antwortschreiben

reseda, vr.: (pik.) Reseda [vr.]. reserve, vr.: 1) Yorbehalt [m.]; onder -: vorbehaltlich; onder - dat ...: mit (un-ter) dem Yorbehalte, dass ...; 2) Reserve [vr.]; in - houden: in Reserve halten [onr.], in Yorrath [t] halten [onr.]; I-korps, o.: (mil.) Reservekorps [o.]; -leger, o.: Re-servearmee [vr.]; -troepen, m. mrv.: Re-servetruppen [vr. mrv.].

reserveeren, w. b.: reserviren [ie].

reservoir, o.: Wasserbehalter [m.]. resideeren, w. o.: (van vorstelijke personen:) residiren [ie]; (van ambtsper-sonen:) wohnhaft sein. resident, m.: 1) (dipl.) Resident [m.];

2) (in Nederlandsch Oost-Indië provinciaal gouverneur:) Resident [m.].

residentie, vr.: 1) (woonplaats:) denz [vr.]; 2) (in Ned. O.-Indië:) Pro-vinz [vr.]; f -stad, vr.: Residenzstadt [vr.; a].

residentschap, o.: 1) Residentenstelle [vr.]; 2) Zie no. 2 residentie.

residuüm, o.: Residuum [o.], Bod satz [m.].

resignatie, vr.: 1) Yerzichtleistung [vr.] (- van: auf); 2) Amtsniederlegung [vr.].    .

resigneeren, w. o.: resigniren [ie]; geresigneerd, v. dw.: resi^nirt (ie].

resisteeren, w. o.: widerstehen [onr.] (- aan: [3]).

resistentie, vr.: Resistenz [vr.], Wi-derstand [m.]; - bieden aan: [3] Wider-stand leisten.

resolutie, vr.: 1) Entschluss [m.; üj; 2) Yerfügung [vr.j.

resoluut, bv. n.: resolut, ents'chlos-sen.

resolveeren, w. o.: resolviren [ie], einen Entschluss fassen, sich entschliessen [onr.].

resonans, vr.: Resonanz [vr.].

respect, o.: Respekt [m.], Achtung [vr.]; I -dagen: Zie respijtdagen.

respectabel, bv. n.: respektabel, ach-tungswerth [t].

respectabiliteit, vr.: Respektabili-tat [vr.].

respehteeren, w. b.: respektiren

respectief, bv. n.: respektiv. respectievelijk, bw.: respektiv. respectuens, bv. n.: respektuös, ehr-erbietig.

respiratie, vr.: Respiration [vr.], [t] Athmung [vr.].

respireeren. w. o.: athmen [tl.

bv. n.: responsabel, ver-

en

restaurant, m.: 1) Restauration [vr.], Speisehaus [o.; a]; 2) [t] Speisewirth [m.].

restaurateur, m.: [t] Restaurations-wirth [m.], [t] Speisewirth [m.1.

restauratie, vr.: (i. a. b.) Restauration [vr.].

restaureeren, w. b.: restauriren [ie], wiederherstellen. I - (zich), w. w.: sich restauriren [ie].

resteeren (resten), w. o.: restiren [ie], resten.

restitueeren, w. b.: restituiren [ie], wiedererstatten.

restitutie, vr.: Restitution [vr.], Wie-dererstattung [vr.]; I -edict, o.: (hist.) Restitutionsedikt [o.], restje, o.: Restchen [o.].

•s S

o. :

vr.:

[o.].

[o.]; -ën, o.

reverbere, vr.: Hohlspiegel [m.]; (fig.) Gassenlaterne [vr.].

reverbereeren, w. o.: reverberiren [ie], die Lichtstrahlen zurückwerfen [onr.].

restrictie, vr.: Restriktion [vr.] (1. Einschrankung [vr.]; 2. Vorbehalt [m.]).

resultaat, o.: Resultat [m.] (1. [s] Er-gebniss [o.]; 2. Erfolg [m.]).

resulteeren, w. o.: resultiren [ie], sich ergeben [onr.] (- uit: aus).

résumé, o.: Résumé [o.], Zusammen-fassung [vr.J.

resumeeren, w. b.: resumiren [ie], zusammenfassen.

resumtie, vr.: Resumption [vr.], Zu-sammenfassung [vr.].

resurrectie, vr.: Resurrektion [vr.], Auferstehung [vr.]; I -mannen, m. mrv.: (in Engeland:) Leichenrauber [m. mrv.J.

retablisseeren, w. b.:retabliren [ie], wiederherstellen.

retablissemeiit, o.: Retablissement [o.], Wiederherstellung [vr.].

retardeer en, w. b.: retardiren [ie], verzögern, aufhalten [onr.1.

retaxatie, vr.: Retaxation [vr.],noch-malige Schatzung [vr.]. rete, vr.: Zie root. reten, w. b.: Zie roten, reticule, vr.: Retikule [vr.], Arb s-beutel [m.].

retig:, bv. n.: rissig; I -heid, vr.: s-sigkeit [vr.].

retina, vr.: (ontl.) Netzhaut [vr.; a] des Auges.

retirade, vr.: Retirade [vr.] (1. Rück-zug [m.; ü]; 2. Abtritt Lm.]).

retireer en, w. o.: retiriren [ie], sich zurückziehen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich zurückziehen [onr.].

retort, vr.: Retorte [vr‘[, Destillations-gefass [o.].

retoucheeren, w. b.: retouchiren [ie], retour, bw.: zurück, retour; heen en -: hin und zurück. I z. n. o.: Retour [vr.] (1. Zurückkunft [vr.]; 2. Rückreise [vr.], Retourreise [vr.]; 3. Rückfracht Lvr];

4. Rücksendung [vr.]).

retour-biljet, o.: Fahrbillet [o.] für hin und zurück, Retourkarte [vr.]; -lading, vr.: (kpv.) Retourladung [vr.], Rück-ladung [vr.].

retourneeren, w. o. :retourniren [ie], zurückkehren.

retour-scbip, o.: (das) zurückkeh-rende Schiff, Retourschiff [o.]; I -vracht, vr.: Rückfracht [vr.], Retourfracht [vr.].

retracteeren, w. b.: zurücknehmen [onr.].

retraite, vr.: Rückzug [m.; ül. retrancliement, o-: Yerschanzung [vr.].

retributie, vr.: Ersatz [m.; al. retrograde, bv. n.: retrograd, rück-laufig.

reu, m.: (mannetjeshond:) Rüde [m.]. reuk, m.: Geruch [ m; ü] (ook tig.); (fig.) Ruf [m.]; in eenen - van heiligheid: (fig.) im Geruch der Heiligkeit; in geenen besten - staan: (fig.) nicht günstig ange-schrieben stehen [onr.], in einem üblen Geruch stehen [onr.1.

reuk-altaar, o.: Rauchaltar [m.];

I-balletje, o.: Riechkügelchen [o.[;-doosje, Riechschachtelchen [o.], reukeloos, bv. n.: geruchlos; I -heid, vr.: Geruchlosigkeit [vr.]. reuk-fleschje. o.: Riechflaschchen

[o.]; I -goed, o. enk.: 1) Riechsachen [vr. mrv.], 2) Geruch [m. enk.; ü]; -gras, o.: Ruchgras [o.].

reukje, o.: Gerüchlein [o.]; er is een - aan: es riecht etwas unangenehm, (fig. fam.) es ist nicht kauscher (damit, mit ihm, mit ihr u. s. w.).

reuk-offer, o.: Rauchopfer [o.], Rauch-opfer [o.]; I -offeren, w. o*: Rauchopfer brennen [onr.]; -orgaan, o.: Geruchsorgan [o.], Riechorgan [o.]; -poeder, o.: Rau-cherpulver [o.] ; -stof, vr.: Riechstoff [m.]; -vat, o.: Raucherfass [o.; a]; -water, o.: Riechwasser [o.]; -werk, o.: Raucherwerk [o.]; -zenuw, vr.: Geruchsnerv [in.], Ge-ruchsnerve [vr.].

reunie, vr.: Reunion [vr.] (1. Wie-dervereinigung [vr.], '2. festliche Zusam-menkunft [vr.]). reus, m.: Riese [m.]. reusachtig, bv. n.: riesenhaft; i -heid, Riesenhaltigkeit [vr.J, Riesengrösse [vr.]. Zie mrv. reuzen.

reiisseeren, w. o.: (van iets:) gelingen [onr.], gut ausfallen [onr.]; (van iemand:) - in: gelingen sehen [onr.], glücklich sein in; het is gereüsseerd: es ist gut ausgefallen, es ist gelungen; hij is gereüsseerd: es ist ihm gelungen, es ist glücklich für ihn ausgefallen, er hat Glück gehabt.

reüssite, vr.: Gelingen [o.]; de goede -: das Gelingen, der gute Ausgang; de slechte -: das Misslingen, das Fehlschla-gen.

reute, vr.: Zie root. reutel, m.: 1) Gerochel [o.], (das) Röcheln; 2) (iron.) Zie ratel.

reutelaar, m.: (iron.) Schwatzer [m.].

reutelaarster, vr.: (iron.) Schwat-zerin [vr.J.

reutelen, w. o.: 1) röcheln; 2) (iron.) schwatzen.

reuteling, vr.: Gerochel [o.], (das) Röcheln.

reuter, o.: Sieb [o.], reuzel, m.: Schmalz [e.], Schweine-fett [o.]; (zeew.) Rösel [o.]; I -koek, in.: Schmalzkuchen [m.]; -pot, m.: Schmalz-topf [m.; ö].

reuzen, m. mrv.: Riesen [m. mrv.];

I -aard, m.: Riesennatur [vr.]; -gebergte, o,: (adk.) Riesengebirge [o]; -strijd, m.: Riesenkampf [m.; a]. reuzin, vr.: Riesin [vr.], Riesenweib revanche, vr.: Revanche fvr.]. reveille, vr.: (mil.) Reveille [vr.]; de - slaan of blazen: die Reveille schlagen [onr.] oder blasen [onr.]. revelaar, m.: (fam.) Gackelhans [m.]. re velaarster, vr.: Gackellise [vr.]. revelatie, vr.: Revelation [vr.], Ent-hüllung [vr.], Offenbarung [vr.].

revelen, w. o.: faseln, dummes Zeug schwatzen.

reveling, vr.: Faselei [vr.]. reven, w. b.: (zeew.) reffen. revenu, o.: Einkommen mrv.: Einkünfte [vr. mrv.].

zum zwei-

rhapsodisch, bv. n.: rhapsodisch. rlietor, m.: Rhetor [m.]. rhetorica, vr. (rhetoriek, vr.): Rhe-torik [vr.], Redekunst [vr.].

rhetorisch, bv. n.: rhetorisch, redekunstig.

Irheumatiek, vr.; Rheumatismus [m.], Rheumatism [m.1, Fluss [m.].

Irheumatiek (rheumatisch), bv. n.: rheumatisch.

rheumatismus. Zie rheumatiek. rhinoceros, m.: (drk.) Rhinoceros tm.[, Nashorn [o.; ö].

rhododendron, m.: (pik.) Rhododen-

vr.:

ein

reverentie, vr.: Reverenz [vr.], Ehr-•erbietung [vr.]; (fig.) Verbeugung [vr.].

revers, in.: 1) Rückseite [vr.]; 2) (kim.) Umschlag [m.; a]. I m. mrv.: Unglücks-falle [m. mrv.], Widerwartigkeiten [vr. mrv.].

re versalen, o. mrv.: Reversalien [o. mrv.].

revideeren, w. b.: revidiren [ie], durchsehen [onr.]; eene drukproef-:einen Druckbogen revidiren [ie] (d. h. ten Male korrigiren [ie]).

revisie, vr.: Revision [vr.], Durch-sicht [vr.]; (typ.) Revision [vr.], zweite Korrektur [vr.], (fig.) Revisionsbogen [m.; o en ö],

revisor, m.: Revisor [m.1.

revocabel, bv. n.: revokabel, wider-■ruflich.

revocatie, vr.: Revokation [vr.], Wi-derrufung [vr.].

revolteeren, w. o.: revoltiren [ie].

revolutie, vr.: Revolution [vr.], Um-walzung [vr.].

revolutionair, bv. n.: revolutionar.

I -, m.: Revolutionar [m.], Revolutionist fm.].

revolver, vr.: Revolver [m.1.

revue, vr.: 1) Musterung (de - pas-seeren : gemustert werden); 2) Zeitschrift Jvr.].

rliapsodie, vr.: (dk.) Rhapsodie [vr.]; (fig. fam.: der) zusammengeraffte Hau-fen.

dron [o.], Alpenrose [vr.]. rhythmisch, bv. n.: rhythmisch. rhythmus, m.: Rhythmus [m.; -men], ribbe (rib), vr.: (i. a. b.) Rippe [vr.1: 1 -blad, o.: (pik.: das) gerippte Blatt [a]; -breuk, vr.: (hik.) Rippenbruch [m.; ü[.

ribbeling, m.: (appelsoort:) Rippen-apfel [m.; a].

Iribben, w. b.: rippen, gerippt machen.

Iribben, vr. mrv.: Rippen [vr. mrv.]: de korte -: die kurzen Rippen; I -band {van een boek), m.: (der) gerippte Band [a] (eines Buches); -kast, vr.: (iron.) Rip-pengehause [o.], (pop.) Haut [vr.; a]; -smeer, o.: (iron.) Prügel [m.]. ribbe-stoot, m.: Rippenstoss [m.; ö]. ribbetje (ribje), o.: Rippchen [o.], ribbe-vlies, o.: (ontl.) Rippenhaut [vr.; a]; I -zakken, w. b.: (pop.) schurigeln.

richel, vr.: Randleiste [vr.], Gesimse [o.l; vee van de -: (gem.: das) veracht-lichste Gesindel. richten, w. b. en o.: richten, richter, m.: (i. a. b.} Richter [m.1. richtig, bv. n.: ricntig; I -heid, Richtigkeit [vr.].

richting, vr.: (i. a. b.) Richtung [vr.]. richt-lat, vr.: Richtscheit [o.]; I -lood, o.: Richtblei [o.]; -lijn, vr.: Vertikallinie [vr.1 ; -snoer, o.: Richtschnur [vr.; ü].

ricini, 2e nmv.: des (eines) \Vunder-baums; I -olie, vr.: Ricinusöl [o.].

ricinus, m.: (pik.) Ricinus [m.], Wun-derbaum [m.; a], Kreuzbaum [m. a]. ridder, m.: Ritter [m.]; iemand tot

-    slaan: Einen zum Ritter schlagen [onr.];

I -aard, m.: Ritterart [vr.]; -eeuw, vr.: (fig.) Ritterzeit [vr.].

ridderen, w. b.: 1) rittern, zum Ritter machen; 2) Zie redderen.

ridder-leen, o.: (hist.) Ritterlehen [o.];

I-lint, o.: Ritterbandchen [o.].

ridderlijk;, bv. n.: ritterlich; I-heid, vr.: Ritterlichkeit [vr.].

ridder-matig, bv. n.: rittermassig, ritterlich; I -orde, vr.: (i. a. b.) Ritterorden [m.].

ridderschap, o.: Ritterschaft [vr.], [t] Ritterthum [o.]. I vr.: Ritterschaft [vr.].

ridder-spel, o.: Ritterspiel [o.], Tur-nier [o.]; I -spoor, vr.: (pik.) Rittersporn [m.]; -teeken, o.: Ritterzeichen [o.], Ritterorden [m.]; -tocht, m.: Ritterzug [in.; ü]; -zaal, vr.: Rittersaal [m.; -sale].

ridiculiseeren, w. b.: lacherlich machen.

ridicuul, bv. n.: lacherlich. riek, vr.: Reichgabel [vr.]. rieken, w. o.: riechen [onr.]: (gem.) stinken [onr.]; - naar: riechen nach. Riekje, o.: Zie Rika. riem, m.: 1) (van leder:) Riemen [m.]; iemand een - onder het hart steken (iemand een hart onder den - steken): (spr.) Einem Muth [t] machen; 2) een -papier: ein Ries [o.] Papier; de - heeft 20 boek: das Ries hat zwanzig Buch; 3) (roeispaan:) Ruder [o.].

riemen, m. mrv.: 1) Riemen [m. mrv.1; 2) Riese [o. mrv.]; 3) Ruder [o. mrv.]; van andermans leer, enz.: (spr.) Zie leder; men moet roeien met de - die men heeft: (spr.) man muss sich zu behelfen wissen, (ook:) man muss sich nach der Decke strecken; eerst in de boot, keur van -: (spr.) wer zuerst kommt, mahlt zuerst. riempje, o.: Riemchen [o.], riem-slag, m.: Ruderschlag [o. a]; I -visch, bv. n.: Riemfisch [m.]; -vormig, bv. n.: riemenförmig.

riet, o.: (pik.) Rohr [o.], Ried [o.], Schilf [m. en o.]; Spaansch -: (das) spa-nische Rohr; een huis met - dekken: ein Haus mit Rohr decken; den boel in het

-    sturen: (spr.) den Karren in den Koth [t] fahren [onr.]; den boel in het - laten loopen: (spr.) seine Sachen vernachlassi-gen. Zie ook spr.: kluitje en spr.

Pijpje.

rietachtig, bv. n.: rohrartig, riedartig, schilfartig; I -heid, vr.: rohr- (ried-, schilf-) artige Beschaffenheit [vr.].

riet-akker, m.: Zie -veld; I -bosch, o: Röhricht [o.], Rohrdickicht [o.]; -dekker, m.: Decker [m.1, Dachdecker [m.]; -dijk, m.: Rieddeich [m.].

rieten, bv. n.: von Rohr (Ried, Schilf) gemacht; een -dak: ein Rohrdach [o.; a], Schilfdach [o.; a]. riet-fluitje, o.: Rohrpfeifchen [o.];

[o.].

-heid,

m.:

1-gors, vr.: (vog.) Rohrsperling [m.], Rohr-spatz [m.], Rohrammer [vr.J; -gras, o.: Riedgras [o.]; -hoen, o.: (vog.) Rohrhuhn [o.; ü].

rietje, o.: Röhrchen [o.], riet-kolf, vr.: Riedkolben [m.];l-land. o.: Zie - veld; -lijster, vr.:(vog.) Rohrdrossel [vr.]; -mat, vr.: Rohrmatte [vr.] Schilfmatte [vr.], Binsenmatte [vr.]; -mees, vr.: (vog.) Rohrmeise [vr.], Riedmeise [vr.]; -mes, o.: Rohrmesser [o.]; -mosch (-musch), vr.: (vog.) Zie -gors; -peer, vr.: (pik.) Win-terbirne [vr.]; -pijpje, o.: Ronrpfeifchen [o.], Rohrflöte [vr.]; -snep (-snip), vr.: (vog.) Ronrschnepfe [vr.]; -stok, m.: Rohrstock [m.; ö]; -suiker, vr.: Rohrzucker [in.]; -veld, o.: Riedfeld [o.]; -vink, vr.: Zie -gors; -voorn, m.: (een viscn:) Plötze [vr.]; -zangers, m. mrv.: (fig.) Rohrsanger [m. mrv.], Singvögel [m. mrv] welche sich im Rohr aufhalten.

rif, o.: 1) (adk.) Riff [o.]; 2) (fig.) Ge-rippe [o.]; 3) Zie reef.

rigoureus, bv. n.: streng; I -heid, vr.: Strenge [vr.].

Rika, vr.: Friederike [vr.]. rikkekikken (rikkikken), w. o.: -quaken.

rilleu, w. o.: schaudern,zittern, beben. rilling, vr.: Schauder [m.]; (gnk.) Schauer [m.]. rimpel, m.: Runzel [vr.] rimpelen, w. o. en b.: runzeln. rimpelig, bv. n.: runzelig; | -heid, vr.: runzelige Beschaffenheit [vr.]. rimpeling, vr.: (das) Runzeln. ring, m.: Ring [m.] (ook str. en ontl.); (fig.) Kreis [m.]; I -bout, m.: Ringbolzen [m.J; -broeder, m.: Kreisbruder Lm.; ü], Mitglied [o.] eines Predigerkreises.

ringelen, w. b.: (dieren :) ringeln; (fig.) bezwingen [onr.].

ringelooren, w. b.: (fam.) schur-igeln.

ringen, w. b.: (dieren:) ringeln. ringetje (ringje), o.: Ringlein [o.], Ringelchen [o.]; hij (zij) is zoo mooi, dat men hem (haar) door een - zou kunnen halen: (spr.) er (sie) ist so sauber wie aus dem Ei geschalt.

ring-rups. vr.: (ins.) Ringelraupe [vr.]; I het -rijden: das Ringrennen, das Ringel-rennen; -sloot, vr.: Ringgraben [m.; a]; het -steken: das Ringelstechen. rings-wps (-wijze), bw.: ringweise. ring-vinger, m.: Ringfinger [m.], G9ldfinger [m.]; |-vormig, bv. n.: ringför-mig, kreisförmig; -worm, vr.: (hik.) Flechte [vr.]; -wormen, m. mrv.: Ringelwürmer I m. mrv.].

rinkel, m.: Blechlein [o.], (das) durch-löcherte Stückchen Blech; I -bel, vr.: Schellenrassel [vr.]; -bom, vr.: Schellen-trommel [vr.], Tamburin [o.], rinkelen, w. o.: rasseln. rinkel-hoepel, m.: (der) mit Blechlein besetzte Reif. rinkeling, vr.: (das) Rasseln. rinkel-rooien, w. o.: herumschwar-men; I -rooier, m. :Nachtlaufer [m.J;-werk, o.: Schnitzarbeit [vr.]. rinket, o.: Fallthürchen [o.], rinkinken, w. o.: klirren, klingeln; (zeew.) rinkinken.

rïnscli, bv. n.: sauerlich; -e wijn:

(fig. fam.) Rheinwein [m.]; I -heid, vr.. Sauerlichkeit [vr.]. riool, o.: Abzugsrinne [vr.]. risico, o.: Risiko [o.J. riskeeren, w. b.: riskiren [ie], rispen, w. o.: aufstossen [onr.], (pop.) rülpsen.

rist, vr.: Rispe [vr.]. risten, w. b.: Zie afristen, rit, m.: Ritt lm.]; I -meester, m.: (ka-valeriekapitein:) Rittmeister [m.J. ritornel, o.: (muz. en dk.) Ritornell rits, tsw.: ritsch!

ritselen, w. o.: 1) rauschen; 2) sau-seln.

ritseling, vr.: 1) (das) Rauschen; 2) (das) Sauseln.

ritsig, bv. n.: brünstig, geil; I vr.: Brünstigkeit [vr.], Geilheit [vr.]. rituaal, o.: Ritual [o.], ritueel, bv. n.: rituell. ritus, m.: Ritus [m.]. rivaliseeren, w. o.: rivalisiren [ie], wetteifern.

rivaliteit, vr.: Rivalitat [vr.], Reben-buhlerschaft [vr.].

rivier, vr.: Fluss [m.; ü]; I -mond, Flussmündung [vr.]; -paard, o.: Fluss-d [o.l, Nilpferd [o], Hippopotamus lm.]; -paling, m.: Flussaal [m.J; -scheepvaart vr.: Flussschifffahrt [vr.]. riviertje, o.: Flüsschen [o.], rivier-vaart, vr.: Zie -scheepvaart; I -valk, m.: (vog.) Sumpfweine [vr.]; -varken, o.: Wasserschwein [o.].

rob, vr.: (pha.) Rob [m.J. I -, m.: (drk.) Robbe [m. en vr.], Seehund [m.].

robben, m. mrv.: Robben [m. en vr. mrv.]; I -huid, vr.: Robbenfell [o.]; -jacht, vr.: Robbenjagd [vr.]; -spek, o.: Robben-speck [m.]; -traan, vr.: Robbenthran [m.]; -vangst, vr.: Robbenfang [m.J.

robber, m.: (tech.) Rubber [m.], (der) eiserne Eahtenebner; (spl.) Robber [m.].

Robbert, m.: (mansnaam:) Robert [m.].

robbe-vel, o.: Robbenfell [o.], robe, vr.: Robe [vr.]. robjjn, m.: (edelsteen:) Rubin [m.]. rochel, vr.: Qualster [m.]. rocbelaar, m.: Qualsterer [m.1. rochelaarster, vr.: Qualstrerin [vr.]. rocbel-acbtig, bv. n.: qualsterig; l - bakje, o.: Spucknapf [m.; a].

rochelen, w. o.: (in de keel:)röcheln; 2) (rochels uitspuwen:) qualstern.

rocbeling, vr.:    1)    (das) Röcheln;

2) (das) Qualstern.

rocbel-pot, m: Spucktopf [m.; o], (fig.) Qualsterer [m.J.

rodomontade, vr.: Aufschneiderei [vr.].

roe, vr.: Zie roede, roebel, m.: (mtw.) Rubel lm.], roede, vr.: (i. a. b.) (*) Ruthe [vr.]; aan de - ontwassen: (fig.) der Ruthe entwach-sen; de - kussen: (fig.) die Ruthe kussen; de roode -: (fig.) des Henkers Ruthe [vr.]; de Rijnlandscne -: (landmaat:) die rhein-landische Ruthe; I -drager, m.: Zie roe-drager; -hoofd, o.: (ontl.) Eichel [vr.].

(*) Overal [t].

vr.:

aussc

roe-drager, m.: Kriminalgerichtsbote [m.J.

roedrig, m.: Zie roedrager. roef, vr.: 1) Treckschütenkajüte [vr.], Kajüte [vr.] erster Klasse; 2) (der schrage) Sargdeckelaufsatz [a]; I tsw.: rutsch!, ritschratsch!

roef-bank, vr,: Kajütenbank [yr.; a];

I -geld, o.: Kajütenfracht [vr.]; -kussen, o.: Kajütenkissen [o.]; -passagier, m.: Ka-jütenpassagier [m.]. roei, vr.: (pop.) [t] Ruthe [vr.]. roeien, w. b.: (wijn, gedistilleerd, enz.:) visiren [ie]. I -, w. o.: rudern.

roeier, m.: (van een vaartuig:) Ru-derer [m.]; (van wijn, enz.:) [ie] Visirer [m.].

roei-riem, m. (-spaan, vr.): Ruder [o.], Ruderstange [vr.|. roeister, vr.: Rudrerin [vr.]. roei-stok, m.: [ie] Yisirstab [m.; a]. roek, m.: (vog.) Saatkrahe [vr.]. roekeloos, bv. n.:    1) verwegen;

2) verschwenderisch; 3) ruchlos; I -heid, vr.: 1) Yerwegenheit [vr.], 2) Yerschwen-dungssucht [vr.], 3) Ruchlosigkeit [vr.]. roekoeken, w. o.: gurren.

Roeland, in. (Roel, m.): (mansnaam:) Roland [m.].

Roelof, m.: (mansnaam:) Rudolph [m.].

roem, m.: 1) Ruhm [m.]; - dragen op iets: sich einer Sache rühmen, stolz auf etwas sein; 2) (spl.) Fluss [m.J, Sequenz [vr.]; - hebben: einen Fluss (eine Sequenz) haben.

roemen, w. b. en o.: rühmen; (spl.) einen Fluss (eine Sequenz) ansagen; - op iets: sich einer Sache rühmen.

roemenswaardig, bv. n.: ruhmwür-dig; I -heid, vr.: Ruhmwürdigkeit [vr.].

roemer, m.: 1) Rühmer [m.]; 2) Romer [m.], 'Weinrömer [m.], Wcinglas [o.; a].

roem-gierig, bv. n.: ruhmbegieng; l-gierigheid, vr.: Ruhmbegierde [vr.]; -ruch-tig, bv. n.: famos, famös; -ruchtigheid, vr.: (das) Famose; -rijk, bv. n.: ruhmreich, ruhmvoll. roemster, vr.: Rühmerin [vr.]. roem-waardig, bv. n.: ruhmwürdig; l-waardigheid, vr.: Ruhmwürdigkeit [vr. 1; -zucht, vr.: Ruhmsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: ruhmsüchtig. roep, m.: Ruf [m.]. roepen, w. o. en b.: rufen [onr.]. roepend, bv. n.: rufend. I -e, m.: (der) Rufende; de stem eens -en in de woestijn: (fig.) die Stimme einesPredigers in der Wüste.

roeper, m.: (persoon:) Rufer [m.]; (spreekbuis:) Sprachrohr [o.; ö]. roeping, vr.: Beruf [m.]. roep-stem, vr.: (fig.) Ruf [m.]. roepster, vr.: Ruferin [vr.]. roep-\rogel, m.: Lockvogel [m.; ö]. roer, o.: (van een schip, fig. ook van de staatshulk:) Ruder [o.]; (van eene tabakspijp:) Rohr [o.; ö], Pfeifenrohr [o.; ö], (schiettuig:) Flinte [vr.]; I -, m.: Zie rep.

roer-bak, m.: (tech.) Rührfass [o.; a]; l-band, m.: Ruderband [o.; aj. l oerder, m.: Rührer [m.]. roer-domp, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.].

roeren, w. o. en b.: rühren (ook fig.)

I - (zich), w. w.: sich rühren; zich kunnen -: sich rühren können, (fig.) in guten Um-standen sein.

roerend, bv. n.: 1) rührend (ook fig.); een - verhaal: eine rührende Erzahlung; 2) beweglich; -e goederen: bewegliche Güter [o. mrv.].

roer-hard, bv. n.: schlecht aufs Ruder horend.

roerig, bv. n.: rührig; I -heid, vr.: Rührigkeit [vr.].

roering, vr.: Rührung [vr.] (ook fig.); (gnk.) Bauchgrimmen [o.].

roer-klik, vr. (-klomp, m.): (zeew.) Ruderklick [vr.]; I-kruid, o.: (pik. en pha.) Ruhrkraut [o-]; -kuip, vr.: Rührbottich [m.]; -lepel, m.: Rührlöffel [m.]. roerloos, bv. n.: bewegungslos; l-heid, Bewegungslosigkeit [vr.]. roer-nagel, m.: Rudernagel [m.]; l-om, vr. enk.: (kkk.) Rühreier [o. mrv.], (fig. fam.) Mischmasch [m.]; -pin, vr.: Ruder-pinne [vr.]; -ring, m.:“ Ruderring [m.]; -schot, o.: Flintenschuss [m.; ü].

roersel, o.: (das) Gerührte; de geheime -s van het menschelijk hart: die geheimen Rührungen des menschlichen Herzens.

roervink, m.: (fig.) Unruhestifter [m.], Aufwiegler [m.].

roes,    m.: Rausch [m.]; zich eenen -aandrinken: sich einen Rausch trinken [onr.]; zijnen - uitslapen: seinen Rausch

hlafen lonr.]. roest, m.: 1) Rost [m.] (ook pik.); 2) (in kippenhokken:) Hühnerlatte I vr.], Hühnerstange [vr.], Aufsitzstange [vr.]; (in vogelkooien:) Stüngelchen [o.], Stange [vr.]; I -achtig, bv. n.: rostartig.

roesten, w. o.: 1) rosten; oude liefde roest niet: (spr.) alte Liebe rostet nicht; 2) (van kippen en vogels:) aufsitzen [onr.], auf der Stange schlafen [onr.].

roest-kleur, vr.: Rostfarbe [vr.];

I -kleurig, bv. n.: rostfarbig; -vlak (-vlek), vr.: Rostnecken [m.]

roet,    o.: Russ [m.]; (pik.) Russbrand. [m.]; I -achtig, bv n.: russartig; -kleur, vr.: Russfarbe [vr.]; -lucht, vr.: Russge-

ruch [m.].

roezemoezen, w. o.: sich herumtum-meln; - in: stöbern in.

roezemoezig, bv. n.: unruhig; I -heid, vr.: (das) Unruhige.

roffel, m.: (tim.) Schrubbhobel [m.]; (fig. fam.) Riffel [m.], Ausputzer lm.]; (mil.) Wirbel [m.], Trommelwirbel lm.], rolfelaar, m.: Pfuscher [m.]. roffelaarster, vr.: Pfuscherin [vr.].. roffelen, w. o.: 1) pfuscherhaft arbei-ten; 2) (mil.) wirbeln. I -, w. b.: (tim.) mit dem Schrubbhobel bearbeiten; (fig., iemand:) ausputzen.

roflfelig, bv. n.: pfuscherhaft; I -heid, vr.: Pfuscherhaftigkeit [vr.].

roffeling, vr.: 1) (das) Pfuschen; 2) Ausputzer [m.].

roffel-scliaaf, vr.: Schrubbhobel [m.]; I -werk, o.: pfuscherhafte Arbeit [vr.]. roffiaan, m.: Kuppler [m.]. rog, vr.: (pik.) Zie rogge. I -, m. (rogvisch, m.): Roche [vr.].

rogate, m.: (kkl.) Rogate [m.], (der) fünfte Sonntag nach Ostern. rogge, vr.: (pik.) Roggen [m.], Korn [o.].

ROGGE-BLOEM.

481

ROND-YRAAG.

rogge-bloem (-blom), vr.: Roggen-kernmehl [o.]; i -brood, o.: Schwarzbrod [o.] (-broodbakker, m.: Schwarzbrodbacker [m.]); -meel, o.: Roggenmehl [o»].

roggen, m. mrv.: (visch:) Rochen [vr. mrv.]; I -vangst, vr.: Rochenfang [m.].

rogge-staart, m.: Rochenschwanz [m.; a]; I -stroo, o.: Roggenstroh [o.].

roggetje (rogje), o.: 1) Schwarzbröd-chen [o.]; 2) kleine Roche [vr]. rogge-vel, o.: Rochenhaut [vr.; a]. rok, m.: (i. a. b.) Rock [m.; ö]; de kleede (zwarte) -: der Frack [a].

rokje, o.: Röckchen [o.]? zijn - om-keeren: (spr.) den Mantel auf die andere Schulter hangen [onr.], abtrünnig werden [onr.J; hij heeft een - uitgetrokken: (van herstellende na zijne ziekte:) er ist sehr abgemagert.

rokkeeren, w. o.: (schaakspel:) rochen, rochiren [ie].

Irokken, o.: Rocken [m.], Kunkel [vr.]. Irokken, w. o.: einen Rocken (eine Kunkel) anlegen.

rokken-band, m.: (van een spinrokken:) Rockenband [o.; a], Kunkelband [o.; a], (van een vrouwenrok:) Rockband [o.; a]; -bont, o.: Barchent [m.]. rokkenen, w. o.: Zie w. o. rokken, rokken-stok, m.: Rockenstock [in.;

i‘cn

O].

fire-

roks, in Sam.: Rock.... rol, vr.: (i. a. b.) Rolle Ivr.]. I -, Ausschweifung [vr.]; aan den - gaan: (fam.) ausschweifen, aus dem Gleise kommen [onr.]; aan den - zijn: (fam.) in Saus und Braus leben.

rol-laag, vr.: (mtsl.) Strecklage [vr.], Streckschicnt [vr.]. rollen, w. o. en b.: rollen, rol-lende, vr.: Fleischrolle [vr.]. rolletje, o.: Röllchen [o.]. Romaansch, bv. n.: romanisch; de -e talen: die romanischen Sprachen. roman, m.: Roman [m.]. romance, vr.: Romanze [vr.]. romanesk, bv. n.: romanhaft. roman-held, m.: Romanheld [m.]. Romanië, o.: (adk.) Romanien [o.], romaniseeren, w. b.: romanisiren

m.:

Romer, m.: (dk.) Romer [m.]. I m.: Zie roemer no. 2.

rommel, m.: Rummel [m.], Plunder

[m.].

rommelary, yr.: Zie rommel, rommelen, w. o.: (een dof geluid maken:) rummeln. I w. o. en b.: (roezemoezen:) stöbern.

rommel-hok, m. (-kamer, yr.): Plun-derkammer [vr.], Rumpelkammer [vr.];

I -kast, vr.: Rumpelkasten [m.]; -kruid, o.: Allerlei [o.J von Gewürzen; -pot, m.: Rummeltopf [m.; ö], Brummtopf [m.; öj; -schuit, vr.: Plunderschiff [o.]; -wagen, m.: Plunderwagen [m.]; -zoo, vr. (-zoodje, o.): Plunderkram [m.], Plunder [m.p, -zolder, m.: Rumpelboden [m.; ö].

romp, m.: Rumpf [m.; ü]; I -parlement, o.: (hist.) Rumpfparlement [o.J; -slomp, m.: 1) Kram [m.] (een heele -slomp: ein ganzer Kram, ein grosses Drum und Dran), 2) Umschweif [m.].

rond, bv. n.: rund; (fig.) offenherzig, (ook:) bieder; een -e vent: ein biederer Kerl. I -, bw. (om.... heen:) herum; (in het rond:) umher. | -, z. n. o.: 1) (cirkelvormig vlak:) Rund; 2) (bolvormige gedaante :) Ründe [vr.1, Rundung [vr.J; 3) (kring, cirkel, omtrek:) Runde [vr.J, Umkreis [m.]; in het -: in der Runde.

rondachtig, bv. n.: rundlich, ründlich; I -heid, vr.: Rundlichkeit [vr.].

rond-arren, w. o.: im umfahren [onr.1. im Schlitten umherfah-

im Schlitten her-

ren [onr.] ^(*); ’l -as, vr.: (der) runde Schild.

ronde, vr.: Runde [vr.]; de - doen: die Runde machen; I -dans, m.: Rundetanz [m.; a], Reihentanz [m.; a]. rondeau, o.: (dk.) Rondeau [o.], rondeel, o.: Rondell [o.], rondement, bw.: (spreek uit: ronde-m a n): rundheraus, unumwunden.

ronden, w. b.: ründen, runden, rund machen.

rondheid, vr.: Rundheit [vr.], Rundig-keit [vr.], Ründe [vr.], (fig.) Biederkeit

[ie].

romanismus, o.: Romanismus [m.], Romanism [m.].

roman-leesster, vr.: Zie -lezeres;

-lezer, m.: Romanleser [m.]; -lezeres, vr.: Romanleserin [vr.]; -lezerij, vr.: Roman-leserei [vr.], (das) Romanlesen.

romannetje, o.: Romanchen [o.], roman-scliry fstcr, vr.: Roman-schreiberin [vr.]; het -schrijven: die Ro-manschreiberei; -schrijver, m.: Roman-schreiber [m.].

romantiek, vr.: Romantik [yr.]. romantisch, bv. n.: romantisch. Rome, o.: Rom [o.]; Romein, m.: Romer [m.]; Romeinsch, bv. n.: römisch; Romeinsche, vr.: Römerin [vr.]; I Romein-letter, vr.: (typ.) Antiq.ua [vr.].

keit L»X.J, i x Uiiviv L ' x . j, vix»./ **+"■*■*'•■

[vr.], (ook:) Offenherzigkeit [vr.]; -hout, o.: (zeew.) Rundholz [o.; ö]. rondigheid, vr.: Rundigkeit [vr.]. ronding, vr.: (het rondmaken:) Rün-dung [vr.].

rondje, o.: (rond voorwerpje:) 1 chen [o.]; (ronde, rondgang:) Runde rond-kop, m.: Rundkopf [m.; ö] (ook iron.); I -looper, m.: Pflastertreter [m.]; -om, bw.: rundumher, rundherum, rings-umher, ringsherum (loop -om: fam.: geh zum Henker!).    .

ronds, vr.: Rad [o.; a] emer Buch-druckerpresse.

rondsel, m.: Zahnrad [o.; a]. rondte, vr.: Ründe [vr.], Rundung [vr.], Rundheit [vr.]; in de -: rundherum.

rond-nit, bw.: rundheraus, rundweg, unumwunden; I -venter, m.: [ie] Hausirer [m.]; -ventster, vr.: [ie] Hausirerin [vr.J; -visch, m.: Rundfisch [m.]; -vraag, vr.: Zie

Ründ-

[vr.].

(*) Heeft een Hollandsch onzijdig werkwoord het bw. „rond” vóór zich, dan heeft ook de Duitsche beteekenis van dat werkwoord „herum of „umher voor zich b. v» i

rondwaren, w. o.: gespenstisch umhergehen [onr.], gespenstisch herumirren. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

omvraag; -worm, m.: Rundwurm [m.; ü].

rong, vr.: Runge [vr.1, Wagenrunge [vr.]; | -stok, m.: Rungstock [m.; ö]. ronken, w. o.: schnarchen. ronker, in.: Schnarcher [m.1. ronking, vr.: (das) Schnarchen. ronkster, vr.: Schnareherin [vr.]. rons, yr.: Zie ronds, ronselaar, m.: Seelenverkaufer [m.1. ronselen, w. b.: werben [onr.], pressen, ronzebons, vr.: Puppenkasten Lm.], Puppentheater [o.].

rood, bv. n.: roth (¹); met-haar: roth-haarig; met -e wangen; rothwangig; de -e republiek: die rothe Republik; -e kool: Rothkohl [m.] Rothkraut [o.]; de -e loop: (gnk.) die rothe Ruhr; I -, o.: Roth Lo.], (hg.) Röthe [vr.].

roodaarde, vr.: Röthelerde [vr.]. roodachtig, bv. n.: röthlich; I -heid, •.: röthliche Farbe [vr.].

von

raubsüch-

roo

roos, vr.:

vr. i

* rood borstje, o.: (vog.) Rothkehlchen [o.]; I -breukig, bv. n.: rothbrüchig.

roode, m. en vr.: (der, die) Rothe; een -: ein Rother, (inz.) ein rother Republi-kaner.

rood-grond, o.: Zie -vonk. roodheid, vr.: Röthe [vr.]. roodhuiden, m. mrv,: (in Amerika:) Rothhaute [m. mrv.]; l-kapje, o.: Rothkapp-chen [o.]; -krijt, o.: Röthel [m.1, Rothstein [m.]; -neus, m. en vr.: Rothnase [vr.], (iron.) Kupfernase [vr.]. roodsel, o.: Röthel |m.]. rood-specht, m.: Buntspecht [m.] ; l-steen, o.:iRöthel [m.]; -vin, vr.: (visch:) Rothhosser [m.]; -vonk, o.: (gnk.) Schar-lachheber [o.]; -vos, m.: (paard:) Roth-fuchs [m.; ü]; -zijden, bv. n.: rothseiden, rother Seide.

Iroof, vr.: 1) (op eene wond:) Kruste [vr.]; (huidschilfer:) Schorf [m.; o en ö]; 2) Zie roef no. 2.

Iroof, m.: Raub [m.]. roofachtig, bv.n.: raubsüchtig; I-heid, vr.: Raubsucht [vr.].

roof-gierig, bv.n.': raubgierig; I-gierigheid, vr.: Raubgier [vr.]; -goed, o.: Raub [m.]; -hol, o.: Raubhöhle [vr.], Rauberhöhle [vr.]; -spelonk, vr.: Zie -hol. roofster, vr.: Rauberin [vr.]. roof-ziek (-zuchtig), bv. n.: i tig; |-zucht, vr.: Raubsucht [vr.].

rooi, vr.: (das) Richten; - noch maat houden: (hg.) weder Mass noch Ziel halten [onr.].

rooien, w. b.: 1) richten, nach der Messschnur bestimmen; 2) aardappelen -: Kartoffeln ausgraben [onr.]; boomen -: Baume fallen; 3) (fam.) fertig kriegen; ik kan het niet -: ich kann es nicht fertig kriegen, (ook:) ich kann Ausgabe und Einnahme nicht wett machen.

rooier, m.: 1) Messer [m.] nach der Schnur; 2) Ausgraber [m.].

rooiing, vr.: 1) (das) Messen nach der Schnur; 2) (das) Ausgraben.

rooi-lyn, vr.: Richtlinie [vr.]; |-meester, m.: Bauinspektor [m.]; -paal, m.: Richt-pfahl [m.; a].

rooister, vr.: Ausgraberin [vr.]. rooi-tyd, m.: Zeit [vr.] der ‘Kartoffel-ernte.

Irook, vr.: Heuschober [m.], Heuhau-fen [m.].

rook, m.: Rauch [m.]. rooken, w. o. enb.: rauchen; (vleesch, enz., in den rook hangen:) rauchern.

rooker, m.: 1) Raucher [mj; 2) Rau-cherer [m.].

rookerig, bv. n.: raucherig; | -heid, vr.: rauchenge Beschaffenheit [vr.].

rookery, vr.: (het werk:) (das) Rauchern ; (de plaats:) Rauchkammer [vr.]. rookster, vr.: Raucherin [vr.]. room, m.: Rahm [m.], Sahne [vr.]. roomen. w. o.: rahmen, Rahm anset-zen. I -, w. b.: abrahmen.

m-goed, o.: Steingut [o.]; l-kleurig, bv. n.: rahmfarbig; -kom, vr: Rahmschüs-sel [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Warzenkraut [o.].

Roomsch, bv. n.: 1) (kkl.) katholisch, römisch-katholisch; 2) römisch; het-e rijk: (hist.) das römische Reich; 3) -e boonen: Saubohnen [vr. mrv.]; -e kamillen: römische Kamillen [vr. mrv.].

Roomsche, m. en vr.: Katholik [m.], Katholikin [vr.], (der, die) Katholische; de -n, m. mrv : die Katholiken [m. mrv.].

Roomsch-gezind, bv. n.: katholisch gesinnt, (hg.) katholisch. room-vlootje, o.: Rahmnapfchen [o.], roopaard, o.: (i. a. b.) Rollpferd [o.].

(pik. en hg.) Rosé fvr.]; (gnk.) Rosé [vr.], [t] Rothlauf [m.]; de - van Je-richo : die Jerichorose; de Geldersche - : die Géldernrose; slapen als eene -: ge-sund schlafen [onr.]; onder de -: (spr.) unter der Rosé, vertraulich. Zie mrv. rozen.

roosaclitig, bv. n.: rosenartig, (hg.) die Rosen liebend, (gnk.) dem Rothlauf [t] ahnlich; I -heid, vr.: rosenartige Beschaffenheit [vr.], (hg.) Liebe zu den Rosen, (gnk.) rothlaufahnliche [t] Entzündung [vr.].

roosje, o.: Röschen ]o.], Röslein [o.], roos-kleur, vr.: Rosenfarbe [vr.];

I -kleurig, bv.n.: rosenfarbig; -kleurigheid, vr.: (das) Rosenfarbige. roosten, w. b.: rosten, rooster, m.: Rost [m.; ö]; (hg.) Liste [vr.], Rolle [vr.]; heet van den -: (spr.) frisch von der Nadel; op den - braden : auf dem Rost braten [onr.]; iets op den - plaatsen: (hg.) etwas auf die Tagesord-nung stellen; volgens den - aftreden: (hg.) der Liste nach abtreten [onr.]. roosteren, w. b.: rosten, rooster werk, o.: Gatterwerk [o.];

I -wijze, bw.: rostförmig.

roos-vervig, bv.n.: rosenfarbig;! -vormig, bv. n.: rosenförmig.

root, vr.: Roste [vr.]; I -kuil, m. (-put, m.): Röstgrube ]vr.]; -water, o.: Röstwas-ser [o.].

rooven, w. b.: rauben. roover, m.: Rauber [m.]; I-bende, vr.: Rauberbande [vr.]; -geschiedenis, vr.: Raubergeschichte [vr.]; -hoofdman (-kapitein), m.: Rauberhauptmann [m.; -leute], Anführer einer (der) Rauberbande.

roovers, m. mrv.: Rauber [m. mrv.];

I -hol, o.: Rauberhöhle [vr.]: -nest, o. : Raubernest [o.], roovery, vr.: Rauberei [vr.]. ropy, vr.: (mtw.) Rupie [vr.]. roqueeren, w. o.: Zie rokkeeren.

ros-haar, vr.:

es gar

w. o.:

royaal, bv. n.: royal, königlich, fürst-lich; (hg.) freigebig; zich - toonen: sich freigebig zeigen; eene royale belooning: eine fürstliche Belohnung; | -formaat, o.;

Iros, bv. n.: Zie rossig.

Iros, o.: 1) (dk.) Ross [o.], Pferd [o.]; (fam.) Prügel [m.]; - krijgen: Prügel belkommen [onr.1.

rosachtig, bv. n.: röthlich [t]; -heid, vr.: [t] RöthHchkeit [vr.].

Tragbahre [vr.], Trag-«essel [m.], Sanfte [vr.]; I -baard, m.: (²) Rothbart [m.; a]; -geel, bv. n.: röthlich-gelb; -kam, m.: Striegel [m.], Pferdekamm [m.; a]; -kammen, w. b.: striegeln (ook hg.); -kammer, m.: (hg.) Pferdehandler [m.]; -kammerij, vr.: (hg.) Pferdehandel [m.]; -kleur, vr.: rötlilicne Farbe [vr.],(das) Fuchsroth; -kleurig, bv. n.: röthlich, fuchs-roth.

rosmarijn, m.: Zie rozemarijn, ros-molen, m.: Rossmühle [vr.],Pfer-demühle [vr.], (iron.) Tretmühle ivr.].

rossen, w. o.: in einer Kutsche herum-fahren [onr.]; rijden en -: reiten [onr.] und fahren [onr.], (hg.) Kutsche und Pferde halten [onr.], (hg. iron.) in Saus und Braus leben. I -, w. b.: striegeln (ook hg.), (hg.) prügeln.

ros-tiiisclier, m.: Pferdehandler [m.]. rot, vr.: (drk.) Zie rat; (mil.) Zie vr. rotte. I -, o.: 1) Gesindel [o.]; 2) Zie o. rotte. I -, bv. n.: faul; als een -te appel bij eene groenvrouw: (spr.) wie die Sau im Judenhause.

rotachtig, bv. n.: faulicht; I-heid, vr/: (das) Faulichte.

rotatie, vr.: Rotation [vr.], Umwal-zung [vr.].

roten, w. b. en o.: (hennep en vlas:) rosten.

rot gans, vr.: (vog.) Rottgans [vr.; a], [t] Rotngans [vr.; a], Baumgans [vr.; a]; I -gezel, m.: Rottgesell [m.]. rotheid, vr.: [s] Faulniss [vr.]. rotje, o.: (drk.) Ratzchen [o.]; (hg. fam.) Liebchen [o.], Herzchen [o.].

rot-koorts, vr.: Faulheber [o.]; l-kuil, m.: Zie rootkuil; -lucht, vr.: Aasgeruch Tm.]; -meester, m.: (mil.) Korporal [m.; a], (oudtijds:) Rottenmeister [m.], Rottenfüh-rer [m.]; -neus, m.: Rotznase [vr.].

rotonde, vr.: Rotunde [vr.], Rundbau Tm.].

rots, vr.: Fels [m.1, Felsen [m.1; zoo vast als eene -: felsenfest.

rotsachtig, bv.n.: l)felsenartig,2) fel-senahnlich; I -heid, vr.: l)'felsenartige Be-schaffenheit [vr.], 2) Felsenahnlichkeit [vr.].

rots-gehergte, o.: (adk.) fFelsenge-birge [o.]; I -gevaarte, o.: Felsenmasse [vr.].

rotsig, bv. n.: felsig; I -heid, vr.: fel-sige BeschatFenheit [vr.].

rots-kristal, o.: Bergkristall [m.]; I -kruin, m.: Zie -top; -top, m.: Felsen-kuppe [vr.]; -wijs (-wijze), bw.: (mil.) rot-tenweise; -zout, o.: Steinsalz [o.].

rotte, vr.: (pik.) Krapp [m.]; (mil.) Rotte [vr.], Zie mrv. rotten. I -, (verbogen) bv. n.: faul. I -, o.: (das) Yerfaulte, (das) Angesteckte.

Irotten, w. e.: 1) faulen,verfaulen, ver-wesen, in Faulniss [s] übergehen [onr.]; 2) sich zu Rotten bilden, (hg.) sich zu-«ammenrotten.

Irotten, vr. mrv.: 1) (drk.) Zie ratten;

2) (mil.) Rotten [vr.]; in - afdeelen: zu Rotten bilden; I -vuur, o.: (mil.) Rotten-feuer [o.]; Zie overigens ratten in Sam.

rottig, bv. n.: faul, verfault; (hg. fam.) werthlos [t], nichtswürdig; | -heid, vr.: Faulheit Ivr.], [s] Faulniss [vr.], (hg. fam.) [t] Werthlosigkeit [vr.], Kichtswhrdigkeit [vr.].

rotting, vr.: (het rotten:) [s] Faulniss [vr.], Yerwesung [vr.1, (das) Yerfaulen. I -, m.: (pik.) Rotang [m.]; (hg.) Spazier-stock [m.; ö].

rotting-hand, m.: Stockzwinge [vr.]; I -knop, m.: Stockknopf [m.; ö]; -olie, vr.: (iron.) Prügelsuppe [vr.]; -slag, m.: Stock-schlag lm.; a].

rottinkje, o.: Spazierstöckchen [o.], rot-zak, m.: (gem.) Schweinpelz [m.], (iron.) Taugenichts [m.]; | -ziekte, vr.: Faulheber [o.].

roué, m.: (Fr.) WTistling [m.]. roulade, vr.: (i. a. b.) Roulade [vr.1. rouleau, m.: (Fr.) Rouleau [o.], (der) rollbare Fenstervorhang [a].

rouleeren, w. o.: rouliren [ie],imUm-lauf sein.

roulette, vr.: (spl.) Roulette [vr.]; (hg.) Spielbank [vr.; a]. route, vr.: (Fr.) Route [vr.], Weg [m.]. routine, vr.: (Fr.) Routine [vr.]; (hg. fam.) Schlendrian [m.].

routineeren (zich), w. w.: sich rou-tiniren [ie]; I geroutineerd, v. dw.: routi-nirt [ie].

rouw, m.: Trauer [vr.]; in den - gaan: die Trauer anlegen; in den - zijn: in Trauer sein (- over : um); uit den - gaan: die Trauer ablegen; I -band, m.: Trauer-binde [vr.], Trauerhor [m.J; -beklag, o.: Beileidsbezeigung [vr.], Kondolenz [vr.] (brief van -beklag: Beileidsbrief [m.], Kondelenzschreiben [o.]; verzoeke van -beklag verschoond te blijven: bitte um stille Theilnahme [T]); -brief, m.: Trauer-brief [m..], briehiche Todesanzeige [vr.]; -draagster; vr.: (die) Trauernde; -drager, m.: (der) Trauernde.

rouwen, w. b-: (tech.) rauhen, aufkrat-zen. I -, w. o.: trauern, Trauerkleider tra-gen [onr.]. I -, w. onpers.: reuen; het rouwt mij: es reuet micn.

rouw-geld, o.: Reugeld [o.]; I -goed, o.: 1) Trauerkleidung [vr.], 2) Zeug [o.] zu Trauerkleidern.

rouwig, bv. n.: betrübt; ik ben er volstrekt niet - om: ich bedaure nicht.

rouw-klaagster, vr.: Klagefrau [vr.], ft] Todtenklagerin [vr.J; I -klagen, Trauerklagen anstimmen; -klager, m.: [t] Todtenklager [m.1; -koets, vr.: Trauer-wagen [m.], Leichenwagen lm.]; -koop, m.: Reukauf [m.]; -loge, vr.: Trauerloge [vr.]; -maal, o.: Trauermahl [o.; a en a], Lt] Todtenmahl [o.; a en a], Leichenmahl [o.; a en al; -papier, o.: Papier [o.l mit schwarzem Rande; -vlag, vr.: 1) Trau-erfahne [vr.], 2) (zeew.) [t] Todtenhagge [vr.]; -winkel, m.: Trauerkleiderladen [m.; a en a].

Royalformat [o.]; -papier, o.: Royalpapier Lo.].

royalismus, o.: Royalismus lm.], Royalism [m.], royalistische Gesinnung [vr.J.

royalist, m.: Royalist [m.J, Königs-freund [m.], (der) Königlichgesinnte.

royalistisch, bv. n.: royalistisch, kö-niglichgesinnt.

royeeren, annulliren [iej.

roze-blaadje, o.: Rosenblattchen [o.]; I -bottel, m.: (pik.) Hagebutte [vr.];-knop, m.: Rosenknospe [vr.]; -kruiser, m.:(hist.) Rosenkreuzer Lm.].

rozemarijn, m.: (pik.) Rosmarin [m.];

I -boompje, o.: Rosmarinstrauch [m.; a]; -plant, vr.: Rosmarinpflanze Lvr.]; -tak, m.: Rosmarinzweig Lm.]; -wijn, m.: Ros-marinwein [m.].

o.:

aum

w. b.: durchstreichen [onr.],

rozen, vr. mrv.: Rosen [vr. mrv.]; I -bed, (tnb.) Rosenbeet [o.]; -hoedje, o.:(kkl.) [t] Drittheil [o.] eines Rosenkranzes, (fig.) Rosenkranz [m.; a]; -krans, m.: (kkl.) Ro-senkranz [m.; a]; -maagd, vr.: Rosenjung-frau [vr.], Rosenmadchen [o.]; -tint, vr.: rosenrothe [t] Gesichtsfarbe [vr.]; -tijd, m.: Zeit [vr.] der Rosenblüthe [t], Rosen-zeit [vr.].

rozenobel, m.: (mtw.) Rozenobel [m.1. roze-rood, o.: [t] Rosenroth lo.] (als bv. n.: rosenroth [t]); -stok, m. (-struik, vr.): (tnb.) Rosenstock [m.; ö], Rosenstaude [vr.], Rosenstrauch [m.; a].

rozet, vr.: (min. en fig.) Rosette [vr.], (visch:) Seehahn [m.; a].

rozig, bv. n.: (gnk.) rosig; I -heid, vr.: rosige Hautentzündung [vr.].

rozinant, m.: Rosinante [m. en vr.], Ross [o.], Reitpferd [o.], rozjjn, vr.: (pik.) Rosine [vr.]. rozynen, vr. mrv.: Rosinen [vr. mrv.]; I -azijn, m.: Rosinenessig [m.]; -baard, m.: Ausschlag [m.] um Mund und Kinn.

rozijne-pit, vr.: Rosinenkern [m.]; I -steel, m.: Rosinenstengel [m.].

rubriek, vr.: Rubrik [vr.]; in -en af-deelen: rubriciren [iel.

ruchtbaar, bv. n.: ruchtbar; I -heid, vr.: Ruchtbarkeit [vr.]; -making, vr.: (das) Ruchtbarmachen.

rudimenten, o. mrv.: Anfangsgründe [m. mrv.].

rug, m.: Riicken [m.J. rugge-heen, o. (-graat, vr.): Rücken-bein [o.],Rückgratsbein [o.], (zeew.) Schwa-nenhals [m.; a]; I-merg, o.: Rückenmark [o.] (-mergontsteking, vr.: Rückenmarks-entzündung [vr.]; -mergtering, vr.: Rücken-darre[vr.],Rückenmarksdarre[vr.]);-spraak, vr.: Rücksprache [vr.] (-spraak houden met: Rücksprache halten [onr.] mit); -steun, m.: Zie rugsteun.

rug-leuning, vr.: Rückenlehne [vr.], RückTehne [vr.J; I -steun, m.: Rücken-stütze [vr.]; -steunen, w. b.: unter-stützen, [3] den Rücken decken; -tering, vr.: (gnk.) Rückendarre [vr.];-waarts,bw.: rückwarts; -waartsch, bv. n.: rückwarts gerichtet; -zuil, vr.: Rückgratssaule [vr.], Wirbelsaule [vr.]; -zijde, vr.: Rücken [m.], Kehrseite [vr.1.

rui, m.: Mause [vr.1; (fig.) Mausezeit [yr.].

ruidig, bv. n.: raudig, schabig, krat-zig; I -heid, vr.: Raudigkeit [vr.], Schabel [yr.], Kratze [vr.]. ruien, w. o.: sich mausen. ruif (ruifel), vr.: Raufe [vr.]. ruifden, w. o.: 1) runzeln, sich run-zeln; 2) würfeln.

ruig, bv. n.: rauch, rauhhaarig, zottig; (fig.) roh, ungehobelt; een -e apostel: (iron.) ein Grobian [m.J; I -bloem, vr.: (pik.) Wasserklee Lm.].

ruigheid, vr.: Rauchheit [vr.], Rauh-haarigkeit [vr.], (fig.) Rohheit [vr.].

ruig-poot, m.: Rauchfuss [m.: ül (ruig van pooten: rauchfüssig); I -schaaf* vr.: (tim.) Rauchhobel [m.]. ruigte, vr.: Zie ruigheid, ruiing, vr.: Mause [vr.]. ruiken, w. o. en b.: riechen [onr.]; uit zijnen adem -: aus dem Halse riechen [onr.]; naar den mosterd -: 1) pfeffertheuer [t] sein, 2) Zie mutsaard; aan iets -: an etwas riechen [onr.]; eene brandlucht -: eihen brennlichen Geruch riechen [onr.] • lont -: (fig.) Lunte riechen [onr.], den Braten riechen [onr.].

ruikend, bv. n.:    (i. a. b.) rie-

chend.

ruiker, m.: Blumenstrauss [m.; a], (of kortweg:) Strauss [m.; a]; een - maken: einen Strauss binden [onr.]. ruikertje, o.: Strausschen [o.], rui-kooi, vr.: Mause [vr.].

ruil,    m.: Tausch [m.].

ruilbaar, bv. n.: tauschbar; I -heid* vr.: Tauschbarkeit [vr.].

ruilebuiten, w. o. en b.: Zie ruilen.

ruilen, w. o. en b.: tauschen. ruiler, m.: Tauscher [m.]. ruilhandel, m.: Tauschhandel [m.]. ruiling, vr.: Tausch [m.], Austausch [m.], Umtausch [m.]. ruilster, vr.: Tauscherin [vr.].

ruim,    bv. n. en bw.: (veel ruimte omvattend:) raumlich, geraumig, weit;(rijkelijk, niet karig:) reichlich, (fig.) reich, gross; (tijd betreffend: over, meer dan:) gut. I -, o.: 1) Raum [m.]; 2) (in schepen:) Raum [m.]; (in trekschuiten:) Kajüte [vr.J zweiter Klasse.

ruim anker, o.: Raumanker [m.],. [t] Kothanker [m.]; I -baan, vr.: Raum [m.] (-baan maken: Platz machen Raum machen); -balk, m.: (zeew.) Raum-balken [m.].

ruimen, w. o. en b.: (i. a. b.) raumen. ruimer, m.: Raumer [m.]. rui m-gast, m.: (kpv.) Raumgast [m.; a], (der) im Schiffsraum arbeitende Matrose.

ruimheid, vr.: Raumlichkeit [vr.], Ge-raumigkeit [vr.]. ruiming, vr.: Raumung. ruim-naald, vr.: (voor geweren:) Raumnadel [vr.]; I -schoots, bw.: reichlich, (zeew.) mit raumen Schoten; -schootsch, bv. n.: reichlich; -schotel, m.: (fam.) Ver-schwender [m.]; -schotig, bv. n.: reichlich ;. -spraak, vr.: Uebertreibung [vr.]. ruimster, vr.: Raumerin [vr.]. ruimte, vr.: (van plaats of tijd:) R [m.; a]; (fig. voor „het ruime sop”:) Kaumte [vr.]; (overvloed, veelheid:) Hülle und Fülle [vr.], Ueberfluss [m.].

rumoerig, bv. n.: (persoon:) larmend ; (plaats, enz.:) larmvoll; I -heid, vr.: (van iemand:) Spektakelmacherei [vr.], (van iets:) Spektakel [o.], Larm [m.].

rumoer-maakster, vr.: Spektakel-macherin [vr.]; I -maker, m.: Spektakelma-cher l in.]; -makerij, vr.: Spektakelmacherei [vr.].

rum-saus, vr.:Rumsauce [vr.; I-taartje, o.: Rumtörtchen [o.l.

run, m.: Wettlauf [m.; a]. I -, vr.: (bij leerlooiers:) Lohe [vr.1. rund, o.: Rind [o.], runderen, o. mrv.: Rinder [o. mrv.]. runder-lapjes, o. mrv.: Rindfleisch-schnittchen [o. mrv.]; I-merg, o.: Rinds-mark [o.]; -pest, vr.: (vea.) Yiehpest [vr.]; -rib, vr.: Rmderrippe [vr.], Rippenstück [o.]; -stal, m.: Rinderstall [m.; a], Yieh-stall [m.; a], Kuhstall [m.; a]; -vet, o.: Rindsfett [o.], Rinderfett [o.]; -worst, vr.: Wurst [vr.; ü] von Rindfleisch; -ziekte, vr.: Yiehseuche [vr.].

rund-vee, o.: Rindvieh [o.]; I -vet, o.: Rindsfett [o.]; -vleesch, o.: Rindfleisch [o.] (gebraden -vleesch: Rinderbraten [m.j, Rindsbraten [m.]).

ruim-yzer, o.: Raumeisen [o.], ruin, m.: (gesneden hengst:) Wallach lm.].

ruinen, w. b.: wallachen. ruïne, vr.: (bouwval, puinhoop:)Ruine ’[vr.]; (ondergang:) Ruin [m.].

ruïneeren, w. b.: ruiniren [ie], zu Grunde richten, ruïneus, bv. n.: ruinirend [ie].

ruis,    vr.: (visch:) Plötze [vr.]. ruiscli-lioorn,m.: Trompetenschnecke

Ivr.]; I -pijp, vr.: Dudelsack [in.; a], Sack-pfeife [vr.]; -pijper, m.: Dudelsackpfeifer lm.].

ruis-muizen, w. o.: Zie roezemoezen; I -voorn, m.: Zie ruis.

ruit,    vr.: (wsk.) Rauten [vr.]; (pik.) Raute Ivr.], (inz.: Weinraute [vr.1; (glasruit, in ramen:) Fensterscheibe [vr.], (of kortweg:) Scheibe [vr.] ; (op speelkaarten:) Eckstein [m.], Raute [vr.], Karo [o.]; (op dam- of schaakbord:) Feld [o.]; (op ruitjesgoed, ellewaar:) Würfel [m.]; (op edelsteenen, geslepene vlakte:) Facette Ivr.]; (in een wafelijzer en in wafels:) Yiereck [o.]; (root:) Zie root.

ruite, in Sam.: Rauten....

Iruiten, w. b.: 1) gewürfelt machen, würfeln; 2) Zie roten.

Iruiten, vr. mrv.: Zie al de beteeke-nissen van ruit; I -aas, o.: (spl.) Rauten-ass [o.], Ecksteinass [o.], Karoass [o.]. (NB. Al de overige namen der ruitenkaar-ten op die wijze samengesteld met „Rauten”, of met „Eckstein”, of met „Karo”);

I -blad, o: (spl.) Eckstein [m.]; -edik, m.: Rautenessig [in.]; -lood, o.: Fensterblei lo.].

ruiter, m.: (i. a. b.) Reiter [m.]; I -trom, vr.: Kesselpauke [vr.]; -drom, m.: Reiter-schaar [vr.]. NB. Alle overige Sam. vangen aan met „Reiter....”

ruiterlijk, bv. n.: 1) offenherzig; 2) unumwunden; I -heid, vr.: 1) Offenher-zigkeit [vr.], 2) (das) Unumwundene. ruiters, in Sam.: Reiter... ruiterscli, bv. n.: reiterhaft. ruitertje, o.: Reiterchen [o.], ruitertrom, vr.: Zie in ruiter, ruits-wjjs (-wijze), bw.: rautenförmig, gewürfelt.

ruit-vormig, bv. n.: rautenförmig.

rui-tjjd, in.: Mausezeit [vr.], Mause Ivr.].

ruizemuizen, Zie roezemoezen, ruk, m.: Ruck [m.]. rukken, w. b. en o.: 1) reissen [onr.]; 2) in het veld -: ins Feld rücken. rukking, vr.: (das) Reissen. rukwind, in.: Windstoss [m.; ö].

Irul, bv. n.: dürr; I -heid, vr.: Dürre [vr.1; -ijs, o.: (das) holperige Eis.

Irul, vr.: (der) grosse Zulauf von Kaufern, (der) schnelle Absatz von Waaren.

rum, vr.: Rum [m.]; I -drinker, m.: Rumtrinker [m.]; -grog, vr.: Rumgrog [m.]; -grogje, o.: Glaschen [o.] Rumgrog.

rummen, w. o.: Rum trinken [onr.]. rummetje, o.: Glaschen [o.l Rum. rumoer, o.: Rumor [m.], Larm [m.], Spektakel [o.].

rune, vr.: Rune [vr.]. runen, vr. mrv.: Runen [vr. mrv.]; I -schrift, o.: Runenschrift [vr.]; -steenen, m. mrv.: Runensteine [m. mrv.]. runisch, bv. n.: runisch. run-kleurig, bv.n.: lohfarbig; I-koek, m.: Lohkase ]m.j; -molen, m.: Lohmühle [vr.].

runnen, w. o.: (pop.) 1) rennen [onr.]; 2) stromen; 3) gerinnen [onr.]. run-schuur, vr.: Lohseheuer [vr.]. runsel, o.: Lab [o.], rups, vr.: (ins.) Raupe [vr.]. rupsen, vr. mrv.: Raupen [vr. mrv.];

I -dooder, m.: [t] Raupentodter [m.]; -ei, o.: Raupenei [o.]; -jacht, vr.: Raupenjagd [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Raupenklee [m.1; -nest, o.: Raupennest [o.]; -vanger, m.: Raupenfanger [m.1; -vangst, vr.: Raupen-fang [m.].

rups-klaver, vr.: (pik.) Raupenklee [m.].

Rus, m.: Zie in Rusland, ruscli, m.: Rusch [m.], Binse [vr.1, Rohr [o.]; I -dijk, m.: Ruschdeich [in.]; -kleed, n.: Ruschdecke [vr.], Binsendecke [vr.1.

rus-geel, o.: Rauschgelb [o.]. Rusland, o.: (adk.) Russland [o.]; een Rus, m.: ein Russe [m.]; de Russen, m. mrv.: die Russen [m. mrv.]; eene Russin, vr.: eine Russin; Russisch, bv. n.: russisch (het Russisch: das Russische, die russische Sprache).

rus-leder (-leer), o.: Juchten [in.]; (-lederen (-leeren), bv. n.: juchten.

rust, vr.: Ruhe [vr.]; (zeew.) Rüste [vr.]; geen - of duur hebben: (spr.) weder Rast noch Ruhe haben; I -bewaarder, m.: Wachter [m.]; -dag, m.: Ruhe-tag [m.1, Feiertag [m.].

rusteloos, bv. n.: ruhelos, unruhig;

I -heid, vr.: Ruhelosigkeit [vr.].

rusten, w. o.: ruhen; iets laten -: et-was ruhen lassen [onr.]; na gedanen arbeid is het goed -: (spr.) nach gethaner Arbeit ist gut ruhen; op zijne lauweren -: (fig.) auf seinen Lorbeeren ruhen; rust

uw hoofd maar: seien Sie nur ruhig, (fam.) sei nur ruhig. I - (zich), w. w.: sich misten; zich ten strijde sich zum Kampfe riisten.

rusticiteit, vr.: Rusticitat [vr.], Kunst-losigkeit [vr.j.

rustiek, bv. n.: 1) bauerisch, kunstlos; 2) landlich.

rustig, bv. n.: ruhig; I -heid, vr.: Ruhe [vr.].

rustigjes, bw.: ruhiglich, ruhig.

rusting, vr.: Rüstung [vr.j, Waffen-rüstung [vr.].

vr.: Reihe [vr.]; op - af: der Reihe

ü].

rust-jaar, o.: (kkl.-hist.) Ruhejahr [o.l, Sabbathjahr [o.[, (akk.) Brachjahr | o.];

I -kamer, vr.: Rüstkammer [vr.j, Waffen-kammer [vr.]; -lievend, bv. n.: ruheliebend friedfertig; -lievendheid, vr.: Liebe [vr] Ruhe, Friedfertigkeit [vr.] ; -lijn, vr.: (zeew.) Rustleine [vr.]; -minnend, bv. n.; Zie -lievend; -plaats, vr.: Ruheplatz [m.: a], Ruhestatte [vr.], (op eene trap :) Ab-satz [m.; a].

ruw, bv. n.: (hobbelig, oneffen:) rauh; (niet zacht, niet liefelijk:) rauh; (ongepolijst, onbeschaafd, lomp:) roh. ruwaard, m.: [t] Landrath [m.; a]. ruwelijk, bw.: roh, grob. ruw-heid, vr.: 1) Rauhheit [vr.], Rau-higkeit [vr.], 2) Rohheit [vr.]; I -smid, m.: Grobschmied [m.].

ruzie, vr.: Streit [m.1, Handel [m. mrv.], Zank [m.]; -maken (- zoeken). Handel anfangen [onr.] (- met: mit); I -maakster (-zoekster), vr.: Handelmacnerin [vr.]; -maker (-zoeker), m.: Handelmacher [m.| ; -makerij (-zoekerij), vr.: Handelmacherei [vr.].

narl’

ry-haan, vr.: Reitbahn [vr.]; I-broek, vr.: Reithosen [vr. mrv.], (iron.) Kavalle-rist [m.].

ryden, w. o. en b.: (in rijtuig:) fahren [onr.]; (te paard:) reiten [onr.].

rijder, m.: 1) Reiter [m.]; 2) (mtw.) Reiter [m.]; een gouden -: ein Golddu-katon; de zilveren -: der Silberduka-ton.

rijdster, vr.: Reiterin [vr.]. ryf, vr.: (tnb.) Rechen [m.]; (kkl. pop.) Reliquienkastchen [o.].

ryfelaar, m.: 1) Marktschreier [m.] mit einem Würfeltisch; 2) AVürfelspieler [m.j, Würfler [m.].

ryfelaarster, vr.: Würfelspielerin [vr.], Würflerin [vr.]. ryfel-heker, m.: Würfelbecher [m.]; -bord, o.: Würfelbrett [o.], Würfeltisch [m.].

ryfelen, w. o.: würfeln. ryfel-spel, o.: Würfelspiel [o.]; I -trechter, m.: Würfeltrichter [m.].

rijgdraad, m.: Heftfaden [m.; a]; Schnürbrust [vr.; ü], Mieder [o.].

w. b.: (met losse steken aaneenhechten:) heften; (met een rijgveter:) schnüren; (kralen, parelen, enz., aan eenen draad:) anreihen, aufreihen; iem. aan den degen -: (fig.) Einem den Degen durch den Leib rennen [onr.]. | - (zich), w. w.: sich schnüren.

ryg-naald, vr. (-pin, vr.): Schnürnadel [vr. |; I -snoer, o. (-veter, m.): Schnürsenkel Lm.].

rijk, bv. n.: reich. I o.: Reich [o.], rijkaard, m.: (der) reiche Kauz [a]. rijkdom, m.: [tj Reichthum [m. ^

rykelijk, bv. n. en bw.: reichlich. ry-kneclit, m.: Reitknecht [m.]. ryjks, in Sam.: Reichs.... rijm, o.: (dk.) Reim [m.j. I -, m.: Zio

m.: rijp.

ry-mantel, m.: Reitmantel [m.; a]. rymelaar, m.: Reimer [m.], Reim-schmied [m.], Versier [m.].

rijmelaarster, vr.: Reimerin [vr.],. Verslerin Lvr.].

rijmelarij, vr.: Reimerei [vr.], Yer-selei [vr.].

rijmelen, w. o.: verseln. rymeloos, bv. n.: reimlos, reimfrei; -heid, vr.: Reimlosigkeit [vr.]. rymen, w. o. en b.: reimen; (fig.) rei-men, sich reimen. rjjmer, m.: Reimer [m.]. rymery, vr.: Zie rymelary. rijmpje, o. : Reimchen [o.], rymster, vr.: Reimerin [vr.].

Rjjn, m.: (adk.) Rhein [m.]; I in Sam.: Rhein... b. v.: -wijn, m.: Rheinwein [m.1.

Rynscli, bv. n.: rheinisch; -e wijn,, m.: Rheinwein [m.]. I rijnsch, bv. n.: Zie

rinscli.

Iryp, m.: Reif [m.], Rauhreif [m.], Rauh-frost [m.].

Iryp, bv. n.: reif; I -heid, vr.: Reife [vr.], Reifheit [vr.]; -makend, bv. n.: reif machend; -wording, vr.: (das) Reifen. ry-paard, o.: Reitpferd [o.].    *

rijpelijk, bw.: reinich. rypen, w. onpers.: reifen; het heeft van nacht gerijpt: es hat heute Nacht gereift. I -, w. o.: (dk.) reifen, reif werden [onr.].

rijpheid, vr.: Reife [vr.], Reifheit [vr.].

ryping. vr.: (das) Reifen. ryp-makend, bv. n.: reif machend;

I -wording, vr.: (das) Reifen. rij-rok, m.: Reitrock [m.; ö]. rys, o.: Reis [o.]; I -berm, m.: Reis-berme [vr.]; -bezem, m.: Reisbesen [m.j; -bos, m.: Reisbund [o.], (das) Bund Reis-holz; -bosch, o.: Reisig [o.]; -dam, m.: Fa-schinendamm [m.; al, Faschinenwerk [o.];, -hout, o.: Reisholz [o.], rijsje, o.: Reischen [o.], ry-spoor, o.: Zie wagenspoor, ryst, vr.: Reiss [m.j. ryste, in Sam.: Reiss.... rys-waard, vr.: Weidengebüsch [o.}y Weidengestrauch [o.], Weidicht [o.] (-waar-derhout, o.: Felberholz [o.]); -werk, o.: Reiswerk [o.].

ryten, w. b.: reissen [onr.], zerreissen [onr.].

ryting, vr.: Zerreissung [vr.]. ry-toer, m.: Spazierfahrt [vr.1 zu Wa-gen; I -tuig, o.: 1) Fuhrwerk [o.], 2) Wagen [m.],' Kutsche [vr.1; -tijd, m.: (van visch:) Laichzeit [vr.], Laiche [vr.]. ryven, w. b.: (tnb.) rechen, harken, ry-weg, m.: Fahrweg [m.]; l-zadel, O;: Reitsattel [m.; a].

ryzen, w. o.: steigen [onr.]; (fig. van vermoedens, vreezen, gedachten, enz.:) entstehen [onr.], erwachen; (kkk.) gah-

vr. :

ren; het deeg laten -: den Teig gahren lassen [onr.].

ryzen-bos, m.: Zie rjjsbos; I -mijt, Reisigmiete [vr.]. rijzig, bv. n.: hoch und schlank; eene

-e gestalte: eine hohe Figur, (fig.) ein hoher Wuchs.

ryzing, yr.: (das) Steigen; (kkk.) Gahrung [vr.].

s.

ak

m.:

salpeter, o.: Salpeter [m.]. salpeterig, bv. n.: salpetrig; I -heid, vr.: salpetrige Beschaffenheit [vr.].

salsaparilla, vr.: (pik.) Sassaparille [vr.].

salneeren, w. b.: salutiren [ie], grüs-

sa !, tsw.: sa!

saai, vr. en o.: Sarsche [vr.]. I -, bv.

n. : langweilig.

saai-fabriek, vr.: Sarschefabrik [vr.]; I -hal, vr.: Sarschemarkt [m.; a]. saaiheid, vr.: Langweiligkeit [vr.]. saai-wever, m.: Sarscheweber [mj. saam, bw.: zusammen; I -gezworene, m.: Yerschwörer [m.], (der) Yerschwo-rene; -verbonden, bv. n.: vereinigt, ver-eint, (fig.) verknüpft. Zie overigens het bw.: samen.

¹

Overal [t].

²

Overal [t].

sabadil-krnid, o.: (pik.) Sabadill-kraut [o.]; I -zaad, o.: Sabadillsamen [m.].

sabbat, m.: Sabbath [m.]; I in Sam.: Sabbath....

sabbats, in Sam.: Sabbaths.... sabberen, enz.: Zie zabberen, enz. sabel, vr.: Sabel [m.]; de - trekken: den Sabel ziehen [onr.j. I -, o.: Zobel-pelz [m.], Zobel [m.].

sabel-bek, m.: Sabelschnabel [m.; a], (fig., vogel:) Sabelschnabler [m.];l-bont,

o. : Zobelfell [o.], Zobelpelz [m.]; -dier, o.: (drk.) [t] Zobelthier [o.], (of kortweg:) Zobel [m.].

sabelen (sabreeren), w. o.: sabeln. sabel-jaclit, vr.: Zobeljagd [vr.]; |-mof, vr.: Zobelmuff [m.]; -pels, m.: Zobelpelz [m.]; -vangst, vr.: Zobelfang [m.]; -vel, o.: Zobelfell [o.]; -vormig, bv. n.: sabelförmig. sabrenr, m.: Haudegen [m.]. sacerdotaal, bv. n.: sacerdotal. prie-sterlich.

sacrament, o.: (kkl.) Sakrament [o.]. -, tsw.: sackerment!

sacramenteel, bv. n,: sakramentlich. saerament-lmisje, o.: Sakrament-hauschen [o.]; I -schender, m.: Sakrament-schander [m.].

sacraments-dag, m.: (kkl.) Sakra-mentstag [m.], Frohnleichnamstag [m.]; I -strijd, m.: Sakramentsstreit [m.]. sacriflce, vr.: Aufopferung [vr.]. saeriflëeren, w. b.: aufopfern. sacristein, m.: Sakristan [m.]. sacristie (sacristij), vr.: Sakristei [vr.]. Sadduceeër, m.: Sadducaer [m.]. Sadduceescb, bv. n.: sadducaisch. saffiaan, o.: Safïian [m.]. saffianen, bv. n.: Saffian... saffier, m.: (min.) Saphir[m.l; I -blauw, bv. n.: saphirblau; -steen, m.: Saphirstein [m.].

saffieren, bv. n.: saphiren. saffloer (saffloers), o.: (i. a. b.) Saflor [m.].

saitraan, vr.: (pik.) Safran [m.]; l-ach-tig, bv. n.: safranartig. sage, vr.: Sage [vr.]. sago, vr.: Sago [m.]. sajet, vr. en o.: Sayett [m.]. sajetten, bv. n.: Sayett... sakkerloot, tsw.: (pop.) sackeriot! Saksen, o.: (adk.) Sachsen [o.]; Saks, m.: Sachse [m.]; de Saksen, m. mrv.: die Sachsen [m. mrv.]; Saksisch, bv. n.: sach-sisch; Saksische, vr.: Sachsin [vr.].

salaaclje, o«: Salatchen [o.]; (fig. fam.) Profitchen [o.], salade, vr.: Salat [m.]. salamander, m.: Salamander [m.]; I -boom, m.: Salamanderbaum [m.; a]; -haar, o.: (min.) Salamanderhaar [o.], Fe-dererz [o.]; -hagedis, m.: Salamandereidech-se [vr.J; -wol, vr.: (min.) Amiant [m.].

sal-aminoniak, o.: (schk.) Salmi [m.j; geest van -: Salmiakgeist [m.].

salariëeren, w. b.: salariren [ie], be-solden; I gesalarieerd, v. dw.: salarirt [ie], besoldet.

salaris, o.: Salar [o.]; Besoldung [vr.]. saldeeren, w. b.: (kph.) saldiren [ie], saldo, o.: Saldo [o.], salep, vr.: Salep [m.]; I -wortel, m.; Salepwurzel [vr.].

salet, o.: 1) Salon [m.j, Gesellsehafts-zimmer [o.J; 2) Gesellschaft [vr.], Kranz-chen [o.]; I -jonker, m.: Stutzer [m.],Zier-bengel [m.], Zieraffe [m.];-juffer, vr. (-pop, vr.): Zierpuppe [vr.];-rekel, m.: Zie -jonker.

salie, vr.: (pik.) Salbei [vr. en m.]; Jan -: (iron.) Schlafmütze [vr.]; Jan-geest, Schlafmützengeist [m.]. saline, vr.: Salzwerk [o.].

Saliscli, bv. n.: salisch; de -e wet: das salische Gesetz.

salmiak (salmoniak), vr.: Zie o.: sal-ammoniak.

salomonszegel, o.: (pik.) Salomons-siegel [o.].

salon, o.: Salon [m.].

sen.

salut, tsw.: sei gegrüsst; -, doen te weten: (aanhef van oude verordeningen :> unsern Gruss zuvor! hiemit sei kund-gethan.

saluut, m.: Salutation [vr.]; (mil. en

mar.) Salve [vr.]; I -schot, o. : Sulve [vr.]. salvo, o.: Salve [vr.]. samaar, vr.: (das) lange Kleid. Samaritaan, m.: Samaritaner [m.]; Samaritaansche, vr.: Samaritanerin [vr.]. samen, bw.: zusammen. (*). sammelaar, m.: Trandler [m.l. sammelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. sammelarü, vr.: Trandelei [vr.]. sammelen, w. o.: trandeln. samoem (samum), m.: Sammum [m.]. sanbenito, o.: Ketzerhemd [o.], Mar-terhemd [o.].    •

sanctie, vr : Sanktion [vr.], Bestati-gung [vr.]; de Pragmatieke -: (hist.) die pragmatische Sanktion [vr.].

sanctificatie, vr.: Sanktifikation [vr.], Heiligsprechung [vr.].

sanctiliëeren, \v. b.: sanktificiren [ie], heiligsprechen [onr.].

sanctioneeren, w. b.: sanktioniren [ie], bestatigen. sandaal, vr.: Sandale [vr.]. sandel-boom, m.: (pik.)

[m.; a]; I -hout, o.: Sancfelholz [o.], sandrak, o.: Sandarak [o.]. Sanhedrin, o.: (kkl.) Sanhedrin [o.], Synedrium [o.].

sanikel, vr.: (pik.) Sanikel [m.]. sarsculotte, m.: (hist. en fig.) Sans-kulotte [m.].

Sanskrit, o.: (tik.) Sanskrit [o.], (die) alte Hindusprache. sant, m.: (der) Heilige, santen-boetiek, vr. (-kraam, vr.): (pop.) Trödelkram [m.]. santje, o.: (fam.) Heiligenbildchen [o.], 'santjes, tsw.: (pop.) Gesundheit!, Prosit!

sap, o.: Saft [m.; a], sapanliout, o.: Sapanholz [o.], sapgroen, o.: Saftgrün [o.], saploos, bv. n.: Zie sappeloos. sappe, vr.: (vest.) Laufgraben [m.; a]. sappeloos, bv. n.: saftlos; I -heid,vr.: Saftlosigkeit [vr.].

sapperloot, tsw.: Zie sakkerloot, sappeur, m.: Sappeur [in.], [ie] Sap-pirer [m.].

sappig, bv. n.: saftig; I -heid, vr.: Saf-tigkeit [vr.].

Saraceen, m.: Sarazene [m.]. Saraceensch, bv. n.: sarazenisch. sarachtig, bv. n.: Zie sarrig, sarcasme, o.: Sarkasm [m.]. sarcastisch, bv. n.: sarkastisch. sarcopliaag, vr.: Sarkophag [m.]. sarder, m.: [ie] Yexircr [m.J. sardoniek (sardonisch), bv. n.: sardonisch, grinsend.

sardonyx, m.: (min.) Sardonyx [m.]. sardjjn, vr.: (visch:) Sardelle [vr.]. sardynen, vr. mrv.: Sardellen [vr. mrv.]; I -net, o.: Sardellennetz [o.]; -vangst, vr.: Sardellenfang [m.l. sarge, vr.: Zie serge, sarren, w. b.: reizen, vexiren (**). sarrery, vr.: Yexirerei [vr.]. sarrig, bv. n.: vexirend; I -heid, vr.: 1) Yexirungssucht [vr.], 2) (das) Yexirende.

Sandelbaum

sar ring, vr.: (das) Yexiren.

sarsaparille, vr.: Sassaparille [vr.]. sarster, vr.: Yexirerin [vr.]. sas, o.: Sehleuse [vr.1. sasseparille, vr.: Sassaparille [vr.].

sassefras, m.: Sassefras [m.]. sassen, w. o.: die Sehleuse öflnen. sasser, m.: Schleusenmeister [in.], satan, m.: (theo.) Satan [m.],,

[m.]; I -achtig, bv. n.: satanisch.

satanscli, bv. n.: 1) teuflisch; 2) ver-teufelt.

satans-kind, o.: Satanskind [o.];

I -werk, o.: Teufelswerk [o.].

satelliet, m.: Satellit [m.] (ook str.), Trabant [m.] (ook str.). sater, m.: (fab.) Satyr [m.]. satineerder, m.: [ie] Satinirer [m.]. satineeren, w. b.: satinire*i [ie], satinet, o.: Satinett [o.J. satire, vr.: Satire [vr.]. satiricus, m.: Satiriker [m.]. satiriek, bv. n.: satirisch, satiriseeren, w. b.: satirisiren [ie], satisfactie, vr.: Satisfaktion [vr.]. (1. Genugthuung [vr.]; 2. Befriedigung [vr.]; 3. Zufriedenheit [vr.]). satraap, m.: (hist.), Satrap [m.]. satrapie, vr.: Satrapie [vr.]. saturatie, vr.: Sattigung [vr.]. satureeren, w. b.: sattigen. saturnaliën, o. mrv.: Saturnaliën [o. mrv.].

Saturnus, m.: (fab. en str.) Saturn [m.].

satijn, o.: Atlas [m.]; I -achtig, bv. n.: atlasartig.

satynen, bv. n.: Atlas...: eene - japon: ein Atlaskleid [o.].

satyn-we ver, in.: Atlasweber [m.]; I -weverij, vr.: Atlasweberei [vr.].

saucijs, vr.: Fleischwurst [vr.; ü], (of kortweg:) Wurst [vr.; ü]. saucijsje, o.: Würstchen [o.], saucyze-broodje, o.: Wurstbröd-chen [o.].

saus, vr.: Sauce [vr.], Brühe [vr.], Tunke [vr.]; (fig.) Würze [vr.]; (fig. fam.) Regen [m.J; honger is de beste -: (spr.) Hunger ist der beste Koch; dat is de -van het leven: (fig.) das ist die Würze des Lebens; ik geloof dat we - zullen krijgen: (fig. fam.) ich glaube wir werden Re bekommen.

sausen, w. b.: (tabak:) mit Sauce zu-bereiten; (fig.) würzen.

saus-kom, vr.: Saucenapf [m.;

I -kommetje, o.: Saucenapfchen [o.]; -lepel, m.: Saucelöffel [m.]; -pan, vr.: Sauce-pfanne [vr.]; -pannetje, o.: Saucepfann-chen [o.]; -pot, m.: Saucetopf [m.; ÖJ.

sauveeren, w. b.: retten. I - (zich), w. w.: sich retten. savane, vr.: Savanne [vr.]. sa vante, vr.: (iron.) Savante [vr.], Blaustrumpf [m.; ü].

savel-boom, m.: Siebenbaum [m.; a]; I -hout, o.: Siebenbaumholz [o.].

savoir, (Fr.) in Sam. I -faire, o.: Gewandt-heit [vr.1; -vivre, o.: Lebensart [vr.].

Teufel

gen

a];

(*) Alle niet hier Duitsch met „zusammen (**) Overal [ie].

vermelde woorden, die met „samen” aanvangen, beginnen in het m” — de z. n. natuurlijk met groote Z.

[m.],

[ie].

scha, vr.: Zie schade, schaaf, vr.: Hobel [m.]; I -bank, vr.: Hobelbank [vr.; a]; -beitel, m.-.Hobeleisen [o.l; -gras, o.: (pik.) Schafthalm [m.], Schachtelhalm Lm.].

messer [o.]. Schabsel

[o.]; (tim.)

DL:

[o.]; I -brok, m.: (das) letzte Stück auf der Schüssel; -deelen, o. mrv.: (ontl.) [tl Schamtheile [m. mrv.1; -kruid, o.: (pik.) Schamkraut [o.], Hundsmelde [vr.]; -rood,

m.:

vr.:

weg-

savonet, vr. (savonetbal, m.) Seifen-kugel [vr.] ; I -doos, vr.: Seifenbüchse [vr.1.

savoureeren, w. b.: sich schmecken lassen [onr.].

Savoyaard, m.: Savoyarde [in.], savoyekool, vr.: Savoyerkohl Kerbelkohl Lm.], Wirsing [m.|. sbirre, m.: Sbirre [m.], Hascher Lm.], scalpeereu, w. b.: skalpiren Lie]. scalpel, o.: Lie] Secirmesser [o.], scandeeren, w. b.: (dk.) skandiren

scantie, vr.: (dk.) Skansion [vr.], [ie] Skandirung [vr.].

scaphander, m.: Schwimmgürtel [m.]. scapulier, o.: Skapulier Lo.]. scene, vr.: (i. a. b.) Scene [vr.]. scepticismus, o.: Skepticismus [m.], Skepticism [m.], Zweifelsucht [vr.].

scepticus, m. (mrv.: Sceptici): Skep-tiker Lm.], Zweifler [m.1.

sceptisch, bv. n.: skeptisch, zweifel-süchtig.

schaafje, o.: (der) kleine Hobel. schaaf-krul, vr.: Hobelspan [m.; a]; 1 -mes, o.: Schabe schaafsel, o.: L Hobelspane [m. mrv.].

schaaf-steen, m.: Schlichtmond [m.]; I -stroo, o.: Zie -gras.

schaak, o.: (spl.) Schach [o.];-spelen: Schach spielen; den koning - zetten: dem König Schach bieten [onr.]; I -bord, o.: Schachbrett [o.]; -congres, o.: Wettstreit [m.] von Schachspielern; -gezelschap, o. (-klub, vr.): Schacfiverein Lo.]; -mat, bv.n.: schacnmatt (den koning -mat zetten: spl.: den König schachmatt setzen; iemand -mat zetten: fig.; Einen völlig in die Enge treiben [onr.]); -partij, vr.: Schachpartie [vr.]; -probleem, o.: Schachproblem [o.]; -speelster, vr.: Schachspielerin [vr.]; -spel, o.: Schachspiel [o.j; het -spelen: das Schachspielen; -speler, in.: Scnachspieler [m.]; -stuk, o.: Schachstein rm.1, Scnach-figur [vr.]; -tafeltje, o.: Schachtischchen [o.]; -werk, o.: (zeew.) Kluftwerk [o.]; -zet, m.: Schachzug [m.; ü].

schaal, vr.: (muz.) Skala [vr.1, Ton-leiter [vr.]; (op thermometers,peilstokken, enz., en ter aanduiding van afmetingen, b.v. op landkaarten, enz.:) Skala [vr.], Stufenleiter Lvr.]; (anders i. a. b.) Schale [vr.]; I -boter, vr.: (die) im Kleinen ver-kauft werdende Butter; -bijter, in.: Zie scharrebyter; -collecte, vr.: Kollekte [vrj mit der Schale; -dier, o.: [t] Schal-thier Lo.]; -ketting, in.: Schalenkette [vr.]; -rechten, o. mrv.: Accise [vr. enk.];-visch, Schalfisch [m.]. schaaltje, o.: Schalchen [o ]. schaamachtig, bv. n.: schamhaft, verschamt, schüchtern; I -heid, vr.: Scham-haftigkeit Lvr.],Yerschamtheit [vr.], Schüch-ternheit [vr.].

scliaam-beeu, o-: (ontl.) Schambein bv. n.: [t] schamroth (als z. n. o.: [tj Schamröthe [vr.]); -schoenen, vr. mrv.: Schamgefühl [o. enk.] (de -schoenen uitgetrokken hebben: spr.: aller Scham den Kopf abgebissen haben, alle Scham abge-legt haben).

schaamte, vr.: Scham [vr.]; I -blos, lt] Schamröthe [vr ]. schaamteloos, bv. n.: schamlos; I -heid, vr.: Schamlosigkeit lvr.].

schaap, o.: (drk.) Schaf [o.l (ook fig.); een verdwaald - (een afgedwaald -): (fig.) ein verirrtes Schaf; één schurftig - steekt eene geheele kudde aan: (spr.) Ein raudiges Schaf steekt die ganze Heerde an. Zie mrv. schapen.

sehaapachtig, bv. n.: schafartig, (fig.) einfaltig; I -heid, vr.: (fig.) Einfaltig-keit Lvr.], Einfalt Lvr.].

schaap-herder, m.: Schafhirt [vr.], Schafer Lm.] (-herdershut, vr.: Schaferhütte Lvr.]; -herdersstaf, m.: Schaferstab [m.;a]).

schaapje, o.: Schafchen lo,l, Schaflein [o.l; -s, o. mrv.: (aan de lucht:) Schafchen-wolken [vr. mrv.], Schafchen [o. mrv.] am Himmel; zijue -s op het droge hebben: spr.: seine Schafchen ins Trockne gebracht haben.

schaap-schaar, vr.: Schafschere [vr.]; I -schering, vr.: Schafschur Lvr.]; -schop, vr.: Schaferstab [m.; a].

schaaps-gras, o.: Schafgras [o.];

1 -kleederen, o. mrv.: Schafskleid |o.] (een wolf in -kleederen: bijb.: ein Wolf [m.; ö] im Schafskleide); -kooi, vr.: Schafstal! [m.; a]; -kop, m.: Schafsköpf [m.; ö] (ook fig.); -leder (-leer), o.: Schafleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: schafledern; -muil, m.: (pik.) Schafsmaul [o.], Aekersa-lat Lm.]; -pokken, vr. mrv.: Schafpocken Lvr. mrv.], Schafblattern [vr. mrv.]; -vacht, vr.: Schaffell [o], Schafpelz [m.].

schaar, vr.: (troep, menigte:) Schar [vr.]; (om te knippen 0 Schere [vr.]; (van kreeften, enz.:) Schere [vr.]; (van een ploeg:) Schar [vr.], Pflugschar [vr.]; de -hangt daar uit: (fig.) die Preise sind da theuer [t]; iets door het oog van de -halen: (fig. fam.) stibitzen, stehlen [onr.1.

schaard, vr.: Scharte [vr.]; I -kruid, o.: (pik.) Scharte [vr ]. schaarde, vr.: Zie schaard, schaardig, bv. n.; schartig; I -heid, schartige Beschaffenheit [vr.]. schaar-kruid, o.: (pik.) Scharte [vr.]. schaars, bw.: selten. schaarsch, bv. n.: 1) selten, rar; 2) karg, sparlich; I -heid, vr.: 1) Selten-heit [vr.], 2) Kargheit [vr.].

schaar-sliep (-slijp), m.: Scheren-schleifer [m.]; (zeew.) Scherstock [m.; ö];

I -wacht, vr.: Scharwache [vr.]; -wachter, m.: Scharwachter [m.]; -ijzer, o.: Scherei-sen [o.].

schaats, vr.: Schlittschuh [m.]; eene goede - rijden: ein guter Schlittschuh-laufer sein, (fig. fam.) Glück haben; eene verkeerde - rijden: (fig. fam.) übel kommen [onr.].

schaats-band, m.: Schlittschuhband [o.; a].

schaats-hout, m.: Schlittschuhholz [o.]; I -lint, o.: Zie -band; -riem, m.: Schlittschuhriemen [m.]; -ijzer, o.: Schlitt-schuheisen [o.].

schaduwachtig, bv. n.: 1) schatten-artig, 2) schattig; I -heid, vr.: 1) schatten-artige Bcschaffenheit [vr.], 2) Schattigkeit

vr.:

Kettengliedchen

o.:

[o.].

scham, in Sam. I Zie schamp, schamel, bv. n.: armlich; I -heid, Aermlichkeit [vr.].

schamen (zich), w. w.: sich schamen.

schamp, vr.: Schramme [vr.]; I -dek, o.: (zeew.) Schanddeck [o.].

schampen, w. o. en b.: streifen, schrammen.

Ischamper, bv. n.:    1) trotzig;

2) spitzig, scharf; I -heid, vr.: 1) Trot-zigkeit [vr.], 2) Spitzigkeit [vr.], Scharfe [vr.1.

Ischamper, vr.: Schramme [vr.]. schamperen, w. b. en o.: schrammen, streifen.

vr.: (das) Schrammen,

vr.:

schaatsen, vr. mrv.: Schlittschuhe [m. mrv.1; - rijden: Schlittschuh laufen [onr.], Schlittschuh fahren [onr.]; I-maker,

m. : Sehlittschuhmacher [m.1; -rijder, m.: Schlittschuhlaufer [m.] Sehlittschuhfahrer [m.]; -rijdster, vr.: Schlittschuhlauferin [vr.], Schlittschuhfahrerin [vr.].

schabelletje, o.: Schabelle [vr.], Schemel [m.]; op het - staan: am Pranger stehen [onr.].

schabouwelnk (schabouwerig), bv.

n. : armselig, zerlumpt; I -heid, vr.: Arm-seligkeit [vr.|, Zerlumptheit [vr.].

schabrak, vr.: Schabracke [vr.], Satteldecke [vr.].

scliaeh, m.: Schach [m ] (van Perzië: von Persien).

schacheraar, m.: Schacherer [m.]. schacheraarster, vr.: Schachrerin [vr.].

schacheren, w. o.: schachern. schachery, vr.: Schacherei [vr.], Schacher [m ].

schacht, vr.: (i. a. b.) Schaft [vr.; aen a]; I -halm, m.: (pik.) Schafthalm [m.], Schachtelhalm [m.]. schadde, vr.: Rasen [m.]. schade, vr.: Schaden [m.]; met - en schande: mit Schaden und Schande.

schadeloos, bv. n.: schadlos; iem. - stellen voor: Einen entschadigen für;

I -heid, vr.: Schadlosigkeit [vr.].

schadeloos-stelling, vr.: Schadener-satz [m.], Entschadigung [vr.].

schadelijk, bv. n.: schadlich; I -heid, vr.: Schadlichkêit [vr.].

schade-vergoeding, vr.: Schadener-satz [m.]; I -verhaal, o.: Entschadigung [vr.].

schaduw, vr.: Schatten [m.].

[vr.].

schaduw-beeld, o.: Schattenbild [o.], schaduwen, w. b.: schatten, schat-tiren [ie], abschatten.

schaduwhoed, m.: Schattenhut [m.; ü], Sonnenhut [m.; ü]. schaduw-ryk, bv. n.: schattenreich; -wolk, vr.: dichte Wolke [vr.];-zijde, vr.: Schattenseite [vr.].

schaduwing, vr.: [ie] Schattirung [vr.].

schaduwloos, bv. n.: schattenlos, un-beschattet (schaduwloozen, m. mrv. :Schat-tenlosen [m. mrv.], schattenlose Yölker [o. mrv.]); I -heid, vr.: Schattenlosigkeit [vr.].

schaffen, w. b.: 1) schaffen [onr,]; niets met iemand te - willen hebben: nichts mit Einem zu schaffen haben wollen; wat de pot schaft: was der Topf bescheid; 2) Zie schaften, schaft, vr. Zie schacht, schaften, w. o.:    1) essen [onr.];

2) ruhen.

schaft-gat, o.: Oeffnung [vr.1 mit einem Schieber in einer Thür, Guckloch [o.; ö];

I-geld, o.:Geld [o.] fürs Essen; -klok, vr.: Essglocke [vr.]; -lijst, vr.: Speisezettel [m.]; -tijd, m.: 1) Essenszeit [vr.], 2) Ruhe-stunde [vr.]; -vormig, bv. n.: schaftförmig.

schakeeren, w. b.: nüanciren [ie], schattiren [ie].

schakeertng, vr.: 1) [ie] Nüancirung [vr.], [ie] Schattirnng [vr.]; 2) Nüance [vr.J, Farbenwechsel [m.].

schakel, vr.: 1) Kettengelenk [o.T, Kettenglied [o.], Kettenring [m.]; 2) (vv.) Zie -net; 3) (fig.) Yerkettung [vr.], (ook:) Zusammenhang [m.].

schakelen, w. b.: verketten, an ein-ander ketten.

schakel-lijm, vr.: Schakelleim [m.]; I -net, o.: (das im Kanal oder Fluss) aus-gespannte Fischnetz; -rad, o.: Kettenrad [o.; aj.

schaken, w. o.: Schach spielen. I -, w. b.: entführen.

schaker, m.: 1) Schachspieler [m.]; 2) Entführer [m.]. schaking, vr.: Entführung [vr.]. scliako, vr.: Tschako [m.]. schal, m.: Schall [m.]. schalen, w. b.: (zeew.) schalen, schalie, vr.: Schiefer [m.]; I -dak, o.: Schieferdach [o.; a]; -dekker, m.: Schiefer-decker [m.].

schalk, m.: Schalk [m.]. schalkachtig, bv. n.: schalkhaft, schalkisch; I -heid, vr.: Schalkhaftigkeit [vr.].

schalkery, vr.: Posse [vr.]. schalk-nar, m.: Schalksnarr [m.]. schalks, bw-: sehalkhaft. schalksch, bv. n.: schalkhaft; I -heid, Schalkheit [vr.], Schalkhaftigkeit

[vr.].

schalle-byter, m.: Zie scharreby-ter.

# schallen, w. o.: schallen.

schalm, m.: 1) Zie no. 1 schakel; 2) (zeew.) Schalm [m.].

schalmei, vr.: Schalmei [vr.]; I -blazer (-speler), m.: Schalmeiblaser [m.J, Schalmei spieler [m.], Schalmeipfeifer [m.].

schalmeien, w. o.: schalmeien, schalmen, w. b.: verketten, mit einander verbinden [onr.]; (zeew.) schalmen.

schalmpje,

vr.:

schampering,

(das) Streifen.

schampig, bv. n.: glitschig, glit-scherig.

schamppaal, m.: Reibepfahl [m.; a]; I -scheut, m.: Seitenhieb [m.]; -schot, o.: Streifschuss [m.; ü], schand. vr.: (dk.) Schande [vr.]. schandaal, o.: Skandal [o.]. I -, m. en (pop.) Schandsack [m.; a].

vr.:

m.:

schapen, o. mrv.: Schafe [o. mrv.1 ; vjne kudde -: eine Heerde Schafe; het zijn getelde -: (fig.) es sind gezahlte Schafe; er gaan veel makke - in eén hok: (spr.) es gehen viel geduldige Schafe in den Stall; I -bloem, vr.: (der) weisse Klee; -fokker, m.: Schafzüchter [m.]; -hok, o.: Schafstall [m.; a], (tnl.) oberste Gal-lerie [vr.]f -horzel, vr.: (ins.) Schafbremse [vr.J; -melker, m.: (fig.) Nachtschwalbe [vr.], Nachtschade [m.]; -oog, o.: Schafs-auge [o.] (ook fig.); -scheren, o. (schering, vr.): Schafsehur [vr.];-voeder (-voer), o.: Futter [o.] für Schafe; -wei, vr.: 1) Schaf-weide [vr.1, 2) Schafmolken [vr. mrv.].

schaper, m.: Schater [m.]; I schapershond, m.: Schaferhund [m.].

schape-vet, o.: Hammelfett [o.]; Schaffett [o.l; l-vleesch,o.: Schaffleisch[o.], Schöpsenfleisch [o.], Hammelfleisch [u.].

schappelijk, bv. n.: 1) leidlich, ziem-lich wonl, ziemlich gut; 2) nicht zu theuer [t]; I -heid, vr.: Leidlichkeit [vr.].

schar, vr.: Zie scharre. schare, vr.: Schar [vr.]. scharen, w. b.: scharen; in slagorde -: in Schlagordnung aufstellen; geschaard staan: geschart stehen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich scharen.

scharen-kruid, o.: Zie boonen-kruid; | -sliep m. (-slijper, m.): Scheren-schleifer [m.].

scharlaken, o.: (i. a. b.) Scharlach [m.].

vr.:

1) (het schatten:)

en be-v. n.:

schandaleus, bv. n.: skandalös; I -heid, yr.: (das) Skandalöse. schandalig, bv. n.: schandlich;!-heid, Schandlichkeit [vr.]. scliandalizeeren, w. b. (iemand: Einem) einen Schandfleck anhangen, (Einen) verleumden. I - (zich), w. w.: sich in Sehanden b ringen [onr.|.

schand-bord, o.: Schandbrett [o.];

I -daad, vr.: Schandthat [vr.1.

schande, vr.: Schande [vr.]; het is es ist Schande; te - maken: zu Sehanden machen; armoede is geene -: (spr.) Ar-muth [t| schandet nicht; I -koop, bv. n.: spottwohlfeil.

schandelijk, bv. n.: schandlich; I -heid, vr.: Schandlichkeit [vr.].

schand-geld, o.: Schandgeld [o.]; I -jongen, m.: Schandknabe [m.]; -merk,

o.: Schandmal [o; al, Brandmal [o.; al; -merken, w. b.: (fig.) brandmarken; -paal, m.: Schandpfahl [m. ;a] ;-vlek, vr.: Schandfleck [m.] (ook fig.); -vlekken, w. b.: 13] einen Schandfleck anhangen, (fig.) brandmarken.

schans, vr.: Schanze [vr.]; | -graver, m.: Schanzgraber [m.], Schanzarbeiter [m.], Schanzer [m.]; -kleed, o.: Schanz-kleid [o.]; -korf, m.: Schanzkorb [m.; ö]; -looper, m.: (lange overjas:) Schanzlaufer [m.]; -net, o.: (zeew.) Schanznetz [o.]; -paal, Schanzpfahl [m.; a], schap, vr.: Brett [o.]; I -raai (-rade), vr.: Brodschrank [m.; a], Speiseschrank [m.; a].

schape-hand, m.: (om een boek:) (das) schaflederne Band La]; I -bout, Schöpsen-keule [vr.], Schöpsenschlegel [m.]; -keutel, vr.: Schaflorbeere [vr.]; -mest, m.: Schaf-dünger [m.].

seharlakensch, bv. n.: scharla-chen.

scharlei, vr.: (pik.) Scharlei [m.]. scharminkel, m.: (iron.) Hopfenstat ge [vr.], Gerippe [o.], (das) storchbeinige Knochengebaude.

scharinutselen, enz.: Zie schermutselen, enz. scharnier, o.: Scharnier [o.], scharre, vr.: 1) (visch:) Flünder [m.]; gedroogde -n: getrocknete Flünder [m. mrv.]; 2) (ploegschaar:) Pflugschar [vr.];

I -bier, o.: Halbbier [o.], Dünnbier [o.l; -bijter, m.: (ins.) Hornschröter [m.], Horn-kafer [m.j, Hirschkafer [m.].

scharrelaar, m.: 1) Scherwenzel [m.]; 2) Böhnhase [m.]; 3) Schacherer [m.];.

4) Madchenjager [m.]; een rare -: ein wunderlicher Kauz [a].

scharrelbêenen, w. o.: gratscheln, gratschen.

scharrelen, w. o.:    1) schachern;

2) staubern, stöbern; 3) (fig. fam.) machen; wat scharrelt gij toch: was machen Sie doch?

schat, m.: Schatz [m.; a]. schatbaar, bv. n.: schatzbar; i -heid, Schatzbarkeit [vr.]. schatbewaarder, m.: Schatzmeister [m.].

schateren, w. o.: geilen; - van den lach: laut lachen; beginnen te - van den lach: laut auflachen, in ein lautes Gelach-ter ausplatzen.

schater-geluid, o.: (der) geilende Laut, (das) Geilen; l-lach, m.: (das)geilende Gelachter.

schatgraver, m.: Schatzgraber [m.]. schatje, o.: Schatzchen [o.], schat-kamer, vr.: Schatzkammer [vr.]; I -kist, vr.: Staatskasse [vr.] (-kistbil-jet, o.: Staatskassenschein [m.]); -meester, m.: Schatzmeister [m.] (-meesterschap, o.: Schatzmeisteramt [o.l); -plichtig, bv. n.: schatzpflichtig, zinspflichtig; -plichtigheid, vr.: Schatzpflichtigkeit [vr.], Zmspflichtig-keit [vr.1.

schatten, w. o.: schatzen. schatter, m.: Schatzer [m.], Taxator [m.], [ie] Taxirer [m.].

schatting, vr.:

Schatzung [vr.]; 2) (op te brenge drag:) Schatzung [vr.]; I -plichtig, b Zie schatplichtig, schauw, vr.: (drk.) Schatten [m.]. schaven, w. b.: 1) schaben; 2) (met eene schaaf:) hobeln.

schaverdebonk, vr.: Zie schobberdebonk.

scha ving, vr.: 1) (das) Schaben; 2) (das) Hobeln.

schavot, o.: Schaffott [o.], Blutge-rüst [o.]; I -straf, vr.: Schaffottstrafe [vr.].

schavotteeren, w. b.: (de doodstraf voltrekken aan:) hinrichten; (geeselen en brandmerken:) geisseln und brandmarken; (te pronk stellen:) an den Pranger stellen.

schavuit, m.: Schurke [m.]. schavuiten, m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; I -stuk, o. (-streek, m.): Schur-kenstreich [m.]; -werk, o.: Schurkerei [vr.].

schavuiterig (schavuitig), bv.. n.:

m.:

(zeew.) Scherstock Barbierstube [vr.],

m.: m.:

[ie] Rasirstube [vr.]; -zeep, vr.: Barbierseife [vr.], Bartseife [vr.].

scheet, m.: (gein.) Schiss [m.]; geen -waard: (gem.) keinen Schiss werth [t]. scheetje, o.: Fürzchen [o.], scheg (schegge), vr.: (zeew.) Schech [o.l.

heil.

schurkisch; I -heid, yr.: (das) Schurki-sche.

schavuiterü, vr.: Schurkerei [vr.]. schedel, m.: 1) Schadel [m.1; 2) Hirn-schale [vr.]; 3) (fig.) Kopf [m.; ö]; I -boor, vr.: (hik.) Schadelbohrer [m.]; -breuk, vr.: Schadelbruch [m.; ü]; -holte,vr.: Schadel-höhle [vr.1; -huid,vr.: Schadelhaut [vr.; a]; -leer, vr.: Schadellehre Lvr.]; -vorm, m.: Bchadelform [vr.]. schee, vr.: Zie scheede. scheede, vr.: (i. a. b.) Scheide [vr.]. scheef, bv. n.: schief. scheel, bv. n.: schel, schielend, schiel-augig; - kijken: schielen. I -, o.: 1) Un-tersehied [m.], 2) Scheitel [mj, Scheitel-strich [m.] der Haare.

scheelachtig, bv. n.: etwas schel.

. scheelheid, vr.: Schielaugigkeit [vr.].

scheel-hoofdpjjn, vr.: Migrane [vr.]; 1 -oog, o. en fig. m. en vr.: Schielauge fo.1; -vet, o.: Darmfett [o]; het - zien: das Schielen.

scheen, vr.: (ontl. en fig.) Schiene [vr.]; eene blauwe - loopen: (spr.) einen Korb bekommen [onr.]. Zie mrv. schenen.

scheen-been, o.: Schienbein [o.]; I "PijP? vr.: Zie -heen; -schroeven, vr’ mrv. (-ijzers, o. mrv.): spanische Stiefel [m. mrv.]; -zadel, o.: Saumsattel [m.; al.

scheep, bw.: zu Schiff; - zijn: am Bord sein; - gaan: an Bord gehen [onr.]; - komen: an Bord kommen [onr.]; waar men voor - komt, daar moet men voor varen: (spr.) wer sich zu etwas verbind-lich macht, muss sich dessen auch ent-ledigen.

scheepje, o.: Schiffchen [o.l; I scheep-jesschelling, m.: (hist.-mtw.) Sechsstüber-stiick [o.] mit dem Bilde eines Schiffchens, Fünftel [o.] des hollandischen Thaler-stückes.

scheep-ryk, bv. n.: schiffreich. scheeps, in Sam.: Schiffs.... scheep-vaart, vr.: Schifffahrt [vr.]; -vaartkunde, vr: Nautik [vr.]; -kundig, bv. n.: nautisch.

scheer, vr.: (adk.) Schere [vr.]Zie mrv.

scheren.

scheer-baas, m.: Bartscherer [m.], Barbier [m.]; I -bekken, o.: [ie] Rasirbec-ken [o.l.

scheerder, m.: Zie scheerbaas;

! scheerderswinkel, m. Zie scheerwinkel.

sciieer-doek, m.: [ie] Rasirtuch [o.; ü]; l-doos, vr.: Scherdose [vr.]; -draad, <wev.) Scherfaden [m.; a en a];-gang, vr.: (zeew.) Schersente [vr.]; -garen, o.: (wev.) Schergarn [o.]; -gereedschap, o. (-goed, o.): [ie] Rasirzeug [o.]; -haak,m.:(tech. en zeew.) Scherhaken [o.]; -houten, o. mrv.: (zeew.) Scherhölzer [o. mrv.1; -kam, vr.: (wev.) Scherkamm [m.; a]; -klant, m.: Kunde [m.] einer Barbierstube.

scheerling, vr.: (pik.) Schierling [m.].

scheer-loon, o.: [ie] Rasirgeld [o.];

I -riem, m.: Streichriem [m.1. scheersel, o.: Scherwolle [vr.1. scheer-stok,

£m.; ö]; I -winkel,

schei, vr.: 1) Scheide Lvr.]; 2) Scheitel [m.], Scheitelstnch [m.] der Haare.

schei-boter, vr.: Butter [vr.] von der Milch in den ersten Tagen, da die Kühe auf der Weide sind.

scheidbaar, bv. n.: (tik.) trennbar; I -heid, vr.: (tik.) Trennbarkeit [vr.].

scheid-boom, m.: Scheidebaum [m.; a], Grenzbaum [m.; a]: I -brief, m.: Schei-debrief [m.], Ehescheidungsurkunde [vr.].

scheiden, w. b.: scheiden [onr.], tren-nen; (het hoofdhaar:) scheiteln. I -, w. o.: scheiden [onr.[, sich trennen. I - (zich), w. w.: sich scheiden [onr.[, sich trennen.

scheiding, vr.: Scheidung [vr.]; (in het hoofdhaar:) Zie no. 2 schei.

scheidinkje, o.: (in het hoofdhaar:) Scheitelchen [o.].

seheid-merk, o.: Scheidemark [vr.];

I-paal, m.: Scheidepfahl [m.; a], Grenz-pfahl [m.; a[.

scheids-lieden, m. mrv.: Schiedsrichter [m. mrv.]; |-man, m.: Schiedsmann fm.; a], Schiedsrichter [m.[; -muur, m.: Scheidemauer [vr.], (fig.) Scheidewand [vr.; aj.

scheid-spoor, o.: Grenzscheide [vr.]. scheids-rechter, m.: Schiedsrichter [m.]; | -rechterlijk, bv. n.: schiedsrichter-lich.

scheid-steen, m.: Grenzstein [m.], Markstein [m.].    ^

scheids-vrouw, vr.: Schiedsrichtenn [vr.[.

schei-kunde, vr.: Chemie [vr.]; I -kundig, bv. n.: chemisch; -kundige, m.: Che-miker [m.]; -lijn, vr.: Scheidelinie [vr.], Grenzlinie [vr.]; -nagel, m.: (zeew.) Schei-denagel [m.; al; -sloot, vr.: Grenzgraben [m.; a]; -teeken, o.: (tik.) Trennungszei-chen [o.]; -vocht, o. (-water, o.): Scheide-wasser [o.] ; -weg, m.: Scheideweg [m.]. Ischel, bv. n.: grell; (fig.) laut; (ook:)

Ischel, vr.: 1) (bel:) Klingel [vr.];2)Zie

schil.

scheld-brief, m.: Schimpfbrief [m.].

schelden, w. o.: schelten [onr.], schimpten. I -, w. b.: schelten [onr.]; iem. voor dagdief -: Einen einen Tagedieb schelten |onr.].

scheld-naam, m.: Schimpfname [m.1, Scheltname [m.]; I -woord, o.: Schimpf-wort ]o.; ö], Scheltwort [o.; ö].

schel-eend, vr.: (vog.) Schellente [vr.], Quakente [vr.1.

schelen, w. o.: 1) (ontbreken:) fehlen ; het scheelde niet veel: es fehlte nicht viel daran; wat scheelt u : was fehlt Ih-nen?; 2) (verschillen:) verschieden sein; zij schelen niet veel in grootte: sie sind nicht viel verschieden an Grosse; 3) (onverschillig zijn:) het kan mij niet - : es ist mir gleichgültig; 4) (aangaan, raken:) wat kan het mij -: was geht es mich an ?

schelf, vr.: Schober [m,]: I -zee, vr.: (bijb.) Schilfmeer [o.].

schelf er, m.: Zie schilfer, schelheid, vr.: Grellheit [vr.]. schel-klinkend, bv. n.: helltönend; I -koord, o.: Klingelschnur [Vr.:ü];-kruid, o.: (pik.) Schellkraut [o.], Schellwurz [vr.]; -lak, o.: Schelllack [m.].

schellen, w. o.: Zie hellen. I -, w.b. Zie schillen.

schelling, m.: (mtw.) Schilling [m.]. schellinkje, o.: (in schouwburgen:) Gallerie Ivr.].

schel-luidend, bv. n.: helltönend. schelm, m.: (i. a. b.) Schelm [m.]. schelmachtig, bv. n.: schurkenhaft, (schalksch) : schelmisch, schalkhaft; I -heid, vr.: 1) scnurkische Art [vr.], 2) Schalk-haftigkeit [vr.].

m.:

schelmen, m. mrv.: Schelme [m. mrv.], Schelmen [m. mrv.]; I -streek, m.: Schel-menstreich [m.].

schelmerij, vr.: Schelmerei [vr.]. schelmsch, bv. n.: schelmisch, schalkhaft; I -heid, vr.: Schalkhaftigkeit [vr.].

schelm-stuk, o.: Schurkerei [vr.], Schelmerei [vr.]*

schelp, vr.: Muschel [vr.]; I -aarde, vr.: Muschelerde [vr.]; -bank, vr.: Mu-schelbank [vr.; a]; -dier, o.: [t] Schalthier [o.].

schelpen, vr. mrv.: Muscheln [vr. mrv.]; I -gerecht, o.: (hist.) Scherbenge-richt [o.].

schelp-goud, o.: Muschelgold [o.], schelpje, o.: Müschelchen [o.], schelp-kalk, vr.: Muschelkalk [m.];

I -slak (-slek), vr.: (ins.) Schalschnecke [vr.]; -vormig, bv. n.: muschelförmig; -wagen, m.: Muschelwagen [m.]; -werk, o.: Muschelwerk [o.]; -zijde, vr.: Muschel-seide [\h\].

schel-visch,m.: Schellfisch [m.]; |-wor-tel, m.: Zie -kruid.

schema, o.: Schema [o. mrv.: Schemata].

schemel, m.: (i. a. b.) Schemel [m.]. schemer, m.: Dammerung [vr.]; | -achtig, bv. n.: dammerig, dammerlich;-avond, m.: Abenddammerung [vr.], Zwielicht [o.].

schemeren, w. o.: (van dageraad of avondstond:) dammern; (van licht en fig.) schimmern; (in de avondschemering zitten :) im Zwielicht sitzen [onr.].

schemerig, bv. n.:    1) dammerig;

2) schimmernd. schemering, vr.: Dammerung [vr.]. schemer-licht, o.: Schimmerlicht [o.], Dammerschein [m.j; -tijd, m. (-uur, o.): Dammerstunde [vr.], Zwielicht [o.].

schend, in Sam. | -brok, m. (-tong, vr.): Lastermaul [o.; aj.

schende-keuken, m. en vr.: (der, die) einer guten Küche Schande macht, schenden, w. b.: schanden. schender, m.: Schander [m.]. schenderij, vr.: Schanderei [vr.]. schende-venten, w. b.: unter dem Werth [t] verkaufen.

schendig, bv. n.: 1) verleumderisch; 2) schandlicn.

schending, vr.: Schandung [vr.]. schendster, vr. : Schanderin [vr.]. schend-ziek, bv. n.: lastersüchtig; I -zucht, vr.: Lastersucht [vr.]. schenk, in Sam.: Schenk.... schenkel, m.: Schenkel [m.].

schenken, w. b.: (i. a. b.) schenken |reg.].

schenker, m.: Einschenker [m.]; (ten hove:) Mundschenk [m.]; (geschenkgever, schenkingmaker:) Schenker [m.]. schenking, vr.: Schenkung fvr.]. schenkster, vr.: 1) Einschenkerin [vr.]; 2) Schenkerin [vr.]. schennis, vr.: Schandung [vr.]. schep, m.: (geschepte hoeveelheid :> Löffelvoll [m.], Schaufelvoll [vr.] u. s. w.y (fig. fam.) Haufen [m.]. schepel, o.: Scheffel [m.]. schepelingen, m. mrv.: Schiffsmann-schaft [vr. enk.].

Ischepen, m.: Schöffe [m.], Schöppe [m.].

Ischepen, o. mrv.: Schiffe [o. mrv.]. Zie

schip.

scheppen, w. b.: 1) schöpfen; 2) schaffen [onr.].

schepper, m.: Schöpfer [m.]. schepping, vr.: Schöpfung |vr.]. scheppings, in Sam.: Schöpfungs.. schepsel, o.: Geschöpf [o.J; (als toe^ spraak, gem.:) Mensch! schepseltje, o.: Geschöpfchen [o.], schepter, m.'• Zepter [o.].

Ischeren, w. b.: scheren [onr.]; (van den baard gewoonlijk:) rasiren [ie].

Ischeren, vr. mrv.: (adk.) Scheren [vr. mrv.], Felseninseln [vr. mrv.]; I -vloot, vr.: Scherenflotte [vr.]. scherf, vr.: Scherbe [vr.]. schering, vr.: (wev.) Kette [vr.]; (van schapen:) Schur [vr.]; I -draad, m.: (wev.) Kettenfaden Tm.; a en a].

scherm, o.: Schirm [m.J; (vóór het tooneel:) Yorhang [m.; a], (ophet tooneel:) Kulisse [vr.]; | -dak, o.: Schirmdach [o., aj; -degen, m.: Fechtdegen [m.];-dragend, bv. n.: (pik.) schirmtragend. I in overige Sam.: Fecht....

schermen, w. o.: (srm.) fechten [onr.] (iron.) sich brüsten (- met: mit); met handen en voeten -: gestiknliren [ie], schermer, m.: (srm.) Fechter [m.]. scherm-meester, m.: Fechtmeister [m.].

schermutselaar, m.: Scharmützler [m.], Plankier [m.].

schermutselen, w. o.: scharmüt-zeln.

schermutseling, vr.: Scharmützel

[o.].

Ischerp, bv. n.: scharf.

Ischerp, o.: 1) Scharf [o.]; 2) Scharfe [vr.], Schneide [vr.[. scherpen, w. b.: scharfen. scherts, vr.: Scherz [m.]. schertsen, w. o.: scherzen. schertsend, bv. n.: scherzhaft; I schertsenderwijze, bw.: im Scherz.

Ischerven, w. o.: Risse bekommen [onr.].

Ischerven, vr. mrv.: Scherben [vr. mrv.]; I -gerecht, o.: (hist.) Scherbenge-richt [o.], Ostracismus [m.].

schets, vr.: Skizze [vr.]; I -boek, o.: Skizzenbuch [o.; ü].

schetsen, w. b.: skizziren [ie]; (fig.) schildern, malen, beschreiben [onr.J. schetteren, w. o.: schmettern. schettering, vr.: Greschmetter [o.], scheur, vr.: Riss [m.]; I -buik, n

: Schiess-

zu-

n;

-go-

van

pen

vr.: s

(gnk.) Skorbut [m.1, Skarfbock [m.]; -doek, o.: (die) alte Leinwand; -kalender, m.: Abrisskalender [m.]; -maker, m: Schis-matiker [m.]; -makerij, vr.: Sektirerei [vr.]; -papier, o.: Makulatur [vr.].

scheut, in.: 1) (pik.) Scboss [m.; öj, Schössling fm.]; 2) (fig.) Scliuss [m.;ü]; 3) (azijn, wijn, melk, enz.:) Guss [m.; ü]; een - onder water: (fig.) ein Seitenhieb [m.].

scheutig, bv. n.: (fam.) freigebig;

1 -heid, vr.: Freigebigkeit [vr.].

scheutje, o.: (fig.) Güsschen [o.],Tropf-chen [o.]. '

schicht, vr.: Schicht [vr.], Lage [vr.]. -, m.: Pfeil [m.].

schichtig, bv. n.: scheu; I -heid, vr.: Scheue ]vr.[.

schielijk, bv. n.: geschwind, rasch;

I -heid, vr.: Geschwindigkeit [vr.], Rasch-heit ]vr.[.

schieman, m.: (zeew.) Schiemann lm.].

schiemansgaren, o.: Schiemanns-garn [o,].

schier, bw.: schier, beinahe, fast. schiet-baan, vr.: Zie -plaats; I-beitel, m.: Stemmmeissel [m.]; -boog, m.: Flitzbogen [m.].

schieten, w. o. en b.: (i. a. b.) schies-&en [onr.].

schiet-gat, o.: (vest.) Schiessscharte [vr.J, (mar.) Schiessloch [o.; ö]; l-gebed,o. {-gebedje, o.): Stossgebet ]o.];-gevaarte, o/: Wurfgeschütz [o.]; -geweer, o. gewehr [o.];-katoen, o.: Schiessbanmwolle [vr.]; -lood, o.: [t] Bleiloth ]o.[, Senkblei [o.]; -lijn, vr.: Schusslinie [vr.1; -plaats, vr.: Schiessplatz [m.; a]; -schouw, vr.: Ueberfahrboot [o; oo en ö] bei eisbedeck-tem Fluss; -schijf, vr.: Schiessscheibe [vr.]; -spoel, vr.: AYeberschiffchen [o.]; -terrein, o.: Zie -plaats; -tuig, o.: Schiesszeug [o.J.

schiften, w. b.: sichten. I -, w. o.: (van melk:) gerinnen [onr.], (tech.) sammenlaufen [onr.]. schiller, m.: Sichter [m.]. schifting, vr.: Sichtung [vr.]. schik, m.: 1) Schick [m.], Ordnung [vr.]; met -: schicklicher "Weise, schick-lich; 2) Yergnügen [o-]; veel - gehad hebben: viel Yergnügen gehabt habe 3) Lust [vr.]; - in iets hebben: seine Lust an etwas haben: 4) gute Laune [vr.]; in zijn - zijn: bei guter Laune sein; I din, vr.: (fab.) Schicksalsgöttin [vr.].

schikkelijk, bv. n.:    1) lenksam;

2) Zie schappelijk; I -heid, vr.: 1) Lenk-samkeit [vr.], 2) Zie schappelpkheid.

schikken, w. b.: (rangschikken:) ord-nen; (bestieren:) schicken. I -, w. o.: rüc-ken: dichter bij de tafel -: naher zum Tische rücken. I -, w. onpers.: sich ma-chen; het zal wel -: es wird sich schon machen. I - (zich), w. w.: sich schicken, sich fügen (- naar, - in: in).

schikking, vr.: 1) Ordnung [vr.], (das) Ordnen; 2) Yergleich [m.]; tot eene -komen: zu einem Yergleiche kommen [onr.]; bij minnelijke -: auf dem Wege gütlichen Y ergleichs. schil, vr.: Schale [vr.]; de -len zijn mijne oogen gevallen: (fig.) die Schup-sind mir von den Augen gefallen.

schil-mesje, o.: Messerchen [o.] zuffi Kartoffelschalen.

schild, o.: (i. a. b.) Schild [o.]; een adelaar in zijn - voeren: (wpk.) einen Adler im Schilde führen; niet veel goeds in zijn - voeren: (fig.) nicht viel Gutes im Schilde führen, nicht viel Gutes im Sinne haben; I -achtig, bv. n.: schildartig.

schilder, m.: (kunst-:) Maler [m.]; (verver:) Anstreicher [m.]; meester -: An-streichermeister [m.]; I -academie, vr.: Ma-lerakademie [vr.].

schilderachtig, bv. n.: malerisch; -heid, vr.: (das) Malerische. schilderen, w. b. malen; (verven:) anstreichen; (fig.) schildern, malen. I -, w. o.: Schildwache stehen [onr.j, schildern.

sehilderhuis, o.: (mil.) Schilderhaus [o.; a]; I -huisje, o.: Schilderhauschen [o.].

schildering, vr.: (fig.) Schilderung [vr.1.

schilderkunst, vr.: Malerkunst [vr.]. schilders-amhacht, o.: Anstreicher-handwerk [o.]; I -atelier, o.:Malerwerkstatte [vr.]; -bent, vr.: Malersippschaft [vr.]. schilderschool, vr.: Malerschule [vr.]. schilders-ezel, m.: Staffelei [vr.],

I -knecht, in.: Anstreichergesell Tm.]; -leven; o.: Malerleben [o.]; -lijm, vr.: Malerleim [m.1; -mes, o.: Spatel [vr.]; -model, o.: Malermodell [o.]; -palet, o.: Farbenbrett [o.]; -penseel, o.: Malerpinsel [mj; -stok,

m.: Malerstock [m.; ö]. schilder-stuk, o.: Gemalde [o.], schilders-winkel, m.: Anstreicher-werkstatte [vr.].

schilders-werk, o.: 1) Malerarbeit [vr.], 2) Anstreicherarbeit [vr.]. schildje, o.: Schildchen [o.], schild-knaap, m.: Schildknappe [m.], gchildtrager [m.J; I -pad, vr.: (i. a. b.) Schildkröte [vr.] (in Sam.: Schildkröten...); -padden, bv. n.: schildkröten; -varken, o.: Schildferkel [o.]; -vormig, bv. n.: schild-förmig; -wacht, vr.: Schildwache [vr.] (op -wacht staan: Schildwache stehen [onr.]).

schilfer, o.: Schiefer [m.]; 1 -, vr.: Blattchen [o.], Schüppchen [o.]; I -achtig, bv. n.: schuppenartig, blatterig.

schilferen, w. o.: sich schiefern, sich abschiefern, sich schelfen, sich schilfern. schilferig, bv. n.: schilferig; I -heid, chilferige Beschaffenheit [vr.]. sehilfering, vr.: Abschilferung [vr.]. schilfertje, o.: Zie vr. schilfer. Ischillen, w. b.: schalen; een appeltje met iemand te - hebben: (fig.) ein Hühn-chen mit Einem zu rupfen haben.

Ischillen, vr. mrv.: Schalen [vr. mrv.]. Zie ook enk. schil; I -mand, vr.: Korb [m.; ö] für die Kartoffelschalen. schiller, m.: Schaler [m.]. schilletje, o.: Schalchen [o.], schilster, vr.: Schalerin [vr.]. schim, vr.: Schatten [m.]. Zie mrv. schimmen

schimmel, vr.: Schimmel [m.]. I -, m.: (paard:) Schimmel [m.].

schimmel-achtig, bv. n.: schimmel-artig ; -bles, m.: Schimmelblass [m.].

schimmelen w. o.: 1) schimmeln, schimmelig werden [onr.]; 2) Hammer und Glocke spielen.

schim in el-grauw, bv. n.: schimmel-grau (als z. n. o.: Schimmelgrau [o.]); I -ha-

vr.:

LoJ.

in seinen

staan:

Schwingung [vr.]. o.:    Schaukelseil

rig, bv. n.: schimmelhaarig; -kleur,

Zie -grauw; -kleurig, bv. n.: Zie -grauw; -spel o.: Hammer und Glocke [o.].

schiiiimen, vr. mrv.: Schatten [m. mrv.]; I-rijk, o.: (fab.) Schattenreich [o.].

srhimp. m.: Schimpf [m.]; I -achtig, bv. n.: 1) schimpfartig, 2) schmahsüchtig; -dichter, m.: Yerfasser [m.] von Schimpf-gedichten.

scha in pril. w. o.: schimpfen. schimper, m.: Schimpfer [m.]. schimp-scheut, vr.: Stichelei [vr.]; l-schrijver, m.: Yerfasser [m.] von Schimpf-schriften.

schimpster, vr.: Schimpferin [vr.]. schimp-taal, vr.: Zie -woorden;

-woord, o.: Schimpfwort [o.; ö] (-woorden, o. mrv.: Schimpfreden [vr. mrv.]). schinkel, m.: (i. a. b.) Schenkel [m.]. schip, o.: Schiff [o.] (ook fig. enbwk.); I -breuk, vr.: Schiffbruch [m.; ü] (-breuk lijden op: scheitern an); -breukeling, m. en vr.: (der, die) Schiffbrüchige; -brug, vr.: Schiffbrücke [vr.|. schipper, m.: Schiffer [m.]. schipperen, w. o.: Schiffer sein; (fig.) sich finden lassen [onr.], leben und leben lassen [onr.]; dat zal wel -: (fig.) das wird sich schon machen. I -, w. b.: steuern; (fig.) arrangiren [ie], in Ordnung bringen [onr.1.

schippers, in Sam.: Schiffers.... sehipperh, vr.: Schifferei [vr.]. schippond, o.: (kpv.) Schiffpfund schisma, o.: (kkl.) Schisma [o.; mrv. Schismata].

schismatieke, m.: Schismatiker [m.]. schitteren, w. o.: glanzen, schitterend, bv. n.: glanzend, schittering, vr.: (das) Glanzen; (fig.) Glanz [m.1.

schobbejak, m.: Schubbejack [m.], Hundsfott [m.], Schuft [m.].

schobbeiakkerig, bv. n.: hundsföt-tisch; | -heid, vr.: Hundsfötterei [vr.].

schobbejakker|j, vr.: Hundsfötterei [vr.].

schobberd, m.: Zie schobbejak, schobberdebonk, vr.: Bettelei [vr.]; (inz.) Schmarotzerei [vr.]; op - loopen: den Bettler (die Bettlerin) machen, (inz.) schmarotzen.

schoeien, w. b.: 1) (van schoeisel voorzien:) beschuhen; 2) beplanken; 3) (fig.) alles of allen op één leest -: Alles oder Alle über Einen Leisten schlagen [onr.]; op één leest geschoeid: von Einem Schlage, von gleicher Beschaffenheit. schoeiing, vr.: Plankenwerk [o.], schoeisel, o.: Fussbekleidung [vr.]. schoelje, m.: Zie schobbejak, schoen, m.: Schuh [m.] (ook fig.); wien de - past. enz.: Zie passen; elk weet best, waar hem de - wringt: (spr.) jeder weiss am Besten wo ihn der Schuh drückt. schoen-aantrekker, m.: Zie schoen-hoorntje.

schoenen, m. mrv.: Schuhe [m.] (ook fig.); met looaen -: (fig.) mit Blei an den Füssen; geene oude - wegwerpen voordat men nieuwe heeft: (spr.) nicht wegwerfen [onr.] was man hat, bis man etwas Besse-res hat; ik zou niet gaarne in zijne -staan: (fig.) ich möchte nicht .Schuhen stecken; vast in zijne (hare) -(fig.) sich nicht überreden (bethö-ren, verführen) lassen [onr.]; de passagiersvrachten zijn zoo goedkoop, dat men meer aan zijne - verslijten zou: die Fahr-preise sind so billig, dass man mehr an aen Schuhen zerreissen würde; I -fabriek, vr.: Schuhfabrik [vr.1 ; -markt, vr.: Schuh-markt [m.; a];-winkel, m.: Schuhladen [m.; a en a].

schoener, m.: (zeew.) Schoner [in.], schoen-hoorntje, o.: Schuhlöffel [m.]; l-lapper, m.: Schuhflicker [m.]; -maker, m.: Schuhmacher [m.], Schuster [m.] (Zie ook spr. leest); -smeer, o.: (vet:) Schuhschmiere [vr.], (glimmend:) Schuhwichse [vr.]; -spijker, m.: Schuhnagel [m.; aj.

schoentje, o.: Schühchen [o.], Schüh-lein |o.].

schoer, m.: 1) Schauer [m.], (inz.) Re-genschauer [m.]; 2) Schulter l vr.]; I-haai, m.: Engelfisch [m.], Meerengel [m];-mantel, m.: Zie schoudermantel.

schoffeerder, m.: [t] Nothzüchtiger [m.].

schoffeeren, w. b.: nothzüchtigen [t]. schoffeering, vr.: [t] Nothzüchtigung [vr.],

schoffel, vr.: (i. a. b.) Schaufel [vr.]. schoffelen, w. b. en o.: (tnb.) schau-feln; met de voeten -: mit den Füssen scharren.

schoft, m.: Schuft [m.]. i -, vr. Schul-terblatt [o.; a]. I -, o.: Yiertel [o.] des Ar-beitstages; op - werken: im Tagelohn ar-beiten.

schoftachtig, bv.n.: schuftig; i -heid, vr.: Schuftigkeit [vr.].

schoften, w. o.: 1) Ruhezeit halten [onr.]; 2) essen [onr.].

schofterig (schoftig). bv. n.: schuftig; I -heid, vr.: Schuftigkeit [vr.].

schoft-t jjd, m.: 1) Ruhezeit [vr.], 2) Es-senszeit [vr.]; I -uur, o.: 1) Ruhestunde [vr.].

schok, m.: Stoss [m.; ö], I -, o.: Schock [o.], Zahl [vr.] von sechzig. schokkeeren, w. b. en o.: sticheln. schokken, w. b.: erschüttern. I -, w. o.: stossen [onr.]

schol, vr.: (visch:) Scholle [vr.]; Platteise [vr.]; (ijsschots:) Eisscholle [vr.]. seholarch, m.: Scholarch [m.]. scholastiek, vr.: Scholastik [vr.]. I -, bv. n.: scholastisch.

scholen, w. o.: sich in Truppen ver-einen.

scholier, m.: Schiller [m.]. scholierster, vr.: Schülerin [vr.]. schollen, vr. mrv.: Schollen [vr. mrv.];

I -vangst, vr.: Schollenfang ]m.].

schollevaar, m.: (vog.) Wasserrabe [m.], Seerabe [m.]; 2) Flegel [m.], Grobian [m.].

scholverd, m.: Zie schollevaar, no. 2.

schommel, m.: Schaukel [vr.]. schommelen, w. o.: schaukeln; (fig.) schwingen [onr.]. I -, w. b. en o.: 1) schüt-teln, 2) stöbern.

schommeling, vr.: schommel-touw,

[o.].

schompermuilen, w. o.: 1) schmün-zeln; 2) ins Faustchen lachen, schongel, enz.: Zie schommel, enz.

n.: bettelhaft; I -heid,

[vr.].

vr.:

erin

u: was

schonk, vr.: Knochen [m.]; schonken en bonken: lauter Knochen. schoof, vr.: Garbe [vr.]. schooien, w. o.: betteln. schooier, m.: Bettler [m.]; I schooiers-volk o.: Bettelvolk [o.], Bettelpack Lo.J, Bettlerpack [o.].

schooierig, bv. vr.: Bettelhaftigkeit schooierü, vr.: Bettelei [vr.]. schooister, vr.: Bettlerin [vr.1. Ischool, vr.: Schule [vr.]; (van visch:) Schar [vr.]; uit de - klappen: (fig.) der Schule schwatzen; -gaan: die Schule besuchen, zur Schule gehen [onr.]; naar

-    gaan: in die Schule gehen [onr.]; - liggen: auf einer Kostschule sein; - blijven: nachsitzen [onr.]; -houden, w. o.: Schule halten [onr.], I -houden, w. b.: nachsitzen lassen [onr.].

school, in Sam.: Schul.... schoolsch, bv. n.: scholastisch; (fig.) pedantisch; I -heid, vr.: (das) Scholastische, (fig.) Pedantismus [m.], Pedantism [m.].

schooltje, o.: Schulchen [o.], schoon, bv. n.: (mooi:) schön; (zindelijk:) reinhch. I -, bw.: ganzlich, ganz;

-    op: ganzlich verzehrt. I -,vgw.:Zie ofschoon. I -, z. n. o. Schönheit [vr.].

schoon-broeder, m.: Schwager [m.; a]; l-dochter, vr.: Schwiegertochter [vr.;ö]; -druk, o.: (typ.) Schöndruck [m.1.

. schoone, o.: (das) Schone. I Schone [vr.], Schönheit [vr.].

schoonheid, vr.: (i. a. b.) Schönheit [vr.] (schoonheidsleer, vr.: Aesthetik [vr.]; in overige Sam.: Schönheits....).

schoon-kinderen, o. mrv.: Schwie-gerkinder [o. mrv.]; l-klinkend, bv. n.: scheinbar; -maakster, vr.: Tagelöhn [vr.] ; -maaktijd, m.: Zeit [vr.] der Haus-reinigung; -moeder, vr.: Schwiegermutter [vr.; ü]; -ouders, m.: Schwiegereltern [m. mrv.]; -praatster, vr.: Schmeichlerin [vr.]; -prater, m.: Schmeichler [m.]; -praterij, vr.: Schmeichelei [vr.]; -schrift, o.: Kalligraphie [vr.];-schrijfkunst, vr.: Schönschreibekunst [vr.]. Kalligraphie [vr.]; -schrijfster, vr.: Schönschreiberin [vr.]; -schrijver, m.:Kal-ligraph lm.]; -schrijverij, vr.: (dfer) kalli-graphische Yersuch; -schijnend, bv. n.: scheinbar.

schoonst, bv. n.: (o. tr.): schönst; op zijn -: am schönsten.

schoontjes, bw.: reinlich; - op: ganzlich verzehrt.

schoon-vader, m.: Schwiegervater [m.;a]; l-zicht, o.: Schönsicht Lvr.]; -zoon, m.: Schwiegersohn [m.; ö]; -zuster, vr.: Schwagerin [vr.]. schoor, vr.: Stütze [vr.1. schoorsteen, m.: Schornstein [m.], Kamin [m.]; | -geld, o.: Herdgeld [o.]; -lijst, vr. (-mantel, m.): Schornsteinsims [m.]; -veger, m.: Schornsteinfeger [m.]; -wissel, m.: (kph.) Kellerwechsel [m.].

schoorvoetend, bv. n.: zögernd,zau-dernd.

sehoot, m.: Schooss [m.] (ook fig.); (zeew.) Schote [vr.]; op haren - '• auf ihrem Schoosse; in den - der Kerk: im Schoosse der Kirche; in Abraham’s - zitten: (fig.) in Abrahams Schoosse sitzen [onr.]; met de handen in den - zitten: (fig.) met den

Handen im Schoosse sitzen [onr.]; het hoofd in de - leggen: (spr.) zum Kreuze kriechen [o r.]; I -blok, o.: (zeew.) Schot-kloben [m.]; -hondje, o.: Schoosshündchen [o.]; -kindje, o.: Schoosskindchen [o.], schoots-vel, o.: Schoossfell [o.], schootvrij, bv. n.: Schussfrei. Ischooven, w. b.: in Garben binden [onr.].

Isehooven, vr. mrv.: Garben [vr. mrv.].

schooverzeil, o.: (zeew.) (das) grosse Segel.

Ischop, m.: Fusstritt [m.]; (fam.) Schupp [m.]; aan iemand een - geven: Einem einen Schupp geben Lonr.].

Ischop, vr.: Schüppe Lvr.]; (fig.) Schaukel Lvr.]; (tech.) Schaufel [vr.]; op de - gezet worden: (fig.) die Schüppe bekommen [onr.]; op de - (op den schopstoel) zitten: (fig.) jeden Augen-blick die Schüppe bekommen können [onr.].

schopje, o.: (biljart-:) Masse [vr.]. Isclioppen, w. b.: L3] Fusstritte geben [onr.].

Isclioppen, vr. mrv.: (in ’t kaartspel:) Spaten Ivr. mrv.], Schüppen [vr. mrv.], Piek [o. enk.1; l-aas, o.: Schüppenass [o.], Piekass [o.]; -boer, m.: Piekbube [m.]; -heer, m.: Piekkönig [m.], enz.

Ischor, vr.: Anschutt [m.], (das) ange-schwemmte Land.

Ischor, bv. n.: heiser; I -heid, vr.: Hei-serkeit [vr.].

schoren, w. b.: stützen. schorpioen, m.: (i. a. b.) Skorpion [m.]; I -achtig, bv. n.: skorpionartig. schorre, vr.: Zie vr.: schor, schorremorrie, o.: Gesindel [o.], schors, vr.: Rinde [vr.], Baumrinde [vr.]; de ruwe - van iem. afvijlen: (fam.) Einen gesittet machen.

schorsen, w. b.: (iets:) unterbrechen [onr.]; (iemand:) suspendiren [ie]; I geschorst, v. dw.: suspendirt [ie], schorseneer, vr.: Skorzonere [vr.]. schorsing, vr.:    1) Unterbrechung

[vr.], 2) Suspension [vr.].

schort, o.: Schürze [vr.]; I -band, o.: Schürzenband [o.; a], schortel-doek, m. (-kleed, o.): Schürze [vr.].

schorten, w. o.: fehlen; wat schort fehlt Ihnen?; waar schort het hem: was fehlt ihm ?; wat schort er aan: woran fehlt’s ?

schortje, o.: Schürzchen [o.], schot, o.: (met een vuurwapen:) Schuss [m.; ü]; (spoed:) Hast [vr.]; (belasting:) Steuer [vr.]; (afschutting:) Ver-schlag [m.; a]; (Schotlander:) Zie in Schotland; - en lot betalen: Steuern und Abgaben bezahlen. schotel, m.: Schüssel [vr.]. schotelen, w. b.: auftischen. schotel-likker, m.: Tellerlecker [m.]. schoteltje, o.: Schüsselchen [o.], schotel-water, o.: Schüsselwasser [o.].

schotje, o.: 1) Schüsschen [o.]; 2) kleine Scheidewand [vr.; aj; daar zal men wel een - voor schieten: (fam.) dem wird man schon einen Riegel vorschieben [onr.].

Schotland, o.: (adk.) Schottland [o.]; Ischrap, vr.: Strich [m.]: een - door Schot, m.: Schotte [m.], Schottlander [m.j; de rekening: (fig.) ein Strich durch die de Schotten, m. mrv.: die Schotten, AtA Schottlander [m. mry.]; Schotsch bv n.: schottisch, schottlandisch (het Schotsch: die schottische Mundart); Schotsche, vr.:

Schottin [vr.], Schottlanderin [vr.]. schots, vr.: Eisscholle [vr.]. schotsch, bv. n.: 1) Zie Schotland;

2) unmanierlich, ungeschliffen; I -heid, vr.:

Ünmanierlichkeit [vr.], Ungeschliffenheit [vr.].

schot-schrift, o.: Schmahschrift [vr.];

-schrijver, m.: Schandschriftsteller [m.];

-vlies, o.: (ontl.) Jungferhautchen [o.];

-vrij, bv. n.: schussfrei; -wilg, m.: Salwei-de [vr.].

schouder, m.: Schiilter [vr.], Achsel [vr.j; de -s ophalen: die Achseln zucken, die Schulter zucken; I -been, o.: Schulter-bein [o.]; -blad, o.: Schulterblatt [o.; a]. schouderen, w. b.: schultern. schouder-mantel, m.: (der) mantel-förmige Ueberwurf [ü]; I -naad, m.: (i. a. b.)

Schulternaht [    "" ¹ ‘    ¹¹

Achselzucken;

[o.].

die Schotten, die Rechnung.

Ischra sich ber halten [onr.].

schrapen, w. b.: zusammen scharren. -, w. o.: filzen. schraper, m.: Filz [m.]. schraperig: (schrapig), bv. n.: filzig, habsüchtig; I -heid, vr.: Zie schraapzucht.

schrapje, o.: Strichlein [o.], schrappen, w. b.: 1) kratzen; 2) aus-streichen [onr.].

schrapsel, o.: Schabsel [o.], Schar-richt [o.].

schrede, vr.: Schritt [m.]; metrassche -n: mit raschen Schritten.

schreden, vr. mrv.: Schritte [m. mrv.]; I -meter, m.: Schrittmesser [m.], Schritt-zahler [m.].

schreef, vr.: Strich [m.]; (fig.) Schran-L^j, ,    . v.. v.. ke [vr.]; buiten de - gaan (de - te buiten

[vr.; a]; het - ophalen: das    gaan): über die Schnur hauen; aan iemand

-stuk, o.: Schulterstück    uit zijne - gaan: Einen in seiner Erwar-

tung tauschen.

schreefje, o-: Strichlein [o.]; een -voorhebben bij iemand: bei Einem in Gunst stehen [onr.].

schreeuw, m.: Schrei [m.]; een - ge-m: einen Schrei thun [onr.J; I -achtig,

ip, bw.: zich - zetten om te.. eit macl\pn zu; - staan: sich bereit

schout, m.: Schulze [m.]₂ Schultheiss [m.]; I -bijnacht, m.: Yiceadmiral lm.].

schouw, m.: Schornstein [m.|. I -, vr.:

1) Inspektion [vr.]; 2) Boot [o.; oo en ö].

] bv. n.: ungestüm.

schouwburg, m.: Theater [o.], Schau-spielhaus [o.; a]; I -zaal, vr.: Theatersaal [m.; -sale].

schouwen, w. b.: schauen, inspiciren fig.).

[ie]; een lijk -: eine Leiche schauen.    schreeuwerig (schreeuwig), bv. n.:

schouwer, m.: Inspektor [m.]; - van schreierisch; I -heid, vr.: (van iemand:) lijken: Leichenschauer [m.].    schreierische Manier [vr.], (van iets:)

schouwing, vr.: Inspektion [vr.]; - (das) Schreierische.

lijken: Leichenschau [vr.].    schreeuwleelpk,

schoven, w.< o.: Zie schoften. I -, hals [m.; a]. vr. mrv.: Zie schooven.    schreeuwster,

schraag, bv. n. en bw.: schrage. I -,    [vr.].

vr.: Bock [m.; öj; I -beeld, o.: Karyatide [vr.].

schraagster, vr.: Unterstützerin [vr.].

schraagte, vr.: Schrage [vr.]. schraal, bv. n.: karg; I -hans: Zie keukenmeester, schraalheid, vr.: Kargheit [vr.]. schraalte, vr : Kargheit [vr.]. schraaltjes, bw.: karglich. schraap, vr.: Habsucht [vr.], (das)

Filzen.

ven: einen

bv. n.: Zie schreeuwig. schreeuwen, w. o.: schreien [onr.]. schreeuwend, bv. n.: schreiend (ook

m. en vr.: Schrei-Schreierin

schreien, w. o.: 1) schreien; 2) wei-nen.

schreiend, bv. n.: 1) schreiend (ook fig.); 2) weinerlich. schreier, m.: Weiner [m.]. schreierig (schreiig), bv. n.: 1) schreierisch; 2) weinerlich. schreister, vr.: Weinerin [vr.]. Ischrepel, m.: Spitzhaue [vr.], Spitz-hacke [vr.].

Ischrepel, bv. n.: armselig.

*^v,**.    schriel, bv. n.:* mager; I -heid, vr.:

schraapachtig, bv. n.: filzig; I-heid, Magerkeit [vr.]. vr.: Filzigkeit [vr.].    schrift, o.: 1) (i. a. b.) Schrift [vr.];

schraapster, vr.: filzige Person 2) (schrijfboek:) Schreibebuch [o.; ü]; [vr.].    I -geleerde, m.: (kkl.-hist.: der) Schriftge-

schraap-zucht, vr.: Filzigkeit [vr.]; lehrte.

I -zuchtig, bv. n.: filzig. schragen, w. b.: stützen, unterstüt-

van

vr.:

schriftuur (schrift), vr.: Schrift [vr.]; (inz.) heilige Schrift [vr.]; I -plaats, vr.: Schriftstelle [vr.].

schralen, w. o.: (van den wind:) schriftuurlijk, bv. n.: schriftmassig. schralen.    schrik, m.: Schrecken [m.]; beven van

schram, vr.: Schramme [vr.].    -: vor Schrecken zittern;*l -aanjaging,

schrammen, w. b.: schrammen.    vr.: Einschrecken [o.]; -achtig, bv. n.:

schrander, bv. n.: intelligent; I -heid,    schreckhaft; -achtigheid, vr.: Schreckhaf-

vr.: Intelligenz [vr.].    tigkeit [vr.]; -barend, bv. n.: schrecklich;

schransen, w. o.: (fam.) fressen    -beeld, o.: Schreckensbild [o.]; -bewind,

[onr.].    o.: Schreckensherrschaft [vr.],Terrorismus

schranser, m.: (fam.) Fresser [m.].    [m.]; -gedrocht, o.: Scheusal [o.],

schransery, vr.: (fam.) Fressen [o.].    schrikkel-dag, m.: Schalttag [m.];

schransing, vr.: (fam.) Fressen [o.]. I-jaar, o.: Schaltjahr [o.].

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

32

bv. n.:

vr.: Grell-

fen.

vr.:

vr.:

[t]).

schrikkelijk, bv. n.: schrecklich;

I -heid, vr.: Schrecklichkeit [vr.1.

schrikken, w. o.: schrecken [onr.]; iem. doen Einen schrecken machen, Einen erschrecken. % schrik-poeder, o.: Pulver [o.] gegen die Folgen des Schreckens; I -schans, vr.: Schreckschanze [vr.1; -verwekker, m.: Schreckensmann [m.; -leute]; -wekkend, schreckenerregend. schril, bv. n.: grell; I-heid, heit [vr.], (das) Grelle. schrobbeering, vr.: Ausputzer [m.]. schrobben, w. b.: scheuern; (pop.) schrubben.

schrob-dag, m.: Schrubbtag [m.]; I -net, o.: (vv.) Schleppnetz [o.]; -tijd, vr.: Schrubbzeit [vr.]; -zaag, vr.: Schrobsage [vr.].

schroef, vr.: Schraube [vr.]; I -achtig, bv. n.: schraubenförmig; -tang, vr.: Schraubenzwinge [vr.]; -vormig, bv. n.: schraubenförmig. schroeien, w. o. en b.: sengen. schroeiing, vr.: (das) Sengen. (schroeven, w. b.: schrauben.

Ischroeven, vr. mrv.: Schrauben [vr. mrv.]; I -draaier, m.: Schraubenzieher [m.1.

schrok, m.: 1) Yielfrass [m.J; 2) (der) Habsüchtige.

schrokken, w. o.: (fam.) fressen [onr.].

schromelijk, bv. n.: furchtbar, ge-waltig; I -heid, vr.: Furchtbarkeit [vr.].

schroom, m.: 1) Scheu [vr.], Scheue [vr.]; 2) Aengstlichkeit [vr.]; I -vallig, bv.

n.: angstlich; -valligheid, vr.: Aengstlichkeit [vr.].

schroot, o.: Schrot [o.]; I in Sam.: Schrot....

schrydelings (schrijëlings), bw.: ritt-lings, gratschig.

schrijden, w. o.: schreiten [onr.]. schryf-behoeften, vr. mrv. (-gereedschap, o. enk.): Schreibematerialien [vr. mrv.J; I -lei, vr.: Schreibetafel [vr.].

schrijfster, vr.: Schreiberin [vr.]; (van een boek:) Yertasserin [vr.]; (van boeken:) Schriftstellerin [vr.]. schrijftafel, vr.: Schreibetisch [m.]. schrijn, o-: (kast:) Schrein [m.]. schrijnen, w. o.: die Haut aufschar-

schrijnwerker, m.: Schreiner [m.], ïischler [m.]; schriinwerkersbaas, m.; Schreinermeister [m.], Tischlermeister [m.].

schrijven, w. o. en b.: schreiben [onr.]. I -, z. n. o.: Schreiben [o.]; een -: ein Schreiben.

schrijver, m.: Schreiber [m.]; (van een boek:) Yerfasser m.J; (van boeken:) Schriftsteller [m.1.

schi*ijvers-bent, vr.: Schriftsteller-zunft [vr.; ü].

schrijverij, vr.: 1) Schreiberei [vr.]; 2) Schriftstelïerei [vr.J.

schub (schubbe), vr.: Schuppen [vr.]; I -achtig, bv. n.: schuppenartig. schubben, w. b.: abschuppen. schubbig, bv. n.: schuppig; I -heid, Schuppigkeit [vr.]. schubvisch, m.: Schuppenfisch [m.1. schuchter, bv.n.: schüchtern; I -heid, Schüchternheit [vr.].

schudden, w. b.: schütteln. schudding, vr.: (das) Schütteln; (fig.) Erschütterung [vr.].

schuier, m.: Bürste [vr.]; I in Sam.: Bürsten....

schuieren, w. b.: bürsten. I -, w. o.: (fam.) Eile machen.

schuif, vr.: Schieber [m.]; (op schaak-of dambord:) Zug [m.; ü]; I -blad, o.: Ein-legeblatt [o.; a].

schuifelen, w. o.: (van slangen:) zischen; (met de voeten:) mit den Füssen scharren.

schuifeling, vr.‘ 1) (das) Zischen; 2) (das) Scharren mit den Füssen.

schuif-knoop, m.: Schlinge [vr.];

I -lade,vr.: Schublade [vr.];-raam,o.: Schub-fenster [o.]; -tafel, vr.: Ausschiebetisch [m.J; -trompet, vr.: Posaune [vr.].

schuilen, w. o.: (wegschuilen:) sich verstecken; (beschutting zoeken:) Schutz suchen; er schuilt eene adder onder het gras: (spr.) es steekt etwas dahinter.

schuile-vinkje spelen, w. o.: Zie wegkruipertje.

schuil-gaan, w. o.: sich verstecken; I -hoek, m.: Schlupfwinkel [m.1; zich -houden, w. w.: sich verborgen halten [onr.]; -plaats, vr.: 1) Zufluchtsstatte [vr.],

schuim, o.: Schaum [m.]; I -bekken, w. o.: schaumen (- van woede: vor Wuth

schuimen, w. o.: schaumen. schuim-looper, m.: Schmarotzer [m.]; I -spaan,vr.: Schaumkelle [vr.J,Schaum-lötfel [m.].

schuin, bv. n.: schrag, schief; I -balk,

m.: (wpk.) Schragbalken [m.]. schuinen, w. b.: schrag machen. schuins, bw.: schrag, schief; I-looper, m.: (der) lockere Bruder [ü]. schuinsch, bv. n.: Zie schuin;

. I -heid, vr.: Schrage [vr.], Schiefe [vr.]. schuinte, vr.: Zie schuinschheid. schuit, vr.: Boot [o.; oo en ö], Kahn [m.; a], Kanalschiff [o.l; (pop.) Schüte [vr.].

schuiten, in Sam. I -praatje, o.: Ge-plauder [o.] von Treckschütenpassagieren.

schuitje, o.: Kahnchen [o.]; in één -komen: (fig.) einig werden [onr.]. schuit vormig, bv. n.: bootförmig. schuiven, w.b.: schieben [onr.]. I Zie opium.

schuld, vr.: Schuld [vr.]; I -bekentenis, vr.: 1) [s] Schuldbekenntniss [o.], [s] Ge-standniss [o.], 2) (kph.) Schuldschein [m.]; -belijdenis, vr.: [s] Sündenbekentniss [vr.]; -besef, o.: Schuldbewusstsein [o.]; -boek,

o.: Schuldbuch [o.; ü]; -brief, m.: Schuld-verschreibung [vr.1; -delging, vr.: Schulden-tilgung [vr.]; -eischer, m.: Glaubiger [m.]; -eischeres, vr.: Glaubigerin [vr.].

schuldeloos, bv. n.: schuldlos; I-heid, vr.: Schuldlosigkeit [vr.].

schulden, vr. mrv.: Schulden [vr.mrv,]; 1 -last, m.: Schuldenlast [vr.].

schuldenaar, m.: Schuldner [m.]; (bijb.) Schuldiger [m.1. schuldenares, vr.: Schuldnerin [vr.]. schuldig, bv. n.: schuldig; des doods -: des Todes schuldig.

schuld-post, m.: Schuldposten [m.];

I -splitsing, vr.: [t] Schuldentheilung [vr.]; -vordering, vr.: Forderung [vr.].

SCHULP.

499

-papier, o.:

tig.

[ie].

[ie].

[o.].

scliulp, vr.: Muschel [vr.], Muschel-schale [vr.]; in zijne - kruipen: (fig. fam.) die Hörner einziehen [onr.].

schulpen, w. b.: muschelförmig aus-höhlen.

schulp-kalk, vr.: Muschelkalk [m.]; I -slak (-slek), vr.: Muschelschnecke [vr.]; -werk, o.: Muschelwerk [o.]; -zaag, vr.: Schülpsage [vr.]; -zand, o.: Muschelsand [m.].

schuren, w. b.: scheuern; (fig.) reiben [onr.].

schurft, vr.: Kratze [vr.], Raude [vr.]. schurftig, bv. n.: kratzig, raudig; (fig. fam.) schmutzig; I -heid, vr.: (das) Kratzige, (das) Raudige; (fig. fam.: das) Schmutzige.

schurft-kop, m.: Grindkopf [m.; ö]; ] -zalf, vr.: Kratzsalbe [vr.].

schuring, vr.: (das) Scheuern; (fig.: das) Reiben.

schurk, m.: Schurke [m.]. schurkachtig, bv. n.: schurkenhaft; -heid, vr.: Schurkenhaftigkeit [vr.]. Ischurken, w. o.: sich jucken. Ischurken, m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; I -streek, m. (-trek, m.): Schurken-streich [m.]; -stuk, o.: Bubenstück [o.]; -werk, o.: Schurkerei [vr.].

schut, o.: Schutzbrett [o.l, Schirm[ m.]; 1 -blad, o.: (van een boek:) Schmutztitel [m.], (pik.) Deckblatt [o.: a]; -bord, o.: Schutzbrett [o.]; -deur, vr.: Scnleusenthor (o.]; -gevaarte, o.: Schiessmachine [vr.]; -hok, o.: Stall [m.; a] für verlaufenes Yieh; -klamp, vr.: (zeew.) Stützklampe, [vr.]; -poort, vr.: (zeew.) Stückpforte [vr.].

schuts, in Sam. I -brief, m.: Schutz-brief [m.]; -engel, m.: Schutzengel [m.]; -godin, vr.: Schutzgöttin [vr.];-heer, m.: Schutzherr. [m.1.

schut-sluis, vr.: Fangschleuse [vr.]. schuts-patroon, m.: Schutzpatron fm.]; I-patrones, vr.: Schutzpatronin [vr.]. schut-stal, m.: Zie -hok. schuts-vrouw, vr.: Schutzherrin [vr.]; 1-wapen, o.: Schutzwaffe [vr.].

schutten, w. b.: (vee:) in Yerwahrung nehmen [onr.]; (vaartuigen:) durch die Fangschleuse fahren lassen [onr.1; (huwelijksgeboden:) Einhalt thun [onr.] [31; (spl.) gewinnen [onr.]. I -, w. o.: 1) die Fangschleuse öffnen, 2) durch die Fangschleuse fahren [onr.].

schutter, m.: Schütze [m.] (ook str.); (mil.) Landwehrmann [m.; a].

schutters-boog. m.: Bogen [m.] eines Bogenschützen; I -dienst, m.: Dienst [m.] bei der Landwehr; -doelen, m.: Schützen-hof [m.; ö], Schützenhaus [o.; a]; -maaltijd, m.: Schützenschmaus fm.] (ook schl.); -monteering, vr.: Landwehruniform [vr.]; -raad, m.: [t] Kriegsrath [m.; a] des Land-wehrs.

schutterij, vr.: Landwehr [m.]. schutting, vr.: 1) (das) Stallen, (das) Yerwahren; 2) Bretterwand [vr.; a]. schuur, vr.: Scheuer [vr.], Scheune [vr.]. schuur-bak, m.: Sandkasten [m.]; 1 -goed, o.: Scheuerzeug [o.]; Scheuerpapier [o.].

schuurtje, o.: Scheuerchen [o.], kleine Scheune [vr.].

schuurzand, o.: Scheuersand [m.]. schuw, bv. n-: scheu: I -heid, vr.: Scheue [vr.].

schuwen, w. b.: scheuen. scliyf, vr.: Scheibe [vr.]; (in het damspel:) Stein [m.].

schijfje, o.: Scheibchen [p.]; (fig.) Schnittchen [o.].

schijf-koper, o.: Rosettenkupfer [o.]; I het -schieten: das Scheibenschiessen, (fig.) das Schützenfest.

schijn, m.: Schein [m.]; - bedriegt: der Schein trügt; naar allen -: allem An-scheine nach; - noch blijk: keine Spur; I -baar, bv. n.: scheinbar; -dood, bv. n.: scheintodt [t].

schijnen, w. o.: scheinen [onr.]. schijnheilig:? bv. n.: scheinheilig;

I -heid, vr.: Scheinheiligkeit [vr.].

schijnsel, o.: Schein [m.]; (fig.) Licht.

schijnstrijdig, bv.n.: scheinbar strei-schijntje, o.: Schein [m.]. schijt, vr.: (gem.) Scheiss; - aan iets of iemand' hebben : (gem.) sich nicht um etwas oder um Einen kümmern; in de -zitten: (pop.) in Yerlegenheit sein. sch jjte-broek, m.: (gem.) Hosenscheis-ser [m.1.

schijten, w. o. en b.: (gem.) scheissen [onr.].

schijter, m.: (gem.) Scheisser [m.]; bange -: Hosenscheisser [m.].

schjjterij, vr.: (gem.) Scheisserei [vr.].

schijtgeel, o.: Schütgelb [o.], schijtster, vr.: (gem.) Scheisserin [vr.].

schijven, v. mrv.: Scheiben [vr. mrv.]; (fig. fam.) Füchse [m. mrv.1, Batzen [m. mrv.].

scrupule, vr.: Skrupel [m.], Bedenk-lichkeit [vr.].

scrupuleus, bv. n.: skrupulös. secondair, bv. n.: sekundar. secondant, m.: (bij duëls:) Sekun-dant [m.]; (bij ’t onderwijs:) Hülfslehrer [m.].

secondante, vr.: Hülfslehrerin [vr.]. seconde, vr.: Sekunde [vr.]. secondeeren, w. b.: sekundiren

seconden, vr. mrv.: Sekunden [vr. mrv.]; I -wijzer, m.: Sekundenzeiger [m.].

secretaire, vr.: Sekretar [m.]. secretariaat, o.: Sekretariat [o.], secretarie, vr.: Schreibstube [vr.]. secretaris, m.: Sekretar Lm.], sectie, vr.: (ontl.) Sektion [vr.]; (stk.) [t] Abtheilung [vr.]. seculair, bv. n.: sekular. seculariseeren, w. b.: sekularisiren securiteit, vr.: Sicherheit [vr.]. sedentair, bv. n.: sitzend. sedert, vz.: seit [3]. I -, vgw.: seit, seitdem. I -, bw.: seitdem, seither. segment, o.: (wsk.) Segment [o.], segrijn, o. (segrijnleder, o.): Chagrin [m.].

sein, o.: Signal [o.l; I -boek, o.: Sig-nalbuch [o.; ü]; -bord, o.: Signalbrett

seinen, w. o. en b.: 1) Signale (of: ein Signal) geben [onr.]; 2) anzeigen; 3) (fig.) telegraphiren [ie].

en [o.];

1-

m.: (pik.) Schaflinsenbaum

Sequestration

vr.:

[ie].

seraf, m.: Seraph [m.]. seratlne, vr.: (muz.) Seraphine [vr.]. serafijn, m.: Seraph [m.]. serafijnen, m. mrv.: Seraphs [m. mrv.]; I -orde, vr.: Seraphinenorden [m.].

serail, o.: 1) Serail [o.]; 2) Harem [m.].

serenade, vr.: Standchen [o.J, Abend-standchen [o.], serge, vr.: Sarsche [vr.]. sergeant, m.: (mil.) Feldwebel [m.]; (tim.) Schraubenzwinge [vr.]: I -majoor, (mil.) Oberfeldwebel [m.]. serie, vr.: Serie [vr.], Keihe [vr.]. serieus, bv. n.: ernsthaft; I -heid, Ernsthaftigkeit [vr.]. sering, vr.: (pik.) Syringe [vr.]. seringe-bloesem, m.: [t] Syringen-blüthe [vr.]; l-boom, m. (-struik, m.): Sy-ringenbaum [m.;    a], Syringenstrauch

[m.; a].

sein-fluit, vr.: Signalpfeifch paal, m.: Signalpfahl [m.; a]. seizen, w. b.: (zeew.) seisen. seizing:, vr.: (zeew.) Seising [vr.]. seizoen, o.: Saison [vr.], Jahreszeit [vr.1.

sekreet, o.: Abtritt [m.]; I -bril, mi: Abtritsbrille [vr.]; -put, m.: Abtritts-grube [vr.]; -ruimer, m.: Schundfeger [m.].

sekse, vr.: Gieschlecht [o.], sekte, vr.: Sekte [vr.]; I -geest, m.: Sektengeist [m.]; -haat, m.: Sektenhass [m.]; -school, vr.: Sektenschule [vr.].

seknur, bv. n.: 1) gewiss; 2) vor-sichtig.

selaclon, bv. n.: seladongrün, seladon. selderij, vr.: (pik.) Sellerie [vr.1. selenographie, vr.: Mondbeschrei-bung [vr.].

semester, o.: Semester [o.], Halbjahr [o.].

seminarie, o.: Seminar [o.], seminarist, m.: Seminarist [m.]. Semitisch, bv. n.: Semitisch, senaat, m.: Senat [m.]; I senaatsbesluit, o.: Senatsbeschluss [m.; ü].

senator (Fr.: sénateur), m.: Senator [m.].

senatoriaal, bv. n.: senatorisch. sene, in Sam. I -bladeren, o. mrv.: Se-nesblatter [o. mrv.1; -groen,o.:(pik.)Wall-wurz [vr.]; -plant, vr. (-struik, m.): Senes-baum [m.; aj.

senilhoom,

[m.; aj. senior, m.: Senior [m.]. sensatie, vr.: Sensation[vr.],Aufsehen [o.].

sensibiliteit, vr.: Empfindlichkeit [vr.].

sensibel, bv. n.: empfindlich. sensualismns, o.: Sinnlichkeit [vr.1. sensualist, m.: Sensualist [m.], (der) sinnliche Mensch.

sensualiteit, vr.: Sensualitat [vr.]. sensueel, bv. n.: sinnlich. sent, vr.: (zeew.) Sente [vr.]. sententie, vr.: Sentenz [vr.]. sententieus, bv. n.: sententiös. sentimentaliteit, vr.: Sentimentaliteit [vr.1, Empfindelei [vr].

sentimenteel, bv. n.: sentimental, empfindelnd.

separaat, bv. n.: separat. separatie, vr.: Separation [vr.]. separatismus, o.: (kkl.) Separatis-mus [m.], Separatism [m.].

separatist, m.: (kkl.) Separatist [m.].

separatistisch, bv. n.: (kkl.) separatistisch.

separeeren, w. b.:separiren [ie],tren-nen, scheiden [onr.]. sepia, vr.: Sepia [vr.].

September, m.: September [m.]; I -man, m.: (hist.) Septembriseur [m.], Sep-tembermörder [m.].

septembriseeren, w. b. en o.: (hist.) septembrisiren [ie].

septemvir, m.: (hist.) Siebenherr

[m.].

sequester, o.: Sequester [m.]. sequestratie,

[vr.].

sequestreeren, w. b.: sequestrireir

m.:

vr.:

sermoen, o.: Predigt [vr.]. sermoeneeren, w. b.: (fig. fam.)pre* digen [3].

serpent, o.: (drk.) Schlange [vr.];. (muz.) Serpent [o.], Schlangenhorn [o.; ö]; (fig.) böse Sieben [vr.].

serpentig, bv. n.: tückisch; I -heid, Tücke [vr.].

serpentist, m.: (muz.) Serpentblaser [m.].

Iserpentqn, vr.: (art.) Feldschlangé [vr.].

Iserpentjjn, m.: (min.) Serpentin [m.]; I -steen, m.: Serpentinstein [m.J.

servet, o.: Serviette [vr.]; | -band, m.: Serviettenband [m.; al; -goed, o.t 1) Leinwand [vr.] zu Tafelzeug, 2) Tisch-zeug [o.].

servetje, o.: Serviettchen [o.]; (iron.) Closetpapier [o.].

servet-ring, m.: Serviettenring [m.]. serviel, bv. n.: servil, knechtisch. servilismus, o.: Servilismus [m.], Servilism [m.].

serviliteit, vr.: Servilitat [vr.]. servituut, o.: (rcht.) Servitut [o.]. Sexagesima, vr.: Sexagesima [vr.; -ma], (der) sechste Sonntag vor Ostern. sextant, m.: Sextant [m.1-sexneel, bv. n.: sexuell, geschlecht-lich.

sfeer, vr.: Sphare [vr ]c sferisch, bv. n.: spharisch. sfinx, vr.: (fab.) Spninx [vr.1. sibillqnseh, bv. n.: sibyllinisch; de -e boeken : die sibillinischen Bücher. sibille, vr.: Sibylle [vr.]. sidder-aal, m.: Zitteraal [m.]. sidderen, w. o.: zittern. siddergras, o.: Zittergras [o.], siddering, vr.: Zittern [o.], sidderrog, m.: (visch:) Zitterroche [m.].

siderisch, bv. n.: siderisch, sier, vr.: Zier [vr.], Zierde [vr.] ^ goede - maken: 1) gut essen [onr.] und trinken [onr.],    2) gross thun [onr.],

prahlen.

sieraad, o.: 1) [t] Zierath [m.];2)Zierde [vr.].

sieren, w. b.: zieren, schmücken.

siering, vr.: (das) Schmücken.    sirenen, vr. mrv.: Sirenen fvr. mrv.];

sierlyk, bv. n.: zierlich; I -heid, vr.:    I -zang, m.: Sirenengesang [m.; aj.

■Zierliclikeit [vr.].    siroop, vr.: Zie stroop.

sierplant, vr.: Zierpflanze [vr.].    sis-klank, m.: Zischlaut [m.]; I -let-

siersel, o.: 1) Yerzierung [vr.]; 2) Zierde ter, vr.: Zischbuchstabe [m.]. fvr.].    sissen, w o.: zischen.

siësta, vr.: Siësta [vr.]; (inz.) Mittags- sisser, m.: (persoon:) Zischer [in.]; schlafchen [o.].    (vuurwerk:) Schwarmer [m.]; (fig. fam.)

sigaar, vr.: Cigarre [vr.].    Kichts [o.]; met een - afloopen: keine

sigaren, vr. mrv. in Sam.: Cigar- Folgen haben. ren . ..    sissing, vr.: (das) Zischen.

signaal, o.: Signal [o.].    sits, o.: Zitz [m.]; I -papier, o.: Zitz-

signaleeren, w. b.: signalisiren [ie]. papier [o.].

1 - (zich), w. w.: sich signalisiren [ie].    Isitsen, bv. n.:zitzen.

signalement, o.: Signalement [o.].    Isitsen, o- mrv.: Kattune [in. mrv.];

signatuur, vr.: Signatur [vr.].    I -winkel, m.: Kattunladen [m.; a en a],

signet, o.: Petschaft [o.]; I -snijder, (fig. fam.) Kram [m.]. m.: Petschaftsehneider [m.].    sits-papier, o.: Zitzpapier ]o.].

significatie, vr.: l) Bedeutung [vr.]; situatie, vr.: Situation [vr.].

2) (rcht.) Anzeige [vr.], Bekanntmachung situeeren, w. b.: situiren [ie]; I gesi-[vr.[.    tueerd, v. dw.: situirt [ie].

signifiëeren, w. b.: (rcht.) anzeigen, sjaal, vr.: Schawl [m.]. bekannt machen.    sjalot, vr.: (pik.) Schalotte [vr.].

sik, vr.: (puntbaard:) Spitzbart [m.; sjees, vr.: Chaise [vr.]. a]; (geit:) Ziege [vr.], (fam.) Zieke [vr.]. sjeezen, w. o.: sich aus dem Staube Isikkel, m.: (hist.-mtw.) Sackel [m.]. machen; (op een examen:) durchfallen Isikkel, vr.: Sichel [vr.]; I-slag, m.:    [onr.].

Sichelhieb [m.].    sjerp, vr.: Scharpe [vr.].

sikkepitje, o.: (fig. fam.) Körnchen    sjofel, bv. n.: armlich.

[o.], Pfifferling [m.].    sjokken, w. o-: schlottern.

sikker, bv. n.: (fam.) angeschossen,    sjor-hout, o.: (zeew.) Sorrholz [o.; ö];

besoffen.    I-klamp, m.: Sorrklampe [vr.].

silhouet, vr.: Silhouette [vr.], Schat- sjorren, w. o.: (zeew.) sorren. tenriss [m.].    sjorring, vr.: (das) Sorren.

lie].

silhouetteeren, w. b.: silhouettiren sjor-touw, o.: Sorrtau [o.].

Silvester, m.: Silvester [m.]; I -avond, Silvesterabend [m.]. sim, vr.: Angelschnur [vr.; ü], I m.: <drk.) Affe [m.].

similor, o.: Similor [o.], Tomback [m.].

simmetje, o.:    1) Angelschnürchen

[o.]; 2) Aeffchen [o.], simonie, vr.: Simonie [vr.]. simpel, bv. n.: 1) einfach; 2) einfaltig. -, bw.: einfach, bloss. simpliciteit, vr.: Einfalt [vr.], Ein-faltigkeit [vr.].

simplifiëeren, w. b.: vereinfachen. simuleeren, w. b.: vorwenden, simu-liren [ie].

simultaan, bv. n.: gleichzeitig. simultaneïteit, vr.: Gleichzeitigkeit [vr.].

sinaasappel, m.: Apfelsine [vr.], O range [vr.].

sinds, vz., vgw. en bw.: Zie sedert, sinecuur, vr.: Sinekur [vr.]. singel, m.: Graben [m.; a]; (buikriem:) Gurt [in.], singelen, w. b.: gürten. singularis, m.: (tik.) Singular [m.], Einzahl [vr.].

singulariteit, vr.: Singularitat [vr.]. singulier, bv. n.: singular. sinjeur, m.: Herr [m.]. sint, m.: (der) Heilige. I -, bv. n. in :Sam.: Sankt-....

sintel, m.: Sinter [m.].

Sinterklaas, o.: (pop.) sinus, m.: (wsk.) Sinus [m.]. sipperlippen, w. o.: nippen.

Sire, m.: Sire [m.].

sirene, vr.: (fab. en fig.) Sirene [vr.].

sjouw, vr.:    1) schwere Last [vr.],

in.:

2) schwere Arbeit [vr.]; aan de - zijn: (fam.) ein Lotterleben führen.

sjouwen, w. o.: 1) ochsen, eseln, sich abarbeiten; 2) ein Lotterleben führen.

sjouwer, m.: 1) Lasttrager [m.],Pack-trager [m.]; (fig.] Eckensteher [m.]; (ook:) Handlanger [m.j; 2) Bruder [m.; ü] Lie-derlich; I -man, m.: Zie no. 1 sjouwer.

siouwerp, vr.: 1) (fam.) [t] Schwere-nothsarbeit [vr.]; 2) Lotterleben [o.], sjovel, bv. n.: armlich. skelet, o.: Skelett [o.], Gerippe [o.], sla, vr.: Salat [m.]; I -olie, vr.: Oli-venöl [o.]. Zie overigens salade.

vr.:

vr.: sche.

slaag, m.: Prügel [m.]; - krijgen: Prü-gel bekommen [onr.].

slaags, bw.: handgemein; - geraken: handgemein werden [onr.]; - zijn: handgemein sein.

slaan, w. b. en o.: schlagen [onr.]. slaap, m.: (i. a. b.) Schlaf [m.]. slaap achtig, bv. n.: schlafrig ; I -heid, vr.: Schlafrigkeit [vr.].

slaap-haas, m.: [t] Schlafwirth [m.]; l-bank, vr.: Schlafbank [vr.; a]; -bol, m.: (pik.) Mohn [m.]; -deun, m.: Schlummer-lied [o.J, Wiegenlied [o.]; -drank, m.: Schlaftrank [m.]; -dronken, bv. n.: schlaf-trunken; -dronkenheid, vr.: Schlaftrunken-heit [vr.]; -goed, n.: 1) (gnk.) Schlafmittel

slaadje, o.: Salat [m.]; (fig fam.) ein-tragliche Arbeit [vr.]. slaaf, m.: Sklave [m.]. slaafachtig, bv. n.: sklayisch; I-heid, sklavische TJnterwürfigkeit ]vr.]. slaafs, bw.: sklavisch. slaafsch, bv. n.: sklavisch; I I -heid, (das) sklavische Wesen, (das) Sklavi-

Sankt-Kiklas.

jiwuv nu au0vuik/uvxk.v »io ..., ich uber— rumpelte ihn als er...; er den - van hebben: (fam.) den Pfiff verstehen [onr.]; een - van den molen beethebben: Zie molen; een - om den arm houden: nicht rund heraus seine Meinung sagen.

Islag, o.: (soort:) Schlag [m.; a]; (val-deurtje, valluikje:) Schlag [m.; a].

slagen, w. o.: (van iets:) gelingen [onr.]; (van iemand:) Glück haben, glück-lich sein.

slager, m.: Zie slachter, slagers, in Sam.: Zie slachters,in Sam. slagerij, vr.: Zie slachterij, slag-tand, m.: Fangzahn lm.; a], Hau-zahn lm.; a]; I in overige Sam.: Schlag... slak, vr.: (drk.) Schnecke [vr.]; ! -ach-

vr.:

vr.:

Schlechtheit [vr.1,.

[o.], 2) (nachtgewaad:) ÏTachtzeug [o.]; -kop, m.: 1) Schlafratz [ra.], (fig.) Schlaf-mütze [vr.]; -muts, yr.: Schlafmütze [vr.] (ook fig.); -mutsje, o.: Schlafmützchen [o.], (fig.) Schlaftrunk [m.]; -stede (-stee), vr.:

1)    Schlafstatte [vr.], 2) Herberge [vr.j (-steehouder, m.: Herbergsvater lm.; a]; -steehoudster, vr.:Herbergsmutter [vr.;ü|).

slaapster, vr.: Schlaferin [vr.]; de vertelling van de schoone - in het bosch: das Mahrchen vom Dornröschen.

slaap-vrouw, vr.: [t] Schlafwirthin [vr.]; I -wandelaar, m.: Schlafwandler [m.]; -wandelaarster, vr.: Schlafwandlerin [vr.1; het -wandelen: das Schlafwandeln.

slabbakken, w. o.: (van menschen:) trage werden [onr.]; (anders:) nachlassen [onr.].

slabbe, vr.: Geifertuch [o.; ü en u]. slabberen, w. b.: schlabbern. slabbetje, o.: Geifertüchlein [o.], (iron.) Yorhemdchen [o.].

slacht, vr.: 1) (das) Hausschlachten, (das) Einschlachten; 2) (das) Eingeschlach-tete; I in Sam.: Schlacht....

slachten, w. b. en o.: schlachten. I -, w. o.: (aarden naar:) nacharten [3], arten nach; (zijn als, gelijken:) sein wie.

slachter, m.: Schlachter [m.] (ook fig.), Fleischer [m.], Metzger ]m.].

slachters, in Sam.: I Schlachters.... (Fleischers ..., Metzgers .. .)• slachterij, vr.: 1) (das) Schlachten;

2)    Schlachthaus [o.; al; 3) Fleischerhand-werk [o.].

slachting, vr.: (fig.) Metzelei [vr.], Blutbad [o.; a].

Islag, m.: (klap:) Schlag [m.; a]; (veldslag:) Schlacht [vr.]; (val, neerstorting:) Fall fm.; a], Sturz [m.; ü]; (in dam- en schaakspel:) Schlag [m.; a]; (in kaartspel :) Stich [m.]; het is op - van twaalven : es ist auf den Schlag zwölf Uhr, wird gleich zwölf Uhr schlagen; ik ben op - klaar: (fam.) ich bin gleich fertig; ik kwam juist over - toen hij... ich kam ge-rade im Augenblicke als er tig, bv. n.: schneckenartig; -vormig, bv.

n.: schneckenförmig. Zie mrv. slakken, slaken, w. b.: (zeew.) losmachen; iemands boeien -: Einen aus den Fesseln befreien; eenen zucht -: einen Seufzer ausstossen [onr.]. slakje, o.: Schneckchen [o.], slakken, vr. mrv.: (drk.) Schnecken [vr. mrv.]; (van metaalsmeltmg:) Schlac-ken [vr. mrv.]; I -drieblad, o.: Schnecken-klee [m.]; den -gang gaan: den Schnec-kengang gehen [onr.].

slampampen, w. o.: schlampampen. slampamper, m.: Schlampamper [m.]7 slang, vr.: (i. a. b.) Schlange [vr.];

, -brandspuit, vr.: Schlangenspritze [vr.1; Schlauchspritze [vr.]. slange, in Sam.: Schlangen... slangen, in Sam.: Schlangen ... slang-stuk, o.: (art.) Feldschlange [vr.]; I-vormig, bv. n.: schlangenförmig, (fig.) geschlangeit.

slank, bv. n.: schlank; I -heid, vr. : Schlankheit [vr.].

slap, bv. n.: schlaff; (van dranken:), schwach; I -achtig, bv. n.: l) etwas schlaff, 2) etwas schwach.

slapeloos, bv. n.: schlaflos; I -heid, Schlaflosigkeit [vr.1. slapen, w. o.: schlafen [onr.]. slaper, m.: Schlafer [m-]. slaperig, bv. n.: schlafrig; I -heid. -\ - Schlafrigkeit [vr.].

slapheid, vr.:    1) Schlaffheit [vr.],

2) Schwachheit [vr.]. slapjes, bw.: schwachlich. slap-lenden, m.: (der) Schwachlen-dige, (fig.) Schwachmatikus [m.; -tici]; Schlappohr [o.].

Islaven, w. o.: sich abarbeiten, sich abaschern.

Islaven, m. mrv.: Sklaven [m. mrv.];

I -haler, m.: 1) Sklavenschiff [o.], 2) Ka-pitan [m.] eines Sklavenschiffs; -houder,, m.: Sklavenbesitzer [m.]. slavernij, vr.: Sklaverei [vr.]. slavin, vr.: Sklavin [vr.]. slavinnetje, o.: junge Sklavin [vr.]. Slavonië, o.: (adk.) Sklavonien [o.|; Slavoniër m.: Sklavonier [m.], Slawefm.]; Slavonisch, bv. n.: sklavonisch; Slavonische, vr.: Sklavonierin [vr.].

slecht, bv. n.: schlecht; I -bijl, vr.: Schlichtbeil [o.], slechtelijk, bw.: schlecht. slechten, w. b.: schleifen [reg.]. slecht-hamer, m.: Schlichthammer-[m.; al.

slechtheid, vr.:

Schlechtigkeit [vr.]. slechthoofd,o.: (der) schlechte Mensch. slechtigheid, vr.: Schlechtigkeit [vr.]. slechting, vr.: (b. v. van eene vesting :) Schleifung [vr]. slechts, bw.: nur, bloss, allein. slecht-ijzer, o.: Sehlichteisen [o.], slede, vr.: Schlitten [m.]; I -vaart, vr. r Schlittenfahrt [vr.].

sleden, w. o.: Schlitten fahren [onr.J. w. b.: auf einem Schlitten fahren

[onr.].

slede-vaart, vr.: Schlittenfahrt [vr.];

I -varen, w- o.: Schlitten fahren.

Islee, vr.: Zie slede.

Islee, bv. n.: stumpf; I -heid, vr.: Stuinpf-heit [vr.].

Islee, vr.: (pik.) Schlehe [vr.]; I -boom, m. (-doorn, m.); Schlehbaum [m.; a],. Schlehenbaum [m.; a], Schlehdorn [m.; ö],. Schlehendorn [m.; ö]; -pruim, vr.; Schlehe [vr.].

sleeg, vr.: Schlagel [m.].

sleep, vr.: Schleppe [vr.], Schlepp [m.].,

sleepen, w. b.: schleppen.

sleeper, m.: Schlepper [m.].

sleet, vr.: abgenutzte Stelle [vr.].

sleetsch, bv. n.: schnell abnutzend;.

'ftW#S@p|S|||;    rlllt iWM0ï$*>ü ©Pi

® niii 1SÜ71 i li Wlili !1e

WHriBrii!lIW®PiF«rE

cr?

o

mrv.:

m.:

slim, bv. n.: 1) schlau, verschlagen; 2) schlimm, schlecht, 3) (fam.) schiet';

I -heid, vr.: 1) Schlauheit lvr.1, 2) (das) Schlimme, 3) Schiet'heit [vr.]. slimmerd, m.: Schlaukopt* [m.; öj. slimmigheid, vr.: Schlauheit [vr.]. slindkolk, m.: Schlundgrube [vr.]. slinger, m.: (van eene pomp:) Schwen-gel [m.J; (van een uurwerk:) rendel [m.];, (een werptuig:) Schleuder ]vr.]; (draagband:) Binde [vr.]; (slier:) Zie sliei*; een - om den arm houden: Zie slag;

I -aap, m.: (drk.) Wickelschwanz [m.; al; -been, o.: (fam.) Schlotterbein [o.], Schlen-kerbein [o.]; -boom, m.: (pik.) Schling-baum [in.; a]; -bosch, o.: Lustwald [m.; ii] mit Schlangelpfaden. slingeraar, m.: Schleuderer [m.]. slingeren, w. b.: schleudern. I

o.: 1) schwingen [onr.], 2) schwanken. slingering, vr.: Schwingung [vr.]. slinger-laan, vr.: schlangelnde Allee [vr.]; I -leder (-leer), o.: Schleuderriemen [m.]; -pad, o.: Schlangenpi'ad [m.]; -plant, vr.: Schlingpflanze [vr.]; -riem, m.: Zie -leder; -slag, m.: Pendelschwingung [vr.]. (tig. fam.) Kniff [m.], Pfiff [m. |, Schlich[m.], Kunstgriff [m.]; (ook:) günstige Grelegen-heit [vr.]; -staart, m.: Wickelschwanz [m.: a]; -steen, m.: Schleuderstein Lm.]; -stok,

m.: Schleuderstock [m.; ö]; -uurwerk, o.:

1)    Pendeluhrwerk [o.], 2) Pendeluhr | vr.]; -vuisten, w. o.: mit den Fausten in der Luft hin und her fechten [onr.]; -wijdte, vr. : Schwungsweite [vr.].

slink, bv. n.: Zie linker, slinken, w. o.: kleiner werden [onr.]; (inz.) einkochen. slinker, bv. n.: Zie linker, slinking, vr.: (das) Kleinerwerden; (inz.) das Einkochen. slinks, bw.: unehrlich, betrügerisch. slinkscli, bv. n.: Zie bw. slinks, slip, vr.: Zipfel [m.].

Islippen, vr. mrv.: 1) Zipfel [m. mrv.];

2)    Schleppen [vr. mrv.]; I -drager, m.: Schleppentrager [m.].

Islippen, w. o.: schlüpfen, gleiten [onr.]; laten -: entschlüpfen lassen [onr.].

slipper, m.: (fam.) Abstecher [m.], Ausflug [m.; ü].

slipvormig, bv. n.: zipfelförmig. slob, vr.: [t] Koth ]m.]; I -kousen, vr.

Kamaschen (Gamaschen) [vr. mrv.]. slobbe, vr.: Aschenbrödel [m.]. slobber-does, m. en vr.: Schmutzfink [m.].

slobberen, w. b.: schlappen, schlab-bern.

slobberig, bv. n.: schmutzig; | -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.].

slobbering, vr.: 1) (das) Schlappen: 2) Suppe [vr.].

slobbetje, o.: Aschenbrödel [m.]. slobberaelitig, bv. n.: 1) schlumpig, 2) nachlassig; I -heid, vr.: 1) Schlumpig-keit [vr.]. 2) Nachlassigkeit [vr.].

slodder-broek, vr.: Schlotterhosen [vr. mrv.], Pluderhosen [vr. mrv.]; I -jurk, Schmutzkleid [o.]; -kous, vr.: (der) zu weite Strumpf |ü], (tig,) Zie -vos; -vos, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.J. sloep, vr.: Schaluppe [vr.]; I -roeier, Sehaluppenruderer [m.]. sloerie, vr.: 1) Zie slons; 2) (slappe

Pig

men:

tid, vr.: Deckelkorb [m.; ö]; -plaat, vr.: Schliessplatte [vr.]; -rede, vr.: Schluss-satz [m.; a], Syllogism [m.]; -regel, m.: Schlusszeile [vr.]; -rijm, o.: Endreim [o.]; -spier, vr.: Schliessmuskel [m.j; -steen, Schlussstein [m.]. sluitster, vr.: Schliesserin [vr.]. sluit-stuk, o.: Schlussstück [o.], slungel, m.: Lümmel [m.]; lange -: (iron.) Hopfenstange [vr.]. slungelen, w. o.: schlendern

in.:

slung-elig, bv. n.:    1) lüinmelhaft;

2) hopfenstangenahnlich; I -heid, vr.:Lüm-melhaftigkeit [vr.].

v. n.:

(das) wasserige Getrank; I -moer, vr.: Zie slons.

Islof, bv. n.: nachlassig; I -heid, vr.: Nachlassigkeit [vr.].

Islof, vr.: Schlarfschuh [m.], Schlarfe [vr.]; op een schoen en eene - loopen, (fig.) bettelarni sein; de boel is daar op -fen: (figr.) der Karren ist da in den Koth Lt] gefahren.

sloffen, w. o.: schlarfen. stoffigheid, vr.: Kachlassigkeit [vr.]. slok, m.: vr.: Sehluck [m.; u en ü]; (fig. fam.) Schnaps [m.]; dat zou een -op een borrel schelen: (spr.) das ist über allen Yergleich; I -achtig, bv. n.: habsüch-tig; -darm, m.: (ontl.) Speiseröhre [vr.], (fig. fam.) Vielfrass [m.].

slokje, o.: Schlückchen [o.]; (fig.) Schnapschen [o.], Glaschen [o.], slokken, w, o.: schlucken. slokker, m.: Sfehlucker [m.]; arme -: (der) arme Schlucker.

slok-op, m.: 1) Yielfrass [m.], 2) (fig.) (der) Habsüchtige.

slons, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.]; I -achtig, bv. n.: Zie slonzig:.

slonsje, o.: (zecw.) Kuckuck [m.], Blendlaterne [vr.].

slonzig;, bv. n.: 1) schlampig, schlum-1‘‘:    2) nachlassig, fahrlassig; I -heid, vr.:

1)    (das) Sehlampige, (das) Schlumpige,

2)    Nachlassigkeit [vr.], Fahrlassigkeit [vr.]. sloof, vr.: 1) Schürze [vr.]; 2) (fig.)

Sklavin [vr.].

slootje, o.: Schürzchen [s.]. sloop, vr.: Kissenüberzug [m.; ü|. sloopen, w. b.: (huizen:) abbrechen |onr.], niederreissen [onr.]; (vestingwerken:) schleifen [reg.].

slooper, m.:    1) Abbrecher [m.];

2) Schleifer [m.].

sloopïiig, vr.: 1) Abbruch [m.];2) Schlei-fung [vr.].    IV

sloot, vr.: Grabe^ [m.; a]; van den wal in de - geraken: (spr.) aus dem Regen in die Traufe kommen [onr.]. slooten, vr. mrv.: Graben [m. mrv.]. slootje, o.: 1) (der) kleine Graben [a]; - springen: über kleine Graben springen [onr.]; 2) Schlösschen [o.], sloot-kant, m.: Grabenrand [m.; a]. slop, o.: Sackgasse [vr.]. slordig:, bv. n.: 1) schlumpig; 2) fahrlassig ; I -heid, vr.: 1) (das) schlumpige Wesen; 2) Fahrlassigkeit [vr.]. slorpen, w. b.: schlürfen. slorper, m.: Schlürfer [rn.]. slorping, vr.: (das) Schlürfen. slorpster, vr.: Schlürferin [vr.].

Islot, o.: 1) Schloss [o.; ö]; 2) Schluss lm.], Ende [o.]; ten -te: schliesslich.

Islot, in Sam. I 1) Schloss...; 2) Schluss. sloten, o. mrv.: Schlösser Lo. mrv.]: I -maker, m.: Schlösser [in.], sluier, m.: Schleier [m.]; den - aanne-(fig.) den Schleier nehmen [onr.], Nonne werden [onr.]. sluieren, w. b.: schleiern, verschleiern. sluik, bv. n.: schlicht; - haar: schlich-tes Haar. I -, vr.: Schmuggel [m.]; ter - : verstohlen, heimlich.

sluiken, w. o.: schmuggeln, Schleich-handel treiben [onr.]. sluiker, m.: Schmuggler [m.l, Schleich-handler [m.].

sluikerp, vr.: Schmuggelei [vr.], (das) Schmuggeln.

sluik-goed, o.: Schmuggelwaare [vr.], Schleichwaare [vr.]; I -handel, m.: Schleich-handel, [m.]; -handelaar, m.: Schleichhandler [m.].

sluikkeid, vr.: Schlichtheit [vr.]. sluiks (met „ter”), bw.: verstohlener Weise.

sluikster, vr.: Schmugglerin [vr.]. sluik-waar, vr.: Zie -goed, sluimer, m.: Schlummer [m.]. sluimeraar, in.: Schlummerer [m.]. sluimeraarster, vr.: Sehlummrerin [vr.].

sluimeren, w. o.: schlummern. sluimering, vr.: Schlummer [m.]. sluip (met „ter”) bw.: verstohlener Weise; I -deur, vr.: Schlupfpforte [vr.]. sluipen, w. o.: schleichen [onr.]. sluiper, m.: Schleicher [m.j. sluip-liaven, vr.: Schlupfhafen [m.; a]; I -hoek, m.: Schlupfwinkel [m.1; -hol, o.: Schlupnoch [o.; ö]; -koorts, vr-: (gnk.) Schleichfieber [o.]; -moord, m.: Meuchel-mord [m.]; -moordenaar (-moorder), m.: Meuchelmörder [in.]; -pad, o.: Schleich-weg [m.].

sluips (met „ter”), bw.: Zie sluip; I -wijze, bw.: verstohlenerweise.

^luip-trap, vr.: Schleichtreppe [vr.];

I -weg, m.: Schleichweg [m.].

sluis, vr.: Schleuse [vr.]; I -bedding, vr.: Schleusenboden [m.; o en ö]; -deur, vr.:    Schleusenthor [o.], Schleusenthür

[vr.]; -geld, o.: Schleusengeld [o.]; -vloer, m.: Schleusenboden [m.; o. en ö]; -wachter, m.: Schleusenmeister [m.]. sluiten, w. b.: schliessen [onr.]. sluiter, m.: Schliesser [m.]. sluiting, vr.: 1) Schliessung [vr.],(das) Schliessen; 2) Schluss [m.; ü].

sluitjas, vr.: (der) knapp anschlies-sende Rock [ö]; I -klinker, m.: (tik.) Schlussvokal [m.]; -kool, vr.: Kopfkohl [m.]; -letter, vr.: Endbuchstabe [m.]; -mand, vr.: Deckelkorb [m.; ö]; -plaat,

slurpen, enz.: Zie slorpen, enz. sluw, bv. n.: schlau; I -heid, vr.: Schlauheit [vr.], Schlauigkeit [vr.].

sluwerd,    m. en vr.: (der, die)

Schlaue.

sluwigkeid, vr : Schlauigkeit [vr.]. sip, vr.: (zeelt:) Schleihe [vr.]. slijk, o.: [t] Koth [m.j; I -bad, o.: Schlammbad [o.: a]; -bord, o.: (aan rijtuigen:) Spritzleder [o.], slykerig (slijkig), bv. n.: schlammig. slijm, o.: Schleim [m.]; - opgeven: Schleim auswerfen [onr.]; I -achtig, b schleimartig. siy merig,bv.n.: schleimi cht, schleimartig.

(iron.) Reaktionar

m.:

loj

m.:

-, w. b.: -: Ver

genoegen

vr.:

smeer-bloem, vr.: (pik.) Schmeer-

slijmgast, lm.].

slijmig. bv. n.: schleimig; I -heid, vr.: Schleimigkeit [vr.].

slyin-vlies, o.: Schleimhaut [vr.; a]. slijp, o.: Schlich [m.]. slijpen, w. b.: schleifen [onr.]. slijper, m.: Schleifer [m.J. slijping. vr.: (das) Schleifen. slijpsel, o.: Schlich [m.], Schleifsel

iijn-staal, o.: Wetzstahl [m.1; l-steen, Wetzstein [m.], ,(tech.) Schleifstein

[m.].

slijpstee, vr.: Schleiferin [vr.]. slijtage, vr.: Abnutzung [vr.]. slijten, w. o.: sich abnutzen; (fig.) allmahlig nachlassen [onr.]. | -, w. b.: 1) abnutzen; 2) verschleissen [onr.], im Kleinen verkaufen.

sljjter, m.: Kleinhandler [m.1; (inz.) Spirituosenverkaufer [m.].

slijterij, vr.: Spirituosenhandlung Lvr.].

sljjting, vr: Abnutzung [vr.]. slijtster, vr.: Kleinhandlerin [vr.]; (inz.) Spirituosenverkauferin [vr.].

smaad, m.: Schmach [vr.]; I -naam,m.: Schimpfname [m.]; -rede, vr.: Schmahrede [vr.]; -schrift, o.: Schmahschrift [vr.]. smaadster, vr.: Schmaherin [vr.]. smaad-taal, vr.: Zie -rede; I-woord, o.: Schmahwort [o.], Schimpfwort [o.].

smaak, m.: 1) Geschmack [m.]; (fig.) Appetit [m.J; - vinden in: Geschmack finden [onr.1 an; eet’ ze met -: (fam.) guten Appetit!, prosit Mahlzeit! 2) naar den laatsten -: nach der neuesten Mode, nach dem neuesten Geschmack. Zie mrv. smaken.

smaakje, o.: Geschmackchen [o.], smaak-vol, bv. n.: geschmackvoll;

I -zenuwen, vr.: mrv.: Geschmacksnerven [m. mrv.].

smaal-dieht, o.: Schmahgedicht [o.], Schimpfgedicht [o.]; I -schrift, o.: Schmah-schrift [vr.].

smaalster, vr.: Schmahlerin [vr.] (- op: auf).

smachten, w. o.: schmachten. smachtend, bv. n.: schmachtend. smacht-lap, m.: (pop.) Schmachtlap-pen [m.].

smadelijk,bv. n.: schmahlich, schimpf-lich; I -heid, vr.: Schmahlichkeit [vr.], Schimpflichkeit [vr.]. smaden, w. b.: schmahen, schimpfen. smader, m.: Schmaher [m.], Schim-pfer [m.].

smading, vr.: Schmahung [vr.], (das) Schmahen.

smak, vr.: 1) (pik.) Schmack [m.], Su-mach [m.], Gerberbaum [m.; al; 2) (vaartuig :) Schmacke [vr.]; 3) (zware val:) Sturz [m.; ü], Schlag [m.; a].

smakeloos, bv. n.: geschmacklos ; i -heid, vr.: Geschmacklosigkeit [vr.].

smakelijk, bv.. n.: schmackhaft;

I -heid, vr.: Schmackhaftigkeit [vr.].

Ismaken, w. o.: schmecken. I (fig.) empfinden [onr.]; , gnügen empfinden [onr.].

Ismaken, m. mrv.: Geschmacke [m. mrv.]; over de - valt niette twisten : (spr.) über den Geschmack lasst sich nieht «treiten.

smakken, w. b.: schmeissen [onr.]. i w. o.: (vallen:) schmatzen; (met de tong of de lippen, als men eet:) schmatzen.

smakker, m.: Schmatzer [m.]; 2) Hunds-fott [m.; ö'] ; 3) (der) arme Schlucker. smakzeil, o.: Schmacksegel [o.], smal, bv. n.: schmal; de -le gemeente: (fam.) die armeren Klassen Lvr. mrv.]; I -deel, o.: (mar.) Geschwader [o.];-deelen, w. b.: zergliedern; -deeling, vr.: Zergliede-rung [vr.J; -doek, o.: Schmaltuch [o.], (fig.) Fahne [vr.], Flagge [vr.] (dat is geen -doek: fam.: das ist keine Kleinigkeit [vr.]; het -doek ontplooien: die Flagge wehen lassen [onr.]). smalen, w. o.: schmahlen (- op: auf). smaler, m.: Schmahler [m.]. smal-hans, m.: Schmalhans [m.]. smalheid, vr.: Schmalheit [vr.]. smalletjes, bw.: schmal. smalligheid, vr.: Schmalheit [vr.]. smalt, vr.: Schmalte [vr.]. smalte, vr.: Schmalheit lvr.]. smaragd, m.: (min.) Smaragd lm.], smaragden, bv. n.: smaragden, smaragdgroen, bv. n.: smaragden, smart, vr.: Schrnerz [m.]. smarteloos, bv. n.: schmerzlos;

I -heid, vr.: Schmerzlosigkeit [vr.].

smartelijk, bv. n.: schmerzhaft;

I -heid, vr.: Schmerzhaftigkeit [vr.].

smarten, w. b.: schmerzen; (zeew., het ankertouw:) schmarten; (bij looiers, vellen:) abschwitzen. I -, w. o.: aufge-scharft sein.

smartgevoel, o.: Schmerzgefühl [o.], smarting, vr.: (zeew.) Schmarting [vr.].

smeden, w. b.: schmieden (ook fig.). smeder, m.: Schmieder [m.]. smederij, vr.:    (smidswerkplaats:)

Schmiede [vr.]; (smidsambacht:) Schmiede-handwerk [o.].

smeedbaar, bv. n.: schmiedbar; l-heid, Schmiedbarkeit [vr.]. smeed-hak, m.: Kühltrog [m.; ö];

I -kunst, vr.: Schmiedekunst [vr.]; -werk, o.: Schmiedearbeit [vr.]. smeedster, vr.: (fig.) Schmiederin [vr.]. smeed werk, o.: Schmiedearbeit [vr.]. smee-gruis, o. enk. (-kolen, vr.mrv.): Schmiedekohlen [vr. mrv.].

smeekbede, vr.: flehentliche Bitte [vr.].

smeekeling, m. en vr.: 1) (der, die) Flehende; 2) Bittsteller [m.1, Bittstellerin [vr.].

smeeken, w. o.: flehen. smeeker, m.: Fleher [m.]. smeek-gebed, o.: (das) flehentliche Gebet.

smeeking, vr.: (das) Flehen. smeek-schrift, o.: Bittschrift [vr.]. smeekster, vr.: Fleherin [vr.]. smeek-taal, vr.: flehentliche Worte [o. mrv.].

smeer, o.: Schmeer [o.], Schmier [o.], Unschlitt [o.]; (fig. fam.) Prügelsuppe [vr.], Prügel [m.], Schmiere [vr.].

smeer-aclitig:, bv. n.: schmierig;

I -heid, vr.: Schmierigkeit [vr.]. smeer-ader, vr.: Fettader Lvr.]. smeerbaar, bv. n.: schmierbar; l-heid, vr.: Schmierbarkeit [vr.].

sim

smo

smoelwerk, o.: smoken, w. o. rauchen. smoker, m.: Schmaucher [m.]. smokerig, bv. n.: raucherig. smokkelaar, enz.: Zie sluiker,enz. smook, m.: Schmauch [m.J. smoor-dronken, bv. n.: sternvoll betrunken; I -heet, bv. n.: zum Ersticken heiss; -hitte, vr.: erstickende Hitze [vr.]; -pan, vr.: (kkk.) Schmorpfanne [vr.]; -vol, bv. n.: pfropfvoll.

smoren, w. o.: ersticken. I -, w. b.: ersticken; (kkk.) schmoren.

smoring, vr.: Erstickung [vr.]; (kkk.: das) Schmoren.

smous, m.: Betrüger [m.]; I -hond, m.:

n.:

vr.:

vr.:

VIM

blume [vr.]; I -bol, m.: Schmalzküchlein [o.]; -boom, m.: (pik.) Wachsbaum [m.; a]; -buik, m.: Schmeerbauch [m.; a]. smeerder, m.: Schmierer [m.]. smeer-kaars, vr.: Talglicht [o.],Talg-kerze [vr.]; /-kruid, o.: (pik.) Schmeerkraut [o.]; -lap, m.: 1) Schmierhammel [in.; al, (pop.) Schmierlappen [m.],    2) (der)

schlechte Kerl; -lapperij, vr.: (fam.) Schweinerei [vr.], (ook:) Schlechtigkeit[vr.]. smeerling, m.: Schmerling [m.]. smeer-poes, vr. en m.: Schmiermatz [m.]; l-schoenen, w. o.: (pop.) schmeicheln.

smeersel, o.: Schmiere [vr.], Salbe [vr.].

smeerseltje, o.: Salbchen [o.], smeer-steen, m.: Speckstein [m.]. smeerster, vr.: Schmiererin [vr.]. smeer-vlek, vr.: Fettflecken [m.];

I -wortel, m.: Schmeerwurz [vr.], Schmeer-wurzel [vr.J; -zalf, vr.: Schmiersalbe [vr.].

smelt, vr.: (visch:) Schmelte [vr.]. smelt-baar, bv. n.: schmelzbar; I -heid, vr.: Schmelzbarkeit [vr.]. smeltbok, m.: Schmelztiegel [m.]. smelten, w. o. en b.: schmelzen [onr.]. smelter, m.: Schmelzer [m.]. smelterij, vr.: Schmelzerei [vr.]. smelting, vr.: Schmelzung [vr.]. smeren, w. b.: schmieren, smergel, m.: Schmirgel [m.]. smergelen, w. b.: schmirgeln. smerig, bv. n.: schmierig, schmutzig; I -heid, vr.: Schmierigkeit [vr.], Schmutzigkeit [vr.].

smering, vr.: Schmierung [vr.]. smerlyn, m.: (vog.) Steinfalke [m.]. smet, vr.: Flecken [m.]; (fig.) Schand-flecken [in.]; aan iemand eene - aan wrijven: Einem einen Schandflecken anhan-gen.

smetje, o.: Fleckchen [o.], smetstof, vr.: Ansteckungsstoff [m.]. smetteloos, bv. n.: fleckenlos, unbe-fleckt; I -heid, vr.: Fleckenlosigkeit [vr.|, Unbeflecktheit [vr.].

smetten, w. o.: schmutzen. I -, w. b.: beschmutzen.

smettig, bv. n.: leicht schmutzend. smeulen, w. o.: glimmen [onr.]. smeuling, vr.: (das) Glimmen, smid, m.: Schmied [in.].

'ds, in Sam.: Schmiede.... smidse, vr.; Schmiede [vr.]. smient, vr.: (vog.) Halbente [vr.]. smoel, m.: (gem.) Maul [o.; a]. eitje, o.: Maulchen [o.].

(gem.) Maulwerk [o.], en b.: schmauchen,

Rattenfanger [m.]; -jassen, \v. o.: (spl.) klabberjassen.

smousen, w. o.: betrügen. smousen-aard, m.: Jüdelei [vr.];

I -taal, yr.: Mauschelsprache [vr.]; -winst,, vr.: Wuchergeld [o.j. smout, o.: Schmalz [o.]; I -achtig, bv. schmalzartig; -drukker, m.: Acci-denzdrucker [m.]; -werk, o.: Accidenz-werk [o.]; -zetter, m.: Accidenzsetzer [mj.

smuig (met „ter”), bw.: verstohlener Weise, heimlich.

smuiger, m.: Duckmauser [m.]. smuigs (met „ter”). Zie smuig. smuigster, vr.: Duckmauserin [vr.]. smuiks (met „ter”). Zie smuig. smukken, w. b.: schmücken. smul-kroer (-paap), m.: Leckermaul [o.; &].

smullen, w. o.: schmausen. smullig, bv. n.: schmutzig; I -heid,. Schmutzigkeit [vr.].

smijdig, bv. n.: geschmeidig; I -heid, Geschmeidigkeit [vr.]. smijten, w. b.: schmeissen [onr.]. smjjter, m.: Schmeisser [m.]. smytster, vr.: Schmeisserin [vr.]. snaak, m.: Spassvogel [m.; ö], Schalk [m.].

snaaks, bw.: spasshaft, schalkhaft. snaaksch, bv. n.: spasshaft, schalkhaft; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.]y Schalkhaftigkeit [vr.].

snaar, vr.: 1) (muz. en fig.) Saite [vr.]. Zie mrv. snaren; 2) (schoondochter:) Schnur [vr.]. snak, m.: Seufzer [m.]. snakerig, bv. n.: spasshaft; I -heidr Spasshaftigkeit [vr.]. snakerij, vr.: Schwank [m.; al. snakken, w. o.: schnappen; (hg.) sich sehnen (- naar: nach). snap, m.: Schnapp [m.]. snapachtig, bv.. n.: geschwatzig ;, I -heid, vr.: Geschwatzigkeit [vr.]. snaphaan, in.: Schnapphahn [m. a]. snappen, w. o.: 1) schnappen (- naar: nach); 2) plaudern, schwatzen. I -, w. b.: erwischen.

snaps, m.: 1) Schnaps [m.; al; 2) Gerede [o.].

snaren, vr. mrv.: Saiten [vr. mrv.]; alles op haren en - zetten: Zie haren, snater, m.: Maul [o.; a]. snaterachtig, bv. n.: schnatterhalt; I -heid, vr.: Schnatterhaftigkeit [vr.]. snateren, w. o.: schnattern. snauwen, w. o.: schnauzen. snavel, m.: Schnabel [m.; aj; I -dier, o.: [t] Schnabelthier [o.]; -snel, m. en vr.: Schwatzmaul [o.; a] (als bv. n.: schwatz-haft, geschwatzig). snaveltje, o.: Schnabelchen [o.], snavel-visch, m.:    Schnabelfisch

[m.]; I -ziekte, vr.: Schnabelkrankheit [vr.].

snel), vr.: Schnabel [m.; a]; -aal, vr.: (visch:) Spitzaal [m.]; -schip, (-schuit, vr.): Schnabelschiff [oi].

snede, vr.: (met een mes:) Schnitt [m.]; (van een mes:) Schneide [vr.],. Scharfe [vr.]; (afgesneden plat stuk:) Schnitte [vr.], Scheibe [vr.]; verguld op -: mit Goldschnitt, mit vergoldetem

- (bw.): zu wohl ange-

sneve

sen, um kommen [onr.].

snib (snibbe), vr.: (das) schnippische Frauenzimmer.

snibbig, bv. n.: schnippisch; I -heid, vr.: (das) schnippische Wesen.

Isnik, m.: Schluchzer [m.]; tot zijnen laatsten -: bis zum letzten AtKemzug [t]; den laatsten - geven: den letzten Athem [t] aushauchen, den Geist aufgeben [onr.].

Isnik, bv. n.: (fam.) klug, bei Sinnen; niet recht -: nicht recht klug, nicht recht bei Sinnen; | -heet, bv. n.: erstickend heiss.

snikken, w. o.: schluchzen. snip, vr.: (vog.) Schnepfe [vr.]. snipje, o.: (vog.) Schnepfchen [o.l; (fig. fam.) Freudenmadchen [o.].

snip pelen, w. b. en o.: Zie het werkwoord snipperen. snipi>en, vr. mrv.: Schnepfen [vr. mrv.];

n.: naschhaft: [vr.].

n.: hechtgrau; raue.

Schnitt; recht (juist) rechter Zeit, (als bv. bracht.

snedeling, m.: (vlk.) Schnittling [m.].

snedig, bv. n.: scharfsinnig: (fig.) wohl angebracnt; (zeew.) scharf; l -heid, vr.: Scharfsinnigkeit [vr.1. snee, vr.: Zie snede, sneedje, o.: Schnittchen [o.], sneeg, bv. n.: Zie snedig.

Isnees, o.: Stiege [vr.], Steige [vr.], Zahl [vr.] von zwanzig.

ISnees, m.: (pop.) Chinese [m.]; (fig.) Schacherer [m.]. sneeuw, vr.: Schnee [m.]. sneeuwachtig, bv. n.: schneeartig;

I -heid, vr.: Schneeartigkeit [vr.].

sneeuw-haan, vr.: Schneehahn [vr.];

I -bal, m.: Schneeball [m.; a] (ook pik.); -balletje,o.: Schneeballchen [o.]? (fig. fam.) Glaschen [o.] Schnaps mit weissem Zuc-ker; -berg, m.: Schneeberg [m.]; -bes, vr.: (pik.) Schneebeere [vr.]; -blind, bv. n.: schneeblind; -blindheid, vr.: Schneeblind-heit [vr.]; -bloem, vr.: Schneeblume [vr.], Schneeblümchen [o.]; -boom, m.: (pik.) Schneebaum [m.; al, Schneeflockenbaum [m.; al; -bui, vr.: Schneeschauer [m.]. sneeuwen, w. onpers.: schneien. sneeuwerig (sneeuwig), bv. n.: schneiig.

sneeuwjacht, vr.: Schneegestöber [o.], Schneesturm [m.; ü].

snel, bv.n.: schnell; I -heid, vr.: Schnell-heit [vr.], Schnelligkeit [vr.].

snel-looper, m.: Schnelllaufer [m.];

I -pers, vr.: (typ.) Schnellpresse [vr.]; -post, vr.: Eilpost [vr.]; -schrift,o.: Schnellschrift [vr.1; -schrijfkunst, vr.: Schnellschreibe-kunst [vr.]; -schrijver, m.: Schnellschrei-ber [m.]; -trein, m. Schnellzug [m.; ü], Eilzug [m.; ü]; -zeiler, m.: Schnellsegler [m.|.

snep, vr.: (vog.) Zie snip. snerken, w. o. en b.: brateln. snerpen, w. o.: schneiden [onr.]. snert, vr.: Erbsensuppe [vr.]. sneuvelen, w. o.: fallen [onr.], das Leben lassen [onr.]; hij is in den oorlog gesneuveld: er ist im Kriege gefallen, er hat im Kriege das Leben gelassen.

n, w. o.: (dk.) das Leben einbüs-das Leben kommen [onr.], um-

I -jacht, vr.: Schnepfenjagd [yr.]; -tijd,

m.:    Schnepfenzeit [vr.]; -vangst, in.:

Schnepfenfang [m.].

snipper, m.: 1) Schnitzel [m.]; een -aan hebben, (iron.) einen Zopf (einen Spitz) haben, angeschossen (etwas be-trunken) sein; 2) (das) wurmförmige Pomeranzenschnittchen; I -bak, m.: Trog,, [m.; ö] für Papierabgange; -koek, m.: Honigkuchen [m.] mit Pomeranzenschnitt-ohen; -mand, m.: Korb [m.; ö] für Papierabgange ; -uur, o. (-uurtje, o.): Mussestunde [vr.].

snipperen, w. b. en o.: Schnitzeln. snit, vr.: (kim.) Schnitt [m.]. snoefster, vr.:    Grosssprecherin

[vr.].

snoeien, w. b.: 1) beschneiden [onr.]

2) naschen.

snoeier, m.:    1) Beschneider [m.]:

2) Nascher lm.].

snoeierig (snoeiig), bv.

I -heid, vr.: Naschhaftigkeit snoeiing, vr.: Beschneidung [vr.], (das)* Beschneiden.

snoei-kunst, vr.: Beschneidekunst [vr.]; I -maand, vr.: Monat [m.] zum Beschneiden der Baume; -mes, o.: Garten-messer [o.], Hippe [vr.]; -mesje, o.: Hippellen [oj.

snoeisel, o.: Abschnitzel [o.], snoeister, vr.: 1) Beschneiderin [vr.]:. 2) Nascherin [vr.].

snoei-tyd, m.: Zeit [vr.] zum Beschneiden der Baume; I -werk, o.: Be-schneidewerk [o.].

snoek, m.: (visch:) Hecht [m.]; -worden:    (iron.) ins Wasser fallen

[onr.].

snoekachtig, bv. n.: hechtartig, (fig.> gern Hecht essend (niet erg - zijn: nicht gern Hecht essen [onr.]); I -heid, vr.: (das) Hechtartige, (fig.: das) Erpichtsein aufi Hecht.

snoekharig, bv.

-heid, vr.: (ds) Hechtg snoekje, o.: Hechtchen [o.], snoekscliimmel, m.: (paard:) Hecht-schimmel [m.].

snoepachtig, bv. n.: naschhaft;

I -heid, vr.: Naschhaftigkeit [vr.]. snoepen, w. o.: naschen. snoeper, m.: Nascher [m.]. snoeperig, bv. n.:    1) naschhaft;

2) (figT) hübsch, nett; I -heid, vr.: 1) Naschhaftigkeit [vr.], 2) (fig.) Hübsch-heit [vr.], Nettheit [vr.]. snoeperij, vr.: Nascherei [vr.]. snoep-goed, o.:Naschwerk [o.]; I -lust,, m.: Naschlust [vr.]. snoepster, vr.: Nascherin [vr.]. snoep-tafeitje, o.: Naschtischchen [o.]; I -zucht, vr.: Naschsucht [vr.], snoer, o.: Schnur [vr.; ü]. snoeren, w. o.: schnüren; iemand den mond -: (fam.) Einem das Maul stop-fen.

snoes, m.: (fam.) Püppchen [o.]; lekkere -: Zuckerpüppchen [o.l; I -haan, m.: Windbeutel [m.]; -hanig, bv. n.: prahle-risch.

snoesje, o.: Zie snoes, snoet, m.: Schnauze [vr.]. snoetje, o.: Schnauzchen [o.], snoeven, w. o.: pochen, prahlen,.

grosssprechen [onr.], aufschneiden [onr.]. snoever, m.: Aufschneider [m.].

Aufschneiderei

vr.:

ö].

[vr.].

w. b.

snoevery,

Ivr.].

snol, vr.: (gem.) Gassenhure [vr.]. snood, bv. n.: schnöde; I -aard, m.: (der) verruchte Mensch. snoodheid, vr.: Schnödigkeit [vr.]. snor, vr.: 1) Knebelbart lm.; a]; 2) Ge-schnurr [o.]. Zie mrv. snorren.

snorkachtig, bv. n.: schnarchend, (fig.) prahleriscn; I -heid, vr.: Hang [m.] zum Schnarchen, (fig.) Aufschneiderei Ivr.].

snorken, w. o. schnarchen. snorker, m.: Schnarcher [m.]. snorkerjj, vr.: Aufschneiderei [vr.]. snorkster, vr.: Schnarcherin [vr.]. snorktaal, vr.: Aufschneiderei [vr.]. isnorren, w. o.: schnurren.

Isnorren, vr. mrv.: Schnurrbart [m. -enk.; a].

snot, m. (en vea.: vr.) Rotz [m.]; I-achtig, bv. n.: rotzartig; -baard, m.:Rotzbart [m.; a]; -doek, m.: Rotzlappen lm.]; -jongen, m.: Rotzbube [m.], Rotzlöffel [m.]; -koker, m. (gem.) Nase [vr.]; -neus, m.: 1) (gem.) Nase [vr.], 2) Rotzlöffel [m.]; -olf, m.: (visch:) Schnuderfisch [m.J, (fig.) Zie iio. 2 -neus.

snotteren, w. o.: rotzen. snotterig (snottig), bv. n.: rotzig; I -heid, vr.: Rotzigkeit [vr.].

snot visch, in.: Rotzfisch [m.], Schleim-fisch [m.1.

snuf, vr.: (pop.) Zie snuif, snuffelaar, m.: Schnüffler [m.]. snuftelaarster, vr.: Schnüfflerin ivr.].

snuit'elen, w. o.: schnüffeln. snuffen, w. o.: 1) schnauben; 2) schnupfen, Tabak schnupfen.

snufje, o.: 1) (pop.) Prise [vr.]; een -nemen: eine Prise nehmen [onr.]; 2) het eerste -: das erste Neue; het nieuwste -: das Neueste.

snugger? bv. n.: gescheidt; I-heid, vr.: Gescheidtheit [vr.].

snuif, vr.: Schnupftabak [m.]; I -doek, in.: ISchnupftuch [o.; ü]; -doos, vr.: Schnupftabaksdose [vr.]; -fabriek, vr.: Schnupftabaksfabrik [vr ].

snuifje, o.: Prise [vr.]; een - nemen: eine Prise nehmen [onr.].

snuif-koker, m.: (iron.) Nase [vr.]; I -molen, m.: Schnupftabaksmühle [vr.]; -neus, m.; (fig.) Schnupfer [m.], Schnupfe-rin [vr.]; -pot, m.: Schnupftabakstopf [in.;

snuifster, vr.: Schnupferin [vr.]. snuiftabak, vr.: Schnupftabak [m.]. snuisterij, vr.: Kleinigkeit [vr.]. snuit, m.: Schnauze [vr.]; (van eenen olifant:) Rüssel [m.]; (iron.) Nase [vr.]. vr.: (van hennep of vlas:) Hede

snuit-aap, m.: Schnauzenaffe [m.]. snuiten, w. b.: (den neus:) schnauzen; (de kaars:) putzen.

snuiter, m.: (voorwerp:) Lichtschere [vr.], Lichtputze [vr.[; (persoon:) Kauz [m.; a]; I -bakje, o.; Lichtputzenteller Cm.].

snuitsel, o.: Lichtschnuppe [vr.]. snuit-spinner, m.: Hedespinner [m.];

-spinster, vr.: Hedespinnerin [vr.]; -tor, m.: (ins.) Rüsselkafer Lm.]; -visch, m.: Rüsselfisch [m.]; -vlieg, vr.: (ins.) Rüssel-fliege [vr.]

snuiven, w o.: schnauben. I -, en o.: schnupfen, Tabak schnupfen. snuiver, m.: Schnupfer [m.]. snuivertje, o.: Koenschoppen [m.]. snurken, w. o.: (pop.) schnarchen. snjj-bank, vr.: Schneidebank [vr.]; | -boon, vr.: Schnittbohne [vr.]; -bord, o.: Schneidebrett [o.].

snijden, w. b. en o.: schneiden [onr.]; (ontmannen:)kastriren [ie]; (lubben:)schneiden [onr.], verschneiden [onr.]; (te veel rekenen:) schinden [onr.], prellen, über-nehmen [onr.].

snijdend, bv. n.: schneidend, scharf. snijder, m.: (iron.) Kleidermacher [m.], Schneider [m.j.

snijding, vr.: Durchsehnittspunkt [m.1; snijdingen (in de ingewanden:) Bauch-grimmen [o. enk.], snydsel, o-: Schnitzel [o.], snij-kamer, vr.: Zergliederungssaal [m.; sale], (das! anatomische Gebaude;

I -lijn, vr.: (wsk.) Sekante [vr.]; -mes, o.: Schneidemesser [o.]; -plank, vr.: Schneidebrett [o.]; -punt, o. :(wsk.) Durchschnitts-punkt [m.]; -tand, vr.: (ontl.) Schneidezahn [vr.;    a]; -tuig, o.: Schneidezeug [o.];

-werk, o.: Schnitzwerk [o.].

sober, bv. n.: 1) massig; 2] karglich;

I -heid, vr.: 1) Massigkeit [vr.], 2) Karg-lichkeit [vr.].

sobertjes, bw.: karglich, sparlich, armlich.

sociaal, bv. n.: social. sociabel, bv. n.: gesellig. socialismus, o.: Socialismus [m.], Socialism [m.].

socialist, m.: Socialist [m.]. socialistisch, bv. n.: socialistisch, sociëteit, vr.: 1) Gesellschaft [vr.]; 2) Klubb [m.].

soda, vr.: Soda [vr.]; I -water, o.: So-dawasser [o.].

sodomie, vr.: Sodomie [vr.]. sodomiet (sodomieter), m.: Sodomit [m.1.

sodomieterij, vr.: Sodomiterei [vr.]. soebatten, w. o.: flehen. soebatter, m.: Fleher [m.]. soep, vr.: Suppe Jvr.] (ook fig.); I-achtig, bv. n.: suppicht, suppig, (fig.) Suppe liebend (ik ben niet -achtig: ich bin kein Suppenfreund); -balletje, o.: Suppenklöss-chen [o.]; -groenten, vr. mrv.: Suppen-krauter [o. mrv.]; -vleesch, o.: Suppen-fleisch [o.[. Soep... in Sam.: Suppen.

soeperig, bv. n.: suppicht, suppig; (fig.) weitschweifig; I -heid, vr.: (das) Suppichte, (fig.) Weitschweifigkeit [vr.]. soepje, o.: Süppchen [o.], soes, vr.: (gebak:) Auflauf [m.; a]. I -, m.: Taumel [m.].

Isoezen, w. o.: 1) in einem Taumel sein; 2) dösen.

Isoezen, vr. mrv.: Auflaufe [m. mrv.]f I -mandje, o.: Auflaufenkörbchen [o.].

soezerig, bv. n.: dösig; I-heid, vr.: Döserei [vr.J. sofa, vr.: Sopha [m.]. soiree, vr.: Abendgesellschaft [vr.]. soja, vr.: Soja [vr.].

[vr.].

ewerben

somber, bv. n.: düster, finster ; (fig.) schwermüthig [t], trübsinnig; I -heid, yr.: Düsterheit [vr.J,(fig.) [t] Schwermuth [vr.], Trübsinn [m.].

[m.;

-men].

w. o-

m.:

Setz-

sok,    vr.: Socke [vr.].

sol,    vr.: (muz.) Sol [o.], sola, vr.: (kph.) Solawechsel [m.]. sold, o.: Sold [m.]. soldaat, m.: Soldat [m.]; - worden:

Soldat werden [onr.]; iets - maken: (tig. fam.) etwas aufzehren.

soldaatje, o.: Soldatchen [o.]; - spelen: Soldatchen spielen; looden -s: Blei-soldaten Tm. mrv.].

soldaten, m. mrv-: Soldaten [m. mrv.]; I in Sam.: Soldaten.... soldaterij, vr.: Soldatenwesen [o.], soldeer, o. : (¹) Löthe [vr.]; I -lamp, vr.: Löthlampe [vr.J;-tin,o. :Löthzinn [o.J. soldeerder, m.: Löther ]m.]. soldeeren, w. b.: löthen. soldeering, vr.: (het werk:) Löthung [vr.], (das) Löthen; (soldeersel:) Löthe [vr.]. soldeersel, o.: Löthe [vr.]. soldenier, m.: Söldner [m.], Söldling [m.].

soldjj, vr.: Sold [m.]; in - nemen: in Sold nehmen [onr.]. solemneel, bv. n.: feierlich. solemniteit, vr.: Feierlichkeit [vr.]. solfeggiëeren, w. o.: (muz.) solfeggi-ren [ie].

solfer, o.: Schwefel [m.]. solidair, bv. n. en bw.: solidarisch. solidariteit, vr.: Solidaritat [vr.]. solide, bv. n.: solid. soliditeit, vr.: Soliditat [vr.]. solist, m.: Solospieler [m.]. sollen, w. b.: herumzausen. I -, w. o.: Spass treiben [onr.].

sollicitant, m. en vr.: Bewerber [m.]. Bewerberin [vr.]. sollicitatie, vr.: Bewerbung solliciteeren, w. o.: sich b (- naar: um).

solo, o.: (muz. en spl.) Solo [o.]; I -partij, vr.: Solopartie [vr.]; -speler, m.: Solospieler [m.]; -stem, vr.: Solostimme [vr.];-zanger, m.: Solosanger [m.]. solstitium o.: (str.) Sonnenwende [vr.]. solutie, vr.: Auflösung [vr.]. som, vr.: (1. geldbedrag, 2. totaalbedrag:) Summe [vr.]; (reken-opgaaf:) Re-chenexempel [o.].

somma, vr.: Summa [vr.]. sommatie, vr.: 1) Aufforderung [vr.]; 2) Ladung [vr.].

sommeeren, w. b.: 1) auffordern; 2) vorladen [onr.]. sommetje, o.: Sümmchen ]o.]. sommige, tw.: einige, etliche. sommiteit, vr.: Koryphaus -phaen].

somnambule, m. en vr.: Somnam-bül [m. en vr.].

somnambu lismus, o.: Somnambu-lismus [m.[, Somnambulism [m.J.

soms, bw.: vielleicht.

. somtijds (somwijlen), bw.: bisweilen. sonate, vr.: (imrzA Sonate (vr.]. sonde, vr.: (hik.) Senknadel [vr.[. sondeer, in Sam. I -naald, vr. (-ijzer,

o.): (hik.) Senknadel [vr.].

sondeer en, w. b.: sondiren [ie], sondeering, vr.: [ie] Sondirung [vr.b sonnet, o.: (dk.) Sonett [s.).

Sont, va.: (adk.) Sund [m.]. soort, vr.: Sorte [yi¹.], Art [vr.], Gat-tung [vr.]; - zoekt -: (spr.) Gleich und Gleich gesellt sich gern; I -gelijk, bv. n.: derartig; -naam, m.: Gattungsname [m.]. soortelijk, bv. n.: specifisch. sop, o.: 1) Suppe ]vr.]; met één - overgoten : (spr.) mit Einer Suppe übergossen het - is de kool niet waard: (spr.) Zie kool; 2) (iron.) Regen [m.]; wij krijgen wir bekommen Regen, sophisme, o.: Sophisma [o.; sopliist, m.: Sophist [m.]. sophistery, vr.: Sophisterei [vr.]. sophistiseli, bv. n.: sophistisch. soppedoppen, w. o.: Zie het soppen.

soppen, w. b. en o.: eintunken, ein-brocken; er mager van kaum sein Aus-kommen haben.

soppig'. bv. n.: saftig; I -heid, vr.:Saf-tigkeit [vr.].

sopraan, vr.: (muz.) Sopran [m.], Diskant [m.].

sorbe, vr.: (pik.) Sperberbaum [m.; a); I -appel m.: Sperberbeere [vr.l ;-boom..

Zie sorbe; -drank, m.: Sperberbeer-thee [vr.].

sorbet, o.: Sorbett [m.]. sorteerder, m.: [ie] Sortirer [m.]. sorteeren, w. b.: sortiren [ie]; effect -: Wirkung thun [onr.]. sorteering, vr.: [ie] Sortirung [vr.]. sorteerster, vr.: [ie] Sortirerin [vr.]. sortie, vr.: (mod.) Ueberwurf [m.; üj¹ sortiment, o.: Sortiment [o.], sottise, vr.: Albernheit [vr.], Dumm-heit [vr.].

soubrette, vr.: (tnl.) Soubrette [vr.],. Kammerkatzchen [o.], Zofe [vr.]. souffleeren, w. b.: einblasen [onr.]. souffleur, m.: (tnl.) Souffleur [m.1;,

I souffleurshok, o.: Souffleurkasten [m.].

souftreeren, w. o. en b.: leiden [onr.].

soupee, o.: Abendbrod [o.], Abendes-sen [o.J.

soupeeren, w. o.: zu Abend essen [onr.].

soupeetje, o.: Abendschmaus [m.]. sourdine, vr.: (muz.) Sordine. [vr.]. souspied (spreek uit: (soe-pj ee), m. r. Sprungriemen [m.], Strippe [vr.]. soutane, vr.: Soutane [vr.]. souteneeren, w. b.: unterhalten [onr.].

sonterrein, o.: Kellergeschoss [o.; ö]. souvenir, o.: Andenken [o.], souverein, m.: Souveran [m.]. I -, bv.

n.: souveran.

souvereiniteit, vr.: Souveranitat [vr.].

soverein, m.. (mtw) Sovereign [m.]. spa, vr. en bv. n.: Zie spade, spaadje, o.: (der) kleine Spaten. Ispaak, vr.: Spake [vr.]; eene - in het wiel steken: (spr.) Schwierigkeiten erhe-ben [onr.].

Ispaak, bw.: schiet¹; - loopen: schief gehen ]onr.].

spaan, vr.: Span |m.; a]; (typ.) linie [vr.]; (roeiriem:) Ruder [o.].

spaander, m.: Span [m.: a]; I -wijn, spatieus, bv. n.: geraumig.

m. : (der) mit Holzspanen geklarte Wein. spatje, o.: Spritzfleckchen [o.J, Klecks-Spaansch, by. n.: Zie onder Spanje; chen [o. 1; (iron.) Schnapschen [o.].

lm.].

I -vaarder, m.: (zeew.) Spanienfahrer spatten, w. o.: spntzen.

specerij, vr.: Spezerei [vr.], Gewürz spaantje, o.: Span chen [o.].    [o.]; I -achtig, bv.: gewürzartig; -eilanden,

spaar-bank, vr.: Sparkasse [vr.].    o. mrv.: (adk.) G-ewürzinseln |vr. mrv.].

spaarder, m.: Sparer [m.].    specht, m.: (vog.) Specht [m.].

spaar-kachel, vr.: Sparofen [m.; ö]; speciaal, by. n.: speziell.

-kant, m.: Zie stootkant; -lamp, m.:    specialiteit, vr.: Sspcialitat [vr.1.

;Sparlampe [vr.].    specie, vr.: Species Lvr.], Gattung [vr.];

spaarster, vr.: Sparerin [vr.].    (fig.) Geldsorte [vr.], Münzsorte [vr.].

spaarzaam, bv. n. en bw.: sparsam; specificatie, vr.: Specifikation [vr.]. i -heid, vr.: Sparsamkeit [vr.].    specificeer en (specifiëeren), w. b.:

spaath, o.: Spath [o.].    specificiren [iel.

Ispade, vr.: Spaten [m.1.    specifiek, bv. n.: specifisch.

Ispade, bw.: spat.    specimen, o.: Specimen [o.],

spadeling:, in.: Spatling 1 m.1.    spectakel, o.: Spektakel [o.l.

spadielje, vr.: (spl.) Spadille [vr.].    speculant, in.: Spekulant [m.1.

spalier, m.: (tnb.) Spalier [o.].    speculatie, vr.: 1) Spekulation [vr.];

spalk, vr.: 1) Schiene [vr.1; 2) Keil 2) Butterküchelchen [o. mrv.1. i[m.J; I -hout, o.: Schienholz [o.].    . speculatief, bv. n.: spekulativ.

spalken, w. b.: schienen.    speculeeren, w. o.: spekuliren [iel;

spalking, vr.: (das) Schienen.    op daling -; (kph.) auf das Fallen der

Ispan, vr.: Spanne [vr.]. I -, o.: Spann Staatspapiere spekuliren [ie]; - op iets: do.], Gespann [o.].    (fig.) sein Absehen auf etwas haben.

span. in Sam I -ader, vr.: (ontl.) speek, vr.: Speiche [vr.].

Spannader [vr.]; -broek, vr.: eng anlie- speeken, w. b.: speichen. arende Hose Lvr.].    speeksel, o.: Speichel [m.]; I -achtig,

Ispanen, w. b.: mit dem Spatel abste- bv. n.: speichelartig; -klier? vr.: Speichel-chen [onr.].    drüse [vr.]; -kruid, o.: Speichelkraut [o,];

Ispanen, bv. n.: von Spanholz ge-    -kuur, vr.: Speichelkur [vr.]; -vloed, m.:

macht; eene -doos: eine von Spanholz    Speichelfluss [m.]; -wortel, m.: Speichel-

gemachte Schachtel.    wurz [vr.].

Spanje, o.: (adk.) Spanien [o.]; Span- speel-achtig, bv. n.: Zie speelsch; jaard, m.; Spanier [in.]; Spanjool, m.:    1 -goed, o.: Spielzeug [o. enk.]. Spielsa-

Spanier [m.]; Spaansch, bv. n.: spanisch    chen [vr. mrv.]; -hel, vr.: Spielhölle [vr.];

(ook fig.) (als z. n. o.: spanische Sprache    -huis, o.: Tanzlokal [o.]; -kaarten, vr. mrv.:

Ivr.J), eene Spaarische: eine Spanierin.    Spielkarten [vr. mrv.]; -kameraadje, o.

spannen, w. b.: spannen. I -, w. o.: (-makkertje, o.): Spielgenosse [m. en vr.]; •(fam.) scharf zugehen [onr.].    -man, m.: Musikant [m.]; -reisje, o.: Ver-

spanner, m.: Spanner [m.].    gnügungsreise [vr.]; -ruimte, vr.: Spiel-

s pa nu i ng, vr.: (i. a. b.) Spannung [vr.]. raum [m.].

spanriem, m.: (bij schoenmakers:) speelscli, bv.n.: (kinderen:) gern spie-Knieriemen [m.].    lend; (dieren:) laufisch, brünstig; I -heid,

spanseerder, m.: Spanzierganger. vr.: 1) kindische Spielsucht [vr.], 2)Brunft spanseeren, w. o.:    1) spazieren; [vr.].

2) stolziren [ie].    speel-sclmld, vr.: Spielschuld [vr.];

spanster, vr.: Spannerin [vr.].    I -tafel, vr.: Spieltisch fvr.]; -tooneel, o.:

spant, vr.: Schiffsmodell [o,].    Schaubühne [vr.].

spar, vr.: Sparren [m.]. 1 -, m.: Fichte speel-tuig, o.: (muz.) Instrument [o.]; Ivr.j, Tanne [vr.].    (speelgoed:) Spielzeug [o.];-tuin,m.: Spiel-

sparen. w. b.: sparen.    platz [m.; a]; -tijd, m.: Spielzeit [vr.], (van

sparre-hoom, m.: Fichte [vr.], Tanne dieren:) Brunftzeit [vr.];-wagen,m.: Lust-Cvr.].    wagen [m.]. In andere Sam.: Spiel....

sparren-bosch, o.: Fichtenwald [m.; speen, vr.: Saugwarze [vr.]; 1 -ader, a], Tannenwald [m.; a]; 1-hout, o.: Fich- vr.: goldne Ader [vr.]; -kruid, o.: (pik.) tenholz [o.], Tannenholz [o.].    Schellkraut [o.]; -maal, o.: Mahl [o.; a]

Sparta, o.: (hist.) Sparta [o.]; Spar- zur Feier der Entwöhnung eines Kindes; taan m.: Spartaner [m.]; Spartaansch, bv. -varken, o.: Spanferkel [o.].

n. : spartanisch; Spartaansche vr.: Spar- speer, vr.: Speer [m.]: 1 -haak, m.: Horn-

tanerin [vr.].    amboss [m.]; -kruid, o. (-wortel, m.): Kat-

spartel-beenen, w. o.: 1) die Füsse zenkraut [o.], Baldrian [m.1; -ruiter, m.: ausspreizen, 2) mit den Füssen zappeln. Uhlan [m.], Lanzenreiter [m.].

spartelen, w. o.: zappeln; (fig.) sich speet, vr.: 1) Speiler fm.]; 2) Butter-wehren.    span [m.1.

sparteling, vr.: (das) Zappeln.    speetje, o.: Speilerchen [o.],

spat, vr.: 1) Spritzfleck [m.], Klecks speetjes, in Sam. I -paling, m.: an {m.]; 2) (vea.) Spath [m.].    Speilerchen gereihte und so gebackene

spatel, vr.: Spatel [m.]; 1 -vormig, bv. Aalschnittchen [o. mrv.]. n.: spatelförmig.    spek, o.: Speek [in.]; voor - en boo-

spatie, vr.: Zwischenraum Lm.; a]; n«n: zum Schein; met - schieten: (typ.) Durchschuss [m.; ü].    (spr.) Flausen machen; I -achtig, bv. n.:

spatiëeren, w. b.: (typ.) durchschies-    speckartig, (fig.) Speek liebend (ik ben

sen [onr.], sperren.    niet -achtig: ich esse nicht gern Speek);

Stecknadelkopf

in.:

-naakt, bv. n.: splitternackt; -wit, bv. n.: schneeweiss.

spies, vr.: Spiess [m.]; I -drager Spiesstrager [m.].

b.: spiessen.

Spiessglanz

[m.], An-

-maag,

a] (-huis-

m.:

vr.: (ins.) Spinn-e spinneweb; -wol, vr.: ^Spinnwolle [vr.]; -zijde, vr.: Spinnseide [vr.].

sjplint, o.: Splint [m.]; I -achtig, bv.n.: splmtartig.

spion, m.: (persoon:) Spion [m.]; (voorwerp:) Fensterspiegel [m.]. #

-koek, vr.: Speckpfannkuchen [vr.] ; -koo-per, m.: Speckhandler [m.], (iron.) (ein) wichtiger Mann [mrv. Leute]; -slager, m.: 1) Schweinemetzger [m.J, 2) Speckhandler lm.]; -slagerij, vr.: 1) Scnweinemetzger-handwerk [o,];    2) Speckhandel [m;],

3) Speckbude [vr.]; -steen,m.: Speckstein [m.]; -vet, o.: Schweinefett [o.]; -zwoord,

o.: Speckschwarte [vr.].

spel, o.: 1) Spiel [o.]; een gewaagd -spelen: ein gewagtes Spiel [spielen; alles op het - zetten: Alles aufs Spiel setzen: er staat te veel op het -: (fig.) es steht zu viel auf dem Spiel; 2) Schaubude [vr.].

spel-bederver, m.: Spielverderber ]m.J; I -boek, o.: Fibel [vr.], Abcbuch [o.; ü]; -breekster, vr.: Spielverderberin [vr.]; -breker, m.: Spielverderber [m.], Stören-fried [m.].

speld, vr.: Stecknadel [vr.]: men kon eene - hooren vallen: man konnte eine Nadel fallen horen.

spelde-knop,

[m.; o]; I -prik, m*: Radelstich.

spelden, w. b.: mit einer Stecknadel (oder: mit Stecknadeln) befestigen; aan iem. iets op de mouw -: (fig.) Einem etwas aufbinden [onr.].

peldje, o.: Stecknadelchen [o.]; laat ons daar een - bij steken: lasst uns davon abbrechen [onr.]. spelen, w. o. en b.: spielen. speler, m.: Spieler [m.]. speling;, vr.: 1) Spielraum[m.];2)Spiel [o.J; eene - der natuur: ein Naturspiel.

spellen, w. b.: (tik.) buchstabiren [ie]; (fig.) prophezeien. spelletje, o.: Spielchen [o.], spelling:, vr.: 1) Orthographie [vr.], Bechtschreibung [vr.]; 2) (het spellen:) [ie] Buchstabii-ung [vr.], (das) Buchstabi-" ren [ie].

spelonk, vr.: Spelunke [vr.], Höhle [vr.].

spelt, vr.: Spelt [m.], Dinkel [m.];

] -meel, o.: Speltmehl [o.], spendeeren, w. b.: spendiren [ie], spenen, w. b.: entwöhnen; visch-: Fische abschlammen, Fische abschleimen.

I - (zich), w. w. (met „van”): sich [2] ent-halten [onr.]; zich van wijn -: sich des Weines ^enthalten [ onr.].

spening, m.: Entwöhnung [vr.]; - van visch: Abschleimung [vr.] von Fischen. sperren, w. b.: sperren, sperring, vr.: Sperrung [vr.]. sperwer, m.: (vog.) Sperber [m.];

I -bezie vr.: (pik.) Sperberapfel [m.; a]; -boom, m. Sperberbaum [m.; a]; -nest, o.: Sperbernest [o.], speuren, w. b.: spüren. speur-hond, m.: Spürhund [m.] (ook fig.). spichtig, bv. n.: schmachtig; j -heid, vr.: Schmachtigkeit [vr.].

spinsel, m.: (i. a. b.) Spiegel [m.]. l-,bv. n.: spiegelartig.

spiegelen, w. o.: spiegeln. I - (zich), w. w.: sich spiegeln. spiegeltje, o.: Spiegelchen [o.], spier, vr.: (ontl.) Muskei [m.]; (zeew. en vog.) Spiere [vr.].

spiering, m.: (visch:) Stint [m.]; (fig. fam.) Spiering [m.]. spierinkje, o.: Stintchen [o.], spierkracht, vr.: Muskelstarke [vr.];

m.:

spiesen, w. spiesglans, o.: timonium [o.], spikkel, m.: Sprenkel [m.]. spikkelen, w. b.: sprenkeln. spikkelig, bv.n-: sprenkelig, gespren-kelt.

spil, vr.: Spindel [vr.]. spille-been, o.: Spindelbein [o.];I -bee-nen, w. o.: mit den Beinen schlenkern; I -leen, o.: (hist.) Kunkellehen [o.]; m. en vr.: Spindelmage [m.].

spillen, w. b.: verschwenden, vergeu-den.

spil-vormig, bv. n.: spindelförmig; I -ziek, bv. n.: verschwendensch, vergeu-derisch; -zucht, vr.: Verschwendungssucht [vr.].

spin, vr.: (ins.) Spinne [vr.]; zoo nijdig als eene -: spinnefeind.

spinaal, o.: (das) flachsene Garn zu Wachsdraht; I -draad, m.: Wachsdraht [m.; -drahte]. spinachtig, bv. n.: spinnenartig. spinazie, vr.: Spinat lm.], spinbaar, bv. n.: spinnbar. spinbloem, vr.: (pik.) Jtlerbstzeitlose [vr.|.

spinde, vr.: Speiseschrank [m.; a.]. spinel, m.: (min.) Spinell [m.]. spinet^ o.: (muz.) Spinett [o.], spin-huis, o. : Spinnhaus [o.; ï boef, m.: Zucnthausler [m.1).

spinnekop, m.: (ins.) Spinne [vr.], (zeew.) Spinnkopf [m.; ö].

Ispinnen, w. o. en b.: (i. a. b.) spinnen [onr.].

Ispinnen, vr. mrv.: Spinnen [vr. mrv.]; I -dooder, m.: (ins.) [t] Spinnentödter |m.|, Sandwespe [vr.]; -jager,m.: Spinnenjager [m.].

spinner, m.: Spinner [m.]. spinnerij, vr.: Spinnerei [vr.]. spinnetje, o.: (ins.) Spinnchen [o.], kleine Spinne [vr.].

spinne-vodde, vr.: Schlampe [vr.]. Schlumpe [vr.]; I -voeten, w. o.: mit den Füssen zappeln ; -web, o.: Spinnengewebe [o.] (-webachtig, bv. n.: einem Spinnengewebe ahnlich; -websvlies, o.: ontl.: Spinn-webenhaut [vr.; a]); -weefsel,o.: Spinnengewebe [o.]; -wiel, o.: Spinnrad [o.; a].

spin-rag, o.: Spinnengewebe [o.]; I -rok (-rokken), o.: Spinnrocken [m.]. spinsbek, o.: Tomback [m.]. spinsbekken, bv. n.: tombacken. spinschool, vr.: Spinnschule [vr.]. spinsel, o.: Gespinnst [o.], spinster, vr.: Spinnerin [vr.]. spin-stok, m.: Zie -rok; -visch, Spinnenfisch [m.]; -vlieg, fliege [vr.]; -web, o.: Zi spionneeren, w. o.: spioniren [ie], spiraal, bv. n.: spiral; I -linie, vr.: Spirallinie [vr.], Schneckenlinie [vr.];-vor-

mig, bv. n.: spiralförmig? schneckenförmig. Splissung [vr.]; (fig.) [t] Theilung [vr.].

spiritisinus, o.: Spiritismus [m.],Spi- splitster, vr.: Spalterm [vr.]. ritism [m.].    splits jjzer, o.:    (zeew.)    Splisseisen

spiritist, m.: Spiritist [m.].    [o.].

spiritistisch, bv. n.:    spiritistisch.    splitten, w. b.; spalten;    (fig.) ver-

spiritualiën, o. mrv.: Spirituosen    stückeln.

[o. mrv.].    splitter? m.: Yerstückler    [m.j yon

spi»*itualismus, o.: Spiritualismus    Staatslottenelosen.

[m.|, opiritualism [m.].    splijtbaar, bv. n.: spaltbar.

spiritualist, m.: Spiritualist [m.].    splijtbout, m.: Spaltkeil [m.].

spiritueel, bv. n.: spiritnell.    splijten, w. b. en o.: spalten.

spiritueus, bv. n : spirituös.    splijt-hout, o.: Holzkeil [m. 1.

spirituosa, o. mrv.: Spirituosen [o. splijting, vr.: Spaltung [vr.]. mrv.].    splijtpenning, m.: (iron.) Pfennig-

spiritus, m.: Spiritus [m.].    fuchser [m.].

spit, o.:    1)    (kkk.)    Spiess    [m.],    Brat-    spoed, m.: Eile    [vr.]; - vereischen:

spiess [m.]; aan het - steken: an den    keinen Aufschub leiden    [onr.]; -maken:

Bratspiess stecken; 2) (gnk.) Lendenweh    Eile machen; - maken    met    iets: etwas be-

[o.]; 3) (fig.) Spatenstich [m.]; I -draaier, schleunigen; hoe meer haast hoe minder

m.: Bratenwender [m.].    (spr.) Uebereilen bringt Yerweilen.

spits, bv. n.: spitz, spitzig.    I -, vr.:    spoeden (zich), w. w.: sich sputen.

Spitze [vr.]; I -achtig, bv. n.:    spitzig:    spoedig, bv. n.: baldig (als bw.:bald);

-baard, m.: Spitzbart [m.; a]; -bek, m.: ten -ste: baldigst.

(yog.) Spitzschnabel [m.; a]; -boef, m.:    spoed-vereischend, bv. n.: keinen

Spitzbube [m.]; -boeverij, vr.: Spitzbübe- Aufschub leidend, rei [vr.];-bogenstijl, m.:(bwk.) Spitzbogen- spoel, vr.: Spule [vr.]; I -bak,m.: Spül-stil [m.J; -boog, m.: Spitzbogen [m.]; fass [o.; a]; -drank, m.: Gurgelwasser -boor, vr.: Spitzbohrer [m.j; -broeder, m.:    [o.j.

Spiessgeselle [mj.    spoelen, w. b.: (garens'.) spuien. I -,

spitsen, w. b.: spitzen. I - (zich), w:w.: w. b. en o.: spülen. sich spitzen (- op: auf).    spoeler, m.: 1) Spuler [m.]; 2) Spüler

spitsheid, vr.: Spitzigkeit [vr.].    [m.].

spits-hoofd, o.: Spitzkopf [m.; a].    spoeling, vr.: (het spoelen van of met

spitsig, bv. n.: spitzig; I -heid, vr.: water:) Spülung [vr.]; (het opwinden op Spitzigkeit [vr.].    de spoel:) (das) Spuien; (varkenskost:)

spits-nmis, vr.: Spitzmaus [vr.; a]; Spülicht [o.].

I -neus, m.: Spitznase [vr.] (ook fig.); spoel-kom, vr.: Spülnapf [m.; a]. -roede, vr.: [t] Spiessruthe [vr.J (door de    spoelster, vr.: 1) Spulerin    [vr.];

-roeden loopen: Spiessruthen [t] laufen 2) Spülerin [vr.].

[onr.]).    spoel-water, o.: Spülwasser    [o.];

spitster, vr.: Graberin [vr.].    l-worm, m.: Spulwurm [m.; -würmer 1; -wijn,

spits-vinnig, bv. n.: schnippisch; m.: Leckwein [m.].

I -vinnigheid, vr.: (das) schnippische We- spog, o.: ëpeichel [m.].

sen ; -vondig, bv. n.: spitzfinclig; -vondig-    Ispoken, w. o.: spuken.

heid, vr.: Spitzfindigkeit [vr.]; -vijl, vr.:    Ispoken, o. mrv.: Gespenster [o.    mrvl;

Spitzfeile [vr.].    geloof aan -: Gespensterglauben [m.];

spitten, w. b.: graben [onr.]; boter -: vrees voor -: Gespensterfurcht [vr.].

Butter stechen [onr.J.    spokerij, vr.: (das) Spuken.

spitter, m.: Graber [m.].    spon, vr.: Spund [m.; ü]; I -boor, vr.;

spleet, vr.: Spalte [vr.], Spalt [m.].    Spundbohrer [m.].

splendied, bv. n.: splendid.    sponde, vr.: Bett [o.],

spletig, bv. n.: spaltig; I -heid, vr.:    spondeiis, m.: (dk.) Spondaus [m.;

spaltige Beschaffenheit [vr.].    mrv.: Spondeen].

splint, vr. enk.: Füchse [m. mrv.], spon-gat, o.: Spuudloch [o.; ö].

Gelei [o. enk.].    spons, vr.: Schwamm [m.; a]; I -ach-

splinter, m.: Splitter [m.]; I -breuk, tig, bv. n.: schwammartig. vr.: (hik.) Splitterbruch [m.; uj.    sponsen, w. b.: 1) mit einem Schwamm

splinteren, w. o. en b.: splittern.    waschen [onr.], 2) durchstauben.

splinter-nieuw, bv. n.: nagelneu;    spons-gezwel, (hik.) Schwammge-

I -tang, vr. (-trekker, m.): Splitterzange schwulst [vr.; ü].

[vr.].    sponsaliën, vr. mrv.: Sponsalien [o.

split, o.: Schlitz [m.]; in het - loopen: mrv.], [s] Eheverlöbniss [o. enk.].

(spr.) in den Koth [t] fahren [onr.]; | -bout, sponsing, vr.: Durchstaubung [vr.]. m.: ’ (zeew.) Splintbolzen [m.];    -gat, o.:    spons-steen, m.: Schwammstein [m.h

-    [vr.].

Schlitz [m.j; -ruiter, m.: (iron.)    Amazone    spontaan, bv. n.: spontan.

spontaneïteit, vr.: Spontaneitat[vr.], splits, vr.: Yorstecknagel [m.; a].    spook, o.: Gespenst [o.]; (fam.) Spuk

splitsen, w. b.: spleissen [onr.]; (zeew.) [m.]; een leelijk -: (iron.) ein hassliches splissen; (fig.) theilen [t].    Geschöpf. Zie spoken,

splitser, m.: Spalter [m.].    spook-achtig, bv. n.: gespenstisch,

[m.;

U?-;

ö].

splits-gang, m.: (zeew.) Sjdissgang spukartig;l-dier,o.: (drk.)[t]Gespenster-a]; I-hamer, m.: (zeew.) Splisshammer tuier [o.]; -geschiedenis (-historie), vr.:Ge-aj; -hoorn, m.: (zeew.) Splisshorn [o.; spenstergeschichte [vr.], Spukgeschichte

splitsing, vr.: Spaltung [vr.]; (zeew.)

|vr.]; -huis, o.: Haus [o.; al in welchem es spukt; -schip, o.: Spukschiff [o.].

spooksel, o.: Phantom [o.], Gespenst

[o.].

spook-uur, o.: Gespensterstunde [vr.], Spukstunde [vr.]; |-verschijning, vr.: Ge-spenstererscheinung [vr.J; -vertelling’, vr.: Spukmahrchen [o.], Gespenstergesehicht-cnen [o.].

spoor, vr.: Sporn [m.1. Zie hetvr, mrv. sporen. I o.: Spur [vr.] (ook fig.).

spoor-baan, vr.: Eisenbahn [vr.]; I -boekje, o.: Fahrplan [m.; a en a] der Eisenbahnen; -breedte, vr.: Spurweite [vr.].

spoorloos, bv. n. spurlos (als bw.: ohne eine Spur hinterzulassen); I -heid, vr.: Spurlosigkeit [vr.]. spoor-lyn, vr.: Eisenbahnlinie [vr.]; -slag, m.: Spornstreich [m.1, (fig.) Sporn [m.], Antrieb [m.]; -slags, bv. n.: sporn-streichs; -staaf, vr.: Eisenbahnschiene [vr.], Schiene [vr.]; -trein, m.: Eisenbahn-[m.; ü] ; -verbinding, vr.: Eisenbahn-verbindung [vr.], Anschluss [m.; üj; -wagen, m.: Eisenbahn wagen Lm.].

spoorweg, m.: Eisenbahn [vr.];

1 -dienst, m.: Eisenbahndienst [m.]; -maatschappij, vr.: Eisenbahngesellschaft [vr.]; -net, o.: Eisenbahnnetz [o.l; -onderneming. vr.: Eisenbahnunternehmung [vr.]. sporadisch, bv. n.: sporadisch. Isporen, w. b.: (i. a. b.) spornen. | w. o.: mit der Eisenbahn fahren [onr.]. Isporen, vr. mrv.: Sporen [vr. mrv ]; ijne - verdienen: seine Sporen verdienen.

I -, o. mrv.: Spuren [vr. mrv.]; geene -nalaten: keine Spuren hinterlassen [onr.].

sporrelig, bv. n.: straubig; I -heid, vr.: Straubigkeit [vr.]. sporreling, vr.: (das) Strauben; -en ken: sich strauben. sport, vr.: (laddersport:) Pprosse [vr.R sportje, o,: Sprösschen [o.];

- erger : weit schlimmer. spot, m.: Spott [m.]. spotachtig, bv. n.: spöttisch; I -heid, vr.: (das) spöttische Wesen.

spot-boef, m.: Spottvogel [m.; ö];

I -dicht, o.: Spottgedicht [o.]; -geld, o.: Zie -prijs; -lach, m.: Spottgelachter [o.]; -prijs, m.: Spottpreis Lm.], Spottgeld [o.], spotster, vr.: Spötterin [vr.]. spotten, w. o.: spotten, spotter, m.: Spotter [m.]. spotternij, vr.: Spötterei [vr.]. spotvogel, m.: (vog. en fig. Spottvogel [m.; öl.

spouwen, w. b.: spalten. spraak, vr.: Sprache [vr.1; iemand niet ter - willen staan: Einem nicht zur Rede stehen wollen.

sprake, vr.: 1) Sprache [vr.]; 2) Rede [vr.J; iets ter - brengen: etwas zur Sprache bringen [onr.]; ter - komen: zur Sprache (zur Rede) kommen [onr.] (als dat ter - komt: wenn die Rede darauf

kommt); er is - van, dat.....: es ist die

Rede davon, dass....; waarvan - is: in Rede stehend.

sprakeloos, bv. n.: sprachlos, stumm; I -Heid, vr.: Sprachlosigkeit [vr.], Stumm-heit [vr.].

spraak-gebruik, o.: Sprachgebrauch [m.J; l-geluid, o.: Stimme [vr.J; -kunst,vr.: Sprachlehre [vr.]; -kunstig, bv. n.: gram-matikalisch; -leer, vr.: Zie -kunst;

zug

ma

nog een

-orgaan, o.: Sprachorgan [o.]; -vermogen o.: Sprachvermögen [o.]; -Sprachverwirrung [vr.]; -water, o.:

(das) redselig machende Getrank; -wending, vr.: Redewendung [vr.]; -werktuig, Sprachwerkzeug [o.], spraakzaam, bv. n.: gesprachig, redselig; I -heid, vr.: Gesprachigkeit [vr.J, Redseligkeit [vr.].    '

sprank, vr.: Funken [m.]. sprankel, m.: (dk.) Funken [m.]. sprankelen, w. o.: Funken sprühen. sprankje, o.: Fünkchen [o.], spreek-beurt, vr.: (fig.) Yortrag [m.; a] (eene -beurt vervullen: einen Yortrag halten [onr.]); I -buis, vr.: Sprachrohr [o.; o. en ö.]; -gestoelte, o.: Rednerstuhl [m.; ü]; -kamer, vr.: Wartezimmer [o.]; -manier, vr.: Sprechart [vr.J; -taal, vr.: Ümgangs-sprache [vr.]; -trant, m.: Sprechart [vr.]; -trompet, (zeew.) Rufer Lm.], (anders:) Zie -buis; -uur, o.: Sprechstunde [vr.]; -vertrek, o.: Zie -kamer; -woord, o.: Sprich-wort [o.; ö] (-woordenboek,o.: Sprichwör-terbuch [o.; ül); -woordelijk, bv. n.: sprich-wörtlich; -wijs (-wijze), vr.: Redensart [vr.]; -zaal, vr.: Hörsaal [m.; -sale].

spreeuw, m.: (vog.) Staar [m.]; (fig.) Spassvogel [m.; ö]; I -achtig bv. n.: staarahnlich, (fig.) spasshaft.

sprei, vr.: Steppdecke [vr.]; I -deken, vr.: Zie sprei.

spreiden, w. b.: spreiten; een bed -: ein Bett machen; ten toon -: zur Schau stellen.

spreken, w. o. en b.: sprechen [onr.]; dat spreekt vanzelf (of kortweg: dat spreekt): das versteht sich.

sprekend, bv. n. en bw.: sprechend; - gelijkend: sprechend ahnlich.

spreker, in.: Sprecher [m.]; (fig.)Red-ner [m.].

sprengen, w. b.: sprengen, sprenging, vr.: Sprengung [vr.]. spreng-kwast, m.: Sprengwedel [m.]. sprenkel, m.: Sprenkel [m.]. sprenkelen, w. o.: besprengen, spreuk, vr.: Spruch, [m.; ü]; I -achtig, bv. n.: spruchartig.

spreuken, vr. mrv.: Sprüche [m. mrv.]; I -boek, o.: Spruchbuch [o.; ü]; -dichter, m.: Spruchdichter [m.].

spreukje, o.: 1) Sprüchlein Lo.];2)Zie sprookje.

spreuk-rpk, bv. n.: spruchreich. spriet, m.: (zeew.) Spriet [o.]; (van insekten:) Fühlhorn [o.; ö]; (vog.) Wach-telkönig [m.]; I -blok, o.: (zeew.) Spriet-block [m.; ö]; -boom, m.: (zeew.) Spriet-baum [m.; a]; -oogen, w. o.: doppeltsehen [onr.] (als z. n. o.: Doppelsichtigkeit [vr.]); -zeil. o.: Sprietsegel [o.].

spring-ader, vr.: Quellader [vr.]; I -bron, vr.: Springbrunnen [m.1; -bus, vr.: Sprengmörser [m.'J.

springen, w. o.: springen [onr.], (bankroet gaan:) Bankerott machen. springer, m.: Springer [m.]. spring-levend, bv. n.: frisch und gesuild; I -matras, vr.: Springfedermatratze [vr.]; -plank, vr.: Schwungbrett [o.]; -riem, Sprungriemen [m.1. springster, vr.: Springerin fvr.]. spring-vuur, o.: (hik.: das)Fliegende Feuer, (der) Rothlauf • [t]; l-zwam, vr.:

verwarrm

o.:

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

33

Staubschwamm [m.]; I in alle andere Sam.:

spuw-bak, m.: Spuckkasten [m.]; -drank, m.: Brechmiftel [o.], spuwen, w. b. en o.: speien [onr.]. spuwer, m.: Speier [m.]. spuwing, vr.: (das) Sp spuwsel, o.: Speichel [ spuwster, vr.: Speierin [vr.]. spyhelaar, m.: Schulschwanzer fm.], spybelaarster, vr,: Schulschwanze-

Spring...

sprinkhaan, m.: Heuschrecke [vr.];

(figd Windbeutel [m.]; een magere -:

eien.

[m.].

(iron.) ein Grerippe [o.].

sprits, vr.: Spritzkuchen [m.], Spritz-gebackene [o.].

sproet, vr.: Sommersprosse [vr.]; I -achtig, bv. n.: Zie sproetig.

sproetig, bv. n.: sommersprossig; rin [vr.].

I -heid, vr.: sommersprossige Beschaffen- spy helen, w. o,: die Schule schwanzen, heit [vr.]    hinter die Schule gehen.

sprokkelaar, m.: Holzleser [m.].    spyk, vr.: (pik.) Lavendel [m.], Spieke

sprokkelaarster, tvr.: Holzleserin [vr.]; I-balsem,Lavendelbalsam[m.], Spiek-[vr.|.    balsam [m.] ;-boompje, o.: Lavendelbaum-

sprokkel-hloem, vr.: (pik.) Stern- chen [o.], Spiekbaumchen [o.]; -olie, vr.: blume [vr.].    Lavendelöl [o.], Spieköl [o.].

sprokkelen, w. o.: Sprockholz lesen spijker, m.: Nagel [m.].

[onr.].    spijkeren, w. b.: nageln.

sprokkel-liout, o.: Sprockholz [o.], spijkertje, o.: Nagelchen [o.].

Fallholz [o.].    spyl, vr.: Stange [vr.].

sprokkeling, vr.: Holzlese [vr.].    spylen, w. o.: zucken.

sprokkelmaand, vr.: Hornung [m.], spyling, vr.: Zuckung [vr.].

Februar [m.].    spys, vr.: Speise [vr.]; | -kanaal, o.:

sprong, m.: Sprung [m.; ü].    Speiseröhre [vr.j

sprongje, o.: Sprüngelchen [o.].    spyt, vr.: 1) Leidwesen [o.], 2) Aerger

sprookje, o.: Mahrchen [o.].    [m.]; in - van: trotz [2].

sprot, vr.: Sprotte [vr.].    spyten, w. onpers.: Leidthun; het spijt

sprouw, vr.: Zie spruw.    mij: es thut mir Leid, ich bedauere.

spruit, vr.: (pik.) Spross [m.], Sprosse spytig, bv. n.: schnippisch; I-heid, vr.: [vr.]; (tig.) Sprössling [m.].    (das) Schnippische.

spruiten, w. o.: spriessen [onr.].    Ispyzen, w. o.: essen [onr.]. | w. b.:

spruiting, vr.: (das) Spriessen, (das) Zie spyzigen.

Sprossen.    Ispyzen, vr. mrv.: Speisen.

spruitje, o.: Sprösschen [o.] (ook spyzigen, w. b. en o.: speisen. fig.); I -s, o. mrv.: Sprossenkohl [m.    spijziging, vr.: Speisung [vr.].

enk.]; Brusselsche -s: brüsseler Sprossen-    st!, tsw.: st!, still!

kohl.    sta (met „te’’), bw.: Zie stade,

spruitkool, vr.: Sprossenkohl [m.].    staaf, vr.: (i. a. b.) Stab [m.; a].

sprnitsel, o.:(das)Hervorgesprossene. staafje, o.: Stabchen [o.], spruw, vr.: (hik.) Mundschwammchen staag, bw.: bestandig.

[m. mrv.1.    staak, m.: 1) Stange [vr.]; 2) Ge-

spugen, w. b.: spucken, speien [onr.]. schlechtslinie [vr.].

spui, o.: 1) Schleuse [vv.]; 2) Kanal staal, o.: 1) Stahl [m.]; 2) Muster [o.]; [m.; -nale].    I -kaart, vr.: Musterkarte [vr.]: I overigens

spuien, w. o.: frissches Wasser durch- in alle Sam.: Stahl... fliessen lassen [onr.]; (fig.) frische Luft staaltje, o.: Musterchen [o.];(fig. fam.) hereinlassen [onr.].    Stückchen [o.].

spui-gat, o.: Speiloch [o.; ö]; de -ga-    Istaan, w. o.: stehen [onr.].

ten uitloopen: (fig. fam.) über alles Mass    Istaan, z. n. o.: (das) Stehen.

hinausgehen [onr.].    staande, vr.: wahrend.

spuit, vr.: Spritze [vr.].    staander, m.: Steher [m.].

spuiten, w. o. en b.: spritzen.    staan-geld, o.: Standgeld [o.]; l-plaats,

spuiter, m.: Spritzer [m.].    vr.: (in komedie, enz.:) Stehplatz [m.; a],

spuit-gast, m.: Spritzenmann [m.] (op markten, enz.: Standort [m.].

(-gasten, m. mrv.: Spritzenleute [m. mrv.]); staar, vr.: (hik.) Staar [m.];iemand van I -huis, o.: Spritzenhaus [o.; a],    de - lichten :Einem den Staar stechen [onr.].

spuiting, vr.: Spritzung [vr.].    staart, m.: Schwanz [m.; a].

spuitje, o.: Spritzchen [o.].    staartje, o.: Schwanzchen [o.]; (fig.

I -s

spuit-middel, o.: Spritzarzenei [vr.]; fam.) Restchen [o.].

lang, vr.: Spritzenschlauch [m.; a],    staat, m.: 1) Stand [m.], Zustand [m.];

spuitster, vr.: Spritzerin [vr.].    2) Stand [m.]; 3) Uebersichtstafel [vr.];

spuit-visch, m.: Spritzfisch [m.]; 4) Staat [m.].

-water, o.: (das) künstliche Mineralwas-    staat-dame, vr.: Staatsdame [vr.];

ser; -wor

m, m.: Spritzwurm Jm.; ü].    I -huishoudkunde, vr.: Nationalökonomie

spul, o.: 1) (fam.) Zeug [o.]; 2) (fam.)    [vr.]; -huishoudkundig, bv. n.: national-

Mühe [vr.].    ökonomisch; -huishoudkundige, m.: Natio-

spullen, o. mrv.: (fam.) Sachen [vr. nalökonom [m ]. mrv.], Siebensachen [vr. mrv.].    staatje, o.: (landje:) (der)kleine Staat;

spurrie, vr.: (pik.) Spark [m.]; I -bo- (kleine tabel:) kleine Uebersichtstafel [vr.]. ter, vr.: Sparkbutter [vr.];-land,o.: Spark-    staat-kunde, vr.: Staatskunst [vr.],

land [o.; 6].    Politik [vr.]; I -kundig, bv. n.: politisch;

spuug, o.: Speichel [m.]; I -drank, m.: -kundige, m.: Politiker [m.J.

Brechmittel [o.].    staats, in Sam.: Staats ... I van -wege,

spuugsel, o.: Speichel [m.].    bw.: von Staatswegen.

staatsie, vr.: Staat [m.], Geprange lo.l; I -bed, o.: Prunkbett [o.]; -degen, m.: Galadegen [m.]; -deken, vr.: Prunk-decke [vr.]; -gordijn, o.: Prunkgardine [vr.].

stad. vr.: Stadt [vr.; a]; I -achtig, bv. n.: stadtisch, (fig.) das Stadtleben lie-bend; -bewoner, m.: Stadtbewohner lm.]; -bewoonste>, vr.: Stadtbewohnerin [vr.]; -houder m.: Statthalter [m.]; -houderes, vr.: Statthalterin [vr.{; -houderloos, bv. n.: statthalterlos; -houderloosheid, vr.: Statt-halterlosigke.it [vr.]; -houderlijk, bv. n.: statthalterlich; -houderschap, o.: Statthal-terschaft [vr.]; -houdersgezind, bv. n.: statthalterlich gesinnt; -huis, o.: [t] Rath-haus [o.; al (-huiswoord, o.: iron.; [das] hochtrabende Wort [ö]). stadie, vr.: Stadium [o.; -dien], stadig:, bv. n.: bestandig. stadje, o.: Stadtchen [o.], stads.... in Sam.: Stadt.... (b. v.: -leven, o.: Stadtleben [o.]).

stadwaarts, bw.: stadtwarts. staf, m.: (i. a. b.) Stab [m.; a]; I -muziek, vr.: Stabsmusik t[vr.]; -officier, m.: Stabsoffizier [m.]. stag:, o.: (zeew.) Stag [o.], stagnatie, vr.: Stagnation [vr.], Stoc-kung [vr.]

staken, w b.: einstellen. I -, w. o.: sich gleich stehen [onr.]. staketsel, o.: Stakete [vr.]. staking, vr.: Emstellung [vr.J; -stemmen: Stimmengleichheit [vr.].

(der) Arme; de

arme -:

oo-

van

n van

(mil.) Standarte [vr.]; dubbele - : (mtw.) die I -drager, m.: Stan-

vr.:

voor

o.:

van

stakker, m.:

-der arme Teufel.

stakkertje, o.: (das) arme Ding.

stal,    m.: Stall [m.; a]; I -houder, m.: Lohnkutscher |m.|; -kaars, vr.: 1) Stall-licht [o.], 2) Irrlicht [o.].

Istalen, bv. n.: stahlen, stahlern;-pennen, vr. mrv.: Stahlfedern [vr. mrv.]; een - voorhoofd: (fig.) eine eherne Stirne; een - geheugen: ein eisenstarkes Ge-dachtniss [s].

I stalen, w. b.: stahlen.

Istalen, vr. mrv.: Muster [o. mrv.]. stallen, w. o. en b.:    (i. a. b.)

stallen.

stalles, vr. mrv.: (in schouwburgen :) Sperrsitze [m. mrv.].

stalletje, o.: Stand [m. a], Verkaufs-stand [m.; a].

stalletjes, o. mrv.: Yerkaufsstande lm. mrv.]; | -man, m.: Standkramer [m.] ; -vrouw, vr.: Standkramerin [vr.].

stalling, vr.: 1) Stallung [vr.[, (das) Stallen; 2) Stallung, [vr.], Stallraum [m.; a]; Stallgeld [o.].

stam,    m.: (pik. en fig.) Stamm [in.; al;

I in Sam.: Stamm ... (Zie echter -b

nen).

Stamboel, o.: (adk.) Stambul [o.], Konstantinopel [o.].

stam-boonen, vr. mrv.: Kriechbohnen tvr. mrv.].

stamelaar, m.: Stammler [m.]. stamelaarster, vr.: Stammlerin [vr.]. stamelen, w. o. en b.: stammeln. stameling, vr.: (das) Stammeln. stammen, w. o.: stammen, abstam-men.

stamp-rjjden. w. o.: (zeew.) stampfen; l -voeten, w. o.: mit den Füssen stampfen

(- van woede: vor Wuth [t]); -vol, bv. n.: vollgepfropft; I in overige Sam.: Stampf....

stand. m.: Stand [in.]; overeenkomstig iemands -: standesgemass; een man -: ein Mann von Stand; liede -: Standespersonen [vr. mrv.]; de burgerlijke -: (adm.) der Civilstand, der Personenstand.

standaard, m.:

(mtw.) Wahrung; de doppelte Wahrung; dartentrager [m.]. standbeeld, o.: Bildsaule [vr.]. standje, o.: 1) Spektakel [o.];2)Skan-dal [o.].

stand-penning, m.: (mtw.) Münzein-heit [vr.]; I -plaats, vr.: Wohnort [m. ö]; -punt, o.: Standpunkt [m.1. stands, in Sam.: Standes ... standvastig, bv. n.: standhaft; I -heid, Standhaftigkeit [vr.]. stang, vr.: Stange [vr.]. stank, m.: Stank [m.], Gestank [m.]; -dank krijgen: (spr.) Stank für Dank bekommen [onr.]; met - scheiden: (fig.) einen übeln Geruch hinterlassen [onr.]; met - van iets afkomen: (fig.) Hohn für Lohn von etwas haben; I -verdrijvend, bv.

n.: gestankvertreibend. stap, m.: Schritt [m.]. stapel, m : (i. a. b.) Stapel [m.]; van - laten loopen: (een schip, en fig, iets:) vom Stapel laufen lassen [onr.]; een schip of (fig.) iets op - zetten: ein Schiff ocfer etwas auf den Stapel setzen; een schip dat op - staaf- ein auf dem Stapel stehendes Schitf; hout of geld op een - zetten: Holz oder Geld auf einen Stapel setzen.

stapelbaar, bv. n.: stapelbar. stapel-blok, o.: (zeew.) Stapelblock [m.; öj.

stapelen, w- b.: stapeln, (fig.) auf-schichten.

stapel-gek, bv. n.; ganz toll; I -goed, (kph.) Stapelgut [o.] (-goederen, o. mrv.: Stapelgüter [o. mrv.]). stapeling, vr.: (das) Stapeln. stapel-markt, vr.: Stapelmarkt [m.; a[: I -plaats, vr.: Stapelplatz [m.; a],Sta-pelort [m. Ö]; -recht, o.: 1) Stapelrecht [o.], 2) Stapelgerechtigkeit [vr.]; -stad, vr.: Stapelstadt [vr.; a]; -waar, vr.: Sta-pelwaare [vr.].

stappen, w. o.: stapfen, sehreiten [onr.]; over iets heen -: (fig.) über etwas hinweg gehen [onr.]. stapper, m.: Stapfer fm.]. stapswijze, bw.: 1) Schritt für Schritt; 2) im Schritt. star, vr.: Zie ster. staren, w. o.: starren, star-oogen, w. o.: hinstarren. starost, m.: (in Polen:) Starost lm.], statelyk, bv. n.: stattlich; I-heid, vr.: Stattlichkeit [vr.].

staten, m. mrv.: Staaten [m. mrv.]; de - generaal: die General-Staaten; de Provinciale -: die Provinzialstaaten; I-bijbel, m.: Staatenbibel [vr.]. statica (statiek), vr.: Statik [vr.]. staticus, bv. n.: stattlich. statig, bv. n.: stattlich; I -heid, vr.: Stattlichkeit [vr.].

station, o.: Station [vr.]; (inz.) Bahn-hof [m.; öj.

stationair, bv. n.: stationar. stationeeren, w. o.: stationiren [ie], stations-chef, m.: Bahnhofsverwal-ter [m.]; I -gebouw, o.: Bahnhofsgebaude [o.]; -koffiehuis, o.: Bahnhofskalfeehaus [o.; a].

statisticus, m.: Statistiker [m.]. statistiek, vr.: Statistik [vr.]. I -, bv. n.: statistisch.

statistisch, bv. n.: statistisch, statue, vr.: Statue [vr.]. statueeren, w. b.: statuiren [ie], statuur, vr.: Statur [vr.]. statuut, o.: Statut [o.], stavast, bw.: stehe fest; van tüchtig. Istaven, vr. mrv.: Stabe [m. mrv.]. Istaven, w. b.: 1) darthun [onr.];2)be-kraftigen.

staving-, vr.: Bekraftigung [vr.]. stearine, vr.: Stearin [m. en o.]; I -fabriek, vr.: Stearinfabrik [vr.]. stede,

vr.:

esen.

vr.:

(stad:) Stadt [vr.; a]; (plaats:) Statt [vr.; a]; hier ter -: in hie-siger Stadt, hieselbst; in - [van]: anstatt [2J; I -houder, m.: Statthalter [m.1; -houderschap, o.: Statthalterschaft [vr.j. stedeke, o.: Stadtchen lo.]. stede-kroon, vr.: (hist.) Mauerkrone [vr.].

stedeling, z. n.: (m.) Stadter [m.], (vr.) Stadterin [vr.]. stedeljjk, bv. n.: stadtisch. stedewaarts, bw.: stadtwarts. steden, vr. mrv.: Stadte [ vr. mrv.]; I -wijzer, m.: topographische Tabelle [vr.].

stee, vr.: 1) Stadt [vr.; a]; 2) Fleck [m.]; in - Lvan]: anstatt [2]; I -aap, m.: Stadter [m.].

steeds, hw.: stets, immer, steedsch, bv. n.: stadtisch; I -heid, vr.: (das) stadtische W steeg, vr.: Gasschen [o.[. steek, m.: Stich [m.]; (breisteek:) Ma-sche [vr.1; (driekante hoed:) Dreispitz [m.].

steek-appel, m.: Stechapfel [m.; a], Dornapfel [m.; a]; I -balk, m.: Stichbal-keu Lm.] ; -beitel, m*: Stechmeissel [m.]; -bekken, o.: Unterstecher [m.]; -blad, o.: Stichblatt [o. al; -brief, m.: Steckbrief [m.]; -doorn, m.: Stechdorn [m.]; -houdend, bv. n.: stichhaltig; -kan, vr.: Stech-kanne ]vr.]; -paal, m.: Steckpfahl [m.;a]; -palm, m.: Stechpalme [vr.]; -penning, m*: Trinkgeld [o.J; -pil, vr.: Stechpille [vr.]; -ring, m.: Stechring [m.]; -spel, o.: Stechspiel ]o.], Turnier [o.].

steekster. vr.: 1) Stecherin [vr.]; 2) Steckerin [vr.].

steék-turf, m.: Stichtorf [m.]; I -wapen, o.: Stichwaffe [vr.|. steel, m.: Stiel [m.[. steelster, vr.: Stehlerin [vr.]. steeltje, o.: Stielchen [o.J. steen, m.: (i. a. b.) Stein [m.]; helsche -: (hik.) Höllenstein [m.]; - der wijzen: Stein [m.] der Weisen; in - veranderen: versteinern; iemand van den - snijden: (hik.) Einem den Stein schneidon [onr.].

steen-aarde, vr.: Ziegelerde [vr.]; I -bakker, m.: Ziegelbrenner [m];-bakkerij, vr.: Ziegelbrennerei [vr.].

steenen, bv. n.: steinern, von Stein. steenig, bv. n.: steinig; | -heid, steinige Beschaffenheit [vr.]. steenigen, w. b.: steinigen. steeniging, vr.: Steinigung [vr.]. steen-oven, m.: Ziegelofen [m.; ö], steentje, o.: Steinchen [o.J. steg, m.: Steg [m.]; weg noch-weten: weder Weg noch Steg wissen [onr.]. stegel, m.: Stcigbügel [m.]. steiger, m.: 1) Landungsbrücke [vr.;, 2) Baugerüst [o.l, (of kortweg;) Gerüst [o.].

steigeren, w. o.: (van paarden:) sich baumen; (bwk.) ein Genist aufschlagen [onr.].

steil, bv. n.: steil; I -heid, vr.: Steil-heit [vr.[.

steil-oor, m.: (fig.) Starrkopf [m.; ö];

I -oorig, bv. n.: (hg.) starrköpfig; -oorig-heid, vr.: (fig.) Starrköpfigkeit [vr.].

steilte, vr.: 1) Steile [vr.]; 2) Steil-heit [vr.].

stek,    vr.: (tnb.) Ableger lm.], steke-blind, bv. n.: stockblind, stekel, m.: Stachel [in.]; I -achtig, bv.

n.: stachelig (ook fig.).

stekelig, bv. n.: stachelig (ook fig.);. I -heid, vr.: (fig., van woorden: das) Sta-chelige, (fig., van iemand: das) stadie-lige Wesen.

steken, w. b.;    1) stechen [onr.];

2)    stecken.

steker, m.: 1) Stecher [m.]; 2) Stecker

[ m. ].

steking, vr.: Stechen [o.l.

stel,    o : Satz [m.; a[; (zeew.) Steil [o.], stelen, w. b.: stehlen [onr.]. steler, m.: Stehler [m.]. Zie spr. heler.

stel-kunde, vr.: Buchstabenrechnung [vr.!, Algebra [vr.]; I -kundig (-kunstig), bv. n.: algebraisch; -kundige, m.: Alge-braist ]m.].

stellage, vr.: Gerüst [o.], stellen, w. b.: stellen; (opstellen:)» abfassen.

steller, m.: Steller [m.]; (opsteller:) Abfasser [m.].

stellig, bv. n.: bestimmt; I -heid, vr. Bestimmtheit [vr.].

stelling, vr.: 1) Satz [m.; a], Thesis [vr.; mrv.: Thesen]; 2) Stellung [vr.];

3)    Gerüst [o.]; 4) Yerwirrung [vr.J. stelpen, w. b.: stillen, stelping, vr.: Stillung [vr.]. stelsel, o.: System [o.j. stelselloos, bv. n.: unsystematisch. stelselmatig, bv. n.: systematisch, stelt, vr.: Stelze [vr.; op -en loopen:

auf Stelzen gehen [onr.]; op -en zijn: (fig.) in Bewegung sein; I steltenlooper m.: Stelzner Lm.], Stelzenganger [m.|; stelt-looper, m.: (vog.) Stelzenlaufer [m.J.

stem,    vr.: Stimme [vr.]; I -balletje, o.: Wahlkugel [vr.]; -biljet, o.: (-briefje, o.):. Wahlzettel [m.]; -buiging, vr.; Biegung [vr.] der Stimme; -bureau, o.: Wahlbüream [o.], Wahlamt [o.; a]; -bus, vr.: Wahlurne [vr.]; -geluid, o.: (fig.) Stimme [vr.]; -gerechtigd, bv. n.: stimmberechtigt, wahlbe-rechtigt; -gever, m.; Stimmgeber [m.]; -hamer, m.: (muz.) Stimmhammer [m.; a[; -hebbend, bv. n.: Zie -gerechtigd.

vr.:

steppen, vr. mrv.: mrv.]; I -bewoner, m.:

[m.].

ster, vr.: (str.) Stern [m.]; eene verschietende -: eine Sternschnuppe.

stereometrie, vr.: Stereometrie [vr.]. stereoscoop, m.: Stereoskop [o.], stereotiep, bv. n.: stereotypisch, stereotype, vr.: Stereotype [vr.1. stereotypeeren, w. b.: stereotypi-ren [ie].

stereotypie, vr.: Stereotypie [vr.]. stereotypisch, bv. n.: stereotypisch, sterf, in Sam.: Sterbe.... sterfelijk, bv. n.: sterblich; I -heid, Sterblichkeit [vr.]. sterfte, vr.: Sterblichkeit [vr.]. steriel, bv. n.: unfruchtbar, steriliteit, vr.: Unfruchtbarkeit [vr.]. sterk, bv. n. en bw.: stark. sterken, w. b.: starken. sterking, vr.: Starkung [vr.]. sterkte, vr.: Starke [vr.]; (fig.) Kraft [vr.]; (van boter:) Ranzigkeit [vr.]; (wensch

aan herstellenden:) gute Besserung [vr.]; (vest.) Feste [vr.], Festung rvr.1.

sterk-water, o.: (schk.) Scheidewas-ser [o.].

sterling, m.: (mtw.) Sterling [m.]. sterre, in Sam.: I -kers, vr.: (tnb.) Kresse [vr.], Gartenkresse [vr.]; -lamp, vr.: Astrallampe [vr.]; I in overige Sam.: Stern....

sterren, vr. mrv.: Sterne [vr. mrv.]; I -dak, o.: (dk.) Sternendeeke [vr.1, Sternendom [m-], Sternengewölbe [o.l, Sternen-zelt [o.l, Sternenraum [m.]; I in overige Sam.: Stern....

sterretje, o.: Sternchen [o.], sterveling, m. en vr.: (der, die) Sterb-liche; geen -: keine sterbliche Seele.

sterven, o. o.: sterben [onr.]; van honger of van verdriet -: vor Hunger oder vor Gram sterben; ik mag - als het niet...: ich will des Todes sein wenn es nicht...; zijnen natuurlijken dood -: eines natür-lichen Todes sterben; liggen te -: im To-deskampfe (in den letzten Zügen) liegen [onr.]. I -, z. n. o.: Sterben [o.l; op - lig-m Sterben liegen [onr.], dem Tode

stemme, vr.: Stimme [vr.]; met lui-; «der - : mit lauter Stimme.

stemmeloós, bv. n.: lautlos, stumm; \ -heid, vr.: Lautlosigkeit [vr.], Stummheit [vr.].

stemmen, w. o. en b.: (i. a. b.) stim-men.

stemmer, m.: (i. a. b.) Stimmer Lm.], stemmetje, o.: Stimmchen [o.], stemmig, bv. n.: sittsam; I -heid, vr.: Sittsamkeit [vr.].

stemming, vr.: (i. a. b.) Stimmung [vr.].

stem-oefening, vr.: (muz.) Stimm-übung [vr.]; l-opnemer, m.: Wahlstimmen-sammler [m.]; -opneming, vr.: Stimmen-prüfung [vr.], Wahlstimmensammlung [vr.]. stempel, m.: Stempel [m.], stempelaar, m.: Stempler [m.]. stempelen, w. b.: stempeln. stempeling, vr.: Stempelung [vr.]. stem-reclit, o.: Stimmrechtlo.], Wahl-recht [o.]; I-register, o.: Wahlliste [vr.]; -sleutel, m.: (muz.) Stimmschlüssel [m.]; -spleet, vr.: (ontl.) Stimmritze [vr.j; -uit-brenging, vr.: 1) Stimmgebung [vr.], 2) Stimmengebung [vr.]; -val, in.: Kadenz [vr.]; -verheffing, vr.: Erhebung [vr.] der Stimme; -vork, vr.: (muz.) Stimmgabel [vr.].

stenden, m. mrv.: (stk.) Stande [m. mrv.].

stenen, w. o.: stöhnen. steng, vr.: (zeew.) Stenge [vr.]. stengel, m.: (pik.) Stengel [m.];

I -blad, o.: Stengelblatt [o.; a]; -dragend, bv. n.: stengeltragend. stengelloos, bv.n.: stengellos; I -heid, Stengellosigkeit [vr.]. stengeltje, o.: Stengelchen [o.], stenge-want, o.: (zeew.) Stengenwand [vr.1.

stenograaf, m.: Stenograph [m.]. stenograplieeren, w. b.: stenogra-phiren [ie[.

stenograliie, vr.: Stenographie [vr.]. stenograpliiscli, bv. n.: stenogra-phisch.

stentor, m.: Stentor [m.[; I -stem, Stentorstimme [vr.1.

steppe, vr.: (adk.) Steppe [vr.].

.: Steppen [vr. Steppenbewohner

vr.:

gen: zu nahe sein.

stethoscoop, m.: (gnk.) Stethoskop [m.].

steun, m.: Stütze [vr.]; | in Sam.: Stütz....

steunder, m.: Stützbalken [m.], Stütz-holz [o.; öl.

steunen, w. b.: stützen; (fig.) unter-stützen. I -, w. o.: stöhnen. steunsel, o.: Stütze [vr.]. steur, m.: (visch:) Stör [m.]; Kamper (iron.) hartgesottene Eier [o. mrv.] mit Senf; I -haring, m.: Spatjahrsharing [m.].; -haringvisscherij, vr.: Spatjahrsharingfang [m.].

stevel, m.: Stiefel [m.]. steven, m.: (zeew.) Steven [m.]. stevenen, w. o.: steuern. stevig, bv. n.: derb; I -heid, vr.: Derb-heit [vr.].

sticht, o.: (kkl.) Stift [o.]; het - van Utrecht: das Bisthum [t] Utrecht.

stichtelijk, bv. n.: erbaulich; I -heid, Erbaulichkeit [vr.[.

stichten, w. b.: stiften; (fig.) erbauen. stichter, m.: Stifter [m.]. stichting, vr.: Stiftung [vr.]. stichtings, in Sam.: Stiftungs.... stichtster, vr.: Stifterin [vr.]. Stichtsch, bv. n.: (fig.) utrechter;

¹

Overal [t].

I de Stichtschen, m. mrv.: die Utrechter [m. mrv.1.

stief, in Sam.: Stief.,.. stier, m.: (i. a. b.) Stier [m.]; I-achtig, bv. n.: stierartig.

stiere (en stieren), in Sam.: Stier.... stift, vr.: Stift [m.]. I-, o.: Zie sticht, stifts, in Sam.: Stifts.... stigma, o.: Stigma [o.; -mata], Brandmaal [o.; a en a],

stigmatiseeren, w. b.: stigmatisiren [ie], brandmaalen, brandmarken.

stik-heet, bv. n.: zum Ersticken heiss; I -hoest, m.: Stickhusten lm.].

stikken, w. o.’ en b.: ersticken. I -, w. b.: (tech.) steppen; (ook :) sticken. stikker, m : Sticker (m.]. stikking, vr.: Erstickung [vr.]. stik-lucht, vr.: Stickluft [vr.]; l-naad,

vr.:

ft-

-, vr.: (i. a. b.)

m.: Steppnaht [vr.; al, -naald, m.: Stepp-nadel [vr.].

stikster, vr.: Stickerin [vr.]. stil, bv. n. en tsw.: still. stileeren, w. b.: stylisiren [ie], stilet, .o.: Stilett [o.], stllliouden, w. b.: geheimhalten [onr.], w. o.: anfhoren, stilist, m.: Stylist [rn.]. stiilekens, bw.: in der Stille, ohne Gerausch.

stillen, w. b.: stillen, stilletje, o.: Nachtstuhl [m.; ü]. stilletjes, bw.: in der Stille, ohne Gerausch.

stilleven, o.: (schl.) Stillleben [o.];

I -staand, bv. n.: stillstehend (-staand water: * (das) stehende Wasser; -stand, m.: Still-stand [m.].

stilte, vr.: Stille [vr.1. stil-zwjjgen, o.: Stillschweigen [onr.];

I -zwijgend, bv. n.: stlllschweigend.

stimulatie, vr.: Stimulation [vr.], Reizung [vr.].

stimuleeren, w. b.: stimuliren [ie], stink:, in Sam.: Stink.... stinken, w. o.: stinken [onr-1. stinkerd, m.: Schweinhund [m.]. stip, vr.: 1) Punkt [m.1; 2) Flecken [m.]. stipje, o.: 1) Pünktchen [o.]; 2) Fleck-chen [o.].

stippel, vr.: Zie stip. stippelen (stippen), w. b.: 1) mit Pünktchen versehen [onr.]; 2) gefleckt machen. stipt, bv. n. en bw.: pünktlich; I -heid, Pünktlichkeit [vr.]. stipulatie, vr.: Stipulation [vr.], Be-dingung [vr.].

stipuleeren, w. b.: stipuliren [ie], stoeien, w. o.: schakern. stoel, m.: Stuhl [m.; ü]; in Sam.; Stuhl. stoelgang, m.: Stuhl [m.|. stoeltje, o.: Stühlchen [o.], stoep, vr.: Perron [nrj; hooge -: Frei-treppe [vr.].

stoet, m.: Zug [m.; ü], Aufzug [m.; ü]. stoeterij, vr.: Stuterei [vr.], Gestüt [o.], stoethaspel, m.: Tc” 1    1

stof, o.: Staub [m.1.

Stoff [m.]. stolfage, vr.: Stoff [m.1, Zeug [m.]. stoifeeren, w. b.: stofïlren [ie], stoffel, m.: Tölpel [m.]. stoffelijk, bv. n.: materiell, stofllich; I -heid, vr.: Stofïlichkeit [vr.J.

I stoffen (met heldere o),vr. mrv.: Stoffe [m. mrv.], Zeuge [m. mrv.]. I -, bv.n.: Zeug-, bv. n.: - schoenen: Zeugschuhe [m. mrv.]).

I stoffen (met heldere o), w. b.: ausstau-ben, von Staub reinigen. I-, w. o-: stauben, Staub machen.

Istoffen (met doffe o), w. o.: sich brüs-ten (- op: mit).

Istoffer (met heldere o), m.: Staubbesen [m.].

Istoffer (met doffe o), m.: Pocher [m.], Aufschneider [m.1.

stofferig (stoffig), bv. n.: staubig; I -heid, vr.: Staubigkeit [vr.].

stotje, o.: 1) Staubchen [o.]; 2) (der) gewebte Zeug.

stof-naam, m.: (tik.) Stoffname [m.]. stoïcismus, o.: Stoicismus [m.], Stoi-cism [m.].

stoïcijn, m.: Stoiker [m.].

stoïcjjnsch, bv. n.: stoisch. stok, m.: Stock [m.; ö]. stokebrand, m.: Unruhestifter [m.]. stokebranden, w. o. i Unruhe stiften, stoken, w. o.: (vuur branden:) heizenr. (fig.) Unruhe stiften. I -, w. b.: (brandstof verbruiken:) brennen [onr.]; (distilleeren:) brennen [onr.].

stoker, m.: (die het vuur aanhoudt:) Heizer [m.]; (fig.) Unruhestifter [m.]. stokje, o.: Stöckchen [o.], stok-paardje, o.: Steckenpferd [o.]. Stolksch, bv. n.: stoiker, ausdemhol-landischen Dorfe Stolkwijk (in der Yolks-sprache Stolk); -e kaas: stoiker Kase [m.]. stollen, w. o.: gerinnen [onr.]. stolp, vr.: Glocke [vr.]. stom, bv. n.: stumm; I -dronken, bv.n.:: sternhagelvoll, besoffen. stomheid, vr.: Stummheit [vr.1. Istomp, bv. n.: stumpf.

Istomp, m.: 1) (stoot:) Stoss [[m.; o]; 2) (overgebleven brokstuk:) Stumpf [m.]. stompen, w. b.: stossen [onr.|. stompheid, vr.: Stumpfheit [vr.]. stomphoekig, bv.n.: stumpfwinkelig,. stompje, o.: Stümpfchen [o.], stomp-neus, m.: Stumpfnase [vr.] (ook fig.); I -zinnig, bv. n.: stumpfsinnig -zinnigheid, vr.: Stumpfsinn [m.].

stond, m.: Stunde [vr.]; (fig.) Augen-blick [m.j.

stonde, vr.: Zie stond;-n, vr. mrv.: Menstruation [vr. enk.].

stoof, vr.: 1) Fusswarmer [m.], (fam.)-Feuerkieke [vr.]; 2) (tech.) Ofen [m.; Oe].

stookster, vr.: 1) Heizerin [vr.]; 2) Unruhestifterin [vr.]. stool, vr.: (kkl.) Stola [vr.], Stol [vr.]. stoom, m.: Dampf [m.]; I -vaart, vr.: Dampfschifffahrt [vr.]; -werktuig, o.;, Dampfmaschine [vr.]. stoop, vr.: (vochtmaat:) Stauf [m.]. stoorder, m.: Störer [m.J. stoornis, vr.: Störung [vr.].' stoorster, vr.: Störerin [vr.]. stoot, m.: Stoss [m.; ö|. stooten, w. b.: stossen [onr.]. stop, vr.: Stöpfel [m.], Stopsel [m.1. stoppel, m.: Stoppel | vr.]. stoppen, w. b.: stopfen. stopster, vr.: Stopferin [vr.]. stopverf, vr.: Glaserkitt [m.], Fenster-kitt [m.].

storen, w. b,: storen, storm, m.: Sturm [m.; uj; - loopen: Sturm laufen [onr.J.

stormachtig, bv.n.: stürmisch; l-heid, vr.: (das) Stürmische. stormen, w. onpers. en w. o.: stürmen. stormenderhand, bw.: mit stürmen-der Hand.

stormig, bv. n.: stürmisch. stort-bad, o.: Sturzbad [o.; al. storten, w. o.: stürzen; bloed -: Blut vergossen werden [onr.]. I -, w. b.: stürzen; (morsen:) verschütten; geld -: Geld einzahlen; tranen -: Thranen vergiessen [onr.]; bloed doen -: Blut vergiessen [onr.].

stort-goed, o. enk.: (kpv.) Stürzgut [o.; ü].

storting, vr.: (das) Stürzen; (van bloed, van tranen:) Yergiessung [vr.]; (van geld:) Einzahlung [vr.].

stort-kar, vr.: Sturzkarren [m.]; I -re-

n.: strahlför-

(van

vr.:

vr. :

Strammheit

[vr.].

strand, o.: Strand [m.]. stranden, w. o. stranden, strateeg, m.: Strategiker [m.]. strategie, vr.: Strategie [vr.]. strategisch, bv. n.: strategisch, straten, vr. mrv.: 1) Strassen [vr.mrv.]; 2) Gassen [vr. mrv.].

streek, vr.: (i. a. b.) Strich [m.]; (fig.) Gegend [vr.]. I -, m.: Streich [m.].

streelen, w. b.: streicheln; (fig.) schmeicheln.

streeler, m.: Streichler [m.]; (fig.) Schmeichler [m.].

streeling, vr.: (das) Streichelu; (fig.) etwas Schmeichelhaftes. streelster, vr.: Streichlerin [vr.]. streep, vr.: 1) Strich [m.]; 2) Streif [m.].

streepje, o.:    1) Strichelchen [o.];

2) Streifchen [o.].

streepjes-goed, o.: (das) gestreifte Zeug.

strekken, w. b.: strecken. I -, w. o.: gereichen (- tot: zu). strekking, vr.: Tendenz [vr.]. stremmen, w. b.: hemmen. I -, w. o.: gerinnen [onr.].

stremming, vr.: 1) Hemmung [vr.]; 2) (das) Gerinnen.

stremsel, o.: geronnene Milch [vr.].

I streng, bv. n.: streng.

Istreng, vr.: 1) (touw of riem:) Strang [m.; a]; 2) (van garen, enz.:) Strahne [vr.].

z. n.

vr.:

vr.:

(fig.)

(fig.) unfreundlich; Unfreundlichkeit

een - hoed:

gen, m.: Platzregen [m.], Regenguss fm.; ü]; -regenen, w. onpers.: platzregnen; -zee, vr.: Sturzsee [vr.].

stotteraar, m.: Stotterer [m.], Stamm-ler [m.].

stotteraarster, vr.: Stottrerin [vr], Stammlerin [vr.].

stotteren, w. o. en b.: stottern, stam-meln.

stottering, vr.: (das) Stottern, (das) Stammeln.

stout, bv. n.: 1) kühn, verwegen; Karei de -e: (hist.) Karl der Kühne; 2) (van kinderen:) unartig; I -heid, vr.: 1) Kühn-heit [vr.], Yerwegenheit [vr.], 2) (van kinderen: Unartigkeit [vr.].

stout-moedig, bv. n.:Zieno. 1 stout;

I -moedigheid, vr.: Zie no. 1 -heid; -weg, bw.: dreistweg.

stouwen, w. b.: (kpv.) stauen.

Istoven, w. b.: (kkk.) dampten, schmo-ren; (hik.) bahen; aan iemand eene kool -: (fig.) Einem einen Streich spielen.

Istoven, vr. mrv. Zie stoof; I -geld,

o.: [t] Feuerkiekenmiethe [vr.]; -hok, o.: Feuerkiekenraum [m.; al; -zetster, vr.: [t] Fusswarmervermietherin [vr.].

stoving, vr.: 1) (das) Dampfen, (das) Schmoren; 2) (das) Bahen.

straal, m.: (i. a. b.) Strahl[m.];| -ader, vr.: (vea.) Strahlader [vr.]; -bloem, vr.: (pik.) Strahlblume [vr.];-brekend, bv. n.: strahlenbrechend; -breking, vr.: Strahlen-brechung [vr.]; -dier, o.: [t] Strahlthier [o.]; -steen, m.: Strahlstein [m.j. straaltje, o.: Strahlchen [o.], straal-vormig, bv. mig.

straat, vr.: 1) Strasse [vr.] (ook adk.); op -: auf der Strasse; 2) Gasse [vr.];

I -deun, m.: Gassenhauer [m.], Gassenlied [o.]; -deur, vr.: Hausthüre [vr.]; -geld, o.: Pflastergeld [o.]; -roover, m.: Strassenrau-ber [m.]; -rooverij, vr.: Strassenrauberei [vr.]; -slijper, m.: Pflas^tertreter [m.]; -steen, m.: Pflastersteiii [m.]; -taal, vr.: Pöbelsprache [vr.]; -veegster, vr.: Strassenfegerin [vr.]; -veger, m.:Strassen-feger [m.]; -verlichting, vr.: Strassenbe-leuchtung [vr.]; -weg, m.: Landstrasse [vr.]; -zanger, m.: Gassensanger [m.], Bankelsanger [m.]; -zangeres, vr.: Gassen-sangerin [vr.], Bankeisangerin [vr.].

Istraf, bv. n.: (strak:) straff; drank :) stark.

I straf, vr.: Strafe [vr.]. strafbaar, bv. n.: strafbar; | -heid, Strafbarkeit [vr.].

strafheid, vr.: (strakheid:) Straff-heit [vr.], (van drank:) Starke [vr.].

strafrecht, o.: Kriminalrecht [o.]; wetboek van -: Kriminalgesetzbuch [o.; ü].

strak, bv. n.: strack, straff; I -heid, vr.: Strackheit [vr.]. strakjes, bw.: Zie straks, straks, bw.: bald; tot -: bis nachher.

!stralen, w. o.: strahlen.

Istralen, m. mrv.: Strahlen [m.mrv.]; I -krans, m.: Strahlenkranz [m.; a].

stram, bv. n.: stram ; ) -heid, Strammheit [vr.]. strammiglieid,

strengel, m.: Flechte [vr.]. strengelen, w. b.: flechten [our.]. - (zich), w. w.: sich schlingen [onr.].

strengeling, vr.: 1) (das) Flechten; 2) (das) Schlingen.

strengetje (strengje), o.: (van garen, enz.:) Strahnchen [o.].

strengheid, vr.: Strengheit [vr.], Strenge [vr.1.

streven, w. o.: streben, trachten. I -,

o.: Streben [o.], Bestreben [o.], striem, vr.: Strieme [vr.]. strik, m.: 1) Strick [m.]; 2) Band-schleife [vr.], Knoten [m.]; I -letter, Schnörkelbuchstabe [m.J. strikt, bv. n. en bw.: streng; I -heid, Strenge [vr.]. strikvraag, vr.: verfangliche Frage [vr.].

stroef, bv. n.:

I -heid, vr.:

[vr.].

stronk, m.: Strunk [m.]. stront, vr.: (gem.) Dreck [m.]; een hoop -: ein Dreckhaufen [m.]; in de -zitten: (fig.) im Pech (in der Patsche) sit-zen [onr.]; - voor dank hebben: Stank für Dank haben.

stroo, o.: Stroh [o.]; I-halm,m.: Stroh-halm [m.] (zich aan een -halm vasthouden: (spr.) nach einem Strohhalme grei-fen; -man, m.: Strohmann [m.]; -zak, m.: Strohsack [m.; a]; -zolder, m.: Strohboden [m.; o en ö].

istrooien, bv. n.: strohern; ein Strohhut [m.: ü].

Istrooien, w. b.: streuen. strooier, m.: Streuer [m.]. strooiing, vr.: Streuung [vr.]. strooister, vr.: Streuerin [vr.].

den

strook, vr.: Streif [m.], Streifen [m.] ; (aan eene japon:) Falbel [vr.]. strooken, w. o.: übereinstimraen. stroom, m.: Strom [m.; ö]; tegen (wider den Strom

struweel, o.: Strauch [m.; a]. stryd, m.: Streit [m.]; in - met: im Streit mit; om -: um die Wette; I -bijl, vr.: Streitbeil [o.], Streitaxt [vr.; aj.

stryden, w. o.: streiten [onr.J, kam-pfen.

strjjder, m.: Streiter [m.], Kampfer

oproeien:

schwimmen [onr.]; I -bed, o.: Strom-bett [o.].

[m.].

stroomeloos, bv. n.: verirrt, verlau-fen. I -, bw.: umherirrend.    stryd-hengst, m.: Streitross [o.];

stroomen, w. o.: stromen.    I -perk, o.: Kampfplatz [m.; a]; -vaardig-

stroop, vr.: Sirup [m.1; I -achtig, bv.n.:    bv. n.: kampfbereit, streitnaft; -vaardig-

sirupartig, (fig.) Simp liebend; -bende, heid, vr.: Kampfbereitschaft [vr.], Streit-vr.: Streif bande [vr.1.    haftigkeit [vr.]; -vraag, vr.: Streitfrage

stroopen, w. o.: Streifzüge machen; [vr.]. uit - gaan: auf einen Streifzug ausgehen stryk, m.: Streich [m.]; - en zet, bw.: [onr.], (inz.) auf Wilddieberei ausgehen unfehlbar.

[onr.].    strijkelings, bw.: Zie rakelings.

strooper, m.: Streifzügler [m.]; (inz.) strijken, w. b.: streichen [onr.]; (met Wilddieb [m.].    een strijkijzer:) biigeln.

strooper(j, vr.: Streiferei [vr.]; (inz.) strijkster, vr.: Bügierin [vr.]. Wilddieberei [vr.].    stryk-stok, m.: 1) Streichholz [o.; ö],

stroop-kan, vr.: Sirupkanne [vr.];    2) (muz.) Fiedelbogen [m.]; I -ijzer, o.:Bü-

I -lepel, m.: Siruplöffel [m.]; -likker, m.: geleisen [o.].

(fig.) Schmeichler [m.1, Fuchsschwanzer studeeren, w. o.: studiren (*); in de [m.]; -likkerij, vr.: (fig.) Sehmeichelei [vr.],    rechten (in de letteren, in de medicijnen,

Fuchsschwanzerei | vr.]; -likster, vr.: (fig.)    in de godgeleerdheid) -: Jura (Philoso-

Schmeichlerin [vr.], Fuchsschwanzerin [vr.];    phie, Medizin, Theologie) studiren; voor

-partij, vr.: Streifpartei [vr.], Streifzug    advocaat of dominee of dokter -:

[m.; ü]; -pot, m.: Siruptopf [m.; ö] (met    Jura oder Theologie oder Medizin stu-

den -pot loopen: fig.: schmeicheln, fuchs-    diren; op iets -: (fig.) auf etwas sinnen

schwanzen, speichellecken); -tocht, m.:    [onr.].

Streifzug [m.; ü]; -ton, vr. (-vat, o.): Si- studeer-kamer, vr.: Studirzimmer rupfass [o.; aj.    [o.]; .-lamp, vr.: Studirlampe [vr.]; -ver-

strootje, o.: Strohhalmchen [o.]; (spl.) trek, o.: Studirstube [vr.].

-s trekken: Strohhalmchen ziehen [onr.]. student, m.: Student [m.].

strop, m.: Strick [m.], Strang [m.; a]; studenten, m. mrv.: Studenten [m. (zeew.) [Strqpp [m.]; I -das, vr.: Kravate mrv.]; I in Sam.: Studenten....

[vr.], steife Halsbinde [vr.].    studie, vr.: Studium [o.; -dien];

stroperig, bv. n.: sirupartig; I -heid, (fig.) Yersuch [m.], Probestück [o.]; op -vr.: (das) Sirupartige.    liggen: studiren [ie]; I -jaren, o. mrv.:

strop-gesp, vr.: Kravatenschnalle    Studentenjahre [o. mrv.]; -kop, m.: (tee-

[vr.J.    kenkunst:) Studienkopf [m.; ö]; -kosten,

strophe, vr.: (dk.) Strophe [vr.1.    m. mrv.: Studienkosten [m. mrv.]; -tijd,

stroppen, w. b.: (zeew.) stroppen.    m.: Studentenzeit [vr.].

[o.].

strop-touw, o.: (zeew.) Stropptau stug, bv. n.: steif, störrisch; (fig.) un-

strot, m.: (ontl.) Kehle [vr.], Gurgel [vr.].

strotten-koofd, o.: (ontl.) Kehlkopf [m.; 5],

struif, vr.: Eierkuchen [m.1. struik, m.: Strauch [m.; a]; I -achtig, bv. n.: strauchartig; -bosch, o.: Gestrauch [o.].

freundlich; I -heid, vr.: Steif heit [vr.], Störrigkeit [vr.], (fig.) Unfreundlichkeit [vr.].

stuif, in Sam.: Staub ... stuip, vr.: Zuckung [vr.], Konvulsion [vr.]; (fig.) Grille [vr.]( Zie mrv. stuipen); I -achtig, bv. n.: gichterisch.

stuipen, vr. mrv.: (van kinderen:) Gichter [o. mrv.].

struikelaar, m.: Stolperer [m.1. struikelaarster. vr.: Stolprerin [vr.].

struikel-blok, o.:    [s] Hinderniss

[o.].

struikelen, w. o.: stolpern, strau-cheln; het beste paard kan wel eens -:

(spr.) auch der Klügste kann fehlen.

struikeling, vr.: Stolper [m.], (das)

Straucheln; (fig.) Fehltritt [m.].

struik-gewas, o.: 1) Strauch [m.; a],

2) Gestrauch [o.]; l-roover, m.: Strassen-rauber [m.]; -rooverij, vr.: Strassenraube-

rei [vr.].    stuiver, m.: (mtw.) Stüber [m.].

struis, m.: Straussvogel [m,; ö]; stuivertje, o.: Stüberchen [o.l; een I -casuaris, m.: (vog.) Strausskasuar [m.];    mooi - geld: ein hübsches Siimm-

' -ei, o.: Straussenei [o.l; -gras, o.:    chen    an Stüberstückchen;. men weet

(pik.) Straussfedergras [o.]; -veder (-veer), nooit hoe een - rollen kan: (spr.) man vr.: Straussfeder [vr.]; -vogel, m.: Straussvogel [m.; ö]; -zakje, o.: (das) it Blei-weiss gefüllte Sackchei

stuipje, o.: gichterische Konvulsion [vr.].

stuiptrekking, vr.: Zie stuip, stuit, vr.: (onth) Steissbein [o.]; l-been, o.: Zie stuit.

stuiten, w. o.: stossen [onr.]; (fig.) zu-wider sein [3]. i -, w. b.: hemmen, stuiter, m.: Schnellkaule [vr.]. stuiting, vr.: 1) (das) Stossen (- op: auf); 2) Hemmung [vr.]. stuitsteen, m.: Zie stuiter, stuiven, w. onpers. en w. o.: stau-ben.

in.:

m.:

-beugel, m.:

vom

o.: zu-te -:

[ie].

[ie].

spitz-

[ie].

weiss nie welche zwei ein Paar werden können.

stuk, o.: Stück [o.], stukadoor, m. Stuckaturer [m.1. stukadoors, in Sam. I -werk, o.: Stuckaturarbeit [vr.].

stukadooren, w. b.: mit Stuck über-ziehen [onr.J.

stuk-goederen, o. mrv.: (kpv.) Stück-güter [o. mrv.].

stukje, o.: Stückchen fo.]; van - tot beetje: (spr.) in allen Einzelnheiten. stulp, vr.:    1) Hütte [vr.]; 2) Zie

stolp.

stulpen, w. b.: stülpen. stulpje, o.: Hüttchen [o.], (das) arm-liche Hauschen.

stumper, m.: Stümper [m.]; I -achtig, bv. n.: stümperhaft. stumperd, m.: Zie stumper, sturen, w. b. 1) (zenden:) senden £onr.J, schicken; 2) (een vaartuig:) steu-orn.

stut, m.: Stütze [vr.]; I -balk, Stützbalken [m.]; -muur, m.: Stützmauer £vr.].

stutten, w. b.: stützen. stuur, o.: Steuerruder [o.], Steuer [o.]: over - gaan: (fig.) verloren gehen [onr.]; er is niets over -: es ist nichts damit verloren; over - zijn: 1) verloren (verspielt) sein, 2) ausser Fassung sein, 3) unpasslich sein; I -boord, o.: Steuerbord [o. 1; -lastig, bv. n.: steuerlastig; -lastigheid, vr.: Steu-erlastigkeit [vr.]; -lieden (fam.: -lui), m. mrv.: Steuerleute [m. mrv.] (de beste -lui staan aan wal: spr.: tadeln ist leichter als besser machen); -man, m.: Steuermann [m.; -leute] (-manskunsr, vr.: Steuermanns-kunst [vr.]; -mansmaat, m.: Unter-steuermann [m.; -leutel); -plecht, vr.: Steuerpflicht [vr.]; -rad, o.: Steuerrad [o.; a].

stuursck, bv. n.: sauertopfisch, un-freundlich ; I -heid, vr.: Unfreundlichkeit [vr.].

stuur-stoel, m.: Zie -pleclit; I -stok, Helmstock [m.; ö]. stuwen, w. b.: (kpv.) stauen. stijf, bv. n.: steif; I -heid, vr.: Steifheit [vr.].

stjjfhoofd, o.: Steifkopf [m.; ö], Starr-kopf [m.; ö); I -hoofdig, bv. n.: starrköp-fig, steifköpfig; -hoofdigheid, vr.: Starr-sinn [m.], Steifköpfigkeit [vr.j.

stijfsel, o.: (rauw:) Starke [vr.], (gekookt:) Kleister [m.J; I -fabriek, vr.: Star-kefabrik [vr.].

stijfselen, w. b.: starken, steifen. stijfster, vr.: Steiferin [vr.]. styfte, vr.: Steife [vr.], Steifheit

[vr.].

stijg, m. : (das) Steigen; I Steigbügel [m.]. stjjgen, w. o.: steigen [onr.]. stijging, vr.: Steigung [vr.]. stygiscli, bv. n.: stygisch,

Styx.

stijl, m.: (schrijftrant:) Stil [m.1; (bwk.) Pfosten [m.], Pfoste [vr.]; I -leer, vr.: Stillehre [vr.]; -oefening, vr.: Stil-übung [vr.].

stijven, w. b.: steifen. I -, w. nehmen Tonr.]; de wind begint der Wind nimmt zu; de markt begint te -: die Marktpreise fangen an zu steigen.

stijving, vr.': Steifung Ivr.].

Styx, m.: (fab.) Styx [m.1. subaltern, bv. n.: subaltern, unter-geordnet.

subamendement, o.: Subamendement [o.].

subdivisie, vr.: Subdivision [vr.], [t] Un-terabtheilung [vr.]. subiet, bv. n. en bw.: plötzlich. subjectief, bv. n.: suojectiv. subjectiviteit, vr.: Subjektivitat [vr.].

subjunctief, vr.: (tik.) Subjunktiv [m.].

subliem, bv. n.: sublim, erhaben. sublimaat, o.: (schk.) Sublimat [o.], sublimeeren, w. b.: (schk.) subliemi-ren [ie].

sublimeering, vr.:(schk.) Sublimation [vr.].

sublimiteit, vr.: Sublimitat [vr.]. subordinatie, vr.: Subordination [vr.].

subordineeren, w. b.: subordini-ren [ie].

subscribeeren, w. o.: subskribiren subscribent, m.: Subskribent [m.]. subscriptie, vr.: Subskription [vr.]. subsidiair, bv. n.: subsidiarisch. subsidie, vr.: Beisteuer [vr.]. subsidiëeren, w. b.: mit Geld unter-stützen.

subsistentie, vr.: Subsistenz [vr.], Lebensunterhalt [m.].

substantie, vr.: Substanz [vr.]; in -: in der Hauptsache.

substantieel, bv. n.: substanz-lich.

substantief, o.: (tik.) Substantiv [o.], Nennwort [o.;    ö], Hauptwort

substantievelijk, bv. n. en bw.: substantivisch.

substituant, m.: Substituent [m.], Stellvertreter [m.].

substitueeren, w. b.: substituiren substitutie, vr.: Substitution [vr.]. substituut,'m.: Substitut [m.]. subtiel, bv. n.: subtil; (flg.) findig.

subtiliseeren, w. o.: subtilisiren subtiliteit, vr.: Subtilitat [vr.]; (fig.) Spitzfindigkeit [vr.]. subventie, vr.: Subvention [vr.]. subventief, bv. n.: subventiv. succes, o.: Erfolg [m.]. successie, vr.: Erbfolge [vr.]; recht - (-recht, o.): Erbsteuer [vr.]. successief, bv. n.: auf einander folgend.

successievelijk, bw.: auf einander folgend.

succursale, vr.: Filiale [vr.]. suf, bv. n.: 1) betaubt; 2) duselig; I -heid, vr.: 1) Betaubung [vr.], 2) Duselei [vr.].

suffen, w. o.: duseln. suffer, m.: Duselhans [m.; a]. sufferig, bv. n.: duselig; I -heid, vr.: Duselei [vr.].

(kkl.) Suffragan-

m.:

gc-

1) jammerlich fort-

vr.:

-, z. n.

suppleeren, w. b.: suppliren [iel, er-ganzen, nachtragen [onr.l.

supplement, o.: Supplement [o.], Erganzung [vr.j, Nachtrag [m.; a]; -van eene courant: Beilage [vr.] einer Zeitung.

suppletie, vr.: Erganzung [vr.];

I -troepen, m. mrv.: Ersatztruppen [m. mrv.].

suppletoir,

dienend, Erganzungs.....

suppleant, m.: Supplikant [m.J, Bitt-

steller [m.]; (fig*. farn.) Schnapphahn [m.].

suppliante, vr.: Supplikantin [vr.],. Bittstellerin [vr.].

suppliek, vr.: Supplik [vr.], Bittschrift [vr.].

supponeeren, w. b.: supponiren [ie],, voraussetzen, vermuthen [t].

suppoost, m.: Knecht [m.].

suppositie, vr.: Supposition [vr.]r Yoraussetzung [vr.],    [t] Yermuthung

[vr.].

supprimeeren, w. b.: 1) unterdrüc-ken; 2) aufheben [onr.].

(hik.) Eiterung

(hik.) eitern. •bergewalt [vr.]r

z. n. m.:

suspicie, vr.: wohn [m.].

sussen, w. b.: stillen, besanftigen, be-schwichtigen.

sussing, vr.: Stillung [vr.], Besanf-tigung [vr.], Beschwichtigung [vr.]. sustenu, o.: Behauptung [vr.]. sustineeren, w. b.: behaupten. suzerein, m.: Oberlehnsherr [m.]. suzereiniteit, vr.: Oberlehnsherr-lichkeit [vr.].

sybariet, m.: Sybarit [m.], Schwelger

suffragaan,

bischof [m.; ö]. suiker, vr.: Zucker [m.]. suikery, vr.: (pik.) Cichorie [vr.];

I -loof (-lof), o. enk.: Cichorienblatter [o. mrv.].

suizebollen, w. o.: Zie suizelen, suizelen, w. o.: schwindelig sein. suizelig, bv. n.: schwindelig; I -heid, vr.: Schwindeligkeit [vr.]. suizeling, vr.: Schwindel [m.]. suizen, w. o.: sausen, suizing, vr.: (das) Sausen, sukade, vr.: eingemachte Pomeranzen-schale [vr.]; I -koek, m.: (der) mit Schnitzel eingemachter Pomeranzenschalen würzte Honigkuchen.

sukkel, m.: en vr.: 1) Unglückskind [o.], 2) Stümper [m.]; I -achtig, bv. n.: 1) jammerlich, 2) stümperhaft; -drafje, o.: (fam.) Hundstrab [m.].

sukkelen, w. kommen [onr.]; 2) krankeln.

sukkel-party, vr.: jammerliche Ge-schichte [vr.].

sul, m.: Einfaltspinsel *[m.]. sulachtig, bv. n.: einfaltig; I -heid, Einfalt [vr.]. sulfer, o.: Sulpher [m.]. sulle-baan, vr.: Gleitbahn [vr.], Glitschbahn [vr.].

sullen, w. o.: gleiten [onr.], glit-schen.

sullig, bv. n.: Zie sulachtig. sultan, m.: Sultan [m.]. sultanaat, o. Sultanat [o.], sultane, vr.: Sultane [vr.j, Sultanin [vr.].

suinak, vr.: Sumack [m.]. summa, vr.: Summa [vr.]; - summa-rum: (Lat.) Alles zusammengerechnet.

summier, bv. n.: summarisch, kurz-gefasst.

super, bw.: (Lat.) über..., super.... supercargo, m.: (kpv.) Superkargo [m.].

superftciëel, bv. n.: superficiell, ober-flachBch.

superflu, bv. n.: überflüssig. I o.: (das) Ueberflüssige.

superieur, bv. n.: (fig.) vortrefflich. I m.: Yorgesetzte [nu]; (in een klooster:) Superior [m.], Yorsteher [m.].

superieure, vr.: (in een klooster:) Superiorin [vr.], Yorsteherin [vr.].

superioriteit, vr.: Superioritat [vr.].

superlatief, m.: (tik.) Superlativ [m.].

superstitie, vr.: Superstition [vr.], Aberglaube [m.|.

superstitieus, bv. n.: superstitiös, aberglaubisch.

bv. n.: zur Erganzung

suppuratie, vr.:

[vr.].

suppureeren, w. o.: suprematie, vr.: 0 Obernoheit [vr.]. surnumerair, bv. n.: überzahlig. 1 -, (der) Ueberzahlige. surplus, o.: Ueberschuss [m.]. surprise, vr.: Ueberraschung [vr.]. surrogaat, o.: Surrogat [o.], Ersatz-mittel [o. |.

surseance, vr.: Aufschub [m.]; - van betaling: Zahlungsaufschub [m.].

surveillance, vr.: 1) Aufsicht [vr.], Beaufsichtigung [vr.]; 2) Wachsamkeit [vr.]; op - zijn: Zie w. o.: surveil-leeren.

surveilleer en, w. b.: ein wachsames Auge haben auf, überwachen. I -, w. o.: aufpassen.

susceptibel, bv. n.: empfindlich. susceptibiliteit, vr.: Empfindlich-keit [vr.].

suspect, bv. n.: suspekt, verdachtig; -heid, vr.: Yerdachtigkeit [vr.]. suspendeeren, w. b.: suspendiren [ie]; I gesuspendeerd: suspendirt [ie], suspensie, vr.: Suspension [vr.].

Yerdacht [m.], Arg-sybaritisch, bv. n.: sybaritisch, schwelgerisch.

sycophant, m.: Sykophant [m.]. spfelen, w. o.: Zie schuifelen, syllabe, vr.: Syllabe [vr.], Silbe [vr.].

syllabus, m.: (kkl.) Syllabus [m.]. syllogismus, o.: Syllogismus [m.j, Syllogism [m.].

syllogistisch, bv. n.: syllogistisch, sylphe, m.: (fab.) Sylphe [m.] Luft-geist [m.].

sylphide, vr.: (fab.) Sylphide [vr.]. symboliek, vr: Symbolik ]vr.]. svmbolisch, bv. n.: symbolisch, sinn-bildlich.

symbool, o.: Symbol [o.], Sinnbild [o.].

symmetrie, vr.: Symmetrie [vr.], Ebenmass [o.].

bv. n.: sympathe-

tisc

symptoom, o.: Symptom [o.], synagoge, vr.: (kkl.) Synagoge [vr.]. synchronistisch, bv. n.: synchronistisch.

vr.: (das>

symmetriek, bv. n.: symmetrisch, ebenmassig.

^mpathetiseh,

sympathie, vr.: Sympathie [vr.]. sympathiseeren, w. o.: sympathi-siren [ie].

symphonie, vr.: (muz.) Symphonie [vr.].

synodaal, bv. n.: synodal. synode, vr.: (kkl.) Synode [vr.], Kir-chenversammlung [vr.].

synoniem, bv. n.: (tik.) synonym. I -, z. n. o.: Synonym ]o.].

synonimiek, vr.: Synonimik [vr.]. syntactisch, bv. n.: syntaktisch. syntaxis, vr.^ Syntax [vr.] (1. Wort-fügung [vr.[; 2. W -rtfügungslehre [vr.]).

sijpelen (sijpen, sijperen), w. o.: sic-kern.

sijpeling (sijping, sijpering),

Sickern.

syring, vr.: (pik.) Syringe [vr.]. sys, m.; (fam.) Zeisig [m.], Kauz [m.; a]: een rare -: ein sonderbarer Kauz, ein schnurriges Besteck. sijsje, o.: (vog.) Zeisig [m.]. systeem (svstema), o.: System [o.], systematisch, bv. n.: systematisch, systematiseeren, w. b.: systemati-siren [ie[.

T.

tableau

table

[vr.J.

taai, bv. n.: zah; I -heid, vr.: Zahig-keit [vr.].

taak,    vr.: Aufgabe [vr.].

taal,    vr.: Sprache [vr.]; I in Sam.: Sprach...

taan, vr.: Lohe [vr.], Gerberlohe [vr.];

I -kleur, vr.: Lohfarbe [vr.]; -kleurig, bv.

n. : lohfarbig ; -kuip, vr.: Lohkufe [vr.J. taart, vr.: Torte [vr.]; van de - krijgen : (fig. iron.) tüchtig durchgehechelt werden [onr.].

taarten, vr. mrv.: Torten [m. mrv.]; I -bakker, m.: Tortenbacker [m.]; -deeg,

o. : Tortenteig ]m.l. taarte-pan, vr.: Tortenpfanne [vr.|. taartje, o.: Törtchen [o.], taatstol, vr.: Zie priktol, tabagie, vr.: Raucnstube [vr.]. tabak, vr.: Tabak lm.], tabaks, in Sam.: Tabaks... tabbaard (tabberd), m.: Tabbert

[m.]; iemand op zijn - komen: (fig.) Ei-nem das Feil ausklopfen, Einem den Buckel vollschlagen [onr.]; iemand opzijn - zitten: (fig.) Einem auf dein Dach sitzen [onr.].

tabel, vr.: Tabelle [vr.], Tafel [vr.]. tabellarisch, bv. n.: tabellarisch, tabernakel, m.: (kkl.) Tabernakel [o.]; (fig.) irdische Hülle [vr.]; (fig. fam.) Haut [vr.; a]; iemand op zijn - komen: (iron.) Einem die Haut vollschlagen [onr.]; ergens -en bouwen: (fig.) irgendwo sein Zelt aufschlagen [onr.].

tabernakelen, w. o.: (fig. fam.) ver-weilen.

, o.: Tableau [o.].

d’höte, vr.: Table d’Höte tabletje, o.: Tafelchen [o.], tabouret, vr.: Taburet [o.l. tabouretje, o.: Taburetchen [o.], tachtig, tw.: achtzig. tachtiger, m.: Achtziger [m.]. tachtig-jarig, bv. n.: achtzigjahrig;

I -maal, bw.: achtzigmal.

tachtigste, bv. n.: achtzigste. Achtzigstel [o.].

tachtig-voud, z. n. o.: (das) Acht-zigfache; I -voudig, bv. n.: achtzigfach. tact, m.: Takt [m.]. tacticus, m. (mrv.: tactici): Taktiker [m.[.

tactiek, vr.: Taktik [vr.]. tactisch, bv. n.: taktisch. taf, vr.: Taffet [m.1, Taft [m.]. tafel, vr.: Tisch [m.]; (fig.) Tafel, [vr.[; de - des Heeren: (kkl.) der Tisch des Herren; van - en bed gescheiden; (rcht.) von Tisch und Bett geschieden:

I -appel, m.: Dessertapfel [m.; a]; -bediende, m.: Tafeldiener [m.]; -bel, vr.: Klingel [vr.]; -berg, m.: (adk.) Tafelberg [m.]; -beschuit, vr.: Tafelzwieback [m.]; -bier, o.: Tafelbier [o.]; -blad, o.: Tisch-blatt [o.; a]; -bord, o.: Teller [m.]; -dans,

m.: Tischrücken [o.]; -dekker, in.: Tafel-decker [m.]. tafelen, w. o*: tafeln. tafel-gehed, o.: Tischgebet [o.]; l-geld, o.: Tafelgeld [o.J; -gereedschap, o.: [t] Ta-felgerath [o.], [t] Tischgeratn [o.J; -gesprek, o.: Tischgesprach [o.]: -gezelschap, o.: Tischgesellschaft [vr.]; -goed, o.: Ta-felzeug [o.l, Tischzeug [o.]; -houder, m.: [t] Speisewirth [m.]; -kleed, o.: Tischdecke [vr.1, Tischteppich [m.]; -knecht, m.: Tafeldiener [m.]; -komfoor, o.: Tellerwarmer [m.]; -kout, m.: Tischgesprach [o.]; -lade, vr.: Tischkasten [m.]; -laken, o.: Tischtuch [o.; ü]; -lamp, vr.: Tischlampe [vr.]; -linnen, o.: Zie -goed; -mes, o. Tischmesser [o.]; -muziek, vr.: Tafelmusik [vr.]; -peer,, vr.: Tafelbirne [vr.], Dessertbirne [vr.]; -poot, m.: Tischfuss [m.; ü];-ring, m.: Schüsselring [m.]; -schel, vr.: Klingel [vr.1;. -schuier, m.: Tischbürste [vr.]; -schuimer, m.: Schmarotzer [m.], Tellerlecker [m.]; -schuimerij, vr.: Schmarotzerei [vr.], Tellerleckerei [vr.]; -servies, o.: Tafel-service [o.]; -stoel, m.; Kinderstuhl [m.; ü].

tafeltje, o.: Tischchen [o.];-welbereid: Tischchen deck dich.

tafel-tijd, m.: Tischzeit [vr.]; I-vreugde, vr.: Taielfreude [vr.]; -vriend, m.:Tisch-freund [m.1; -wijn, m.: Tischwein, [m.];

l.: Tischlied [o.]; -zilver, o.: Tafel-

[o.l.

Sprachen [vr.

vr. mrv.:

vr.:

lo.J.

bv. n.:

[vr.]; (fig. fam.)

vr.: Tasse

-zang, m.: silber [o.].

tafereel, o. 1) Scene [vr.]; 2) Gemalde [o.]; Schilderung [vr.]. tuiten, bv. n.: taften. tak, m.: (pik. en fig.) Zweig [m.], Ast [m.; Ae].

takel, m.: (zeew.) Takel [o.], takelage, vr.: (zeew.) Takelwerk

takelen, w. b.: (zeew.) takeln. takje, o.: Zweiglein [o.], Aest-chen [o.l.

Itakken, w. o.: Zweigen bekommen [onr.].

Itakken, m. mrv.: Zweige [m. mrv.]; Aeste [m. mrv.]; I -bos, m.: Beisigbündel [m.].

taks, m.: (drk.) Dachshund [m.]. I vr.: Quantum [o.].

taktiek, vr.: Zie tactiek.

tal,    o.: Zahl [vr.]; (fig.) Anzahl [vr.], Menge [vr.]; zonder -: ohne Zahl; een talloos -: eine zahllose Menge.

Italen, w. o.: verlangen (- naar: nach).

Italen, mrv.].

talent, o.: (i. a. b.) Talent [o.]; I -vol, bv. n.: talentvoll. talie, vr.: (zeew.) Talje [vr.]. taliën, w. b.: (zeew.) taljen, auf-taljen.

talie-liaak, m.: Taljehaken fm.]; ,1 -reep, m.: Taljereep fm.]. taling, m.: (vog.) Halbente [vr.]. talinkje, o.: (vog.) kleine Halbente [vr.].

talisman, m.: Talisman fm.]. talk, vr.: (van dieren:) Talg [m.]; (steensoort:) Talk [m.1. talloos, bv.n.: zahllos, unzahlig; I -heid, Zahllosigkeit [vr.]. talm, m. en vr.: Zauderer [m.], Zau-drerin [vr.].

talmachtig, bv.n.: zauderhaft; I -heid, vr.: Zauderhaftigkeit [vr.]. talmen, w. o.: zaudern. talmer, m.: Zauderer [m.]. talmery, vr.: (das) Zaudern. talmkous, vr.: Zaudrerin [vr.]. talmud, m.: (kkl.) Talmud [m.]. talmudist, m.: Talmudist [m.]. talon, m.: (van rente-coupons:) Talon [m.].

talud, o.: Böschung [vr.].

tam,    bv. n.: zahm; I -heid, vr.: Zahmheit [vr,]; -making, vr.: Zahmung [vr.].

tamarinde, vr.: (pik.) Tamarinde [vr.].

tamarinden, in Sam.: Tamarinden ...

tamboer, m.: Trommelschlager [m.];

1 -majoor, m.: Tambour-Major [m.1. tamboereeren, w. o.: tambouriren op: (fig. fam.) dringen [onr.]

tamboereer-raam, o.: Tambourin

tamboeryii, vr.: Handtrommel [vr.], Schellentrommel [vr.].

tamelijk, bw.: ziemlich. I massig.

tand, m.: (ontl. en fig.) Zahn [m.; a]; met hand en -: (spr.) mit Zahnen und Klauen; van de hand inden - leven : (spr.) von der Hand in den Mund leben; I -kas, vr.: Zahnhöhle [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Zahnkraut [o.]; -letter, vr.: (tik.) Zahn-buchstabe [m.]; -meester, m.: Zahnarzt Lm.; -arzte]; -poeder, o.: Zahnpulver [o.l; -pijn, vr.: Zahnweh [o. enk.],Zahnschmer-zen [m. mrv.]; -rad, o.: (wkt.) Zahnrad [o.; -rader]; -schaaf, vr.: (tech.) Zahnho-bel [m.]; -vormig, bv. n.: zahnförmig ; -werk, o.: Zahnwerk [o.]; -wortel, m.: Zahnwurzel [vr.]; -zaag, vr.: Kammsage [vr.].

tanen, w. o.: erbleichen [onr.]. tang, vr.: Zange [vr.]. tangens, vr.: (wsk.) Tangente [vr.]. tangent, vr.: (muz.) Tangent [m.1. tanig, bv. n.: gebraunt. tante, vr.: Tante Weibsbild [o.l. tap, m.: Zapfen [m.]. tapeet, o.: (dk.) Zie tapijt, tappelings, bw.: in Stromen, tappen, w. b.: zapfen; uit een ander vaatje -: (spr.) aus einern andern Loch pfeifen [onr.].

tapper, m.: [t] Schenkwirth [m.]. tapperij, vr.: [t] Schenkwirthschaft [vr.].

tapster, vr.; [tl Schenkwirthin [vr.]. taptoe, vr.: (mil.) Zapfenstreich [m.]. tarbot, vr.: (visch:) Steinbutt [m.]. tarief, o.: Tarif [m.]. tarifeeren, w. b.: tarifiren [ie], tarnen, w. o. en b.: Zie tornen, tarok, o.: (spl.) Tarock [o.], tarra, vr.: (kpn.) Tara[vr.]; I-rekening, vr.: Tararechnung [vr.]. tartaan, vr.: Tartane [vr.].

Tartarus, m.: (fab.) Tartarus [m.]. tarten, w. b.: 1) herausfordern; 2) trot-zen.

tarwe, vr.: Weizen [m.]. tas, m.: Haufen [in.]. I [vr.].

tasch, vr.: Tasche [vr.]. tasclijes. o. mrv.: Taschchen [o. mrv.];

I -kruid, o.: (pik.) Taschelkraut [o.l.

tast, m.: Tasten [o.l; op den -: tastend, (fig.) aufs Gerathewóhl [t], tastbaar, bv. n.: tastbar, handgreif-lich; I -heid, vr.: Tastbarkeit [vr.], Hand-greiflichkeit [vr.].

tasten, w. o.: tasten; in zijnen zak -: (fig.) in die Börse greifen [onr.]; dat kan men voelen en -: (spr.) das lasst sich mit Handen greifen. taster, m.: Taster [m.]. tasting, vr.: (das) Tasten, tatewalen, w. b.: lallen, tatoueeren, w. b.: tatowiren [ie], taxateur, m.: [ie] Taxirer [m.J, Taxa-tor [m.].

taxatie, vr.: Taxation [vr.]. taxe, vr.: Taxe [vr.]. taxeeren, w. b.^ taxiren [ie], taxis, m. (taxisboom, m.): Taxus [m.], Tax [m.], Eibenbaum [m ; a]; in Sam.: Taxus....

Ge

in.:

brennerei [vr.] -oven, m.: Ziegelofen [m. -y öJ; -steen, m.: Ziegelstein [m.]; -vloer,, m.: Ziegelooden [m.; o en ö]; -vorm, m.: Ziegelform [vr.].

[o.].

te, vz.: zu.

technicus, m.: Techniker [m.]. techniek, vr.: Technik [vr.). technisch, bv. n.: technisch, technologee¹ vr.: Technologie [vr.]. technologisch, bv. n.: technologisch, technoloog, m.: Technolog [el]. Tedeiim, e.: (kkl.) Tedeum [o.], teeder, bv. n.: 1) zart; 2) zartlich;

I -heid, vr.: 1) Zartheit [vr.j; 2) Zartlich-keit rvr.J. Zie bv. n. teer. teef, vr.: Hündin [vr.1. teek, vr.: (ins.) Zecke [vr.]. teeken, o.: Zeichen [o.l. teeken-aap, m.: (tech.) Storchschnabel [m.; a].

teekenaar, m.: Zeichner [m.]. teekenaarster, vr-: Zeichnerin [vr.]. teekenen, w. b. en o.: zeichnen ;(fig.) unterzeichnen.

teek entje, o.: (das) kleine Zeichen. teeken-voorbeeld, o.: Yorbild [o.] zum Nachzeichnen; I m andere Sam.: Zeichen...

teel-aarde, vr.: Ackererde [vr.],Bauer-de [vr.]; | -bal, m.: (ontl.)Hode [vr.j;-deel, o.: [t] Geschlechtstheil [m.]; -drift, vr.: Begattungstrieb Lm.]; -grond, m.: Acker-land [o.]; -kracht, vr,: Zeugungskraft [vr,]; -land, o.: Ackerland [o.l; -lid, o.: (ontl.) Zeu-gungsglied [o.]; -sap, o.: (ontl.) Samen [m.j.

teelt, vr.: 1) Zucht [vr.]; 2) (fig.) schlecht [o.].

teel-tyd, m.: Begattungszeit [vr.];

I -vocht, o.: Zie -sap.

ITeeins, m.: (adk.) Themse [vr.].

Iteems, vr.: Sieb [o.], teemsen, w. b.: sieben.

Iteen, vr.: (ontl.) Zehe [vr.]; van kop tot -: vom Kopf bis zur Zehe; van top tot -gewapend: bis an die Zahne bewaffnet; iemand op zijne -en trappen: (fig.) das Kalb ins Auge schlagen [onr.]; op zijne -en getrapt zijn: (fig.)sichgeargertlühlen.

Iteen, vr.: 1) (pik.) Bandweide [vr.1, Korbweide [vr.]; 2) Weidengerté [vr.], [t] Weidenruthe [vr.]. teenen, bv. n.: weiden, teentje, o.: (pik.) Weidengertchen [o.].

teer, o.: (¹) Theer [m. en o.]; -stoken: Theer brennen [onr.]. I -, bv. n.: Zie

teeder.

teer-achtig, bv. n.: theerartig; !-geld, o.: Zehrgeld Lo.]; -keet, vr.: Theerhütte [vr.]; -ketel, m.: Theerkessel [m.]; -kleed, o.: Theertuch [o.; ü]; -koker, m.: Theer-brenner [m.]; -kokerij, vr.: Theerbrenne-rei [vr.]; -kooper, m.: Theerhandler [m.j; -kost, m.: [t] Zehrvorrath [m.]; -kwast, Theerquast [m.]; -penning, m.: Zehr-pfennig [m.]; -pil,, vr.: Thecrpille [vr.]; -ton, vr.: Theertonne [vr.]; -touw, o.: Theer-tau [o.]; -tuin, m.: Theerlager [o.]; -water, o.: Theerwasser [o. |.

teerling, m.: Würfel [m]; de - is geworpen: (fig.) der Wüifel ist geworfen; I-vormig, bv. n.: würfelförmig; -worp, m.: Würfelwurf [m.; ü]; -wortel, m.: (wsk.) Kubikwurzel [vr.]. tellens, bw.: Zie tevens, tegel, m.: Ziegel [m.J; I -bakker, m.: Ziegelbrenner [m.j; -bakkerij, vr.: Ziegel-tegemoetkoming, vr.: Entschadi-gung [vr.]. tegen, vz.: gegen.

tehuis, bw.: zu Hause. I -, z. n. o.: Heim [o.l, [t] Heimath [vr.].

tehuis-komen, z. n. o.: Heim [o.];, I -komst, vr.: Heimkehr [vr.], Heimkunft [vr.1; -reis, vr.: Heimreise [vr.], (kph.) Rückreise [vr.].

teil, vr.: irdene Schüssel [vr.]. teisteren, w. b.:    1) heimsuchen;

2) plagen.

teistering, vr.: 1) Heimsuchung [vr.]; 2) (das) Plagen.

tekort, o.: Deficit [o.]; I -koming, vr. Pflichtverletzung [vr.]. tekst, m.: Text [m.]. tel, m.: Zahl [vr.]; bij den -: nach der Zahl; niet in -: (fig.) nicht in Ansehen;. I -woord, o.: (tik.) Zanlwort [o.; ö].

telegraaf, vr.: Telegraph [m.]; I in Sam.: Telegraphen... telegrafist, m.: Telegraphist [m.j. telegram, o.: Telegram [o.], telegrapheeren, w. b.: telegraphi-ren [ie].

telegraphisch, bv. n.: telegra-phisch.

telen, w. b.: 1) zeugen, erzeugen; 2) (pik.) bauen, anbauen.

teler, m.: 1) Zeuger [m.]; 2) Anbauer [m.].

telescoop, m.: Teleskop [od, Fern-rohr [o.; ö].

teleurstelling, vr.:    Tauschung

[vr.].

telg, m.: Sprössling [mj. teling, vr.: 1) Zeugung [vr.], Erzeu-gung [vr.]; 2) Anbau [m.]. teljoor, o.: Teller [o.], telkenmale (telkens), bw.: jedes-mal.

tellen, w. b.: zahlen. teller, m.: Zahler [m.1 (ook rek.), telling, vr.: Zahlung [vr.j. tembaar, bv. n.: zahmbar; I -heidr Zahmbarkeit [vr.].

temen, w. o.: schleppend sprechen [onr.].

teniet, bw.: 1) bisweilen, zuweilen;. 2) etwa.

temmen, w. b.: zahmen. temmer, m.: Zahmer [m.]. temming, vr.: Zahmung [vr.]. tempeest, o.: Sturm [m.; ü]. tempel, m.: Tempel [m.]; I -bewaarder, m.: Tempelhüter [m.]; -dienaar, m.: Tempeldiener [m.1, (fig.) Priester [m.] ;. -dienst, m.: Tempeldienst [m.].

tempelen, w. o.: zur Kirche gehen [onr.].

tempel-heer (tempelier), m.: (hist.) Tempelherr [m.]; I -offer, o.: Tempelopfer [o.]; -orde, vr.: (hist.) Tempelherrenorden [m.].

temperament, o.: Temperament

temperatuur, vr.:    Temperatur

[vr.].

temperen, w. b.: tempern; (fig.) mas-sigen.

(fier.)

{ie].

sung

[vr.).

Schwindsucht

[o.].

Lo.].

vr.:

[o.], Schlückchen

[o.].

teut, bv. n.: (fam.) betrunken. 1 -, m. en vr.: Trandler [m.], Trandlerin Lvr.].

teut-achtig, bv. n.: (fam.) langsam; I -heid, vr.: Langsamkeit [vr.]. teuten, w. o.: trandeln. tentig (teutig), bv. n.: (fam.) langsam; I -heid, vr.: Langsamkeit [vr.]. teut-kous, vr.: Trandlerin [vr.]. Tentonen, m. mrv.: (hist.) Teutonen. Teutoonsch, bv. n.: teutonisch. tevens, bw.: zu gleicher Zeit,zugleich. tevergeefs, bw.: vergebens, umsonst. tevreden, bv. m: zufrieden; I -heid,

tempering, vr.: Temperung [vr.];

Massigung [vr.]. iemporair, bv. n.: temporar, zeit-^eilig.

temporiseeren, w. o.: temporisiren temptatie, vr.: Yersuchung [vr.]. tempteeren, w. b.: versuchen. tems, vr.: Zie teems, ten, (verbogen) vz.: zum. Zie te. tender, m.: Tender [m.]. tenger, bv. n.: schmachtig; I -heid, vr.: Schmachtigkeit [vr.].

tenietdoening, vr.: Zernichtung [vr.].

tenor, vr.: (muz.) Tenor [rn.]. tent, vr.: 1) Zelt [o.]; 2) Zeltbude [vr.], (inz.) Schaubude [vr.]; I in andere Sam.: Zelt... (Zie echter -jjzer). tenten, w. b.: (hik.) sondiren [ie], tentoonspreiding, vr.: Zurschau-stellung [vr.].

tentoonstelling, vr.: Ausstellung [vr.].

tent-jjzer, o.: (hik.) Senknadel [vr.], Sonde [vr.].    »

tenue, vr.: Uniform [vr.]. tenuitvoer-brenging    (-legging),

vr.: Yollziehung [vr.], Vollstreckung [vr.].

tenware, vgw.: es ware denn, dass. tenzij, vgw.: es sei denn, dass. tepel, m.: Brustwarze [vr.]; I -kring, m.: Warzenhof [m.; ö]; -kruid, o.: (pik.) Zitzenkraut; I in overige Sam.: Brustwar-zen ...

tepronkstelling, m.: Schaustellung [vr.] am Pranger, ter, (verbogen) vz.: zur. Zie te. teraardebestelling, vr.: Beerdigung [vr.], [s] Begrabniss [o.].

terecht-brengen, w. b.: zurechtbrin-gen [onr.]; 1 -brenging, vr.: Zurechtbrin-gung [vr.]; -helpen, w. b.: zurechthelfen lonr.] [3|; -komen, w. o.: zurechtkommen [onr.]; -koming, vr.: (das) Zurechtkommen; -staan, w. o.: vor Gericht stehen [onr.]; -stellen, w. b.: hinrichten;-stelling, Hinrichtung [vr.]; -wijzen, w. b.: zurecht-weisen [onr.]; -wijzing, vr.: Zurechtwei-[vr.]; -zitting, vr.: Gerichtssitzung

teren, w. b.: theeren [t]. I w. o.: zehren; van den hoogen boom -: (fam.) von seinem Fett zehren; achteruit-: (fig.) sein Yermögen verzeuren; op kosten van anderen -: auf andrer Leute Kosten zehren.

tergen, w. b.: plagen, terhandstelling, vr.: Einhandigung [vr.].

terig, bv. n.: theerig [tl; I -heid, vr.: theerige [t] Beschaffenheit [vr.].

tering, vr.: 1) (gnk.)

[vr.]; 2) Zehrung [vr.]; de - naar de nering zetten: (spr.) sicli riach der Decke strecken.

teringachtig, bv. n.: schwindsüch-tig; I -heid, vr.: Schwindsüchtigkeit [vr.].

tering-koorts, vr.: (das) hektische Fieber; I -lijder, m.: (der) Schwindsüchtige; -lijderes, vr.: (die) Schwindsüchtige; -ziekte vr.: Schwindsucht [vr.]. terleengeving;, vr.: (das) Leihen. terloops, bw.: im Yorbeigehen.

term, m.: Ausdruck Lm.; ü], Redens-art Lvr.]; 2) echtsgrund [m.; üj; 3) Be-reich [m.J.

termiet, m.: (ins.) Termite [vr.], Holzlaus [vr.; a].

termineeren, w. b.: beendigen. terminologie, vr.: Terminologie [vr.1. ternauwernood, bw.: kaum, mit genauer Noth [tl.

terne, vr.: (spl.) Reihe [vr.] von Dreien, Terne [vr.].

terp, vr.: Erdhügel [m.]. terpentin, vr.: Terpentin [m.]. terras, o.: Terrasse Lvr.]; 1 -vormig, bv. n.: terrassenförmig. terrein, o.: Terrain [o.]; (fig.) Gebiet

terrine, vr.: Terrine [vr.]. territoor, o.: Territorium [o.; -rien]. territoriaal, bv. n.: territorial. terrorisnms, o.: Terrorismus [m.], Terrorism [m.], Schreckensgewalt [vr.J.

terrorist, in.: Terrorist [m.], Schrec-kensmann [m.; aj.

tersluiks, bw.: verstohlenerweise. terstond, bw.: sogleich, augenblick-lich, auf der Stelle, terts, vr.: (i. a. b.) Terz [vr.]. terug, bw.: zurück. terwijl, vgw.: wahrend, indem. 1 bw.: mittlerweile, unterdessen.

terzijde-lating, vr.: Uebergehung [vr.];    1 -stelling, vr.: Beiseitesetzung

[vr.].

test, vr.: (tech.) Test [m.]; (in eene stoot:) Feuerpfannchen [o.] testament, o.: (i. a. b.) Testament

testamentair, bv. n.: testamentarisch, testamentlich.

testamenteel, bv. n.: testamentlich. testateur, m.: Erblasser |m.]. testatrice, vr.: Erblasserin Ivr.]. testeeren, w. o.: testiren [ie], ein Testament machen.

testimonium, o.: [s] Zeugniss [o.]., tetrarch, m.: (hist.) Tetrarch [m.], Yierfürst [m.].

tets (tetsig) bv. n.: teigig; I -heid, vr.: Teigigkeit [vr.].

teug, vr.: Zug [m.; ü], Schluck [m.]; in ééne -: in Einem Zug; met volle -en; in vollen Zügen.

teugel, m.: Zügel [m.]; den - vieren aan: [3] den Zügel schiessen lassen [onr.]; met losse -s: mit verhangtem Zügel. teugelloos, bv. n.: zügellos; I -heid, Zügellosigkeit [vr.]. teugel-reep, m.: (-riem, m.): Zügel-riemen fm.], Zügel [m.]. teugje? o.: Züglein

vr.: Zufriedenheit [vr.]; -stellen, w. b.: zufriedenstellen, befriedigen (zich -stellen, w. w.: sich be^nügen (- met: mit); zich -laten stellen: sich begnügen lassen [onr.]).

ben

ü]).

teweeg-brengen, w. b.: zuwege-bringen lonr.]; | -brenging, vr.: (das) .Zuwegebringen.

textueel, bv.n.: textmassig; (fig.) wört-lich.

textuur, vr.: Textur [vr.J. thans, bw.: jetzt.

theater, o.: Theater [o.l; I -coup, m.: '{Fr.) Theaterstreich [m.]; -held, m.: Thea-terheld [m.].

theatraal, bv. n.: theatralisch, büh-nenhaft.

thee, vr.: Thee [m.]; - zetten: Thee machen; de - laten trekken: den Thee ziehen lassen [onr.]; I -achtig, bv. n.: theeartig, (fig.) den Thee liebend (ik niet -achtig: ich liebe den Thee nicht).

theïsmus, o.: Theismus [m.], Theism £m.l.

theïst, m.: Theist [m.1. thema, o.: Thema [o. ; -mata]. Themis, vr.: (fab.) Themis [vr.], Göttin [vr.1 der Gerechtigkeit [vr.].

theocratie, vr.: Theokratie [vr.], Priesterherrschaft [vr.]. theocratisch, bv. n.: theokratisch. theologie, vr.: Theologie Ivr.], Got-tesgelehrsamkeit [vr.]. theologisch, bv. n.: theologisch, theoloog, in.: Theolog [m.], (der) Gottesgelehrte.

theorema, o.: Theorem [o.], Lehrsatz [m.; al.

theoreticus, m.: Theoretiker [m.]. theoretisch, bv. n.: theoretisch, theorie, vr.: Theorie [vr.]. therapeut, m.: Therapeutiker [m.]. therapeutisch, bv. n.: therapeutisch.

therapie, vr.: Therapeutik [vr.]. theriakel, vr.: Zie triakel, thermometer, m.: Thermometer [o. en in.]; I -stand, m.: Thermometerstand [m.]. thesaurie, vr.: Schatzkammer [vr.] thesaurier, m.: Schatzmeister [m.]. thesaurierschap, o.: Schatzmeister-amt [o.].

thesis, vr.: These [vr.]. thuis, bw. en z. n. o.: Zie tehuis; I - liggen, w. o.: in der Kost sein; voor een oortje - liggen: (spr.) nichts zu sagen haben.

thyrsus, m.: Thyrsusstab [m.j, Thyr-sus [m.].

tiara, vr.: Tiara [vr.], pabstliche Krone [vr.].

tichelaar, m.: Ziegelbrenner [m.]. tien, tw.: zehn. I -, vr.: Zehn [vr.]. tiend, o.: Zehnte [m.]: I in Sam.: Zehnt... tiendaagsch, bv. n.: zehntagig. tiende, bv. n.: (der, die, das) zehnte. I -, o.: Zehntel [o.].

tiendeelig, bv. n.: zehntheilig [t] (-deelig stelsel, o.: Decimalsystem [o.]; -deelige breuk: rek.: Decimalbruch [m.;

tiendehalf (tiendhalf), tw.: neun und ein halb.

tiender-hande (-lei), bv. n.: zehner-lei.

tien dubbel, bv. n.: zehnfach (als z.

n.    o.: [das! Zehnfache); -duizendste, bv.n. (der, die, das) zehntausendste.

tienen, vr. mrv.: Zehnen [vr. mrv.1; wij waren met ons -: wir waren unser zehn.

tien-guldenstuk, o.: Zehngulden-stück [o.l.

tienheid, vr.: (rek.) Zehner [m.] (mrv.: -heden: Zehner).

tien-hoek, m.: Zehneck [o.]; I -hoekig, bv. n.: zehneckig; -jaarlijksch, bv. n.: zehnjahrlich; -jarig, bv. n.: zehnjahrig; -lettergrepig, bv. n.: zehnsilbig; -maal. bw.: zehnmal (tot -maal herhaald: zehn-malig); -man, m.: (hist.) Decemvir [m. ]; -manschap, o.: Decemvirat [o.l; -ponder, m.: Zehnpfünder [m.]; -regelig, bv. n.: zehnzeilig; -snarig, bv. n.: zennsaitig; -stuiverstuk, o.: (mtw.) Zehnstüberstück [o.]; -tal, o.: Zehend [o.] (een -tal jaren: ein Jahrzehend).

tientje, o.: 1) (mtw.) Zehnguldenstück [o.]; 2) (van een loterij-lot:) Zehntelloos [o.].

tien-voeti^r, bv. n.: zehnfüssig; l-voud,

o. : (das) Zehnfache: -voudig, bv. n.: zehn-fach; -werf, bw.: zehnmal.

tier, vr.: Yergnügen [o.], tierceeren, w. b.: um zwei Drittel vermindern.

tierelantijntje, o.: Flitterkram [m.j tieren, w. o.: 1) gedeihen [onr.]; 2)lar-men.

tierig, bv. n.: 1) gedeihend; 2) munter; I -heid, vr.: 1) Gedeihen [o.], 2) Mun-terkeit [vr.J.

tik, m.: Tick [m.]; een - om de ooren: eine Ohrfeige. tikken, w. o.: ticken. tikker, m.: Ticker [m.1. tiktak, o.: o.: Zie triktrak. tilbaar, bv.n.: beweglich; tilbare have, vr. enk.: bewegliche Güter [o. mrv.]. timmer, in Sam,: Zimmer.... timmeren, w. o.: zimmern; niet hoog - : (fig. fam.) das Schiesspulver nicht er-funden haben.

timpaan, o.: (typ.) Tympan [m.]. timpje, o.: (fijn broodje :) Hörnchen[o.]. tin, o-: Zinn [o.].

tinctuur, vr.: Tinktur [vr.]; - van mirre: Myrrhentinktur [vr.].

tingel, m.: Latte [vr.]. | -, vr.: (pik.) Brennnessel [vr.1. tingelingeling, tsw.: klinglingling. tinne, vr.: (bwk.) Zinne [vr.|. tinne-gieter, m.: Zinngiesser [m.] (een staatkundige -gieter: (iron.) ein po-litischer Kannengiesser); -gieterij, vr.: Zinngiesserei [vr.] (staatkundige -gieterij, vr.: politische Kannengiesserei [vr.]); -goed, o.: [t] Zinngerath [o.l, Zinngeschirr [o.], tinnen, hv. n.: zinnern. tint, vr.: Farbe [vr.], (inz.) Gesichts-farbe [vr.].

tintel, vr.: Zie tondel, tintelen, w. o.: (van wijn:) funkeln; (van door koude bevangene ledematen:) schmerzen; (van het bloed in de aderen, en fig.) brennen [onr.]. tint-wpn, m.: Tintenwein [m.]. tip, m.: Zipfel [m.1. tipje, o.: Zipfelchen [o.], tippen, w. b.: stutzen. tirailleeren, w. o.: (mil.) plankeln.

[ie].

tiras, vr.: titan, m.:

[vr.1.

vr.:

tooveres, vr.: Zaubrerin [vr.1.

toover-fluit, vr.: Zauberflöte [vr.];

I -heks (-kol), vr.: Hexe Lvr.]; -lantaarn, vr.: Zauberlaterne [vr.].

Itop, tsw.: topp!

Itop, m.: Gipfel [m.], Wipfel [m.], (fig.)< Spitze [vr.]; (zeew.) Topp [m.].

topaas, m.: (min.) Topas [m.1.

top-achtig, bv. n.: gipfelartig; I -gewelf, o.: Kuppelgewölbe [o.]; -gijn, m.: (zeew.) Toppgien [vr.]; -hoek, m.: Schei-telwinkel [m.]; -kring, m.: (str.) Scheitel-kreis [m.].

topograaf, m.: Topograph [m.1, Orts-beschreiber [m.[.

fopographie, vr.: Topographie [vr.].

topographisch, bv. .• topogra-phisch.

toppen, w. b.: (boomen:) köpfen; (zeew.) toppen. I -, w. o.: (met handslag koop toeslaan:) toppen.

toppenant, m.: (zeew.) Toppenant [m.].

topper, m.: (van boomen:) Köpfer [m.]; (gekuifde kip, eend, duif, enz.:) Töp-pel [m.].

top-punt, o.: Gipfelpunkt,Höhenpunkt,

tirailleur, m.: (mil.) Plankier [m.]. tiran, m.: Tyrann [m.1 ;(inz.) [t] Wüthe-rich [m.J.

tirannen, m. mrv.: Tyrannen [m. mry.1; I -moord, m.: Tyrannenmord [m.]; -moor-der, m.: Tyrannenmörder [m.]. tirannie, vr.: Tyrannei [yr.]. tiranniek, bv. n.: tyrannisch. tiranniseeren, w. b.: tyrannisiren

(jachtnet:) Tirass [m.].

(tab.) Titan [m.). titel, m.: (i. a. b.) Titel Lm.], tittel, m.: Tüttel [m. en o.], titulair, bv. n.: titular. titulatuur, yr.: Titulatur [vr.]. tituleeren, w. b.: tituliren Lie], be-titeln.

tjalk, vr.: (kpv.) Tjalk [vr.]; I -schip, o.': Tjalkschiff [o.]; -schipper, m.: Tjalk-schifter ]m.]. tiilpen, w. o.: zirpen. toast, m.: Zie toost, tobbe, vr.: Zuber [m.], Kübel [m.]. tobben, w. o.: 1) sich abmühen;2)sich Sorgen machen.

tobber (tobberd), m.: (der) arme Schluc-ker.

tobherig, bv. n.: sich Sorgen machend; I -heid, vr.: (das) Sorgen. tobberjj, vr.: Plackerei tobbetje, o.: Züberchen [o.], Kübel-chen [o.], toch, bw.: doch. tocht, m.: (i. a. b.) Zug [m.; ü], tochtig, bv. n.: (waar sterke luchtstroom is:) zugig, windig; (van dieren:) brünstig; I -heid, vr.: 1) Windigkeit [vr.], 2) Brunft [vr.].

todde, vr.: Lumpen [m.1; (fig.) Lum-penweib [o.].

toe, bw.: zu; in Sam.: zu.... toga, vr.: Toga [vr.J. toilet, o.: Toilette [vr.[; I -spiegel, m.: Toilettenspiegel [m.]; -tafel, vr.: Putztisch [m.].

toiletteeren, w. b.: toilettiren [ie];

I getoiletteerd, bv. n.: toilettirt [ie].

tokkelen, w. o.: (fig. fam.) anhalten [onr.] (- om: um); de snaren -: die Saiten schlagen [onr.].

tol, m.: 1) (belasting:) Zoll [m.], (tolhuis, tolkantoor:) Zollamt [o.; al;2)(speelgoed:) Kreisel lm.]; zoo dronken als een -: (fam.) toll und voll. tolerant, bv. n,: tolerant, duldsam. tolerantie, vr.: Toleranz [vr.], Duld-samkeit Lvr.].

tolereeren, w. b.: toleriren [ie], dulden.

tolk, m.: Dolmetscher [m.1, Dolmetsch [m.1; (fig.) Organ [o.], tollen, w. o.: mit dem Kreisel spielen. tollenaar, m.: Zöllner [m.]. toni bak, o.: Tomback [m.]. tombe, vr.: Grabmal [o.; a en a]. tombola, vr.: Tombola [vr.1. ton, vr.: Tonne [vr.]; (fig.) hunderttau-send Gulden. Zie tonne.

tondel, o.: Zunder [m.];| -doos, vr.: Zunderbüchse [vr.]. tonen, m. mrv.: Töne [m. mrv.]. tong, vr.: (i a. b.) Zunge [vr.]. tonne, vr.: Tonne [vr.]; eene - gouds; (fig.) hunderttausend Gulden; I -boei, vr.:

Tonnenboie [vr.]; -boeier, m : Tonnen-bojer [m.]; -boter, vr.: Tonnenbutter [vr.1, Fassbutter [vr.]; -geld, o.: Tonnengeld [o.]; -maat, vr.: Tonnenmass [o.], tonnen, w. b.: in Tonnen füllen. tonner, m.: Einschlager [m.]. tonster, vr.: Einschlagerin Lvr.]. tonsuur, vr.: Tonsur [vr.]. tontine, vr.: Tontine [vr.]. tooi, m.: Schmuck [m.] ’,(fig.) Zierde [vr.]. tooien, w. b.: schmücken; (fig.) zieren.

tooisel, o.: Zie tooi.

toom,    m.: 1) Zaum [m.; a]; in - houden: im Zaume halten [onr.]; 2) een -kippen: eine Schar Hühner.

toomeloos, bv. n.: zügellos; 1 -heid, Zügellosigkeit [vr.1. toornen, w. b,: 1) (den toom aandoen:) zaumen, [3] den Zaum anlegen; 2) (fig.) zügeln.

tooming, vr.: Zaumung [vr.].

toon,    m.: 1) (klankgeluid:) Ton [m. *, ö]; 2) Schau [vr.]; ten - stellen: zur Schau stellen; ten - spreiden: zur Schau tragen [onr.]; 3) (ontl.) Zehe [vr.].

toonder, m.: (van eenen wissel:) In-haber [m.].

tooneel, o.: (tnl.) Bühne [vr.]; (fig.) Schauplatz [m.; al; (ook:) Scene [vr.], (van een bedrijf:) Auftritt [in.].

toonen, w. b.: zeigen. 1 - (zich), w. w.[: sich zeigen.

toorn, m.: Zorn [m.]; in - ontstoken: zornentbrannt.

toornig, bv. n.: zornig; I -heid, vr.: Zorn [m.].

toorts, vr.: Fackel [vr.]. toost, m.: Toast [m.]; een - instellen: einen Toast ausbringen [onr.]; -en slaan: (fam.) Toaste ausbringen [onr.]; een -drinken: einen Toast trinken [onr.]. toovenaar, m.: Zauberer [m.]. toovenaarster (toovenares), vr.: Zaubrerin [vr.1.

toover-achtig, bv. n.: zauberhaft; (fig.) bezaubernd; I -beeld, o.: Zauberbild [o.].

eenen

vr.:

m.:

[ie].

[ie].

transporteur, m.: Transporteur [m.], AVinkelmesser [m.].

transport-schip, o.: Transportschiff

ulminationspunkt [m.[; -reep, m.: Topp-ep [o.]; -pardoen, vr.: Topppardune [vr.]; tander, m.: Toppstander [m.]; -takel, m.: opptakel [o.]; -zeil, o.: Toppsegel [o.]; jwaar, bv. n.; was leicht kippt. tor, vr.: (ins.) Kafer [m.]; I-achtig, bv.n.: :aferartig; -bok, m.: (ins.) Bockkafer [m.].

toreador, m.: Toreador [m.], Stier-:’echter [m.].

toren, m.: (i. a. b.) [T] Thurm [m.; ü]; I -hoog, bv. n.: thurmhoch [t]. torentje, o.: [T] Thürmchen [o.], tories, m. mrv.: (in Engeland:) To-ries [m. mrv.]. Zie tory.

tornen, w. b.: auftrennen. I -, w. o.: sich auftrennen. tornooi, o.: Turnier [o.], tornooien, w. o.: turniren [ie], torpedo, vr.: Torpedo [m.]. torren, vr. mrv.: Kafer [m. mrv.]; I -geslacht, o.: Kafergeschlecht [o.]; -verzameling, vr.: Kafersammlung [vr.].

torsen, w. b.: 1) tragen [onr.]; 2) heben [onr.], aufheben fonr.].

tortel, vr.: (vog.) Turtel [vr.]; I -duif, Turteltaube [vr.]. tortueus, bv. n.: tortuös. tory, m.: (in Engeland:) Tory [m.].Zie tories.

tot, vz.: 1) zu; van dag - dag: von Tag zu Tag; - nut van het algemeen: zum allgemeinen Nutzen; 2) bis; - heden: bis heute; - nu toe: bis jetzt; - hiertoe: bis hieher; - later: bis spater, bis nachher; - en met Zondag; bis emschliesslich Sonn-tag; - walgens toe: bis zum Ekel; - aan den hals: bis an den Hals; 3) - weerziens: auf AViedersehen.

totaal, o.: Total [o.]. I -, bv. n.: total. totdat, vgw.: bis.

totebel, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.] ; (w.) Senkgarn [o.J totstand-brenger, m.: Errichter [m.];

I -brenging, vr.: (das) Zustandebringen; -koming, vr.: (das) Zustandekommen.

touw, o.: Seil [o.]; Strick[m.]; Schnur vr.; ü]; Tau [o.].

touwtje, o.: Strickchen [o.]; Schnür-chen [o.]; -springen: in den Bogen springen [onr.].

toxicologie, vr.: Toxikologie [vr.], Griftlehre [vr.J.

traag, bv. n.: trage; I -heid, vr.: Trag-heit [vr.].

traan, vr.: Thrane [vr.]. trachten, w. o.: trachten, traditie, vr.: Tradition Lvr.], Ueber-lieferung [vr.].

traditioneel, bv. n.: traditionell. trafiek, vr.: Trafik [m.]. trafikant, m.: Trafikant [m.]. tragedie, vr.: Tragödie [vr.J, Trauer-spiel [o.].

tragisch, bv^n.: tragisch, traineeren! w. b.: in die Lange zie-hen [onr.]. | -, w. o.: saumselig zu AVerke gehen [onr.J (- met: mit).

traktaat, o.: (stk.) Traktat [o.], Yer-trag [m.; a]; traktaten sluiten: Yertrage schliessen [onr.J.

traktaat-genootschap, o.: Trak-tatchengesellschaft [vr.]. traktaatje, o.: (kkl.) Traktatchen. traktatie, vr.: 1) [t] Bewirthung [vr.]; 2) Leckerei [vr.J, Delikatesse [vr.].

trakteeren, w. b.: (i. a. b.) traktiren [ie].

traktement, o.: Grehalt [ni.]. tralie, vr.: Oitter [o.]; achter de -s: (fig. fam.) hinter Schloss und Riegel. traliën, w. b.: gittern. tram, vr.: Pferdebahn [vr.]; I -wagen,

m.: Tramwagen [m.]; -weg (Engelsch: tramway), Zie tram.

trammen, w. o.: mit der Pferdebahn fahren [onr.].

trancheer-mes, o.: [ie] Tranchirmes-ser [o.]; I-vork, m.: [ie] Tranchirgabel [vr.]. Itranen, w. o.: thranen.

Itranen, m. mrv.: Thranen [vr. mrv.];

I -dal, o.: Thranenthal [o.; a]; -vloed, [t] Thranenfluth [vr.], Thranenstrom [m.; ö].

tranerig, bv. n.: thranend; I -heid, vr.: (das) Thranen.

tranig, bv. n.: 1) (traanhoudend:) thra-nig; 2) (traanachtig:) thranicht; 3) Zie tranerig; I -heid, vr.: 1) thranige Beschaf-fenheit [vr.]; 2) (das) Thranichte; 3) (das) Thranen (- van de oogen: der Augen).

trans, m.: Kranz [m.; a], Umgang [m.; al; (fig.) Stufe [vr.].

transactie, vr.: Transaktion [vr.], Yer-gleich [m.].

Transalpjjnsch, bv. n. (adk.) trans-alpinisch, jenseits der Alpen gelegen.

transcendentaal, bv. n.: transcen-dental.

transept, o.: (van eene kruiskerk:) Transept [o.], Querschiff [o.l.

transfiguratie, vr.: Transfiguration [vr.].

transformatie, vr.: Transformation, [vr.], Umgestaltung [vr.1.

transformeeren, w. b.: transformi-ren [ie], umgestalten. transfusie, vr.: Transfusion [vr.]. transigeeren, w. o.: transigiren [ie], einen Yergleich treffen [onr.].

transitie, vr.: Transition [vr.], Ueber-gang [m.; a].

transitief, bv. n.: (tik.) transitiv, zie-lend.

transito, o.: Zie doorvoer, transitoir, bv. n.: transitorisch, vor-übergehend.

translaat, o.: Uebersetzung [vr.]. translateeren, w. b.: übersetzen. translateur, m.: TJebersetzer [m.]; beëedigd -: (der) beeidete TJebersetzer.

Transpadaansch bv. n.: (adk.) transpadanisch, von jenseits des Po.

transparant, bv. n.: transparent, durchscheinend. I -, o.: Transparent [o.], transpiratie, vr.: Transpiration [vr.J. transpireeren, w. o.: transpiriren

transponeeren, w. b.: transponiren [ie], in eine andere Tonart umsetzen. transport, o,: Transport [m.1. transportabel, bv. n.: transportirbar

transportatie, vr.: Transportation [vr.].

transporteeren, w. b.: transportiren [ie].

[o.J.

34

Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.

trek-bank, vr.: (tech.) Ziehbank [vr.; Itrap, m.: (achterwaartsehe . schop:) a]; l-beest, o.: [t] Zugthier [o.];-dag, m.: Tritt Lm.], Fusstritt [m.]; (graad, stand- (van de loterij:) Ziehungstag [m.]; -dier, punt:) Stufe [vr.]; stellende -: (tik.) Un- o.: [t] Zugthier [o.]; -gat, o.: Zugloch [o. ; terstufe [vr.], Positiv [m.]; vergrootende - :    ö]; -geld, o.: Pramie [vr.]; -kas, vr.: (tnb.)

transpositie, vr.: Transposition [vr.], trein, m.: Zug [m.; ü].

Umsetzung [vr.] in eine andere Tonart.    trek, m.: Zug[m.; ü]; (in ’t kaartspel:)

Transrlienaansch, bv. n.: (adk.)    Stich [m.]; (fig. fam.) Streich [in.]; (eet-

transrhenanisch, von jenseits des Rheins.    lust:) Esslust [vr.1, Appetit [m.]; (verlan-

transsubstantiatie, vr.: (theo.) gen, begeerte:) Yerlangen [o.], Begierde Transsubstantiation [vr.].    [vr.]; (lust:) Lust [vr.]; (sterke neiging:)

transversalen,vr. mrv.: (wsk.) Trans- Hang [m.] (de - naar het verbodene : der ^versalen [vr. mrv.].    Hang zum Yerbotenen); in - zijn:begehrt

trant, m.: Art [vr.], Weise [vr.], Ma- sein. nier [vr.].

(tik.) Mittelstufe [vr.], Komparativ [m.]; Treibkasten [m.[.

overtreffende -: (tik.) Oberstufe ]vr.], Su- trekkebekken, w. o.: schnabeln, perlativ [m.]; -pen van vergelijking: (tik.) sich schnabeln.

Steigerungsstufen [vr. mrv.J.    trekkebekkery, vr,: Geschnabel [o.].

Itrap, vr.: (bwk.) Treppe [vr.]; (vog.) trekken, w. b. en o.: (i. a. b.) ziehen Trappgans [vr.; a], Trappe [vr.]; de -    [onr.].

der jeugd: (fig.) die Altersstufen [vr. trekker, m.: Zieher [m.]. mrv.].    trekking-, vr.: 1) Ziehung [vr.]; 2) Zuc-

trap-denr, vr.: Treppenthüre [vr.].    kung [vr.].

trapezium, o.: (wsk.) Trapez [o.].    trek-letter, vr.: Schnörkelbuchstabe

trap-gans, vr.: Trappgans [vr.; a],    [m.]; 1 -lijn, vr.: Zugleine [vr.], Zugseil [o.],

Trappe [vr.]; l-jaar, o.: Stufenjahr [o.].    Treil [m.]; -lijster, vr.: (vog.) Zugdrosse

trapje, o.: Treppchen [o.]; (die)kleine [vr.];-mier, vr.: Zugameise [vr.1;-muis,vr.; Stufemeiter; (der) leichte Fusstritt.    Wandermaus [vr.; al, Wanderratte [vr.]:

trap-ladder, vr. (-leer, vr.): Stufen-    -net, o.: Zugnetz [o.]; -os, m.: Zugochs

der

leiter [vr.]; I -leuning, vr.: Treppengelan-    [m.]; -paard, o.: Zugpferd [n.[; -pad, o.:

[o.J, Treppenlehne [vr.]; -looper, m.:    Leinpfad [mj, Treidelpfad [m.]; -pees, vr.:

Treppenteppich [m.].    (ontlT) Spannader [vr.J; -pen, vr.: Reissfe-

trappelen, w. s.: trappeln.    der Ivr.J; -pleister, vr.: Ziehpflaster [o.],

trappen, w. b.: (turf, water, het or-    Zugpflaster [o.l; -pot, m.: Theetopf [m.;

gel:) treten [onr.]; (iemand:) [3]Fusstritte    ö]; -rat, vr.: Zie -muis; -schuit, vr.:

geben [onr.l, (fig.) [4] mit den Füssen    Treckscnüte [vr.1; -spier, vr.: Zie -pees;

treten [onr.], unterdrücken, misshandeln    -tafel, vr.: Ausschiebetisch [m.]; -tang,vr.;

-, w. o.: treten [onr.].    Ziehzange [vr.]; -touw, o.: Zugleine [vr.]:

trappist, m.: (kkl.) Trappist [m.]; de    -tijd, m.: (van vogels:) Streichzeit [vr.];

orde der -en: der Trappistenorden.    -vaart, vr.: Kanal |m.; -nalel; -visch, m.:

traps-wfjs (-wijze), bv. n. en bw.:stu-    Zugfiseh [m.]; -vogel, m.: Zugvogel [m.:

fenweise, allmahlig, graduell.    ö): -weg, m.: Zie -pad; -zaag, vr.: Brett-

tras, o.: Trass ]m.]; I-molen,m.:Trass-    sage [vr.]; -zeel, vr.: Ziehband [o.; al;

mühle [vr.].    -zwaluw, vr.: (vog.) Wanderschwalbe

travalje, vr.: [t] Nothstall [m.; a],    [vr.].

travesteeren, w. b.: travestiren [ie]. trema, o.: (tik.) Trema [o.], (die) Trenn-travestie, vr.: Travestie [vr.].    punkte [m. mrv.].

trawant, m.: Trabant [m.].    tremel, m. (tremelschoen, m.): Müh-

trecbter, m.: Trichter [m.]; I -vormig, lentrichter [m.]. bv. n.: trichterförmig.    tremulant, m.: (muz.) Triller [m.].

tred,    m.: Tritt [m.], Schritt [m.]; gelij- tremuleeren, w. o. en b.: (muz.) ken - houden met: gleichen Schritt halten trillern.

lonr.] mit.    trens, vr.: Trense [vr.].

trede, vr.: (i. a. b.) Tritt [m.].    trepaneeren, w. b.: trepaniren [ie],

treden, w. o. en b.: (i. a. b.) treten tresse, vr.: Tresse [vr.]. lonr.].    treur, in Sam.: Trauer...

treder, m.: Treter [m.].    treuren, w. o.: trauern.

tree,    vr.: Zie trede.    treurig, bv. n.: traurig; I -heid, vr.:

treedster, vr.: Treterin [vr.].    Traurigkeit [vr.].

treeft, vr.: Dreifuss [m.; ü].    treuzelaar, m.: Trandler [m.].

treek, m.: Rank [m.; a], Pfiff [m.], treuzelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. Kunstgriff [m.].    treuzelachtig, bv. n.: trandelhaft;

treem, m.: Mühlrumpf [m.].    I -heid, vr.: Trandelhaftigkeit [vr.].

tree-moien, m.: Tretmühle [vr.].    treuzelen, w o.: trandeln.

tref,    m.: Treffer [m.]; het is een -:    treuzeling, vr.: (das) Trandcln.

es ist ein Treffer.    treuzelkous, vr.: Trandlerin [vr.1.

treffen, w. b.: treffen [onr.]; zooals trezoor, o.: Tresor [m.], Schatz het treft: wie sich’s trifft; als het zoo [m.; a].

treft: wenn sich’s trifft.    trezorie, vr.: Zie thesaurie.

treffend, bv. n.: 1) treffend; 2) rüh- trezorier, m.: Zie thesaurier, rend.    triakel, vr.: theriakel.

treil, m.: Treil [m.]; met zeil en -:    tribunaal, o.: Tribunal [o.], Gerichts-

(zeew.) mit Segeln und Tauwerk, (fig. hof [m.; a]. fam.) mit allem Drum und Dran.    tribunaat, o.: Tribunat [o.], Tribunen-

treilen, w. b.: treilen.    amt [o.].

vr.:

vr.: (die) gauneri-

(muz.) Posaune

trommel, vr.: (i. a. b.) Trommel [vr.].

trommelaar, m.:

Trommelschlager [m.].

trommel-deksel, o.: Trommeldeckel [m.].

trommelen, w. o. en b.: trom-meln.

trommel-holte, vr.: (ontl.) Trommel-höhle [vr.]; | -klank, m.: Trommelklang [m.]; -rand, m.: Trommelrand fm.; a]; -slag, m.: Trommelschlag [m.; a) (iets bij -slag bekend maken: etwas bei Trommelschlag bekannt machen, etwas austrom-meln); -slager, m.: Trommelschlager [m.J; -stok, m.: Trommelstock [m.; ö], Trommel-klöppel [m.].

vr.:

tribune, vr.: (i. a. b.) Tribüne [vr.]. tribuun, m.: (hist.) Tribun [m.]. tribuut, o.: Tribut [m.]. tricliinen, vr. mrv.: (ins.) Trichinen fvr. mrv.]; | -ziekte, vr.: Tricninenkrank-heit [vr.].

trichineus, bv. n.: trichinisch; I -heid, trichinische Beschaffenheit ]vr.]. trielje, vr.: Drillich [m.]. trieljen, bv. n.: drillichen. trigonometrie, vr.: Trigonometrie [vr.].

trigonometrisch, bv. n.: trigonometrisch.

triktrak, o.: (spl.) Tricktrack [o.]; ] -bord, o.: Tricktrackbrett [o.].

triktrakken, w. o.: Tricktrack spie-len.

tril-gras. o.: (pik.) Zittergras [o.], trillen, w. o.: vibriren [ie], trilling, vr.: Yibration [vr.]. tril-naald, m.: Zitternadel [vr.]. trilogie, vr.: (tnl.) Trilogie [vr.]. tril-populier, m.: (pik.) Zitterpappel Ivr.]; | -rog, m.: (visch:) Zitterroche [m.].

trimester, o.: Trimester [o.], Yiertel-jahr [o.].

trimestriëel, bv. n.: trimestriell, vierteljahrlich.

trinitarissen, m. mrv.: Trinitarier [m. mrv.], Dreieinigkeitsbekenner [m. jnrv.].

triniteit, vr.: (theo.) Trinitat [vr.], Dreieinigkeit [vr.].

trio,    o.: (muz. en fig.) Trio [o.l. triomf, m.: Triumph [m.]; (fig.) Sieg

[m.].

triomfant (triomfantelijk), bv. n. en bw.: triumphirend [ie].

triomf-boog, m.: Triumphbogen fm.; ö], Siegesbogen [m.; ö]; I -dag, m.: Tri-umphtag [m.].

triomfeerder, m.: Triomphator [m.] ; (fig.) Sieger [m.[.

¹

Overal [T] of [t].

triomfeeren, w. o.: triumphiren [ie]; (fig.) siegen.

triomf-lied, o.: Triumphlied [o.'J, Sie-geslied [o.]; I -poort,vr.: Zie -boog; -tocht,

m.: Triumphzug [m.; ü], Siegeszug [m.; ü]; -wagen, m.: Triumphwagen [m.];-zuil, vr.: Siegessaule [vr.|.

trip,    vr.: Trippe [vr.], Holzpantoffel fm.].

tripel, o.: Tripel ]m.]; I -aarde, vr.: Tripelerde [vr.]; -poeder, o.: Tripelpulver [o.]; -steen, m.: Tripelstein [m.].

tripleeren, w. b.: tripliren [ie], ver-dreifachen.

triplicaat, o.: Triplikat [o.], triplieiteit, vr.: Triplicitat [vr.], Drei-fachheit [vr.[.

tripliek, v.: (rcht.) Triplik [vr.]. trippelaar, m.: Trippler [m.]. trippelaarster, vr.: Tripplerin [vr.]. trippelen, w. o.: trippeln. trippeling, vr.: (das) Trippeln. trippel-tred, m.: Trippeltritt ]m.]. triestig, bv. n.: 1) trübe; 2) traurig; 1 -heid, vr.: 1) Trübe [vr.]; 2) Traurigkeit Ivr.].

trits, vr.: Dreizahl [vr,]. triumf, enz.: Zie triomf, enz. trinmvir, m.: (hist.) Triumvir [m.], Dreiherr [m.].

triumviraat, o.: (hist.) Triumvirat [o.], Dreiherrschaft [vr.]. triviaal, bv. n.: trivial, platt. trivialiteit, vr.: Trivialitat [vr.], Plattheit [vr.].

troebel, bv. n.: trübe; in - water is het goed visschen : (spr.) im Trüben ist gut fischen.

troebelaehtig, bv. n.: trüblich; I -heid, vr.: Trüblichkeit [vr.].

troebelen, m. mrv.: TJnruhen [vr. mrv.].

troebelheid, vr.: Trübe [vr.]. troef, vr.: (spl.) Trumpf [m.; ü];

-    bekennen: (spl.) Trumpf bekennen; -verzaken : (spl.) Trumpf verleugnen; aan iemand - geven: (fig.) Einen trumpfen, Einen recht bezahlen, (ook:) Einen durch-hecheln.

troep, m.: 1) (menigte:) Trupp [m.]; 2) (bende, gezelschap:) Truppe [vr.]. I troepen, m.mrv.: (inz. mil.) Truppen [vr. mrv.1.

troeps-wys (-wijze), bw.: trupp-weise.

troetelaar, m.: Hatschler [m.]. troetelaarster, vr.: Hatschlerin [vr.].

troetelen, w. b.: hatscheln. troeteling, vr.: (das) Hatscheln. troetel-kind, o.: Schooskind [o.]; I -naam, m,: Kosewort [o.; ö].

troeven, w. b.: (spl. en fig.) trumpfen.

troffel, m.: (mtsl.) Kelle [vr.]. trog, m.: Trog [m.; ö]. troggelaar, m.: (der) gaunerische Schmeichler.

troggelaarster, sche Schmeichlerin.

troggelachtig, bv. n.: 1) abschmei-cheftid, 2) gaunerisch; I -heid, vr.: 1) (das) Abschmeicheln, 2) Gaunerei [vr.], troggelarfj, vr.: (das) gaunerische Schmeicheln.

troggelen, w. o.: gaunerisch schmeicheln.

troggelwinst, vr.: (der) abgegau-nerte Gewinn.

troglodieten, m. mrv.: Troglo-dyten [m. mrv.], Höhlenbewohner [m. mrv.].

trom, vr.: Trommel [vr.]; met de stille

-    verhuizen: (spr.) bei Nacht und Nebel davongehen [onr.], hinter der Thüre Ab-schied nehmen [onr.].

trombone,

[vr.].

Trommler [m.],

m.:    Posaunenblaser

[o.].

zum

vr.;

vr.:

trommeltje, o.: Trommelchen [o.], trommel-veer, vr.: (in een horloge:) Trommelfeder [vr.]; I-vel, o. (-vlies, o.): Trommelfell [o.], Trommelhautehen [o.]; -zucht, vr.: (gnk.) Trommelsucht [vr.J.

trommen, w. o. en b.: trommeln. tromp, vr.: (van een olifant:) Rüssel [m.]; (van een geweer): Mündung |vr.]; (muz.) Posaune [vr.], (ook:) Maultrom-mel [vr.]; I -blazer, m.: Posaunenblaser [m.].

trompenaar,

[m.|.

trompet, vr.: (i. a. b.) Trompete [vr.]; I in Sarn.: Trompeten ...

trompetten, w. o.: trompeten. I b.: austrompeten, ausposaunen. trompetter, m.: Trompeter [m.]. tronen, w. o.: thronen. tronie, vr.: Gesicht [o.], Angesicht [o.].

tronk, m.: Strunk [m.], Stammende troon, m.: Thron [m.]. troonen, w. b.: locken, verführen. troop, m.: (red.) Trope [m.]. troost, m.: Trost [m.|. troostel-bier, o.: Bier [o.] beim Lei-chenschmaus.

troosteloos, bv. n.: trostlos; I -heid, vr.: Trostlosigkeit [vr.].

troostel-wijn, m.: Wein [m.] beim Leichenschmaus.

tr o ostelijk, bv. n.: tröstlich; I -heid, vr.: Tröstlichkeit [vr.]. troosten, w. b.: trosten, trooster, m.: Tröster [m.]. troosteres (troostster), vr.: Trösterin [vr.].

trope, m.: Zie troop, tropee, vr.: Trophee [vr.], Siegeszei-chen [o.].

tropen, m. mrv.: 1) (str.) Tropen [m. mrv.], Wendekreise [m. mrv.]; 2) (red.) Tropen [m. mrv.].

tropisch, bv. n.: (i. a. b.) tropisch, tros, m.: 1) (van druiven of bessen:) Traube [vr.]; (afgerist:) Traubenkamm [m.; a|; 2) (zeew. en mil.) Tross [m.].

tros-hyacint, vr.: Traubenhyacinthe [vr.], Hyacinthe [vr.] mit traubenförmigen Blüthen [t]; I -jongen, m.: Trossjunge [m.]; I -knecht, m.: Trossknecht [m. I; -paard, o.: Trosspferd [o.], Packpferd [o.].

trossen, w. b.: packen, zusammen packen.

tros-vormig, bv. n.: traubenförmig; I -wagen, m.: Trosswagen [m.], Bagagewagen [m.].

Itrots, m.: 1) Stolz [m.]; een rechtmatige -: ein gerechter Stolz; iemands - beschamen: Jemandes Stolz beschamen; hij is de - zijner ouders: er ist der Stolz seiner Eltern; 2) Trotz [mj; mijne vijanden ten -: meinen Feinden Trotz.

Itrots, vz.: trotz ;- mijnen ergsten vijand: trotz meinem argsten Feinde.

trotsch, bv. n.: stolz; - op: stolz auf; I -aard, m.: (der) Stolze. trotschelijk, bw.: stolz. trotschheid, vr.: Stolz [m.]. trotseerder, m.: Trotzer [m.].

trotseeren (trotsen), w. b.: trot-zen [3|.

trottoir, o.: (der erhöhte) Fuss-pfad.

troubadour, m.: Troubadour [m.]. trouw, bv. n.: treu. I vr.: Treue [vr.].

trouw-altaar, o.: Traualtar [vr.]. trouwbaar, bv. n.: heirathsfahig [t];

I -heid, vr.: [tl Heirathsfahigkeit [vr. |.

trouw-belofte, vr.: Eheversprechen [o.], [t] Heirathsversprechen [o.]; I-breuk, vr.: Treubruch [m.], (fig.) Ehebruch [m.]; -dag, m.: Hoehzeitstag [m.], Yermahlungs-tag [m.], (fig.) Ehe [vr.] (in mijnen -dag heb ik vele wederwaardigheden gehad: wahrend meiner Ehe habe ich viele Wi-derwartigkeiten gehabt). trouweloos, bv. n.: treulos; I -heid, Treulosigkeit [vr.]. trouwelijk, bw : treulich, getreu. trouwen, w. o : heirathen (*), sich verheirathen, sich *rermahlen. I -, w. b.:

1)    sich verheirathen mit, heirathen;

2)    (twee personen met elkander in den echt verbinden:) ehelich verbinden [onr.], trauen.

trouwens, bw.: traun, jedenfalls. trouwensgezind, bv. n.: heiraths-lustig; I -heid, vr.: Heirathslust [vr.].

trouw-gewaad, o. (-goed, o.): Hochzeitskleid [o.]; !-hartig, bv. n.: treuherzig -hartigheid, vr.: Treuherzigkeit [vr.]; -heid, vr.: Treuheit [vr.], Treue [vr.]; -japon, in.: Hochzeitskleid [o.]; -kamer, vr.: Trauungszimmer [vr.]; -kleed, o.: Hochzeitskleid [o.]; -lustig, bv. n.: heirathslus-tig; -lustigheid, vr.: Heirathslust [vr.]; -pak, o.: Hochzeitskleid [o.]; -ring, m.: Trauring [m.1; -verbond, o.: [s] Ehebündniss [o.]; -verbreekster, vr.: Ehebrüchige [vr.];. -verbreker, m.: (der) Treubrüchige, (fig.) Ehebrecher [m.]; -verbreking, vr.: Treubruch [m.], Treubrüchigkeit [vr.], (fig.) Ehebruch [m.].

truffeeren, w. b.: mit Trüffeln zube-

truiffel, vr.: (pik.) Trüffel [vr.]; I -pastei, vr.: Trüffelpastete [vr.]; -saus, vr.: Trüffelsauce [vr.]. truweel, o.: Zie troffel, trijp, o.: (kv.) Trippsammet [m.1, Tripp [m.1.

trijpen (trijpten), bv. n.: tripp sam-meten.

trijs-blok, o.: Hissblock [m.]; I-touw, o.: Hisstau [o.].

trjjzel, m. en vr.: Zie treuzel. I -r

Sieb [o.].

trijzelen, w. o.: Zie treuzelen. I -, w. b.: sieben. trijzen, w. b.: hissen. tuberoos, vr.: (pik.) Tuberose [vr.]. tuclit, vr.: Zucht [vr.]. tuchteloos, bv. n.: zuchtlos; I -heid, Zuchtlosigkeit [vr.]. tuchthuis, o.: Zuchthaus [o.; a] (-huisboef, m.: Zuchthausler [m.]; -huis-straf, vr. : Zuchthausstrafe [vr.]). tuchtigen, w. b.: züchtigen. tuchtiging, vr.: Züchtigung [vr.]. tuchtmeester, m.: Zuchtmeister [m.];.

(*) Overal [t].

Tümmelbank

vr. :

533 :

TüCIITELINÖ *

T WIS TA GIITKjI.

-middel, o.: Zuchtmittel [o.]; -roede, vr.: £t] Zucntruthe [vr.j.

tuekteling, m.: Züchtling [m.], Zucht-hausler [m.].

tufsteen, m.: Tuffstein [m.]. tui, vr.: (zeew.) Teiankertau [o.]; I-anker, o : Teianker [m.1. tuig, o.: (i. a. b.) Zeug [o.], tuigage, vr.: (zeew.) Takelwerk [o.], tuigen, w. b.: (i. a. b.) .zeugen, tuig-kuis, o.: Zeughaus [o.; a], Arse-nal [o.] (-huismeester, m.: Zeughausmeis-ter [m.]).

tuil, m.: 1) Laune [Vr.]; zijn - tuilen: seiner Laune folgen; 2) Blumenkranz [m.: a].    ⁹

tuilen, w. o.: seiner (ihrer u. s. w.) Laune folgen; laat mij maar -: lass mich nur machen.

tuiltje, o.: Blumenkranzchen [o.], tuimelaar, m.: Taumler [m.], Tümm-ler [m.].

tuimelbank,

£vr.; a].

tuimeldistel, vr.i: (pik.) Wahlendis-tel [vr.].

tuimelen, w. o.: purzeln, fallen £onr.].

tuimelgeest, m.: Taumelgeist [m.]. tuimeling, vr.: Purzelbaum [m.: a], Fall [m.; a].

tuimel-kar, vr.: Stürzkarren [m.]; 1 -visch, m.: Taumelfisch [m.].

tuin, m.: 1) Garten [m.; a]; 2) Zaun [m.; a]; iemand om den - leiden: (spr.) Einen hinters Licht führen, Einen am Narrenseil führen; de kap op den - hangen : (spr.) die Kappe auf den Zaun henken.

tuinder, m.: Gartner [m.]. tuinen, w. o.: 1) im Garten spazieren; 2) Zie tuinieren. 1 -, w. b.: um-zaunen.

tuinier, m.: Gartner [m.]. tuinieren, w. o.: Gartnerei treiben £onr.].

tuiniers, in Sam.: Gartner.... tuinierster, vr.: Gartnerin [vr.]. tuin-koninkje, o.: (vog.) Zaunkönig [m.], Zaunschlüpfer [m.]; [-lieden, m. mrv.: Gartner [m. mrv.]; -lisch, vr.: (pik.) Schwertlilie [vr.1; -man, m.: Gartner Lm.]; -sluipertje, o.: Zie -koninkje; I in overige Sam.: Garten.... tuintje, o.: Gartchen [o.], tuiscben, w. b.: tauschen. I -, w. o.: würfeln.

tuit, vr.: Schnauze [vr.]; tranen met -en schreien: (fig. fam.) dicke Thranen -vergiessen [onr.].

Ituk, m.: 1) Race [vr.]; van een goeden von guter Race; 2) Tücke [vr.]; 3) Schlaf [m.]; een goeden - doen: eine gute Zeit schlafen [onr.].

Ituk, bv. n.: begierig (- op: nach). tukje, o.: Schlafchen [o.], tulband, m.: Tulband [m.], Turban lm.].

tule, vr.: Tüll [m.]. tulen, bv. n.: tüllen. tulle-broer, m.: Zechbruder [m.; ü]. tullen, w. o.: zechen. tulp, vr.: (pik.) Tulpe [vr.]. tulpe, in Sam.: Tulpen.... tulpen, in Sam.: Tulpen,...

tumult, o.: Tumult [m.]. tumultueus, bv. n.: tumultuarisch. tumulus, m.: Tumulus [m.J, Hügel Lm.], (inz.) Grabhügel [m.]. tunica, vr.: Tunika [vr.]. tunnel, m.: Tunnel [m.1. tureluur, m.: (vog.) Brachvogel [m.; ö], Regenvogel [m.; ö].

tureluurscli, bv. n.: (fam.) verrückt; het is om - te worden: es ist zum Toll-werden.

turen, w. o.: sehen [onr.]. turf, m.: Torf [m.]; -steken: Torf ste-chen [onr.]; -branden (-stoken): mit Torf feuern; I -achtig-, bv. n.: torfartig, (fig.) die Torffeuerung liebend; -asch, vr.: Torf-asche [vr.]; -kooper, m.: Torfhandler; -molm, o.: Torfgrus [m.], Torfstaub [m.]; -steker (-trapper), m.: Torfstecher [m.]; -vuur, o.: Torffeuerung [vr.]. Zie ook veen.

[Turk, m.; Zie in Turkjjë.

Iturk, m.: (fam.) Plaggeist [m.]. turken, w. b.: plagen.

Turkin, vr.: Zie in Turkije, turkoois, m.: (min.) Türkis [m.|. Turkjjë, o.: (adk.) die Türkei; Turk,

m. : Türke [m.] (de Groote -: der Sultan); Turkin, vr.: Türkische [vr.]; Turksch, bv.

n. : türkisch.

turmalijn, m.: Turmalin [m.]. turven, w. o.: sich mit Torf versehen [onr.].

tusscken, vr.: zwischen; I -beide, bw.: mitunter, dann und wann (als bv. n.: Mit-tel..., b. v.: -beide soort: Mittelsorte [vr.]); -beidekomen, w. o.: sich ins Mittel legen, sich ins Mittel schlagen [onr.]; -poozend,

bv.    n : (gnk.) intermittirend [iel; -tijds,

bw. : unzeitig; i in overige Sam.: Zwischen. twaalf, tw.: zwölf.

twaalfde, bv. n.: (der, die, das) zwölfte. I -, z. n. o.: Zwölftel [o.], (der) zwölfte Theil [Tj.

twaalven, m. mrv.: Zwölfe [m. mrv.]. twee, tw.: zwei. I -, vr.: Zwei [vr.]. twee-daagsch, bv. n.: zweitagig. tweede, bv. n.: (der, die, das) zweite; ten -: zweitens.

twee-draadsch, bv. n.: zweidrahtig; -dracht, vr.: Zwietracht [vr.]; -drachtig, bv. n.: zwietrachtig. tweeën, m. mrv.: Zweie [m. mrv.]. twee gesprek, o.: Zwiegesprach [o.], Dialog [m.1; I -klank, m.: (tik.) Doppellau-ter [m.], Diphthong [m.]; -man, m.: (hist.) Duumvir [m.], Zweiherr [m.]; -siachtig, bv.

n.: 1) zwitterhaft, 2) beidlebig; -slachtig-heid, vr.: Zwitterhaftigkeit [vr.]; -spalt, vr.: Zwiespalt [m.]; -spraak, vr.: Zie -gesprek; -sprong, m.: Scheideweg [m.];

I m andere Sam.: Zwei.... twintig, tw.: zwanzig. twintigen, m. mrv.: Zwanzige [m. mrv.]; zij waren met hun -: sie waren zu Zwanzigen, sie waren ihrer Zwanzige.

twintiger, m.: Zwanzigër [m.]; I -bande (-lei), bv. n.: zwanzigerlei.

twintigste, bv. n.: (der, die, das) zwanzigste. I z. n. o.: Zwanzigstel [o.], (der) zwanzigste Theil [T].

twist, o.: (gewevene stof:) Twist [m.]. I -, m.: Zwist [m.], Zank [m.].

twistaclitig, bv.n.: zanksüchtig; l-heid, vr.: Zanksucht [vr.].

twist-appel, m.: Zankapfel [m.; a],    thigkeit [vr.], [t] ZweifelmuL. [m.]; -ziel

Zwietrachtsapfel [m.; al; I -beslechter, m.:    bv. n.: zweifelsüchtig; -zucht, vr.: Zwe?

Friedensstifter [m.], Yermittler [m.].    felsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek

twisten, w. o.: zwisten, zanken, strei- twijg, vr.: Zweig [m.1. ten [onr.1.    twijgen, bv. n.: weiden,

twister, m.: Zwister [m.1.    twjjn, m.: Zwirn lm.],

twist-geding, o.: Rechtsstreit [m.];    twjjnder, m.: Zwirner Tm.].

I -geschrijf, o.: Polemik [vr.], (fam.)Feder-    twjjnderjj, vr.: Zwirnerei [vr.].

krieg Lm,]; -gierig, bv. n.: zanksüchtig;    twjjnen, w. b.: zwirnen.

-gierigheid, vr.: Zanksucht [vr.].    twynster, vr.: Zwirnerin [vr.].

twistig, bv. n.: zanksüchtig; I -heid, tjj, o.: Zie ^et\j.

vr.:

Zanksucht [vr.].    tjjd, m.: Zeit [vr.].

twist-maker, m.: Handelsucher [m.]; tjjdens, vz.: zur Zeit [2].

I-makerij, vr.: Zwistmacherei [vr.]; -rede, tijdig;, bv. n.: zeitig; I-heid, vr.: Rech vr.: Wortstreit [m.]; -schrift, o.: Streit- zeitigkeit [vr.]. schrift [vr.]; -schrijver, m.: Polemiker [m.];    tijding;, vr.: Nachricht [vr.].

-stoker, m.: Zwisterreger [m.]; -vuur, o.:    tjjds, in Sam.: Zeit....

Streitfeuer [o.]; -zaak, vr.: Streitsache tijger, m.: (drk.) Tiger [m.]; I -achtig [vr.]; -zoeker, m.: Handelsucher [m.]; bv. n.: tigerartig; in andere Sam.: Tigei -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]; -zuchtig, bv. tijgeren, w. b.: tigern.

n.: zanksüchtig.    tijgerin, vr.: (drk.) Tigerin [vrj,

er [m.].

twijfel, m.: Zweifel [m.]; zonder -:    tijk, vr.: Zieche [vr.J; I -wever, m.

ohne Zweifel; buiten -: ausser Zweifel; Ziech

het lijdt geen - of...: es ist kein Zweifel,    tijloos, vr.: (pik.) Zeitlose [vr.].

dass-..; in - staan: 1) in Zweifel sein;    tijm, m.: (pik.) Thymian [m.].

2) unscnlüssig sein; in - trekken: in Zwei-    tjjns, m.: Zins [mj.

fel ziehen [onr.].    type, o.: Typus [m.]. I -, vr.: (typ.

twijfelaar, m.: Zweifler [m.].    Type [vr.].

twijfelaarster, vr.: Zweiflerin lvr.].    typlieus, bv. n.: (gnk.) typhös, nerven

typhoon, m.: Typhon [m.], Orkan [m.j typhus, m.: (gnk.) Typhus [m.]. typisch, bv. n.: typisch, typenhaft. typograaf, m.: Typograph [m.], Buch drucker [m.].

typographie, vr.: Typographie [vr/ Buchdruckerkunst [vr.].

typog¹aphisch, bv. n.: typogra phisch, Buchdrucker....

twijfelachtig, bv. n.: zweifelhaft;    fieberartig.

■heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.]. twjjfelarjj, vr.: Zweifelei [vr.]. twijfelbaar, bv.n.: zweifelhaft; l-heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.].

twijfelen, w. o.: zweifeln (- aan: an).

^twijfeling, vr.: Zweifel [m.], (das)

twijfel-moedig, bv., n.: zweifelmü-thig [tj; l-moedigheid, vr.: [t] Zweifelmü-

IJ.

u, vnw.: 4e nmv.:)

1) (enk. 3e nmv.:) dir; (enk.    kommen [onr.]; als een - in doodsnoo(

dich; 2) (mrv. Ie nmv.:) Sie;    zitten; (pop.) drein sehen [onr.] wie di

(mrv. 3e nmv.:) Ihnen ; (mrv. 4e nmv.:) Sie. Katze am Strick; elk waant zijn - een val ubiquitarissen (ubiquitisten),m.mrv.: te zijn: (spr.) Jeder ist mit dem Seinigei Ubiquitisten [m. mrv.].    eingenommen ; I -achtig, bv. n.: eulenartk

uchtend, m.: (dk.) Zie ochtend.    (fig. fam.) dumm.

ui, m.: (pik.) Zwiebel [vr.J; (fig. iron.) uile-kop, m.: Eulenkopf [m.; ö]. Schnurre Lvr.], Witz [m.1.    uilen, m. mrv.: Eulen [m. mrv.];l-nes

uie, m.: Zie ui; I -plant, vr.: Zwiebel- o.: Eulennest [o.]; -oog, o.: Eulenaug pflanze Lvr.]; -schil, vr.: Zwiebelschale [vr.].    [o.]; -spiegel, m.: Eulenspiegel [m.].

een - knap én halten.

uien, m. mrv.: 1) Zwiebeln [vr. mrv.]; uilskop, m.: (-kuiken, o.): Tölpel [mv een rist -: eineRispe Zwiebeln; 2) Schnur- Dummkopf [m.; ö]. ren [vr. mrv.], Witze Tm. mrv.]; - slaan:    uiltje, o.: Eulchen [o.];

Schnurren auftischeffi, Witze reissen [onr.], pen: (fig. fam.) ein Schlafclu Witze machen; I in Sam.: Zwiebel....    uit, vr.: aus. (²)

uier, m.: Euter [o.]; I -boord, o.: Eu-    uitbundig, bv, n,: übermassig; ]-hek

[o.].

uiig, bv. n.: schnurrig, witzig. uil, m.: (vog.) Eule [vr.]; (fig. fam.) Schöps fm.], Dummkopf [m.; ö];een-van-(zeew.) den Wind plötzlich vorn be-

terhaut [vr.]; -zweer, vr.: Eutergeschwür vr.: Uebermassigkeit [vr.].

gen:

uitdraagster, vr.: Trödlerin [vr.]. uitdrager, m.: Trödler [m.]. uitdragerij, vr.: Trödelbude [vr.]. uitdrukkelijk, bv. n.: ausdrücklich I -heid, vr.: Ausdrücklichkeit Lvr.].

uitdr ukking, vr.: Ausdruck [m.; ü]; zonder ausdrucksleer; vol-: ausdrucks-voll

-e rech-

w. o.:

(‘tuien

proesten, w. o.: platzen; het -den lach: in ein lautes Gelachter

[vr.b

(zich), w. w.: sich ab-3n verdient machen.

uiteen, bw.: auseinander. uiteinde, o.: Ende [o.]; (fig.)Ausgang [m.].

uiten, vr. b.: aussern. I -(zich), w. w.: sich aussern.

uiter-huurt, vr.: Yorstadt [vr.; a];

I -dijk, m.: Aussendeich [m.[ uiteren, w. b.: (kim.) anstossen [onr.]. luiterlyk, bv. n.: ausserlich; I -heid, vr.: Aensserlichkeit [vr.].

luiterlyk, bw.: ausserlich, spatestens. luiterlyk, z. n. o.: (das) Aeussere. uitermate, bw.: über die Massen, aus-serst, ausserordentlich. uiterst, bv. n.: ausserst. uiterste, o.: Aeusserste [o.], uiterwaard, vr.: (das) ausserhalb des Deichs gelegene Land.

« uitgaand, bv. n.; ausgehend; ten, o. mrv.: Ausfuhrzoll [m. enk.].

uitgestreken, bv. n.: (fig.) schein-heilig.

uitgever, m.: (van boeken:) Heraus-geber [m.], Yerleger Lm.], uitgewekene, m.: Emigrant [m.]. uitgezonderd, bw.: ausgenommen. uithalen, w. o.: (fig.) kostbar auftischen, grossen Aufwand machen.

nithaler, m.: 1) Pfeifenraumer [m.]; (fig.) [s] Ersparniss [o.], uithangbord, o.: Aushangeschild [o.], uitheemsch, bv. n.: fremd; I -heid, vr.: (das) Fremde. uithoek, m.: 1) Yorsprung [m.; ü]; r 2) (der) entlegene Winkel.

uithollen, w. b.: aushöhlen. I -,

1) hinausrennen [onr.]; 2) zu Ende r [onr.].

uithoozen, w. b.: ausschöpfen. uithuizig, bv. n.: unhauslich; I -heid, vr.: Unhauslichkeit [vr.]. uit hu wel pke n,w. b.: verheirathen [t]. uithuwelijking, vr.: [t] Yerheira-thung [vr.].

uiting, vr.: Aeusserung [vr.]. uitje, o.: Zwiebelchen [o.], uitkeeren, w. b.: auszahlen. uitkeering, vr.: Auszahlung [vr.]. uitkinderen, w. o.: aufhoren Kinder zu gebaren.

uitkomst, vr.: Ausgang [m.; al; (fig.) Auskunft [vr.]; (rek.) [s] Ergebniss [o.].

uitlandig, bv. n.: im Auslande be-findlich; - zijn: sich im Auslande befinden [onr.]; I -heid, vr.: Aufenthalt [m.] im Auslande.

uitleg, m.: Yergrösserung [vr.], Aus-bauung Lvr.].

uitleggen, w. b.: auslegen; (fig.) ver-grössern.

uitlegger, m.: Ausleger [m.]. uitlegging, vr.: Auslegung [vr.]. uitleg-kuhde, vr.: Exegetik [vr.]; I -kundige, m.: Exeget [m.]. uitlekken, w. o.: (fig.) verlauten. uitlekking, vr.: (fig.) (das) Yerlauten. uitlichten, w. b.: 1) (uittillen:) aus-heben [onr.]; 2) (met licht begeleiden naar den uitgang:) iemand -: Einem ausleuch-ten.

uitloven, w. b.: aussetzen.

uitloving, yr.: Aussetzung [vr.]. uitluchten, w. b.: auslüften; (fig.) ausschelten [onr.]. uitmergelen, w. b.: ausmergeln. uitmergeling, vr.: Ausmergelungfvr.]. uitmiddelpuntig, bv. n.: excentrisch;

I -heid, vr.: Excentricitat (vr.]. uitmunten, w. o.: sich auszeichnen. uitmuntend, bv. n.: ausgezeichnet, vortrefflich; I -heid, vr.: Vortrefflichkeit [vr.].

uitnemend, bv. n.: Zie het bv. n.

uitmuntend.

uitnoodigen, w. b.: einladen [onr.]. uitnoodiging, vr.: Einladung [vr.]. uitpluizen, w. b.: ausklauben (ook fig.).

uitpoepen, w. o. en b : (gem.) aus-kacken.

uit

van

ausbrechen [onr.].

uitpuilen, w. o.: hervorquellen [onr.].; (fig. van de oogen:) glotzen uitputten, w. b.: (fig.) erschöpfen. uitputting, vr.: (fig.) Erscnöpfung

uitragen, w. b.: mit dem Spinnenjager reinigen.

uitredding, vr.: Rettung [vr.]. uitreiken, w. b.: ertheilen [t]. uitroeien, w. b.: ausrotten. uitroeiing, vr.: Ausrottung [vr.]. uitrotten, w. o.: ausfaulen. uitrukken, w. b.: ausreissen [onr.]. -, w. o.: (mil.) ausrücken; (fig. fam.) bmarschiren [ie], sterben [onr.]. uitrusten, w. b.: (van al het noodige voorzien:) ausrüsten; (fig. toerusten:) ausstatten; (rust laten nemen:) ausruhen, ruhen lassen [onr.] I -, w. o.: (rustnemen:) ausruhen.

uitrusting, vr.: Ausrüstung [vr.]. uitryden, w. o.: (in rijtuig:) ausfahren [onr.], (te paard:) ausreiten [onr.]. uitschateren, w. o.: Zie het w o-

uitproesten.

uitscheiden, w. o.: auf horen, uitscheuren, w. o. en b.: ausreissen [onr.].

uitschieten, w. b.: ausschiessen [onr.].

I -, w. o.: ausgleiten [onr.]. uitschilderen, w. b.: malen, uitschuif-blad, o.: Aussehieber [m];

I -tafel, vr : Ausschiebetisch [m.1.

uitschuld, vr.: ausstehende Schuld [vr.]; uit- en inschulden: Aktiv- und Passivschulden.

uitsloven rnühen; (fig.) sic uitsluitend, bv. n. en bw.:ausschliess-lich.

uitsluitsel, o.: Aufschluss [m.], Auskunft [vr.].

uitspanning, vr.: (voor rijtuigen:) Ausspannung [vr.]; (voor mensenen:) Erholung [vr.].

uitspatting, vr.: (fig.) Ausschweifung [vr.].

uitspraak, v.: (tik.) Aussprache [vr.]; (rcht.) Ausspruch j m.; ü]; (fig.) Entschei-dung [vr.].

uitspreken, w. o. en b.: aussprechen [onr.]; iemand laten -: Einen ausreden lassen [onr.].

uitwateren, w. o.: (van rivieren:) sich ergiessen [onr.]. uitwatering, vr.: Ausfluss [m.]. uitweiden, w. o.: sich verbreiten (- over: über).

uit weiding, vr.: W eitschweifigkeit[vr.]. uitwerken, w. b.:    1) ausarbeiten;

2) ausrichten.

uitwerking, vr.:    1) Ausarbeitung

[vr.]; 2) Wirkung [vr.]. uitwerksel, o.: Erfolg [m.]. uitwerpsel, o.: Auswurf [m.; fi]. uitwinnen, w. b.: ersparen; iemand -: (rcht.) Einen entwahren.

uitwinning, vr.: Ersparung [vr.]; het recht van -: Entwahrungsrecht [o.].

uitzakking, vr.: (van de baarmoeder:) Yorfall [mj.

uitzet, m.: Ausstattung [vr.]; (van eene bruid:) Mitgift [vr.], Aussteuer [vr.].

uitzinnig, bv. n.: toll; I -heid, vr.: Tollheit [vr.].

uitzondering, vr.: Ausnahme [vr.]; zonder -: ohne Ausnahme.

uitzuinigen, w. b.: 1) aussparen; 2) ersparen.

uitzuiniging, vr.:    1) Aussparung

[vr.]; 2) Ersparung [vr.]. ukaze, vr.: Ukas [m.], Ukase [vr.]. ulaan, m.: Uhlan [in.], ulevel, vr. (ulevelletje, o.): Karamel[m.]. ultimatum, o.: Ultimatum [o.], ultimo, bw.: (Lat.) am letzten.

uw

das

-en: gen.

uwent (met „ten”), bw.: ten -: bei dir, bei euch, bei Ihnen; I -halve, bw,: deinet-halben, eurethalben, Ihrethalben; -wege, bw.: deinetwegeh, euretwegen, Ihretwe-gen; om -wil, bw.: um deinetwillen, um euretwillen, um Ihretwillen.

FITSPRUITER.

536

ÜWENT.

uitspruiten, w. o.: spriessen [onr.], sprossen.

uitspruitsel, o.: Sprössling [m.], Sprosse Lm.].

uitstap, m. (uitstapje, o.): Ausflug [m.; ü].

uitstappen, w. o.: aussteigen [onr.]; (iron.) abmarschiren [ie], sterben Lonr.].

uitstedig, bv. n.: aus der Stadt ab-wesend; I -heid, vr.: Abwesenheit [vr.] aus der Stadt.

uitsteeksel, o.: 1) (das) Ausgesto-chene; 2) (fig.: das) Hervorragende.

uitstek, o.: Yorsprung Lm.; ü]; bij (fig.) ausnehmend.

uit steken, w. b.: ausstechen [onr.]; de hand die Hand ausstrecken. l-,w. o.: hervorragen.

uitstekend, bv. n.: ausgezeichnet, ausiiehmend.

uitstel, o.: Aufschub [m.], Yerzug[m.]. Zie afstel.

uitstellen, w. b.: aufschieben [onr.]. uitteekenen, w. b.: zeichnen, abbilden. uittuilen, w. o.: Zie tuil. uitvaagsel, o.: (fig.) Auswurf Lm.], uitvaardigen, w. b.: erlassen [onr.], ergehen lassen [onr.].

uitvaren, w. o.: ausfahren [onr.]; hevig (fig.) heftig auffahren [onr.]. uitventen, w. b.: ausrufen [onr.]. uitvieren, w. b.: (een touw:) schies-sen lassen [onr.]; (eene ziekte:) [3] die Zeit zur völligen Grenesung lassen [onr.].

uitvinden, w. b.: erfinden [onr.]; (fig., opsporen:) ausfindig machen. uitvinder, m.: Erfinder [m.]. uitvinding, vr.: Erfindung [vr.]. uitvindsel, o.: Erfindung [vr.]. uitvloeisel, o.: (fig.) Folge [vr.]. uitvoerig, bv. n.: ausführlich; I -heid, vr.: Ausführïichkeit [vr.].

ultra, m.: (Lat.) Ultra [m.].

Ultramar (ju, o.: Ultramarin [o.], uitramoiitaan, m.: (kkl.) Ultramon-tan [m.].

ultramontaanscli, bv. n.: ultramon-tanisch.

ultramontanismus, o.: Ultramon-tanismus [m.], Ultramontanism [m.]. umber, m.: Umbra [vr.]. unaniem, bv. n.: einstimmig. unanimiteit, vr.: Einstimmigkeit [ vr.]. unciaal-letters, vr. mrv.: Unzial-buchstaben [m. mrv.j. unie, vr.: Union [vr.]. uniek, bv. n.: einzig, unvergleichlich. uniform, bv. n.: uniform, einförmig. -, vr.: Uniform [vr.]. uniformiteit, vr.: Uniformitat [vr.]. universeel, bv. n.: universal. universiteit, vr.: Universitat [vr.], Hochschule [vr.], universum, o.: Weltall [o,], unster, vr.: Schnellwage [vr.]. urbaan, bv. n,: urban. urbaniteit, vr.: Urbanitat [vr.]. ure, vr.: Stunde [vr.]. uren, o. mrv.: 1) Stunden [vr. mrv.]; 2) (met een tw. om een tijdstip van dag of nacht aan te duiden:) Uhr [enk.]; als het om zes - ophoudt, zal het juist zes -geduurd hebben: wenn es um sechs Uhr aufhört wird es gerade sechs Stunden ge-dauert haben. Zie uur. urgent, bv. n.: dringend, urgentie, vr.: Dringlichkeit [vr.]. urine, vr.: Urin [m.], Harn [m.]. urineeren, w. o.: uriniren[ie],hamen, urn, vr.: Urne [vr.]. usantie, vr.: Usance [vr.]. uso, o.: Üso [m.]. usurpateur, m.: Usurpator [m.]. usurpatie, vr.: Usurpation [vr.]. usurpeeren, w. b.: usurpiren [ie], ut, vr.: (muz.) Ut [o.], utensiliën, o. mrv.: Utensilien [o. mrv,].

utilisatie, vr.: Benützung [vr.]. utiliseeren, w. b.: benützen. utiliteit, vr.: Utilitat [vr.], Rutzlich-keit [vr.].

utiliteits-beginsel, o : Rützlichkeits-prinzip [o.].

utopie, vr.: Utopie [vr.]. utraquist,m,:(kkl.-hist.) Utraquist [m,]. uur, o.: 1) Stunde [vr.1; een - gaans: eine Wegstunde [vr.]; een - rijdens (in rijtuig): eine Fahrstunde; een - varens: eine Fahrstunde; een - sporens: eine Eisenbahnstunde; 2) Uhr [vr.]; I -boord,

o.: (pop.) Zie uierboord; -bord, o.: (zeew.) Stundenbrett [o]; -glas, o.: Stundenglas [o.; a], Sanduhr [vr.]; -werk,

o.: Uhr [vr.]; -werkmaker, m.: Uhrmacher [m.]; -wijzer, m.: Stundenzeiger [m.]. uurtje, o.: Stündchen [o.],

v, vnw,: dein, euer, Ihr ; I het -e : Deinige, das Eurige, das Ihrige ; I de die Deinigen, die Eurigen, die Ihri-

, vr:: (akk.) Fettigkeit [vr.]; (fig.) ie [vr.].

m* :

ter

Land-

[o.J.

V.

Ivaag, bv. n.: unbestimmt; I -heid, vr.: Unbestimmtheit [vr.].

Ivaag,

[t] Blütm vaagsel, o.: Kehricht [o.], vaalt, bw.: oft, öfters, oftmals. I m.: Schlafrigkeit [vr.], (fig.) Schlaf; - hebben: Schlaf haben ; praatjes voor den Schnick-schnack [m. enk.].

vaal,    bv. n.: fahl, falb; I -bruin, bv. n.: fahlbraun; -rood, bv. n,: fahlroth [t].

vaalheid, vr.: Fahlheit [vr.]. vaalt, vr.: 1) Mistgrube ]vr,|; 2) Mist-haufen [m.], Düngerhaufen [m.].

vaam,    o.: Zie vadem.

vaan,    vr.: Fahne [vr.].

vaandel, o.: Fahne [vr*.]; I -drager, m.: Fahnentrager [m.].

vaandelen, w. b.: (iron.) scharren; geld binnen -: Geld zusammenscharren.

vaandelstok m.: Fahnenstock [m.;

ö].

vaandrig, m.: Fahnrich [m.]. vaantje, o.: Fahnchen [o.].

vaar,    m.: (gem.) Vater [in.; a]. vaarbaar, bv. n.: fahrbar, schiffbar;

I -heid, vr.: Fahrbarkeit [vr.], Schiffbarkeit

vaarder, m.: Fahrer [m.]. vaardig, bv. n.: gewandt; I -heid, vr.: Gewandtheit [vr.]. vaar-koe, vr.: Zie vaars, vaars, vr.: (jonge koe :) Farse [vr.]. vaart, vr,: 1) Fahrt [vr.]; 2) (kanaal:) Kanal [m.; -nale]; 3) Lauf [m.]; iets in zijne - stuiten: etwas in seinem Laufe hemmen; het zal zulk eene - niet loopen: (fig.) es lasst sich nichts besonders davon erwarten

vaartje, o.: 1) Kanalchen [o.]; 2) Ya-terchen |o] Zie aardje.

vaar-tuig, o : Fahrzeug [o]; I -water,

o.: Fahrwasser [o.] (iemand in het -water zitten: fig,: Einem widerstreben); -weg, m,: Fahrweg [m.]; -wel, tsw,: lebewohl, leben Sie wohl (als z, n o.: Lebewohl[o.l; aan iemand of aan iets -wel zeggen: Einem oder einer Sache Lebewohl sagen).

vaas,    vr.: Yase [vr]; I -vormig, bv, n.: vasenförmig

vaat-doek, m.: Waschlappen [m.]; I -hout, o.: Fassholz [o.], Daubenholz [o.].

vaatje, o.: Fasschen [o.]; uit een ander - tappen: (spr.) aus einem andern Loch pfeifen [onr.].

vaatsch, bv. n.: nach dem Fass schmeckend.

vaat-water, o.: Spülwasser [o.]; j -werk, o.: 1) Küchengeschirr [o.], Fass-werk [o.].

vacant, bv. n.: vakant, erledigt, of-fenstehend.

vacantie, vr.: Ferienzeit [vr.], Yakanz {vr.], Ferien [vr. mrv.]. vacatie, vr.: Sitzung [vr.].

vacature, vr.: erledigte Stelle [vr.J, Yakatüre [vr.].

vaccinatie, vr.: Impfung [vr.J der Pocken.

vaccine, vr.: 1) Kuhpocke [vr.]; 2) Zie

vaccinatie,

vaceeren, w. o.: 1) (plaatsen:) vakant sein, erledigt seia, offen stehen [onr.];    2) (personen:) Sitzung halten

[onr.].

vacht, vr.: Fliess [o.], (das) wollige Feil.

vacuüm, o.: (der) leere Raum [a], vadem, o.: Klafter [o.], vademen, w. b.: klaftern. vadem-hout, o.: Klafterholz [o.], vader, m.: Yater [m.; a|; I -aard, zi* Art [vr.] des Yaters; -achtig, bv. n.: vater-lich; -erve, vr.: Yatererbe [o.]; -hart, o.: Ya-herz [o.].

vaderland, o.: Yaterland [o.]; I -Revend (-minnend), bv. n.: vaterlandsliebend, patriotisch.

vaderlander, m.: Yaterlandsfreund [m.], Patriot [m.].

vaderlands-liefde, vr.: Yaterlands-liebe Ivr.], Patriotismus [m.], Patriotism [m.].

vader-lief, m.: lieber Yater; I -liefde, vr.: 1) vaterliche Liebe [vr.1, Liebe [vr.] als Yater, 2) Liebe [vr.] zum Yater; -liefje, o.: Schlafmütze mit einem Tröddelchen.

vaderloos, bv. n.: vaterlos; I -heid, vr.: Yaterlosigkeit [vr.]. vaderlijk, bv. n.: vaterlich. vader-moord, m.: Yatermord [m.];

I -moordenaar (-moorder), m.: Yatermör-der [m.]; -moordenares (-moorderes,-moord-ster), vr.: Yatermörderin [vr.]; -naam, m.: Yaternamen [m.]; -ons, o.: (kkl.) Yaterun-ser [o.l; -plicht, m.: Yaterpflicht |vr.]. vaderschap, o.: Yaterschaft [vr.]. vader-stad, vr.: Yaterstadt [vr.; a]; I -vreugde, vr.: Yaterfreude [vr.]; -zegen,

m.: Yatersegen [m.];-zorg, vr.: Yatersorge [vr.].

vadzig, bv. n.: fahrlassig; I -heid, vr.: Fahrlassigkeit [vr.].

vagebond, m.: Yagabund [m.], streicner [m.], Strolch [m.; ö]. vagen, w. b.: fegen. vagevuur, o.: (theo.) Fegefeuer [o.].

vak,    o.: Fach [o.; a].

vakerig, bv. n.: schlafrig; I -heid, vr.: Schlafrigkeit [vr.].

val,    m.: Fall [ m.], ten - brengen: zu Fall bringen [onr.]; hoogmoed komt voor den -: (spr.) Hochmuth |t] kommtvordem Fall. I -, vr.: 1) Falie [vr.[; eene - opzetten : eine Falie stellen; in de - loopen: in die Falie gehen [onr.]; in de - zitten: in der Falie sitzen [onr.]; 2) Falbel [vr.], Faltensaum [m.; a]. I -, o.: (zeew.) Fall valeriaan, vr.: (pik.) Baldrian [m.].

varens-gast, m.: Schiffsgeselle [m.], Matrose [m.]; I -tijd, m.: 1) Zeit [vr.1 zur Abfahrt, 2) Dienstzeit [vr.] an Bord; -volk, o.: Schiffsvolk [o.], varia, o. mrv.: Allerlei [o. enk.], variabel, bv. n.: veranderlich. variant, vr.: Yariante [vr.[. variatie, vr.: Yariation [vr.]. variëeren, w. o. en b.: variiren [ie]; I gevarieerd, v. dw.: variirt [ie], variëteit, vr.: Yarietat [vr.] varinas, vr.: Yarinas [m.]. varken, o.: Schwein [o.]; (fig.) Kehr-bürste [vr.], (zeew,) Ferkel [o,]; (fig. gem.) Teufelin [vr.]; niet weten hoe men net -wasschen zal: (fig. fam,) nicht wissen [onr.] was man mit der Sache anfangen soll; vele -s maken de spoeling dun: (spr.) Zie spoeling.

varkenen, w. o.: (zeew.) mit dem Ferkel reinigen.

varkens,in Sam I (van één:) Schweins..,, (van meer:) Schweine... varkentje, o.: Schweinchen [o.]. Ivast, bw.: vorlaufig, einstweilen.

Ivast, bv. n.: fest; (fig.) bestimmt, gewiss; I -beraden, bv. n.: fest entschlos-sen; -beradenheid, vr.: Entschlossenheit [vr.].

vasteljjk, bw.: fest; (fig.) bestimmt, gewiss.

-art-

valideeren, w. o.: validiren [ie], valies, o.: Felleisen [o.], valk, m.: (vog.) Falke [m.]. Zie uil. valke-blik, m.: Falkenblick [m.]. valken, in Sam.: Falken... valkenier, m.: Falkner [m.]. valkerjj, vr.: Falknerei [vr.]. vallei, vr.: (adk.) Thai [o.; a]. vallen, w. o.: fallen [onr.]. valletje, o.: Falbelchen [o.], valsch, bv. n.: falsch. valschaard, in.: (der) Falsche. valsclielyk, bw.: falschlich, falsch. valseliheid, yr. -.Falschheit [vr.], (rcht.) Falschung [vr.]. vampier, m.: Yampyr [m.].

Ivan, vz.: von.

Ivan, m.: Geschlechtsnamen [m.], Fa-miliennamen [m.]. vandaag:, bw.: heute.

Vandaal, enz.: Zie Wandaal, enz. vandaan, bw.: her; waar -: woher?; daar -: dorther ; hier -: hierher. vandaar, vgw.: daher. vaneen, bw.: 1) entzwei; 2) von ein-ander.

Ivang, vr.: (in een molen:) Bremse [vr.]; de molen is door de -: (spr.) Alles geht drunter und drüber.

Ivang, in Sam.: Fang... vangen, w. b.: fangen [onr.]. vanger, m.: Fanger [m.j. vangst, vr.: Fang [m.]. vanielje, vr.: Yanille [vr.]. vanouds, bw.: von Alters her. vanwege, bw.: wegen, var, m.: Farre Tm.], (der) junge Stier, Ivaren, vr.: Farnkraut [o.], Farn [m.].

Ivaren, w. o.: 1) fahren [onr.] (ook fig.); slecht bij iets -: (fig.) schlecht bei etwas fahren [onr.], schlecht bei etwas wegkommen [onr.]; 2) sichbefinden[onr.]; hoe vaart ge: wie befinden Sie sich ?, (fam.) wie geht’s?

Ivasten, w. o.: fasten.

IVasten, vr.: (kkl.) Fasten [vr. mrv.]; I -avond, m.: Fastenabend Jm,], Fasching Lm], Karneval [m.]; -avonden, w, o.: Fastenabend feiern; -dag, m.: Fastentag [m.[; -tijd, m.: Fastenzeit [vr.]. vaster, m.: Faster [m.]. vastheid, vr,: Festigkeit [vr.]. vastster, vr.: Fasterin [vr.]. vat, o.: (ton:)- Fass [o.; a]. I -, m.: Griff [m.j; er is geen - aan: es ist kein Griff daran; geen - op zich geven: sich nicht bloss geben [onr.1; geen - op iem. hebben: Einem nicht beikommen können [onr.].

vatbaar, bv. n.:    1) empfanglich ;

2) fahig; I -heid, vr.: 1) Empfanglichkeit [vr.], 2) Fahigkeit [vr.].

I vaten, w. b.: in Fasser füllen.

Ivaten, o. mrv.: 1) Fasser [o. mrv.];

2)    Teller [m, mrv.] undSchüsseln [m. mrv.];

3)    Küchengeschirr [o, enk.]; I (het) - was-schen: (das) Spülen des Küchengeschirrs; -waschster, vr.: Spülmagd [vr.; a],

vat-geld, o.: Tonnengeld [o,]; l-hout, o.: Fassholz [o.], Daubennolz [o.]. Vaticaan, o.: Yatikan [m.]. vatsel, o.: Handhabe [vr.]. vatten, w. b.: 1) fassen; koude -: sich erkalten; vuur -: Feuer fangen [onr.]; 2) greifen [onr.]; 3) (fig.) begreifen [onr.], verstehen [onr.].

vazal, m.: Yasall [m.], Lehnsmann [m.; a].

vechtachtig, bv.n.: raufsüchtig; |-heid, vr.: Raufsucht [vr,].

vechten, w. o,: 1) fechten [onr.], kam-pfen, streiten [onr,]; 2) sich raufen, sich balgen, handgemein sein; (van honden:) sich beissen [onr,]; terwijl twee honden -om een been, loopt er de derde mee heen: (spr,) wahrend zwei zanken um ein Ei, steckt’s der dritte bei.

vechter, m. (vechtersbaas, m.): Rauf-bold [m.], Klopffechter [m.]. vedel, vr,: Fiedel [vr,], Geige [vr.]. vedelen, w. o.: fiedeln, geigen. vedelhont, o.: Geigenholz [o.], veder, vr,: Feder [vr.]. Zie vr. veer;

I -achtig, bv. n.: federartig, vee, o.‘: Yieh [o.]; - van de richel: (gem.) Hundevolk, (der) viehische Pöbel; I -arts, m : [T] Thierarzt [m.; a]; -artsenijkunde, vr.: [T] Thierarzneikunst [vr.]; -artsenijkundig, bv,n.: thierarzneikundig [t]; senijschool, vr,: [T] Thierarzneischule [vr.], Yeterinarschule [vr.].

veeg, bv. n.: 1) dem Sterben nahe, (fig.) dem Untergange nahe: 2) böse, schlimm; gij zijt nog niet -: (fig. fam.)wir haben noch soeben von Ihnen gesprochen.

I -, m.: Strich [m.]; (fig.) Hieb [m.J, Schlag [m.; a]; een - uit de pan: (fam.) ein Sei-tenhieb [m.]. veegheid, vr.: (das) Schlimme. veeg-kruid, o.: (pik.) Geniste [vr.], Besenkraut [o.]; I -mes, o.: Hufmesser [o.], veegsel, o.: Kehricht [o.], veegster, vr.: Kehrerin [vr.]. veel, bv. n.: viel; I -al, bw.: haufig, meistens; -eer, bw.: vielmehr. veelheid, vr.: Yielheit [vr.]. veel-hoek, m.: Yieleck [o.], Polygpn [o.]; l-hoekig, bv. n.: vieleckig; -hoofdig, bv.: vielköpfig (-hoofdige regeering, vr.:

en

vegen, w. b. en o.: 1) fegen, kehren; 2) wischen; nieuwe bezems - schoon: (spr.) neue Besen kehren gut. veger, m.: Feger lm.], vegetatie, vr.: Yegetation [vr.], [tl Pflanzenwachsthum [m.].

vegeteeren, w. o.: vegetiren [ie], ein Pflanzenleben führen.

vehement, bv. n.: heftig. I -, bw.: ge-waltig.

vel, o.: 1) (huid:) Feil [o.], Haut [vr.; a]; 2) (vlies:) Haut [vr.; a]; 3) een - papier: ein Bogen [m.: o en ö] Papier; 4) (flard:) Fetzen [m.]. veld, o.: Feld [o.]. I in Sam.: Feld.... veldeling, m.: Feldbewohner [m.]. velen, w. b.: ertragen [onr.], vertragen [onr.], dulden.

veler-hande (-lei), bv. n.: vielerlei.

Felge [vr.], Radfelge [vr.].

. b.: felgen, mit Felgen ver-

m.:

Yielherrschaft [vr.], Polykratie [vr.]); -man-nerij, vr.: Yielmannerei [vr.], Polyandrie Lvr.]; -min, bw.: viel w eniger, veels-zins, bw.: in mancher Hinsicht. veel-tjjds, bw.: oft; I -voet, m.: Yiel-fuss [m.; ü]; -voud, o.: (das) Vielfache; -voudig, bv. n.: vielfach; -vraat, m.: (drk.

fig.) Yielfrass [m.]; -wijverij, vr.: Yiel-weiberei [vr.], Polygamie [vr.].

veem,    o.: 1) Yerein Lm.]; 2) (hist.) Feh-me [vr.]; I -gerecht, o.: Fehmgericht Lo.]; -rechter, m.: Fehmrichter [m.].

veen,    o.: Torfland [o.; a], Moorland [o.; a]; I -aal, m.: Mooraal Lm.]; -aarde, vr.: Moorerde [vr.]; -achtig, bv. n.: mooricht; -ader, vr.: Torfader [yr.]; -akker, m.: Torfland [o.; a]; -arbeid, m.: Torfmacherei [vr.|; -baas, m.: 1) Aufseher [m.] über eine Torfgrube, 2) Eigenthümer [tl einer Torf-grube; -bes (-bezie), vr.: Moorbeere [vr.]; -boer, in.: Zie no. 2 -baas; -brand, m.: Torfbrand, [m.; a]; -damp, m.: Heerrauch [m.]; -graafster, yr.: Torfgraberin [yr.]; -graver, m.: Torfgraber [m.1;-grond, m.: Torfboden [m.]; -man, m.: 1) Zie -boer, 2) Torfgraber [m.]; -put, m.: Torfgrube [vr.]; -rook, m.: Zie -damp; -wortel, m.: Sumpfweiderich [m.].

veer, vr.: (1. yan pluimgedierte, 2. van metaal:) Feder [vr.]. I -, o.: Fahre [vr.]. veerboot, vr.: Fahre [vr.]. veeren, bv. n.: federn; I -bed, o.: Fe-derbett [o.].

veer-geld, o.: Fahrgeld [o.]; I -huis, o.: Fahrhaus [o.; al; -kracht, vr.: Feder-kraft [vr.], Elasticitat [vr.]; -krachtig, bv.

n.: federkraftig, elastisch; -lieden, m. mrv.: Fahrleute [m. mrv.]; -man, m.: Fahrmann [m.; -leute]; -pont, vr.: Fahre [vr.]. veertien, tw.: vierzehn; I -daagsch,

bv.    n.: vierzehntagig. veertiende, bv. n.: (der, die, das) vier-

zehnte; I -half, tw.: vierzehnthalb.

veertiender-bande (-lei), bv. n.: vierzehnerlei.

veertienen, (verbogen) tw.: vierzehn; wij waren met ons -: wir waren unser vierzehn.

veertien-honderd, tw.: vierzehnhun-dert; l-jarig, bv. n.: vierzehnjahrig;-maal,

bw. : vierzehnmal (tot -maal herhaald: vierzehnmalig); -maandsch, bv. n.: vier-zehnmonatig; -tal, o.: Zahl [vr.] von vierzehn; -voud, o.: (das) Yierzehnfache;-voudig, bv. n.: vierzehntach.

veertig, tw.: vierzig; I -daagsch, vier-zigtagig.

veertiger, m.: Yierziger [m.]; I-hande ( -lei), bv. n.i vierzigerlei.

veertig-jari^. bv. n.: vierzigjahrig; l-maal,bw.: vierzigmal (tot-maal herhaald: vierzigmalig).

veertigste, bv. n.: (der, die, das) vier-zigste. •

veertig-tal, o.: Zahl [vr.] von vierzig; l-voud, o.: (das)Yierzigfache; -voudig, bv. n.: vierzigfach. veertje, o.: Federchen [o.], veest, m.: Furz [m,; ü]; een - laten : einen Furz lassen [onr.].! veesten, w. o.: furzen. veete, vr.: (hist.) Fehde [vr.]; (tig.) Groll [m.]; eene oude - hebben tegen: einen alten Groll hegen gegen; I -brief, m.: Fehde brief [m.].

vehikel, o.: Yehikel [o.], veil, o.: (pik.) Epheu [m.]. I -, bv. n.: feil. veilbaar, bv. n.: verkauflich; I -heid, vr.: Yerkauflichkeit [vr.].

veil-conditiën, vr. mrv.: Yersteige-rungsbedingungen [vr, mrv.]; I -dag, m.; Tag [m.] der Yersteigerung. veilen, w. b.: versteigern. veiler, m.: Auktionar [m.], Auktiona-tor [m.].

veilig, bv. n.: sicher; I -heid, vr.: Si-cherheit [vr.].

veiligheids-halve, bw.: sicherheits-halber; I -kaart, vr.: Sicherheitskarte [vr.]; -klep, vr.: Sicherheitsventil [o.]; -lamp, vr.: Sicherheitslampe [vr.]. veiling, vr.: Yersteigerung [vr.]. veil-krans, m.: Epheukranz [m.; a]. veinoot, m.: Zie vennoot, veinzaard, m.: Gleissner [m.], Heuch-ler [m.].

veinzen, w. o.: gleissen, heucheln. I -, w. b.: heucheln, vorwenden [onr.]. veinzer, m.: Zie veinzaard, veinzerij, vr.: Gleissnerei [vr.], Heu-chelei [vv.].

velg, vr.: velgen, w. sehen |onr.].

I vellen, w. b.: (i. a. b.) fallen.

Ivellen, o. mrv.: 1) Felle [o. mrv.], Haute [vr. mrv.]; 2) (flarden:) Fetzen [m. mrv.]; I -kooper, m.: Fellhandler [m.]; het - ploten: Zie ploten; -ploter,

Zie ploter, velletje, o.: Fellchen [o.], Hautchen [o.]; een - papier: ein kleiner Bogen Papier, veilig, bv, n.: hautig; (Aardig:) fetzig; I -heid, vr.: hautige (fig,: fetzige) Beschaf-fenheit [vr,],

veiling, vr.: (das) Fallen, velocipede, vr.: Yelocipede [vr,], velocipedist, m,: Yelocipedist [m.]. velijn, o,: Yelin [o.]; I -papier, o,: Ye-linpapier [o.].

vendel, o,: 1) Fahne [vr,]; 2) Kompa-gnie [vr.].

vendu, vr,: Auktion [vr.]; I -huis, o.: Auktionslokal [o,], Yersteigerungslokal [o,]; -meester, m.: Zie veiler.

venen, w. o,: Torfgraben [onr.], Torf stechen [onr.],

veneriek, bv. n.: venerisch, syphili-tisch, I -, o,: Lustseuche [vr.], Syphilis [vr.]. venizoen, o.: Wildpret [o.], venkel, vr.: Fenchel [m,]; I -olie, vr,:

vr,:

Fenchelöl [o,]; -water, o,: Fenchelwasser [o,]; -zaad, o.: Fenchelsamen [m.], vennoot, m.: Handelsgenosse [m.], Kompagnon ]m.].

vennootschap, vr,: Handelsgenossen-.schaft [vr,],

venster, o,: Fenster [o.], venstertje, o.: Fensterchen [o.], vent, m,: Kerl [m.]. ventbaar, bv, n,: verkauflich; I -heid, Yerkauflichkeit [vr.]. venten, w, o.: hausiren 5 ie], ventilatie, vr : Yentilation [vr.]. ventilator, m.: Yentilator Lm.], ventileeren, w. o.: ventiliren [ie], vent-jager, m.: [ie] Hausirer [m.]. ventje, o,: Kerlchen [o.].

Venus, vr,: (fab, en str,:) Yenus [vr,], venijn, o.: Gift [o,]; (fig.) Bosheit [vr.], venijnig:, bv. n. en bw : giftig; jfig.i bosartig; I -heid, vr.: Gittigkeit [vr.]; (hg,) Bosartigkeit [vr,],

Iver, bv. n, en bw,: 1) fern; 2) weit. Iver. ,,(³)

veraangenamen, w. b.: erheitern. veraangenaming, vr.: Erheiterung [vr.].

veraanschouwelijken, w, b.: an-

schaulich machen,

veraanschouwelijking, vr.: an-schauliche Darstellung Lvr,].

veraccynzen, w. b.: veraccisen, ver-steuern.

veracht, bv. n.: verachtet. verachteloozen, w. b.: vernachlas-sigen.

verachtelijk, bv. n.: verachtlich;

1 -heid, vr.: Yerachtlichkeit [vr.].

verachten, w. b.: verachten; (fig.) verschmahen.

verachtens-waard (-waardig), bv. n.: verachtenswerth [t], verachtungs-werth Lt], verachtenswürdig, verachtungs-würdig; | -waardigheid, vr.: Yerachtungs-würdigkeit [vr.].

verachtvoudigen, w. b.: verachtfal-tigen.

verademen, w. o.: verathmen [t]. verademing, vr.: Erholung [vr.]. veraf, bw.: weit entfernt; I -gelegen, bv. n.: weit abgelegen, weit entfernt; -gelegenheid, vr.: weite Entfernung [vr.],

verafschuwen, w. b.: verabscheuen. veranda, vr.: Yeranda [vr.]. veranderen, w. b.: andern, veran-dern, abandern, umandern, anders machen; (fig.) verwandeln. I -, w. o.: sich andern; het mooie weer is veranderd:das schone Wetter hat sich geandert; - van:

wechseln [w. b.]; van kleur -: die Farbe wechseln; van kleederen -: die Kleider wechseln; van godsdienst -: seine Religion wechseln; - van iets: (fig.) bei etwas er-blassen. I - (zich), w. w.: anders werden [onr.], sich andern.

verandering, vr.: Yeranderung [vr.]; (fig.) Wechsel [m.], Abwechslung [vr.]; de - der jaargetijden: der Wechsel der Jah-reszeiten; alle - is geen verbetering: (spr.) nicht alle Yeranderungen sind Yerbesse-rungen.

veranderlijk, bv. n.: veranderlich;

I -heid, vr.: Yeranderlichkeit [vr.].

verantwoordelijk, bv. n.: verant-wortlich; I -heid, vr.: Yerantwortlichkeit [vr.].

verantwoorden, w. b.: verant-worten. I - (zich), w. w.: sich verant-worten.

verarmen, w. o. en b.: verarmen.

I verbaasd, bv. n.: erstaunt, verwun-dert; I -heid, vr.: Erstaunen Lo.], Yerwun-derung [vr.].

Iverbaasd, tsw.: der Tausend! verbabbelen, w. b.: verplaudern. verbakken, w. b.: verhacken, verbaliseeren, w. b.: verbalisiren [ie]. | geverbaliseerd, v. dw.: verbalisirt [ie].

verband, o.: (i. a. b.) Yerband [m.; a]; I -brief, m.: Schuldverschreibung [vr.].

verbannen, w. b. verbannen (ook fig.).

verbasteren, w. o.: entarten, ausar-ten, abarten.

verbazen, w. b.: in Erstaunen setzen, verwundern. I - (zich), w. w.: erstaunt sein, sich verwundern.

verbazend, bv. n.: erstaunlich. I -, tsw.: der Tausend!

verbazing, vr.: Erstaunen [o.], Yer-wunderung [vr.]. verbedden, w. b.: umbetten. verbeelden, w. b.: 1) vorstellen; 2) bedeuten. I - (zich), w. w.: sich ein-bilden.

verbeelding, vr.: Einbildung [vr.]. verbeeldings-kracht, vr.: Einbil-dungskraft [vr.].

verbeiden, w. b.: ersehen, mit Sehn-, sucht entgegensehen [onr.].

verbeiding, vr.: (das) Entgegensehen.

verbergen, w. b.: verbergen [onr.], verheimlichen.

verbeterblad, o.: (typ.) Yerbesse-rungsblatt [o.; a], VerDesserungsbogen [m.: o en ö].

werkwoorden, die men hier niet vinden mocht, artikel, en daarachter de b#teekenis,

v.:

[t]

ver-

vr.:

vr.:

Yer-

verbeteren, w. b.: verbessern. I w. o.: besser werden [onr.], sich bes-sern.

verbeterhuis, o.: Besserungsanstalt [vr.], Korrektionshaus [m.; a]. verbeterlijk, bv. n.: verbesserlich. verbeurd-verklaren, w. b.: mit Beschlag belegen, konficiren [ie] (-verklaard, v. dw. en bv. n.: mit Beschlag belegt, konficirt [ie]); -verklaring, vr.: Be-schlagnahme [vr.], Konfiskation [vr.1.

verbeuren, w. b.: 1) (het recht van bezit op .... verliezen:)verwirken;2)(verwedden :) zum Pfand setzen ; pand -: (spl.) Pfander spielen; 3) (vertillen, verplaatsen:) versetzen. | - (zich), w. w.: sich heben [onr.].

verbeuring, vr.: Yerwirkung [vr.]; (fig.) Yerlust [m.].

verbeurte, vr.: Yerwirkung [vr.]; (fig.) Yerlust [m.]; op - van: bei Yerlust von, bei Strafe von. verbeuzelen, w. b.: vertandeln. verbidden, w. b.: erbitten [onr.]; zich niet laten -: sich niet erbitten lassen [onr.].

verbiedelijk, bv. n.: gehorsam;

I -heid, vr.: Gehorsam [m.]. verbieden, w. b.: verbieten [onr.]. verbiljarten, w. b.: im Billardspiel verlieren [onr.]; iets laten -: etwas auf dem Biljard ausspielen lassen.

verbinden, w. b.: (i. a. b.) verbinden [onr.].

verbindend, bv. n.: verbindend, verbintenis, vr.:    1) Yerbindung

[vr.]; 2) Yerbindlichkeit [vr.].

verbitterd, bv. n.: erbittert, verbittert; I -heid, vr.: Yerbitterung [vr.].

verbitteren, w. b.: erbittern, verbit-tern.

verbleeken, w. o.: erbleichen [onr.], verbleichen [onr.], erblassen, verblassen.

verblikken, w. o.:    erbleichen

[onr.].

verblind, bv. n.: verblendet; I -heid, Yerblendung [vr.]. verblinden, w. b.: verblenden. verbloeden, w. o.: verbluten. verbloemd, bv. n.: verblümt, bemantelt.

verbloemen, w. b.: verblümen, be-manteln.

verbluffen, w. b.: verblüffen. verbluft, bv. n.: verblüfft; I -heid, Yerblüfftheit [vr.]. verblyd, bv. n.: erfreut. verblijden, w. b.: erfreuen. I - (zich), w. w.: sich freuen. .

verblijdend, bv.n. en bw.: erfreulich. verblijding, vr. : Erfreuung [vr.]. verbljjf, o.: Aufenthalt [m.]. verblijven, w, o.: verbleiben [onr.]. verbod, o.: Yerbot [o.], verbolgen, bv. n.: zornig, aufge-bracht; (fig.) ungestüm; I -heid, vr.: Zorn Lm.], (fig.) Ungestüm [m.].

verbond, o.: [s] Bündniss [o.]; (theo. en stk.) Bund [m.;ü]; het Oude en het Nieuwe -: (bijb.) der alte und der neue Bund, das alte und das neue Testament; de arke des -s: die Bundeslade.

verbonden, bv. n,: verbündet; de -e mogendheden: die verbündeten Machte [vr. mrv,].

verbonds, in Sam,: Bundes.....

verborgen, bv. n.: verborgen; I -heidr vr.: Verborgenheit [vr.]. verbouw, m.: (akk.) Bau [m.j. verbouwen, w. b,: 1) (akk.) bauen; 2) (bwk.) (geld, materialen:) verbauen;. (aan den bouw veranderen:) umbauen; een huis laten -: ein Haus umbaueïi lassen [onr.1.

verbouwereerd, bv. n.: bestürzt;. I -heid, vr.: Bestürzung [vr.]. verbraden, w. o. en b.: verbraten. verbranden, w. o, en b.: verbrennen [onr.].

verbrassen, w. b.: verprassen. verbreeden, w. b.: verbreitern, brei-ter machen.

verbreiden, w. b.: verbreiten [onr.]. verbroederen, w. b.: verbrüdern;

I - (zich), w. w.: sich verbrüdern.

verbrokkelen, w. b. en o.: verbröc-keln, zerbröckeln, zerstückeln. verbruid, bw.: vertrackt. verbruien, w. b.: verderben [onr.]. verbruiken, w. b.: verbrauchen. verbruiks-belasting, vr.: brauchssteuer [vr.].

verbrijzelen, w. b.: zerschmettern, zertrümmern, zermalmen.

verbrijzeling, vr.: Zerschmetterung [vr.],Zertrümmerung [vr.], Zermalmung[vr.].

verbuigbaar, bv. n.: biegsam, beug-sam; (tik.) abanderlich; I -heid, vr.: (tik.) Abanderlichkeit [vr.].

verbuigen, w. b.: verbiegen [onr.]; (tik.) abandern.

verbijsterd, bv. n.: betaubt; bestürzt, entsetzt; (fam.) verdutzt.

verbijsteren, w. b.: betauben; be-stürzen, entsetzen; (fam.) verdutzen. I w. o.: sich verirren.

verbijstering, vr.: Betaubung [vr.]; Bestürzung [vr.], Entsetzung [vr.].

verbijten, w. b.: einstecken. I - (zich), w. w.: sich argern.

vercjjferen (zich), w. w.: verkehrt rechnen.

vercijfering, vr.: Rechnungsfehler

[m.].

verdacht, bv. n.: verdachtig; - zijn op: vorbereitet sein auf; I -heid, vr.: Yer-dachtigkeit [vr.]; -making, vr.: Yerdachti-gung [vr.].

verdagen, w. b.: vertagen. verdampen, w. b. en o.: verdampfen; laten -: verdampfen lassen [onr.]. verdedigen, w. b.: vertheidigen [t]. verdeeld, bv. n.: getheilt [t]; (fig.)un-einig; I -heid, vr.: Uneinigkeit [vr.]. verdeden, w. b.: vertheilen [t]. verdeemoedigen, w. b.: demüthigen [t]. I - (zich), w. w.: sich demüthigen [t].

verdek, o.: (van een schip:) Deck [o.], Yerdeck [o.].

verdelgen, w. b.: vertilgen. verdenken, w. b.: im Yerdacht haben (- van: [2]), in Yerdacht ziehen [onr.].

verdenking, vr.: Yerdacht [m.]. verder, bv. n. en bw. (v. tr.): weiter. verderf, o.: Yerderben [o.], verderfelijk, bv. n.: verderblich;

I -heid, vr.: Yerderblichkeit [vr.]. verderven, w. b.: verderben [onr.]. verdicht, bv. n.: 1) (tot meer dicht-

vi-.:

en

bv. n.: verteufelt. I -,

heid gebracht:) verdichtet; 2) (verzonnen, gefingeerd:) erdichtet.

verdichten, w. b.: 1) verdichten; 2) er dicht en.

verdichtsel, o.: Erdichtung [vr.], Marchen [o.].

verdict, o.: (rcht.) Verdikt [o.], verdiend, bv. n.: verdient, verdienen, w. b.: verdienen, verdienste, vr.: 1) (loon voor werk:) Verdienst [m.]; 2) (verdienstelijkheid:) Verdienst [o.].

verdienstelijk, bv. n.: 1) (daden, enz.:) verdienstlich; 2) (personen:) ver-dienstvoll, verdient; I -heid, vr.: 1) Ver-dienstlichkeit [vr.], 2) Verdienst [o.].

verdiepen, w. b.: vertiefen. I - (zich), w. w.: sich vertiefen (- in: in).

verdieping, vr.: 1) (het dieper maken en de dieper gemaakte plaats:) Vertie-fnng [vr.]; 2) (dat gedeelte van een huis, dat een eigen vloer heeft en met eene zoldering gedekt is:) Stockwerk [o.], Stock [m.1; op eene eerste of tweede - wonen :im ersten oder zweiten Stock wohnen; op de gelijkvloers-: im Erdgeschoss; een huis van drie -en: ein dreistöckiges Haus [a]; een huis van verscheidene -en: ein mehr-stöckiges Haus [a]; het scheelt hem in zijne bovenste -: (fig.) es ist bei ihm im Oberstübchen nicht richtig; 3) (hoogte tusschen vloer en zoldering:) Höhe [vr.]; hoog of laag van - : von bedeutender oder geringer Höhe.

verdierlijken, w. o. en b.: verthie-ren [t].

verdikken, w. b.: verdicken. I -, w.

o. (en: zich -, w. w.): dick (oder: dicker) werden [onr.], sich verdicken. verdobbelen, w. b.: verwürfeln. verdoeken, w. b.: (eene schilderij: ein Gemalde) auf neue Leinwand kleben. verdoemd, bv. n.: verdammt. verdoemden, m. en vr. mrv.: (theo.) (die) Verdammten.

verdoemelijk, bv. n.: verdammungs-würdig (als bw.: verdammt); !-heid, vr.: Ver-dammungswürdigkeit [vr.].

verdoemeling, m. en vr.: (der, die) Verdammte; I (als toespraak:) verdamm-ter Kerl [m.1, verdammte Hexe [vr.]. verdoemen, w. b.: verdammen, verdoemenis, vr.: (theo.) [s] Ver-dammniss | vr.]; loop naar de -: (gem.) gehe zum Teufel!

verdoen, w. b.: 1) (verkwisten:) ver-thun [onr.];    2) (weeroverdoen:) noch

eininal thun [onr.]. I - (zich), w. w.: sich entleiben.

ver doener, m.: Verthuer [m.]. verdoenster, vr.: Verthuerin [vr.]. verdoften, w. o. en b.: verdumpfen. verdokteren, w. b.: verdoktern. verdolen, w. o.: verirren. verdonkermanen, w. b.: verheim-lichen.

verdonkeren, w. b.: verdunkeln, dunkei machen; (fig.) verheimlichen. I -, w. o.: dunkei (oder: dunkler) werden [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verdunkeln. verdoofd, bv. n.: betaubt; I -heid, Betaubung [vr.]. verdoold, bv. n.: verirrt; I -heid, vr.: Verirrung [vr.].

verdoopen, w. b.: anders taufen.

verdooven, w. b.: (doof maken:) betauben; (dof maken:) verdunkeln. I -, w. o.: erlöschen.

I verdord, bv. n.: verdorrt; I -heid, vr.: Verdorrtheit [vr.].

Iverdord, tsw.: potztausend! verdorren, w. o.: verdorren, verdorven, bv. n.: verderbt, verdor-ben; I -heid, vr.: Verderbtheit [vr.], Ver-dorbenheit.

verdraaglijk, bv. n.: ertraglich;

I -heid, vr.: Ertraglichkeit [vr.J.

verdraagzaam, bv. n.: vertraglich, duldsam, tolerant; I -heid, vr.: Vertrag-lichkeit [vr.], Duldsamkeit [vr.], Toleranz [vr.J.

verdraaid, bv. n.: verdreht. I -, tsw.: der Teufel!

verdraaien, w. b.: verdrehen; den tijd -: die Zeit vertandeln. verdrag, o.: 1) Vertrag [m.; a]; een aangaan: einen Vertrag schliessen [onr.]; 2) Bedacht [m.], Vorsicht [vr.]; met - te werk gaan: mit Bedacht (nicht über-eilt) zu Werke gehen [onr.].

verdragen, w. b.: ertragen [onr.]; vertragen [onr.]; elkander -: sich mit einander vertragen [onr.].

verdriedubbelen, w. b.: verdrei-fachen.

verdriet, o.: Verdruss [m.]. verdrietelijk, bv. n.: verdriesslich;

I -heid, vr.: Verdriesslichkeit [vr.]. verdrieten, w. o.: verdriessen [onr.]. verdrietig, bv. n.: 1) verdriesslich; 2) traurig; I -heid, vr.: 1) Verdriesslichkeit [vr.], 2) Traurigkeit [vr.].

verdrievoudigen, w. b.: verdrei-fachen.

verdringen, w. b. onr.: verdrangen [reg.].

verdrinken, w. o.: ertrinken [onr.], (onder water loopen:) überschwemmt werden [onr.]. I -, w. b.: ertranken; (geld verstand:) vertrinken [onr.]. I - (zich), w. w.: sich ertranken.

verdrukken, w. b.: (typ.) verdruc-ken; (fig.) unterdrücken.

verdrijven, w, b.: vertreiben [onr.]; den tijd -: (sich oder Einem) die Zeit vertreiben [onr.].

verdrijving, vr.: Vertreibung [vr.]. verdubbelen, w. b.: verdoppeln. verduidelijken, w. b.: verdeutlichen. verduisteren, w. b.: verdüstern, verdunkeln, verfinstern; geld -: Geld unter-schlagen [onr.]. I -, w. o.: sich verfinstern.

verduitsclien, w. b.: verdeutschen; (fig.) übersetzen.

verduiveld, tsw.: der Teufel!

verduizendvoudigen, w. b.: ver-tausendfachen. verduld, tsw.: der Teufel! verdunnen, w. b.: verdunnen, verduren, w. b.: erdulden, ausstehen [onr.].

verduurzamen, w. b.: dauerhaft machen.

verduwen, w. b.: (spijzen:) verdauen; (fig.) verschmerzen.

verdwaasd, bv. n.: thöricht; l -heid, vr.: Thorheit [vr.].

verdwalen, w. o.: verirren, sich verirren.

vergaloppeeren (zich), w. w.: sich vergaloppiren [ie].

verdwazen, w. b.: toll machen. I -, w. o.: toll werden [onr.].

verdwijnen, w. o.: verschwinden [onr.].

vergankelijk, by. n.: verganglich;

verdwijning, vr.: Yerschwindung [vr.], Yerschwinden [o.].

verdijd, tsw.: Potztausend! I -, bv. n.: verflucht.

! -heid, yr.: Yerganglichkeit [vr.].

vergapen (zich), w. w.: fam.) sich vergaffen (- aan: an). vergaren, w. b.: Zie vergaderen, vergasten, w. b.: traktiren [ie]. I -verdijen, w. b.: verdammen.    (zich), w. w.: sich zu Gute thun [onr.]

veredelen, w. b.: yeredeln.    (- aan: an), (fig.) sich ergötzen (- aan: an).

vereelt, bv. n.: schwielig, hornhautig;    vergeeflijk:, bv. n. Zie vergefelijk,

(fig.) verhartet; I -heid, vr.: schwielige    vergeefs, bw.: vergeblich, vergebens.

Yerhartung [vr.], (fig.) Yerhartung [vr.].    vergeefsch, bv. n.: vergeblich.

vereelten, w. o.: schwielig werden vergeet, o.: (das) Yergessen.

[onr.]; (fig.) sich verharten.    vergeetachtig, bv. n.: vergesshaft;

vereenigen, w. b.: vereinigen; in | -heid, vr.: Yergesshaftigkeit [vr.]. den echt -: ehelich verbinden [onr.]. | -    vergeet-al, m. en vr.: (der, die) Alles-

zich), w. w.: sich vereinigen.    vergessende; I -boek, o.: in het -boek ge-

ge-

vereeniging, vr.: (het vereenigen:) raken: fig. fam.: in Yergessenheit [t] Yereinigung [vr.J; (besloten gezelschap:)    rathen [onr.]; in het -boek schrijven:

Yerein Lm.].    fig. fam.: in den Schornstein schreiben

vereenvoudigen, w. b.: vereinfa-    [onr.]; -menietje, o.: (pik.) Yergissmein-

chen.    nicht [o,],

Iie].

vereenzelvigen, w. b.: identificiren    vergelden, w. b.: vergelten [onr.]

(iets aan iemand: Einem etwas); geen vereeuwigen, w. b.: verewigen.    kwaad met kwaad -: Böses nicht mit

vereffenen, w. b.: (geschillen:) schlich- Bösem vergelten. ten, beilegen; (schulden:) entrichten, be-    vergelijk, o.: 1) (schikking:) Yer-

zahlen; (fig.) ins Reine bringen [onr.].    gleich [m.J; een - treffen: einen Yergleich

vereisch, o.:    [s] Erforderniss [o.];    treffen [onr.]; 2) (vergelijking:) Yerglei-

naar - van zaken: nach Erforderniss [s]    chung [vr.]; in - bij anderen: in Yerglei-

der Umstande.    chung mit andern.

vereischen, w. b.: erheischen, er-    vergeiykelijk, bv. n.: vergleichbar.

fordern.    vergelijken, w. b.: (i. a. b.) verglei-

vereischt, bv. n.: erforderlich.    chen [onr.]; de slaap bij den dood -: der

vereischte, o.: [s] Erforderniss [o.]. Schlaf mit dem Tode vergleichen [onr.]. verengen, w. b.: verengen, verengern.    vergelijkender-wijs (-wijze), bw.:

verergeren, w. b.: verschlimmern. I -, vergleichungsweise. w. o.: sich verschlimmern.    vergelijking, vr.: 1) Yergleichung

verevenen, w. b.: Zie vereffenen.    [vr.]; eene trekschuit komt in geene-

verf, vr.: Farbe I vr,].    bij een stoomschip: zwischen einer Treck-

verfje; o.: (fig.) Anstrich [m.]; mijn    schüte und einem Dampfschiff ist kein

huis heelt een - noodig: mein Haus er-    Yergleich; de trappen van -: (tik.) die

fordert einen neuen Anstrich.    Yergleichungsstufen [vr. mrv.], die Stei-

verflauwen, w. o.: erschlaffen; (fig.)    gerungsstufen Lvr. mrv.]; 2) (wsk.) Glei-

nachlassen [onr.].    chung (vr.J; de termen eener-: die Glieder

verflenzen, w. o.: verwelken.    einer Gleichung.

verfoeielijk, bv. n.: abscheulich;    vergemakkelijken, w, b.: erleich-

1 -heid, vr.: Abscheulichkeit [vr.].    tern.

verfoeien, w. b.: verabscheuen.    vergen, w. b.: verlangen,

verfoeiens-waard (-waardig), bv. n.:    vergenoegd, bv. n.: vergnügt, froh;

verabscheuungswürdig; I-waardigheid, vr.:    | -heid, vr.: Frohsinn [m.1.

Yerabscheuungswürdigkeit [vr.].    Ivergenoegen, o.: Yergnügcn [o.].

verfoeliën, w. b.: mit einer Folie    |vergenoegen, w. b.: zufrieden stel-

versehen [onr.].    len. 1 - (zich), w. w.: zufrieden sein (-met:

verfoeliesel, o.: Folie [vr.].    mit), sich begnügen (- met: mit).

verfomfaaien (verfomfooien, verfom- vergenoegzaam, bv. n.: vergnüg-melen) w. b.: (fam.) zerknittern.    sam; I -heid, vr.: Yergnügsamkeit [vr.].

verfraaien, w. b.: verschönern.    vergetelheid, vr.; Yergessenheit [vr.];

verfranschen, w, b.: französiren [ie],    aan de - ontrukken: der Yergessenheit

französisch machen. 1 -, w. o.: franzö-    entreissen [onr.]; de stroom der-: (fab.)

sirt [ie] werden [onr.].    der Lethestrom, der Strom der Yergessen-

verfrisschen, w. b.: erfrischen.    heit.

verfrommelen (verfronselen), w. b.:    Ivergeten, w. b.: vergessen [onr.]. I -

zerknittern.    (zich), w. w.: sich vergessen [onr.].

verfijnd, bv. n.: en bw.: verfeinert.    Ivergeten, v. dw.: vergessen. I -,bv.n.:

verfijnen, w. b.: verfeinern.    (fig.) unbekannt,

ver fijner, m.: Yerfeinerer [m.].    vergeven, w. b.: (weggeven :)vergeben

verfijning, vr.: Yerfeinerung [vr.].    [onr.]; (verkeerd geven:) vergeben [onr.],

vergaan, w. o.: (i a. b.) vergehen unrichtig geben [onr.]; (vergiffenis schen-[onr.].    ken aan of wegens:) verzeihen (Einem

vergaderen, w, b.: versammeln. I - etwas), vergeben [onr.]; (met vergif:) ver-(zich), w. w.: sich versammeln.    geben [onr.], vergiften,

vergadering, vr.: Yersammlung [vr.]. vergevensgezind, bv. n.: versöhn-vergallen, w. b.: vergallen (ook fig.). lich; I -heid, vr.: Yersöhnlichkeit [vr.].

um

vergewisssen (zich), w. w.: sich vergewissern (- van: von [2]). vergezellen, w. b.: begleiten. vergezelschappen, w. b'.: vergesell-schaften.

vergezicht, o.: Fernansicht [vr.], Perspektive Jvr,]; I -kunde, vr,: Fern-scheinlehre [vr], Perspektive [vr.].

vergiet, vr. (vergiettest, vr): Durch-schlag [m.; a).

vergieten, w. b,: vergiessen [onr.]; (aan een van metaal gegoten werkstuk eenen anderen vorm geven:) umgiessen [onr.].

vergif, o,: Gift [o.] vergiffenis, vr,: Verzeihung [vr.], Vergebung [vr,].

vergift, o,: Gift [o.]; I -achtig, bv. n.: giftartig; -appel, m,: Giftapfel Lm.; aj; -appelboom, m.: Giftapfelbaum [m.; auj; -boom, m.: Giftbaum [m.; a], vergiften, o. mrv : Gifte [o. mrv,]; -leere, vr.: Giftlehre [vr J, Toxikologie [vr,].

vergift-knncle, vr.: Giftkunde [vr.], Toxikologie [vr.]; l-kundige, m.: Giftken-ner [m.'|, Toxikolog [m,]. vergissen (zich), w w,: sich irren. vergissing, vr.: Versehen [o];(flg.) Missgriff [m.]; (ook:) Fehler [m.]. verglaassel, o,: Glasur [vr], verglazen, w. b. en o.: verglasen. vergoden, w. b.: vergöttern vergoeden, w. b.: vergüten. vergoelijken, w. b,: beschönigen. vergooien, w. b.: l)verwerfen [onr.];

2)    laten -: auswürfeln lassen [onr.[, I -(zich), w. w.: sich wegwerfen [onr.], sich blamiren [ie],

vergramd, bv. n : erzürnt, erbittert;

I -heid, vr.: Zorn [m,], Erbitterung [vr ].

vergrazen, w. b.: (het vee: das Vieh) von einer Weide auf die andere bringen [onr],

vergroeien, w. o.: verwachsen. vergrooten, w b.: vergrössern. vergroot end, bv. n,: vergrössernd; de -e trap : (tik.) die zweite Steigerungs-stufe [vr.], der Komparativ, vergrootglas, o,: Yergrösserungsglas [o.; a].

vergruizen, w. b : zerstossen [onr.]; (fig.) zermalmen, zertrümmern. vergrijp, o.: Yergehen [o,], vergrijpen (zich), w. o : sich ver-greifen [onr.].

vergrjjping, vr. Yergreifung [vr,], vergrijsd, bv. n.: ergraut. vergrijzen, w. o.: ergrauen, verguizen, w. b.: verunglimpfen. verguld, bv, n,: vergoldet; - op snee: mit vergoldetem Schnitt, mit Goldschnitt; met iets - zijn: (fig. fam.) sich geschmei-chelt fühlen mit etwas, (ook:) höchlich eingenommen sein mit etwas. vergulden, w. b : vergolden, verguldsel, o.: Yergoldung [vr.]. vergunnen, w. b,: vergönnen, ge-statten, erlauben.

vergunning, vr.: [s] Erlaubniss [vr.]. verhaal, o : 1) (relaas, vertelling:) Erzahlung [vr,]; 2) (rcht.) Regress [m,];

- zoeken op iemand; seinen Regress an Einem sucnen (oder: nehmen [onr.]);

3)    (fam.) Genugthuung [vr.]; - zoeken over iets : Genugthuung für (oder: wegen) etwas fordern; 4) (gnk.) Erholung [vr.]; op zijn (haar, mijn, enz.) - komen: sich erholen, wieder zu Kraften kommen [onr.].

verhaaltje, o.: Geschichtchen [o.], kleine Erzahlung [vr]. verhaasten, w. b.: beschleunigen. verhahbezakken, w. b.: (pop,) miss-handeln.

verhabbezakt, bv. n.: (pop.) gemiss-handelt,

verhakking, vr.: (mil.) Yerhau [m.]. verhalen, w. b.: (vertellen:) erzahlen; (naar eene andere plaats halen, b. v. een schip:) verholen; schade - op: Schadener-satz fordern von.

verhalender-wijs (-wijze), bw.: er-zahlenderweise.

verhalvezolen, w. b,: mit neuen halben Sohlen versehen [onr.]. verhandelaar, m.: Redner [m.], verhandelaarster, vr.: Rednerin [vr.]l

verhandelbaar, bv. n.: verhandelbar, verkauflich.

verhandelen, w. b.: (i. a. b.) verhan-deln.

verhandeling, vr.: Yerhandlung [vr.]; (let,) Abhandlung [vr.J.

verhangen, w, b.: (anders of elders hangen:) umhangen; de hekken zijn -: (fig.) die Umstande (die Yerhaltnisse) ha-ben sich geandert, I - (zich), w. w.: (zich ophangen:) sich erhangen; zich niet aan iets -: (fig. fam.) sich nicht mit etwas an-führen lassen [onr.].

verhanselen, w. b.: verschleudern; (ook:) verschachern.

verhard, bv. n.: verhartet; (fig.) verstookt; I -draven, w, b.: harttraben um (iets laten -draven, um etwas harttraben lassen [onr.]); -heid, vr.: Yerstocktheit [vr.]; -zeilen, w. b.; um die Wette segeln (iets laten -zeilen: um etwas um die Wette segeln lassen [onr.]). verharen, w. o.: verhaaren. verheerlijken, w. b,: verherrlichen. verheffen, w. b,: erheben [onr.], I -(zich), w. w.: sich erheben [onr.]. verhelderen, w. o.: auf klaren, verhelen, w. b.: verhehlen. verhelpen, w, b.: abhelfen [onr.] [3J* verhemelte, o.: (ontl.) Gaumen [m.]; (van ledekant, kansel, troon, enz.:) Him-mel [m.]; I -letter, vr.: Gaumenbuchstabe

verheugd, bv. n.: erfreut, froh; I-heid, vr : Freude [vr.].

verheugen, w. b,: erfreuen. I - (zich), w, w.: sich freuen.    .

verheveling, vr.: Lufterschemung

verheven, bv. n.: erhaben; I -heid, vr.: Erhabenheit [vr.]. verhinderen, w, b.: verhindern, verhit, bv, n.: erhitzt. verhitten, w, b.: erhitzen. verhoeden, w. b,: verhüten. verhonderdvoudigen, w, b.: ver-hundertfachen.

verhoogen, w. b.: erhöhen.    .

verhoor, o.: Yerhör [o.]; iemand m het - nemen: Einen ins Verhör nehmen [onr.].    ,    . .

verhoovaardigen, w. b.: stolz ma-

chen. I - (zich), w. w.: stolz sein (- op: auf), sich brüsten (- op: mit). verhouding, vr.: [s] Yerhaltniss [o.l. verhuis-boel, m.: (der) beim Auszie-hen zu transportirende [iej Hausrath [t],

(fig.) Wirrwarr [m.] des Auszugs; l-dag, m,: Auszugstag Tm.]; -kosten, m. mrv.:

Kosten [m. mrv,] des Ausziehens; -tijd, m.: Zeit [vr.] zum Ausziehen.

verhuizen, w. o.: ausziehen [onr.]; naar een ander land auswandern.

verhuren, w. b,: vermiethen [tl. I -(zich), w, w.: sich vermiethen [t], sich verdingen [onr.1.

verhypothekeeren, w- b.: verpfan-den.

verificateur, m.: Verifikator [m.]. verificatie, vr.: Verification [vr.]. verifiëeren, w, b.: verificiren [ie], verinteresten, w, b.: an Zinsen vertieren [onr.].

verinteresting, vr,: Zinsenverlust [m.; ü],

verjaarhaar, bv. n,: verjahrlich;

I -heid, vr.: Verjahrlichkeit [vr.]. verjaard, bv. n,: venahrt. verjaar-dag, m,: Geburtstag [m.];

I -dicht, o.: Geburtstagsgedicht [o]; -feest, o.: Geburtstagsfest [o]; -geschenk,o.: Ge-burtstagsgeschenk [o.];-partij,vr: Geburtstagsfest [o.].

verjagen, w. b. onr.: verjagen [regj, vertreiben [onr,],

verjaren, w. o.: 1) seinen (ihren? mei-nen u. s. w.) Geburtstag feiern; 2) jahrig sein; 3) (door verloop van jaren alle geldigheid verliezen:) verjahren.

verjongen, w. b.: verjüngen. I -, w. o.: sich verjüngen. verkakelen, w, b.: verplaudern, verkalken, w. o, en b,: verkalken, verkankeren, w. o : vom Krebs zer-fressen werden [onr.].

verkassen, w, o ; (fam,) sich davon machen. Zie ook verhuizen, verkatten, w. b,: (zeew.) verkatten, verka velen, w, b.: auskabeln, in Partien abtheilen [t]. verkeer, o,: Yerkehr [m.] verkeer-bord, o.: Tricktrackbrett [o,]-

verkeerd, bv, n,: verkehrt; I -heid, Yerkehrtneit [vr.]. verkeerdelijk, bw.: verkehrt. verkeeren, w. o : 1) (omgang of verkeer hebben:) verkehren (met: mit);

2) (vrijën:) engagirt [ie] (verlobt) sein; over een meisje -: ein Madchen karessi-ren [ie]; met een jongen -: sich einem jungen Manne versprochenhaben;3) (zich bevinden:) sich befinden [onr.]; in gevaar of in ongunstige omstandigheden -: sich in Gefahr oder in ungünstigen Umstan-den befinden [onr,]; 4) (anders worden:) sich andern,

verkeer-spel, o : Tricktrack [o.], verkennen, w. b.: rekognociren [ie], verkerven, w. b.: (flg.) verderben [onr.]; het bij iemand -: es mit Einem verderben [onr.1.

verketteren, w b,: verketzern, verkiesbaar, bv, n.: wahlbar; |-heid, vr.: Wahlbarkeit [vr.].

verkieslijk, bv. n.: wünschenswerth [t]; een beetje vorst zou - zijn bij regen:

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk.

vr :

vr.:

rung

ein wenig Frost ware dem Regen vorzu-. ziehen

verkiezen, w, b,: 1) (kiezen:) wah-len, erwahlen; 2) (de voorkeur geven aan:) [3] den Yorzug geben [onr.], vorziehen [onr.] [3], I -, w, o.: wollen [onr.]; ik verkies niet : ich will nicht, verkiezing, vr : Wahl [vr,]. verkiezings-dag, m : Wahltag [m.]; l-strijd, m.: Wahlkampf [m.; &]; -wet, Wahlgesetz [o.].

verklaarbaar, bv. n.: erklarbar;

I -heid, vr : Erklarbarkeit [vr.].

verklappen, w b.: ausschwatzen; (figr.) [t] verrathen [onr,]. i - (zich), w. w.: sich verplaudern, verklaren, w, b : erklaren verkleeden, w b.: verkleiden. I -(zich), w. w.: sich verkleiden, verkleefd, bv. n.: anhanglich; I-heid, vr.: Anhanglichkeit [vr] (- aan: an), verkleinbaar, bv. n : der Yerkleine-fahig, (rek.) sich kleinern lassend; I -heid, vr.: Fahigkeit [vr.] sich verkleinern (rek,: sich kleinern) zu lassen, verkleinen, w, b.: verkleinern; (fig.) verkleinern, verringern, schmalern; (rek,) kleinern

verklein-glas, o,: Yerkleinerungs-glas [o.; a]; l-woord, o,: (tik.) Yerkleine-rungswort [o,; ö], Diminutiv [o.].

verkleumd, bv n,: erstarrt vor Kalte: (fam,) verklammt, verklommen;

I -heid, vr.: (fam.) Yerklommenheit [vr,].

verkleumen, w, o.: vor Kalte er-starren; (fam.) verklammen.

verkleuren, w. o,: verschiessen [onr,], die Farbe verlieren [onr,].

verklikken, w, b.: anbringen [onr.]; (fig,) [t] verrathen [onr,].

verklikker, m.: Anbringer [m.]; (fig.) [t] Yerrather [m[; (zeew.) Yerklicker [m.]; een stille - : ein geheimer Polizeidiener, verkloeken, w b.: 1)beherztmachen; 2) überlisten. I - (zich), w. w.: sich erküh-nen.

verklongelen, w. b.: verthun [onr.].

verkneden, w. b.: umkneten. verkneuteren (zich), w. w.: sich ergötzen.

verknippen, w. b.: (kim.) verschnei-den [onr.].

verknocht, bv. n.: Zie het bv. n.

verkleefd.

verknoeien, w. b.: (werk:) verpfu-schen; (geld:) verthun [onr.], vergeu-den.

verknepen (zich), w. o.: sich ar-gern.

verknjjping, vr.: Patsche [vr.]. verknpzen, w. o.: sich harmend (die Zeit, die Gesundheit u. s. w.) verschleu-dern. I - (zich), w. w.: sich abharmen. verknpziiig, vr.: (das) Abharmen. verkoelen, w. b, en o.: abkühlen; zijne maag -: den Magen verkühlen.

I - (zich), w. w.: sich erkalten.

verkoken, w, o.: 1) verkochen, zu lange kochen; 2) einkochen; tot op de helft -: auf die Halfte einkochen; tot op de helft laten -: auf die Halfte verkochen

lassen [onr.].

verkolen, w. o. en b.: verkohlen. verkondigen, w. b.: verkündigen.

35

verkoop, m.: Yerkauf [mj; voorwaar-den van Yerkaufsbedingungen [vr. mrv.1; I -dag, m.: Yerkaufstag [m.].

w. b.: yerkaufen; aan voor citroenen (spr.)

[o.L

vergangene heit [vr.]; in een senen Zeiten.

verledenheid, vr.: Yergangenheit [vr.].

verkoopen,

iemand knollen Einem Brillen verkaufen. verkooper, m.: Yerkaufer [m.]. verkoop-lmis, o.: Auktionslokal

verknoping, vr.: Yerkaufung [vr.], Auktion [vr.]; openbare Yersteigerung [vr.].

verkoop-prys, m.: Yerkaufspreis [m.].

verkoopster, vr.: Yerkauferin [vr.]. verkoop-termyn, m.: Yerkaufs-termin [m.].

verkoperen, w. b.: verkupfern. verkoren, bv. n.: erkoren. verkorten, w. b.: verkürzen. verkouden, bv. n.: - zijn: den Schnupfen haben; - worden: den Schnupfen bekommen [onr.].

verkoudenlieid (verkoudheid), vr.: Schnupfen [m.].

verkrachten, w. b.: nothzüchtigen [t]; (fig.) verletzen.

verkreukelen (verkreuken), w. b.: zerknittern.

verkroppen, w. b.: 1) verschlucken; 2) verschmerzen.

¹

men de beteekenis, welke dat woord heeft zonder „uit”, en vóór aan die beteekeni hechte men dan het vz. „aus” vast.

²

Yan alle met „uit” aanvangende woorden, die niet hier vermeld staan, nem

³

Alle met „ver” aanvangende hebben ook in het Duitsch „ver” als aanvangsp die het Hollandsche woord zonder „ver” heeft, b. verbreeuwen.

breeuwen beteekent: kalfatern, dus verbreeuwen beteekent: verkalfatern.

Alle andere met „ver” aanvangende woorden, die niet hier vermeld zijn, kunnen •gemakkelijk worden afgeleid van hun werkwoord (dat men wel opgegeven zal vinden), waarvan men den uitgang... „en” (of de enkele „n” achter „r” of „1”) eenvoudig te veranderen heeft in... ung of,,, er of... erin, b. v.: verhuren — Duitsch: vermiethen. verhuring —    „    Yermiethung,

verhuurder —    „    Yermiether,

verhuurster —    „ Yermieth e r i n,

verkruimelen, w. b.: zerbröckeln. verkrijgbaar, bv. n.: zu bekommen. verkrijgen, w. b. bekommen [onr.]; iets niet van zich kunnen -: etwas nicht über sich gewinnen können [onr.].

verkwanselen, w. b.': verscha-chern.

verkwikkelijk, bv. n.: erquicklich; i -heid, vr.: Erquicklichkeit [vr.].

verkwikken, w. b.: 1) mit Queck-silber überziehen [onr,]; 2) erquicken, erfrischen.

verkwisten, w. b.: verschwenden, verschleudern, vergeuden.

verkwistend, bv. n.: verschwen-derisch.

verkijk, o.: (fig.) Yersehen [o.], Fehl-griff [m.].

verkijken, w. b.: (geld:) daran wagen um zu sehen; de kans -: die Gelegenheit nicht benutzen. I - (zich), w. w.: Falsch sehen [onr.].

verlaat, o.: Schleuse [vr,]. verladen, w. b.: umladen [onr.]. verlagen, w. b.: erniedrigen. I - (zich), w. w.: sich erniedrigen.

verlak, o.: Lack [m.], [s] Lackfirniss

[m.].

verlakken, w, b.: verlacken, lackiren [ie]; (fig.) anfünren, betrügen.

verlakker, m.: [ie] Lackirer [m.]; (fig.) Betrüger [m.J.

verlakking, vr.: (das) Lackiren [ie]; (fig.) Betrug [m.]. verlaksel, o.: Zie verlak, verlakt, bv. n.: lackirt [ie]; (fig.) an-geführt.

verlamd, bv. n.: gelahmt. verlammen, w. o.: erlahmen, lahm werden [onr.]. I w. b.: lahmen; (fig. gem.) verdammen, verlamming vr.: Lahmung [vr.].

Iverlangen, w. b.: verlangen, begeb ren, wünschen. I -, w. o.: verlange

(- naar: nach), sich sehnen (- naar: nach).

Iverlangen, o.: Yerlangen [o.], verlangend, v. dw.: verlangend; -zijn naar: sich sehnen nach. verlangst, vr.: Yerlangen [o.].

Iverlaten, w. b.: 1) verlassen [onr.]; 2) überlassen [onr.]. I - (?ich), w. w.: sich verspaten; zich - op: sich verlassen [onr.] auf.

Iverlaten, bv. n.: verlassen; I -heid, vr.: Yerlassenheit [vr.].

verleden, bw.: (onderlaatst:)unlangst, neulich. I -, bv. n.: vergangen, vorig; -week: die vorige Woche; - maand: ver-gangene Monat; - jaar: im vorigen Jahr; de - tijd: (tik.) die vergangene Zeit; het - deelwoord: (tik.) das Mittelwort [o.] der Zeit. I -, z. n. o.: Yergangen-ver -: in langst verflosverledigen (zich), w. w.: sich be-schaftigen (- met: mit); zich - tot: sich die Mühe nehmen [onr.] zu. verleenen, w. b.: verleihen [onr.]. verleeren, w. b.: (iets: etwas) ver-lernen; (iets aan iemand: Einem etwas:) ablehren.

verlegen, bv. n.: (i. a. b.) verlegen; -zijn om: verlegen sein um; I -heid, vr.: Yerlegenheit [vr.].

verleggen, w. b.: verlegen; iemand -: (fig.) Einem den Rücken zuwenden [onr.].

verleidelijk, bv. n.: verführerisch;

I -heid, vr.: (das) Yerführerische.

verleiden, w b.: verführen, ver-leiten.

verlekkeren, w. b.: verleckern. verlengen, w. b.: verlangern. verleppen, w. o.: verwelken, ver-blühen.

verlet, o.: 1) [s] Hinderniss [o.],Yerhin-derung [vr.]; 2) Yerzug [m.], Aufschub [m.J; 3) Schaden [m.]. verletten, w. b.: versaumen. verlevendigen, w. b.: beleben I -(zich), w. w.: si<m beleben.

verlezen, w. b.: (i. a. b.) verlesen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verlesen [onr.].

verlichamelljken, w. b.: verkör-pern.

verlicht, bv. n.: (fig.) aufgeklart. verlichten, w. b.: 1) (met lichtschijnsel :) beleuchten, erleuchten, (fig. den geest:) aufklaren; 2) minder zwaar of minder ongemakkelijk maken:) erleich-tern.

verliederlijken, w. b.: verlieder-lichen. I - (zich), w. w.: sich verlieder-lichen.

verliefd, bv. n.: verliebt; I -heid, vr.: Verliebtheit [vr.]. verlies, o.: Yerlust [m.; ül. verlieven, w. o.: verliebt werden [onr.1, sich verlieben; op een meisje -: sich in ein Madchen verlieoen. verliezen, w. b.: verlieren [onr.]. Vterlof, o.: 1) (tijdelijke vrijstelling van dienst:) Urlaub [m.]; met - zijn: auf Ur-laub sein: 2) (vergunning:) [sl Erlaubniss [vr.]; met uw -: mit Erlaubniss [s]; I -gan-

«■n.

: zum Leimen ver-

vr.:

vermaledyën, w. b.: vermaledeien, verwünschen.

vermalen, w. b.: vermahlen; (fig.) zermahlen, zermalmen.

[ie]

-soep, vr.:

, bv.

ger, m.: (der) Beurlaubte, Militar [m.] auf TJrlaub; -pas, m.: Urlaubspass [m.; a],Ur-laubsschem [m.1.

verlokkelijk, bv. n.: verlockend, verführerisch; I -heid, vr.: (das) Yerloc-kende, (das) Yerführerische. verlokken, w. b.: yerlocken. verloochenen, w. b.: verleugi - (zich), w. w.: sich selbst verh

nen.

verlooden, w. b.: (i. a. b.) ver-bleien.

verloofd, (ook als bv n gebezigd) v. dw.: verlobt.

verloofde, m. en vr.: (der, die) Yer-lobte, (der) Brautigam, (die) Braut [a]; de -en: die Yerlobten.

verloop, o.: Yerlauf [m.]; I -bal, m.: (biljart:) Yerlaufer [m.1.

[verloopen, w. b.: verlaufen [onr.], mit Laufen zubringen [onr.]. | -, w. o.: (van tijd:) verlaufen [onr.], vergehen (onr.], verstreichen [onr]; (van neringen:) in Yerfall [t] gerathen [onr.]; (van klandizie:) sich zerschlagen [onr.]; (van druk-zetsel:) versetzt werden [onr.]. | - (zich), w. w.: sich verliederlichen.

Iverloopen, bv. n.: (i. a. b.) verlaufen.

verloot-dag, m.: Yerloosungstag [m.]. verloren, bv. n.: verloren, verlos-kunde, vr.: Deburtshülfe [vr.], Obstetrik [vr.]; I -kundig, bv. n.: geburts-hülflich, obstetrisch; -kundige, m. en vr.: Geburtshelfer [m.], Hebearzt [m.; a], Ge-burtshelferin [vr.], Hebamme [vr.]; -tang, vr.: Forceps [vr.J, Zange [vr.].

verlossen, w. b.: erlösen; (vlk.) ent-binden [onr.]. | -, w. o.: entbunden werden [onr.] (- van: von), niederkommen tonr.] (- van: mit).

verlostang, vr.: Forceps [vr.], Zange [vr.].

verloten, w. b.: verloosen. verloven, w. b.: verloben. I - (zich), w. w.: sich verloben.

verluiden, w. o.: verlauten; zich laten -: sich verlauten lassen [onr.].

verlustigen, w. b.: ergötzen. I -(zich), w. w.: sich ergötzen.

verlijden, w. b.: (een contract:) ein-.gehen [onr.], ausfertigi verlymen, w. b. brauchen.

verlynen, w. b.: auf eine andere Weise liniren [ie].

vermaagschappen (zich), w. w.: sich verschwagern. vermaak, o.: Yergnügen [o.], vermaard, bv. n.: berühmt; I -heid, Berühmtheit [vr.]. vermageren, w. o. en b.: abma-gern.

vermakelpk. bv. n.: ergötzlich; I -heid, vr.: Ergötzlichkeit [vr.].

vermaken, w. b.: 1) (anders maken:) verandern; eene (schrijf-)pen -: eine Fe-dern schneiden [onr.]; 2) (legateeren:) vermachen; 3) (aangenaam bezighouden:) ergötzen, belustigen.. I - (zich), w. w.: sich belustigen, sich lustig machen.

vermanen, w. b.: ermahnen. vermannen (zich), w. w.: sich er-mannen.

vermeend, bv. n.: vermeint, ver-meintlich.

vermeenen, w. o.: vermeinen, mei-nen.

vermeerderen, w. b.: vermehren; I-, w. o.: sich vermehren. vermeesteren, w. b.: erobern. vermeien (zich), w. w.: sich belustigen.

vermelden, w. b.: erwahnen. vermeldens-waard, bv. n.: nen-nenswerth [t].

vermengen, w. b.: vermengen, ver-mischen. I - (zich), w. w.: sich vermi-schen.

vermenigvuldigen, w. b.: verman-nigfaltigen, vervielfaltigen, vermehren; (rek.) multipliciren [ie]. I -, w. o. (en: zich -, w. w.): sich mehren.

vermenigvuldiger, m-: (rek.) Mul-tiplikator [m.J.

vermenigvuldiging, vr.: Vermeh-rung [vr.]; (rek.) Multiplikation [vr.J, ;' 3 Multiplicirung [vr.]; de tafel van -: das Einmaleins.

vermetel, by. n.: verwegen; I -heid, vr.: Yerwegenheit [vr.].

vermeten, w. b.: (weerover meten:) von Neuem messen [onr.]. | - (zich), w.w.: (i. a. b.) sich vermessen [onr.].

vermicelli, vr. mrv.: Yermicellen [vr. mrv.], italienische Nudeln; I Nudelsuppe [vr.]. vermiljoen, o.: Zinnober [m.]. verminderen, w. b.: vermindern. 1 -, w. o.: sich vermindern; (fig.) abneh-men [onr.]. I - (zich), w. w.: sich ein-schranken.

verminken, w. b.: verstümmeln. vermits, vgw : weil, da, indem. vermoedeiyk, bv. n,: vermuthlich [t], muthmasslich [t].

Ivermoeden, w b.: vermuthen [t], Ivermoeden, o,: [t] Yermuthen [o.], vermoeid, bv n.: ermüdet, müde; I -heid, vr.: Müdigkeit [vr,] vermoeien, w. b.: ermüden vermoeienis, vr.: Ermüdung [vr.]; (fig.) Anstrengung [vr.], vermogen, o.: (i, a. b,) Yermögen [o.], vermogend, bv. n.: 1) vermogend, wohlhabend, begütert; 2) vielvermögend, einflussreich,

vermolmd, bv. n.: mulmig. vermolmen, w. o.: mulmen, vermommen, w. b.: vermummen, verlarven, verkappen. I - (zich), w. w : sich vermummen,

vermoorden, w. b.: ermorden; den tijd -: (fig.) die Zeit tödten [tl ; iemands rust -: (fig) Eines Ruhe vernichten.

vermorsen, w b : verschleudern; eenen zieke -: einen Kranken verpfu-schen,

vermorzelen, w. e,: zermalmen, zer-schmettern,

vemuitten, w. o.: vermüffen. vermunten, w, b : ummünzen, vermurwen, w b,: erweichen vermijdbaar (vermydelijk) n. en bw,: vermeidbar. vermijden, w.b,: vermeiden [onr*].

enb.: Zie het

verpesten, w. b.: verpesten, verplaatsen, w. b.: (i. a. b.) verset-zen. I - (zich), w. w.: sich versetzen. verplegen, w. b.: verpflegen. verpletteren, w. b.: zerschmettern. verplicht, bv. n.: 1) verpflichtet, gehalten; ik ben daartoe -: ich bin dazu verpflichtet; 2) verbunden; ik ben u daarvoor zeer -: ich bin Ihnen dafür sehr verbunden.

verplichten, w. b.: verpflichten (- tot: zu); iemand aan zich -: Einen an sich verbinden [onr.].

verponding, vr.: Grundsteuer [vr.]. verpoozen (zich), w. w.: ausruhen, sich erholen.

verpijnen (zich), w. w.: sich gramen, sich harmen, sich argern. verraad, o.: [t| Yerrath [m.]; - ple-einen Yerrath [t] begeh

en an.

vermijder, m.: Vermeider [ra.] vermyding, vr,: Yermeidung [vr.], verin y meren, w, b.: vergrübeln.

I - (zich), w. w.: sich abharmen. vermymering vr.:Vergrübeïung [vr,] vernipten, w. o.: Zie verin y ter en. vermyterd, bv. n.: von den Milben verzehrt.

vermijteren w. o.: von den Milben verzehrt werden.

vernachten, w, o.: übernachten, die Nacht zubringen [onr,]. vernagelen, w. b.: (i. a. b.) vernageln, vernauwen, w, b.: verengen, vernederen, w, b,: erniedrigen, vernemen, w. b,: vernehmen [onr.], erfahren [onr.], I -, w, o,: sich erkundigen (- naar: nach),

vernielen, w. b.: vernichten, zerstören, vertilgen.

vernietigen, w. b.: vernichten. vernieuwen, w. b,: erneuen. vernis, o,: [s] Firniss [m.]. vernissen, w. b,: firnissen (ook lig.), vernoegd, bv. n.: vergnügt. vernoegen (zich), w b : sich belus-tigen.

vernoemen, w. b,: [3] einen andern Namen geben [onr.J; - naar: nennen[onr] nach.

vernuft, o,: Geist [m] vernuftig, bv. ‘n.: sinnreich; I -heid, vr.: (das) Sinnreiche.

veronachtzamen, w.b. -.vernachlas-sigen.

verengelden, w. b.: verungelden, versteuern.

verongelukken, w. o.: verunglücken. verongelijken,w. b.: beeintrachtigen. verongelijking, vr.: Beeintrachti-gung [vr.].

veronthéiligen, w. b.: entheiligen. verontreinigen, w. b.: verunreini-gen.

verontrusten, w. b.: beunruhigen I -(zich), w. w.: sich beunruhigen.

verontschuldigen, w. b.: entschul-digen I - (zich), w, w.: sich entschuldigen.

verontwaardigd, bv. n.: unwillig (- over: über), ernpört.

verontwaardigen, w. b.: empören, entrüsten.

veroordeelen, w. b.: verurtheilen [t], veroorloven, w. b.: erlauben, gestat-ten.

veroorzaken, w. b.: verursachen. verootmoedigen, w. b.: demüthigen [t]. I - (zich), w. w.: sich demüthigen [t]. verorberen, w. b.: aufzehren. verordenen, w. b.: verordnen. verouderd, bv. n.: (menschen:) ge-altert, alt geworden; (van gebruiken, enz.:) veraltet.

verouderen, w. o.: altern, alt werden Lonr.]. I -, w. b.: alt machen.

verouwelijken, w. o. woord verouderen, veroveren, w. b.: erobern. verpanden, w. b.: verpfanden. verpassen, w. b.: (te pas brengen:) verwenden; (met passen doorbrengen,b.v. tyd:) verpassen: (nogmaals passen:) noch einmaj passen.

verpersoonlijken, w.b.: verpersön-lichen, personificiren [ie].

gen jegens: verraden, w. b.: [t] verrathen [onr.]. verraderij, vr.: [t] Yerratherei [vr.]. verraderlijk, bv. n.: verratherisch [t]. verrassen, w. b.: überraschen. verre, bw.: weit.

verregaand, bv. n.: (fig.) schrecklich. verrekijker, m.: Fernrohr [o.; ö]. verrekken, w.b.: verrenken. I - (zich),, w. w.: sich verrenken I -, w. o.: (gem.> krepiren [ie].

verrel, o.: (pop.). Yiertel [o.], verreweg, bw.: bei Weitem. verrichten, w. b.: verrichten, verroekeloozen. w. b.: 1) vernach-lassigen; 2) vergeuden.

verroeren, w. b.: von der Stelle bewegen. I - (zich), w. w.: sich rühren.

verronselen, w. b.: listigerweise ver-kaufen. I - (zich), w. w.: sich verkaufen.

verrot, bv. n.: verfault, vermodert;

I -heid, vr.: [s] Faulniss [vr.]. verrotting, vr.: [s] Faulniss [vr.]. verruilen, w. b.: tauschen, vertau-schen.

verrukkelyk, bv. n.: entzückend (als bw.: zum Entzücken); I -heid, vr.: (das> Entzückende.

verrukken, wb.: entzücken. verrukking, vr.: Entzückung [vr.]. verrukt, bv. n.: entzückt. verryden, w. b.: auf Fahren (oder: auf Reiten) verwenden.

verrpken, w. b.: bereichern. I -(zich), w. w.: sich bereichern. verrijking, vr.: Bereicherung [vr.]. verrijzen, w. o.: emporsteigen [onr.];. (fig.) aulerstehen [onr.]. verrijzenis, vr.: Auferstehung [vr.]. verrijzing, vr.: Emporsteigung [vr.]. vers, o.: (i. a. b.) Yers [ra.], versaagd, bv. n.: verzagt, zaghaft;

I -heid, vr.: Zaghaftigkeit [vr.]. versagen, w. o.: verzagen, versch, bv. n.: frisch; | -heid, vr.: Frischheit [vr.j, Frische [vr.].

verschaald, bv. n.: schal geworden;. I -heid, vr.: Schalheit [vr.]. verschaffen, w. b.: verschaffen, verschalen, w. o.: schal werden [onr.]. verschalken, w. b.: überlisten, an-führen.

verschansen, w. b.: verschanzen. I -(zich), w. w.: sich verschanzen.

Iverscheiden, bv. n.: verschieden; I -heid, vr.: Yerschiedenheit [vr.].

verschroeien, w. b.: versengen. verschrompelen,w.b/.verschrumpfen. verschrijven, w. b.: schreibend ver-brauchen; (fig.) verkJecksen. I - (zich), w. w.: einen Schreibfehler machen.

verschuilen, w. b.: verbergen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verstecken. verschuldigd, bv. n.: schuldig.

(van een betaal-

verschijning, w.: (das) Erscheinen. verschijnsel, o.: Erscheinung [vr.]. versieren, w. b.: verzieren, schmücken. versiering, vr.: Yerzierung [vr.]. versiersel, o*: Yerzierung Lvr.]. versificatie, vr.: 1) Yersinkation [vr.]; 2) Yersbau lm.].

verslaafd, bv. n.: (aan): [3] ergeben; I -heid, vr.: .... sucht [vr.]; -heid aan het spel: Spielsucht [vr.].

verslaan, w. b.: (vijanden:) schlagen [onr.]; (dorst:) löschen.

verslag, o.: Bericht [m.J; - doen van: Bericht erstatten über; I -gever, m.: Be-richterstatter [m.].

ver-

1 verscheiden, w. o.: hinscheiden [cmr.], sterben [onr.]. I z. n. o.: Hinscheiden [o.], Tod [m.].

verscheidene, tw.: verschiedene, meh-•rere.

verscheidenlijk, bw.: verschiedent-lich.

verschelen, w. o.: Zie verschillen, verschepen, w. b.: 1) verschiffen, zu Schiff versenden [onr.]; 2) umschiffen, in ein anderes Schiff laden [onr.]. verscheuren, w. b.: zerreissen fonr.]. verscheurend, bv. n.: zerreissend; -e dieren: reissende [T] Thiere [o. mrv.'l.

verschiet, o.: 1) Aussicht [vr.1, Zu-kunft Lvr.1; iets in het - hebben; etwas in Aussicht haben; in het - liggen: in der .Zukunft liegen [onr.]; 2) Fernc [vr.]; in het in der Ferne; 3) (schl.) Perspektive [vr.1, Hintergrund [in.]: in het im Hin-tergrunde.

verschieten, w. b.: 1) (met schiettuig:) verschiessen [onr.J; 2)» koorn -: Korn umschaufeln; 3) (geld voor een ander -:) auslegen. I w. o.: (van kleuren:) verschiessen [onr.]; (van sterren:) fallen [onr.1, schiessen [onr.], sich schnauzen. verschikken, w. b.: anders ordnen. verschil, o.: 1)Unterschied [m.1; 2) Un-einigkeit [vr.].

verschillen, w. o.: 1) verschieden ■sein, 2) einen Unterschied machen; 3) un-•eins sein über.

verschillend, bv. n.: verschieden, unterschieden. I bw.: 1) ungleich; auf verschiedene Weise.

verschillende, tw.: verschiedene, mehrere.

verscholen, bv. n.: versteekt, verschoonbaai’j bv. n.: verzeihlich; 1 -heid, vr.: Yerzeihhchkeit [vr.].

verschoonen, w. b.: 1) (verontschuldigen:) entschuldigen; 2) (schoon ondergoed aantrekken:) [3] reine Wasche an-ziehen [onr.]; de bedden -: frische Bet-tücher auflegen; 3) (sparen, ontzien:) verschonen.

verschoppeling: Zie verschove-ling.

verschot, 1) (uitgeschoten geld:) Aus-lage [vr.1; 2) (bij kleermakers, naaisters, enz.:) Auslage [vr.] an Zuthaten; 3) (lig.) Yerschiedenheit [vr.], (ook:) Wahl [vr.1.

verschoveling, m. en vr.: Gnaden-brodesser [m.], Gnadenbrodesserin [vr.].

verschrikkelijk, bv. n.: schrecklich, furchtbar; I -heid, vr.: Schrecklichkeit [vr.], Furchtbarkeit [vr.]. verschrikken, w. b. en o.: erschrecken. verschrikking,vr.: [s] Schreckniss [o.l. verschroeid, bv. n.: versengt; een -geweten: ein verhartetes Gewissen.

verschijndag, m.: termijn:) Verfalltag [m.].

verschijnen, w. o.: erscheinen [onr.], zum Yorscnein kommen [onr.]; (van betaaltermijnen:) verfallen [onr.],

verslappen, w. o.: erschlaffen. verslaven (zich), w. w. (met „aan”): sich [3] leidenschaftlich ergeben [onr.]. versleten, bv. n.: abgenutzt. verslikken (zich), w. w.: sich ver-schlucken.

verslimmeren, w. o. enb.: verschlim-mern.

verslinden, w. b.: verschlingen [onr.]. verslingeren (zich), w. w.: 1) sich verliederlicnen; 2) zich - aan: sich weg-werfen [onr.] an.

verslonzen, w. b.: verschlumpern. verslijken, w. o.: verschlammen. verslijking, vr.: Yerschlammung [vr.]. versljjmd, bv. n.: verschleimt. verslij men, w. b.: verschleimen. versljjining, vr.: Yerschleimung [vr.]. versljj telijk, bv. n.: verschleissbar. verslijten, w. b.: verschleissen [onr.]. versljj ting, vr.: Yerschleissung [vr.]. vers-maat, m.: Metrum [o.], Sylben-mass [o.].

versmachten, w. o.: verschmachten (- van: vor).

versmaden, w. b.: verschmahen, versmallen, w. b.: verschmalern. versmelten, w. b.: 1) verschmelzen [onr.]; 2) umschmelzen [onr.]. versmoren, w. b.: ersticken. versmijten, w. b.: verschmeissen [onr.]. versmijter, m.: Yerschmeisser [m.]. versmijting, vr.: Yerschmeissung [vr.]. versneden, (als bv. n. gebezigd) v. dw.; (aan stukken, enz.:) zerschnitten; (schrijfpennen:) geschnitten; (wijn:) vermischt. versnellen, w. b.: beschleunigen. versnipperen, w. b.: verschnitzeln; (fig.) zerstückeln; den tijd -: die Zeit ver-tandeln.

versnoepen, w. b.: zu Naschwerk verwenden.

versnijden, w. b.: zerschneiden [onr.J; (wijn:) vermischen. I - (zich), w. w.: verkehrt schneiden [onr.].

versnijding, vr.: Zerschneidung [vr.]; (van wijn :) Yermischung [vr.]. versperren, w. b.: versperren, verspieden, w. b.: ausspahen, re-kognosciren [ie].

verspieder, m.: Kundschafter [m.]. verspieding, vr.: Ausspahung [vr.], [ie] Rekognoscirung [vr.].

verspillen, w. b.: verschwenden, geuden.

verspreiden, w. b.: (uitspreiden:) verspreiten; (fig.) verbreiten. I - (zich), w. w.: sich verbreiten. verstaald, bv. n.: verstahlt. verstaan, w. b.: 1) verstehen [onr.];

2) (fig. fam.) wollen; ik versta niet dat gij laat tehuis komt: ich will nicht (ich dulde nicht) dass Du spat nach Hause kommst.

verstuiven, w. o.:'zerstieben [onr.R -, w. b.: zerstauben. verstuwen, w. b.: (kpv.) umstauen. verstijfd, bv. n.: erstarrt. verstijven, w. b.: erstarren. verstijving, vr.: Erstarrung [vr.]. versuffen, w. o.: stumpfsinnig werden [onr.]. I -, w. b.: stumpfsinnig machen.

versuft, bv. n.: stumpfsinnig; | -heid, vr.: Stumpfsinnigkeit [vr.].

vertaalbaar, bv. n.: übersetzbar;

I -heid, vr.: Uebersetzbarkeit [vr.].

vertaal-font, vr.: Uebersetzungsfehler [m.]; I doon, o.: Uebersetzungslohn ]m.]; -oefening, vr.: 1) Uebung [vr.] im Ueber-setzen, 2) Uebungsstück [o.l zum' TTeber-setzen; - recht, o.: Uebersetzungsrecht [o.]; -werk, o.: Uebersetzerarbeit [vr.]; -woede, vr.: [t] Uebersetzungswuth [vr.].

vertakken (zich), w. w.: sich ver-zweigen.

vertakking, vr.: Verzweigung [vr.]. vertalen, w. b.: übersetzen. verte, vr.: Ferne [vr.]; in de verste -niet: nicht im Entferntesten. verteederen, w. b.: erweichen. vertegenwoordigen, w. b.: verheten [onr.], reprasentiren [ie].

vertellen, w. b.: (verhalen:) erzahlem I - (zich), w. w.: sich verzahlen.

vertelsel, o.: Erzahlung [vr.];' (fig.) Marchen [o.].

vertelseltje, o.: Marchen [o.].

Iverteren, w. b.: 1) verzehren; 2) (spijs in de maag:) verdauen.

/verteren, w. b.: (aan teer verbruiken :) vertheeren [t].

vertering, vr.: (het vergaan:) (dasV Verzehren; (kosten voor eten en drinken:) Verzehrung [vr.]; (verduwing in de maag:) Verdauung [vr.].

vertienden, w. b.: verzehnten. vertienvoudigen, w. b.: verzehn-fachen.

vertier, o.: Verkehr [m.]. vertillen, w. b.: aufheben [onr.] und versetzen. I - (zich), w. w.: sich durek Heben verletzen.

vertimmeren, w. b.: 1) (hout of geld of tijd:) verzimmern; 2) (anders timmeren:) umbauen.

vertinnen, w. b.: verzinnen, vertinsel, o.: Verzinnung [vr.]. vertoeven, w. o.: verweilen, sich aufhalten [onr.].

vertolken, w. b.: verdolmetscheu. vertoog, o.: Beweisführung [vr.]. vertoon, o.: Vorzeigung (vr.]. vertoonen, w. b.: zeigen. vertoornen, w. b.: erzürnen. I -(zich), N w. w.: sich erzürnen. vertragen, w. b.: verzögern. vertrappen, w. b.: 1) zertreten [onr.]; iemand -: (fig.) Einen unter den Fuss treten [onr.]; 2) (gem.) iets -: etwas verdammen.

vertreden (zich), w. w.: spazie-

verstaanbaar, bv. n.: verstandlich;

I -heid, vr.: Verstandlichkeit [vr.1.

heeft

dem

verstaander, m.: Einer (Derjenige) der verstehen kann; een goed - j maar een half woord noodig: (spr.)

Gescheidten genügt ein halbes Wort. verstand, o.: 1) Verstand [m.]; het

-    komt niet voor de jaren: (spr.) der Verstand kommt nur mit den Jahren;

2) Verstand [m.], Begriff [m,]; - van iets hebben: sich auf etwas verstehen [onr.]; ik heb er geen - van: ich verstehe nichts davon; 3) [s] Verstandniss [o.]; tot recht

-    daarvan: zu richtigem Verstandniss [sl davon; met dien -e dat: unter der Be-dingung dass....

verstandeloos, bv. n.: vernunttlos;

I -heid, vr.: Vernunftlosigkeit [vr.].

verstandelijk, bv. n.: intellèktuell; de -e vermogens: die Geisteskrafte [vr. mrv.].

verstandhouding:, vr.: [s] Einver-standniss (o.].

verstandig, bv. n.: vernünftig. versteend, bv. n.: versteinert; I -heid, vr.: Versteinerung [vr.]. versteenen, w. b. en o.: versteinern. verstek, o.: (rcht.) Kontumaz [vr.]; bij -: in Kontumaz.

versteken, w. b.: 1) anders stechen;

2) iemand - van: Einen [2] berauben,

Einem [4] entziehen [onr.].

versteld, bv. n.: (van kleederen:) ausgebessert, geflickt; (van menschen:) bestürzt; - staan van: bestürzt sein von;

I -heid, vr.: Bestürzung [vr.].

verstellen, w. b.: ausbessern, flicken, repariren [ie].

verstel-werk, o.: Flickwerk [o.], versterf, o.: 1) Ableben [o.], Tod[m.l;

2) Hinterlassenschaft [vr.].

versterken, w. b.: verstarken; (fig.) starken; (vest.) befestigen.

versterkend, bv. n.: (gnk.) starkend;

-e middelen: starkende Mittel [o. mrv.]. verstikken, w. o. en b,: ersticken.

Iverstoken, w. b.: verbrennen [onr.].

Iverstoken, v. dw. (van „versteken”): beraubt [2J.

verstokt, bv. n.: verstookt; I -heid, vr.: Verstocktheit [vr.]. verstommen, w. o.: verstummen. verstompen, w. b. en o.: abstumpfen. verstoord, bv. n.: missvergnügt;

I -heid, vr.: Missvergnügen [o.].

verstooteling, m. en vr.: Zie het woord verschoveling. verstooten, w. b.: verstossen, verstoppen, w. b.: (verstopt maken:) verstopten.

verstopt, bv. n.: verstopft; I -heid, vr.:

ren.

vertrek, o: 1) Weggang [m.], Fort-[m.1, Entfernung [vr.]; 2) Abreise [vr.]; 3) Zimmer [o.], Gemach [o.; a]. vertrekje, o.: Zimmerchen [o.], Stüb-

gang

Verstopfung [vr.]. verstoren, w. b.: storen, verstouten (zich), w. w.: sich ver-messen [onr.], sich unterstehen [onr.]. verstrekken, w. b.: verschaffen, verstrooid, bv. n.: zerstreut; I -heid, vr.: Zerstreutheit [vr.]. verstrooien, w. b.: zerstreuen. verstrijken, w. o.: verstreichen [onr.J. chen [o.], verstrijking, vr.: Verstreichung.    vertrekken, w. b.:    1) fortgehen,

verstuiken, w. b.: verstauchen.    [onr.]; 2) abreisen; 3) verreisen.

verwachten, w. b.: erwarten.

vertroetelen, w. b.: verzarteln, ver- kelhaft; I -heid, vr.: Einbildung [vr.], hatscheln.    Eigendünkel [m.J.

vertrouwd, bv. n.: vertraut    verwaardigen, w. b.: würdigen.

vertrouwelijk, bv. n.: vertraulich; | - (zich), w. w.: sich herablassen [onr.J.

I -heid, vr.: Yertraulichkeit [vr.].    verwaarloozen, w. b.: vernachlassi-

Ivertrouwen, z. n. o.: Vertrauen gen.

[o.l.

Ivertrouwen, w. b.: vertrauen.    verwant, bv. n.: verwandt (- met:

vertuien, w. b.: (zeew.) verteien.    mit).

vertuinen, w. b.: verzaunen.    verwantschap, vr.: Verwandtschaft

vertwijfeld, bv. n.: verzweifelt.    [vr.].

vertwijfelen, w. o.: verzweifeln.    verward, bv. n.: verwirrt, verworren;

vertwijfeling, vr.: Verzweiflung [vr.];    | -heid, vr.: Yerwirrung [vr.], Yerworren-

iemand tot - brengen: Einen zur Yer- heit [vr.].

zweiflung bringen [onr.].    verwarmen, w. b.: erwarmen.

vervaard, bv. n.: bang; I -heid, vr.:    verwarren, w. b.: verwirren.

Bangigkeit [vr.].    verwaten, bv. n.: anmassend; I-heid,

vervaardigen, w. b.: verfertigen.    vr.: Anmassung [vr.J.

vervaarlijk, bv. n.: schrecklich, verwedden, w. b.: 1) wetten um, furchtbar, fürchterlich; I-heid, vr.: Schreck- wetten; zijn hoofd er onder -: seinen lichkeit [vr.], Fürchterlichkeit [vr.].    Kopf wetten; 2) verwetten, durch eine

verval, o.: 1) Yerfall [m.]; 2) Gefalle Wette vertieren [onr.].

[o.], Fait lm.]; 3) Trinkgelder o. mrv.].    verweekelijken, w. b.: verweich-

vervallen, w. o.: verfallen [onr.].    lichen.

vervalschen, w. b.: falschen, ver- verweerd, bv. n.: verwittert. falschen.    verweerder, m.: [t] Yertheidiger [m.].

vervjjjiggn, w. b.: 1) an die Stelle verweeren, w. o.: verwittern.

[2] tretén [oni\ |; 2) ablösen. *-"•    verwekken, w. b.: 1) erregen; 2) er-

vervatten, w. b.: wiederholen.    zeugen.

vervelen, w. b.: langweilen. I - (zich), verwelken, w. o.: verwelken, w. w.: sich langweilen.    verwelkomen, w. b.: bewillkommen.

vervelend, bv. n.: langweilig; I -heid, verwennen, w. b.: verwöhnen. vr.: Langweiligkeit [vr.].    verweren (zich), w. w.: sich wehren,

verveling, vr.: Langeweile [vr.].    sich zur Wehre setzen.

vervellen, w. o.: sich hauten.    verwerpelijk, bv. n.: verwerflich;

verveloos, bv. n.: farblos; I -heid, I-heid, vr.: Yerwerflichkeit [vr.].

vr.:

Farblosigkeit [vr.J.    verwezenlijken, w. b.: verwirkli-

verven, w. b.: (in kuip:) farben; (met chen. kwast:) anstreichen [onr.].    verwikkelen, w. b.: verwickeln.

vervenen, w. o.: abtorfen.    verwikken, w. b.: bewegen [onr.].

ververschen, w. b.: erfrischen.    verwilderen, w. o.: verwildern.

verviervoudigen, w. b.: vervier-    verwittigen, w. b’ : in Kenntniss [s]

fachen.    setzen.

vervliegen, w. o.: verfliegen [onr.].    verwoed, bv. n.: wüthend [t]; I -heid,

vervloeken, w. b.: verfluchen.    vr.: [tl Wuth [vr.].

vervoegen, w. b.: (tik.) abwandeln,    verwoesten, w.    b.: verwüsten.

konjugiren [ie], I - (zich), w. w.: sich ver-    verwonden, w.    b.: verwunden.

fügen (- tot: zu), sich wenden (- tot: an).    verwonderen,    w. b.: 1) wundern,

vervoer, o.: Transport [m.], Beförde- verwundern; 2) befremden. I - (zich), w. rung [vr.].    w.: sich wundern.

vervoeren, w. b.: befördern, trans- verwonen, w. b.: an Hausmiethe [t] portiren [ie].    bezahlen.

vervolg, o.:    1) Fortsetzung [vr.];    verwonneling,    m.: (der) Besiegte.

2) Folge [vr.J; in het -: in der Folge;    verworpeling,    m. en vr.: (der, die)

in - van tijd: im Laufe der Zeit.    Yerworfene.

vervolgen, w. b. en o.: (i. a. b.) ver- verworden, bv. n.: verworfen ; l-heid, folgen.    vr.: Yerworfenheit    [vr.].

vervreemdbaar, bv. n.: (rcht.) ver- verwijd, bv, n.: erweitert. ausserlich; I -heid, vr.: Yerausserlichkeit verwijden, w. b.: erweitern.

Lvr.].    verwijdend, bv. n.: erweiternd.

vervreemden, w. b.: (rcht.) ver-    verwijderd, bv.    n.: entfernt.

aussern; (tig.) entfremden.    verwijderen, w. b.: entfernen.

vervroegen, w. b.: verfrühen. I -, w. verwijdering, vr.: Entfernung [vr.]. o.: sich verfrühen.    verwijding, vr.: Erweiterung [vr.].

vervroolijking, vr.: Aufmunterung [vr.]; (ook:) Erheiterung [vr.].

vervuilen, w. o.: verschmutzen; (fig.) sich verderben [onr.J. vervullen, w. b.: erfüllen. vervuren, w. o.: vom Brand verzehrt werden [onr.].

verwaaid, bv. n.: verweht. verwaand, bv. n.: eingebildet, dün-

vervroolijken, w. b.: autmuntern; verwijfd, bv. n. en bw.: weibisch; (ook:) erheitern.    (tig.) verweichlicht;    I    -heid, vr.: (das) wei-

biscne Wesen; (tig.) AYeichlichkeit Jvr.]. verwijfde, m.: Weichling [m.]. verwijl, o.: Yerzug [m.]; zonder-: un-verzüglicn.

verwijlen, w. o.: sich aufhalten [onr.]. verwijting, vr.: Aufenthalt [m.]. verwijt, o.: Yorwurf [m.J, Yerweis [m.].

verwijten, w. b.: vorwerfen [onr.]; de

milcJern. verzadigen, w. b.: sattigen. verzaken, w. b.: verlaugnen. verzakken, w. o.: sich senken. verzakking, vr.: Senkung [vr.], Yer-senkung [vr.].

verzamelen, w. b.: sammeln. verzanden, w. o.: versanden. verzegelen, w. b.: versiegeln. verzeggen, w. b.: 1) versagen; 2) ent-sagen [3].

verzekeren, w. b.: versichern. verzeilen, w. b.: begleiten. verzenden, w. b.: versenden [onr.]. verzen, o. mrv.: Yerse [o. mrv.]; I-lijmen: (iron.) verseln; I -smid, m.: (iron.) Reimschmied [m.].

;, o.

[m.].

[vr.].

w. o.: schwacher

verzweren, w. o.: (hik.) verzwieren, w. b.: verludern. verzwikken, w. b.: verrenken ; zijnen voet -: sich den Fuss verrenken.

verzwijgen, w. b.: verschweigen [onr.].

verzwynen, w. b.: auf eine lieder-liche Weise verthun [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verliederlichen.    !

vr.: (kkl.) Yesper [vr,]; de e -: (hist.) die sicilianische

pot verwijt den ketel dat hij zwart is; (spr.) ein Esel schilt den anderen Lang-ohr.

verwijter, m.: Vorwerfer [m.]. verwijting, vr.: Yorwerfung [vr.]. verwjjven, w. b.: verweichlichen. verwjj ving, vr.: Verweichlichung [vr.].

verwijzen, w. b.: verweisen [onr.[. verwijzing, vr.: Verweisung [vr.]. verijdelen, w. b.: vereiteln. verijdeling, vr.: Vereithmg [vr.]. verzachten, w. b.: erweichen, schmei-digen: (fig.) mildern. verza<liffen, w. b.: sattigen.

verzet, o.: 1) Erholung [vr.]; 2) Wi-derstand [m.].

verzetten, w. b.: versetzen. I - (zich), w. w.: 1) sich erholen: 2) sich widersetzen, Widerstand leisten.

verzilveren, w. b.: versilbern (ook

fis.).-

verzinnelijken, w. b.: versinnlichen. verzinnen, w. b.: ersinnen [onr.]. I -, w. o.: bedenken [onr.], sich besinnen [onr.].

I - (zich), w. w.: sich irren. verzinsel, o.: Erdichtung verzinseltje, o.: Marchen [o.], verzoek, o.: Bitte [vr.]; ten -e van: auf Ansuchen [2].

verzoeken, w. b.; 1) bitten [onr.]; 2) (nooden:) einladen [onr.]; 3) (inverzoeking brengen:) versuchen. verzoeking, vr.: Yersuchung [vr.]. verzoen-dag, m.: Versöhnungstag [m.1; | -deksel, o.: Deckel [m.] der Bundes-lade.

verzoenen, w. b.: versöhnen. I - (zich), w. w.: sich versöhnen.

verzoenfeest, o.: Yersöhnungsfest [o.].

verzoeniyk, bv. n.: versöhnlich; -heid, vr.: Yersöhnlichkeit [vr.]. verzoeten, w. b.: versussen (ook fig.). verzolen, w. b.: versohlen. verzopen, bv. n.: versoffen. verzorgen, w. b.: versorgen. verzot, bv. n.: versessen (- op: auf). verzuchten, w. b.: verseufzen. verzuchting, vr.: Herzensseufzer [m.].

verzuim, o.: [s] Yersaumniss [o.], verzuimen, w. b.: versaumen. verzuipen, w. o.: ersaufen. I -, w. b.: (eene kat:) ersaufen; (geld:) versaufen. I -(zich), w. w.: sich ersaufen.

verzuren, w. s.: versauern; wat in het vat is verzuurt niet: (spr.) aufgescho-ben ist nicht aufgehoben. verzwakken, w. b.: schwachen,

schwacher machen I werden [onr.].

verzwakking, vr.: (zwakmaking:) Schwachung [vr.]; (zwakkerwording:) zunehmende Schwache [vr.]. verzwaren, w. b.: erschweren. verzwelgen, w. b.; 1) (inslokken:) verschlucken, verschlingen [onr.]; 2) (verzuipen :) verschwelgen. verzwendelen, w. b : verschachern.

vereitern.

vesper,

Siciliaansch Yesper.

vest, o.: Weste [vr.]. I -, vr.: Boll-werk [o.], Wall [m.; a].

Vesta, vr.: (fab. en str.) Yesta [vr.]. Vestaalsch, bv. n.: der Vesta; (fig.) keusch; -e maagd, vr,: (hist,) Yestalin [vr.].

veste, vr,: Feste [vr,], Festung [vr,]. vestigen, w, b.: (eene zaak:) grimden; (hoop:) gründen (- op: auf); (aandacht, oogen, enz,:) richten (- op: auf). I - (zich), w, w,: sich niederlassen [onr,]; sich eta-bliren [ie],

vesting, vr,: Festung [vr,], vestje, o,: Westchen [o,], vet, bv, n,: fett, I -, z, n. o.: Fett [o.], veter, m,: Schnürband [o,; a]; I -beslag, o,: Nestel [vr,], veteraan, m,: Yeteran [m,]. veteren, w, b.: durchnehmen [onr.]. vettewariër, m,: Fettwaarenhandler [m,],

vettig, bv, n,: fettig; I -heid, vr.: Fet-tigkeit ]vr,],

veulen, o.: Füllen [o,], Fohlen [o,], veulenen, w, o.: füllen, fohlen, vezel, vr.: Faser [vr,], vezelig, bv, n,: faserig; I -heid, vr,: Faserigkeit [vr,], veziken, w, o,: flüstern. victualie, vr,: Proviant [m,]; I -meester, m.: Proviantmeister [m.],

vier,    tw,: vier, I -, vr.: Yier [vr.]. vierde, bv, n,: (der, die, das) vierte, vieren, w, b.: 1) feiern; 2) vieren,

schiessen lassen [onr,], viering, vr,: Feier [vr,] .

vies,    bv. n.: 1) schmutzig, ekelhaft; 2) wahlerisch; - zijn van: Ekel empfinden [onr,] vor,

viezevazen, vr, mrv,: Grillen [vr. mrv,],

viezigheid, vr,: 1) Ekelhaftigkeit [vr.1; 2) [tl Unflath [m,].

vigilante, vr,: Lohnkutsche [vr,], Droschke [vr,],

vigileeren, w, o,: vigiliren [ie], vignet, o.: Yignette [vr,], vilder, m,: Abdecker [mj, Schinder [m,],

villa, vr.: Yilla [vr.]. villen, w, b.: schinden [onr.], vilt, o,: Filz [m,l,

vilten, bv, n.: filzen; een - hoed: ein

[onr.].

vleesch-etend, bv. n.: fleischfressend; I -houwer, m.: Fleischer [m.], Metzger [m.], Scnlachter [m.]; -houwerij, vr.:

1)    Fleischerhandwerk [o.], 2) Fleischer-laden [m.; aena]; -keurder, m.: Fleisch-schauer [m.]; -kleur, vr.: Fleischfarbe [vr.]; -klomp, in.: Fleischklumpen [m.] (ook fig.); -kruid, o.: (pik.) Basilienkraut [o.]; -wording, vr.: (theo.) Menschwerden [o.].

vleet, vr.: 1) (visch:) Glattroche [m.];

2)    Haringnetz [o.]; 3) [t] Fischergerath [o.] zum Walfischfang; 4) bij de -: (fam.) haufenweise, in grosser Menge.

vleezig, bv. n.: fleischig ; I -heid, Fleischigkeit [vr.].

vlegel, m.: (i. a- b.) Flegel [m.]; I tig, bv. n.: flegelhait; -achtigheid, Flegelhaftigkeit [vr.].

Filzhut [m.; ü]; - zolen: Filzsohlen [vr. mrv.1,    ,

vin, vr.: Finne [vr.], Flossfeder [vr,], vinden, w, b,: finden [onr.]. vinding, vr,: Erfindung [vr,]; I -rijk, bv. n,: erfindsam; -rijkheid, vr.: Erfind-samkeit [vr,].

vinger, m.: Finger [m,]; - en duim likken naar: (spr,) sich die Finger lecken nach; I -hoed, m,: Fingerhut [m,; ü], vink:, m,: (vog,) Fink [m.], vinken, w. o,: Finken fangen [onr,]; (fig.) Yögel fangen [onr.], vinnig, bv, n,: bissig; I -heid, vr,: Bissigkeit ]vr.], violet, bv, n.: violett, violier, vr,: (pik,) Levkoje [vr.]. violist, m.: Yiolinist [mj, Geigenspie-ler [m,].

violoncel, vr,: Yioloncell [m.1, Bass-g-eige [vr.].

violoncellist, m.: Yioloneellist [m.], Yioloncellspieler [m.].

viool, vr.: (muz.) Yioline [vr.], Geige (vr.]; (iron.) Fiedel [vr.]. viooltje, o.: (pik.) Yeilchen [o.], virtuoos, m.: Yirtuos [m.]. virtuositeit, vr.: Virtuositat [vr.]. viscli, m.: Fiseh [m.]. visclije, o.: Fisehchen [o.], viseeren, w. b.: visiren [ie]; I geviseerd, v. dw.: visirt [ie[. visitatie, vr.: Visitation [vr.f. visite, vr.: Besuch [m.]; I -kaartje, o.: Yisitenkarte ]vr.]. visiteeren, w. b.: visitiren [ie], visiteur, m.: [ie] Yisitirer [m.], (der) obere Zollbeamte.

visschen, w. o. en b.: fischen; (fig. fam.) forschen. vissclier, m.: Fischer [m.]. visscherjj, vr.: Fischer ei [vr.]. vitriool, o.: Yitriol [m.[. vitster, vr.: Krittlerin [vr.]. vitten, w. o.: kritteln. vitter, m.: Krittler [m.]. vitterij, vr.: Krittelei [vr.]. vivat, tsw.: (Lat.) vivat!, es lebe !, er lebe hoch! I o.: Yivat [o.], Lebehoch [o.].

vizier, o.: (i. a. b.) Yisier [o.]. I -, m.: {in Turkijë:) Yesier [m.1, Yezier [m.]. vla, vr.: Crème [vr.]. vlaag, vr.: Anfall [m.; a]. vlaak, vr.: Fachhürde [vr.]. Vlaamsch, bv. n.: flamisch. vlade, vr.: Zie vla. vlag, vr.: 1) Flagge [vr.]; 2) Fahne [vr.].

vlaggen, w. o.: flaggen.

Ivlak, bv. n.: flach.

Ivlak, o.: Flache [vr.]; I -, vr.: Flec-ken [m.].

vlaken, w. b.: fachen. vlakken, w. b.: (vlak maken:) fla-chen; (vlekken:) flecken. I -, w. o.: flec-ken.

vlakte, vr.: 1) Flache [vr.]; 2) Ebene [vr.] I -innoud, m.: Flachenraum [m.; a]; -maat, vr.: Flachenmass [o.l; -meting, vr.: Flachenmessung [vr.].

vlam, vr.: Flamme [vr.]; - vatten: Feuer fangen [onr.1; vuur en - spuwen: Feuer und Flammen speien [onr.[. vlammen, w. o.: 1] flammen; - van

toorn: flammen vor Zorn; 2) - op-iets: (fam.) sich spitzen auf etwas, begierig sein nach etwas. I -, w. b.: (gevlamd maken:) flammen.

vlammetje, o.: Flammchen [o.]; (fig.) Fidibus [m.], Streichhölzchen [o.].

vlammig, bv. n.: 1) flammig; 2) ge-flammt.

vlas, o.: Flachs [m.].

vlassen, w. o.: - op: (fam.) Zie no. 2

vlammen,

vlecht, vr.: Flechte [vr.]. vlechten, w. b.: flechten vlechtsel, o.: Geflecht [o.], vledermuis (vleermuis), vr.: Fleder-maus [vr.; a].

yleesch, o.: Fleisch [o.l; I -bank, vr.: Flèischbank [vr.; a]; -dag, m.: Fleischtag [m.].

vleeschelyk, bv. n.: fleischlich; (fig.) leiblich; -e gemeenschap, vr.: fleisch-licne Yermischung [vr.]; haar -e broeder: ihr leiblicher Bruder [ü]; I -heid, vr.: Fleischlichkeit [vr.].

vr.: -ach-

vr.:

vleien, w. b.: schmeicheln. vleiend, bv. n.: schmeichelhaft. vlek, o.: Flecken [m.|, Marktflecken [m.]. I -, vr.: Flecken [m.].

vlekkeloos, bv. n.: fleckenlos; (fig.) makellos, unbefleckt; I -heid, vr.: Flecken-losigkeit [vr.], Makellosigkeit [vr.], (fig.) Makellosigkeit [vr.], Unbeflecktheit [vr.]. vlerk, vr.: Flügel [m.], Fittich [m.]. vlet, vr. (vletschuit, vr.): Plattschiff [o.].

vletten, w. b.: stauen. vleug, vr.: Strich [m.]; tegen de -: gegen den Strich. vleugel, m.: (i. a. b.) Flügel [m.]. ATleugje, o.: (fam.) Bisschen [o.] Glück; een - voor den dood: ein aufglimmender Lebensfunken.

vliehoot, vr.: Flieboot [o.; oo en ö]. vlieden, w. o.: fliehen [onr.]. vlieg, vr.: (ins.) Fliege [vr.], Spaansche -: spamsche Fliege [vr.]. vliegen, w. o.: fliegen [onr.]. \rliegens, bw.: fliegend, eilends. A'lieger, m.: 1) Flieger | m.]; 2) (van papier:) Drache [m.1, Papierdrache [m.J.

vlier, vr.: (pik.) Holunder [m.], Flieder [m.].

vliering, vr.: Dachgeschoss [o.];

I -kamertje, o.: Dachstübchen [o.l.

vlies, o.: 1) Fliess [o], Yliess [o.]; 2) (fig.) Haut [vr.; a], (fig. fam.) Feil [o.];

vluchteling, m.: Flüchtling [m.1. vluchten, w. o.: flüchten. vliichthaven, vr.: [t] Nothhafen m.; al.

flüchtig; I -heid,

[vr.J.

vlugschrift, o.: Flugschrift [vr.]. I ^-zand, o^ Flugsand [m.]; -zout, o.: (schk.)

vljjm, vr.: Lancette [vr.]. vljjmen, w. b. : schneiden [onr.].

w. w-:

het gulden (fab.) das goldene Fliess;de orde van het Gulden der Orden des goldenen Fliesses. vliesje, o.: (fig.) Hautchen [o.], vliet, m.: Bach [m.; a]. vlieten, w. o.: fliessen [onr.]. vliezig, bv. n.: hautig; I -heid, vr.: hautige Beschaffenheit [vr.].

vlinder, m.: (ins.) Schmetterling [m.], Sommervogel Lm.; öl.

vloeibaar, bv. n.: flüssig; I -heid, vr,: Flüssigkeit Lvr.].

vloeien, w. o.: (i. a. b.) fliessen [onr.]. vloeiend, bv. n. en bw.: fliessend;

- spreken: gelaufig sprechen [onr.].

vloeiing, vr.: 1) (das) Fliessen; 2) (der) Fluss fü].

vloek. m.: (i. a. b.) Fluch [m.; ü];

I -beest, m,: Fluchmanl [o.; al. vloeken, w. o. en b.: fluchen. vloer, m.: Boden [m.; o. en ö]. vlok, vr.: Flocke [vr.]. vlokje, o.: Flöckchen [o.], vlokkig, bv. n.: flockig; I -heid, vr.: flockige Beschaffenheit [vr.]. vlok-wol, vr.: Flockwolle [vr.]. vlonder, m.: Steg [m.]. vloo, vr.: (ins.) Floh [m.; ö]. vlooie-beet, m.: Flohbiss [m.], Floh-stich [m.].

Ivlooien, w. b.: flöhen; iemand -: Einen flöhen, Einem die Flöhe absuchen.

Ivlooien, vr. mrv.: Flöhe [m. mrv.];

I -kruid, o.: (pik.) Flohkraut [o.]; -zaad, o.: (pik.) Flohsamen [m.1. vlooie-scheet, m.: Flohschiss [m.1. vloot, vr.: (mar. en kpv.) Flotte [vr.]. vlootje, o.: 1) kleine Flotte [vr.]: 2) Napfchen [o.], (inz.) Butternapfchen Lo.].

vlootvoogd, m.: Admiral [m.]. vlos-zjjde, vr.: Flockseide [vr.].

Ivlot, o.: (i. a. b.) Flösse [vr.].

Ivlot, bv. n.: flott.

vlotten, w. b.: flossen. ! -, w. o.: (fam.) fluschen, von Statten gehen [onr.]. vlotter, m.: Flösser [m.]. vlucht, vr.: 1) Flucht [vr.]; de - nemen: (op de - slaan [w. o.]): die Flucht ergreifen [onr.]; op de - slaan [ w. b.]: auf die Flucht schlagen lonr.]; 2) (het vliegen:) Flug [m.]; in de -: im Fluge; eene hooge -nemen: (fig.) einen hohen Flug (einen hohen Schwung) nehmen [onr.], sich hoch emporschwingen [onr.];    3) (vliegende

troep:) Flug [m.]; eene - duiven: Flug Tauben; 4) (groote vogelkooi:) Kafig [m.]; met iets in de - zitten: (fig.) mit etwas in Yerlegenheit sein.

vluchtig, bv.

vr.: Flüchtigkeit [v

vlug, bv. n.:    geschwind, rasch;

2) gewandt; 3) gescheidt; I -heid, vr.:

1)    Geschwindigkeit [vr.|, Raschheit [vr.J;

2)    Gewandtheit [vr.]; 3) Gescheidtheit

vlijmend, bv. n. en bw.: schneidend. vlijt, vr.: Fleiss [m.]. I -betoon, o: Be-flissenheit [vr.].

vlijtig, bv. n. en bw.: fleissig. vocaal, vr.: (tik.) Yokal [m.], Selbst-lauter [m.].

vocaal-muziek, vr.: Yokalmusik [vr.].

vocatie, vr.: Berufung [vr.]. vocatief, m.: (tik.) Yokativ [m.], An-redefall [m.; a].

vocht, bv. n.: Zie vochtig. I o.: 1) Feuchtigkeit [vr.]; 2) (fig.) Flüssigkeit [vr.1; (ook:) Getrank [o.].

vocht-kamer, vr.: (typ.) Feuchtkam-mer [vr.]; I -maat, vr.: Flüssigkeitsmass [o.]; -weger, m.: Wasserwage [vr.h vod, o.: Lumpen [m.]. vodde, vr.: Zie vod; I -goed, o.:Lum-penzeug [o.].

vodden, o. mrv.: Lumpen [m. mrv.];

I -handel, m.: Lumpenhandel [m.j; -kooper, m.: Lumpenhandler [m.]; -raapster, vr.: Lumpensammlerin [vr.]; -raper m.: Lum-pensammler [m.].

vodde-werk, o.: Pfuschwerk [o.], voddig, bv. n.: lumpicht. vodje, o.: Lümpchen [o.]. voeden, w. b.: nahren. I -, w. o.: nahrhaft sein.

voedend, bv. n.: nahrhaft.

Ivoeder, m.: (persoon:) Nahrer [m.], Ernahrer [m.].

Ivoeder, o.: 1) Futter [o.]; 2) (wagenvracht en maat:) Zie voer. voederen, w. b.: füttern. voedering, vr.: Fütterung [vr.]. voeding, vr.: 1) (het voeden:) Nah-rung [vr.], Ernahrung [vr.]; 2) (voedsel:) Nahrung [vr.].

voedings, in Sam.: Nahrungs.... voedsel, o.: Nahrung [vr.]. voedster, vr.: Amme [vr.]; (drk.)(das) weibliche Kaninchen; I -heer, m.: Pflege-vater [m.; a]; -kind, o.: Pflegekind [o.]; -loon, o.: Ammenlohn [m.1; -moeder, vr.: Pflegemutter [vr.; ü]; -ouders, m. mrv.]; Pflegealtern [m. mrv.]; -vader, m.: Pflege-vater [m.; a].

voedzaam, bv. n.: nahrhaft; I -heid, vr.: Nahrhaftigkeit [vr.]. voeg, vr.: Fuge [vr.]. voege, vr.: Zie voeg; in - dat: so dass; in dier -: dergestalt, dermassen.

voegen, w. b.: (mtsl.) fugen;. (anders:) fügen. I -, w. o.: sich fügen, sich schicken.

I - (zich), w. w.: sich fügen, sich schicken (- naar: nach; - in: in), voeging, vr.: Fügung [vr.]. voeg-mes, o.: (bij hoefsmeden:) Wirk-messer [o.]; I -woord, o.: (tik.) Bindewort [o.; ö], Konjunktion [vr.].

voegzaam, bv. n.: 1) füglich, schick-lich; 2) geziemend; | -heid, vr.: 1) ScÉick-lichkeit [vr.], 2) Ziemlichkeit [vr.]. voeg-\jzer, o.: (mtsl.) Fugeisen [o.], voelbaar, bv. n.: fühlbar, (fig.) hand-greiflich; I -heid, vr.: Fühlbarkeit [vr.J, (fig.) Handgreiflichkeit [vr.].

voel-draad, m.: (van insekten:) Fühl-faden [m.; a], Fühlhorn [o.; ö], Fühlspitze [vr.].

voelen, w. b. en o.: fühlen. I - (zich), sich fühlen.

voeler, m.: (i. a. b.) Fühler [m.].

[o.].    voleinding (voleindiging), vr.: Voll-

voel-hoorn, m. (-spriet, m.). Zie voldoen, w. b.: (iemand:) befriedigen; -draad.    (rekeningen, schulden:) bezahlen; - aan;

voer, o.: 1) (wagenvracht en maat:) [3] entsprechen.

Euder [o.]: 2) (waarmee gevoederd wordt:) voldoend, bv. n.: hinreichend.

Eutter [o.].    voldoening;, vr.: Genugthuung [vr.].

voerder, m.: 1) Eütterer [m.]; 2) Füh- voldongen, bv. n.: entschieden. rer [m.1.    vol dra gen, bv. n.: ausgetragen.

voeren, w. b.: (1. voederen; 2. met voleinden (voleindigen), w. b.: voll-voering bekleeden:) füttern; (anders i. a. b.:) enden.

führen.    voleinder (voleindiger), m.: Vollender

voering, vr.: Fütterung [vr.], Futter [m.].

v voer-loon, o.: Fuhrlohn [m.], Fracht endung [vr. 1; de - der wereld, (bijb.) da» [vr.]; ! -lieden, m. mrv.: Fuhrleute [m. Ende der Welt.

mrv.]; -man, m.: 1) Fuhrmann [m.1 (ook voleindster (voleindigster), vr.: Voll-str.); -tuig, o.: Fuhrwerk [o.]; -wezen, o.: enderin [vr.].

Fuhrwesen [o.l.    volgaarne, bw.: von Herzen gern,

voet, m.: Fuss [m.; ü].    sehr gerne.

voet-boog, m.: Armbrust [vr.; ül;    volgeling, m.: Anhanger [m ] (vr.:

l-boogschutter, m.: Armbrustschütze [m.].    Anhangerin).

voeteerder, m.: Fussganger [m.].    volgen, w. b. en o.: folgen [3]; goed

voeteeren, w. o.: zu Fuss gehen voorgaan doet goed -: (spr.) gutes Bei-[onr.1.    spiel, gute Nachfolge.

voeteerster, vr.: Fussgangerin [vr.].    volgend, bv. n.: folgend.

voeten, m. mrv.: Füsse [m. mrv.];    volgens, bw.: zufolge [2], gemass [3],

I -einde, o.: Fussende [o.l.    nach [3].

voet-euvel, o.: (hik.) Fussgicht [vr.],    volgzaam, bv. n.: folgsam; I -heid,

Podagra [o.]; I -flesch, vr.: Warmflasche vr.: Folgsamkeit [vr.].

[vr.1 für die Füsse.    volhandig, bw. het - hebben: sehr

voetje, o.: Füsschen [o.l; - voor-: beschaftigt sein.

Schritt für Schritt.    volharden, w. o.: beharren.

voet-licht, o.: (tnl.) Lampenlicht [o.]    volhardend, bv. n.: beharrlich.

der Yorbühne (voor het -licht komen: auf    volharding, vr.:    Beharrlichkeit

die Bühne treten [onr.]); I -mat, vr.: Faul- [vr.]. matte [vr.]; -schrapper, m.: [t] Kotheisen    volheid, vr.: Vollheit [vr.].

[o.]; -spoor, o.: Spur [vr.];-stoots, bw.:    volhouden, w. b.: behaupten.

in Bausch und Bogen; -zand, o.: Stuben-    voljarig, bv. n.: volljahng.

sand [m.] (in het -zand geraken: 1. in    volk, o.: 'folk [o.; ö].

Yerfall [t] gerathen [onr.], 2. ins Gras beis-    volkomen, bv. n.: vollkommen, völ-

sen [onr.]; -zoeker, m.: Schwarmer [m.]. lig; I -heid, vr.: Yollkommenheit [vr.]. vogel, m.: Yogel [m.; ö].    volks, in Sam.: Yolks....

vogelaar, m.: Yogelfanger [m.].    volkuip, vr.: Walktrog [m.; ö].

vogeltje, o.: Yögelchen [o.]; ieder-    volledig, bv. n.: vollstandig; I -heid,

zingt zooals het gebekt is: (spr.) jeder vr.: Yollstandigkeit [vr.].

Yogel singt, wie ihm der Schnabel ge-    volleerd, bv. n.: ausgelernt.

wa

chsen ist.    vollemaan, vr.: Yollmond [m.].

vogeltjes, o. mrv.: Yögelchen [o.    vollemaans-gezicht, o.: Yollmonds-

mrv.]; I -zaad, o.: Yogelsamen [m.].    gesicht [o.],

voile, vr.: (mod.) Schleier [m.].    vollen, w. b.: (tech.) walken,

vol, bv. n.: voll; het is -le maan: es voller, m.: Zie volder. I -, bv. n. ist Yollmond; een -le neef: ein leiblicher (v. tr.) : voller.

Yetter.    volmaakt, bv. n.: vollkommen; I -heid,

volaarde, vr.: Walkerde [vr.], Wal- vr.: Yollkommenheit [vr.]. kererde [vr.].    volmacht, vr.: Yollmacht [vr.]; I -geef-

volant, m.: (mod.) Falbel [vr.].    ster, vr.: Vollmachtgeberin [vr.]; -gever,

volbank, vr.: Walkbank [vr.; a].    m.: Yollmachtgeber [m.], Bevollmachtiger

volbloed, in Sam.: Yollblut... .    [m.]; -hebber, m.: (der) Bevollmach-

w. b.: bevollmachti-

volbloedig, bv. n.: vollblütig; I -heid, tigte. vr.: Yollblütigkeit [vr.].    volmachtigen,

vol b o u wen, bv. n.: vollenden. I v o 1- gen, bevollmacnten bouwen, w. b.: voll bauen.    volmachtiging, vr.: Bevollmachti-

volbrengen, w. b.: vollbringen gung [vr.].

[onr.].    volmaken, w. b.: 1) vervollkomm-

volbrenger, m.: Yollbringer [m.].    nen; 2) vervollsrandigen.

volbrenging, vr.:    Yollbringung    volmaking, vr.: 1) Yervollkomm-

[vr.].    nung [vr.]; 2) Yervollstandigung [vr.].

volbrengster, vr.:    Yollbringerin    volmolen, m.: Walkmühle [vr.].

[vr.].    volmondig, bv. n.: aufrichtig, offen-

voldaan, bv. n.: zufrieden; (van reke- herzig. ningen:) bezahlt; (onder rekeningen:) den    volontair, m.: Yolontar [m.].

Betrag empfangen; voor -teekenen: quit-    volop, bw.: vollauf.

tiren [ie].    volprezen, bv. n. (met „nooit”): nooit

volder, m.: Walker [m.].    -: nie genug gepriesen.

voldingend, bv. n.: überzeugend; volslagen, bv. n.: völlig.

I -heid, vr.: (das) Ueberzeugende.    volstaan, w. o.: genügen.

vr.:

Findelhaus

VOO

Yorderarm

[o.].

[o.].

[o.].

voor

[tl;

[o.].

volstandig:, bv. n.: standhaft; I -heid, vr.: Standhaftigkeit [vr.].

volstandiglyk, b. w.: standhaft.

Ivolstrekt, bv. n.: unbedingt, unum-schrankt, absolut.

Ivolstrekt (volstrektelijk), bw.: durch-aus.

voltallig:, bv. n.: vollzahlig; I -heid, vr.: YollzahTigkeit Lvr.].

volte, vr.: 1) (volheid:) Vollheit [vr.], Fülle [vr.]; 2) (fig.) Menschenmenge [vr.]; 3) (spl.) Volte [vr.]; de - slaan: die Volte schlagen [onr.].

voltigeeren, w. o.: voltigiren [ie], voltigenr, m.: Voltigeur [m.] (ook mil.).

voltooien, w. b.: vollenden, voltooier, m.: Vollender [m.]. voltooiing, vr.: Vollendung [vr.]. voltooister, vr.: Vollenderin [vr.]. voltrekken, w. b.: vollziehen lonr.].

voltrekking, vr.: Vollziehnng [vr.1. voluit, bw.: ganz. volumen, o.: Volumen [o.], volumineus, bv. n.: volummös. volvaardig, bv. n.: bereitwillig; ] -heid, vr.: Bereitwilligkeit [vr.]. vol voeren, w. b.: vollführen. volvoering, vr.: Vollführung [vr.]. volwassen, bv. n.: (van menschen:) erwachsen; (anders:) vollwüchsig; I -heid, vr.: 1) Erwachsenheit [vr.]; 2) Vollwüch-sigkeit [vr.].

volwichtig, vr.: vollwichtig; I -heid, Yollwichtigkeit [vr.]. volzalig, bv. n.: vollselig; I -heid, vr.: Vollseligkeit [vr.]. volzin, m.: (tik.) Satz [m.; a]. vomeeren, w. b.: vomiren [iel. vomitief, o.: Vomitiv [o.], Breehmit-tel [o.].

vond, m.: Fund [m.]. vondeling, m. en vr.: Findling [m. en vr.]; te - leggen: aussetzen.

vondelingsliuis, o.:

|o.; a].

vondst, vr.: Fund [m.]. vonk, m.: Funken [m.]. vonkelen, w. o.: funken; (fig.) Zie

fonkelen.

vonkelnienw, bv. n.: funkelneu; 1 -heid, vr.: (das) funkelneue. vonkje, o.: Fünkchen [o.], vonnis, o.: [t] Urtheil [o.], vonnissen, w. b.:    1) Urtheil Lt]

sprechen [onr.1 über;    2) verurthei-

len [t].

vont (vonte), vr.: Taufbecken [o.]; i| -water, o.: Taufwasser [o.], gd, m.: Yormund [in.], voogdes, m.: Yormünderin [vr.]. voogdy, vr.: Yormundschaft [vr.]. Ivoor, vr.: Zie vore.

Ivoor, vz.: 1) vor; 2) für; 3) zu. I - , bw.: (van plaats :) vorn; (van tijd:) vor;-en na: jeden Augenblick. I -, z. n. o.: Für Co.]; het - en tegen: das Für und Gegen, das Für und Wider. vooraan, bw.: voran. vooraf, bw.: zuvor, vorher. vooral, bw.: vor Allem. vooralsnog, bw.: für jetz. voorarm, m.: (ontl.)

Cm.].

vooravond, m.: 1) Frühabend [m.]; in den    im Frühabend; 2) Yora-

bend [m.]; aan den - van: am Yor-abend [2].

Voor-Azië, o.: (adk.) Yorderasien voorbaat, vr.: Yoraus [o.]; bij -: im Yoraus.

voorbarig, bv. n.: voreilig; | -heid, vr.: Yoreiligkeit [vr.].

voorbedacht, bv. n.: vorsatzlich; I -heid, vr.: Yorsatz [m.].

voorbedachtely k, bw.: vorsatzlich.

voorbede, vr.: Fürbitte [vr.1. voorbeeld,o.: Beispiel [o.]; bij -: zum Beispiel.

voorbeeldeloos, bv. n.: beispiellos ;

I -heid, vr.: Beispiellosigkeit [vr.].

voorbeeldig, bv. n.: musterhaft;

I-heid, vr.: Musterhaftigkeit [vr.]. voorbeen, o.: (ontl.) Yorderbein

voorbehoedend, bv. n.: praser-vativ.

voorbehoedmiddel, o.: Praservativ voorbehoud, o.: Yorbehalt [m.]; onder -: unter dem Yorbehalt, vorbe-haltlich.

voorbehouden, w. b.: vorbehalten [onr.]; zich iets -: sieh etwas vorbehalten [onr.], sich etwas ausbedingen [onr.J.

voorbereiden, w. b.: vorbereiten. voorbereidsel, o.: Yorbereitung [vr.J.

voorbericht, o.: Yorbericht [m.]. voorbeschikking, vr.: (theo.) Pra-destination [vr.].

voorbidden, w. b : (aan iemand iets: Einem etwas) vorbeten. voorbidding, vr.: Fürbitte [vr.]. voorbode, m.: Yorbote [m.]. voorbrengen, w. b.: vorbringen [onr.].

voorby, bw.: vorbei, vorüber. voorcyferen, w. b.: vorrechnen.

dacht, vr.; Yorbedacht [m.], Yorsatz [m.].

voordansen, w. o. en b.: vortan-zen.

voordat, vgw.: bevor, ehe. voordeel, o.: [tl Yortheil [m.]. voordeelig, bv. n.: vortheilhaft I -heid, vr.: [t] Yortheilhaftigkeit [vr.]. voordeeltje, o.:    [t] Yortheilchen

voordeur, vr.: Hausthüre [vr.]. voordezen, bw.: vormals. voordienen, w. b.: serviren [ie], voordochter, vr.: 1) Tochter [vr.; ö] aus früherer Ehe; 2) ausser Ehe geborne Tochter [vr.; öj.

voordoen, w. b.: vormachen (Einem etwas).

voordracht, vr.: Yortrag [m.; a]. vooreergisteren, bw.: vorvorges-tern; van -: vorvorgestrig.

vooreerst, bw.: 1) für ’s erste; 2)vor-laufig.

voorgaan, w. o.: vorgehcn [onr.]. voorganger, m.: Yorganger [m.]. voorgangster, vr.: Yorgangerin [vr.].

[o.l.

]m.].

een

aussere

vr.:

vor-

w. o.: sicn DucKen; - gaan, w. o.: l)kopf-taumeln, 2) gebückt gehen [onr.]; -hangen, w. o.: vorwarts neigen;-liggen, w. o.: mit dem Gesicht zu Erde liegen [onr.]; -loopen, w. o.: gebückt gehen [onr.]; -staan, w. o.: gebückt stehen [onr.]; -vallen, w. o.: köpflings tallen [onr.]; -zakken

unter

voorgebed., o.: (kkl.) Gebet [o.] vor der Predigt.

voorgebergte, o.: (adk.) Vorgebirge

voorgemeld, bv. n.: vorgemeldet. voorgenoemd, bv. n.: vorgenannt. voorgerecht, o.: (kkk.) Vorgericht [o.], Voressen [o.l. voorgevel, m.: Vorderseite [vr.]. Ivoorgeven, w. b.: vorgeben Lonr.]. Ivoorgeven, o.: Vorwand [m.]. voorgevoel, o.: Ahnung [vr.1. voorgezang, o.: (kkl.) Vorgesang | m • al.

voorgrond, m.: Vordergrund [m.1; op den - staan: (fig.) die Hauptsa-cne sein.

voorband, vr.: (ontl.) Vorderhand [vr,]; (spk) Vorhand [vr.], voorbanden, bv, n,: vorhanden, voorhang, m,: Vorhang [m,; a]. voorhangen, w, b,: vorhangen [onr,], voorhangsel, o.: Vorhang [m,; a], voorhebben, w, b,: vorhaben. voorheen, bw.: vormals, ehemals. voorhoede, vr.: Vorhut [vr,], Vortrab

voorhoef, vr,: Vorderhuf [m.1. voorhof, m,: Vorhof [m,; -höfe], voorhoofd, o,: Stirn [vr,], Stirne[vr.]; stalen -: (hg.) eine eherne Stirn.

voorhoofds, in Sam,: Stirn.....

voorhouden, w. b.: (i, a. b.) vorhal-ten [onr.].

voorhuid, vr.: Vorhaut [vr,], voorhuis, o.: Hausflur [vr.], Diele [vr.]. voorin, bw,: (zijnde:) vorn in; (gaande:) vorn hinein.

vooringenomen, bv. n.: ein^enom-men; I -heid, vr,: Eingenommenheit [vr,], voorjaar, o,: Frühjahr ]o,], Frühling [m.],

voorjaars, in Sam,: Frühlings,... voorkamer, o,: 1) Vorderzimmer [o.], Vorderstube Ivr,]; 2) Yorzimmer [o,], voorkauwen, w, b.: vorkauen. voorkennis, vr,; Yorwissen [o,]; buiten mijne -: ohne mein Yorwissen. voorkeur, vr,: Yorzug [m,]. voorkind o,: Yorkind [o,], Kind (o,] aus früherer Ehe,

Ivoor komen, w. o,: vor kommen [onr,],

Ivoork o men, w, b.: zuv o r kommen [onr.l, vorbeugen.

Ivoor komen, z, n, o.: 1) Yorkom-men [o.]; 2) (das) Aeussere, (die) Erscheinung.

Ivoor komend, bv. n.: vorkom-mend; bij-e gelegenheid; bei vorkommen-der Gelegenheit.

Ivoork omend, bv. n,: zuvorkom-mend; | -heid, vr,: Zu v o r kommenheit [vr.],

voork o ming, vr,: Y o r kommung Jvr,]; ter - van ongelukken: um Unglücks-falle vorzubeugen,

voorkrygen, w. b.: (i. a, b,) vorbe-kommen [onr.], voorlaatst, bv. n,: vorletzt. voorland, o.: 1) Yorland [o,]; 2) (hg.) Zukunft [vr.].

voorlang, bv. n.: vorlangst. voorlast, m.: (kpv.) Yorlast [vr.hYor-derlast [vr.].

voorlastig, bv. n.: (kpv.) vorlastig. voorleder (voorleer), o.: Yorderleder [o.].

voorleesster, vr.: Yorleserin [vr.]. voorleggen, w. b-: vorlegen. voorlegging, vr.: Yorlegung [vr.]. voorlezen, w. b.: vorlesen [onr.]. voorlezer, m.: Yorleser [m.]. voorlezeres, vr.: Yorleserin [vr.]. voorlezing, vr.: Yorlesung [vr.]. voorlichting, w. b.: vorleuchten [3) (ook hg.).

voorliefde, vr.: Yorliebe [vr.]. voorliegen, w. b.: vorlügen (Einem etwas).

voorliggen, w. o.: 1) vorliegen[onr.];. er -: vorliegen [onr.]; er ligt... voor: es liegt... vor; 2) (hg.) den Yorzug haben. voorloop, vr.: Yorlauf [in.], voorloopen, w. o.: vorlaufen [onr.] [3]: (van uurwerken:) vorgehen [onr.], zu schnell gehen [onr.]. voorlooper, m.: Yorlaufer [m.]. voorloopig, bv. n.: vorlauhg. voormalig, bv. n.: vormalig. voorman, m.: Yormann [m.],Yorder-mann [m.]; iemand op zijn - zetten: (hg. fam.) Einem den Kopf zurechtsetzen.

voormars, vr.: '(zeew.) Yormars [m.] ’r I -zeil, o.: Yormarssegel [o.].

voormast, m.: (zeew.) Yordermast [m.].

voormeld, bv. n.: vorbemeldet. voornieten, w. b.: vormessen [onr.] (Einem etwas).

voormiddag, m.: Yormittag [m.];des--s: vormittags.

voormuur, m.: Yormauer [vr.]. voorn, m.: (visch:) Plötze [vr.]. voor naam, m.: Yornamen [m.1, Tauf-namen [m.]; I -woord, o.: (tik.) Fürwort [o.; ö].

voor n a a m, bv. n.: vornehm; I -heid, Yornehmheit [vr.]. voornacht, m.: Yormitternacht [vr.; aj. voornamelijk, bw.: vornehmlich, : züglich, hauptsachlich.

Ivoornemen, o.: Yornehmen [o.], Yor-satz [m.; a], Yorhaben [o.J, Plan [m.; a].

Ivoornemen, w. b.: vornehmen |onr.]. I -(zich), w. w.: sich vornehmen [onr.].

voornemens, bw.: willens, der Mei-nung; - zijn: die Absicht haben, sich vor-genommen haben. voornoemd, bv. n.: vorgenannt. voornoen, m.: Yormittag [m.]. vooronder, o.: Yorunter [o.], voorondersteld, vgw.: vorausgesetzt. vooronderstellen, w. b.: vorausset-zen.

vooronderstelling, vr.: Yorausset-zung [vr.].

vooroordeel, o.: [t] Yorurtheil [o.], voorop, bw.: voran. voorouderlijk, bv. n.: vorvaterlich. voorouders, m, mrv.: Yoraltern [m. mrv.].

voorover, bw.: vornüber; I -bukken, ’ch bücken;

vr.: Fortdauer [vr.];

(-zinken), w. o.: vorwarts sinken [onr.];

-    zitten, w. o.: gebückt sitzen [onr.]; - zijden, w. o.: vorwarts sinken [onr.].

voorpaard, o.: Yorderpferd [o*], voorplaats, vr.: Yorplatz [m.; a]. voorplecht, vr.: Yorderpflicht [vr.]. voorplein, o.: Yorplatz [m.; a]. voorpoot, m.: Yorderpfote [vr.], Yor-derfuss [m.; ü].

voorpost, m.: (mil.) Yorposten [m.]. voorpraten, w. b.: vorschwatzen, vor-plaudern (Einem etwas).

voorpreeken, w. b.: vorpredigen (Einem etwas).

voorproef, vr.: 1) Probe [vr.]; 2) Yor-geschmack [m.].

voorproefje, o.: Pröbchen [o.], voorproeven, w. o.: vorkosten. voorproever, m.: Yorkoster [m.]. voorraad, m.: lt] Yorrath [m.; a]; in vorrathig [t]; in Sam.: Yorraths. ... voorraam, o.: Yorderfenster [o.], voorrang, m.: Yorrang [m.]. voorrecht, o.: Vorrecht [o.], voorrede, vr.: Yorrede [vr.]. voorrijder, m.: Yorreiter [m.]. voorschieten, w. b.: vorschiessen [onr.] (geld aan iemand: Einem Geld), voorschoen, m.: Yorderschuh [m.]. voorschoenen, w. b.: vorschuhen. voorschoot, o.: Schürze [vr.]. voorschot, o.: Yorschuss [m.; ü]. voorschreven, bv. n.: vorbenannt. voorschrijven, w. b.: vorschreiben [onr.] (Einem etwas).

voorschijn, m.: Yorschein [m.]; te -komen: zum Yorschein kommen [onr.]; te

-    brengen: zum Yorschein bringen [onr.]; te - halen: zum Yorschein holen.

voorshands, bw.: vor der Hand. voorslaan, w. b.: vorschlagen [onr.] (Einem etwas).

voorslag, m.: (i. a. b.) Yorschlag [m.]. voorsmaak, m.: Yorgeschmack [in.], voorsnijden, w. o. en b.: (i. a. b.) vorschneiden [onr.]. voorsnijder, m.: Yorschneider [m.]. voorsnij-mes, o.: Yorschneidemesser [o.], Yorlegemesser [o.], [ie] Transchir-messer [o.].

voorspan, o.: Yorspann [m.]. voorspannen, w. b.: (i. a. b.) vor-spannen.

voorspant, o.: (zeew.) Yorderspant. voorspel, o.: (i. a. b.) Yorspiel [o.], voorspelden, w. b.: vorstecken (Einem etwas).

voorspelen, w. b.: vorspielen.

Iv o o r spellen, w. b.: vorbuchstabi-ren [ie].

ivoor spel len, w. b.: prophezeien, weissagen.

voorspeller, m.: Weissager [m.]. voor sp e Hing, vr.: Weissagung [vr.'l, Prophczeiung [vr.]. voorspiegelen, w. b.: vorspiegeln. voorspiegeling, vr.: Yorspiegelung [vr.].

voorspoed, m.: Glück [o.], voorspoedig, bv. n.: glücklich. voorspraak, vr.: Fürsprache [vr.]; (fig.) Fürsprecher [m.], Fürsprecherin [vr]..

voorspreekster, vr.: Fürsprecherin [vr.].

voorspreken, w. b.: (iets aan iem.:)

vorsprechen [onr.]; (iemand:) sprechen [onr.] für.

voorspreker, m.: Fürsprecher [m.]. voorst, bv. n.: (o. tr.): vorderst. voorstaan, w. o.: (niet achter maar veor:) vorstehen [onr.]; (fig. voor den geest zweven:) vorschweben; het staat mij nog zoo klaar voor als de dag van gisteren: ich erinnere mich dessen noch so klar wie des gestrigen Tages; zich veel laten - op: sich viel einbilden auf.

voorstaander, m.: (ontl.) Yorsteher

[m.].

voorstad, vr.: Yorstadt [vr.; a]. voorstander, m.: 1) Beschützer [m.], Beförderer [m.]; 2) Yorfechter [m.].

voorstel, o.: 1) (van een wagen:) Yor-dergestell | o.]; 2) (voorslag, propositie :) Yorschlag [m.; a]; 3) (rek.) Aufgabe [vr.];

4) (tik.) Satz [m.; aj.

voorstellen, w. b.: (voorslaan, pro-poneeren:) vorschlagen [onr.]; (anders:) vorstellen.

voorstelling, vr.: Yorstellung [vr.]. voorsteven, m.: Yordersteven [m.1. voorstoot, m.: Yorstoss [m.], (der) erste Stoss.

voorstraat, vr.: Hauptstrasse [vr.]. voorstuk, o.: Yorderstück [o.]; (fig.) Yorstück [o.], Yorspiel [o.].

Ivoort, bw.: (onverwijld:) sofort, so-gleich; (weg:) fort. I -, tsw.: fort!

Ivoort, in Sam. RB. Alle met - aanvangende werkwoorden, die niet hieronder vermeld staan, vangen in het Duitsch aan met: fort.

voort aan, bw.: hinfort, künftighin. voortand, m.: (ontl.) Yorderzahn [m.; al.

vóórtbrengen, w. b.: 1) hervorbrin-gen [onr.]; 2) erzeugen. voortbrenger, m.: Erzeuger [m.]. voortbrenging, vr.: Erzeugung [vr.]. voortbrengsel, o.: [s] Erzeugniss [o.], voortbrengster, vr.: Erzeugerin [vr.].

voortduren, w. o.: fortdauern, fort-wahren.

voortdurend, bv. n. en bw.: fort-wahrend.

voortduring, bij -: fortwahrend. voorteeken, o.: Yorzeichen [o.], voorteekenen, w. b.: vorzeichnen (Einem etwas).

voorteekening, vr.: Yorzeichnung [vr.].

voortellen, w. b.: vorzahlen (Einem etwas).

voortgaan, w. o.: (verder gaan of weggaan:) fortgehen [onr.1; (fig. vervolgen, continueeren:) fortfahren [onr.]. voortgang, m.: Fortgang [m.]. voortglijden, w. o.: fortgleiten[onr.]. voorthelpen, w.b.: forthelfen [onr.J [31. voortkomen, w. o.: fortkommen [onr.]; - uit: entstehen [onr.] aus, ent-spriessen [onr.] aus.

voortkrjjgen, w. b.: (fam.) fortkrie-gen.

voortmaken, w. o.: fortmachen. I -(zich), w. w.: sich davonmachen.

voortmijmeren, w. o.: fortgrübeln. voortooveren, w. b.: vorzaubern (Einem etwas).

voortplanter, m.: Fortpflanzer [m.]. voortplanting, vr.: Fortpflanzung [vr.].

voortreden, w. o.: vortreten [onr.], hervortreten ]onr.].

voortredeneeren, w. o.: (fam.) fortschwatzen.

voortreffelijk, bv. n.: vortrefflich; I -heid, vr.: Yortremichkeit [vr.].

voor-trekken, w. b.:vorziehen [onr.[ (den een boven den anderen: Einen dem Andern; iets boven iets anders: etwae etwas anderm).

voortrijden, w. o.: (wegrijden:) ab-gehen [onr.]; (harder rijden:) beschleuni-gen.

voorts, bw.: ferner, weiter. voortschrijden, w. o.: fortschreiten [onr.J.

voortspruiten, w. o. : entspriessen [onr.] (ook fig.) (uit: aus). voorttelen, w. o.: sich fortpflanzen. voortteling, vr.: Fortpflanzung [vr.].

bv. n.: rasch; I -heid,

Yorsilbe [vr.].

voorzet, m.: (spl.: der) erste Zug [ü]. voorzetsel, o.: (tik.) Yorwort [o.; -wörter], [s] Yerhaltnisswort [o.; ö], Pra-position [vr.].

voorzetten, w. b.: vorsetzen (Einem etwas).

vr.:

voortplanten, w. b.: fertpfianzen (ook fig.). I - (zich), w. w.: sich fortpflan-zen.

voortyarend,

vr.: Raschheit [vr.].

voortvertellen, w. o. en b.: weiter erzahlen.

voortvloeien, w. o.: fortfliessen [onr.] (-uit: aus).

voortvluchtig, bv. n.: flüchtig. I -e,

m.: Flüchtling [m.]. voortijd, m.: Yorzeit [vr.]. voortijds, bw.: vor Zeiten, ehemals. voortijlen, w. o.: forteilen; (in de koorts:) lortwahrend irrereden.

voortijveren, w. o.: anhalten [onr.] zu eifern.

voortijzelen, w. o.: anhalten [onr.] zu glatteisen.

voortzetten, w. b.: fortsetzen. voortzetter, in.: Fortsetzer [m.]. voortzetting, vr.: Fortsetzung [vr.]. vooruit, bw.: 1) voraus; 2) im Yor-aus, zum Yoraus.

vooruit-gaan, w. o.: vorausgehen [onr.], (fig.) Fortschritte machen, (ook:) sich bessern; I-gang, in.: Fortgang [m.], (fig.) Fortschritte [m. mrv.], (ook:) Besse-rung [vr.]; -helpen, w. b.: forthelfen [onr.] [3]; -komen, w. o.: vorwarts kommen [onr.], (fig.) seinen Weg machen; -steken, w. o.: vorspringen [onr.], vorragen; -zicht, o.: Aussicht [vr.] (-zichten, o. mrv.: Aussich-ten [vr. mrv.].

voorvaderen, m. mrv.: Yorfahren [m. mrv.], Yorvater [m. mrv.]. voorvaderlijk, bv n.: vorvaterlich. voorval, o.: [s] Ereigniss [o.], Bege-benheit [vr.], Yorfall [m.; a].

voorvallen, w. o.: geschehen [onr.], sich ereignen.

voor vecht en, w. o.: vorfechten [onr.].

voorvechter, m.: Yorfechter [m.]. voorvertrek, o,: Yorzimmer [o.], voorvinger, m.: Zeigefinger [m.1. voorvinkenet, o,: (zeew.) Yorfinke-nett [a.].

voorvleugel, m.: (ins.) Yorderflügel ]m.[.

voorvoegsel, o.: (tik.) voorvoet, m.: Yorderfuss [m.; ü].

voorwaar, bw.: fürwahr, voorwaarcle, vr.: Bedingung [vr.]. voorwaardelyk, bv. n,: bedingt (als bw.: unter der Bedingung, bedingungs-weise); -e wijs: (tik.) Bedingungsform [vr.].

voorwaarts, bw.: vorwarts. voorwaartscli, bv. n.: fortschreitend. voorwegen, w. b.: vorwagen [onr.] (Einem etwas).

voorwenden, w. b.: yorwenden, vor-geben [onr.J.

voorwending, vr.: Yorwendung [vr.]. voorwendsel, o.: Yorwand [m.; a]. voorwereld, vr.: Yorwelt [vr.]. voorwerk, o.: (vest.) Yorwerk [o.]; (van boeken:) Titel [m.] u. s. w. voorwerp, o.: Gegenstand [m.; a]. voorwrerpeljjk, bv. n*: gegenstand-lich, objektiv.

voorwerpen, w. b.: yorwerfen [on?.], voorweten, o-: Yorwissen [o.], voorwiel, o.: Yorderrad [o.; a.]. voorwinter, m.: Yorwinter [m.]„ voorwoord, o.: Yorwort [o.], voorzaal, yr.: Yorsaal [m ; -sale]. voorzaat, m.: Yorfahr [m ]. voorzanger, m.: Yorsanger [m.]. Ivoor zeggen, w. b.: vorsagen (Einem etwas).

Ivoor zeggen, w. b.: vorliersagen, prophezeien.

voor z eggend, bv.n.: vorhersagend, prophezeiend.

Iv o o rzegger, m.: Yorsager [m.]. Ivoorzegger, m.: Weissager [m.]. Ivoor zegging, vr.: (das) Yorsagen. Ivoor z e gging, yr.: Yorhersagung [vr.], Prophezeiung [vr.].

Ivo o r zegster, vr.: Yorsagerin [vr.]. Ivoor z e g ster, vr.: Weissagerin [vr.].

voorzeil, o.: Yorsegel [o.], voorzeilen, w. o.: voraussegeln. voorzeker, bw.: erewiss. sicherlich.

voorzichtig, bv. n.: vorsichtig; I -heid, Yorsichtigkeit [vr.], Yorsicht [vr.]. voorzien, w. b.: 1) (iets:) vorhersehen [onr.], voraussehen [onr.]; 2) iem. - van : Einen versehen [onr.] mit. I -, w. o.: 1) -in: sorgen für; 2) het - hebben op: es ab-gesehen haben auf, es gemünzt haben auf; 3) het niet - hebben op iemand of op iets: Einen oder etwas nicht mogen [onr.J.

I - (zich) w. w.: 1) sich versehen [onr.] (- van: mit); 2) zich in cassatie -: (rcht.) an den Kassationshof appellircn [ie].

Voorzienigheid, vr.: (theo.) Yorse-hung [vr.].

voorziening, vr.: 1) ter - in eene behoefte: zur Aohülfe eines Mangels; ter - in iemands behoeften: um für Jemands Bedürfnisse zu sorgen; 2) de - in cassatie: (rcht.) das Kassationsgesuch.

voorzingen, w. b.: vorsingen [onr.] (Einem etwas). I -, w. o.: vorsingen [onr.]. voorzinger, m.: Yorsinger [m.]. voorzitster, vr.: Yorsitzerin [vr.], Prasidentin [vr.].

ge-

vore, vr.: Furche [vr.].

Ivoren, w. b.: (akk.) furchen.

Ivoren, vr. mrv.: Furchen [vr. mrv.]; I -schrift, o.: Furchenschrift [vr.].

Ivoren, m.: Zie voorn.

Ivoren, bw.: vorn; van -: vorn; van -afaan: von vornan; van te -: vorhe:, vor; I -staand, bv. n.: vorher genannt. vorig, bv. n.. vorig, vork, vr. Gabel [vr.]; | -tand, m.: Gabelzinke [vr.], Gabelspitze [vr.]; -vormig, bv. n.: gabelförmig. vorm, m.: Form [vr.]. vormeiyk, bv. n.: förmlich; I -heid, Förmlichkeit [vr.].

w. b.: (tech.) formen; (fig.) firmeln.

fuchsfarbig;

[m.].

vr.:

naar

l -heid,

voorzitten, w. o.: den Yorsitzhaben. voorzitter, m.: Yorsitzer [m.], Pra-sident Lm.].

voorzitterschap, o.: Yorsitz [m], Prasidium [o.]; het - bekleeden: den Yorsitz haben.

voorzolder, m.: (der) vordere Dach-boden Lo en ö].

voorzomer, m.: Yorsommer [m.]. voorzoom, m.: Yordersaum [m.]. voorzoon, m.: 1) Sohn [m.; ö] aus früherer Ehe; 2) (der) ausser Ehe borne Sohn löj.

voos, bv. n.: pelzicht; (fig.) entkraftet, entnervt; I -heid, vr.: pelzichte Beschaf-fenheit [vr.], (fig.) entnervte Beschaffenheit [vr.].

vorderen, w. b.: fordern, verlangen, w. o.: fortschreiten [onr.], Fortschritte machen.

vordering, vr.: 1) Forderung [vr.]: 2) Fortschritt Lm.].

r, zu-vr.:

vormen,

bilden; (kkl.)

vormer, m.: Former [m.]; (fig.) Bild-ner [m.].

vorming, vr.: (tech.) (das) Formen; (fig.) Bildung [vr.]; (kkl.) Firmelung [vr.], (das) Firmeln.

vormpje, o.: Förmchen [o.], vormsel, o.: (kkl.) Firmelung [vr.]. vorsch, m.: Zie kikvorsch. * vorst, m.: Fürst [m.]. I -, vr.: (het vriezen:) Frost [m.]; (dakvorst:) Firste [vr.].

vorstelpk, bv. n.: fürstlich. vorsten, m. mrv.: Fürsten [m. mrv.]. vorstendom, o.: [t] Fürstenthum Lo.; -thümer] [t],

vorstig, bv. n.: frostig. vorstin, vr.: Fürstin [vr.]. vorst-lood, o.: Firstenblei [o.]; l-pan, vr.: Firstenziegel Lm.].

vos, m.: (drk. en fig.) Fuchs [m.; ü]; I -achtig, bv. n.: fuchsicht. vosje, o.: Füchschen [o.], vos-kleurig, bv. n.: l-paard, o.: Fuchs [m.; ü]. vosse, in Sam.: Fuchs... voteeren, w. o.: votiren [ie], votum, o.: Yotum [o.: mrv.: Yoten], Stimme [vr.L; een - van vertrouwen: ein Y ertrauensvotum.

vouw, vr.: Falte [vr.]; I-been, o.: Falz-bein [o.].

vouwen, w. b.: falten; (boekbinderij:) falzen.

vouwer, m.: (boekb.): Falzer [m.]. vouwing, vr.: (das) Falten; (boekb.: das) Falzen.

vonw-mes, o.: Einlegemesser [o.], vouw ster, vr.: (boekb.:) Falzerin [vr.].

vouw-stoel, m.: Klappstuhl [m.; ü]; I -tafel, vr.: Klapptisch [m.]. vouwtje, o.: Faltchen Lo.]. vraag, vr.: Frage Lvr.]. vraagaclitig, bv. n.: fragsüchtig; I -heid, vr.: Fragesucht [vr.].

vraag-al, m. en vr.: (der, die) Frag-süchtige.

vraagster, vr.: Fragerin [vr.]. vraag-ziek, bv.n.:fragsüchtig; l-zucht, vr.: Fragesucht [vr.].

vraat, m.: Yielfrass [m.; I -zucht, vr.: Gefrassigkeit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: ge-frassig.

vracht, vr.: (i. a. b.) Fracht [vr.]. vrachtje, o.: kleine Fracht [vr.].

Ivragen, onr. w. o. en b.: fragen [reg.]; (fig.) bitten [onr.], ersuchen; (noo-digen, nooden:) einladen [onr.].

Ivragen, vr. mrv.: Fragen Lvr. mrv.]; I -boek, o.: Fragebuch [o.; ü], vragender-wys (-wijze), bw.: fragen-derweise.

vrager, m.: Frager [m.]. vratig, bv. n.: gefrassig ; I -heid, vr.: Gefrassigkeit [vr.].

vrede, vr.: Frieden [m.], Friede

vreedzaam, bv. n.: friedfertig; I -heid, Friedfertigkeit [vr.1. vreemd, bv. n.: fremd; I -heid, vr.: Fremdheit [vr.].

vreemde, m. en vr.: (der, die) Fremde. I -, o.: (das) Fremde. I -, m.: (fig. buitenland:) Fremde [vr.], Ausland [o.]; den -: in die Fremde, ins Ausland; inden -: in der Fremde, im Auslande; uit dep--aus der Fremde.

vreemdeling, m. en vr.: 1) (der, die) Fremde; 2) Auslander [m.], Auslanderin [vr.]; 3) (fig.) Fremdling [m.].

vreemden, m. en vr. mrv.: (die) Frem-den [m. en vr. mrv.]; I-legioen, o.: Frem-denlegion [vr.].

vreemdsoortig, bv. n.: fremdartig;

I -heid, vr.: Fremdartigkeit [vr.].

vrees, vr.: Furcht [vr.]; I -achtig, bv.

n.: furchtsam; -achtigheid, vr.: Fruchtsam-keit [vr.].

vreeseiyk, bv. n.: fürchterlich. schrecklich, furchtbar; I -heid, vr.: Fürchterlichkeit [vr.], Furchtbarkeit [vr.]. vreet-party, vr.: Fresserei [vr.]. vreetster. vr.: Fresserin [vr.]. vreet-wolf, m.: Fresswolf [m.; ö]; l-zak,

m.: Fresser [m.]. vreeze, vr.: (dk.) Furcht [vr.]. vreezen, w. b.: fürchten. I -, w. o. : fürchten; - voor: 1) (voor iets of iem. waarvan men gevaar ducht:) sich fürchten vor [3], 2) (voor iets of iemand waar voor men gevaar ducht:) fürchten für [4].

vrek, m.: Geizhals [m.; a], Filz [m.];

I -achtig, bv. n.: Zie vrekkig.

vrekkig, bv. n.: geizig, filzig; vr.: Geiz [m.], Filzigkeit [vr.].

vreten, w. o. en b.: fressen [onr.F I •, z. n. o.: Fressen [o.], vreter, m.: Fresser [m.]. vretery, vr.: (vreetpartij:) Fresserei [vr.]; (spijs, kost:) Fressen [o.].

vreugde (vreugd), vr.: Freude [vr.]; hoe meer zieltjes, hoe meer -: (spr.) je die Gesellschaft, je grösser die

grosser Lust.

vriend, m.: Freund rm.1. vriendelijk, bv. n.: freundlich; I -heid, Freundlichkeit [vr.]. vrienden, m. mrv.: Freunde [m. mrv.];

I -groet, m.: Freundesgruss [m.; ü]; -kring, n.: (der) freundschaftliche Zirkel; -maal, \: Mahlzeit [vr.1 unter Freunden; -plicht, n.: Freundespflicht [vr.].

vriendhoudend, bv. n.: freundschaft-lichgesinnt; 1 -heid, vr.: Freundschaftlich-keit [vr.].

vriendin, vr.: Freundin [vr.]. vriendinnetje, o.: Freundinchen [o,], vriendje, o.: Freundchen [o.], vriendschap, vr.: Freundschaft [vr.]; (tig. fam.) Freundchen [o.].

A riendschappelijk, bv. n.: freund-schaftlich; I -heid, vr.: Freundschaftlich-keit [vr.j.

vriendschaps, schafts ....

vries-barst (-berst), m.: Eiskluft [vr.; ü]; I -punt, o.: Gefrierpunkt [m.]; -weder (-weer), o.: Frostwetter [o.].

Arriezen, w. onpers. en w. o.: frieren [onr.].

vroed, bv. n.: weise, klug; 1 -godin, (fab.) Geburtsgöttin [vr.1 (Lucina). vroedheid, vr.: Weisheit [vr.], Klug-heit [vr.].

vroed-kunde, vr.: Geburtshülfe [vr.], Obstetrie [vr ]; I -kundig, bv. n.: geburts-hülflich, obstetrisch; -meester, m.: Ge-burtshelfer [m.].

vroedschap, vr.: [rat] Stadtrath [m.; -r ithe] [t], Mumcipalitat [vr.].

vroedvrouw, vr.: Hebamme [vr.]. vroeg, bv. n.: früh, frühe ; I -kerk, vr.: Frühkirche [vr.J; -preek, vr.: Frühpredigt |vr.]; -rijp, bv. n.: frühreif; -rijpheid, vr.: Frühreife [Vr.]. vroegte, vr.: Frühe [vr.]. vroeg-tijdig, bv. n.: frühzeitig; I -tijdigheid, vr.: Frühzeitigkeit [vr.]; -tijds, bw.: früh.

vr.:

vr.:

in Sam.: Freund-

vrome, m. en vr.: (der, die) Fromme; (iron.) Frömmler [m.], Frömmlerin [vr.].

A'romelijk, bw.:fromm. vromigheid,

• vr.]. vro

TT.: Frö

vroom, bv. n.: fromm; I -heid, vr.: Frömmigkeit [vr.].

vroon, o.: (hist.) Frohne [vr.]; I -dienst, m.: Frohndienst [m.]; -geld, o.:Frohngeld [o ).

ArouAV, vr.: Frau [vr.]. vrouwachtig, bv. n.: weiberhaft, fig.) die Weiber liebend (hij is niet -: er ieot die Weiber nicht); I -heid, vr.: Wei-f-haftigkeit [vr.].

rouwe, in Sam.: Frauen.... •ouwelijk, bv. n.: weiblich; I -heid, weiblichkeit [vr.].

rouwen, vr. mrv.: Frauen [vr. mrv.], reiber [o. mrv.]; I -aard, m.: Frauenart r.], Weiberart [vr.]; -borst,vr.:weibliche Brust [vr.; ü];-dienaar, m.: Weiberknecht m.]; -distel, vr.: (pik.) Frauendistel [vr.];

Frömmigkeit

olijk, bv. n.: fröhlich; I -heid, •öhlichkeit [vr.].

vr.:

-dokter, m.: Frauenarzt [m.; a]; -dracht, vr.: Weibertracht [vr.]; -drank, m.: Frau-engetrank [o.]; -gek, m.: Weibernarr [m.]; -gekakel, o.: Weibergeschwatz [o.]; -gekijf, o.: Weibergezank [o.]; -haar, o.: Frauenhaar [o.l (ook pik.); -haat,m.: Wei-berhass [m.]; -hand, vr.: Frauenhand [vr.; a]; I in overige Sam.: Frauen...., Wei-ber____

vrouwtje, o.: Weibchen [o.], vruclit, vr.: Frucht [vr.; ü]. vruchteloos, bv. n.: 1) fruchtlos; 2) vergeblich; I -heid, vr.: 1) Fruchtïosig-keit [vr.1, 2) Vergeblichkeit [vr.].

vr\j, bv. n.: frei. I -, bw.: ziemlich; - groot, ziemlich gross; - duur: ziemlich theuer [tl.

vryjaf, o.: Urlaub [mj. vrijage, vr.: Engagement, vrijbiljet, o.: Freibillet [o.], Freikarte [vr.1.

vrjjblijven, w. o.: freibleiben [onr.]. vrijbrief, m.: Freibrief [m.j. vrijbuiten, w. o.: Freibeutereitreiben [onr.1.

vrijbuiter, m.: Freibeuter [m.]. vrijbuiterij, vr.: Freibeuterei [vr.]. vrijburg, m.: Asyl [o.], Freistatte [vr.]. Vrijdag, m.: Freitag [m.]; op -: am Freitage ; Goede -: Charfreitag [m.]. vrijdagsch, bv. n.: freitags. vrijden, w. b.: befreien, vrijdenker, m.: Freidenker [m.1. vrijdenkerij, vr.: Freidenkerei [vr.]. vrij ding, vr.: Befreiung [vr.]. vrij dobbelen, w. o. (en zich sich [2] los würfeln.

vrijdom, m.: Befreiung [vr.], Erlassung [vr.].

vrije, m. en vr.: Freie [m. en vr.]. I -, o.: Freie [o.l.

vrijëlijk, bw.: frei, ungehindert. vrijen, w. o.: engagirt [ie] sein; (fam.) karessiren [ie].

vrijer, m.: Liebhaber [m.]: oude Hagestolz [m.].

vrn-entree, o.: (der) freie Eintritt;

I -biljet, o.: Freibillet [o.].

vrijerij, vr.: Engagement [o.]; (fam., das) Karessiren [ie], vrijgeboren, bv. n.: frejgeboren. vrijgeest, m. : Freigeist [m.]. vrijgeesterij, vr.: Freigeisterei [vr.]. vrijgeestig, bv. n. en bw.: freigeiste-risch; I -heid, vr.: (das) Freigeisterische. vrijgekocht, bv. n.: losgekauft. vrijgelaten, bv. n.: freigelassen. vrijgelatene, m. en vr.: Freigelassene [m. en vr.].

vrijgeleide, o.: Freigeleit [o.], vrijgesproken, bv. n.: freigespro-chen.

vrijgeven, w. b.: freigeben [onr.]. vrijgevig, bv. n.: freigebig; I -heid, Freigebigkeit [vr.1. vriigeving, vr-: Freigebung [vr.]. vrijgevochten, bv. n.: zij hebben zich -: sie haben ihre Freiheit erkampft. vrijgezel, m.: Junggesell [m.]; nog -: noch ledig sein. vriigraaf, m.: Freigraf [m.]. vrjjhartig, bv. n.: offenherzig; I -heid, Dffenherzigkeit [vr.1. vrijhaven, vr.: Freihafen [m.J. vrijheer, m.: Freiherr [m.].

-, w. w.):

vr.:

zijn:

vr.: O

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

36

vrijverklaring, vr.: Freierklarr \g [vr.J.

*rjjheerl|jk, bv. n.: freiherrlich. vryheid, yr.: Freiheit [vr.]; de - nemen : sich die Freiheit nehmen; ik neem de ich nehme mir die Freiheit; I - minnend, bv. n.: Freiheit liebend. vrijheids, verbogen vorm: Freiheits-;

-boom, m.: Freiheitsbaum [m.; a]; - oorlog, m.: Freiheitskrieg [m.]; -muts, vr.: Freiheitsmütze [vr.]; -zin, m.: Freiheits-sinn [m.].

vrjjUouden, w. b.: freihalten [onr.]. vrjjjaar, o.: Freijahr [o.], vrijkaart, vr.: Freikarte [vr.]. vrijkaart)e, vr.: Freibillet [o.|.

ij kennen (zich), w. w.: sich seiner Unschuld bewusst sein. vrjjkeuren, w. b.: freisprechen [onr.]. vry komen, w. o.: freikommen [onr.]. vrijkoop, m.: Freikauf [m.]. vrjjkoopen, w. b.: freikaufen. vrykooplng, vr.: Freikaufung [vr.]. vrjjkorps, o.: Freischar [vr.]. vrijlaten, w. b.: freilassen [onr.]. vrijlating, vr.: Freilassung [vr.]. vrijleen, o.: Freilehen [o.], vrjiloopen, w. b.: entweichen [onr.], entgehen [onr.]; I -, w. o.: frei bleiben [onr.].

vr jjlot, o.: (das) freie Loos.    [m.

vr|jloten, w. o.: eine freie Nummer [m.]. ziehen [onr.].

vrijmaken, \v. b.: freimachen, befreien. vr||maker, m.: Freimacher [m.], Be-freier [m.].

vrijmaking, vr.: Freimachung [vr.], Befreiung [vr.j.

vrjjman, m.: Freimann [m.; a]. vr|jmarkt,vr.: (die) freie Markt [m.; a]. vrijmetselaar, m.: Freimaurer [m.]. vrijmetselarij, vr.: Freimaurerei [vr.]. Lvr.].

vrijmoedig, bv. n. en bw.: freimüthig [t]; I -heid, vr.: [t] Freimüthigkeit [vr.].

vrijplaats, vr.: Freistatt [vr.], Frei-statte |vr.].

vrijpleiten, w. b.: frei plaidiren [ie]. vr|jpleiting, vr.: [ie] Freiplaidirung [vr.].

vrijpostig, bv. n. en bw.: frech, un-verscnamt.

vrijspraak, vr.: Freisprechung [vr.]. vr|jspreekster, vr.: Freisprecherin [vr.].

vrijspreken, w. b.: freisprechen [onr.].

vrijsprekend, bv. n.: freisprechend. vrjjspreker, m.: Freisprecher [m.]. vrijspreking, vr.: Freisprechung [vr.].

vrijstaan, w. o.: freistehen [onr.]. vrijstaat, m.: Freistaat [m.]. vrijstad, vr.: Freistadt [al. vrijstellen, w. b.: freistellen. vrijstelling, vr.: Freistellung [vr.]. ijster, vr.: (das) ledige Frauenzim-(das) Fraulein; (ook :) Geliebte [vr.];

-: alte Jungfer [vr.]; I -ziekte, vr.:

vrijvrouw, vr.: Freifrau [vr.], Baro-nin [vr.].

vr|j waar der, m.: Bürge [m.]. vrijwaren, w. b.: sicher stellen, vry waring, vr.: Sicherstellung [v .]. vrijwillig, bv. n. en bw.: freiwiüg: I -heid, vr.: Freiwilligkeit [v#.]. vrijwilliger, m.: Freiwilliger [nu], vrijzinnig, bv. n.: freisinnig; I -' 1 vr.: Freisinnigkeit [vr.], Freisinn [m.J.

vuig, bv. n.: vei achtlich; I-heid. vr. Yerachtlichkeit [vr.].

VI*

Ivuil, bv. n.: schmutzig; | -heid, er.: Schmutzigkeit [vr.].

Ivuil, o.: Schmutz [m.]. vuiligheid, vr.: 1) Schmutz 2) Schmutzigkeit [vr.1.

vuilik,

[m.].

vuilnis, o.: Kehricht [o.], vuilte, vr.: Schmutzigkeit [vr.]. vuist, vr.: Faust [vr.]; voor de - weg: vor der Faust weg, aus dem Stegreif; I -gevecht, o.: Faustkampf [m.; a]; -handschoen, m.: Fausthandschuh [m.|; -recht, FaustrecKt [o.]; -slag, m.: Faustschlag a]; -vechter, m.: Faustka:c*pfer

vulkaa

m.: (fab.)

vulkanisch, bv. n.: vulkanische vulkaniseeren, w. b.: vulkanisiren [ie].

vullen, w. b.: füllen. vuiler, m.: Füller [m.]. vulling, vr.: Füllung [vr.]. vulsel, o.: Füllsel [o.], Fullang vulster, vr.: Füllerin [vr.]. vuns (vunzig), bv. n.: muffig; I -heid, Muffigkeit [vr.].

I vuren, w. o.: feuern, schie&sen [onr.].

I vuren, bv. n.: föhren; I -hc .1, o.: Föhrenholz [o.]; -houten, bv. n.: ren.

vurig, bv. n.: feurig; (van graan:) brandig; (van de huid:) voll Ausschlag; I -heid, vr.: Feurigkeit [vr.], Feuer [o.], (van graan:) Brand [m.], (van de huid:) Hautausschlag [m.]. vuriglijk, bw.: feurig.    *

vr

iir¹

-ü.j;

m. en vr.: Schmutzfink

o.:

in, m.: (adk.) Yulkan [m.]. I Vulkan [m.].

vr.:

foh-

tun

mer,

oude

Bleichsucht [vr.]. vr|j-uit, bw.: frei heraus. vr|jvechten (zich), w.

Freiheit erkampfen.

vr |j vecht ing, der Freiheit.

v |jverklaard, bv. n.: frei erklart. v ilverklaren, w. b.: frei erklaren.

vuur, o.: Feuer ]o.]; -vatten:« Feuer fangen [onr.] (ook fig.); te - en te zwaard, mit Feuer und Schwert; het koud (hik. der kalte Brand; I -aanbidder m.: Feuer-anbeter [m.]; -aanbidding, vr.: Feueranbe-g [vr.]; -achtig, bv. n.: feuerartig: -baak, vr.: Feuerbake [vr.], [t] Leucht-thurm [m.; ü]; -bloem, vr.: (pik.) Feuer blume [vr.]; -bol, m.: Feuerkugel [vr.] -dienst, m.: Feuerdienst [m.]; -dood, m. Feuertod [m.]; -rood, bv. n.: feuerroth[t] -spuwend, bv. n.: feuerspeiend; -vast, bv

n.: feuerfest. v|jand, m.: Feind [m.]. v|jandel|jk, bv. n.: feindlich: w.: sich die vr.: Feindlichkeit [vr.].

vijandig, bv. n.: feindselig; i< /d vr.: Erkampfung [vr.] zijn : Einem feind sein.

vijandin, vr.: Feindin [vr.]. t vijandschap, vr.: Feindschaft [vr.]. v|jf, tw.: fünf. I -, vr.: Fünf [vr.j.

vr.:

vyf-blad, o.: (pik.) Fünfblatt [o.];

, -daagsch, bv. n.: fünftagig.

vijfde, bv. n.: (der, die, das) fünfte. I -,

o.: Fünftel [o.].

vyf-deelig, bv. n.: fünftheilig [t]. vyfder-liande (-lei), bw.: fünferlei. vyfdraadscli,bv.n.: fünfdrahtig; l-dub-bel, dv. n.: fünfdoppelt; -duizendst, bv. n.: fünftausendst; -duizendste, o.: Fünftausend-.stel.

vyftien. tw.: fünfzehn. vijftiende, bv. n.: (der, die, das) fünf-zehnte.

vyftig, tw.: fünfzig. vijftiger, m.: Fünfziger [m.J. vyftiger-hande (-lei), bv. n.: fünfzi-gerlei.

vijftigste, bv. n.: (der, die, das) fünf-zigste.

vijg, vr.: (pik.) Feige [vr.] I -steen, m.: Feigenstein [m.]; -wrat, vr.: Feigenwarze lvr.1.

vyge-blaadje, o.: Feigenblattchen [o.];l-blad, o.: Feigenblatt [o.; a]; -boom, in.: Feigenbaum fm.; a]; -boon, vr.: Fei-genbohne [vr. |; -distel, vr.: Feigendistel jvr.]; -peer, vr.: Feigenbirne [vr.]. vygen, vr. mrv.: Feigen [vr. mrv.]; -bijter, m.: (vog.) Feigenfresser [m.1; -mand, vr.: Feigenkorb [m.; " ]; -melk, Feigenmilch [vr.J; -tuin, m Feigen-garten [m.; al. vyl, vr.: Feile [vr.]. vylen, w. b.: feilen, vjjlsel, e.: Feilicht [o.], Feilstaub [m.], Feilspane [m. mrv.]. vjjven, vr. mrv.: Fünfen [vr. mrv.I. vy ver, m.: Teich [m.J. vyzel, m.: Mörser [m.1; - en stamper t Mörser und Stössel. I -, vr.: Winde Lvr.], Schraubenwinde [vr.].

vyzel-molen, m.: Wasserschraube [vr.]; I -stamper, m.: Stössel [m.], Mörser-stössel [m.].

vyzelen, w. b.: in die Höhe schrau-ben.

W.

n.: zu durchwaten, durchwatbare

vr.:

Iwaard, m.: [t] Wirth [m.]; (mannetjeseend:) Enterich [m.]; buiten den - rekenen: (spr.) die Rechnung ohne den Wirth [tl machen; zooals de - is vertrouwt hij zijne gasten: (spr.) was ich denk’ undthu, trau ich andern zu.

Iwaard, bv. n. en bw.: werth [t].

waadbaar, bv. n

durchwatbar; ! -heid,

Beschaffenheit [vr.].

waag, vr. 1) (weeghuis:) Wagehaus [o.; a], Wage [vr.]; 2) (waagspel, kansspel:) Wagespiel [o.], Wage [vr.J.

waag-brief.je, o.: Wagezettel [m.1;

I-drager, m.: Wageknecht [m.1; -geld, o.: Wagegeld [o.]; -gewicht, o.:Wagegewicht [o]; -hals, m,: Wagehals [m.; -halse]; -h izerij, vr.; Waghalsigkeit [vr,];-meester, m,: Wagemeister [m,]; -meesterschap, o.: Wagemeisteramt [o.]; -schaal, vr.: Wage-schale [vr.] (in de -schaal stellen: fig.: aufs Spiel setzen); -spel, o.: Wagespiel [o.]; -stand, m.: Gleichge wicht [o.]; -stuk, o.: Wagestück [o.]; -werker, m.: Wageknecht (m.1.

waai, vr.: (pop.) Zie wade. waaien, w. onpers., w. o. en w. b.: we hen.

waaier, ?_i.: Facher [in.]; I -boom, m.: Facherpalme [vr.]; -brander, m.: (zekere gasbek:) Facherbrenner [m.]; -doos, vr.: Facherschachtel [vr.].

waaieren, w. b.: fachern, facheln. waaier-palm, m.: Zie -boom ; I-schilder, m.: Fachermaler [m.]. waaiertje, o.: Facherchen [o.], waaier-visch, m.: Facherfisch [m.]; 1 -v< rmig, bv. n.: facherförmig.

v aak, vr.: Wache [vr.], Nachtwache [v | ; I -hond, m.: Wachhund [m.], Ketten-1 [m.]; -loon, o.: Wachlohn [m.]. aaksch, bv. n.: wachsam; I -heid, \ Wachsamkeit [vr.J.

aakster, vr.: Wachterin [vr.J. v, aak-toren, m.: [t] Wachthurm [m.; ül; I -zaarn, bv. n. wachsam;-zaamheid, vr.: Wachsamkeit [vr.].

Waal, m.: Wallone [m.]; Waalsch, bv.

n.: wallonisch (als z. n. o.: wallonische Sprache [vr.]); AYaalsche, vr.: Wallonin [vr.].

waan, m.: Walm [mj; in den - ver-keeren: in dem Wahne sein; iemand in den - brengen: Einen in den Wahn brin-gen [onr.]; I -wijs, bv. n. dünkelhaft; -wijsheid, vr.: Dünkelhaftigkeit [vr.], Dün-kel [m.]; -zin, m.: Wahnsinn [m.]; -zinnig,

bv.    n.: wahnsinnig;-zinnigheid, vr.: Wahn-sinnigkeit [vr.].

Iwaar, bv. n.: 1) wahr; 2) wahrhaft; zoo - als ik leef: so wahr ich lebe; iets

-    maken: etwas wahrmachen; het ware geloof: der wahre Glauben.

Iw^aar, bw.: wo; - vandaan: woher;

-    naartoe: wohin.

Iwaar, vr.: Waare [vr.]; alle - is naar zijn geld: (spr.) leicht Geld, leichte Waare.

waar-aan, bw.: woran; I - achter, bw.; wohinter.

waarachtig, bv. n.: wahrhaftig; I -heid, vr.: Wahrhaftigkeit [vr.].

waarborg, m.: Sicherheit [vr.]; ten -strekken voor: verbürgen; I -maatschappij, vr.: Versicherungsgesellschaft [vr.]. 'waarborgen, w. b.: verbürgen. waarborger, m.: Yerbürger [m.]. waarborging, vr.: Yerbürgung [vr.]. waar-boven, bw.: über was; I -bij

bw. : wobei.

waarde, vr.: 1) [t] Werth lm.]; -hechten aan: Werth [t] legen auf; in - houden: in Ehre halten lonr.l; 2) Würde [vr.1; de - van den mensch: die Menschenwürde.

waardeerbaar, bv. n.: schatzbar;

I -heid, vr.: Schatzbarkeit [vr.]. waardeerder, m.: Schatzer [m.]. waardeeren, w. b.: 1) schatzen; 2) würdigen.

waardeering, vr.: 1) Schatzung [vr.]; 2) Würdigung [vr.].

waardgeld, o.: Werbegeld [o.], Sold [m.].

waardgelders,

Waardgelders [m. mrv.], Söldner [m.mrv.].

waardig, bv. n.: würdig; I -heid, vr.: Würde [vr.]; -heidsbekleeder m.: Würden-trager [m.].

waardin, vr.: 1) |t] Wirthin [vr.]; 2) (gein.) [t] Hurenwirthin [vr.].

m.

wovon; -voor, wovor.

lifir.

’w

pe [vr.],

Wamms [o.]. Zie (pop.)

mrv.:    (hist.)

waardoor, bw.: wodurch. waargeest, m.: Gespenst [o.], waarheen, bw.: wohin. waarheid, vr.: Wahrheit [vr.]; waarheden, mrv.: Wahrheiten [mrv.]; overeenkomstig de -: der Wahrheit gemass; de - wil niet altijd gezeid wezen: die Wahrheit findet nicht immer eine gute Statt.

waar-in, bw.: worin; I -langs, bw.: wo entlang.

waarlijk, bw.: wahrlich. waarmaken, w. b : beweisen [onr.]. waarmaking, vr.: Beweis [m.]. waarmede, bw.: womit. waarmerk, o.: Stempel [m.]. waarmerken, w. b.: beglaubigen. waar-na, bw.: worauf, wonach; I -naar, bw.: wonach; -naast, bw.: wo-neben.

waarneembaar, bv. n.: wahrnehm-bar; I -heid, vr.: Wahrnehmbarkeit [vr.|.

waarneemster, vr.: 1) Wahrnehme-rin [vr.]; 2) Yerseherin [vr.1.

waarnemen, w. b.: 1) wahrnehmen [onr.]; 2) versehen [onr.].

waarnemer, m.:    1) Wahrnehmer

[m.]; 2) Yerseher [m.1.

waarneming, vr.: 1) Wahrnehmung [vr.]; 2) Yersehung [vr.].

waar-nevens, bw.: woneben; I -om, bw.: 1) (om wat:) worum, 2) (om welke reden:) waruin; -omheen, bw.: worum herum; -omstreeks, bw.: wo ungefahr; -omtrent, bw.: 1) wo ungefahr, 2) worüber, wovon : -onder, bw.: worunter; -op, bw.: worauf; -over, bw: worüber. waarschuwen, w. b.: warnen. waarschuwer, m.: Warner [m.]. waarschuwing, vr.: Warming [vr.]. waarschuwster, vr.: Warnerin [vr.]. waarschijnlijk, bv. n.: wahrschein-ïh; I -heid, vr.: Wahrscheinlichkeit [vr.]; naar alle -heid: aller Wahrscheinlichkeit nach.

waar-tegen, bw.: wogegen; I -toe, bw.: wozu; -tusschen, bw.: wozwischen; -uit, bw.: woraus; -van, bw.: bw.: 1) wofür, 2) wozu, 3) waarzeggen, w. o. wahrsagen (Einem). waarzegger, m.: Wahrsager [m.1. waarzeggerij, vr.: Wahrsagerei [vr.]. waarzegster, vr.: Wahrsagerin [vr.]. waas, o.': Nebel [m.]. wacht, vr.: Wache [vr.], Wacht [vr.].

wachtel, m.: (vog.) Wachtel [vr.]. wachten, w. o.: warten. I -. w. b.::

1)    erwarten; 2) warten auf; 3) (fig.) empfangen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich hüten (- voor: vor).

wachter, m.: Wachter |m.]. wachtsch, bv. n.: wachsam; I -heid,, vr.: Wachsamkeit [vr.]. wad, o.: Watt [o.].

wade, vr.: 1) (ontl.) Kniekehle [vr.];.

2)    Leichenkleid [o.].

waden, w. o.: waten. I w. b.: (een lijk:) einkleiden.

wafel, vr.: (i. a. b.) Waffel [vr.].

Iwagen, w. o. en b.: wagen, iwagen, m.: Wagen [m.]. wagenaar, m.: Wagenlenker [m.]; (fig.) Kutscher [m.1. wagenwijd, bw.: wagenweit, wager, m.: Wager [m.1. waggelheenen, w. o.: wackeln. waggelend, bv. n.: wackelnd, wacke-waggon, m.: Wagon [m.], Eisenbahn-wagen [m.].

wak,    o.: Eisloch [o.; ö], waken, w. o.: wachen. waker, m.: Wachter [m.]. wakker, bv. n.: 1) (niet slapend

wach; eene herinnering bij iemand houden: Eines Andenken an etwas rege halten [onr.]; 2) (flink:) wacker; I -heid, vr.: Wackerheit [vr.].

wal,    m.: Wall [m.; aj.

Waldenzen, m.: mrv.: (kkl.-hist.y

Waldenser [m. mrv.].

waldhoorn, m.: Waldhorn [o.; ö];.

I -blazer, m.: Waldhornblaser lm.], waldhoornist, m.: Waldhornist [m.], walg, vr.: Ekel [m.]. walgen, w, o.: ekeln; ik walg van....: es ekelt mir vor, mir ekelt vor, walglijk, bv, n.: ekelhaft; I -heid, vr,: Ekelhaftigkeit [vr.], walken, w. b,: walken, walker, m.: Walker [m.], walm, m.: Qualm [m.]; I -achtig, bv.n.r qualmig.

wals, vr.: (dans:) Walzer [m,]. walsen, w. o.: walzen, den Walzer tanzen,

walser, m.: Walzer [m,l. walseres, vr.: Walzerin [vr,]. walvisch, m,: Walfisch [m.].

wam,    vr.: wambuis, o,:

wammes, wamen, w. o.: (zeew.) wamen. wammen, w. b.: ausweiden, ausneh-men [onr.].

wammes, o.: Wamms [o.]*, iemand op zijn - komen: Einem das Wamms aus-klopfen; op zijn - krijgen: Schlage be-kommen [onr.], (fig.) durchgehechelt werden [onr.]; mettertijd komt Harmen in het -: (spr.) Zie Harmen.

wan,    vr.: Wanne [vr.1. wan-bedrijf, o.: Frevelthat [vr.];

I -begrip, o.: (der) falsche Begriff; -beheer (-bestuur), o.: (die) schlechte Yerwaltung; -betaler, m.: Nichtzahler [m.1; -betaling, vr.: Nichtzahlung [vr.]; -daad, o.: Frevelthat [vr.]; -gebruik, o.: Missbrauch[m.; al; -gedrag, o.: schlechte Aufführung [vr.]; -gedrocht, o.: Ungeheuer [o.]; -geloof, o.:

wapenloos,bv. n.: 1) waffenlos, wehrlos, ohne Waffen, 2) wappenlos, ohne Wappen.

wapen-magazyii, o.: Waffenmaga-zin [o.]; I -mantel, m.: Wappenmantel fm.:-manl; -oefening, vr.: Waffenübung

[vr.]; -plaats, vr.: Waffenplatz [m.: a]; -praal, vr.: Siegeszeichen [o.]; -register, o.: Wappenbuch [o.; ü]; -recht, o.: Waf-fenrecht [o.l; -rek, o.: Waffengestell [o.]; -riem, m.: Wehrgehange [o.], Wehrge-henk [o.J; -ring, m.: 1) Panzerring [m.1, 2) Wappenring [in.]; -rok, m.: Waffenrock [m.; ö]; -rusting, vr.: Rüstung [vr.];-schild, o.: Wappenschild [o.]; -schilder, m.: Wap-penmaler [m.1; -schorsing, vr.: Waffen-stillstand [m.1; -schouwing, vr.: Heerschau [vr.]; -smederij, vr.: Waffenschmiede [vr.], Schwertfegerei [vr.|; -smid, m.: Waffen-schmied [m.], Schwertfeger [m.]; -snijder, m.: Wappenschneider [m.1, Wappenste-cher [m.1; -spreuk vr.: Wappenspruch [m,; ü], Wahlspruch [m.; ü]; -standaard (-standerd), m.: Standarte [vr. |; -stilstand, Waffenstillstand [m.]; -stuk, o.: Waf-fenstück [o.l; -tuig, o.: [t] Kriegsgerath [o.]; -veld, o.: (wpk.) Wappenfeld [o.J; -zaal, vr.: Waffensaal [m.; -sale]; -zuil, vr.: Siegessaule [vr.].

wapperen, w. o.: (fig.) wehen; de vlag laten -: die Fahne wenen lassen [onr.].

war, vr.: Wirre [vr.], Yerwirrung [vr.1; in de - zijn: 1) verwirrt (verworren) sein, 2) sich irren.

warande, vr.: Lustgarten [m.; al. warboei, m.: Wirrwarr [m.]; Wirrsal

vr.:

Wahnglauben [m.J; -geloovig, bv. n.: wahnglaubig; -geloovigheid, vr.: Heterodoxie |vr.]; -geluid, o.: Missklang [m.; al; -gunst, vr.: Missgunst Lvr.]; -gunstig, bv. n.: missgünstig; -gunstigheid, vr.: Missgunst [vr.]; -hoop, vr.: Verzweiflung [vr.]; -hopen, w. o.: verzweifeln (-aan: an); -hopig, bv. n.: verzweifelt; -hopigheid, vr.: Yerzweiflung [vr.]; -hout, o.: Wahnholz [o.]; -kant, m.: Wahnkante [vr.]; -kantig, bv. n.: wahnkantig; -klank, m.: 1) Miss-laut lm.], Misston [m.    ö],    2) TJebel-

klang [m.]; -klinkend, bv. n.: übel klingend, falsch; -koers m.: (der) fal-«che Kurs; -luidend, bv. n.: Zie -klinkend; -mand, vr.: Wanne [vr.]; -molen, m.: Schwingmühle [vr.1; -oogst,

m.: Missernte [vr.]; -orde,vr.: Unordnung [vr.]; -ordelijk, bv. n.: unordentlich;-ordelijkheid, vr.: Unordentlichkeit [vr.| (-ordelijkheden, vr. mrv.: Unruhen Tvr. inrv.1); -schapen, bv. n.: ungestalt; -schapenheid, vr.: Üngestaltheit [vr.]; -smaak, m.: (der) üble Geschmack; -smakelijk, bv.n.: 1) übel schmeckend, 2) geschmacklos; -smakelijkheid, vr.: 1) Zie -smaak, 2) Geschmacklosig-keit [vr.]; -staltig, bv. n.: ungestalt; -stal-tigheid, vr.: Ungestaltheit [vr.]; -stand,

m.: Uebelstand [m.], Missstand [m.]; -taal, vr.: Kauderwalsch [o.]; -trouwen, w. o.: misstrauen [3]; -trouwen, o.: Misstrauen [o.]; -trouwig, bv. n.: misstrauisch; -trou-wigheid, vr.: Misstrauen [o.]; -voeglijk, bv. n.: unanstandig;-voeglijkheid, vr.: Un-anstandigkeit [vr.]; -vrucht, vr.: Missge-burt [vr.].

wapen, o.: 1) Waffe [vr.]; verbodene -en: verbotene Waffen: te - snellen: zu den Waffen eilen; 2) Wappen [o.]; de -s der Zeven Provinciën : die Wappen der sieben Provinzen; de -s van alle adellijke familiën: die Wappen aller adeligen Fa-milien.

wapen-balk, m.: Wappenbalken [m.]; 1 -beeld, o.: Wappenbild [o.]; -boek, o.: Wappenbuch [o.; ü]; -bord, o.: (wpk.) Wappenschild [o.l, (zeew.) Namenschild [o.]; -brief, m.: Wappenbrief [m.]; -broeder, m.: Waffenbruder [m.; ül; -bijl, vr.: Streitaxt [vr.: a]; -dans, m.: Waffentanz [m.*; al; -dos, m.: Rüstung [vr.i; -drager,

m.: Waffentrager [m.].

wapenen, w. b.: waffnen, bewatfnen.

- (zich), w. w.: sich waffnen.

wapening, vr.: Bewaffnung [vr.].

wapen-fabriek, vr.: Waffenfabrik [vr.]; I -feit, o-: Waffenthat [vr.]; -gekletter, o.: Waffengeklirr [o.l; -handel, m.: Waffenspiel [o.] (in den -handel oefenen: in den Waffen üben); -heraut, m.: Wap-penherold [m.]; -huis, o.: Waffenhaus [o.; a], Zeughaus [o.; a], Arsenal [o.]; -kamer, vr.: Waffenkammer [vr.]; -kast, vr.: Waf-fenschrank [m.; a]; -knecht, m.: Zie-drager; -koning, m.: Wappenkönig [m.]; -kreet, m.: Waffenruf [m.]; -kunde, vr.: Wappenkunde [vr.], Heraldik [vr.]; -kundig, dv. n.: wappenkundig, heraldisch; -kundige, m.: Wappenkenner [m.], Heral-diker [m.].

m.:

[o.l.

wareloos, bv. n.: nachlassig; I -heid, Nachlassigkeit [vr.]. warempel, bw.: (fam.) wahrhaftig.

1 waren, w. o.: spuken.

Iwaren, vr. mrv.: Waaren [vr. mrv.]; -kennis, vr.: [sl Waarenkenntniss [vr.], Waarenkunde [vr.].

war-geest, m. (-hoofd, o.): Wirrkopf [m.; ö].

waring, vr. enk.: Laufplanken [vr. mrv.]. war-klomp, m.: Chaos [o.], warm, bv. n.: warm. warmen, w. b.: warmen; (fig. fam. van spijs of drank:) aufwarmen. 1 - (zich), w. w.: sich warmen, warming, vr.: Warmung [vr.]. warmoes, o.: Gemüse [o.J; I -hof, m. (-tuin, m.; -land, o.): Gemüsegarten Lm.; a].

warmoezenier (warmoezier), m.: Ge-müsegartner [m.], Küchengartner [m.].

warmoezenierster (warmoezierster) vr.: Gemüsegartnerin [vr.1, Küchengart-nerin [vr.].

warmoezierdery, vr.: Gemüsegarten [m.; a], Küchengarten [m.; a].

warmpjes, bw.: warm; er - inzitten: (fig. fam.) weich in derWolle sitzen [onr.1.

warmte, vr.: Warme [vr.]; 1 -graad, m.: Warmegrad [m.1; -leer, vr.: Warine-lehre [vr.]; -meter, m.: Warmemesser [m.], Thermometer [m.]; -stof, vr.: Warmestoff [m.].

war-nest, o. (-net, o.): Wirrwarr [m.]. warren, w. b.: wirren. 1 -, w. o.: sich wirren.

wars, bv. n.: abhold (- van: [3]), abge-neigt (-van: [3]).

war-taal, vr.: Kauderwalsch [o.]; 1-ziek, bv. n.: zanksüchtig; -zoeker, m.: (der) Zanksüchtige; -zoekerij, vr. (-zucht, vr.): Zanksucht [vr ].

was, o.: Wachs [o.]; in - boetseeren: in Wachs bossiren [ie]; 1-doek,o.: Wachs-tuch [o.].

vr.:

wasem

vr.:

wasserig; I -heid, vr.:

wag

-rijk

was-

hat

en

wasch, vr.: Wasehe [vr.]; iets in de -doen: etwas in die Wa^che geben [onr.1; de - aan kant maken: die Y ische in Ord-nung bringen [onr.l; I -beer, m.: (drk.) Waschbar [m.1; -bekken,o.: Waschbecken [o.];-bleek, vr.: Bleiche [vr.]; -dag, m.: Waschtag [m.]; -doek, m.: Waschlappen [m.]; -geld, o.: Waschgeld [o.l; -gereedschap, o.: [t] Waschgerath [o.]; -goed, o.: Wasene [vr.]; -huis, o.: Waschhaus [o.; a|; -inrichting, vr.: Waschanstalt [vr.J; -ketel, m.: Waschkessel [m.]; -kom, vr.: Waschbecken [o.|; -kuip,vr.: Waschkübel [m.]; -loon, o.: Waschlohn [m.]; -mand, vr.: Waschkorb [m.; ö]; -meid. vr.: Wasche-rin [vr.I; -meisje, o.: Waschmadchen [o.l; -tobbe, vr.: Waschkübel [m.]; -vrouw, Waschfrau [vr.], Wascherin [vr.].

wasdom, m.:    [t] Wachsthum [m.

en o|.

wasem, m.: Dunst [m.1, Dampf [m ].

en, w. o.: dunsten. wasemig. bv. n.: dunstig. waseming, vr.: (das) Dunsten. wasschen, w. b. : waschen; zijne (hare) handen -: sich die Hande waschen.

wasscher, m.: Wascher [m.]; Jan de -: (iron.) Hans Küchenmeister. wassclierjj, vr.: Wascherei [vr.1. Avasscliing:, vr.: Waschung [vr.]. Iwassen, w. o.: (groeien, toenemen:) wachsen [onr.]. I -, w. b.: (met was bestrijken of doortrekken :) wachsen; gewast linnen: Wachsleinwand [vr.].

Iwassen, bv. n.: wachsern, wachsen; een - neus: (iron.) eine wachserne Nase; I -beeldengroep, vr.: Wachsfigurengruppe [vr.]; -beeldenspel, o.: Wachsfigurenkabi-nett [o.].

Iwat, vnw.: was; - voor goed is dat: was iür Zeug ist das ?; - zijn dat voor beesten: was sind das für Thiere [T]? Iwat, vr.: Wate [vr.], Watte [vr.].

Iwater, o.: Wasser [o.], waterachtig:, bv. n.: wasserig; I-heid, Wasserigkeit [vr.].

Avateren, w. b.: (tech.) wassern; (pissen :) harneii; bloed -: Blut hamen. I -, w.

o.: 1) wassern; mijn mond watert er van: der Mund wassert mir danach; 2) (pissen:) das Wasser abschlagen [onr.], (van paarden:) stallen.

water-helder, bv. n.: wasserhell;

I -hoos, vr.: Wasserhose [vr,]; -houdend, bv. n.: wasserhaltig.

waterig, bv. n.:

Wasserigkeit [vr.].

Avater-kleurig, bv. n.: wasserfarbig. waterloos, bv. n.: wasserlos; I -heid, vr.: Wasserlosigkeit [vr.1.

water-pas, bv. n.: wagerecht, horizontal; I -passen, w. b.: 1) mit der Wasser-e messen [onr.], 2) wagerecht machen;

y.v, bv. n.: wasserreich. waterschap, o.: Zie heemraadschap.

Avater-schuAV, bv. n.: wasserscheu; I-tanden, w. o.: das Wasser im Munde ha-ben (hij -tandt er naar: die Zahne wassern ihm danach; iemand doen -tanden: Einem die Zahne (Einem den Mund) sern machen).

Avatertje, o.: Wasserchen [o.] (ook pha).

Avater-vrij, bv.n.: wasserfrei; I-zucht,

vr.: Wassersucht [vr.]; -zuchtig, bv.n.: wassersüchtig. watje, o.: Watte [vr.]. watteeren, w. b.: wattiren [ie]; I gewatteerd, v. dw.: wattirt [ie].

Avatten, vr. mrv.: Watten [vr. mrv.] ;

I -fabriek, vr.: Wattenfabrik [vr.].

Avauw, bv. n.: (zeew.) ganz still. Avauwelaar, m.: Faseler [m.], Fasel-hans [m.; an].

AvauAvelaarster, vr.: Faslerin [vr.J. wauwelarü, vr.: Faselei [vr.]. waiiAvelen, w. o. en b.: faseln. wauwelig, bv. n-: faselhaft; I -heid,, vr.: Faselhaftigkeit [vr.]. we, vnw.: wir.

web, o.: (wev.) Webe [vr.]; (fig.) Ge-webe [o.], (inz.) Spinnengewebe [o.], wed, o.: Scnwemme [vr.]. wedde, vr.: Gehalt [o.], Jahrgehalt [o.].. AA^edden, w. o.: wetten; tien tegen één -: zehn gegen eins wetten; om een gulden -: einen Gulden wetten; ik wed van ja: ich wette ja.

weddenschap, vr.: Wette [vr.]; eene - aangaan: eine Wette eingehen [onr.]. wedder, m.: Wetter [m.J. wedding, vr.: (das) Wetten.

Iweder, o.: Wetter [o.], Zie z. n. o.weer.

Iweder, bw.: wieder. Zie bw. weer, (*).. weder-antwoord, o.: Gegenantwort [vr.]; |-beding, o.: Gegenbedingung [vr.] -bekomen, w. b.: zurückbekommen [onr.] ; -dienst, m.: Gegendienst [m.] (tot -dienst bereid: zu Gegendiensten jederzeit erbö-tig); -doop, m.: Wiedertaufe [vr.]; -doo-per, m.: Wiedertaufer |m.];-doopster, vr.: Wiedertauferin [vr.[; -gade, vr.: Gleichen [o.] (zonder -gade: ohne Gleichen; hij heeft zijne [zij heeft hare, ze hebben hunne] -gade niet: er hat seines [sie ’ ihres, sie haben ihres) Gleichen nicht; -geboorte, vr.: Wiedergeburt [vr.]; -geboren, bv. n.: wiedergeboren; -groet, m.: Wie-dergruss lm., ü], Gegengruss [m.; ü]; -gunst, vr.: Gegengunst [vr.]; -helft, vr.: Ehehalfte [vr.], Gattin [vr.]; -instorting, vr.: (gnk.) Rückfall [m.; a]; -komst, vr.: Zurückkunft [vr.[; -liefde, vr.: Gegenliebe [vr.]; -min, vr.: Zie -liefde; -om, bw.: wieder, noch einmal, nochmals, von Neuem; -opstanding, vr.: (theo.) Auferstehung[vr.]; -partijder, m.: Widersacher [m.], Gegner [m.];-rechtelijk,bv.n.: widerrechtlich,gesetz-widrig; -rechtelijkheid, vr.: Widerrechtlich-keit | vr.], Gesetzwidrigkeit ]vr.]; -vinden, w. b.: wiederfinden [onr.]; -waardigheid, vr.: Wiederwartigkeit [vr.]; -woord, o,: Antwort [vr.]; -zien, w. b.: wiedersehen [onr.] (als z. n. o.: Wiedersehen [o.]); -zijde, vr.: Kehrseite [vr.], andere Seite [vr.]; -zijds, bw.: gegênseitig; -zijdsch,. bv. n.: gegenseitig.

AA^ed-loop, m.: Wettlauf [m.];l-loop w. o.: wettlaufen [onr.] ;-looper,m.: Wett-laufer [m.]; - loopster, vr.: Wettlauf erin [vr.]; -ren, m.: Wettrennen [o.]; -rennen, w. o.: wettrennen [onr.].

Avedster, vr.: Wetterin [vr.].

(*) Woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder: Aveer. Yindt men ze ook daar niet, dan zijn ze in het Duitseh samen te stellen met „wieder” (of als z. n. met „Wieder”).

[o.[.

luxu-

[vr.],

wed-strftd, m.: Wettkampf [m.; a], Wettstreit [onr.]; I -ijver, m.: Wetteifer [m.]; -ijveren, w. o : wetteifern (- met: mit).

weduw, vr.: Wittwe [vr.]; eene onbe-storvene -: eine Strohwittwe. weduwaal, m.: (vog.) Goldamsel [vr.]. weduwe, vr.: Wittwe Lvr.]. Zie de spelling' weduw.

weduwen, vr. mrv.: Wittwen [vr. mrv.]; I -dracht, vr.: Wittwentracht [vr.]; -fonds, o.: Wittwenkasse [vr.]; -pensioen,

o.: Wittwenpension [vr.J; -rouw, m.: Witt-wentrauer [vr.] (in den -rouw gaan: die Wittwentrauer anlegen).

weduw-geld, o.: Wittwengeld [o.]; -fonds, o.: Wittwenkasse [vr.]; -jaar, o.: Wittwenjahr [o.[.

wedmvlijk, bv. n.: wittwenhaft; de -e staat: der Wittwenstand.

weduwnaar, m.: Wittwer [m.]; een onbestorven -: ein Strohwittwer;

I -schap, o.: Wittwerstand [m.].

Aveduwnaars-pjjn, vr.: (iron.) [t] Heirathssehnsucht [vr.] eines Wittwers; -rouw, m.: Wittwertrauer [vr.] (in den I ‘rouw gaan: die Wittwertrauer anlegen). w eduw-rouw, m.: Wittwentrauer [vr.]. weduwschai), o.: Wittwenschaft [vr.[. Aveduw-schat, m.: Wittwenschatz [m.; a], [t] Witthum [o.; ü]; I -staat, m.: Wittwenstand [m.]; -vrouw,vr.: Wittwe [vr.].

wee, o.: Weh [o.]; de -ën, mrv.: die Wehen [o. mrv.] I -, bv. n.: weh, übel; - om het hart: weh ums Herz. I , tsw.: weh’! wehe!; ach en - roepen: ach und weh’ schreien [onr.]; - u: wen dir! AAreed-aseli, vr.: Waidasche [vr.]. weede, vr.: (pik.) Waid [m.]. weedom, o.: [t] Wehthum [o.J, Weh

AA^eef-getouw, o.: Zie -stoel; I -kunst, vr.: Webekunst [vr.]; -lijn, vr.: (zeew.) Webeleine [vr.].

Aveefsel, o.: Gewebe [o.], weef-stoel, m. (-touw, o.): Webstuhl [m.; ü].

Aveeg-blad, o. (-bree, vr.): (pik.) We-gebreit [m.], Wegerich [m.]; I -huis, o.: Wagehaus [o.; a], Wage [vr.];’-kunde,vr.: Wagekunst [vr.]; -loon, o.: Wagegeld [o.], Wagegebühren [vr. mrv.]; -luis, vr.: (ins.) Wanze [vr.]; -schaal, vr.: Wagschale [vr.], (str.) Wage [ vr.]; -scheet, m.: Zie strontje; -steen, m.: Gewichtstein [m.].

AAreegster, vr.: Wagerin [vr.]. Aveelieid, \r.: Wehgefühl [o.[.

Iweek, vr.: Woche [vr.]; in de -: in der Woche; de - hebben: die Woche ha-ben, den Wochendienst haben. Zie mrv. Avekeu.

Iweek, bv. n.: weich. | -, z. n. vr.: Weiche [vr.]; in de - leggen: in die Wei-che legen, einweichen; in de - liggen: in der Weiche liegen [onr.].

Aveek-aclitig, bv, n.: weichlich; I -bakken, bv. n.: weichgebacken; -beurt, vr.: Woche [vr.]; -blad, o.: Wochenblatt [o.; a], Wochenschrift [vr.]; -darm, m.:Weich-darm [m.; a]; -dier, o.: [t] Weichthier [o.].

Aveekeling, m.: Weichling [m.[.

Aveekelük, bv. n.: weichlich; I -heid, vr.: Weichlichkeit [vr.].

Aveeken, w. b. en o.: weichen.

weeker, m.: Weicher [m.].

Aveek-gelct, o.: Wochengeld [o.],(inz.)

Wochenlohn [m.]; -hart, m. en vr.: (der, die) Weichherzige ; -hartig, bv. n.: weich-herzig; -har' ghbid, vr.: Weichherzigkeit [vr.].

Aveekheid, vr.: Weichheit [vr.]. week-lioevig;, bv. n.: weichhufig;

I -huur, vr.: [t] Wochenmiethe [vr.], Wo-chenzins [m.].

weeking, vr.: (das) Weichen. week-kuip, vr.: Weichkufe [vr.]. Avee-klackt, vr.: Wehklage [vr.]. wee-klagen, w. o.: wehklagen. week-loon, o.: Wochenlohn [m.];

I -makend, bv. n.: weichmachend; -markt, vr.: Wochenmarkt Lm.; al; -moedig, bv.

n.: weichherzig; -moedigheid, vr.: Weich-herzigkeit [vr.]; -plaats, vr.: (voor hennep en vlas:) Roste [vr.]; -schrift, o. :Wochen-schrift [vr.]; -staat, m.: wöchentliche Ue-bersicht [vr.]; -steen, m.: Weichstein [m.]; -vinnig, bv. n.: mit weichen Flossen.

weelde, vr.:    1) Ueppigkeit [vr.]

2) Luxus [m.].

weelderig, bv. n.: 1) üppig; 2) riös; I -heid, vr.: 1) Ueppigkeit 2) (das) Luxuriöse. weemoed, m.: [tl Wehmuth [vr.]. weemoedig, bv. n.: wehmüthig [t], wehmuthsvoll [t]; I -heid, vr.: [t] Wehmü-thigkeit [vr.].

IWeenen, o.: (adk.) Wien [o.]; Weener, m.: Wiener | m.] (als bv. n.: wiener); Weenerin, vr.: Wienerin [vr.]. lAveeuen, w, o. en b.: weinen. weener, m.: Weiner [m.]. weening, vr.: (das) Weinen; - en knersing der tanden: (bijb.) Heulen [o.] und Zahneklappen To.]. weenster, vr.: Weinerin [vr.]. weepscli. bv. n.: geschmacklos;

I -heid, vr.: Geschmacklosigkeit [vr.]. Iweer, m.: (hamel) Widder [m.].

Iweer, vr.: (i. a. b.) Wehr [vr.]; zich te - stellen: sich zur Wehre setzen; druk in de - zijn: sich tüchtig wehren; vroeg in de - zijn: früh auf den Beinen sein.

Iweer, o.: 1) (weder:) Wetter [o.]; 2) (eelt:) Schwiele [vr.].

Iweer, bw.: (weder:) wieder, weerbaar, bv. n.: (personen:) wehr-bar, wehrhaft, streitbar, (plaatsen:) halt-bar; I -heid, vr.: 1) Wehrnaftigkeit [vr.], Streitbarkeit [vr.],    2) Haltbarkeit [vr.]

(weerbaarheidsbond, m.: Wehrhaftigkeits-verein [m.].

weerbarstig, bv. n.: widerspanstig;

I -heid, vr.: Widerspanstigkeit [vr.[.

Aveer-bloem, vr.: (pik.) Witterungs-blume [vr.]; I -druk, m.: (i. a. b.) Wider-druck [m.]; -ga, vr.: Gleichen [o.] (zijne of hare of onze -ga: seines oder ihres oder unseres Gleichen; wat -ga: was Teu-fel!; te -: der Teufel!); -gaasch, bv. n.; verteufelt; -gal, vr.: Wettergalle [vr.]: -galm, m.: Widerhall [m.[; -galmen, w.o.; widerhallen; -galoos, bv. n.: beispiellos; -galoosheid, vr.: Beispiellosigkeit [vr.] -geld, o.: (hist.-rcht.) Wehrgeld[o.];-glans,, m.: Widerglanz [m.]; -glas, o.: Wetterglas [o.; a]; -haak, m.: Widerhaken [m.]; -haan, m.: Wetterhahn [m.; a], Wetterfahne [vr.]; -huisje, o.: Wetterhauschen [o.];-kaatsen, w. b.: zurückstrahlen (als w. o.: zurück-prallen); -kaatsing, vr.: 1) Zurückstrahlen [o.], 2) Zurückprallen [o.]; -kauwen, w. b.:

b’v.

nv

m.:

wekken, w. b.: wecken, wekker, m.: (i. a. b.) Wecker [m.]; (fig.) Weckuhr [vr.1.

wiederkauen; -kenner, m.: (der) Wetter-kundige; -kennis, yr.: Wetterkunde [vr.]; -klank, in.: Widerhall [m.1; -klinken, w. o.: widerklingen [onr.[; -kunde, vr.: Wetterkunde [vr.], Witterungskunde [vr.], Meteorologie [vr.]; -kundig, bv. n.: wetterkun-dig, witterungskundig, meteorologisch; -kundige, m.: (der) Wetterkundige, (der) Witterungskundige, (der) Meteorolog; -licht, m.: Wetterleuchten [o.], Blitz [m]; -licht, vr. en m.: gem.: Blitz [m.j; (als de -licht: wie der Blitz, blitzschnell; loop naar de -licht: gehe zum Teufel; om de-: niet: durchaus nicht; voor den -: kreuz-donnerwetter ; geen -: gar nichts; wat -: was donnerwetter ; I -lichtstraal, m. :Wet-terstrahl [m.]); -lichts, bw.: wie der Blitz (-lichts gauw: blitzschnell); -lichtsch, bv.

n.: (gem.) verflucht.

weerloos, bv. n.: wehrlos; I -heid, vr.: Wehrlosigkeit [vr.].

weer-mannetje, o.: Wettermann-chen [o.]; I-om, bw.: wieder, zurück; -omreis, vr.: Rückreise [vr.[; -omslag, m.: Rückschlag [m.; al; -omstuit, m.: Rück-prall [in.]; -omstuiten, w. o.: zurückpral-len; -profeet, m.: Wetterprophet [m.]; -pijn, vr.: (der) korrespondirende [ie] Schmerz; -schijn, m.: 1) Widerschein [m ],

2)    Schiller [m.]; -schijnen, w. o.: 1) wi-derscheinen [onr.], 2) schillern.

weers-gesteldheid, vr.: Witterung [vr.[, Temperatur [vr.]; (van, aan, naar) -kanten, bw.: Zie -zyden.

weer-slag, m.: Rückschlag [m.; a], (gem.) Zie vr. -licht; I -stuit, m,: Rück-prall [m.].

weers-verandering, vr.: Wetter-wechsel [m.[; I (van, aan, haar) -zijden, bw.: 1) von beiden Seiten; (als bv. n.:) beider-seitig; 2) an (oder: auf) beiden Seiten;

3)    zu beiden Seiten.

weer-tafel, vr.: Witterungstafel [vr.]; l-tij, o.: Ebbe [vr.]; -voorspeller, m.: Wet-terverkündiger, [m.], Wetterprophet [m.]; -voorspelling, vr.: Wetterverkündigung [vr.1, Wetterprophezeiung [vr.]; -weide, vr.: (vea.: das) Blutharnen; in -wil van bw.: trotz [2], ungeachtet |2]; -wolf, m. (fab.) Wahrwolf [m.] (-wolfsziekte, vr.: gnk.: Wolfswahnsinn [m.]); -wijs, 1 wetterkundig, witterungsverstandig; -wijzer, m.: AVetterglas [o.; a]; -zin, m.: Wi-derwillen [m.].

wees,    m. en vr.: (der, die) Waise;

I -huis, o.: Waisenhaus [o.; al, Waisen-anstalt [vr.].

weesje, o.: 1) Waischen [o.]; 2) Laube [vr.1.

wees-jongen, m.: Waisenknabe [m.1; I -jongetje, o.: Waisenknabchen [o.]; -kamer, vr.: Waisenamt [o.; al; -kind, o.: Waisenkind [o.]; -meid, vr.: Waisendirne [vr.]; -meisje, o.: Waisenmadchen [o.]; -moeder, vr.: Waisenmutter [vr.; ü]; -vader, in.: Waisenvater [m.; a|.

weet,    vr.: (das) Wissen; 1 -al, m. en vr.: Naseweis [in.]; -gierig, bv. n.: wissbe-gierig; -gierigheid, vr.: Wissbegierde [vr.]; -graag, bv. n.: Zie -gierig.

weetje, o.: (das) Bischen Wissen; zijn - weten: seine Sachen verstehen [onr.].

weet-lust, m.: Wissbegierde [vr.];

1 -niet, m. en vr.: Dummkopf [m.; ö]. weeuw, vr.: (pop.) Zie weduwe.

weeuwenaar, m.: (pop.) Zie weduwnaar.

weeuwtje, o.: (fam.) junge Wittwe[vr.]. weeze, vr.: (dk.) Zie wees.

Aveezeu, m. en vr. mrv.: Waisen [m. en vr. mrv.J; I -geld, o.: Waisengeld [o.]; -goed, o.: Waisengut [o.; ü],

Iweg, m.: Weg [m]; onder -: unterwegs; zich op - begeven: sich auf den Weg machen; I -geld, o.: Wegegeld [o.]; -wijzer, Führer [m.].

Iweg, bw.: weg, fort. wege (met „van”), bw.: van -: von wegen.

wegen, w. b.: wagen [onr. en reg.]. -, w. o.: wiegen [onr.]. wegens, vz.: wegen [2]. weger, m.: 1) Wager [m.]; 2) (zeew.) Futterdiele Ivr.].

wegeren, w. b.: (zeew.) wegern. wegering, vr.: Zie weger no. 2. wegge, vr.: Wecken [m.]. w^gje, o.: (der) kleine Weg. wei, vr.: 1) Weide [vr.1; 2) Molken [m.]. weide, vr.: Weide [vr.]; in de - loo-pen: auf der Weide sein; het vee in de - brengen: das Yieh auf die Weide trei-ben [onr.].

weiden, w. o. en b.: weiden; zijne oogen laten - over: seine Augen weiden an.

weifelaar, m.: (der) Unschlüssige. weifelen, w. o.: unschlüssig sein. weifeling, vr.: Unschlüssigkeit[vr.]. weigerachtig, bv. n.: weigernd; | -heid, vr.: Weigerung [vr.].

weigeren, o.: weigern; (vanschietgeweer :) versagen. I -, w. b.: weigern, ver-weigern.

weigerend, bv. n.: abschlagig. weinig, bv. n. en bw.: wenig. weinigje, o.: Bischen [o.], weit, vr.: (pik.) Weitzen [m.]. weite, in Sam.: Weizen.... wekelijks, bw. (wekelijksch, bv. n.): wöchentlich.

wekster, vr.: Weckerin [vr.].

Iwel, vr.: Quelle [vr.]. Quell [m.].

I wel,bv.n. en bw.: wohl; niet -: unpasslich; niet - bij het hoofd: nicht recht bei Sinnen.

wel-aan, tsw.: wohlan!; I -behaaglijk, bv. n.: wohlgefallig; -behagen, o.: Wohl-gefallen [o.]; -bespraakt, bv. n.: beredt; -bespraaktheid, vr.: Beredsamkeit [vr.]; -bezocht, bv. n.: vielbesucht; -daad, vr.: Wohlthat [vr.]; -dadig, bv. n.: wohlthatig; -dadigheid, vr.: Wohlthatigkeit [vr.]; -doen, w. o.: wohlthun [onr.) [3] (als z. n. o.: Wohlthatigkeit [vr.1); -doener, m.: Wohl-thater [m.J; -doenster, vr.: Wohlthaterin [vr.]; -dra, bw.: bald; -edel, bv. n-: wohl-edel; -edelgeboren, bv. n.: wohlgeboren; -eer, bw.: ehemals, vormals; -eerwaard, bv. n.: wohlehrwürdig; -gebouwd, bv. n.: wohlgebaut, wohlgestaltet; -gelijkend, bv.

n.: wohlgetroffen; -gemaakt, bv. n.: wohlgestaltet; -gemaaktheid, vr.: Wohlgestalt [vr.]; -gemanierd, bv. n.: wohlgezogen, manierlich; -gemanierdheid, vr.: Wohlge-zogenheit [vr.], Manierlichkeit [vr.]; -gemeend, bv. n.: wohlgemeint; -gemeend-heid, vr.: (das) Wohlgemeinte; -gemoed,

bv. n. : wohlgemuth [t]; -gemoedheid, vr.: Erohsinn [m.]; -gemutst, bv. n.: (fam.) wohlgelaunt; -geschapen, bv. n.: wohlge-staltet; -gesteld, bv. n.: wohlhabend; -gesteldheid, vr.: Wohlhabenheit |vr 1; -getroffen, bv. n.: wohlgetroffen; -gevallen, o.: Getallen [o.l (naar -gevallen: nach Be-lieben); -gevallig, bv. n.: wohlgefallig; -gevalligheid, vr.: (das) Wohlgefallige; -gevoed, bv. n.: wohlgenahrt; -gevormd, bv. n.: wohlgebildet; -grond, m.: (der) quellenreiche Boden; -haast, bw.: bald; -kom, bv. n.: willkommen (als z. n. o.: Willkommen [m.]).

welkomst, vr.: Willkommen [m.]; 1 -groet, m.: Willkommen Lm.];-lied, o.: Willkommlied Lo.]; -maal, o.: Willkomm-mahl [o.; a]; -schot, o.: Willkommschuss [m.; ü].

wellen, w. o.: aufwallen. I -, w. b.: wellen.

wellevend, bv. n.: höflich, manierlich; ...... Höflichkeit [vr.]; -licht,

vr.:

1-

Werkmeister [m.];

I -bank, vr.: AYerkbank [vr.; al; -beest, o.: 1) [t] Zugthier [o.], 2) [t] Lastthier [o.];-bij, vr.: (ins.) Arbeitsbiene [vr.]; -dadig, bv. n.: werkthatig, praktisch; -dadigheid, vr.: Werkthatigkeit [vr.]; -dag, m.: Arbeitstag lm.], Werktag Lm.]; -doos, vr.: Arbeits-kastchen [o.].

Iwerken, w. o. en b.: 1) arbeiten (ook fig.); 2) (uitwerking doen, teweegbrengen:) wirken.

Iwerken, bv. n.: (van hennep- of vlas-afval:) wergen.

werk-ezel, m.: (fig. fam.) Ochser [m.1; (-gereedschap, o.: Arbeitszeug [o.];-heilig, bv. n.: werkheilig; -heilige, m. en vr.: (der, die) Werkheilige; -heiligheid, vr.: Werk-

werk-baas, m.:

|-levendheid, 7 bw.: vielleicht.

welling, vr.: Aufwallung [vr.]. wel-luidend, bv. n.: wohllautend, wohlklingend ; I -luidendheid, vr.: Wohllaut [m.], Wohlklang [m. |; -lust, m.: (in goeden en slechten zin:) Wollust [vr.];-luste-ling, m.: Wollüstling [m.J; -lustig, bv. n.: wollustig; -meenend, bv. n.: wohlmeinend, wohlgemeint; -meenendheid, vr.: (das) Wohlgemeinte; -nemen, o.: [s] Erlaubniss [vr.] (met uw -nemen: mit Erlaubniss [s]); -nu, tsw.: nun!, je nun!; -opgevoed, bv. n.: wohlgezogen, wohlerzogen, (fig.) gebildet; -opgevoedheid, vr.: Bildung [vr.]. welp, o.: (das) Junge. wel-pomp, vr.: Brunnenpumpe [vr.]; put, m.: Brunnen [m.]; -riekend, bv. n.: wohlriechend; -riekendheid, vr.: Wohlge-ruch [m.]; -smakend, bv. n.: wohlschmec-kend; -sprekend, bv. n.: beredt; -sprekendheid, vr.: Beredsamkeit [vr.]; -staan, w. o.: gut stehen [onr.]; -staanshalve, bw.: an-standshalber; -stand, m.: 1) gute Gesund-heit [vr.], Wohlbefinden [o.l, 2)Wohlstand [m.], günstige Umstande [m. mrv.]; -vaart, vr.: Wohlfahrt [vr.]; -varen, w. o.: sich wohl befinden [onr.]; -varend, bv. n.: 1) ge-sund, bei guter Gesundheit, 2) wohlhabend, blühend; -varendheid, vr.: 1) Gesundheit [vr.1 Wohlbefinden [o.],    2) Wohlfahrt

[vr.].

welven, w. b.: wölben. wel-versneden, bv. n.: (van eene pen, fig.) gewandt; I -verstaande, bw.: wohl-verstanden.

welving, vr.: Wölbung [vr.]. wel-voeglyk, bv. n.: anstandig; I -voeglijkheid, vr.: Anstandigkeit [vr.], An-stand [m.] (-voeglijkheidshalve, bw.: an-standshalber); -water, o.: Quellwasser [o.], Brunnenwasser [o.]; -wezen, o.: Wohlbefinden [o.], Wohlsein [o.]; -willend, bv. n.: wohlwollend, gewogen; -willendheid, vr.: Wohlwollen [o.], Gewogenheit [vr. |;-zalig, bv. n.: glückselig; -zalighedd, vr.: Glück-seligkeit [vr.]; -zand, o.: Treibsand [m.]; -zijn, o.: Zie -wezen (op uw -zijn: Ihr Wohlsein!).

wemelen, w.o.: wimmeln (- van : von). Iwen, vr.: (hik.) Geschwulst [vr.; ö]. Iwen, vgw.: (dk.) wenn. wenden, w. o. en b.: wenden [reg. en

onr.]. I - (zich), w. w.: sich wenden [reg. en onr.] (- tot: an). wending, vr.: Wendung [vr.]. wenk, m.: Wink [m.]. wenkbrauw, vr.: Augenbraune [vr.] Augenbraue [vr.]; | -boog, m.: Zie het vr. wenkbrauw, wenken, w. o.: winken [3]. wennen, w. o.: gewöhnen (- aan: [4]),

I -, w. b.: gewöhnen (- aan: an); I - (zich), w. w,: sich gewöhnen (- aan: an). wensch, m.: Wunsch [m.; ü]. wensclielijk, bv. n.: wünschens-werth [t], wünschenswürdig; I -heid, vr.: Wünschenswürdigkeit [vr.].

wenschen, w. o. en b.: wünschen (Einem etwas).

wenscher, m.: Wünscher [m.]. wenscheres, vr.: Wünscherin [vr.]. wensching, vr.: (das) Wünschen. wentelaar, m.: (visch:) Waller [m.].

wentel-broodjes, o. mrv.: Zie het woord -teefjes.

Aventelen, w. o.: sich drehen. I -, w. b.: walzen. I - (zich), w. w.: sich walzen.

wenteling, vr.: Walzung [vr.], Um-drehung [vr.].

wentel-spil, vr.: Spindel [vr.] einer Wendeltreppe; -teefjes, o. mrv.: (kkk.)arme Ritter [m. mrv.]; -trap, vr.: Wendeltreppe [vr.].

wereld, vr.: Welt [vr.]; I -kundig, bv.

n.: weltkundig, allgemein bekannt; -kundigheid, vr.: allgemeine Bekanntheit [vr.].

wereldling, m.: Weltling [m.]. wereldlijk, bv. n.: weltlich; I -heid, vr.: Weltlichkeit [vr.]. werelds, bw.: weltlich. wereldsch, bv. n.: weltlich; I -gezind, bv. n.: weltlich gesinnt; -gezindheid, vr.: Weltlichkeit [vr.].

weren, w. b.: wehren, nicht zulassen. ! - (zich), w. b.: sich wehren. werf, vr.: Werfte [vr.], Schiffswerfte [vr.]. werf-brief, m.: Werbeschein lm.];

I -geld, o.: Werbegeld [o.]; -huis,o.: Wer-behaus [o.; a|; -kantoor, o.: Werbekomp-toir [o.]; -officier, m.: Werbeofficier Lm.]; -volk, o.:    1) angeworbene Mannschaft

[vr.], 2) Arbeitsleute [m. mrv.] auf de,F Werfte.

wering, vr.: Yerhinderung [vr.]. werk, o.: 1) Arbeit [vr.]; 2) Werk [o.l; 3) (afval van hennep of vlas:) Werg [o.].

in.:

wet

buch

wet-plank, vr.: Schleifbrett [o.], wets-artikel, o.: Gesetzartikel [m.]; I -bepaling, vr.: Bestimmung [vr.] des Ge-setzes; -herziening, vr.: Revision [vr.] des Gesetzes; -ontwerp, o.: Gesetzentwurf, m,;

t, vr.: [o.: ü].

ü].

vr.:

heiligkeit [vr.]; -hout o.: Werkholz [o.]; -huis, o.: Werkhaus [o.; a], Arbeitshaus [o.: a].

werking, vr.: Wirkung [vr.]; in - treden: in Kraft treten [onr.].

werkje, o.: 1) kleine Arbeit [vr.]; 2) Werkchen.

werk-jongen, m.: Lehrjunge [m.]; -kamer, vr.: Arbeitsstube [vr.], Arbeits-zimmer [o.]; -kracht, vr.: Arbeitskraft Lvr.; a]; -kring, m.: Wirkungskreis [m.];-lieden,

m. mrv.: Handwerksleute [m. mrv.], Ar-beitsleute [m. mrv.]; -loon, o.: Arbeitslohn [m.] ;-man, m.: Handwerksmann [m.; leute], Arbeiter [m.]; -mandje, o.: Arbeitskörb-chen [o.]; -meester, m.: Werkmeister[m.]; -meid, vr.: Hausmagd [vr.; -magde]; -mier, vr.: (ins.) Arbeitsameise [vr.]; -pak, o.: Arbeitskleider [o. mrv.1; -plaats, vr.: Werkstatt [vr.], Werkstatte |vr.];-plukker, m.: Wergzupfer [m.j; -plukster, vr.: Wergzupferin [vr.]; -schortje, o.: Schürze [vr.]; -sloof, vr.: (fig.) Sklavin [vr.];-sloofje, o.: Schürze [vr.]; -staker, m.: Einsteller [m.] der Arbeit, Strikemacher [m.]; -staking, vr.: Einstellung [vr.] der Arbeit, Strike [vr.]; -stellig, bv. n.: bereit; -stelligheid, vr.: Bereitschaft [vr.].

werkster, vr.: (kv.) Arbeiterin [vr.]; (werkvrouw:) Tagelohnerin [vr.].

werk-stoel, m.: Werkstuhl [m.; ü]; l-stuk, o.: Stück [o.] Arbeit; -tafel, vr.: Ar-beitstisch [m.]; -tuig, o.: Werkzeug [o.] (-tuigkunde, vr.: Mechanik [vr.];-tuigkun-dig, bv. n.: mechanisch; -tuigkundige, m.: Mechaniker [m.]; -tuiglijk, bv. n.: maschi-nenmassig, mechanisch ; -tuigmaker, m.: Mechaniker [m.]); -tijd, m.: Arbeitszeit [vr.]; -uur, o.: Arbeitsstunde [vr.]; -vermogen, o.: Arbeitskraft [vr.]; -verschaffing, vr.: (das) Verschaffen von Arbeit; -volk,

o. enk.: Arbeitsleute [m. mrv.]; -vrouw, vr.: Tagelohnerin [vr.]; -wesp, vr.: (ins.) Arbeitswespe [vr.]; -woord, o-: (tik.) Zeit-wort [o.; ö]; -zaal, vr.: Arbeitssaal [m.; -sale].

werkzaam, bv. n.: 1) (van levende wezens:) arbeitsam, 2) (van dingen:) wirksam, 3) (i. a. b.) thatig; I -heden, vr. mrv.: 1) Geschafte [o. mrv.], 2) Arbeit [vr. enk.]; I -heid, vr.: 1) Arbeitsamkeit [vr.], 2) Wirksamkeit [vr.], 3) Thatigkeit [vr.].

werkzak, m.: Arbeitsbeutel [m.]. werp-anker, o.: Wurfanker |m.]; I -draad, m.: (wev.) Einschussfaden [m.; a.1.

werpen, w. b.: werfen [onr.]. werper, m.: Werfer [m.]. werp-garen, o.: (wev.) Einschussgarn [o.]; i-geschut, o.: Wurfgeschütz [o.]; -koord,

o.: Wurfschlinge [vr.]; -kracht, vr.: Wurf-kraft [vr.]; -lood, o.: Senkblei [o.]; -net, o.: Wurfnetz [o.], Wurfgarn [o.]; -pijl, Wurfpfeil [m.]; -riem, m.: Wurfriemen [m.]; -schijf, vr.: Wurfscheibe [vr.]; -spies, vr.: Wurfspiess [m.]; -tol, m.: Kreisel [m.]; -tros, m.: (zeew.) Wurftross [vr.]; -tuig, o.: Wurfzeug [o.].

werst, vr.: (Russische wegmaat:) Werste [vr.].

wervel, m.: (i. a. b.) Wirbel [m.];

I -been, o.: (ontl.) Wirbelbein [o.]; -dier,

o.: [t] Wirbelthier [o.], wervelen, w. b.; zuwirbeln.

wervel-vormig, bv. n.: wirbelförmig;

I -wind, m.: Wirbelwind [m.].

werven, w. b.: werben [onr.], anwer-ben [onr.].

werver, m.: Werber [nU. werving, vr.: Werbung [vr.], werwaarts, bw.: ^óhin. wreshalve, vg.: wesshalb, wesswegen. wesp, vr.: (ins.) Wespe [vr.]. wespen, vr. mrv.: Wespen [vr. mrv.];

I in Sam.: Wespen.....

wespe-steek, m.: Wespenstich [m.]. wesp-vlieg, vr.: Wespenfliege [vr.]. west, o.: West [m.], Westen [m.]; oost, -, thuis best: (spr.) Zie thuis. I -, vr.: (adk.) Westindien [o.]. I -, bw.: aus Westen wehend.

west-eincle, o.: Westende [o.], westelijk, bv. n.: westlich. westen, o.: Westen [m.]; I -wind, m.: Westwind [m.].

wester, in Sam. I -grens, vr.: West-grenze [vr.]; -hoek, m.: Westgegend [vr.]; -kerk, vr.: Westkirche [vr.]; -kim, vr.: (der) westliche Horizont; -lengte, vr.: (str.) westliche Lange [vr.]; -markt, vr.: West-markt [m.; a]; -zon, vr.: Westsonne [vr.].

westerling, m.: 1) Abendlander [m.J; 2) Westindier [m.]. west-lioek, m.: Westgegend [vr.]. West-indië, o.: (adk.) Westindien [o.]; westindievaarder, m.: (persoon en schip :) Westindienfahrer [m.]; Westindiër,

m.: Westindier [m.]; Westindisch, bv. n.: westindisch; Westindische, vr.: Westindierin [vr.].

west-kant, m.: Westseite [vr.]; l-kust, vr.: Westküste [vr.1; -land, o.: Westland [o.]; -lander, m.: Westlander [m.];-land-sche, vr.: Westlanderin [vr.];-noordwest, bw.: westnordwest; -noordwestelijk, bv. n.: westnordwestlich; -punt, o.: Westpunkt [m.j; -waarts, bw.: westwarts; -waartsch,

bv.    h.: nach Westen gerichtet; -zuidwest,

bw. : ,westsüdwest; -zuidwestelijk, bv. n.: westsüdwestlich; -zijde, vr.: Westseite [vr.].

weswege, vgw.: Zie weshalve.

: Gesetz [o.]; I -boek, o.:Gesetz-wet-staal, o.: Wetzstahl [m.]; I-steen, m.: Schleifstein [m.], Wetzstein Lm.].

Iweten, w. b.: wissen [onr.].

Iweten, o.: (das) Wissen ; buiten mijn -: ohne mein Yorwissen. wetenschap, vr.: Wissenschaft [vr.]. wetenschappelijk, bv. n. en bw.: wissenschaftlich.

wets-nitlegging, vr.: Auslegung [vr.] des Gesetzes; I'-verandering, vr.: Abande-rung [vr.] des Gesetzes; -verklaring, Auslegung [vr.] des Gesetzes. wetten, w. b.: wetzen. wettig, bv. n.: gesetzmassig, legitim;

I -heid, vr.: Gesetzmassigkeit [vr.], Legiti-mitat [vr.].

wettigen, w. b.: legitimiren [ie], wevelingen, vr. mrv.: (zeew.) Webe-leinen [vr. mrv.].

weven, w. b.: weben.    (spr.) der Mensch denkt’s, Gott lenkt’s..

wever, m.: Weber [m.].    wil, m.: 1) Willen [m.], Wille [m.1;

wevers, in Sam.: Weber....    tegen - en dank: wider Willen; den -

weverij, vr.: Weberei [vr.].    voor    de daad nemen: den Willen für die

wezel, vr.: (drk.) Wiesel [m.]; zoo bang    That nehmen lonr.]; 2) (fig.) Yergnügen

_ s een -: (spr.) so scheu wie ein Eichhorn.    [o.l; weinig - hebben van: wenig Yergnü-

I wezen, hulpwerkwoord (geweest; ben; gen haben von. was): Zie het werkwoord zijn.    wild, bv. n.: wild. I o.: 1) (jag.) Wild

Iwezen, o.; 1) Wesen [o.l; 2) (gélaat:) [o.l,    Wildbret [o.], Wildpret lo.]; 2) Wild-

Gesicht [o.l, Angesicht [o.l.    heit    [vr.1; in het - groeien: wild wachsen

wezenloos, bv. n.: wesenlos; (fig.)be- [onr.); in het - opgroeien: wild heranwach-taubt; (ook:) fassungslos, ausser Fassung sen [onr.]; in het - schieten : wild drauflos gebracht, bestürzt; (fig.fam.)dumm; l-heid, schiessen [onr.]; in het - redeneeren: wild vr.: Wesenlosigkeit [vr.]; (fig.) Betaubung drauflos schwatzen.

[vr.], (ook:) Bestürzung [vr.], (fig. fam.:    wild-achtig, bv. n.: wildartig; l-baan,

das) dumme Gesicht.    vr.: (jag.) Wildbahn [vr.]; -dief, m.:Wild-

(pik.) Wildling [m.]. (fig.) Hitzkopf [m.; ö]„

wezenlylt, bv. n.: wesentlich, wirklich; dieb [m.]; -dieverij, vr.: Wilddieberei [vr.]. -heid, vr.: Wesentlichkeit [vr.], Wirklich- wilde, m.: Wilde [m.]; de -n, mrv.: keit [vr.j.    die Wilden.

Avezens-trek, m.: Gesichtszug [m.; ü], wildeling, m.: wichelaar, m.: Wahrsager [m.].    wildeman, m.:

wichelarij, vr.: Wahrsagerei [vr.1. ^ Tollkopf fm.; ö]. wichel-roede, vr.: [t] Wünschelruthe wildernis, vr.:[s] Wildniss [vr.],Einöde [vr.].    [vr.], Wüste [vr.].

wicht, o.: Wicht [o.]; (iron.) Ding [o.].    wildheid, vr.: Wildheit [vr.1.

wichtig, bv. n.: wichtig ; | -heid, vr.:    wild-schut (-schutter), m.: Wildschütze

Wichtigkeit [vr.j.    [m.1, Jager [m.]; (het) -stroopen: Wild-

wichtje, o.: (das) kleine Wicht, Kind- dieberei [vr.1; -strooper, m.: Wilddieb chen [o.]; (gew.) Gramm [o.].    [m.]; -vreemd, bv. n.: wildfremd; -zang,

wie, vnw.: wer.    m.: Gesang [m.1 der Yögel im Freien,.

^vieden, w. b.: gaten.    (iron.) Wortgewirre [o.], (fig. fam.) Wild-

wieder, m.: Gater [m.].    fang |m.], Springinsfeld [m.1.

Aviedewaal, m.: (vog.) Goldamsel [vr.]. wilg, m.: (pik.) Weidenbaum [m.; a], Avied-mes, o.: Gathaue [vr.].    Weide [vr.].

AA’iedster, vr.: Gaterin [vr.].    wilge, in Sam.: Weiden....

Avieg, vr.: Wiege [vr.]; in de - gelegd wilgen, bv. n.: weiden, zijn voor: (fam.) geboren sein zu.    willekeur, vr.: Willkür [vr.].

wiege, in Sam.: Wiegen....    Avillekeurig, bv. n.: willkürlich;.

Aviegelen, w. o.: schaukeln.    | -heid, vr.: Willkürlichkeit [vr.].

Aviegen, w. b.: wiegen; in slaap-: in Willem, m.: (mansnaam:) Wilhelm den Schlaf wiegen, (fig.) einschlafern.    [m.1.

Avieger, m.: Wieger [m.].    Willempje, o.: Wilhelmchen [o.l; een

Aviegster, vr.: Wiegerin [vr.].    gouden-: (pop.) ein Zehnguldenstück [o.]..

Aviek, vr.: Flügel [m.]; (hik.) Wieke willen, w. o.: wollen [onr.]; ik heb [vr.].    niet gewild: ich habe nicht gewollt; ik

wiel, o.: Rad [o.; a]; I -band, m.: Rad- heb niet - gaan: ich habe nicht gehen schiene [vr.]; -draaier, m.: Raddreher [m.J; wollen.

-draaister, vr.: Raddreherin [vr.].    Avillens, bw.: 1) geneigt; ik ben niet

Avielenaar, m.: Yelocipedist [m.|.    om te....: ich bin nicht dazu geneigt,

AArieler, m : Yelociped [vr.].    zu....; 2) willentlich; - en wetens: wil-

AA'iel-snaak, vr.: Radspeiche [vr.];    lentlich und wissentlich, rnit Willen und

l-vormig, bv. n.: radförmig.    Wissen.

lAvier, o.: Seegras [o.].    Avillig, bv. n.: 1) willig, bereitwillig;

iAA'ier, (verbogen) vnw.: welcher, deren,    2) freiwillig; eene -e verkooping: ein frei-

wovon.    williger Yerkauf; 3) (van koopwaar: ge-

wierook, m.: Weihrauch [m.1; aan    wild, gezocht; van beurs- en marktprij-

iemand - toezwaaien: Einem Weihrauch    zen: stijgend:) angenehm; I -heid, vr.:

opfern; I -boom, m.: Weihrauchbaum [m.; Willigkeit [vr.].

-baumej; -geur, m.: Weihrauchduft Lm.; Avils-uiting, vr.: Willensausserung ü]; -vat, o.: Weihrauchfass [ö; -fasser], [vr.].

Weihrauchpfanne [vr.].    wimpel, m.: Wimpel [m.[.

Avig, vr.: Keil [m.].    winbaar, bv. n.: gewinnbar.

Avigge, vr.: Keil [m.]; I -been,o-:(ontl.) wind, m.: Wind [m.].

Keilbein [o.].    Avindachtig, bv.n.: windig; I -heid,

Aviggelen, w. o.: wackeln.    vr.: Windigkeit [vr.].

wikke, vr.: (pik.) Wicke [vr.].    wind-as, vr.: Winde [vr.]; I -bloem,

Avikkelen, w. b.: wickeln; iets in    vr.: (pik.) Windblume [vr.1, Anemone [vr.];

eene krant -: etwas in eine Zeitung wie-    -boom, m.: (tech.) Windebaum [m.; a];

keln; iets uit eene krant -: etwas aus    -brekend, bv. n.: (gnk.) windtreibend; -bre-

einer Zeitung wickeln. I - (zich), w, w.: sich    ker, m.: Aufschneider [m.], Windbeutel [m.1;

wickeln (-in: in).    -brekerij, vr.: Aufschneiderei [vr.], Wind-

w^ikkeling, vr.: Wickelung [vr.].    beutelei [vr.]; -buil, m.: Zie -breker v

m wikken, w. 1?.: (fig.) erwagen [onr.], -droog, bv. n.: windtrocken. überlegen; - en wegen: wohl erwagen    winde, vr.: (pik.) Winde [vr.1.

[onr.]; de mensch wikt, God beschikt:    Avinden, w. b.: winden [onr.].

o.:

winder, m.: (persoon:) Winder [in.] ; (voorwerp:) Winde [vr.].

winderig, bv. n.: windig (ook fig.); tvan spijzen:) Blahungen verursachend; (van den schrijfstijl:) schwülstig, bombastisch; I -heid, vr.: 1) Windigkeit [vr.],(fig.) Windbeutelei [vr.]; 2) (van spijzen:) Eigenschaft [vr.] Blahungen zu verursachen; (geplaagdheid met winden:) Flatulenz [vr.J; (fig.) (van den stijl:) Schwülstigkeit [vr.], Bombast [m.].

wind-gat, o.: Windloch [o.; ö], (in het ijs:) Wake [vr.]; I-gezwel, o.: (hik.) Wind-geschwulst [vr.; ü]; -handel, m.: Schwin-delhandel [m.1; -harp,vr.: Windharfe [vr.], Aeolsharfe [vr.]; -haver, vr.: (pik.) Wind-hafer [m.], Flughafer [m.], Taubhafer [m.]; -hoek, m.: Windloch [o.; ö]; -hond, m.: (jag.) Windhund [m.], Windspiel [m.J; -hoos, vr.: Windhose [vr.], Trombe [vr.]. windje, o.: Windchen [o.] wind-kanaal, o.: (in orgels:) Wind-kanal [m.; -kanale]; -kant, m.: Windseite [vr.’l; -kas, vr.: (in orgels:) Windlade [vr.]; -klep, vr.: Windklappe [vr.]; -koliek,

o.: Windkolik [vr. 1; -kruid, o.: (pik.) Wind-kraut [o.]; -maand, vr.: Windmonat [m.]; -maker, m.: Windmacher [mj; -makerij, vr.: Windmacherei [vr.J;-meter,m.: Wind-messer [m.]; -molen, m.: Windmühle [vr.]; -negotie, vr.: Schwindelhandel [m.1; -pijp, vr.: Windpfeife [vr.]; -pistool, o. en vr.; Windpistole [vr.]; -pokken, vr. mrv.: Wind-pocken [vr. mrv.1, Windblattern [vr. inrv.J; -roer, o.: Windbüchse [vr.]; -roos, vr.: (zeew.) Windrose [vr.1; -schade, vr.: Wind-schaden [m.J; -scherm,o.(-schut,o.): Wind-schirm [m.1.

windsel, o.: Binde [vr.]; (fig.) Windel [vr.].

wind-spil, o.: Gangspill [o.], windster, vr.: Winderin [vr.]. wind-stil, bv.n.: windstill; I-stilte, vr.: Windstille [vr.]; -streek, vr.: Windstrich [m.]; -vaan, vr.: Windfahne [vr.]; -vang,

m.: Windfang [m.1; -veer, vr.: (zeew.) Fe-•derwolke [vr.J; -verdrijvend, bv. n.: (gnk.) windtreibend; -verwekkend, bv. n.: (gnk.) windig, Blahungen verursachend; -vlaag, vr.: Windstoss [m.; ö]; -waarts, bw.: wind-warts; -waartsch, bv. n.: windwarts ge-richtet; -waterzucht, vr.: Windwassersucht [vr.1; -weger, m.: Windmesser [m.]; -wolkje, o.: Windwölkchen [o.]; -wijzer, m.: Wind-weiser [m.1, Windzeiger [m.1; -zak, m.: (fam.) Windbeutel [m.]; -zakkerij, vr.: Windbeutelei [vr.]; -zucht, vr.: (vea.) Wind-sucht [vr.1, Trommelsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: windsüchtig; -zijde, vr.: Windseite £vr.].

wingerd, m.: Weinstock [m.; ö]. wingewest, o.: Provinz Lvr.]. winkel, m.: 1) Laden [m.; a en a], Kaufladen [m.; a en a]; 2) Werkstatte [vr.]; 3) (fig.) Kram [m.1; de geheele -: •der ^ranze Kram [m.]; (iron.) [t| Wirth-schaft [vr.]; een rare -: eine sonderbare Wirthschaft [t].

winkel-bank, zr.: Ladentisch [m.]; I-bediende, m.: Ladendiener [m.]; -boek, o.: Ladenbuch [o.; ü]; -deur, vr.: Laden-thüre (vr.]; -dochter, vr.: Ladenmadchen [o.], Ladenjungfer [vr.], (iron., artikel dat lang onverkocht blijft:) Ladenhüter [m.]; -doos,vr.: Ladenschachtel [vr.].

winkelen, w. o.: 1) einen Laden halten [onr.]; 2) Laden besuchen; gaan -:

1) einen Laden öffnen, 2) in den Kaufla-den herumgehen [onr.]. winkel-liaak, m.: Winkelhaken [m.]. winkelier, m.: Ladenhandler [m.], Kramer [m.].

winkelierster, vr.: Ladenhandlerin [vr.], Kramerin [vr.].

winkeliers-vak, o.: Kramerstand [m.1.

winkel-kast, vr.: 1) Ladenschrank [m. ; al, 2) Schaufenster [o.]; I-knie, vr.: (zeew.) Winkelknie [o.]; -naad, m.: (ontl.) Winkelnaht [vr.;a]; -nering,vr.: l)Laden-geschaft [o.], 2) Kundschaft [vr.]; -opstand, m.: Ladengestell [o.], winnen, w. b.: gewinnen [onr.1. winner, m. G-ewinner [m.]; (fig.) Sie-ger [m.].

winst, vr.: Gewinn [m.]; I -aandeel, ft] Antheil [m.1 am Gewinn; -bejag, o.; Gewinnsucht [vr.J; -derving, vr.: (fig.) Verlust [m.; ü]; - en verlies rekening, vr.: (kph.) Gewinn- und Verlustkonto [o.]; -gevend, bv. n.: eintraglich; -gevendheid, vr.: Eintraglichkeit [vr.]; -gierig, bv. n.; gewinnsüchtig; -gierigheid, vr.: Gewinnsucht [vr.].

winter, m.: Winter [m.]; (hik., aan handen, voeten, enz.:) Frostbeule [vr.]; I -achtig, bv. n.: winterhaft, winterlich. winteren, w. onpers.: wintern. winterscli, bv. n.: winterhaft, winterlich.

wip, m. en vr.: Wippe [vr.]: (fig*) Sprung [m.; ü] in één -: mit Einem Sprunge, in einem Nu; I -brug, vr.: Zugbrücke [vr.1;-galg, vr.: Wippe [vr.]; -neus, m.: Stulpnase [vr.].

wippen, w. o. en b.: wippen (ook fig.). wipper, m.: Wipper [m.]. wippertje, o.: Wippe [vr.]; (fig. fam.) Glascnen [o. I, Schnapschen [o*].

wip-plank, vr.: Wippbrett [o.]; l-staart, m.: Zie kwikstaart, wis, bv. n.: gewiss, bestimmt. wisclt, vr.: Wisch [m.1; I -doek, m.: Wischtuch [o.]; -lap, m.: Wischlappen [m.].

wisheid, vr.: Gewissheit [vr.]. wisjewasje, o.: Zie wissewasje, wis kunde, vr.: Grössenlehre [vr.]; Mathematik [vr.], Mathesis [vr. |; I -kundig (-kunstig), bv. n.: mathematisch; -kundige (-kunstenaar), m*: Mathematiker [m.].

wispelen, w. b.: 1) flüstern; 2) Zie kwispelen.

wispel-staarten, w. o.: Zie kwis-

pel. . ..; I -turig, bv. n.: wetterwendisch, veranderlich; -turigheid, vr.: Wetterwen-digkeit [vr.].

wisschen, w. b.: wischen. wisscher, m.: Wischer [m.1.

Iwisse, vr.: Kubikmeter [na.].

Iwisse, o.: (das) Gewisse, wissel, m.: (kph.) Wechsel [m.]; (op spoorwegen:) Excentrik [vr.], wisselaar, m.: Wechsler [m.]. wisselbaar, bv. n.: wechselbar; (fig.) unbestandig.

wisselen, w. o. en b.: wechseln. wisseling, vr.: Wecfislung [vr.], Wechsel [m.],

wissewasje, o : Bagatell [o.].

verfd:

wolven, m. mrv.: Wölfe [m. mrv.]; men moet huilen met de - waarmee men in het bosch is: (spr.) mit den Wölfen

muss man heulen; I in Sam.: Wolfs......

wolvin, vr.: Wölfin [vr.].

WIT.

573

WORSTEL-KUNST.

wit, bv. n.: weiss. I o.: Weiss [o.], Weisse lo.]; (fig.) Ziel Lo.J.

wit-achtig, bv. n.: weisslich; I -bont, bv. n.: weissbunt; -gloeiend, bv. n.: weiss-glühend; -goud, o.: Weissgold[o.], Platina Lvr.].

witheid, vr.: Weisse [vr.]. witje, o.: (ins.) Weissling [m,]. wit-kalk, vr.: Tünche [vr.]; I -kop, m.: Weisskopf [m.; ö]; -kwast, m.: Tüncn-quast [m.1.

witsel, o.: Tünche lvr.1. wit-staart, m.: Weissschwanz [m.; a]. witster, vr.: Tüncherin [vr.]. witte-brood, o.: Weissbrod [o.];

I -broodsdagen, m. mrv.: (-broodsweken, vr. mrv.): Flitterwochen [vr. mrv.]; -broods-kind, o.: Schoosskind [o.]; -kool, vr.: Weiss-kohl [m.].

witten, w. b.: tünchen. witter, m.: Tüncher [m.]. woede, vr.: [tj Wuth [vr.]. woeden, w. o.: wüthen [tj. woeker, m.: Wucher [m.]. woekeraar, m.: Wucherer [m.]. woekeraarster, vr.: Wuchrerin [vr.]. woekeraclitig, bv. n.: wucherhaft;

I -heid, vr.: wucherhaftigkeit [vr.]. woekerdier, o.: Parasit [m.]. woekeren, w. o.: wuchern. woeker-geest, m.: Wuchersucht [vr.];

I -geld, o.: Wuchergeld [o.]; -handel, m.: Wucherhandel [m.]; -plant, vr.: Wucher-pflanze [vr.], Schmarotzerpflanze [vr.]; -vleesch, o.: (hik.: das) wilde Fleisch; -wet, vr.:Wuchergesetz [m.1; -zucht, vr.: Wuchersucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: wucher-süchtig.

woelen, w. o.: wühlen. woeler, m.: Wühler [m.]. woel-geest, m.: Wühler [m.]. Avoelig, bv. n.: unruhig; I -heid, vr.: Unruhe [vr.].

woeling, vr.: Unruhe [vr.]; (zeew.) Wuhling [vr.].

woel-water, m.: (fig. fam.) Unband [m.; a].

Woensdag, m.: Mittwoch [m.]; des -s (’s -s), bw.: am Mittwoch. woensdagscli, bv. n.: mittwöchentlich. woerd, m.: (mannetjes-eend:) Ënte-rich [m.]. I -, vr.: (akk.) Word [m.]. woer-haan, m.: Auerhahn [m.;-hahne]. woest, bv. n.: wild; I -heid, vr.: Wild-heit jvr.1.

woestenij, vr.: [s] Wildniss Tvr.]. woestijn, vr.: Wüste [vr.]; I -bewoner, m.: Wüstenbewohner [m.].

wol, vr.: Wolle [vr.]; in de - ge (tech.) in der Wolle gefarbt; door de-geverfd: (fig.) unverbesserlich; veel geschreeuw en weinig -: (spr.) viel Geschrei und wenig Wolle. wolf, m.: (i. a. b.) Wolf [m.; o.], wolfs, in Sam.: Wolfs..,. wolk, vr.: Wolke [vr.]. wolken, vr. mrv.: Wolken [vr. mrv.]; in de - zijn: (fig. fam.) entzückt sein; I -hemel, m.: Wolkenhimmel [m.].

wolk-gevaarte, o.: (das) ungeheure Gewölk.

wolkje, o.: Wölkchen [o.], wollen, bv. n.: wollen, wollig, bv. n.: wollig; I -heid, vr. (das) Wollige.

Avond, vr.: Wunde [vr.]; I -arts, m.: Wundarzt [m.; a], Chirurg [m.]; -artsenij,, vr.: Wundarzenei [vr.]; -artsenijkunde,, vr.: Wundarzeneikunst [vr.], Chirurgie [vr.]; -balsem, m.: Wundbalsam [m.]. wonden, w. b.: verwunden. wonder, o.: Wunder [o.]; I -dadig,bv.

n. : wunderthatig; -dadigheid, vr.: Wun-derthatigkeit [vr.]; I in alle andere Sam.: Wunder...

wonderlijk, bv. n.: wunderlich;

I -heid, vr.: Wunderliehkeit [vr.].

wond-heeler, m.: Zie -arts; -heelkunde, vr.: Wundarzeneikunst lvr.1, Chirurgie [vr.]; -koorts, vr.: Wundfieber [o.] ; -kruid, o.: Wundkraut [o.]; -zalf, vr.: Wundsalbe [vr.]. wonen, w. o.: wohnen.

Avoon, vr.: Zie metterwoon; I -achtig, bv. n.: wohnhaft; -huis, o.: Wohn-haus [o.; al; -kamer, vr.: Wohnzimmer Lo.J; -kelder, m.: Wohnkeller [m.];-plaats, vr.: Wohnort [m.]; -stede, vr.: Wohn-statte |vr.[; -vertrek, o.: Wohnzimmer [o.]-Iwoord, m.: Zie AAroerd, m.

|AAroord, o.: Wort [o.; ö en o].]. Zie mrv. avo orden.

Avoordelnk. bv. n.: wörtlich; I -heid, vr.: Wörtlichkeit [vr.].

woorden, o. mrv.: (die elk op zich zelf staan:) Wörter [o. mrv.]; (die eenen volzin vormen:) Worte [o. mrv.]; I -boek,

o. : Wörterbuch [o.; ü[; -boekschrijver,m.: Lexikograph [m.], Wörterbuchschreiber [m.1; -raadsel, o.: [t] Wortrathsel [o.]; -schat, m.: Wörterschatz ]m.]; -wisseling, vr.: Wortwechsel [m.]; -zifter, m.: Wort-klauber [m.]; -zifterij, vr.: Wortklauberei [vr.].

woordje, o.: Wörtchen [o.], worden, w. o.: werden [onr.]. wording, vr.: Entstehung [vr.]. worg, m.: (vea.) Braune [vr.]. worgen, w. b.: würgen, erdrosseln. worg-engel, m.: Würgengel [m.], To-desengel [m.].

worger, m.: Würger [m.] (ook vog.). worg-gezwel, o.: Braune [vr.]. worging, vr.: Erwürgung [vr.], Er- ^ drosselung [vr.].

worg-koord, o.: Strang [m.; a]; |-paal, vr.: Pranger [m.[; -peer, vr.: Wür-gebirn [vr.].

Avork, m.: Frosch [m.; ö]. worm, m.: Wurm [m.; ü]; I -achtig, bv. n.: wurmartig ; -gat, o.: Wurmloch [o.; ö]; -kruid, o.: Wurmkraut [o.]; -poeder, o.- Wurmpulver [o.]; -stekig, bv. n.: wurmstichig, wurmfrassig; -stekigheid, vr.: Wurmfrass [m.];-vormig, bv. n.: wurm-förmig.

worp, m.: Wurf [m.; ü], worst, vr.: Wurst [vr.; ü]; I -broodje, o.: Wurstbrödchen [o.].

worstelaar, m.: Ringer [m.]; Athlet [m.].

AA^orstel-dans, m.: Ringspiel [o.], worstelen, w. o. ringen [onr.]. Avorsteling, vr,: Ringkampf [m.; a], Avorstel-knnst, vr.: Ringekunst [vr.];

wraakbaar, bv. n.: verwerflich; 1 -heid, vr.: Yerwerflichkeit [vr.[.

wraak-engel, m.: Racheengel [m.]; 1 -gierig, bv. n.: rachsüchtig;-gierigheid, vr.: Rachsucht [vr.J; -godin, vr.: (fab.) Rachegöttin [vr.J; -lust, vr.: Rachsucht [vr.1 ; -neming, vr. (-oefening, vr.): Rache [vr.]; -zucht, vr.: Rachsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: rachsüchtig. wraddel, m.: Wamme [vr.].

Iwrak, bv. n.: 1) schadhaft; 2) wac-kelig, wackelhaft; I -heid, vr.: 1) Schad-haftigkeit [vr.], 2) Wackelhaftigkeit [vr.]. Iwrak, o.: Wrack [o.], wrake, vr.: (dk.) Rache [vr.J; mij is de -: (bijb.) die Rache ist mein; engel der -: Racheengel fm.1: uur der -: R

vr. :

wrevelig*, bv. n.: argerlich; I -heid, vr.: Aergerlichkeit Lvr.].

wrevel-moed,m.: Aerger [m.]; I -moedig, bv. n.: argerlich.

‘kken, w. b.: (fig.) forciren [ie], (zeew.) wricken.

wringen, w. b.: ringen [onr.]. 1 -w. w.: sich ringen [onr.]; zich in bochten -: sich drehen [reg.] und

vr.:

[vr.].

wjjk, vr.: 1) Zuflucht [vr.]; 2) Stadt-viertel [o.].

wijken, w. o.: weichen [onr.] (- voor: [3]).

-meester m.: Fechtmeister [m.]; -perk, o.: Ringplatz Lm.; a]; -spel, o.: Ringspiel [o.]; -strijd, m.: Ringkampf Lm.; al.

wortel, m.: 1) Wurzel [vr.]; met - en tak: mit Wurzel und Stiel; 2) Rübe [vr.J; gele -: gelbe Rübe [vr.], gelbe Möhre [vr.].

wortelen, w. o.: wurzeln. wortelig, bv. n.: wurzelig. worteling*, vr.: (das) Wurzeln. worteltje, o.: 1) Würzelchen [o.];

2) Rübchen Lo.]. woud, o.: Wald [m.; a].

Wouter, m.: (mansnaam:) Walter [m.]; I -man, m.: (zeew.) Trageleiste [vr.].

Iwouw, m.: (vog.) Weihe [m.), Hüh-nergeier [m.].

Iwouw, vr.: (verfstof:) Wau [m.]; 1 -kuip, vr.: Wauküpe [vr.]. wraak, vr : Racne [vr.1.

ache-

stunde jvr.1; zwaard der -: Racheschwert [o.J.

wraken, w. b.: verwerfen [onr.]. I -, w. o.: (zeew.) (van schepen:) abfallen [onr.], abtreiben [onr.J, (van het kompas:) abweichen [onr.].

wraking, vr.: 1) Verwerfung [vr.]; 2) (van schepen:) Abtrift; 3) (van het kompas:) Abweichung [vr.]. wrakker, ra.: Stranddieb [m.]. Iwrang, vr.: (zeew.) Wrange [vr.].

Iwrang, bv. n.: herb; l -heid, Herbheit [vr.]; -kruid, o. (-wortel, m.): Lungenflechte [vr.], Lungenkraut [o.J.

wrat, vr.: Warze [vr.]; 1 -achtig, bv.

n.: warzenartig;-middel, o.: Warzenmittel [o.]; -steen, m.: Warzenstein [m.].

wratten, vr. mrv.: Warzen [vr. mrv.]; I -kruid, o.: Warzenkraut lo.].

^ wrat-zweer, vr.: Warzengeschwür

wreed, bv. n.: grausam; I -aard, m.: (der) grausame Mensch; -aardig, bv. n.: grausam; -aardigheid, vr.: Grausamkeit [vr.1; -aardiglijk, bw.: grausam. wreedelijk, bw.: grausam. wreedheid, vr.: Grausamkeit [vr.]. wreef, vr.: (ontl,)Reien [m.]; op de -: über den Reien.

wreekster, vr.: Racherin [vr.]. wreken, w. b.: rachen. I - (zich), w. w.: sich rachen (- over iets op iemand: für etwas an Einem). wreker, m.: Racher [m.]. wreking, vr.: (das) Rachen. wrevel, m.: Aerger [m.]. 1 -, bv. n. Zie wrevelig.

wrevel-daad, vr.: Frevelthat [vr.].

wri

(zich), allerlei

winden [onr.]. wringing, vr.: (das) Ringen, wroeging, vr.: Gewissensbisse [m. mrv.J.

wroeten, w. o.: wühlen; (fig.) sich qualen.

wrok, m-: Groll [m.]. wrokken, w. o.: grollen, wrokkig, bv. n.: grollhaft. wrong, vr.: Wulst [m.; ü]. wrongel, vr.: gelabte Milch [vr,]. wrongelen, w. b.: laben. wryf-doek, m.: Bohnlappen [m.1; l-goed, o.: Bohnwachs [o.] ; -hout, o.:Reib-holz [o.]; -lap, m.: Zie -doek ; -paal, m.: Reibepfahl [m.; a], (fig.) Zielscheibe [vr.]; -steen, m.: Reibestein [m.]. wryfster, vr.: Reiberin [vr.]. wrijf-was, o.: Zie -goed. wryven, w. o. en b.: reiben [onr.]; schrijven en -: schreiben [onr.] und wieder schreiben [onr.]. wrjjver, m.: Reiber [m.]. wrijving, vr.: Reibung [vr.]. wuft, bv. n.: flatterhaft, leichtsinnig; 1 -heid, vr.: Flatterhaftigkeit [vrd, Leicht-sinnigkeit [vr.]. wui (wuit), vr.: Rolle [vr.]. wuiven, w. o.: winken (-met: mit). wulf, o. (wulfsel, o.): Gewölbe [o.], wulp, in.: (vog.) Brachvogel [m.; ö]. wulpsch, bv. n.: lüstern; I -heid, vr.: Lüsternheit |_vr.[.

wurgen, enz.: Zie worgen, enz. wurm, enz.: Zie worm, enz. wij, vnw.: wir. wij-beeldje, o.: Weihbildchen [o.]; l-bisschop, m.: (kkl.) Weihbischof [m.; ö]; -brood, o.: Weihbrod [o.].

wp-kwast, m.: Weihwedel [m.] ^-water, o.: Weihwasser [o.] (-waterbak, m.: Weihkessel [m.]; -waterkwast, m.: Weih-wedel [m.]).

wijd, bv. n.: weit; - en zijd: weit und breit; 1 -beens, bw.: mit gespreizten Bei-nen; -beroemd, bv. n.: weitberühmt. wijden, w. b.: (kkl. en fig.) weihen. wijders, bw.. veiter, ferner, übrigens. wijding, vr.: *kkl.) Weihe [vr,]. wüd-loopig, bv. n.: weitlaufig ; 1 -loo-pigheid, vr.: Weitlaufigkeit [vr.]; -luftig, bv. n.: (dk.) Zie -loopig. wijdte, vr.: Weite [vr.]. wijd-vermaard, bv. n.: weitberühmt. wjjën, w. b.: weihen. wijf, o.: Weib [o.], wijfje, o.: Weibchen [o.], wijfjes-aap, m.: Afifenweibchen [o.]; I -adelaar, m.: Adlerweibchen [o.J; -wal-visch, m.: Walfischweibchen [o.]; -plant, Pflanzenweibchen [o.], weibliche Pflanze

wei-ene ne moe-er X. X.:

der

-maken, w, b.: weismachen (aan iemand iets: Einem etwas); -neus, m. en vr.: Xa-seweis [m.]; -neuzig, bv. n.: naseweis; -neuzigheid, vr.: Kaseweisheit [vr.]; ger, m.: Zeigefinger [m.]. wyten, w. b.: zuschreiben [onr.] (iets iemand: Einem etwas). wijven, o. mrv.: Weiber [o. mrv.], Frauen [vr. mrv.]; I -beul, m.: Frauen-qualer [m.J; -praat, m.: Weibergeschwatz [o.].

[ie].

wijkmeester, m.: Yiertelsherr [m.J; 1 -plaats, vr.: Zufluchtsort [m.].

Iwyl, vgw.: weil.

Iwyl, vr.: Weile [vr.]; bij -en: biswei-len, von Zeit zu Zeit.

wylen, bw.: verstorben, selig, 'v land; - Koning Willem I: der verstorb König Wilhelm der Erste; - mij der: meine selige Mutter; - de he weiland Herr X. X. wijn, m.: Wein [m.].

Iwjjs, vr.: AYeise [vr.]; (tik.) Redeform [vr.1; de aantoonende -: (tik.) die Wirk-lichkeitsform, der Inditèativ; de aanvoegende - : (tik.) die Möglichkeitsform, Konjunktiv; de gebiedende-: (tik.) dieBe-fehlsform, der Imperativ; de onbepaalde -: (tik.) die Dingform, der Infinitiv; "’s lands ’s lands eer: (spr.) landlich, sitt-lich; op de eene of andere -: auf eine oder die andere Weise, auf irgend eine Weise.

Iwijs, bv. n.: weise; I -begeerte, vr.: Weisneitslehre [vr.], Philosophie [vr.]; -geer, m.: Philosoph [m.]; -geerig, bv. n.: philosophisch; -geerte, vr.: Zie -begeerte.

wijsheid, vr.: Weisheit [vr.]. wjjs-hoofd, o.: Klügelmeister [m.]; I -hoofdigheid, vr.: Dünkelweisheit [vr.];

-vin-aan wijze, m.: (der) Weise; Zie mrv. wijzen. I -, vr.: Weise [vr.]; Zie vr.

w«s.

Iwijzen, w. b.: 1) weisen lonr.], zei-gen; 2) een vonnis -: ein Urtheil [t] spre-chen [onr.].

Iwijzen, vr. mrv.: Weisen Tvr. mrv.1; de steen der -: der Stein der Weisen; de - uit het Oosten: (bijb.) die Weisen vom Morgenlande, die Magiër [m. mrv.]; de zeven - van Griekenland: die sieben Weisen Griechenlands.

wijzer, m.: Zeiger [m.]; I -bord, o. (-plaat, vr.): Zifferblatt [o.; a]; -werk, o.: Weiserwerk [o.].

wijzigen, w. b.: abandern, modificiren

wijziging, vr : Abanderung [vr.], Mo-diflcation [vr.].

X.

Xantippe, vr.:‘Xantippe [vr.]; (iron.) Üolzschneidekunst [vr.]. böse Sieben [vr.].    xylographisch, bv. n.: xylogra-

xylograaf, m.: Xylograph [m.].    phisch.

xylographie, vr.: Xylographie [vr.],

IJ en ï.

o.:

yacht, o.: Zie jacht.

ijdel, bv. n.: eitel; I-heid, vr.: Eitelkeit

[vr.].

ijdellijk, bw.: eitel. ijdel-tu.it, m. en vr.: (der, die) Un-besonnene; I -tuitig, bv. n.: unbesonnen; -tuitigheid, vr.: Unbesobiienheit [vr.].

ijf, m.: (pik.) Eibe fvr.], Eibenbaum [m.; a].    I

ijk, m.: Aiche [vr.]. ijken, w. b.: aichen. ijker, m.: Aicher [m.]. ijkmeester, m.: Aicher [m.]. lijl, bv. n.: leer. lyl, vr.: Eile [vr.]. ijlings, bw.: in der Eile, eilends. ijmker, m.: Bienenzüchter [m.1. ijp, m.: (pik.) Ulme [vr.], Ulmbaum lm.; a.].

ijpe-boom, m.: Zie ijp. ij pen, bv. n.: ulmen. liipen, m. mrv.: Ulmen [vr. mrv.]; I -bosch, o.: Ulmenwald Lm.; al; -hout, Ulmenholz [o,]: -laan, vr.: Ul-menallee [vr.]; -loof, o.: Ulmenlaub [o.].

ijs, o.: Eis [o.]; onbeslagen ten - komen:    /

(spr.) ohne Flinte auf die Jagd gehen £ [onr.1; I -achtig, bv. n.: eisartig; -baan, vr.: Eisbahn [vr.]; -beer, m.: (drk.) Eisbar [m.1; -berg,, m.: Eisberg [m,]; -breker, m.: Eisbrecher [m.]; -gang, m.: Eistreiben [o.]; -kelder, m.: Eiskeller [m.]; -koud, bv,

n.: eiskalt; -ploeg, m.: Eispflug [m.1; -schots, vr.: Eisscholle [vr.]; -veld, o.: Eis-feld [o,]; -vlakte, vr.: Eisflache [vr.]; -vogel, m.: Eisvogel [m.; ö]; -water, o.: Eiswasser [o.]; -zee, vr.: (adk.) Eismeer [o.].

ijselijk, bv. n.: entsetzlich; I -heid, vr.: Entsetzhchkeit [vr.].

ijve, vr.: (pik.) Zie ijf; I -bóom, m.:

Zie ijf.

ijver, m.: Eifer [m.]. ijveraar, m.: Eiferer [m.]. ijveraarster, vr.: Eifrerin [vr.]. ijveren, w. o.: eifern. ijverig, bv. n.: eifrig. ijver-zucht, vr.: Eifersucht Lvr.]; -zuchtig, bv. n.: eifersüchtig.

jjzegrim, m. en vr.: Sauertopf breekt (spr.) Noth [tl bricht Eisen; [m.; öj.    gloeiend glühendes Eisen; oud -: altes

ijzegrimmig, bv. n.: sauertöpfisch;    Eisen (dat is lood om oud spr.: das ist

I -heid, yr.: Sauertöpfigkeit [vr.].    einerlei); I -houdend, bv. n.: eisenhaltig;

ijzel, m.: Graupeln Lvr. mrv.1.    -mijn, vr.: Eisenbergwerk [o.],

ijzelen, w. onpers.: graupeln.    ijzeren, bv. n.: eisern.

jjzeling, vr.: (das) Graupeln.    ijzers, o. mrv.: Eisern [o. mrv.].

jjzelregen, m.: Graupelregen [m.].    ijzig, bv. n.: schauderhaft, entsetzlich;

ijzen, w. o.: schaudern (-van: vor); I -heid, vr.: Schauderhaftigkeit [vr.], Ent-ik ijs er van: es schaudert mir dabei.    setzlichkeit [vr.].

ijzer, o.: Eisen [o.l; men moet het ijzing, vr.: Schauder [m.1; I -wekkend, - smeden terwijl het heet is: (spr.) Zie bv. n.: schauderhaft; -wekkendheid, vr.: smeden; een man van - en staal: (fig.) Schauderhaftigkeit [vr.]. cin Mann von Stahl und Eisen; nood

zaad, o.: 1) Samen [m.], Same [m.]; 2) (om te zaaien of reeds gezaaid:) Saat [vr.1; op zwart - zitten: (fig. fam.) ab-gebrannt sein; I -hout, o.: (zeew.) Saat-holz [o.; ö]; -zaaier, m.: Saemann [m.; -leute].

zaag, vr.: Sage [vr.]. zaagsel, o.: Sagemehl [o.], zaaibaar, bv. n.: sabar; I -heid, vr.: Sabarkeit [vr.].

zaaien, w. b,: saen (ook fig.). zaaier, m.: Saer [m.], Saemann [m.; -leute].

zaai-goed, o.: Saatkorn [o.], Saat [vr.].

(s

zaaiing, vr.: (das) Saen. zaai-maand, vr.: Saemonat [m.];

I -machine, vr.: Saemachine [vr.]; -ploeg,

m.: Saepflug [m.; ü]. zaaisel, o.: Saat [vr.'l. zaai-tyd, vr.: Saezeit [vr.]; I-toestel,

o.: Zie -machine; -weder (-weer), o.: Saewetter [o.]; -zaad, o.: Saatsamen [m.], Saat [vr.]: -zak, m.: Saesack [m.; a]; I in alle andere Sam.: Saat....

zaak, vr.: (ding:) Sache [vr.]; (nering, hanteering, bedrijf, kantoor, enz.:) Geschaft [o.]; I in Sam.: 1) Sach..:, 1) Ge-schafts....

zaakje, o.: 1) Sachlein [o.]; 2) (das) kleine Geschaft.

Izaal, vr.: Saai [m. mrv.: Sale].

Izaal, o.: (rs.) Sattel [m.; a]. zaaltje, o.: Salchen [o.], zaan, vr.: Sauermilch [vr.]. zabberaar, m.: Geiferer [m.], Geifer-maul [o.; a].

zabberaarster, vr.: Geifrerin [vr.], Geifermaul [o.; a].

zabber-cloek, m.: Geifertuch [o.; ü]. zabberen, w. o.: geifern-zacht, bv. n.: 1) weich; 2) sanft, leise;

3) sanft, mild.

zachtaardig, bv. n.: sanftmüthig [t];

1    -heid, vr.: [t] Sanftmuth [vr.]. zachtheid, vr.: 1) Weichheit [vr.],

2    Sanftheit [vr.1, 3) Milde [vr.]. zacht-moedig (-zinnig), bv. n.: Zie

-aardig.

zachtigheid, vr.: Zie zachtheid, zachtjes (zachtkens), bw.: sachte, sacht, leise.

zachts, bw.: leicht. zadel, o. en m.: Sattel [m.; a]. zadelen, w. b.: satteln. zadel-maker, m.: Sattler [m.]; I -makerij, vr.: Sattlerei [vr.]. zadeltje, o.: Sattelchen [o.], zagen, w. b.: sagen; op de viool -: auf der Geige kratzen. zager, m : Sager [m.]. zak, m.: Pack [m.; a]; (in kleeding-stukken, enz.:) Tasche [vr.1; geld in zijnen - steken: Geld in die Tasche stecken; geld in zijnen - hebben: Geld in der Tasche haben; iemand in zijnen - hebben: (fig. fam.) Einen durchschauen; met pak en -: pr.) mit Sack und Pack.

Izakeljjk, bv. n.: sachlich; (fig.) we-sentlich; I -heid, vr.: Sachlichkeit [vr.], (fig.) Wesentlichkeit [vr.].

Izakeljjk, bw.: Zie het bv. n.; korten -: kurz und bündig.

zakje, o.: 2) Sackchen [o.]; 2) Tasch-chen [o.].

Izakken, w. b.: sacken, in Sacke füllen; (fig.) einsacken, in die Tasche stecken. I -, w. o.: (zinken:) sinken [onr.].

Izakken, m. mrv.; 1) Sacke [m. mrv.1; 2) Taschen [vr. mrv.1; I -drager, m.: Sack-trager lm.]; -linnen, o.: Sackleinwand [vr.]; -rollen, w. o.: beutelschneiden [onr.]; -roller, m.: Taschendieb [m.1, Beu-telschneider [m.]; -rollerij, vr.: Ta-schendiebstahl [m.], Beutelschneiderei [vr.].

zakker, m.: Einsacker [m.]. zakking, vr.: 1) (das) Einsacken; 2) (das) Sinken. zalf, vr.: Salbe [vr.]. zalfachtig, bv. n.: salbenartig, (fig.) Salbenliebend (ik ben niet -achtig: die Anwendung von Salben ist mir zuwider); I -heid, vr.: (das) Salbenartige. zalf-doos, vr.: Salbenbüchse [vr.1. zaltje, o.: Salbchen [o.], zalf-noot, vr.: Salbnuss [vr.; ü]; , -olie, vr.: Salböl [o.]; -pleister, m.: Salb-pflaster [o.]; -pot, m.: Salbentopl [m.; ö].

zalig, bv. n.: selig. zaligen, w. b.: selig machen, seli-gen.

zaligheid, vr.: Seligkeit [vr.].    Gesangverein [m.1; -vermogen, o.: Sing-

zalig-makend, bv. n.: seligmachend; vermogen [o.]; -vogel, m.: Singvogel [m.;

I -maker, m.:    Seligmacher    Lm.], (theo.)    ö];-vogeltje,    o.:    Singvögelchen    [o];-wed-

Heiland [m.],    Erlöser [m.];    -making, vr.:    strijd, m.:    Zie    -strijd;    -wijze,    vr.:    Sing-

Seliginacliung    [vr.], (theo.) Erlösung    weise [vr.].

[vr.]; -spreking, vr.: (kkl.) Seligsprechung zanik, m. en vr.: (der) langweilige ' [vr.J.    Mensch (die) langweilige Person.

zaling, vr.: (zeew.) Sahlung [vr.].    zaniken, w. o.: langweilige Reden

zalm, in.:    Lachs [m.];    I -boer, m,:    führen.

Lachsverkaufer [m.]; -forel, vr.: Lachsfo- zaniker, m.: Zie m. zanik.

relle [vr.]; -graat, vr.: Lachsgrate [vr.]; zanikery, vr.: (das) langweilige Ge-

-kop, m.: Lachskopf [m.; ö]; -moot, vr.: wasch.

Lachsschnitte [vr.]; -net, o.:Lachsnetz[o.], zanikster, vr.: Zie vr.: zanik. Lachsgarn [o.].    zark, vr.: Zie zerk.

zalmpje, o.: Lachschen [o.].    zat, bv. n.: satt; iets of iemand - zijn:

zalm-rooker, m.: Lachsraucherer [m.]; eines Dinges oder einer Person satt sein; |-rookerij, vr.: Lacnsraucherei [vr.]; |-schuit, I -heid, vr.: Sattheit [vr.]. vr.: Lachskahn [m.; a];-tractaat, o.: (dipl.) Zaterdag, m.: Samstag [m.], Sonnabend Lachsvertrag [m.; a], (der) den Lachsfang    [m.]; des -s: am Sonnabend; I -avond, m.:

betreffende Yertrag [a]; -vangst, vr.:    Samstag Abend [m.];-middag, m.: Sams-

Lachsfang [m.]; -visscher, m.: Lachs- tag Mittag [m.]; -morgen, m.: Samstag flscher [m.]; -visschefij, vr.: Lachsfische- Morgen [m.]. rei [vr.].    zaterdagsch, bv. n : sonnabendlieh;

zaluw, bv. n. (-achtig, bv. n.): loh- (tig. fam.) verteutelt. farbig.    zavel, o.: Kiessand [m.], Kies [m.];

zalven, w. b.: salben.    I -achtig, bv. n.: kiesartig; -boom, m.:

zalvend, bv. n.: salbend (ook iron.). (pik.) Sabenbaum [m.; a]; -grond, m.: zal ver ig, bv. n.: salberig; l -heid, vr.: Kiesboden [m.; o en ö].

Salberigkeit [vr.].    ze, vnw.: Ie en 4e nmv., enk. en mrv.)

zalving, vr.: Salbung [vr.] (ook sie; (3e nmv. enk.) ihr; (3e nmv. mrv.) iron.).    ihnen. •

zamelen, w. b.: sammeln.    Zebaoth, de Heer - : (bijb.) der Herr

zamen (met „te”), bw.: zusammen.    Zebaoth.

zand, o.: Sand [m.]; aaneenhangen    zebra, m.: (drk.) Zebra [o.],

als droog -: (spr.) zusammenhangen    zecchine, vr.: (mtw.) Zecchine [vr.].

[onr.] wie Hackerling; I -glas, o. (-loo-    zede, vr.: Sitte [vr.].

per, m.): Sandglas [o.; a], Stundenglas    zedeloos, bv. n.: sittenlos; I -heid, vr.:

[o.; a]; -man, m.: Sandmann [m.; a] (de Sittenlosigkeit [vr.].

-man komt, of: het -mannetje komt: spr.:    zedeljjk, bv. n.: sittlich; I -heid, vr.:

der Sandmann kommt, d. h. die Schlafrig- Sittlichkeit [vr.].

Sand....

keit kommt); I in alle overige Sam.:    zeden, vr. mrv.: Bitten [vr. mrv.];

-bederf, o. -(-verbastering, vr.): [s] Sitten-zang, m.: 1) Sang [m.; a]; koekoek    verderbniss [o.]; -kunde vr.: Sittenlehre

één -: (spr.) immer derselbe Singsang,    [vr.], Tugendlehre [vr.], Moral [vr.]; kun-

immer die alte Leier; 2) Gesang fm.; a];    dig, bv. n.: moralisch; -leer, vr.: Sh.ten-

I -berg, m.: (fab.) Musenberg [m.],Helikon    lehre [vr.], Tugendlehre [vr.], Moral [vr.1;

[m.], Parnass (den -berg beklimmen: den    -les, vr.: Sittenlehre [vr.], moralische Vor-

Parnass besteigen [onr.], sich der Dicht-    schrift [vr.]; -meester, m.: Sittenlehrer

kunst widmen); -bodem (-boom), m.: Re-    [m.]; -prediker (-preeker), m.: Sittenpi edi-

sonanzboden [m.; o en öj; -boek, o.: Ge-    ger [m.]; -preek, vr.: Sittenpredigt [vr.1;

sangbuch [o.; ü]; -bord, o.: Singtafel [vr.].    -spreuk, vr.: Sittenspruch [m.; uj; -wet,

zanger, m.: Sanger [m.].    vr.: Sittengesetz    [o.].

zangeres, vr.: Sangerin [vr.].    zedig, bv. n.: sittsam; I -heid, vr.: Sitt-

zangerig, bv. n.: singend.    samkeit [vr.].

zangersfeest, o.: Sangerfest [o.];    zee, vr.: Meer [o.], See [vr.]; I -aal, m,:

I -koor, o.: Sangerchor [m.; ö].    Meeraal [m.]; -aap, m.: Meeratfe [m.J;

zang-feest, o-: Gesangfest [o.]; l-ge-    -ajuin, m.: Meerzwiebel [vr.]; -anjelier,

zelschap, o.: Gesangverein [m.1; -god,    m.: Meernelke [vr.; -beschrijving, vr.:

m.: (fab.) Gesangsgott [m.J (Apoll); -godin,    Meerbeschreibung [vr.]; -bies, vr.: Meer-

o];

vr.: (fab.) Muse [vr.]; -koor, o.: Singchor    binse [vr.] ; -bocht, vr.: Meerbucht [vr.];

o en

[m.; öl; -kunst, vr.: Singkunst [vr.];    -bodem, m.: Meeresboden [m.;

-lust, m.: Singlust [vr.]; -meester, m.:    -boezem, m.: Meerbusen [m.];-bonk, m..

Singlehrer [m.], Sanglehrer [m.]; -muziek,    (pop.) Seeratte [vr.], Wasserratte (vr.],

vr.: Yokalmusik [vr.]; -oefening, vr.:    Seemann [m.; -leute]; -brasem, m.: Meer-

Singübung [vr.]; -onderwijs, o.: Singun-    brassen [m.];-dadel, vr.: Meerdattel [vr.];

terricht [m.]; -onderwijzer, m.: Zie -mees-    -dagen, m. mrv.: auf dem Meere zuge-

ter; -school, vr.: Singschule [vr.],Gesang-    brachte Tage [m. mrv.]; -engel, m.:Engel-

schule [m.]; -sleutel, m.: Singschlüssel    fisch [m.]; -engte, vr.:    Meerenge

[m.]; -spel, o.: Singspiel [o.];-stem, vr.:    [vr.].

Singstimme [vr.1.    zeef, vr.: Sieb [o.]; I -been, o.: (ontl)

zangster, vr.: Sangerin [vr.]; (dk.)    Siebbein [o.]; -doek, o.: Beuteltuch [o.];

Muse [vr.],    '    -maker, m.: Siebmacher [m.1; -vormig, b\

zang-strjjd, m.: Wettstreit [m.] im n.: siebförmig.

m.:

Singen; l-stuk, o.: Singstück [o.]; -toon, zeeg, vr.: (drk.) Rehgeis [vr.], Ricke Sington [m.; öj; -vereeniging, vr.: [vr.].

37

Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.

zeeghaft ig, bv. n.: (dk.) sieghaft;

I -heid, vr.: Sieghaftigkeit [vr.].

zee-god, m.: (fab.) Meergott [m.; ö]; -godin, vr.: Meergöttin [vr.|; -golf, vr.: Meereswoge [vr.]; -grondel (-grondeling), m.: Meergründel [m.J; -haas,’m.: Meerhase [m.]; -hoos, vr.: Meerhose [vr.1; -jonker, m.: (visch:) Meerjunker [m.]; -kasteel, o.: (dk.) Kriegsschiff[o.l; -kleur, vr.: Meerfarbe [vr.]; -kust, vr.: Meeresküste [vr.], Meeres-ufer [o.].

zeel,    o.: Tragband [o.], Gurt [m.]. zee-lieden, m. mrv.: Seeleute [m.mrv.]. zeelt, vr.: (visch:) Schleihe [vr.]/

zeem,    o.: 1) Samischleder [o.], Wasch-leder [o.], 2) (der) waschlederne Lappen.

zee-man, m.: Seemann [m.; -leute]; l-manschap, vr.: (-manschap gebruiken: leben und leben lassen [onr.]).

zeem-bereider, m.: Sainischgerber [m.]; I -bereiding, viv.Samisch^erberei [vr.].

zee-meermin, vr.: Meerjungfer [vr.]; I -meeuw, vr : Seemöwe [vr.].

Izeemen, bv. n.: samischledern, wasch-ledern; -lap: (der) waschlederne Lappen.

Izeemen, w. b.: 1) samischgerben; 2) mit einem waschledernen Lappen wa-

I-

schen.

zeem-gaar, bv. n.: samischgar; I-leder (-leer), o.: Zie zeem no. 1; -lederen (-leeren), bv. n.: Zie bv. n. zeemen. zee-m ogend heid, vr.: Seemacht [vr ;a]. zeem-tonwer, m.: Samischgerber [mj; l-touwerij, vr.: Samischgerberei [vr.]. zeen, vr.: (pop.) Sehne [vr.]. zee-netel. vr.: Meernessel [vr.]; l-oeyer, m.: Meeresufer [o.]; -officier, m.: Marineofficier [m.]; -overste, m.: Flottenführer [mj, Admiral [m.].

zeep, vr.: Seife [vr.]; - zieden: Seife sieden [onr.]; Spaansche -: spanische Seife; groene -: schwarze Seife; I om - , bw.: (iron. en pop.) todt [t], abmarschirt [ie], krepirt [ie |; om - gaan: sterben [onr.], abmarschiren [ie], krepiren [ie]; iemand om - sturen: Einen aus der Welt schaffen.

zee-paard, o.: (drk.) Meerpferd [o.], (ook:) Wallross [m.], (fab.) Seeplerd [o.], kj&ep-aarde, vr.: Seifenerde [vr.]. zee-paardje, o.: (visch:) Seepferdchen [o.].

zeep-aehtig, bv. n.: seifenartig;

I -appel, m.: (pik.) Seifenapfel [m.; a]; -asen, vr.: Seifenasche [vr.]. zee-pauw, m.: (visch:) Meerpfau [in.], zeep-bak, m.: Seifennapf [m.; a]; bal, m.: Seifenkugel [vr.]; -bel, vr.: Sei-fenblase [vr.]; -bekken, o.; [ie] Rasirbecken |oj; -bloem, vr.: Seifenblume [vr.]; -boom, m.: Seifenbaum [m.; a]. zeepen, w. b.: seifen. zeeper, m.: Seifensieder [m.]. zeeperig, bv. n.: seifenartig. zeeperp, vr.: Seifensiederei [vr.]. zeepig, bv. n.: seifenartig. zeep-ketel, m.: Seifenkessel [m.]. zee-plant, vr.: Meerpflanze [vr.]. zeep-loog, vr.: Seifensiederlauge [vr.]; I -noot, vr.: Seifennuss [vr.; ü]; -pil, vr.: (gnk.) Stuhlzapfchen [o.J; -sop, o.: Seifen-wasser [o.]; -steen, m.: Seifenstein [m.]; -water, o.: Zie -sop; het -zieden: das Seifensieden; -zieder? m.: Seifensieder [m.]; -ziederij, vr.: Seifensiederei [vr.]. zeer, bw.: 1) sehr; - vriendelijk: sehr

freundlich; 2) weh; - doen: weh thun [onr.]; iemand - doen: Einem weh thun [onr.]; ik heb mij - gedaan: ich habe mir weh gethan; mijn hoofd (mijn voet, mijne hand, mijn rug) doet mij -: der Kopf (der Fuss, die Hand, der Rücken) thut mir weh. I -, bv. n.: 1) böse; -e oogen: böse (entzündete) Augen [o. mrv.]; een - hoofd: ein böser Kopf, der böse Grind; 2) wund, (ook:) weh thuend; eene -e plek:

1)    eine wunde Stelle, 2) eine Stelle welche (Einem) weh thut; een -e vinger: 1) ein wunder Finger, 2) ein Finger welcher (Einem) weh thut. I -, z. n. o.: Uebel [o.]; kwaad -: Kopfgrind [m.], (der) böse Grind.

zee-rob, m.: 1) (drk.) Seehund [m.],

2)    (iron.) Zie -bonk; -rots, vr.: Meeres-klippe [vr.].

zeerst, bw.: het -: am wehesten; ten -e: ausserst; om het -: um die Wette.

zee-spiegel, m.: Meeresspiegel [m.], Meeresflache [vr.]; l-stilte, vr.: Meeresstille [vr.].

zeet, vr.: Sitz [m.]. zee-uurwerk, o.: Chronometer [m.]. Zeeuw, in.: 1) Seelander [m.], 2) (hist.-mtw.: der) seelandische Reichsthaler; Zeeuwsch, bv. n.: seelandisch (goed rond, goed Zeeuwsch: spr.: aufrichtig); Zeeuw-sche, vr.: Seelanderin [vr.]. zeever, vr.: Geifer [m.]. zeeveraar, m.: Geifcrer [m.]. zeeveraarster, vr.: Geifrerin [vr.1. zeever-baard, m.: Geiferbart Tm.; al, Geifermaul [o; a]; l-doek, m.: Geifertuch [o.; ü].

zeeveren, w. o.: geifern. zeever-wortel, m.: (pik.) Geiferwurz [vr.|.

zee-volk, o. enk.: Seeleute [m. mrv.1; I -vond, m.: Strandgut [o.]; -water, o.: Meerwasser [o.]; -wijf, o.: Meerjungfer [vr.]; -zog, o.: Kielwasser [o.]; -zwaluw, vr.: (vog.) Meerschwalbe [vr.]. zeiler (zefir), m.: Zephyr [mj. zege, vr.: Sieg [m.]; de - behalen: den Sieg davontragen [onr.], den Sieg gewinnen [onr.]; de - bevechten: den Sieg erkampfen; I -pralen, w. o.: triumphiren [ie]; -praler, m.: [ie | Triumphirer [m.]: Sieger [m.]; -rijk, bv. n.: siegreicb: -schoten, o. mrv.: Freudenschüsse [m.mrv. | über einen Sieg; -vieren, w. o.: triumphiren [ie]; -vierend, bv. n.: triumphirend [ie], siegreich; -vuur, o.: Freudenfeuei [o.] zur Feier eines Sieges. zeggen, w. b.: sagen, zeggens-kracht, vr.: Beredsamkeil [vr.].

zegger, m.: Sager [m.|. zeggings, in Sam. | Zie zeggens. zegs-man, m.: Gewahrsmann [m. -leute].

zegster, vr.: Sagerin [vr.].

zeik,    vr.: (gem.) Seich [m.]; - hebben: (gem.) seichen müssen [onr.].

zeiken, w. o. en b.: (gem.) seichen. zeiker, m.: (gem.) Seicher [m.]. zeikster, vr.: (gem.) Seicherin [vr.].

zeil,    o.: Segel [o.], zeilen, w. o.: segeln. zeiler, m.: Segler [m.]. zeiltje, o.: Segelchen [o.], zeis, vr.: Zie zeisen.

zeisen, vr.: Sense [vr.]; I -maker, m.:

Sensenschmied Lm.]; -man, m.: Sensen-    m.: (der) Nervenleidcnde; -lijderes, vr.:

mann [m.J.    (die) Nervenleidende; -middel,o.: Nervenzeis-vormig, bv. n.: senaenförmig.    mittel [m.]; -prikkeling¹, vr.: Nervenreiz

Izeker, bv. n.: 1) sicher; 2) gewiss;    [m.]; -pijn, vr.: Nervenscnmerz [m.]; -stel-

I -heid, vr.: 1) Sicherneit [vr.], 2) Gewiss-    sel, o.: Nervensystem Lo.]; -tering, vr:

heit [vr.].    Nervenschwindsucht [vr.] ; -toeval m. :Ner-

Izeker, bw.: bestimmt.    venzufall [m.; a]; -trekking, vr.: Nerven-

zekerlyk, bw.: sicherlich.    zuckung [vr.]; -versterkend, bv. n.: ner-

zelden,- bw.: selten.    venstarkend; -vlecht, vr.: Nervenknoten

zeldzaam, bv. n.: 1) selten; 2) selt-    [m.]; -vocht, o.: Nervensaft [m.; a]; -weef-

vr.:

sam; I -heid, vr.: 1) Seltenheit [vr.1,    sel, o.: Nervengewebe [o.]; -ziekte,

2) Seltsamkeit [vr.1.    Nervenkrankheit    [vr.].

zelf, vnw.: selbst.    zerk, vr.: Grabstein [m.].

zelfde, bv. n.: (der, die, das) nam-    zero, vr.: Zero [vr.], Null [vr.].

liche.    zerp, bv. n.: Zie wrang.

zelf-kant, m.: Sahlband [o.], Sahl-    zes, tw.: sechs. I vr.: Sechs

leiste ILvr.]; I -kanten, bv. n.: sahl-    [vr.].

[o.].

banden.    zesde, bv. n.: sechste. I -, o.: Sechstel

zelfs, bw.: selbst, sogar.    "

zelfstandig, bv. n.: selbstandig (-    zesje, o.: kleine Sechs [vr.].

naamwoord, o.: tik.: Hauptwort [o.; ö],    zessen, vr. mrv.: Sechsen [vr.

Nennwort [o.; ö], Substantiv [o.]); I -heid, mrv.]; van - klaar: flink und fertig. vr.: 1) (als hoedanigheid:) Selbstandig-    zestien, tw.: sechzehn.

keit [vr.], 2) (als voorwerp:) Substanz    zestiende, bv. n.: (der, die, das)sech-

[vr.].    zehnte. I -, o.: Sechzehntel [o.],

zeling, vr.: (zeew.) Seeling [vr.].    zestig, tw.: Sechzig; in de -: in den

zeik, vr.: Misthaufen [m.].    Sechzigen; zijt gij -: (fig. fam.) bist du bei

zeloot, m. Zelot [m.].    Troste ?

zelotismus, o.: Zelotismus [m.], Zelo- zestiger, m.: Sechziger [m.]. tism [m.J.    zestigste, bv. n.: sechzigste. I -, o.:

zemel, m. en vr.: Haarklauber [m.], Sechzigstel [o.].

Haarklauberin [vr.], Kleinigkeitskramer    zet, m.:    1) Zug [in.; ü]; 2) Satz

[m.], Kleinigkeitskramerin [vr.].    [m.; a], Sprung [m.; ü]; 3) Pfiff [m.1,

zemelaclitig, bv. n.: 1) kleienartig, Kniff [m.];    4) Stich [m.], Seitenhieb

2) (iron.) haarspaltend; I -heid, vr.: 1) (das) [m.].

Kleienartige, 2) (iron.) Haarklauberei Lvr.], zetel, m.: Sitz [m.].

Haarspalterei [vr.].    zetelen, w- o.: 1) sitzen [onr.]; 2)thro-

zemelen, vr. mrv.: Kleie [vr. enk.].    nen.

zemelig, bv. n.: kleiig; 1 -heid, vr.:    zetsel, o.: [typ.] Satz [m.; a].

Kleiigkeit [vr.].    zetten, w. b.: setzen.

zemel-knoopen, w. o.: Haare spalten, zetter, m.: (typ.) Setzer [m.]; 2) (adm.) Haare klauben; I -knooper, m.: Zie m. Schatzer [m.]. zemel; -knooperij, vr.: Haarklauberei zetting, vr.: Taxe [vr.].

[vr.], Haarspalterei [vr.], Kleinigkeitskra- zeng, vr.: Mutterschwein [o.], merei [vr.J; -knoopster, vr.: Zie vr. ze- zeulen, w. b-: schleppen.

' mei; -meel, o.: Kleienmehl [o.]; -uitslag, zeunie, vr.: Schweinetrog [m.; ö],

o.: (op het hoofd:) Kleiengrind [m.]; -wa- zenren, w. o.: Zie zaniken, ter o.: Kleienwasser [o.].    Izeven, w. b.: sieben.

in. :

zend-bode, m.: Sendbote [m.]; I-brief, Izeven, tw.: sieben. I -, vr.: Sieben Sendschreiben [o.], (bijb.) Epistel [vr.].

[vr.].    zevende, bv. n.: (der, die, das) sie-

zendeling, m.: Missionar [m.].    bente. I -, o.: Siebentel Lo.].

zendelings, in Sam.: Missions....    zeventien, tw.: siebzehn.

zenden, w. b.: senden [onr.], schicken; zeventiende, bv. n.: siebzehnte. iemand naar de andere wereld -: (fig.) zeventig, tw.: siebzig.

Einen aus der Welt schaffen.    . zeventiger, m.: Siebziger [m.].

zender, m.: Sender [m.].    zeverzaad, o.: Wurmkraut [o.],

zending, vr.: Sendung [vr.].    zich, vnw.: sich.

zendster, vr.: Senderin [vr.].    Izicht, vr.: Sichel [vr.].

zenebladeren, o. mrv.: Zie sene    Izicht, o.: Sicht [vr.]; in - : in Sicht;

ng, vr.: (zeew.) Windstoss [m.; ö]. op -    1) zur Besichtigung, 2) (van

engen, w. b.: sengen.    wissels:) auf Sicht; na -: (kph.) nach

enith, o.: (str.) Zenith [in.], Scheitel- Sicht.

pikt [m.].    zichtbaar, bv. n.: sichtbar; (bw.:

^nuw, vr.: Nerv [m.], Nerve [vr.1;    sichtbarlich); I -heid, vr.: Sichtbarkeit [vr.].

edend; I -heet, bv.

¹ Sehne [vr.]; | -aandoening, vr.: Ner- ziedaar, tsw,: siehe da. iffektion [vr.]; -achtig, bv. n.: nervös;    zieden, w. o.: sieden

n.: si

!?itigheid, vr.: Nervenschwache [vr.];    ziedend, bv.

a&oerte, vr.: Nervenschlag [m.; a]; -ge- n.: siedendheiss.

o.: ïservensystem [o.]; -hoest, m.:    zieder, m.: Sieder [m.].

musten lm.]; -knoop, m.: Nervenkno-    ziederp, vr.: Siederei    [vr.1.

[m.]; -koorts, vr.: Nervenfieber [o.];    zieding, vr.: Siedung    [vr.].

«waal, yr.: Nervenleiden [o.]; -leer, vr.:    ziek, bv. m: krank;    I -achtig, bv. n.:

Nervenlehre ;[vr.]; -leven, o.: Sensibilitat kranklich;-bed, o.: Krankenlager [o.J. Lvr.j; -lijden, o.: Nervenleiden [o.]; -lijder, zieke, m. en vr.: (der, die) Kranke*

ziekelnk, bv. n.: kranklich; I -heid, zinneloos, bv. n.: 1) sinnlos; 2)wahn-vr.: Kranklichkeit [vr.].    sinnig; I -heid, vr.: Sinnlosigkeit [vr.],

Izieken, w. o.: kranken.    2) Wahnsinn [m.].

Izieken, m. en yr. mrv.: Kranken [m. zinnelijk, bv. n.: sinnlich; ; | -heid, en vr. mrv.].    vr.: Sinnlichkeit [vr.].

ziek-makend, bv. n.: krankma- zinnen, w. o.: sinnen [onr.] chend.    zins, (verbogen) z. n. m.: van-zijn:

ziekte, vr.: Krankheit [vr.]; I in Sam.: der Meinung sein, die Absicht haben; Krankheits ...    I -bedrog, o. (-begoocheling, vr.): Sinnen-

ziekten, vr. mrv.: Krankheiten [vr. tauschung [vr.]. mrv.]; I-kunde, vr. (-leer,vr.):Krankheits-    zit, in.: Sitz fm.]; I -bad, o.: Sitzbad

lehre [vr.].    [o.; a]; -bank, vr.: Sitzbank [vr.; &];

ziel, vr.: Seele [vr.]; I -kunde, vr.:    -been, o.: Sitzbein [o.]; -dag, m.: Sit-

Seelenkunde [vr.], Seelenlehre [vr.],    zungstag [m.]; -kamer, vr.: Wohnzimmer

Psychologie [vr.]; -kundig, bv. n.: seelen-    [o.]; -kussen, o.: Sitzpolster [o.]; -plaats,

kundig, psychologisch;-kundige, m.: Psy-    vr.: Sitz [m.]; -tijd, m.: Sitzungszeit

cholog [m.J.    [vr.].

zielloos, bv. n.: leblos, (fig.) geist-    zitster,    vr.: Sitzerin [vr.].

los; I -keid, vr.: (fig.) Geistlosigkeit    zitten, w. o.: sitzen [onr.].

[vr.].    zitter, m.: Sitzer    [m.].

ziel-mis, vr.: (kkl.) Seelenmesse [vr.],    zitting;, vr.: Sitzung [vr.].

[t] Todtenmesse [vr.]; I -roerend, bv. n.:    zode, vr.: (graszode:) Rasen [m.].

herzrührend; -roerendheid, vr.:(das)Herz-    zoden,    vr. mrv.: Rasen    [m.    mrv.];

m.:

rührende.    I -dijk, m.: Rasendeich [m.]; -pletter,

ziels, in Sam.: Seelen...    (werktuig:)    Plackscheit Lo.];    -rand,    m.:

zieltje, o.: Seelchen    [o.].    Rasenrand [m.; a].

ziel-togen, w. o.: in den letzten Zügen Zodiak, m.: (str.) [T] Thierkreis liegen [onr.]; I -togend, bv. n.: in den letz- [m.].

ten Zügen liegend; -verheffend, bv. n.:    zoek (te -), bw.: weg; - maken, w. b.:

herzerhebend; -verkooper, m.: Seelenver-    verlegen, (fig.) vergeuden, verschleudern;

kaufer [m.1; -verkooperij, vr.: (das) See-    - raken, w. o.: wegkommen    [onr.],    abhan-

lenverkaufen; -verkwikkend, bv. n.: herz-    den kommen [onr.]; - zijn,    w. o.:    abhan-

erquickend, herzerfreuend; -verpestend,    den gekommen sein.

bv. n.: die Seele verpestend; -verzorger, zoeken, w. b.: (i. a. b.) suchen; I verin. : Seelsorger [m.]; -verzorging, vr.: Seel- gezocht, bv. n.: weit hergeholt. sorge [vr.].    zoeker, m.: Sucher |m.].

zien, w. o. en b.: sehen [o.].    zoeking, vr.: (das) Suchen.

ziener, m.: Seher [m.1.    zoekster, vr.: Sucherin [vr.]

zieners-oog, o.: Seherauge [o.], Se- zoel, bv. n.: milde; I -heid, vr.: Milde herblick [m.].    [vr.].

ziens-wys (-wijze), vr.: Ansicht zoen, m.: 1) (kus:) Kuss [m.; ü], (pop.) [vr.1.    Schmatz [m.; a]; 2) (boetedoening, weder-

zier, vr.: geen - : nichts.    goedmaking:) Sühne [vr.], Abbüssung [vr.];

ziertje, o.: (fam.)    Bischen    [o.].    I -bloed, o.:    Sühnblut    [o.];    -dood, m.:

ten.

ziften, w.    b.:    sieben;    (fig.) sich- Sühntod [m.],    Yersöhnungstod    [m.].

zoenen, w. o. en b.: küssen; (pop.) zifting, vr.: (das) Sieben; (fig.) Sich- schmatzen. tung [vr.].    zoener, m.: Küsser [m.1.

zilt (ziltig), bv. n.: salzig; I -heid, vr.:    zoen-geld, o.: Sühngeld’Jo.]; I -offer,

Salzigkeit [vr.].    o.: Sühnopfer    [o.],

zilver, o.: Silber [o.l.    zoenster, vr.: Küsserin [vr.].

zilveren, bv. n.: silbern.    zoentje, o.: Küsschen [o.J; (pop.)

zint, o.: iemand onder het - houden: Schmatzchen [o.], Maulchen [o.].

Einen in Respekt halten [onr.].    zoet, bv. n.: süss; (fig., gezegl .i

zin, m.: Sinn [m.]; (volzin:) Satz [m.; hoorzaam:) artig. a], Redesatz [m.; a].    . zoetachtig, bv. n.: süsslich.

zindelijk, bv. n.: reinlich; I -heid,vr.:    zoetheid, vr.; 1) Süsse [vr.],Süssigkeit

Reinlichkeit [vr.].    [vr.], 2) (van kinderen :) Artigke i \ [vr.]

zingen, w. o. en b.: singen [onr.].    zoet-hout, o.: Süssholz [o.] (-houtsaj

zin-genot, o.: Sinnengenuss [m.].    o.: Lakritzensaft [m.]); I -klinken* '•

zinger, m.: Singer [m.].    dend), bv. n.: süssklingend ; -luiden dl

zink, o.: Zink [m. en o.].    vr.: Wohlklang [m,]; -makend, bv,n,: se

Izinken, bv. n.: zinken.    send; -making, vr,: (das) Süssen; -sap¹

Izinken, w. o.: sinken [onr.].    bv. n,: geduldig; -sappigheid, vr.: Led

zinking, vr.: 1) (gnk.) Fluss [m.; ü];    [vr.1; -vloeiend, bv. n.: wohlkliugi

2) (het zinken: das) Sinken; I -achtig, bv. -vloeiendheid, vr.: Wohlklang [m.J;

n.: flussartig;-koorts, vr.: Flussfieber [o.], vr,: Glattfeile [vr]; -vijlen, w. b . * Katarrhalfieber [o.]; -pijn, vr.: (der) rheu- feilen; -water o.: Süsswasser [o.], matische Schmerz; -pleister, vr - Fluss-    Izog, vr.: Zie zeng.

pflaster [o.]; -snuif, vr.: (der) airtikatar-    Izog, o.: Milch [vr.], Muttermilch [

rhalische Schnupftabak.    (zeew,) Kielwasser [o.l; I -afscheiding,

zinnebeeld, o.: Sinnbild [o.], Symbol Milchabsonderung [vr,];-koorts, yr.: Mi [o.].    fieber [o.l; -verplaatsing, vr.: Milchvers

zinnebeeldig, bv. n.: sinnbildlich, sym- zung [vr,].

bolisch.    zolder, m,: 1) Boden [m,; o, en o]

Dachboden [m,; o. en ö], (kph.) Speicher [m.]; 2) Zimmerdecke [vr.], Stubendecke [vr.1; I -deur, vr,: Bodenthüre [vr,].

messer [m.], Heliometer [m.]; -microscoop, m.: Sonnenmikroskop [m.]. zonnen, w. b.: sonnen. zonne-paard, o.: (fab.) Sonnenpferd [o.]; I -ring, m.: Sonnenring [m.]; -scherm, o.: Sonnenschirm [m.], (mod.) Parasol [m.]; -schuw, bv. n.: sonnenscheu;-schijf, vr.: Sonnenscheibe [vr.]; -schijn, in.: Sonnen-schein [m.]; -spiegel, m.: Sonnenspiegel [m.]; -stand, m.: Sonnenstand [m.]; -steek,

, m.: Son-

zolderen, w. b,: (kamers:) mit einer Decke versehen [onr,]; (koopwaren:) spei-chern.

zoldering, vr.: 1) Zie no. 2 zolder;

2) (das) Speichern, (das) Aufspeichern. zolder-kamer, vr.: Dachstube [vr.];

I -kamertje, o.: Dachstübchen [o.]; -luik, LiU..j,    LUx.j, -₀

o.: Bodenluke [vr.]; -raam, o, (-raampje, m.: (gnk.) Sonnenstich [m.]; -steen, o.): Dachfenster [o,], Dachfensterchen [o.]; (min.) Sonnenstein [m.]; -stelsel, o.:

-stok, m.: Trockenstange [vr,]; -trap, vr.: nensystem [o.]; -stilstand, m.: Sonnenstill-Bodentreppe [vr.];-venster,o.: Zie-raam. stand [m.J; -stofje, o.: Sonnenstaubchen zolen, w, b.: sohlen, besohlen, versoh- [o.], (fig.) Atom [o.]; -straal, m.: Sonnen-len-    strahl [m.]; -tafel, vr.: Sonnentafel [vr.];

zomer, m,: Sommer [m.],    -tempel, m.: Bonnentempel [m,]; -tent.vr.:

zomeraclitig, bv. n,: sommerhaft,    Sonnenzelt [o.]; -visch, m.: Sonnenfisch

tl.)

(fig.) den Sommer liebend (ik ben zeer    |m.], Meerschmied [m.]; -vlak (-vlek), vr.:

-achtig; ich liebe den Sommer sehr); |-heid, Sonnenflecken [m.]; -vlecht, vr.: (on vr : Sommerhaftigkeit [vr.]. (fig.) Liebe Mittelbauchnervengewebe [o.];-vogel, m.: Ivr,] zum Sommer.    Sonnenvogel [m.; ö]; -vrucht, vr.: (pik.)

zomer-voren, w, o.: (akk.) brach lie- Sonnenfrucht [vr.; ü]; -vuur, o.: Sonnen-gen lassen [onr.].    feuer [o.]; -wagen, m.: (fab.) Sonnenwagen

zomeren, w. onpers.: Sommer werden [m.]; -warmte, vr.: Sonnenwarme [vr.]; [onr.], sommern.    -weg, m.: Sonnenweg [m.]; -wende, vr.:

zon, vr.: Sonne [vr,]; I -aanbidder, m.: (pik.) Sonnenwende [vr.]; -wijzer, m.: Son-Sonnenanbeter [m.]; -aanbidding, vr.: Son- nenuhr [vr.].

nenanbetiyig [vr.].    zonnig, bv. n.: sonnig; I -heid, vr.:

zondaar, m.: Sünder [m.]-    Sonnigkeit [vr.].

Zondag, m.: Sonntag Lm.]; des -s:    zons-hoogte, vr.: Sonnenhöhe [vr.];

Sonntags, am Sonntage.    I -ondergang, m.: Sonnenuntergang [m.;

Zondags, in Sam.: Sonntags....    al; -opgang, m.: Sonnenaufgang [m.; al;

zondagsch, bv.n.: Sonntags,,,; mijne -verduistering, vr.: [s] Sonnenfinsterniss -e kleederen: meine Sonntagskleider [o.    [vr.].

mrv.].    Izoo, vr.: 1) Zie zode; 2) (fam.) Quan-

zondares, vr.: Sünderin [vr.],    titat [vr.].

zonde, vr.: Sünde [vr.]; - en schande:    Izoo, bw.: so.

, Sünde und Schande.    zoodanig, bv. n.: solch, derartig, der-

zondeloos, bv. n.: sündlos; I -heid, gleichen. I -, bw.: dermassen, dergestalt. vr.: Sündlosigkeit [vr.]-    zoodat, vgw.: sodass.

zonden, vr, mrv.: Sünden [vr. mrv.]; zoodje, o.: 1) kleine Quantitat [vr.]; -bok, m.: (kkl. -hist. en fig.) Sündenbock het geheele -: (fam.) die ganze Geschichte; [m.; ö]; -last, m.: Sündenlast [vr.];-lijst 2) (iron.) Mischmasch [m.]. vr. (-register, o,): Sündenregister [o.], [s] zoodoende, bw.: 1) auf diese Art; Sündenverzeichniss [o.].    2) dadureh.

zonder, vz.: ohne.    zoodra, vgw.: so bald als, so bald; -

Izonderling, m.: Sonderling [m.].    mogelijk : so bald als möglich,

Izonderling, bv. n.: sonderbar; l-heid, zoogbroeder, m.: Milchbruder [m.;ü]; vr.: Sonderbarkeit [vr.1.    | -dier, o.: [t] Saugethier [o.],

vr.:

zondig, bv.n.: sündig, sündhaft; l-heid, zoogen, w. b.: saugen lassen [onr.], Sündhaftigkeit [vr.].    saugen.

zondigen, w. o.: sündigen.    zoogenaamd (zoogenoemd), bv. n.:

zone, vr.: Zone [vr.].    sogenannt.

zon-eclips, vr. :f[s] Sonnenfinsterniss zoog-kalf, o.: Saugekalb [o.; -kalber]; [vr.]; I -licht, o.: Sonnenlicht [o.].    I -kind, o.: Saugling [m.]; -lam, o.: Sau-

zonne-baan, vr.: Sonnenbahn [vr.]; gelamm [o.; -lammer].

I-beeld, o.: Nebensonne [vr.]; -blind, bv. n.:    zoogster, vr.: Amme Ivr.].

sonnenblind (als z. n. o.: Jalousie [vr.1);    zoog-varken, o.: Saugeferkel [o.];

-bloem, vr.: (pik.) Sonnenblume [vr.]; -cir- | -zuster, vr.: Milchschwester Ivr.]. kei, m.: (i. a. b.) Sonnenzirkel [m.]; -dag,    zooi, vr.: (pop.) Menge [vr.] Zie zoo.

m.: Sonnentag [m.]; -dak, o.: Sonnendach    zool, vr.: Sohle [vr.]; I -leder (-leer),

[o.; a]; -dauw, m.: [t] Sonnenthau [m.];    o.: Sohlleder [o].

-dienst, m.: Sonnendienst [m.]; -glans, m,:    zoölogie, vr.: Zoologie [vr.], [T] Thier-

Sonnenglanz [m.]; -glas, o.: Sonnenglas kunde [vr.1, [T] Thierlehre [vr.].

[o.; a], Helioskop [o.]; -gloed, m.: [t] Son- zoölogisch, bv.n.: zoologisch; -etuin: nengluth [vr.]; -god, m.: (fab.) Sonnengott [T] Thiergarten [m.; a].

[m.]; -hitte, vr.: Sonnenhitze [vr.J; -hoed, zoöloog, m.: Zoolog [m.], (der) [T] m.: Sonnenhut [m.; ü]; -jaar, o.: Sonnen- Thierkundige [m.]. jahr [o.]; -klaar, bv. n.: sonnenklar;-kring, zoom, m.: Saum [m.]. m.: Sonnenzirkel [m.]; -kruid, o.: Sonnen- zoomen, w. b.: saumen. kraut [o.]; -leen, o.: (hist.) Sonnenlehen zoomer, m.: Saumer [m.].

[o.]; -loop, m.: Sonnenlauf [m.]; -maagd, zoom-lint, o.: Einfassungsband [o.]; vr.: Sonnenjungfrau [vr.]; -maand, vr.:    | -naad, m.: Saumnaht [vr.; -nahte],

Sonnenmonat [m.]; -meter, m.: Sonnen- zoompje, o.: Saumchen [o.].

vr.:

vr.:

m.:

vr.].

zoon, m.: Sohn [m.; ö]. zoons, in Sam.: Sohns.... zoonschap, o.: o.; Sohnschaft [vr.]. *oopj^ o.: Schnapschen |o.]. zoor, bv. n.: dürr; I -heid, vr.: Dürre [vr.].

zooveel, bw.: soviel. zooveelste, bv. n.: sovielste, sovielte. zoover (zooverre], vgw.: so weit; voor -: soviel, insofern. zoowel, vgw.: sowohl. zoozeer, vgw.: sosehr. zorg, vr.: Sorge [vr.]; zonder ohne Sorge, ohne Sorgen; - dragen voor: Sorge tragen [onr.] für.

zorgaclitig, bv. n.: besorgt; I -heid, vr.: Besorgtheit [vr.].

zorg-dragend, bv.n.: sorgsam; l-stoel, m.: Sorgstuhl [m.; ü]. zorgvuldig, bv. n.: sorgfaltig; I-heid, Sorgfalt [vr.].

zorgzaam, bv. n.: sorgsam; I -heid, vr.: Sorgsamkeit [vr.].

Izot, m.: Narr [m.]; voor - spelen: den Narren machen.

Izot, tyv. n.: narrisch, thöricht; I -heid, Narrheit [vr.], zotje, o.: Narrchen [o.], zots-kap, vr.: Narrenkappe [vr.], (fig.) Narr [m.].

zotte klap, m. (-praat, m.): Unsinn [m.].

zotternij, vr.: [t] Narrethei [vr.]. zottigheid, vr.: Zie zotheid, zottin, vr.: Narrin [vr.]. zottinnetje, o.: Narrchen [o.[. zout, o.: Salz [o.]. I -, bv. n.: salzig. zout achtig, bv.n.: salzicht; I -h vr.: salzichte Beschaffenheit [vr.].

zout-ader, vr.: Salzader [vr.]; I -azijn, m.: Salzessig [m.]; -bak, m.: Salzkasten [m.]; -belasting, vr.: Salzsteuer [vr.]; -berg, m.: Salzberg [m.]; -bloemen, vr. mrv.: (schk.) Salzblumen [vr. mrv.]; -brood, o.: Salzbrod [o.; o en ö]; -bron, vr.: Salz-quelle [vr.]; -deelen, o. mrv.: [t] Salztheile [m. mrv.]

zouteloos, bv. n.: salzlos; (fig.) geist-los, abgeschmackt; I -heid, vr.: Salzlosigkeit [vr.], (fig.) Abgeschmacktheit [vr.]. zouten, w. b.: 1) salzen; 2) einsalzen. zouter, m.: 1) Salzer [m.]; 2) Einsalzer [m.].

zouteviscli, m.: Laberdan [m.]. zout-geest, m.: (schk.) Salzgeist [m.[, Salzsaure [vr.]; I-geld, o.: Salzsteuer [vr.1; -groeve, vr.: Salzgrube [vr.]; -handel, m.: Salzhandel [m.]; -handelaar, m.: Salzhand-ler [m.].

zoutheid, vr.: Salzigkeit [vr.]. zoiit-houdend, bv. n.: salzhaltig; | -huis, o.: Salzhaus To.; -hauserl.

zoutig, bv. n.: salzig; I -heid, vr.: Salzigkeit [vr.].

zouting, vr : 1) (das) Salzen; 2) (das) Einsalzen.

zout-keet, vr.: Salzwerk [o.], Saline [vr.]; l-ketel, m.: Salzkessel [mj; -kooper, m.: Salzhandler [m.];-kooperij, vr.: Salzhandel [m.]; -korrel, vr.: Salzkorn [o.: o]; -kuip, vr.: Salzfass [o.; a]; -maat, vr.: Salzmass [o.]; -magazijn, o.: Salzma-gazin [o.]; -mand, vr.: Salzkorb [m.; ö]; -pacht, vr.: Salzpacht [vr ]; -pachter, m.: Salzpachter [m.]; -pakhuis, o.: Salzhaus [o.; -hauser]; -pan, vr.: Salzpfanne [vr.]; -pilaar, m.: Salzsaule [vr.j; -pot, m.: Salztopf [m.; ö] ; -raffinaderij, vr.: Salzwerk [o.]; -schip, o.: Salzschiff -schuim, o.: Glasgalle [vr.j; -schuit, Salzschiff [o.]; -sluiker (-smokkelaar), Salzschmuggler ]m.]; -steen, m.: Salzstein [m.]; -stof, vr.: (schk.) Chlor [o.] ; -stuk, o.; Salzstück [o.]; -vaatje, o.: Salzfasschen [o.]; -vat, o.: Salzfass [o.; al; -verkoop, m.: Salzverkauf [m.]; -verkooper, m.: Salzhandler [m.]; -vijzel, m.: Salzmörser [m.]; -waag, vr.: Salzwage [vr.]; -water, o.: Salzwasser [o.l; -wording, vr.: Salzwer-dung [vr.]; -zak, m.: Salzsack[m.;-sacke], (fig. fam.) Klotz [m.; ö]; -zee, vr.: (adk.: das) Salzmeer^ (das) todte [t] Meer; het -zieden: das Salzsieden; -zieder, m.: Salz-sieder [m.J; -ziederij, vr.: Salzsiederei I vr.]; -zuil, vr.: Salzsaule [vr.]; -zuur, o.: (schk.) Salzsaure [vr.].

Izucht, m.': Seufzer [m.1; eenen - loo-of slaken: einen Seufzer ausstossen [onr.].

Izucht, vr.: Sucht [vr.]; (gnk.) Anschwellung [vr.], Geschwollenheit [vr.].

zuchten, w. o.: seufzen. zuchter, m.: (der) Seufzendeg zuchtig, bv. n.: (gnk.) geschwollen; -heid, vr.: Geschwollenheit [vr.1, Anschwellung [vr.]. zuchting, vr.: (das) Seufzen. zuchtje, o.: Seufzerchen [o.l; (fig. zeew.) Windchen [o.], Lüftchen [o.].

IZuid, o.: Süden [m.].

Izuid, bw.: südlich. zuid-einde, o.: Südende [o.], (fig.) Südgrenze [vr.].

zuiden, o.: Süden [m.[; I -wind, m.: Südwind [m.].

zuider-aspunt, o.: Südpol [m.]; -breedte, vr.: südliche Breite [vr.]; -halfrond, o.: südliche Halbkugel [vr.]; -kruis, o.; (str.) Süderkreuz [o.]; -licht, o.: Südlicht Jo.]; -zon, vr.: (zeew.) Süder-sonne [vr.].

zuid-hoek, m.: 1) Südspitze [vr.], 2) Südgegend [vr.] ; I -kant, m.: Südseite [vr.1; -kust, vr.: Südküste [vr.1; -oost, o.: Südost [m.] (als bv. n.: südostlich); het -oosten, o.: der Südosten (-oostenwind, Südostwind [m-]); -oosterzon, vr.: (zeew.) Südostersonne [vr.]; -pool, vr.: Südpol [m.] (-poolcirkel, m.: Südpolarkreis [m.]); -punt, o.: Südpunkt [m.1;-waarts, bw.: südwarts; -waartsch, bv. n.: süd-warts gerichtet; -west. o.: Südwest [m.] (als bv. n.: südwestlich); -westelijk, bv. n.: südwestlich; het -westen: der Südwesten (-westenwind, m.: Südwestenwind [m.]); -wester, m.: (zeew.) Südwester [m.], (der) wasserdichte Seemannshut [ül; -wester-zon, vr.: (zeew.) Südwestersonne [vr]; -zee, vr.: (adk.) Südsee [vr.], (das) stille Meer (-zeevaarder, m.: Südseefahrer fm.1); -zuidoost, o.: Südsüdost [m.];-zuidwest, o.: Südsüdwest [m.]); -zijde, tr.: Südseite [vr.].

IZuiëii, o.: Zie Zuiden, jziiiën, w. o. en b.: Zie neuriën, zuig-dier, o.: Zie zoogdier; I -dotje, o.: Zie dotje.

zuigeling, m. en vr.: Saugling [m. en

zuigen, w. o. en b.: saugen; (fig. van den wind) ziehen [onr.].

zuiger, m.: (i. a. b.) Sauger [m.]; I -stang, vr.: Pumpenstange [vr.]; -visch Saugefisch [m.]. zuig-fleseh, vr. (-glas, o.): Lutschkann-chen [o.].

zuiging, vr.: (das) Saugen; (fig.: van den wind: das) Ziehen.

zuig-lam, o.: Zie zooglam; I -pijp, vr.: Saugeröhre [vr.]; -spriet, m.: Sauge-rüsse] [m.]; -visch, m.: Saugefisch [m.].

zuil, vr.: Saule [vr.]; I -vormig, bv. saulenförmig.

m.:

[m.]; I -partij,

ding,

[vr.].

zuiver, bv. n.: rein; - in de leer: (kkl.) rechtglaubig; I -heid, vr.: Reinheit [vr.]; -heid in de leer: (kkl.) Rechtglaubigkeit [vr.].

zuiveren, w. b.: reinigen, zuivering, vr.: Reinigung [vr.]. zuiverings-eed, m.: Reinigungseid ¹ [m.]; I -middel, o.: Reinigungsmittel [o.], zulk, vnw.: solch. zulks, vnw.: Solches. zullen, hulpwerkw.: 1) werden [onr.]; 2) sollen.

vr.:

seinen

vr.:

[o.].

m.:

n.:

zuinien, w. o.: saumen. zuimenis, vr.: [s] Versaumniss [o.], zuinig, bv. n.: sparsam; I -heid, vr.: Sparsamkeit [vr.].

zuinigje, o.: 1) Sparknecht [m.], Pro-fitchen [o.j; 2) op een -: sparsam. zuinigjes, bw.: sparsam. zuip, vr.: (das) Saufen; I -broeder, Saufbruder [m.; ü]. zuipen, w. o. en b.: saufen.

~uiper, m.: Saufer [m.]. zuip-lap, m.: Saufer vr.: Schwefgerei [vr.]. zuipster, vr.: Sauferin [vr.]. zuivel, o.: Butter und Kase; I -berei-Butter- und Kasebereitung zult, o.: Sulze [vr.]; I -boonen, vr.mrv.: eingemachte Schneidebohnen [vr.mrv.]; -spek, o.: (der) eingesalzene Speek; -vleesch, o.: (das) eingesalzene Fleisch. zundgat, o.: Zündloch [o.; ö]. zureklaver, vr.: (pik.) Sauerklee [mj.

zuren, w. o.: sauern, sauer werden

[onr.].

zurig, bv. n.: sauerlich; I -heid, vr.: Saure [vr.].

zuring, m.: (pik.) Sauerampfer [m.]. zurkel, vr.: (pik.) Sauerklee [m.]. Izus, bw.: so: nu eens -, dan weerzoo: bald so, bald so; het scheelde maar - of zoo: es fehlte nur wenig.

Izus, vr.: (fam.) Schwester [vr.]. zusje, o.: (fam.) Schwesterchen [o.], zuster, vr.: Schwester [vr.]; I -gemeente, vr.: Schwestergemeinde [vr.]; -huis, o.: (kkl.) Schwesternhaus [o.: a]; -■liefde, vr.: schwesterliche Liebe [vr.].

zusterling, m. en vr.: 1) Vetter [m.], NefFe [m.]; 2) Base [vr.], Nichte [vr.].1 zuster-loge, vr.: tSchwesterloge [vr.]. zusterloos, bv. n. : schwesterlos. zusterlijk, bv. n.: schwesterlich zuster-moord, m.: Schwestermord lm.]; I -moordenaar, m.: Schwestermörder [ml.

zusterschap, o. en vr.: Schwester-scliaft [vr.].

usters-dochter, vr.‘: Schwestertoch-ter Lvr.; 6]: l-kind, o.: Schwesterkind Lo.]; -man, m.: Schwestermann [m.; -zoon, m.: Schwestersohn [m.; ö]. zustertje? o.: Schwesterchen [o.], zuur, bv. n.: sauer; het - hebben: (fig.) ein sorgenvolles Leben führen; aan iem. het leven - maken: Einern das Leben er-bittern ; | -, o.: Sauer [ o.], Saure [o.]; (gnk. en schk.) Saure [vr.]; het - hebben: (gnk.) das Sodbrennen haben, (fig. fam.)

(ihren, enz.) Aerger verbeissen [vr 1; zoet en -: Süss und Sauer; in het -: (kkk.) in Essig.

zuurachtig, bv. n : sauerlich; I -heid, Sauerlichkeit [vr.]. zuur-boom, m.: Zie -cloorii;-deeg, o. (-deesem, m.): Sauerteig [m.] (ook fig.); -doorn, m.: Sauerdorn [m.|,Berberisstaude [vr.].

zuurheid, vr.: Saure [vr.]. zuur-kool,vr.: Sauerkraut [o.]; I -kijker, m. (-muil, m. en vr.): Sauertopf [m.; ö]; -muilen, w. o.: saure Mi enen macnen; -stof, vr.: (schk.) Sauerstoff [m.], Oxygen [o.j; -zoet, bv. n.: sauersüss. zwaai, m.: Schwung [m.; ü]. zwaaien, w. b.: schwingen [onr.J. I -, w. o.: schlenkern; (van schepen:) hin und her schaukeln.

zwaan, m.: (i a. b.) Schwan [m.; a]. Zie mrv zwanen.

zwaar, bv. n.: schwer; (zwanger :) schwanger.

zwaard, o.: Schwert [o.]; I -bloem, vr.: Zie -lelie; -drager, m.: Schwerttrager [m.4; -leen, o.: (hist.) Schwertlehen [o.j, Mannlehen [o.]; -lelie, vr.: Schwertlilie [vr.], Schwertblume [vr]; -maag, m. en vr.; Schwertmage [m. en vr.]; -ridder, m.: (hist.) Schwertritter [m.], Schwertbruder [m.; ü]; -vechter, m.: Schwertfechter Lm.], Gladiator [m.]; -veger, m.: Schwertfeger [m.]; -visch, m.: Schwertfisch [m.]; -vormig, bv. n.: schwertförmig; -zijde, vr.: Schwertseite [vr.].

zwaarte, vr.: Schwere [vr.]; I -kracht, vr.: Schwerkraft [vr.]; -meter, m.: Schwere-rnesser [m.]; -punt, o.: Schwerpunkt [m.].

zwabber, m.: (zeew.) Schwabber [m.]; dronken -: (pop.) Saufer [m.j.

zwabberen, w. b.: (zeew.) schwab-bern.

zwachtel, m.: Binde [vr.]. zwachtelen, w. b.: mit einer Binde umwickeln.

zwachteling, vr.: Umwickelung [vr.] mit einer Binde.

zwad, vr.: Schwad [m. en o.], Schwade

[vr.].

zwadder, m.: Geifer [in.]; (fig.) Gift

zwadderig, bv. n.: geiferig. zwade, vr.: Zie zwad. zwager, m.: Schwager [in.; a]. zwagerin, vr.: Schwagerin [vr.]. zwagerschap, o. en vr.: Schwager-schaft [vr.].

zwak, bv. n.: schwach. I -, o.: 1) schwache Seite [vr.]; 2) Vorliebe [vr.] (- op: für).

zwakheid, vr.: Schwachheit [vr.], Schwache [vr.].

zwakhoofd, m. en vr.: Schwachkopf [m.; ö].

zwaltjes, bw.: schwachlich.    [vr.]; I -kist, vr.: (tech.) Schwödefass [o.;

zwakkeling, m.: Schwachling [m.].    a]; -koorts, Schweissfieber [o.]; -kuip, vr.:

zwakte, vr.: Schwache [vr.].    (tech.) Schwödgrube [vr.]; -kuur, vr.:

zwalken, w. o.: herumschwarmen.    Schwitzkur [vr.]; -lucht, vr.: Schweissge-

zwalker, m.: Herumschwarmer [m.].    ruch [m.]; -middel, o.: (das) schweisstrei-

zwaluw, vr.: (vog.) Schwalbe [vr.];    bende Mittel; -voeten, m. mrv-: schweis-

I -staart, in.: (vog. en tim.) Schwalben-    sige Füsse [m. mrv.]; -ziekte, vr.: Schweiss-

schwanz [m.; a].    seuche [vr.].

zwam, vr. en o.: Schwamm [m.; a].    zwei, vr.: Schmiege [vr.].

zwane, in Sam.: Schwanen....    zwelen, w. b.: umkehren.

zweiger, m.: Schwelger [m.]. zwellen, w. o.: schwellen [onr.]. zwelling, vr.: Schwellung [vr.]. zwem-blaas,    vr.: Schwimmblase

[vr.].

zwemmen,

[onr.].

zwemmer, m.: Schwimmer [m.]. zwemster, vr.: Schwimmerin [vr.]. zwendelaar, m.: Schwindler Lm.], zwendelaarster, vr.: Schwindlerin

zwanen, m.: mrv.: Schwane [m. mrv.]; zwelgen, w. o. en b.: schwelgen I in Sam.: Schwanen...; -zang, m.: (fig.) [onr.].

Schwanengesang | m,]; Schwanenlied [vr.].

zwang, m.: Schwang [m.]; in - zijn of komen: in Schwang sein oder kommen [onr.].

schwimmen

w. o.:

zwanger, bv. n.: schwanger. zwangerschap, vr.: Schwangerschaft [vr.].

[o.].

zwarigheid, vr.: Schwierigkeit [vr.]. zwart, bv. n.: schwarz. I -, o.:Schwarz

zwart-achtig, bv. n.: schwarzlich;

I -bont, bv. n.: schwarzscheckig; -bruin, [vr.]. bv. n.: schwarzbraun.    '    zwendelary, vr.: Schwindelei [vr.].

zwarte, m. en vr.: (der, die)Schwarze. zwendelen, w. o.: schwindeln. zwarte-kunst, vr.: Scnwarzkunst zwendel-handel, m.: Schwindelei [vr.1; I -pieten, w. o.: schwarzen Peter [vr.].

spielen.    zwengel, m.: Schwingel [m.].

zwart-gallig, bv. n.: schwarzgallig; zwenk, m.: Schwung [m.; ü],

I -galligheid, vr.: Schwarzgalligkeit [vr.];    zwenken, w. o.: schwenken.

-gevlekt, bv. n.: schwarzgefleckt; -harig,    zwenker, m.: Schwenker [m.].

bv. n.: schwarzhaarig.    zwenking, vr.: Schwenkung ]vr.].

zwartheid, vr.: Schwarze [vr.].    zweren, w. o.: (hik.) schwaren [onr.];

zwartin, vr.: Schwarze [vr.].    I -, w. o. en b.: schwören [onr.].

zwart-krüt, o.: schwarze Kreide zwering, vr.: 1) (das) Schwaren;2) Ge-[vr.].    schwür [o.],

zwartsel, o.: Schwarze [vr.].    zwerk, o.: Zie uitspansel,

zwartselen, w. b.: schwarzen.    zwerm, m.: Schwarm [m.; a].

zwavel, vr.: Schwefel [m.1; I -achtig,    zwermen, w. o.: schwarmen.

bv. n.: schwefelicht (schwefelig); -bad, o.:    zwermer, m.: (voetzoeker:) Schwar-

Schwefelbad [o.; a]; -poel, m.: (bijb.) mer [m.].

Schwefelpfuhl [m.]; -stok, m.: Schwefel- zwerveling, m. en vr, (der, die) holz [o.]; -stokje, o.: Schwefelhölzchen    Herumirrende.

[o.]; - verbinding, vr.: (schk.) Schwefel-    zwerven, w. o.: umherirren.

verbindung [vr,|; -zuur, bv. n. schwefel- zwetsen, w. o.: pochen, bramarba-sauer (als z. n. o.: Schwefelsaure [vr.]). siren [ie], zwavelen, w. b.: schwefeln.    zwetser, m.: Pocher [m.], Bramarbas

zweem, m.: Spur [vr.], Schein [m.].

[m.|.    zwetserij, vr.: Pocherei [vr.].

zweep, vr.: Peitsche [vr.].    zwetster, vr.: Pocherin [vr.].

zweepen, w. b.: peitschen.    zweven, w. o.: schweben.

zweeper, m.: Peitscher [m.1.    zwezerik, nr: Kalbsbröschen [o.],

zweep-slag, m.: Peitschenhieb [m.].    zwichten, w. o.: weichen [onr.] [3],

zweer, vr.: Geschwür [o.].    nachgeben [onr.] [3J. I -, w. b.: (zeew.)

zweerder, m.: Schwörer [m.].    schwichten.

zweerster, vr.: Schwörerin [vr.].    zwiehting. vr.: (zeew.) Schwichtung

zweertje, o.: (das) kleine Ge- [vr.]. schwür.    zwier, m.: 1) Schwung [m.; ü]; 2)Prunk

zweet, o.: Schweiss [m.]; I -bad, o.:    [m.], Staat [m.]; 3) Saus und Braus; aan

Schwitzbad [o.; a]; -bank, vr.; Schwitz- den - gaan: (fam.) den Abt reiten lassen bank Ivr.; a]; -doek, m.: Schweisstuch [o.;    [onr.]; aan den - zijn: in Saus und Braus

ü]; -drank, m.: Schwitztrank [m.]; -drop-    leben; I -bol, m.: Bruder [m.; ü] Lieder-

pel, m.: Schweisstropfen [m.]; -drijvend, lich.

zweeten, w. o. en b.: schwit-

bv. n.: schweisstreibend.    zwieren, w. o.: 1) in Saus und Braus

leben ; 2) zickzacken.

zen.    zwierig, bv. n.: elegant; I -heid, vr.:

zweeterig, bv. n.: schweissig; l-heid, 1) Eleganz [vr.], 2) (das) Prunkhafte. vr.: schweissige Besehaffenheit.    zwik, m.: 1) (tech.) Zwick [m.1; 2)(hik.)

zweeting, vr.: 1) (das) Schwitzen;    Yerrenkung [vr.], Yerstauchung [vr.];

2) (tech.) Schwitze [vr.].    I -boor, vr.: Zwickbohrer [m.|.

z weetje, o.: Schweisschen [o.]; een - zwikken, w. o.: überschlagen [onr.]. op iets halen: (fig.) eine anstrangende zwilk, m.: Zwillich [m.1, Zwilch [m.]. Arbeit verrichten.    zwilken, bv. n.: zwilchen.

zweet-kamer, vr.: Schwitzkammer zwin, o.: kleine Bucht ]vr.].

n.:

e [vr.]

zwingel, m.: Schwinge Lvr.J. zwingelaar, m.: (van vlas of hennep:) Schwinger [m.].

zwingelen, w. b.: (vlas of hennep:) sehwingen [onr.].

zwoegen, w. o,: sich abmühen, sich placken.

zwoeger, m.: (fig.) Plackesel [m.], Sklave [m.].

zwoegster, vr.: (fig.) Sklavin [vr.J. zwoel, bv. n.: schwül; I -heid, vr.: Schwüle [vr.].

zwoord, o.: Schwarte [vr.], Speck-schwarte [vr.]; I -achtig, bv.n.: schwartig.

zwijgen, w. o.: schweigen [onr.]; I -, w. b.: 1) schweigen [onr.]; 2) verschwei-gen [onr.]. I -, z. n. o.: Schweigen [o.l, Stillschweigen [o.].

zwijger, m.: Schweiger [m.]; Willem de -: (hist.) Wilhelm der Yerschwiegene. zwijm? vr.: Ohnmacht [vr.]. zwQmsel, m.: Rausch [m.]; I -beker, m.: Taumelbecher [m.], Taumelkelch [ m.]; -drank, m.: Taumeltrank [m.]; -dronken, bv. n.; berauscht.

zwijmelen (zwijmen), w. o.: ohnmach-tig werden [onr.|.

zwijmel-geest, m.: Taumelgeist [m.]; I-kelk, m.: Zie -beker, zwijining, vr.: Ohnmacht [vr.1. zwjjn, o.: Schwein [o.]; I -achtig, bv. schweinenartig, (fig.) schweinisch; -egel, m.: (drk. en fig. gem.) Schweinigel [m.].

zwijnen, w. o.: ein liederliches Leben führen.

zwjjnen-distel, vr.: (pik.) Saudistel [vr.]; I -gras, o.: Saugras [o.]; -hoeder, m.: Schweinhirt [m.]; -jacht, vr.: Schwein-jagd [vr.]; -kot, o.: Schweinestall [m. a]; -trog, m,: Schweinstrog [m.; ö], Sau-trog [m.; ö]; -vleesch, o.: Schweinefleisch [o.].

zwijnjak, o.: (fig. gem.) Schweinigel [m.].

zwijnerij, vr.: Schweinerei [vr.].

zwijns-borstel, vr.: Schweinsborste [vr.]; I -brood, o.: Schweinbrod[o.];-hoofd,

o.: Schweinskopf [m.; ö]; -spriet, m.: Sau-spriess [m.].

zwijntje, o.: Schweinchen [o.].

Izij. vnw.: 1) (vr. enk.) sie; 2)(m., vr. en o. mrv.) sie.

zjj-achtig, bv. n.: seidenartig; I -deur, vr.: Seitenthüre [vr.]; -gaanderij, vr.: Sei-tengallerie [vr.]; -gang, vr.: Seitengaag [m.; a]; -kamer, vr.: 1) Vorzimmer [o.T, 2) Seitenzimmer [o.], Nebenzimmer [o-]; -kanaal, o.: Seitenkanal [m.]; -linie, vr.: Seitenlinie [vr.]; -muur, m.: Seitenmauer [vr.: a]; -pad, o.: Nebenweg [m.]; -sprong, m.: Seitensprung [m.; ü]; -straat, vr.: Seitengasse [vr.]; -tak, m.: (fig.) Nebenlinie [vr.]; -weg, m.: Nebenweg [m.]; -zak, m.: Seitentasch<

znde, vr.: 1) (de stof:) Seide [vr.]; (ontl. en „kant” :) Seite [vr.].

zijd-geweer, o.: Seitengewehr [o.].

zijgen, w. o.: seihen.

zy ging, vr.: Seihe [vr.].

Izjjn, w. o.: sein [onr.].

Izijn, vnw.: sein.

zijnent (met „ten”), bw.: in seinem Hause; I -halve, bw.: seinethalben; -wege, bw.: seinetwegen; om -wil, bw.: seinet-willen.

zijp, vr.: Gosse [vr.], Rinne [vr.].

Ilii

t {STI* E Ü i

LIUilUh I

^EQimsm

KRAKOW

' . ....

■\ ■ .!vv

i

r/r^v⁻- ’ -• ;. >.. . . .v ; :,

•.

v

■/:

s

V*

"    . • r-

______

'■

...

«r¹

v

i

<fe

.

.

.SvV

.V

•&V*

*ï

...

*

-

4.'

*

*«

*-

-

i.

.

'

' ’

>

%

;*y

i

Sm >*

•r V

;

V

Bibliotekrf Polilei liniki hirfkowskiei

100000296174