Rekonstrukcja przebiegu linii obronnych z kampanii wrześniowej 1939 r. w powiecie bełchatowskim z wykorzystaniem narzędzi geoinformacyjnych
Wariant tytułu
Reconstruction of the defense lines from the September 1939 campaign in Bełchatów County using geoinformatics tools
Autor
Jaskulski, Marcin
Pachulska, Wiktoria
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 85
Strony
140-157
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544–8870
DOI
10.48234/WK85TOOLS
Słowa kluczowe
kampania wrześniowa 1939, linie obrony, NMT, Numeryczny Model Terenu, detekcja umocnień, krajobraz militarny, dziedzictwo kulturowe regionu
September 1939 campaign, defense lines, DTM, Digital Terrain Model, fortification detection, military landscape, cultural heritage of the region
Abstrakt
Celem pracy było zbadanie przebiegu linii obronnych Armii „Łódź” z okresu kampanii wrześniowej 1939 r. na terenie powiatu bełchatowskiego z wykorzystaniem danych Numerycznego Modelu Terenu (NMT) oraz analizy GIS. Przedmiotem badań były ślady polskich umocnień polowych, których lokalizacja dotychczas nie została w pełni zinwentaryzowana ani zweryfikowana badaniami terenowymi. W pracy wykorzystano dane wysokościowe pozyskane z lotniczego skanowania laserowego (ALS) o rozdzielczości 1 m oraz mapy topograficzne i dokumentację historyczną. Wykorzystując program ArcGIS Pro przeprowadzono analizy przestrzenne, a uzyskane wyniki zestawiono z obserwacjami terenowymi, co pozwoliło na potwierdzenie obecności licznych fragmentów dawnych linii obrony. Efektem pracy badawczej jest rekonstrukcja historycznego układu linii okopów z września 1939 r. Zastosowane metody potwierdziły skuteczność wykorzystania NMT w badaniach nad wojennym dziedzictwem kulturowym. Uzyskane wyniki podkreślają również potrzebę zachowania i ochrony reliktów krajobrazu militarnego jako ważnego elementu tożsamości regionalnej i dziedzictwa kulturowego ziemi bełchatowskiej.
The objective of this study was to investigate the course of the “Łódź” Army’s defensive lines during the September 1939 campaign in Bełchatów County using data from the Numerical Terrain Model (NMT) and GIS analysis. The study investigated traces of Polish field fortifications, whose location has thus far not been fully surveyed or verified via field research. The study employed elevation data from airborne laser scans (ALS) with a 1 m resolution, as well as topographic maps and historical documentation. Spatial analysis was conducted in ArcGIS Pro, and the results were compared with field observations, which confirmed the presence of numerous fragments of former defense lines. The study’s result is a reconstruction of the historical layout of defensive trench lines from September 1939. The methods used found the use of NMT effective in the study of war cultural heritage. The findings also underline the need to preserve and protect relics of the military landscape as a significant element of the Bełchatów region’s regional identity and cultural heritage.
