:

KSK

m

.;'■ ■

;;;

:

Il

MB

Mil

. 1 m

yyy.

hmMH 5*i|^i|

'È^é^è

r

:

:■ >:::

J#/

/:

,

v.::|-

.

y

ï;-

œWÈWÊÊKÊ m - màmmmm

:

•^ÏÏ^¹' 11

II

^SSiiMÂÂÂÂteÉÜ

WmMmXÊmty--

WÊÊÊÊÊÊÊÊÊÊIÊm

■

■MMMi

H

i *

"V

KAPLICA ZAMKOWA

v.

W ŻYWCU

ARCHITEKCI

TADEUSZ STRYJEŃSKI i FRANCISZEK MĄCZYŃSKI

ODBITKA Z „PRZEGLĄDU TECHNICZNEGO“ — ROK 1906.

KAPLICA ZAMKOWA

KAPLICA ZAMKOWA

W ŻYWCU

ARCHITEKCI

TADEUSZ STRYJEŃSKI i FRANCISZEK MĄCZYŃSKI

ODBITKA Z „PRZEGLĄDU TECHNICZNEGO“ — ROK 1906.

f BtttiOTEKA GŁÓWNA 1

UL 3H.AOJ-

Mec. Hr

Siedziba arcyksięcia Karola Stefana, Żywiec, ny na zewnątrz , a okrągły wewnątrz, pokryty mieści się w całym kompleksie gmachów, a mia- kopułą. Dobudowano też p.ar^erowe łukowe przej-nowicie: Duże skrzydło jednopiętrowe, do niego ście z zakrystyi do kaplicy.

V-

dotyka skrzydło jeszcze dłuższe pod kątem pro- Pod kopułą mieści się tylkokftłtąrz. Na lewo stym; zamek najstarszy z podwórzem arkadowem od ołtarza w niszy—stalla, dla znaczniejszych go-

P 1 a u.

•b-—

—■i    :

ZAKRYST YA

—i-1—

f-

...

Cl

IPB

FKZEDS/ONEK

■P

/

SALONIK

HWk

-T

PfJ —

Skala 1:300.

i budynek parterowy na stajnie i masztalernie zamyka prawie czworobok podwórca zupełnie. Podwórzec ten, pokryty gazonem ze wspaniałą lilią w pośrodku, ozdobiono *nowowybudowaną kaplicą, wzniesioną według projektu i pod kierunkiem architektów krakowskich pp. Tadeusza Stryjeńskiego i Franciszka Mączyńskiego, której widok i plan podajemy. Z planu widać, że istniejącą kaplicę, wewnątrz zamku, przedłużono tylko na zewnątrz, tworząc budynek ośmiobocz-ści, na prawo powyżej wspomniane łukowe przejście do zakrystyi.

Skrzydło zamkowe budowane w kształtach włoskiego odrodzenia, architektonicznie bardzo słabe, nie mogło dać impulsu aby kaplica stylem swym wzorować się na niem mogła; odskakuje też od niego pod każdym względem.

Na zewnątrz mur nagi, z cegły licówki i kamienia tarnopolskiego, z pilastrami, o oknach okrągłych. Na ścianie ośmioboku umieszczono bronzo-wą tablicę erekcyjną z napisem w języku łacińskim, której tekst podał arcyksiąże fundator. Napis ten jest następujący:

Carolus Stephanus Austriae Archidux Rungariae princeps regius Cum Maria Theresia Uxori Eleonorae, Renatae, Mechtildis filiarum Caroli Leonis Ouliemi filiorumque consensu sponte accedente huis sacri et aucti et ornati memoriae monumentum. Consilio posuere unanimi A. D. MC MV.

Ponad gzymsem wznosi się kopuła ośmiobocz-na z żebrami i dwiema latarniami na pomieszczenie 2-ch dzwonów. Zwieńczenie kopuły stanowi rozwinięcie architektoniczne mitry arcyksiążęcej, z wielkim krzyżem w pośrodku.

Wewnątrz — ściany i arkady oraz kopuła pomalowane przez artystę malarza p. Eugeniusza Dąbrowę, bardzo pięknie w tonach jasnych ze złoceniami. Spód ścian wyłożono dębową boazeryą, z ozdobami bronzowemi, tak samo bronzy zdobią stallę na prawo w niszy, oraz balaski, zamykające ołtarz od audytoryum.

W niektórych wnętrzach użyto modrzewiu, a całość pociągnięto tylko woskiem, co podkreśla jeszcze wyraźną różnicę materyałów a nadaje zna. mię poważne a wytworne.

Okna nad stallą — barwne. Widzimy w nich herby papieży, właściciela, oraz kardynała ks. Puzyny.

W przejściu do zakrystyi witraż przedstawia widok obecnego kościoła w Żywcu z charakterystyczną wieżą. Pozostałe okna oszklone są w ołowiu szkłem t. zw. średniowiecznem, wszystkie z zakładu krakowskiego p. A. Tucha.

Tak samo wszystkie inne roboty czy dostawy, od kamieni aż do bronzów, dzwonów i t. d. wykonano w kraju.

Kierowali robotami osobiście wyżej wymienieni projektodawcy.

Jak to powyżej wspomnieliśmy, podwórzec zamkowy niezupełnie zamyka się; w obecnej dobie proponuje się dokonanie tego zamknięcia zupełnego za pomocą nowego skrzydła. Skrzydło to związałoby najstarszą część, t. zw. Zamek, z arkado-wem podwórzem, z częścią zamku nowszą. Na spotkaniu powstałby podjazd, nakryty wzniosłym dachem i utworzyłby basztę.

Niesłychanie ciekawe to architektoniczne zada-jnie, z powodu dziwnie splątanych warunków, utrudniających komponowanie tej najnowszej części-Przygotowuje się model całości w wielkiej skali,

¹ który przedstawiony zostanie właścicielowi. Trudność kompozycyi polega na różnorodnej wartości złączyć się mających części zamkowych, nadto syl-wetowanie płaszczyzn dachowych, baszty czy > szczytów utrudnia wielce monumentalna i wysoka wieża kościelna z zakończeniem z XVI w., która ₍;zbyt góruje nad zamkiem,będąc zbyt blizko, aby nie miała być wciągnięta w grę, jako architektoniczny składnik silnie działający.

Wynik tych usiłowań nieomieszkamy podać w przyszłości, jako dokument architektoniczny najnowszej doby.

w*

KAPLICA ŻAMKOWA W ŻYWCU.

tgjBLê i

"a* JrM'ł

fff*#*

If!

4    *•— *s

r i v _

- ■■ ■.

=mj -j

Ekfi,

-,

: 0s&

w;

r™

il

■(

ici

■t=t=î

Vm,

9%

rm r

: ■ jv

fe; •

⁴-'.;

C&ZtłJSp*.....

■ •■

■.

.........Tir

m

*

's

UJ

iii

/>

Si Ébi

m.

■

i A Nr U21bbb

Cena

zł

r>;

jr-

Wzór Jednoraz. CWD, W-wa. 159 2041 - Łak - 25.11.53 3000 fci à

DK - 28 d

1.54

(

.

afaâjb

-- ;

rüLlTEUnNlK.A K.HAAUW5KA

BIBLIOTEKA GŁÓWNA

1.34107

<,Y'

Kdn. Zam. 480/55 20,000

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000305900

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000305900

111-34107