The mathematics of place: measure and geometry, in the making of habitat from Palladio to Van der Laan
Wariant tytułu
Matematyka miejsca – miara i geometria w kształtowaniu habitatu od Palladia do Van der Laana
Autor
Januszewski, Wojciech
Opublikowane w
Środowisko Mieszkaniowe = Housing Environment
Numeracja
nr 54
Strony
38-55
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Kraków
Wydawca
Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, Katedra Kształtowania Środowiska Mieszkaniowego
Język
polski
angielski
ISSN
1731-2442
eISSN
2543-8700
DOI
https:// doi.org/10.2478/he-2025-0034
Słowa kluczowe
proportions, geometry, habitat, architecture
proporcje, geometria, habitat, architektura
Abstrakt
This paper examines the role of mathematical order in the formation of the built environment and its influence on the creation of existential space. It traces theories of architectural proportion from the Renaissance to the 20th century, focusing on Leon Battista Alberti, Andrea Palladio, Le Corbusier, and Hans van der Laan. Classical approaches, grounded in the notion of universal harmony, are contrasted with modern perspectives that emphasise visual perception and its part in shaping habitable space. The central argument presents architecture as sub-creation – a creative continuation and complement of natural order. In the context of sustainable development, mathematical order is shown to be capable of integrating built form with landscape, producing environments that are perceptually legible and consonant with the deeper structures of nature.
Przedmiotem artykułu jest rola ładu matematycznego w kształtowaniu środowiska zbudowanego oraz wpływ miary i geometrii na formowanie przestrzeni egzystencjalnej człowieka. Polem badań są teorie proporcji architektonicznych, począwszy od renesansu po XX wiek na przykładzie m.in. koncepcji Leona Battisty Albertiego, Andrei Palladia, Le Corbusiera i Hansa van der Laana. W pracy dokonano zestawienia klasycznych podejść opartych na idei uniwersalnej harmonii, z ujęciem nowoczesnym, kładącym nacisk na percepcję wizualną i jej rolę w kształtowaniu habitatu. Główna teza dotyczy architektury jako subkreacji – twórczego uzupełnienia porządku przyrody. W kontekście zrównoważonego rozwoju wskazano, że matematyczny ład może integrować przestrzeń zbudowaną z krajobrazem, tworząc środowisko czytelne percepcyjnie i harmonizujące z porządkiem naturalnym.
