s@

*9

5&Ï

■■■«MS»«*

SÊgmKmÊ^mSmmrnæmmgaaamsmmmÿmmxmmmmmm:

■BUSiilllSîll MMMpj

..........

MMttea^p«y

mmsś^mmmmmmmmśmmmmmmmmiiimv^mek.^mma^Ę^Si^^

SS

jfÄ

mmm

'§ê0mM.

wÉSÊm

Wmmmm

vMÊWÊÊÊSSÊk

mm

5WfesÂ^^gfe^«ÎHSx^«^^B5îsêû:S^ê^Srg%:«âKdî^^^^SS'âiÂTriÂ-tJ

: :-i : :-

PMSPL

mmÊÊmÊÊÊKÊÊÊÊÊÊÊÊmÊÊÊm

SI

c'y-o

•U

«S

KATEDRA

KIJOWSKA

PRZEZ

X. KASSYJANA KORCZYŃSKIEGO,

FRANCISZKANA, KAZNODZIEJĘ KATEDRALNEGO.

CIESZYN,

NAKŁADEM I CZCIONKAMI KAROLA PROCHA8KI, KSIĘGARZA I DRUKARZA.

1861.

Sa

f.

=6'

U KAROLA PROCHASKI W CIESZYNIE wyszły i są do nabycia u niego i we wszystkich Księgarniach krajowych

i zagranicznych:

Katedra Poznańska

przez X. Wawrzyńca Walkiewicza, kanonika Łęczyckiego, Dziekana Gąbinskiego, Plebana Kiernozkiego, roku pańskiego 1786 wydana w Warszawie a teraz na nowo przedrukowana. Za zezwoleniem Jaśnie Wielmożnemu X. Karolowi Telidze kanonikowi katedralnemu krakowskiemu dedykowana. - Cena 84 kr. w. a. czyli 16 sgr. (kop. 00).

Katedra Krakowska przez X. Kassyjana Korczyńskiego, Franciszkana, kaznodzieję katedralnego roku pańskiego 1764 wydana w Krakowie, a teraz na nowo przedrukowana.

Za zezwoleniem Jaśnie Oświeconemu i Najprzewielebniejszemu X. Józefowi Alojzemu Pakulskiemu, biskup, tarnowsk. dedykowana. — Cena (ii) kr. w. a., czyli Î2 sgr.(kop. 45).

Katedra Kujawska przez X. Kassyjana, Korczyńskiego, Franciszkana, kaznodzieję katedralnego krakowskiego roku pańskiego 1767 wydana w Krakowie w drukarni Seminarium biskupiego akademickiego,

a teraz na nowo przedrukowana.

Za zezwoleniem Jaśnie Wielmożnemu X. Antoniemu Rozwadowskiemu, prałatowi, scholastykowi katedralnemu krakowskiemu dedykowana.— Cena 84 kr. w. a., 18 sgr. (kop. 00).

Kalendarz polski na rok 1861,

podług kalendarza wieczystego ułożony, na południk krakowski wyrachowany, zawierający oznaczenia astronomiczne, rodowód cesarski, modłę stęplową, jarmarki i czytania pobożne z 9 obrazkami. — Cena ‘ SO kr. w. a.

Dla Katolików:

najobszerniejsza i najzupełniejsza ze wszystkich dotychczas istniejących książek do nabożeństwa i Kancyonałów, pod tytułem:

Praca codzienna, coroczna i catożywotna

każdego (Jlirzcścinnina katolickiego,

albo

Książka modlitewna i Kancyonał

dla Katolików, z różnych książek modlitewnych i śpiewników zebrana.

Książka ta na pięknym białym papierze drukowana, 1056 stronnic obejmująca, w skórkę oprawna z futerałem kosztuje tylko f zł. 75 kr. w. a. (talar 1. 5 sgr.) Kto 20 egzemplarzy z załączeniem przynależnej kwoty zamówi, otrzyma takowe franko nadesłane

i 1 egzemplarz gratis.

Wybór osobliwych nabożeństw, z dodatkiem : Stacye Jerozolimskie czyli Droga Krzyża świętego z pobożnem rozmyślaniem Męki Jezusa Chrystusa, tudzież Snopek Mirry albo ‘Żałosne gorzkiej męki Syna

Bożego Rozpamiętywanie.

Wydanie na jasnym grubym konceptowym papierze: W papierowéj opr. 70 kr. (14 sgr.). w półskork. 75 kr. (15 sgr.) Na białym papierze w skórzan. opraw. 1 zł. 5 kr., (21 sgr.) w skórz. opraw, ze złoconemi brzegami t zł. 35 kr. w. a. (27 sgr.)

Grono winne

z ogrodu Pana Jezusa Chrystusa, w którym napełnione słodycze pokarmów anielskich dla duszy pragnącój. Ku zbawieniu i pożytkowi każdego człowieka chrześciańskiego, na przy-gotawanie się do królestwa niebieskiego i do chwały wiecznéj. — Wydanie na jasnym, grubym koncept, papierze : W papier, opraw. 60 kr. (12 sgr.) w półskórk. 73 kr. (15 sgr.)

Na białym pap. w skórz. oprawie ze złocon. brzegami 98 kr. (20 sgr.)

Biblioteka Politechniki Krakowsku^

100000303962

KATEDRA KIJOWSKA.

KATEDRA

PRZEZ

X. KASSYJANA KORCZYŃSKIEGO,

FRANCISZKANA, KAZNODZIEJE KATEDRALNEGO KRAKOWSKIEGO.

i

Boku pańskiego 1767 wydana w Krakowie w drukarń Seminarium biskupiego akademickiego a teraz na nowo przedrukowana

W CIESZYNIE

NAKŁADEM I CZCIONKAMI KAROLA PROCHASKI, KSIĘGARZA I DRUKARZA.

1S61.

KRAKÓW

NS^łchnięjS^

Akc. Nr.

AlSO^

JAŚNIE WIELMOŻNEMU

I. ALFONSOWI

KATEDRA KIJOWSKA

OZDOBA KATEDRY KIJOWSKIEJ.

I. ALFONSOWI

SKORKOWSKIEMl

KANONIKOWI KATEDRALNEMU KRAKOWSKIEMU,

SĘDZIEMU PROSYNODALNEMU

SĘDZIEMU IL INSTANCYJI W SPRAWACH

MAŁŻEŃSKICH ITD. ITD.

z wyrazem najgłębszego poważania niniéjsze dzieło ofiaruje

Karol Prochaska,

Kraków

^fc{'*echnic*5S

Àkc. Nr.

I

PRZEDMOWA.

Katedra Kijowska, którą puszczamy w obieg, znachodzi się przy tomie III. Kazań X. Kassyjana Korczyńskiego.

Nie możemy podać dokładnie napisu tego tomu, gdyż egzemplarz, jaki nam się dostał do użytku, nie miał karty tytułowej. Nie będąc nigdy obojętni na zobaczenie kompletnego dzieła, dopytywaliśmy się o-ń po różnych księgozbiorach. Ale na próżno. Może przypadek podda go kiedy pod rękę — jak to się zdarza, że tym sposobem najczęściój da się spotkać z rzadkością jaką książkową.

Kazań tych nie ma książnica Jagiellońska ; nie ma ich księgozbiór p. Piotra hr. Moszyńskiego, ani hr. Szembeka w Krakowie. W duchu ostatnich czasów najmniój gromadzono książek tego rodzaju do zbiorów prywatnych a nawet publicznych — więc i nie dziw. Księgozbiory zakonne przerzedziły się tóź rozmaitymi przypadki. Klasztor 00. Franciszkanów w Krakowie posiadał je, ale przed pożarem, między swymi księgi wraz z innymi dziełmi i pamiątkami po X. Kas-syjanie Korczyńskim. Klasztor X. X. Augustyjanów na Kazimierzu w Krakowie ma je, ale bez wstępnej karty w tym-że tomie. Kilka osób, o ile wiemy, cieszy się ich własnością—ale jednym lub dwoma z pierwszój połowy tomami. Jakkolwiek zdają się być rzadkimi, wątpić nie wypada, aby po księgozbiorach zakonnych, a mianowicie Franciszkańskich, znaleźć się nie mogły, gdy, jak wiadomo, Zakony dawnićj umiejętnie książkami obdzielać się umiały.

Z treści, mianowicie z przypisania tego tomu IIP⁰ X. biskupowi Kijowskiemu i Czerniechowskiemu Józefowi-Andrzej owi hrabi Załuskiemu, jak równie z aprobacyj cenzuralnych widno, że kazania te były: „O tajemnicy męki Jezusowej itd.“ (w liczbie 50).

Rzeczony tom przypisany jest dopiero-co wymienionemu biskupowi Załuskiemu Józefowi-Andrzejowi z przemową po polsku (nie jak dwa poprzednie co ją w łacińskim miały języku), którój kart 2

VITT

zupełnych. Po niej idzie zaraz Katedra; Kijowska itd., i téj jest kart 8 wraz z „Ozdobą itd.“ Następna karta mieści „Censuram ordinis itd.“ po jednój stronie a po drugićj, wraz z trzema dalszymi kartami, obejmuje „Krótkie zebranie materyj itd.“ Dotąd wszystko nie liczbowane. Z koleji zaraz idą Kazania i kończą sie ze stronnicą 427. Format książki 4 zwyczajna. Rok wydania na karcie okładkowej starą ręką napisany jest 1767, co nie ulega zdaje się wątpliwości, gdy apro-bacyja dyjecezalna jest z daty 28 Octobris 1766.

Tak, jak poprzednie Katedry, wydajemy i niniejszą z uwagi okazania, iż i dawniejsze czasy pragnęły służyć większej liczbie publiczności, by ku oświeceniu i świadomości tćj-źe iść w pomoc podręcznymi książkami i pobudzić chęci ku dalszemu o chlubę staraniu lub pomaganiu do niéj na przyszłość, gdy z przeszłości znamienite światła znaczny blask po sobie zostawiły. Prócz tego spowodowani byliśmy i tém do jćj ogłoszenia, że bądź-co-bądź zawsze się przyda przy naszych szczupłych —- lub rzadkich na większą stopę— zasobach w tym rodzaju i-to jeszcze w języku dla wszystkich zrozumiałym, ojczystym, jeżeli nie we większych, to przynajmniej w małych doraźnych potrzebach.

Z pewnych względów Katedra Kijowska najwięcej powinna zwrócić uwagi, acz tak szczupłe opisana; a może nawet dla tego że szczupłe, i że najmniej o niój mówić lub do nićj odnosić się z nieobaczności przychodziło i przychodzi. Nią X. Kassyjan Korczyński najwięcój się przysłużył; rozumiał on rzeczy niepospolicie, gdy po napisaniu Katedry biskupiój w dawnej Stolicy ogłosił następnie dwie graniczne na szerz byłego Państwa Katedry : Kujawską i Kijowską.

pod tytułem

nie od rzeczy ktoś może spytać, czy ponowienie Katedry

Gdy Szymona Okólskiego (przeora Tyśmienickiego w Zakonie kaznodziejskim) wyszło r. 1853 w Krakowie nakładem Walerego Wielogłowskiego w przedruku i z tłomaczeniem na polskie (X. Wale-ryana Serwatowskiego) dziełko — którego ukazanie się słusznie w swojim czasie do rumoru podnoszone było Chioviensium et Czernichoviensium episcoporum sanctæ et catholicœ ecclesiæ Romance ordo et numerus descriptus etc. (z wydania Leopoli 1646)

Kijowskiej Kassyjana Korczyńskiego jest przydatne lub nie, mimo względów wyż przytoczonych. Odpowiemy twierdząco: Najprzód Okólski wyszedł 1646, a Korczyński 1767; a potem że Korczyński oryginalnie wyszedł po polsku; krom tego wszystkiego ważniejsze są inne powody, jak, że

Okólski mieści 22 biskupów,

Korczyński obejmuje ich 31;

Okólski 10-ego z porządku ma Mojżesza z Zakonu Dominikanów, a

Korczyński pod tą liczbą ma Macieja Radziwiłła Osty-kowieża, który u Okólskiego jest 11-ym; ztąd go zaś, zdaje się, opuszcza Korczyński, że sam Okólski wątpi, czy Mojżesz, będąc wybrany, miał pozwolenie Zakonu (co ważnym być miało) i był potwierdzony;

Okólski 12-ego ma Marcyjana Tryznę, a 13-ego Jana Anchuskiego, których

Korczyński wcale nie przywodzi, a za to ma po Radzi-wile (10-ym biskupie) Jana II. Andruszkiewicza 11-ego z porządku biskupa, na którym zbywa Okólskiemu ;

Okólski następnie 14-ego ma Mikołaja Paca i kolejno idzie zgodnie co - do nazwisk z Korczyńskim aż do Mikołaja Sulikostowskiego, którego

Korczyński nie ma, ztąd może jak sam Okólski mówi:

gdy Stolica Apostolska zaciągała zdań względem jego obrania a wezwaną była do udzielenia mu potwierdzenia, zmienna fortuna na innego tę mitrę biskupią przeniosła;

Okólski wreszcie po wspomnionym Sulikostowskim kończy Zarembą Stanisławem a

Korczyński po nim przywodzi jeszcze dziewięciu.

Dorzucić tu jeszcze nie będzie szkodą dla okazania różnicy, że o niektórych więcej wspomina szczegółów Korczyński od Okólskiego; np. pod Michałem II (6-ym z porządku) Okólski zapędza się w krótkim kawałku do rzeczy całkiem historyczno-politycznych, nic o samym biskupie nie powiadając, gdy Korczyński więcej się trzyma strony życiorysu i o tymże Michale II dodaje, że 5 lat był na swojój stolicy.

Miejscami znów przeciwnie Okólskiego opisy niektóre są szersze od tychże Korczyńskiego, ale to najczęściej dla tego, że pierwszy przydaje dzieje polityczne bez wiązania ich wyraźnego z żywotem bisknpa, gdy drugi, nie wdając się w nie, więcej idzie za życiem i czynami tego lub owego pasterza dyjecezyji.

Wreszcie, skutkiem tego, że Korczyński w swych żywotach insze, niż Okólski, przywodzi okoliczności życia biskupów, domyślać się można, że innych ode-ń zasięgał źródeł do czerpania.

zwłaszcza że tymczasem raz

Te i tym podobne różnice tedy usprawiedliwiają przedruku potrzebę rzadkiego Korczyńskiego Okólski będzie dopełnieniem Korczyńskiego, drugi raz Korczyński Okólskiego — pomijając tę ważną okoliczność, że jak jedno tak drugie dziełko, uszczeblenie już pewne stanowiąc, pobudką stać się może do poszukiwań, do spisania a razem uregulowania porządku biskupów i żywotów zebrania dokładniejszego, choćby na mały kwoli użytkowi dziejowemu rozmiar.

W zakończeniu musimy tu to-samo przypomnieć, co-śmy w odsyłaczach (przy przedmowie do Katedry Kujawskiej) o stylowaniu i o nieprzeglądnieniu ostatecznym rękopisu przed daniem do druku jeszcze za życia Korczyńskiego wspomnieli; tam więc odsyłamy, dodając, że-śmy dołożyli starania, aby poprawnie wyszła niniejsza Katedra, i że rzecz wiernie samą, jak była, odpowiedzialności ją piszącego zostawiwszy, całkowicie umieścili. Niżej podajemy żywot Korczyńskiego, ile-śmy go zebrać mogli.

Kraków, d. 10 Lipca 1860 r.

Radwański Jan.

KRÓTKA WZMIANKA

O ŻYCIU I PRACACH

X. KASSYJANA KORCZYŃSKIEGO,

FRANCISZKANA, KAZNODZIEJI KATEDRALNEGO KRAKOWSKIEGO.

Pragnąłem choć w krótkości podać żywot X. Kassyjana Korczyńskiego — który w ostatnich już smutnych czasach zagrzewał w narodzie ducha chrześcijańskiego, a przytym, jak mógł, zwracał uwagę na świetną przeszłości kartę — ale do jego skreślenia nic prawie nad kilka wyrazów znaleźć, dopytać nie mogłem.

A w tćj szczupłości dat o jego życiu winien-em nieco X. Franciszkano-wi Szymonowi Góralskiemu. Najprzód wspomniał mi, że prócz latopisarza Franciszkańskiego, którego nazwiska przypomnieć sobie nie mógł, miał klasztór Franciszkański w Krakowie dwóch kronikarzy Makowskiego Bonawenturę i Wyszkowskiego Wincentego; pierwszy że pisał Ceremonijarz rzymski do swego Zakonu zastósowany i Kronikę w języku łacińskim (która była w rękach dawniejszego prowincyjała Franc, zmarłego w Warszawie) i że był od Stolicy Apostolskićj za historyka kościelnego uznany — drugi że pisał po polsku, lecz że rękopis jego zgorzał w czasie pożaru r. 1850. A potym kilka dat z pamięci i parę wyrazów ze swego rękopisu o kościele Franciszkańskim, po pożarze przez siebie sporządzonego, podał mi jako wszystko, co tylko mógł z podania zasiągnąć, lub ze Spisu zmarłych, mianowicie o roku skonu X. Kassyjana Korczyńskiego, wyjąć, gdy wszystko, co jeno z ksiąg Zakon miał, r. 1850 w perzynę się zamieniło.

X. Kassyjan Korczyński gdzie się urodził, gdzie szkoły, nowicyjat odbywał, gdzie był święcony itp. nie wiadomo. W swojim Zakonie późnićj był prowincyjałem. Censura ordinis przy jego dziełach wyraża go nadto regensem Studii generalis. Musiał się odznaczać na swe czasy wymową lub innymi pomoczniczymi do niej przymiotami obok wiadomości kaznodziejskich

XTI

gdy przyjęty był na kaznodzieję katedralnego w Krakowie, jak widać z podpisu na jego dziełach — lubo głos o nim jako mocnym kaznodzieji nie przebił się do nas. Zaszczycał się przychylnością biskupów, jak Sołtyka Kajetana biskupa Krakowskiego, Antoniego Ostrowskiego biskupa Władysławskiego i Pomorskiego, Józefa-Andrzeja Załuskiego biskupa Kijowskiego — i im swe tomy kazań przypisywał i z téj okoliczności może historyję biskupów ich dyjecezyj wydawał. Podróżował w jakimś czasie do Rzymu — czy dla pobożności czy kwoli sprawom jakim, nie wiadomo — a tam wiele kosztu wyłożył, jako zakonnik, na obrazy jak np. na widoki miasta Rzymu itd., na wizerunki papie-żów i cesarzów Rzymskich, którymi klasztor Krakowski, miejsce pobytu swego ozdobił, a których, lubo zniszczonych, są dotąd niejakie ślady. Umarł r. 1784 d. 17 Stycznia, pochowany w Krakowskim klasztorze Franciszkańskim.

Wydał sporo pism religijnych ; z tych pomniejsze w liczbie 7 następujące znajdują się w książnicy Jagiellońskiej Krakowskiej *) i porządkiem lat wydania tak idą (wypis z katalogu tejże):

1)    Wzrost i ozdoba błogosławionego z Kopertynu Józefa wyznawcy Fran-ciszkana — przy solennym dokończeniu trzechdniowego nabożeństwa beaty-fikacyji jego kaznodziejską mową ogłoszona — w Lublinie w drukarni J. K. M. Kol. Societ. Jesu—1755 r.w ar. for.

2)    Kazania pokazujące jedność, prawdę, świątobliwość, powszechność apostolstwo Chrystusa wiary, jak w pierwszych wiekach tak zawsze w kościele Rzymskim kwitnącej — miane w Krakowie w kollegijacie W W. SS. podczas 40-dniowego postu we czwartki po południu w r. 1757 — a potym

iv ręce JW. JMCI Panu J. A.

na Czyzotcie Zaklika Czyżowskiemu kasztelanowi Połanieckiemu osobliwszemu dobrodziejowi naszemu ofiarowane—przez X. Kassyjana Korczyńskiego Franciszkana — r. P. 1757—w Krakowie w drukarni J. O. X. Biskupa — w 4ce

3)    Ofiara życia i śmierci ogniem miłości Boskiej nieustannie gorejąca w sercu błogosławionej Salomeji — w Krakowie w drukarni Mich. Józ. Ant. Dy-jaszeioskiego — r. 1759 — w 4ce

4)    Skarb starego i nowego Testamentu nieprzebranych łask, darów, i błogosławieństw Boskich niepokalanie poczętej Maryji Panny matka, Jezusowa babka, całego Chrystusowego Kościoła opiekunka ś. Anna — iv Krakowie to drukarni Mich. Józ. Ant. Dyjaszewskiego—1760 r. — w ar. for.

5)    Nieoszacoicane dwóch serafinów klejnoty — ofiarą życia w ustawicznej śmierci i ofiarą śmierci w nieustannym życiu znamienity pierwszy, wzrostem cnót rozlicznych i ozdobą wszelkiej świątobliwości zalecony drugi — oba osobliwszym miłości Boskiej ogniem zapalone — tak w doczesnym jak w wie-

*) Tych widzieć nie mogłem dla trudnego ich znalezienia przy porządkowaniu i nowym układzie dzieł w niej po ś. p. Muczkowskim Józefie. Szkoda, boby się może w przedmowach jaka wzmianka do życia Korczyńskiego znalazła.

XITT

cznym życiu nieustannie świecące — błogosławieni Salomeja panna królowa Halicka, seraficznego ojca ś. Franciszka i świętej matki Klary córka, i Józef Kopertyn wyznawca Franciszkan — dwiema kazaniami wsławieni — a potym w ręce Jaśnie Wielmożnemu JMC. Panu Janowi Ale

ksandrowi na Czyżowie Zaklika Czyżowskiemu kasztelanowi Połanieckie-

?

mu

— osobliwszemu tych Świętych sławy i honoru piastunowi — dla ukontentowania chęci i myśli ofiarowane przez X. Kassyjana Korczyńskiego Franciszkana — w Krakowie w drukarni Mich. Józ. Ant. Dyja-szewskiego 1760 r. — w 4ce-

6)    Ofiara całopalenia w nieustannych miłości Chrystusowej pożarach jedna, cała, zawsze gorejąca w sercu błogosłaioionćj Kunegundy panny — mową kaznodziejską ogłoszona—w Krakowie w drukarni akademickiej—1761 r.— w ar. for.

7)    Kazanie o dobrodziejstwach Boskich io darach natury, w darach łaski i w darach chwały swojej nam udzielonych — w Krakoioie, w drukarni akademickiej — r. 1761 — w 8ce'

Z większych dzieł są jego kazania (ale ich nie posiada książnica Jagiellońska) z których

Tom I nosi tytuł:

8)    a) Kazania w Katedrze Krakowskiej różnymi czasy przez kilka, lat miane,

a potym złożone na niedziele całego roku z przydaniem, innego podczas zaczynającego się Sejmu Convocations na solennej o Duchu św. wotywie, r. 1764 przez X. Kassyjana Korczyńskiego kaznodzieję Katedralnego Franciszkana—i do druku z dozwoleniem starszych podane r. P. 1764. W Krakowie w drukarni Seminaryjum biskupiego akademickiego (w 4ce‘ )

Poprzedza te kazania Katedra Krakowska powagą itd.

Tom II pod napisem:

b)    Kazania na święta całego roku w Katedrze Krakoicskiéj i w innych kościołach różnymi czasami miane przez X. Kassyjana Korczyńskiego kaznodzieję Katedry Krakowskiej, Franciszkana, a potym do druku z dozwoleniem starszych podane roku Pańskiego 1767 — w Krakoioie w drukarni Seminaryjum biskupiego akademickiego (w 4ce' )

Poprzedza te kazania Katedra Kujawska, powagą itd.

Tom III ma mieć napis (dla braku zupełnego egzemplarza nie podaje się go dokładnie i całkowicie):

c)    Kazania o tajemnicy męki Jezusowej itd. (50 kazań) ma być roku 1767 (w 4ce' )

Przy tym tomie jest Katedra Kijowska itd.

Tom IV oznaczony: (mający być drugim wydaniem).

d)    Kazania pokazujące jedność, prawdę świątobliwość, powszechność, apostolstwo Chrystusa wiary—jak w pierwszych wiekach tak zawsze w Kościele

/

Rzymskim kwitnącej —mimie w Krakowie w kolegijacie Wszystkich Świętych podczas 40-dniowego postu w czwartki po południu roku Pańskiego 1757, z przyłączoną chronologiją od stworzenia świata aż do wieku teraźniejszego, zawierającą w sobie rzeczy starego i nowego Testamentu z Bibliji kościelnej i różnych poważnych dziejopisów krótko porządnie' zebraną—po wtóre do druku podane — tudzież opisaniem praw, konstytu-cyj, dekretów Królestwa Polskiego przeciw Schizmie i Dyssydentom obwarowane — roku Pańskiego 1767, przez X. Kassyjana Korczyńskiego Franciszkana. W drukarni Seminaryjum biskupiego akademickiego, (w 4ce- ) Stronnic samych kazań 114.

(Pierwszego wydania nie widzieliśmy.)

Pono jeszcze inne jego pisma się znajdują.

Kraków dnia 1 Września 1860.

Radwański Jan.

KATEDRA KIJOWSKA

POWAGĄ, CNOTĄ, WSPANIAŁOŚCIĄ IMION J. J. W. W. BISKUPÓW

WSŁAWIONA.

I.

Henryk.

FLAKONU Kaznodziejskiego. AV Awenijonie na biskupstwo konse-^ikrowany od Berengaryusza biskupa Portueńskiego z woli Jana

XX. papieża w roku 1321. Osobliwszą cnót przykładnością, opowiadaniem świętej nauki, pracą i pieczołowitością nieprzestanną lat blisko 30 tę winnicę z fundamentów kopał i sprawował; przez lat albowiem około sta ta stolica — na którą (pisze Niesiecki lib. Herby f. 67J Gierard w roku 1232 był wysadzony — wakowała; po nim zaś dla odszczepieństwa trudno było tę osiadać Katedrę. Umarł pełen lat sędziwych i zasług r 1350.

II.

Jakob i.

FLAKONU Kaznodziejskiego. Wzjęty na biskupstwo, mądrością rii świątobliwością u wszystkich zalecony. Lat 27 tę sprawował winnicę. Umarł w pełności zasług r. 1377 we Lwowie; pochowany jest tam-że u swój ich braci.

Filip.

rVAKONU Kaznodziejskiego. Po wielu pracach i wysokich w Za-^^konie zasługach godnym uznany, od Stolice Apostolskiej, Kijowskiej infuły. List króla Jagiellona Władysława De libertate Ecclesiae in Lithua: w r. 1387 podpisał (o czym wspomina Stryjkowski w Hist. f. 480) i w tym-źe umarł roku sprawując dyjecezyję lat 10. Wielością cnót wsławiony.

IV.

Michał i.

r/AKONIT Kaznodziejskiego. Po długich dzielnością i latami naprężonych pracach od Urbana VI. papieża na Kijowską wyniesiony Katedrę. Zacność jego i pasterska pieczołowitość nie-tylko tćj stolicy ale i innym dyjecezyjom, gdzie kościoły i ołtarze poświęcał, dała się widzieć. Króla Władysława Jagiełłę roku 1411, swój nawidzającego kościół, z wielką czcią przyjął i powitał. Tego-ź króla i Alexandra ksiąźęcia Wielkiego Księstwa Litewskiego w mieście Krodło, nad rzeką Bugiem, przywilej ściślćjszej jedności w r. 1413 podpisał. Wojtowstwo w dziedzicznych dobrach swój ich w Gębartowej-woli, za pozwoleniem królewskim, w roku 1422, klasztorowi Żarnowieckiemu przyłączył i darował wiecznymi czasy. Umarł, życie pracowitymi wysługami dla owieczek zakończywszy.

V.

Andrzej i.

rVAKONU Kaznodziejskiego. W Krakowie życia zakonnego po-M -iczątki w naukach, w cnocie i wszelkiej przykładności powzjął. Na biskupstwo Kijowskie konsekrowany tyle łaski u Grzegorza ksiąźęcia Kijowskiego znalazł, że mu znacznej wielkości sztukę drzewa krzyża Chrystusowego darował. Uweselony tym podarunkiem biskup do Krakowa to drzewo zawieźć umyślił. Ale przyjechawszy do Lublina, za cudowną boskiego zrządzenia sprawą dalej ani postąpić nie mógł Wzbudzone rzeczy nowością całe miasto wyszło na uczczenie tak drogiego klejnotu... Chce pobożny biskup rozdzielić drzewo krzyża świętego, ażeby Lublin i Kraków tą udarował świętością. Ale Bóg wolę w tym swoją oświadczając, natychmiast cud cudem stwierdził: gdy bowiem Biskup drzewo święte dłutem rozdzielać usiłuje, rękę na wylot kaleczy, a dłuto z ręki wydobyć się nie da. Poprawia, wszystek w boleści omdlały, swojej myśli biskup, i już wszystko drzewo święte w Lublinie zostawić obiecuje; co tylko ten Bogu oświadczył umysł, zaraz i dłuto z ręki wypada i ręka bez najmniejszej boleści zdrową zostaje. Umarł dobry biskup roku 1434 w Lublinie; pochowany u braci swojich.

wóz i konie stanęły jak wryte.

VI.

Michał ii.

T \OKÓSŁ tej wspaniałości w oczach Korony Polskiej (prócz J^innych Królestw) Zakon Dominika świętego, że mądrością i świątobliwością wsławiony wielkich Katedrom Polskim wydawał ludzi; w Kijowskiój Katedrze już-to szósty, Michał; w Łęczyckiej, Chełmińskiej, Chełmskiej, Kamienieckiej, Kamieńskiój, Lubuskiej, Pomezańskiej, Bachowskiój, nawet i w Archi-katedrze Gnieźnień-skiój, swojich zacnych wystawiał pasterzów. Żył Michał nie-mniój mądrością jak cnotą i przykładnością wsławiony w Kijowskiój Katedrze lat 5. LTmarł, dopełniwszy znamienitych zasług, roku 1439.

VIL

rH

Jan

rjY, Zakonu Franciszkanow-Konwentualnych. Po wielkich uczy-^^nionycli w Zakonie krokach, gdzie nie-tylko mądrością u wszystkich wzjęty, ale i osobliwszych cnót rodzajem nad innych znamienity, na biskupstwo Katedry Kijowskiej poświęcony; tyle pracą swoją i usilnym pieczołowaniem wysłużył u owieczek powierzonych sobie afektu, że nieśmiertelną zostawił pamięć u dziej opisów Polskich, z których, lubo jedni kładą go w liczbie biskupów ze Zakonu Kaznodziejskiego, jednak wielu innych, i dawnością i powagą wsławionych, prawdziwie go Franciszkanem wypisują. Umarł r. 1451, biskupstwa swego r. 12.

VIII.

Klemens.

LA znakomitych przymiotów i cnót prawdziwie biskupich do rządzenia tej dyjecezyji wysadzony. Wiele ponosił przykrości; ale nieprzykrzoną pracą, przyjemną ludzkością i niezwyciężoną słodził to wszystko cierpliwością. Żył w tej Katedrze lat 22 ; umarł w pełności lat i zasług r. 1473; pochowany w Kijowie.

IX.

Wojciech Narbut.

TW FAMILIJI Wielkiego Księstwa Litewskiego. Herbu według • ^Nicsieckiego Topór. Mąż wielkiego zalecenia : wysoki mądrością, przykładny pobożnością, wdzięczny i przyjemny owieczkom, na wszystkie wydany w dyjecezyji swojej prace. Dożywszy lat sędziwej starości, umarł r. 1506, gdy był na biskupstwie lat 33.

X.

Maciej Radziwił Ostykowicz.

1 ) ODEM i wspaniałością familiji od Narymunda W. Ks. Litew-1 Oskiego pochodzący; herbu Trąby. Życia cnotliwego przykład-nością zachwalony, rządził z wszelką roztropnością lat 38. Umarł znamienitéj przykładności wzorem w dopełnionych dniach sędzi-wości swojej r. 1545.

Jan ii. Andruszkiewicz.

UlZLACHETNOŚCIĄ imienia, zacnością przymiotów od wszy LAstkich cliwały godzien pasterz. Najprzód na Kijowską wyniesiony

Katedrę, potym na Łuckie wzjęty biskupstwo. Lat życia i zasług szczęśliwie dokończył.

XII.

Mikołaj Pac

"Tl TIKOŁAJA wojewody Podlaskiego i Aleksandry księżny Hol-X żackiej (Holszańskiej ?) syn ; herbu Gozdawa. Cnotą, nauką

i wszelką roztropnością znakomity. Roku 1564 do ustanowienia jedności między Wielkim Księstwem Lite w. i Koroną Polską przez wiele lat zacnym i pracowitym pokazał się mężem, która-to jedność na sejmie Lubelskim r. 1569 dopełniona jest. Za jego czasu Kijów wiecznym prawem Polsce przysądzony, którego usilnie domagało się było W. Ks. Litewskie. Te jego o dobro powszechne starania jak wielkie były, tak nierównie większa pieczołowitość o powierzone sobie owieczki. Dokończył wraz z życiem zasług r. 1580.

XIII.

Jakób ii. 'Woroniecki.

NFACNOŚC urodzenia tego pasterza z wielu Książąt, Wiśnio-^świeckich, Zbarażskich, Poryckich, Woronieckich i Wojnów, przez ojca Idziego, matkę Elżbietę Uchańską wsławiona światu. Z proboszcza Gieranowskiego biskupem Kijowskim konsekrowany. Za jego rządu, pisze rzecz ciekawą Star gar dus (L. 1, c V in vit An. Austri) że Anna z Austryjackiego domu, potym Zygmunta III. żona, tćj nocy, której Zygmunta III. obierać miano królem Polskim, widziała we śnie Chrystusa-Pana po królewsku przybranego, koroną i berłem uwieńczonego, i przed nim stojących Zygmunta I, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Maksymilijana z Zygmuntem królem Szwedzkim applaudujących królowi chwały — Chrystusowi. Umarł ten biskup r. 1588, sprawując dyjecezyję lat 8.

XIV.

Józef i. Wereszczyńskt.

/^\PAT Sieciecliowski, herbu Korczak. Od Zygmunta III. króla ^ 'Polskiego na Kijowską wysadzony Katedrę. Wiele dobra wprzód klasztorowi Sieciechowskiemu to w przyczynieniu dochodów, to w fundowaniu murów, to w ozdobie kościoła uczynił; na Kijowską zaś wyniesiony Katedrę wszystkie swoje siły natężył ku zbudowaniu duchownemu owieczkom swój im. Prostotę ludu sam naukami chrześcijańskiemi oświecał, sam parafijanom Sakramenta święte i wszelkie usługi, jakoby właściwy swój urząd, sprawował. Mądrych i pełnych umiejętności ludzi poważał, sobie onych do wspólnej zachęcając pracy. Wiele ksiąg wielkiego oświecenia pełnych wydał, które nieśmiertelną tak zacnego pasterza piastują chwałę. Umarł, wielkich dopełniwszy cnót, r. 1599, rządząc dyjecezyją lat 11.

XV.

Krzysztof Kazimierski.

T TERBU Biberstcin. Z Tarnowskiego proboszcza na biskupstwo A J-Kijowskie konsekrowany, gdy od książęcia Radziwiła kardynała biskupa Krakowskiego uproszony zwizytował dyjecezyję Krakowską. Do uczynienia traktatów z zagranicznymi potencyjami od Rzeczypospolitej wysłany, urząd mądrego sprawował senatora. Kościoł Katedry swojej wielu dobrami opatrzył. Życia swojego chwalebnie dokończył roku 1618, sprawując dyjecezyję lat 19.

Bogusław Radoszewskl

SZLACHETNOŚCIĄ familiji i herbu Oksza. Opat klasztoru S._ SKrzyża. Osobliwszej doskonałości pasterz. Same go zacne od dzieciństwa przymioty do biskupich sposobiły infuł. Od Zygmunta III. na Kijowską wysadzony Katedrę, wielkie o dobro kościoła, o owieczki sobie zlecone miał staranie. Po Acliacym Grochowskim wzjęty na biskupstwo Łuckie roku 1633 tym większą dobry pasterz zachował pieczołowitość. Obraz Matki-Boskićj cudami wsławiony, i mele świętych relikwij do kościoła Kodeńskiego ze znaczną podjętą trudnością wprowadził, i tejże Matce-Boskiój całą dyjecezyją swoją w opiekę poddał. — Protektorów niesprawiedliwie Żydów i dyssy-dentów utrzymujących pasterską w dyjecezyji swojój gromił gorliwością. I gdy dopełnił zasługami życia, umarł, zostawiwszy sławę nieśmiertelną roku 1638, rządząc dyjecezyją Kijowską lat 15, Łucką 5.

XVII.

Andrzej ii. Szołdrski.

V'ïï FAMILIJI Łodzią, której za świadectwem Okólskiego żadna ^~^nie zaćmiła dotąd herezyja. Z ojca Stanisława, z matki Ma-nieckiej zrodzony. Początki nauk wraz z cnotą łączył. W Rzymie wyższych umiejętności nabywał. Od Władysława IV. godnym przybrany kanclerzem do ułatwienia wszelkich trudności już pod Clio-cimem, już pod Smoleńskiem. A że przewyższające innych przed tronem Polskim jego dały się widzieć zasługi, więc to Gnieźnieńskim, Poznańskim, Kruświckim proboszczem, to Krakowskim kantorem, to Łowickim dziekanem, to Łęczyckim scholastykiem uczyniony; potem zaś na Kijowską Katedrę konsekrowany roku 1633. Po ciało zmarłego w Padwie Jana-Wojciecha kardynała, biskupa Krakowskiego, królewicza Polskiego, od tronu posłany one-ż z należytą królewskićj i kardynalskiój powagi czcią przywiózł. Na

Przemyślską, a potym na Poznańską postąpiwszy Katedrę roku 1636, kościół prawie od fundamentów wystawił; dobra Wielicliów na potrzeby Kapitule ustąpił. Akademii Poznańskiej wiele dochodów przyczynił. Grdy wizytował świętój Stolice Apostolskiój w Rzymie progi, stało się, że też przyjechał do Assyża, (gdzie ciało ś. O. Franciszka w całości nienaruszone cudownie na powietrzu w grobie dotąd stoji). Tam gdy pobożną ciekawością zdjęty chciał widzieć żyjącego jeszcze na ów czas, i w tym-źe klasztorze Assyskim XX. Franciszkanów Konwentualnych mieszkającego księdza Józefa z Koperty nu (a teraz beatyfikowanego i dekretem kanonizacyji przyszłej już uszczęśliwionego), tego zaś właśnie na usilną żądzę gdy posłał do usług biskupowi przełożony, to się stało, że, gdy ów ksiądz Józef Fran-ciszkan tak wielkiemu gościowi przyzwoite czynił nóg umywanie, pyta się niewiedzący biskup o księdza Józefa, aby go mógł widzieć, bo, dziwną jego świątobliwości sławrą wzbudzony, tu z umysłu przyjechał. Ksiądz Józef odpowiedział: „Mości księże biskupie, nie ma-ż, co-byś wiedział; świętym go być rozumieją, ale życie jego od świątobliwości dalekie jest!“ Na to rzekł biskup: „I owszem słyszałem od godnych wiary, że prawdziwie święty i ściśle złączony z Panem-Jezusem.“ Na te słowa ów Józef, od wszystkich opuszczony zmysłów, na powietrze w zachwycenie wyleciał. Biskup przestraszony nie sądząc się być godnym tej łaski, aby mu Święty tę posługę czynił, począł bić nogi swoje cegłą. Wpada na to za-dumiały przełożony konwentu, i widząc księdza Józefa na powietrzu a biskupa dziwnie zmieszanego, mocą świętego posłuszeństwa rozkazuje Józefowi, aby zszedł z zachwycenia. Chętnie przyrzeka uczynić to Józef, z tą jednak kondycyją, aby biskupowi nóg umywać dokończył. Musiał na to, acz z boleścią serca, pozwolić biskup. Po skończonym umywaniu pyta się Józefa: „Czym ci tez tak wielką tujoję mam nagrodzić usługę ?“ który mu prorockim duchem odpowiedział: „Tę mi największą rzecz uczynisz, Mości księże biskupie, gdy braciom mojim w Poznaniu ubogo bardzo fundowanym dopomożesz w czym tylko będziesz widział potrzebęć¹ Przyjmuje biskup kondycyją, Świętego poleca się modlitwom, powraca uweselony pełnym cudów widokiem. I zaraz kościół, konwent i wszystkie potrzeby niezwłocznie znaczną szczodrobliwością opatruje XX. Frań-ciszkanom w Poznaniu. — Dopełnił lat życia swego 67, i pełen świątobliwości przeniósł się na życie wieczne w r. 1650; pochowany w swojej Katedrze.

XVIII.

Aleksander Sokołowski:.

Od

TERBU Pomian. Dziecinność lat ćwiczeniem równych pobo-Ażności nauk w szkołach Poznańskich Tow. J. ozdobił, króla Władysława IV. opatem Trzemeszeńskim, a potym biskupem Kijowskim uczyniony, od kardynała A sancta cruce, w Rzymie będący, konsekrowany. — XX. Bernardynów do Kijowa wprowadził i swymi opatrywał dochodami. Między Kijowrskim i Czernie-chowskim województwem, ażeby był zachodzące często w dyjecezyji swojej kłótnie uspokoił, wymógł na sejmie jeneralnym roku 1638 przez wystawionych komisarzów, z których on był pierwszym, wieczystej zgody przymierze (leg. vol. III). Porządki w dyjecezyji godne chwały ustanowił. Zacnych mądrością i cnotą ludzi przybrał do sprawowania tej winnice. Dopełnił lat życia i zasług dobry pasterz roku 1644 w Trzemesznie, sprawując dyjecezyję lat 8.

m.

Stanisław i. Zaremba.

TTT^PRZOD żołnierz pod Chocimem przeciw Turkowi, w Prusach ▼ ▼ przeciw Gustawowi Szwedzkiemu królowi. Rycerstwa swego

dał mężny dowód. Za co, gdy od króla Władysława IV. starostw em Grabowieckim miał być udarowanym, chętnie podziękował, bratu go swemu ustępując. Sam zaś duchowny stan sobie obrał. Wakowało na ten czas Sulejowskie opactwo, więc temu-ż Stanisławowi dane było ; a po śmierci Sokołowskiego na biskupstwo Kijowskie był konsekrowany. Wtym król Władysław umiera; po którego śmierci dzieje bezkrólewia r. 1648 i konfederacyą jeneralną wszystkich stanów, zachowując prawa i całość dóbr kościelnych,

Sprawował za nieszczęśliwej burzy czasów dyjecezyję

I-H

i elekcyję króla Jana-Kazimierza salvis juribus on podpisał. W owym swawolnej kupy zbiorze, gdzie źródłem wszystkiego złego, na ów czas całą Polskę dręczącego przez zbuntowane wojska Kozackie, był Chmielnicki, jak wiele ucierpiał dobry biskup — będący ze swoją dyjecezyją na cel samój rozboji wystawiony?! — i jak mądrą radą więcej niż wystarczające do zniszczenia ojczyzny uśmirzał zamachy w ustawicznych między Polską a Kozactwem kommissy-jach?!

swoje, opłakując jój klęskę — lat 9. Umarł szczęśliwie roku 1653.

XX.

Jan m. Leszczyński.

T TERBU Wieniawa. Syn Wacława wielkiego kanclerza Koron-A Anego i Anny Rozrzażewskiój. Lat swojich młodość w szkołach

Kaliskich; dalszy zaś rozumu dowcip w różnych polerował aka-demijach. Powróciwszy z cudzych krajów opatem Paradyskim uczyniony. Potym na Kijowską nominowany Katedrę. Wkrótce, roku 1656, Chełmińską objął stolicę. Jak pierwszą tak i drugą wszelkim staraniem i należytą pieczołowitością sprawował. Gdy Chmielnickiego bunty dotąd strasznie całój szkodziły Polsce, Jan w tym czasie do Niemieckiego państwa w poselstwie wysłany od króla Jana Kazimierza; tam mu Ingolstadzieńska akademija godny takiego posła uczyniła honor. Powracającemu wyższe gotowano infuły; ale je śmierć wydarła w r. 1657. Był na Kijowskiej Katedrze lat 3; na Chełmińskićj rok tylko jeden.

XXI.

Tomasz Ujejski.

s

ERBU Sreniawa. Początki życia nauce i dobrym obyczajom A poświęcił. — Proboszczem Warmińskim uczyniony; dla osobliwszych przymiotów wielu na siebie obrócił oczy. Na Płockie od króla Jana-Kazimierza wzjęty opactwo; a potym na Kijowskie biskupstwo. W ciężkim jęczeniu zastał dyjecezyję, którą, ile tylko mógł, pasterską cieszył i wspomagał pieczołowitością. Do wyznaczenia granic Zytomirskiéj i Owruckiej w województwie Kijowskim, do uspokojenia sprzeczek między greckim i łacińskim duchowieństwem z sejmu Warszawskiego, w roku 1659, sędzią naznaczony. Pakta Oliwskie między Polską, Szwecyą i ksiąźęciem Pruskim w r. 1660 podpisał. Gdy zaś król Jan-Kazimierz, panując lat 20, dla wiela uciążenia z niemałym Polski żalem a Europy zadziwieniem koronę złożył, i ten też biskup zostawiwszy w dobrym, jak tylko mógł, porządku dyjecezyję, za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej, rozdawszy wszystko swoje ubogim, wstąpił do zakonu To w. Jezusowego r. 1667. Dopełnił równo z zasługami lat życia swojego 76, na biskupstwie lat 10, w zakonie Tow. Jezusowego lat 12, umarł w Wilnie r. 1689.

XXII.

Stanisław iii. Wttwicki.

ERBU Sas. Dziecinność naukami wprzód w Polsce, potym A doroślejsze lata w Paryżu polerował. Ztamtąd powróciwszy, kanonikiem Gnieźnieńskim i opatem Płockim uczyniony. Do Francyji i Daniji urząd poselski sprawował. Do Leopolda cesarza od Michała króla posłany do myśli i żądzy Stanów Rzeczypospolitej rzecz odprawił. Od Jana III. króla na Kijowską wyniesiony Katedrę. Potym Łucką r. 1680 osiadł stolicę. Synod w Brześciu - Litewskim z wielkim całej dyjecezyji pożytkiem złożył. Czterech biskupów greckich Focyjusza błędem zarażonych do jedności Kościoła ś. pozyskał. Tak zasłużonego biskupa Jan III. król Polski na Poznańską wyniósł Katedrę, a Innocencyusz XI. potwierdził. Wysłany na ułożenie zgody między Polską i ksiąźęciem Pruskim wiele radą i powagą swoją dobra Ojczyźnie uczynił. Mądrość jego i wszelka w dobrych obyczajach przykładność była do podziwienia wszystkim. Dopełnił lat życia i zasług r. 1697.

Andrzej iii. Chryzostom hrabia Załuski.

TZŁOTYM trzebaby pisać piórem godne nieśmiertelnej chwały imię * ^pasterza tego, który i listy i ręką i wszystkiemi dziełami swy

Od Floryjana Czar-

mi, w owym wieku, złotym być powinien nazwany i Chrysostomem i biskupem. Herbu i familiji Junosza. Z Aleksandra wojewody Rawskiego i Katarzyny Olszowskiej, córki kasztelana Spicymirskie-go (Andrzeja arcybiskupa Gnieźnieńskiego siostry), wydany na świat. Do w ielkich rzeczy zaraz go z dzieciństwa sama naznaczyła natura : bo był w pojętności rozumu wysokim, w przemyślności dowcipu głębokim, w docieczeniu rzeczy namiętnym. Ćwiczenia nauk wraz z cnotą we wszystkich nabywał szkołach.

Błąd Łuszczyńskiego ateisty na sejmie-walnym roku 1689 gruntownie pokonał i przewrotności jego słuszną wynalazł

toryjskiego prymasa, dwojako ksiąźęcia, poświęcony na kapłaństwo, kanonikiem Krakow skim i Pułtuskim, opatem Wąchockim, kanclerzem Gnieźnieńskim, scholastykiem Łęczyckim, proboszczem Jarosławskim sekretarzem Koronnym uczyniony. Po śmierci Michała króla Polskiego był posłem do Hiszpaniji i Karolowi II. Hiszpańskiemu królowi okazał się bardzo miłym i przyjemnym, który król w granicach swojich uszczęśliwił go znamienitym konwojem. Ztamtąd do Luzytaniji urząd poselski z chwałą i honorem Ojczyzny odprawił; i o obranym na tron Polski Janie III. do Francyji, Ludwikowi XIV. królowi, publicznie imieniem całej Korony Polskiej uczynił obwieszczenie. Godną takiego posła sławą gdy napełniona Francyja, chciał i król Jan III. swoje zawdzięczenie Andrzejowi jawno uczynić, wynosząc go na Kijowską Katedrę r. 1680. Wstąpiwszy na to biskupstwo Załuski, we wszelkim go utrzymywał porządku, czyniąc do ocalenia jego pożyteczne kroki. Zaniedbane od przodków swojich na Trybunał Koronny do koła duchownego obieranie deputata, z podjętą trudnością, przywrócił Kapitule Kijowskiej. Króla Jana III. z polskim wojskiem zpod Wiednia z otrzymanym z Turków powracającego zwycięztwem, dnia 23. Grudnia w Katedrze Krakow-skićj imieniem całego Królestwa złotoustą wymową witał Chryzostom.

karę.

Po śmierci Madalińskiego biskupa Kujawskiego gdy Ka-

tedrę osiadł Stanisław Dąbski biskup Płocki, ten na Płocką na

miejsce jego wyniesiony stolicę r. 1691. Do ślubu córki królewskiej Teresy-Kunegundy z Maksymilianem książęciem i elektorem Bawarskim , gdzie benedykował małżeństwo książę prymas Radziejowski kardynał, dnia 15. Sierpnia roku 1694, wybranym był posłem Chryzostom do oddania książęciu Bawarskiemu tak godnéj oblubienicy.

wszą

ten urząd według praw Koronnych z infułą Warmińską mieścić się

Po źałosnój nie-tylko Polsce ale i całemu Państwu Chrześcijańskiemu króla Jana III. śmierci, za pozwoleniem Rzymskiej Stolice Płockiego biskupstwa bratu swemu Ludwikowi suffra-ganowi Przemyślskiemu ustąpił, sam Warmińską osiadając r. 1698 Katedrę. Na godność kanclerską po śmierci Jerzego Denliofa kanclerza Koronnego wyniesiony i od wszystkich powitany z osobli-Pani wolności swojej — Rzeczypospolitej dyspensą — bo

nie mógł — zkąd znać, że wieków owych równej w innych wspaniałością rozumu upatrzyć nie mogli. Trudno opisać, z jaką cnotą i sprawiedliwości honorem i zasługą całej Ojczyźnie piastował ten urząd Załuski; wszakże dosyć opiewają pełne mądrości jego dzieje. Do ułożenia zgody między Polską a Szwecyją, Saksoniją a Moskwą wielkie podawał zdania. Naostatek same księgi pracą i mądrością jego zapisane dają z siebie świadectwo, co był Andrzej-Chryzostom Załuski. On tylko sam o sobie głęboką pokorą lekko zawsze chciał rozumieć, gdy taki ręką własną wypisał sobie i zostawił nadgrobek, w którym rok śmierci swojej wyraził 1711.

HIC JACET ANDREAS Comes ZAŁUSKI

ConCULCate peCCatoreM ZaŁUsKI aC pro eo orate.

Żył na Kijowskiej Katedrze lat 11, na Płockiej 7, na Warmińskiej 13.

Franciszek Praźmowski.

f

I ) ODOWITOSCIĄ domu i herbu Belina. Andrzeja kasztelana 1 VWarszawskiego i Podlodowskiój syn. Mikołaja ksiąźęcia pry-

W Rzymie od samego

masa brat. W Wiedniu teologiji słuchał.

Papieża na kapłaństwo pierwsze wzjął święcenie. Powróciwszy Gnieźnieńskim proboszczem, scholastykiem Płockim, Krakowskim kanonikiem, opatem Sieciechowskim uczyniony. Ośm razy na Trybunał Koronny deputatem obierany wszędzie i zawsze wspaniały swój rozum dał widzieć i poznać. Na Kijowskie konsekrowany biskupstwo, potym na Łuckie przeniesiony. Umarł r. 1701 dnia 7. Września.

XXV.

Mikołaj ii. Święcicki.

Ï ERBU i familiji Jastrzembiec. Z opata Trzemeszeńskiego, Gnie-Tźnieńskiego i Poznańskiego dziekana, a scholastyka Warszawskiego do Katedry Kijowskićj od króla Jana III. wyniesiony i od Stolicy Apostolskiej potwierdzony, od ksiąźęcia prymasa Radziejowskiego kardynała konsekrowany; a potym w roku 1698 na Poznańskie przeniesiony biskupstwo. Po śmierci króla Jana podczas bezkrólewia do Rzymu pojechał i tam życia dokończył roku 1709.

XXVI.

Jan iv. Gomolinski.

T TERBU Jelita. Z archidyjakona Płockiego, officyjała Gdań-A-Lskiego, na biskupstwo Kijowskie konsekrowany. Od Augusta

II. króla Polskiego do cesarza poselski urząd do myśli i żądzy Rzeczypospolitą chwalebnie odprawił. Dożywszy lat sędziwości umarł r. 1711.

Walentyn Acemberski.

TTERBU tego-ż imienia. Po różnych dostojeństwach wszędzie TTz honorem odprawionych biskupem uczyniony Kijowskim, które chwalebnie sprawował do roku 1717 i na wieczne przeniósł się życie.

XXVIII.

Jan y. Tarło.

f Æ WYSOKIEJ Toporczyków familiji. Brat rodzony Bartłomieja ^^biskupa Poznańskiego. Z Jana wojewody Sandomirskiego i Anny Czartoryskiej córki wojewody Wołyńskiego. Do wysokich od natury i łaski wydany urzędów. — Z archidyjakona Krakowskiego roku 1717 na Kijowską wyniesiony Katedrę; potym zaś po Piotrze Tarle r. 1722 na Poznańską postąpił. W obu dyjecezyjach osobliwszej przykładności pokazał się wzorem. Na Jubileusz-wielki r. 1726 do Krakowa przyjechał, i tam z wielkim nabożeństwem do zbudowania boso kościoły obchodził. Ta jego cnota aby była ukryta w oczach ludzkich, długim aż do ziemi okrywał się płaszczem. Doszedłszy lat sędziwych, udał się przed śmiercią do Rzymu; nawidził progi Apostolskie; Klemens XII. mile go przyjął i Stolicy swojój najwyższym asystentem uczynił. Wielkich przed niebem i ludźmi do-pełniwszy zasług, gdy powracał do Polski w Wiedniu umarł roku 1732. Żył na biskupstwie Kijowskim lat 5, na Poznańskim 10.

XXIX.

Samuel Ożga.

F FERBIT Rawicz. Z scholastyka Chełmskiego, proboszcza Lwow-T Tskiego na Kijowską roku 1722 od Augusta II. króla Polskiego wysadzony Katedrę. Gdy Jan Tarło przeniósł się na Poznańską i od Innocentego XIII. był aprobowany, pierwsze starania o kościołach dyjecezyji swojój i dobru owieczek położył. Gdy bowiem kościół Katedralny przez traktaty województwa Kijowskiego z Moskwą ustąpiony był Grekom, przeniósł Samuel z Kijowa Katedrę do Zytomirza, którą dość wspaniale wymurował. Lecz gdy i ta gwałtownym ognia pożarem w proch i popiół obrócona została, powtórnym kosztem, wiele podjąwszy starania, wystawił dziś do widzenia fabrykę, w której nieśmiertelną szczodrobliwości swojój zostawił pamięć. Przez 33 lat święcie i mądrze sprawował dyje-cezyję, przybrawszy do pomocy sobie wielu mężów apostolskich nauką i przykładnością doskonałych. Z tych był jeden wielkimi przymiotami i osobliwszą pieczołowitością wsławiony, którego z pozwoleniem Augusta III. i potwierdzeniem Stolicy Apostolskiej uczynił Ożga prac swojich koadjutorem i Katedry sukcessorem a ten jest

XXX.

Kajetan-Ignacy Sołtyk.

t t

\OSTOJNOSC tego pasterza namieniłem, acz w szczupłości *niedostarcząjących do wyrażenia słów, w Katedrze Krakowskiej — w chronologii biskupów Krakowskich — N. 67. Tu zaś tego minąć nie można, co-by na czele ksiąg wszystkich pisać trzeba: że w tym, w którym piszę roku tj. 1766, na walnym-sej-mie Warszawskim, gdzie szło o ocalenie w prawach swojich wiary świętej rzymsko-katolickiej przeciw schizmatykom i dyssydentom, całego siebie wystawił; gdzie szło o przyłożenie się do dobra aka-demiji Krakowskiej, wielkim pokazał się kanclerzem; gdzie szło o zachowanie ustawów ojczystych według pierwszej fundatorów myśli, o utrzymanie w granicach swojich złotego wolności klejnotu, o dokładne przyczynienie się za wyniszczonym przez upadłe monety ludem, gorliwym dał się widzieć i słyszeć mówcą i senatorem, ksiąźęciem, biskupem, jako mowy jego w dniach 11, 12, 20, 21, 22. Listopada w tym-że roku, na tym-że sejmie, z pociechą wdzięcznego narodu, opiewają. Postąpił na Krakowskie biskupstwo r. 1759.

Józef Andrzej hrabia Załuski.

w sobie

QAMO imię Junoszów barankiem zaszczycone wysoką U/znaczy mądrość, którą po wielu narodach w tyle wydanych światu księgach — to polskich, to włoskich, to francuskich, to niemieckich—rozsławioną piastuje w sobie Aleksandra-Józefa wojewody Rawskiego i Teressy Potkańskiój syn, Andrzeja biskupa Krakowskiego brat. Od samej natury do wysokich wyznaczony rzeczy, dziecinne lata w Polsce, dalsze nauk kroki w różnych Europy królestwach z nienaruszoną cnotą dobrymi polerował obyczajami. Powrócił z cudzych krajów, i już najwyższe cnót i umiejętności mógł osiadać Katedry. XVinszowaly sobie akademije widzieć, słyszeć, czytać i czcić napełnione mądrością jego dzieła, które dowcipu    dla jego imienia i    familiji Załuskich wysokim    są    całemu

światu    zaleceniem. W nim    Ojczyzna chwałę, Kościół wiary    świętej

obronę, wszyscy znamienity pożytek i zbudowanie mają. W senacie wielki mówca; w kościele przykładną pobożnością zalecony biskup; w Katedrach osobliwszy nauką, wymową, gorliwością apostoł. Ma już wyrytą we wiekopomne lata tę sobie od dziej opisów chwałę, (c. I Janocius cip Rzepn. I. 4. c 6. f. 161) luddissimum totius septemtrionis sydus summum que rei apud nos literatce caput, cui similem Polonia neque vidit fiactenus, neque unquam, ut ego arbitror, iterum est visura. Godność jego wsławiona w Polsce, to przez ka-nonije Krakowską, Płocką, Warszawską, co dla inny cli byłoby dosyć — to przez opactwa    Hebdowskie, Wąchockie, co    dla    innych

byłoby    wiele — to przez    referendarstwo Koronne, co    w    innych

to przez biskupstwo Kijowskie, co w innych Józefowym zaś zasługom i to mało, dla tego,

widzi się rzadko -zdało-by się nadto;

iż sławy jego sama nie wystarczała ograniczyć Polska, więc Fran-cyja i Lotaryngija opactwami swymi Fontanetskim i Willaryjskini dopełniła. Od Kajetana Sołtyka biskupa Krakowskiego antecessora swego konsekrowany wzjął usilne za błogosławieństwem cudownej w Berdyczowie Matki-Boskićj (którą wprzód nawidził) o dyjecezyji swojej staranie. W Żytomierzu gdy stanął, przyjęty jest ze czcią

i sławą od prałatowi kanoników Kijowskich, jako głowa Katedry ; od dyjecezyji własnej, jako biskup; od stanu szlacheckiego i wszystkiego pospólstwa, jako pasterz. Tam pierwsze urzędu swego kroki od apostolskiój zaczął pracy, gdy misyją w Chwastowie z wielką przykładnością, z przybranymi do tego żniwa mężami apostolskimi sam odprawił. W Kijowie stolicę dawniejszych biskupów nawidził; i tam wielką ludzkością od Arseniusza greckiego biskupa, od Łukasza Białoszewskiego pieczarskiego archimandryty, od jenerała wojsk rossyjskich najwyższego w mieście komendanta, od Epifa-niusza Naszczyńskiego archimandryty rektora akademiji Kijowskiej, i od wszystkich tój-że akademiji professorów godzien takiej chwały pasterz senator biskup przyjęty, uczczony, przywitany. Na sejmie walnym Warszawskim r. 1766 (gdy to piszę) jak mądrze, dokładnie, gruntownie prawem ojczystym przeciw schismatykom i dyssyden-tom domawiającym się o rozszerzenie ściśnionych dawniej ustawami Koronnymi granic wolności swojej obstawał, świadczą publicznie wyszłe mowy prawdziwie gorliwego o wiarę świętą, o prawo kościelne, o całość powszechnego dobra senatora. Zobligowana żyje takiemu pasterzowi dyjecezyja, biskupowi Kościół, senatorowi cała Ojczyzna za wszystkie pieczołowitości, lecz osobliwiój za wystawioną w Warszawie na ozdobę, na pożytek, na chwałę całemu narodowi Polskiemu biblijotekę, którą zebranemi wielkim kosztem z całej prawie Europy zastawił księgami, w których czytać będą wszyscy w potomne wieki nieumierającą Załuskich sławę.

Kraków

'    -cfon<cï* "

OZDOBA KATEDRY KIJOWSKIEJ.

PRZEŚWIETNA KAPITELA.

JAŚNIE WIELMOŻNI, WIELMOŻNI PRAŁACI I KANONICY.

SUFFRAGAN.

J. W. Józef Olędzki, biskup Kambizyonopolitański.

Prałaci Kijowscy.

Dziekan Antoni Górzyński, Oficyjał jeneralny Kijowski. Proboszcz Michał Bierzyński.

Archidyjakon Andrzej Tokarski.

Scholastyk Kajetan Rościszewski, Kanclerz Łucki. Kustosz Stanisław Bielawski.

Kantor Józef Kochanowski.

Kanclerz Gabryjel Charleski.

Archidyjakon Czerniechowski Józef Rabczewski.

Kanonicy Kijowscy.

» ■*

1.    Michał Trębiński.

2.    Józef Włyński

3.    Kajetan Głogowski.

4.    Marcin Rostkowski.

5.    Jan-Andrzej Janocki pref. Bibliot. publiez. Warszaw.

6.    Zbrożek.

7.    Świejkowski.

8.    Leopold Korzeniewski

9.    Adam Dunin Wąsowicz.

10. Kanty Małachowski.

fV*

v

'

\

U KAROl,A PROCHASKI W CIESZYNIE wyszły i są do nabycia u niego i we wszystkich Księgarniach krajowych

i zagranicznych:

Dla Ewangielików czcionkami gotyckiemi drukowane:

Modlitewnik czyli Zbiór modlitw do nabożeństwa domowego i kościelnego dla użytku chrześcian ewangielickich. Tak z pierwotworów, jak i z przekładów ułożył Jerzy Heczko, ksiądz

ewangiel. w Ligotce.

Oprawny w półskórkę 75 kr. w. a. (15 sgr.), całkiem w skórkę 1 zł. 10 kr. w. a. (22 sgr.) ze złoconemi brzegami 1 zł. 35 kr. w. a. '(27 sgr.)

W składzie komisowym, łacińslciemi czcionkami drukowane:

Pamiętnik

z powodu 10501et. uroczysk założenia miasta Cieszyna. — Cena 60 kr. w. a. czyli 12 sgr.(kop.45).

Modlitewnik dla ewangielików wypisany z dawnych ksiąg polskich, aprobowanych przez synody: Włodzisławski r. 1601, Ożarowski r. 1602, i Łańcucki r. 1603, z przydaniem Katechizmu mniejszego oraz dodatku z modlitwami nowszego utworu, staraniem i nakładem Antoniego lozańskiego.

Cena 70 kr. w. a. lub 14 sgr.

Żywot i męczeństwo błogosławionego

Jana Sarkandra ze Skoczowa

przez Jana ŹmijJcę. Dochód przeznaczony na stawianie wieży przy kościele parafialnym w Skoczowie. — Cena 12 kr. w. a. lub 2'/₂ sgr.

Pod prasą: ,, Książka modlitewna“ dla katolikówpod tytułem:

Przewodnik

torujący drogę do wieczności, czyli : Zbiór modlitew i pieśni, tudzież : Krótka pamiątka o najświętszej' familji i pierwszych rozszerzycieli wiary katolickiej, oraz historye niektórych

Patronów świętych.

Książka ta na ładnym papierze drukowana, będzie przeszło 60 obrazkami ozdobiona.

V/VV/VWV

Do łaskawego użytkowania polecam moje

Drukarnie w Cieszynie i Bielsku.

Głównym czynnościom w Cieszynie nadałem całkiem nowe i tak dzielne urządzenie, że zaspokoiwszy wszelkie wymagalności tego czasu, jestem w stanie żądaniom obszernego rozmiaru najdokładniej zadosyć uczynić.

Moją szczególniejszą baczność zwróciłem przy tóm na potrzebne materyjały do jak najpiękniejszego drukiem dzieł wystawienia, jak równie na przyrządy do robót kupieckich i tabellarycznych.

To urządzenie czynności i znaczny skład jak najrozmaitszych gatunków papieru, połączone z gruntowną na doświadczeniu opartą znajomością najlepszych źródeł do ich nabywania — zresztą moja zasada odstawiania wszelkich drukarskich robót, o ile można jak najodpowiednéj do celu, z harmonijną pięknością, ręczyć mogą Szanownéj Publiczności za jak najgustowniejsze, a zarazem za jak najtańsze wykonanie każdego polecenia.

W mój

Księgarni w Cieszynie

są zawsze do nabycia wszystkie znakomite płody literatury obecnój, jako tóź najważniejsze klasyczne dzieła piśmienne nowszój epoki.

Każde gdziekolwiek i przez kogokolwiekbądź ogłoszone dzieło sprowadzam w jak najkrótszym czasie bez podwyższenia ceny.

Wszystkich czasopismów, które nie częściej jak raz na tydzień wychodzą, dostarczam na łaskawe zaprenumerowanie równocześnie z urzędami pocztowemi bez kosztów przesyłki od miejsca wyjścia aż do Cieszyna.

Karol Prochaska.

WYDZIAŁY POLITECHNICZNE KRAKÓW

BIBLIOTEKA GŁÓWNA

,1

01.33792

Kdn., Czapskich 4 — 678. 1. XII. 52. 10.000

ja

(Ö

.:*0

\Û

i 5-w

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

1000003039R2

SHI

'

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000303962

111-33792