The restoration and introduction of trees into city centers are currently major challenges in heritage conservation. Changes in land use have led to a significant reduction in tree numbers, which blurs the identity of traditional cultural landscapes and increases the nuisance associated with climate change. This paper investigates the impact of urbanization on the number of trees in central Cracow. A comparison was made between their number on 42 streets and 6 squares, as documented in 1907 and 2023. The historic spaces covered by this study display high historical and urban diversity. Literature studies, historical source queries, tree surveys, and multi-criteria analysis using GIS were conducted. We found a general decrease in the number of trees, and few cases where this number increased or stayed the same. The trends observed were caused by the development of transport, technical infrastructure, and stress accumulation. We formulated conservation, planning and environmental guidelines and identified potential for restoring trees and listed their benefits and good practices.
Przywracanie drzew w centrach miast i wprowadzanie ich do centrum to ważne zadanie konserwatorskie. Zmiany sposobu użytkowania przestrzeni doprowadziły do znacznej redukcji drzew, co zaciera tożsamość tradycyjnych krajobrazów kulturowych i zwiększa uciążliwości związane ze zmianami klimatu. Celem pracy jest zbadanie wpływu urbanizacji na liczbę drzew w centrum Krakowa. Porównano ich liczbę na 42 ulicach i 6 placach w 1907 i w 2023 r. Badane zabytkowe przestrzenie cechuje duża różnorodność historyczna i urbanistyczna. Przeprowadzono studia literatury, kwerendy źródeł historycznych, inwentaryzację drzew i analizę wielokryterialną z użyciem GIS. Wyniki wykazały zmniejszenie liczby drzew, nieliczne są przypadki wzrostu lub utrzymania ich liczby. Trendy wynikają z rozbudowy transportu, infrastruktury technicznej oraz kumulacji wyzwań środowiskowych. Sformułowano zalecenia konserwatorskie, planistyczne, środowiskowe i wskazano możliwości przywrócenia drzew, płynące z nich korzyści i związane z nimi dobre praktyki.
