Adaptive reuse of religious buildings for housing in the Netherlands: conditions, challenges, and future prospects
Wariant tytułu
Adaptacja obiektów sakralnych do funkcji mieszkaniowych w Holandii – uwarunkowania, ograniczenia i perspektywy transformacji
Autor
Arno, Maria
Opublikowane w
Środowisko Mieszkaniowe = Housing Environment
Numeracja
nr 54
Strony
4-24
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Kraków
Wydawca
Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, Katedra Kształtowania Środowiska Mieszkaniowego
Język
polski
angielski
ISSN
1731-2442
eISSN
2543-8700
DOI
https://doi.org/10.2478/he-2025-0026
Słowa kluczowe
religious heritage, secularisation, desecration, heritage preservation
dziedzictwo religijne, sekularyzacja, dekonsekracja, ochrona zabytków
Abstrakt
Artykuł podejmuje problem adaptacji obiektów sakralnych do funkcji mieszkaniowych w kontekście procesów sekularyzacji i ochrony dziedzictwa. Punktem wyjścia jest obserwowana w Europie, a szczególnie w Holandii, skala dekonsekracji kościołów, która rodzi konieczność poszukiwanie nowych modeli ich wykorzystania. Celem badań jest identyfikacja uwarunkowań, ograniczeń i perspektyw przekształceń świątyń w budynki mieszkalne z uwzględnieniem aspektów architektoniczno-technicznych oraz kulturowo-społecznych. Zastosowano metody jakościowe: analizę literatury i dokumentów archiwalnych, badania historyczno-interpretacyjne oraz studia terenowe obejmujące obserwacje in situ i wywiady z architektami, zarządcami i przedstawicielami wspólnot religijnych. Badania wskazują, że adaptacja obiektów sakralnych wymaga równoważenia ochrony substancji zabytkowej z realizacją współczesnych potrzeb użytkowych. Podkreślają również rolę wartości niematerialnych – pamięci zbiorowej, symboliki i tożsamości wspólnot – w kształtowaniu strategii transformacji obiektów sakralnych do funkcji świeckich.
This article examines the adaptation of religious buildings for residential use within the broader context of secularisation and heritage preservation. It takes as its starting point the widespread decommissioning of churches in Europe – particularly in the Netherlands – which has created a pressing need for new models of reuse. The study aims to identify the conditions, constraints, and future prospects of converting churches into housing, with attention to both architectural-technical and cultural-social dimensions. The research employs qualitative methods, including literature and archival analysis, historical-interpretive approaches, and fieldwork comprising on-site observations and interviews with architects, building managers, and representatives of religious communities. The findings show that the successful adaptation of religious buildings requires balancing the preservation of historic fabric with the accommodation of contemporary functional needs. Equally, the study underscores the importance of intangible values – such as collective memory, symbolism, and community identity – in shaping strategies for the transformation of religious buildings into secular functions.
