Between contrast and continuity: approaches to new architecture in cultural landscapes
Wariant tytułu
Między kontrastem a ciągłością. Podejścia do nowej architektury w krajobrazach kulturowych
Autor
Jabłoński, Jan
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 86
Strony
171-182
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK86CONTINUITY
Słowa kluczowe
cultural landscape, built environment, Baukultur, new construction in heritage context, conservation theory
krajobraz kulturowy, środowisko zabudowane, archikultura, uzupełnienia architektoniczne w otoczeniu zabytkowym, teoria konserwacji
Abstrakt
This paper examines the impact of form and material in newly built architecture within cultural environments, with particular emphasis on heritage and historically layered landscapes. Through an analysis of normative and framework documents issued by ICOMOS, UNESCO, and other international organizations, this study identifies key conservation principles that guide the integration of new construction into existing contexts. Special attention is given to recurring themes such as scale, color, and authenticity, as well as the tension between orthodox conservation theory and contemporary approaches to managing change. The discussion highlights contradictions between theoretical principles and architectural practice, the implications for community identity and perception, and the role of sustainability in shaping contemporary approaches. Conclusions emphasize that while contrast may be justified only exceptionally, complementary integration emerges as the most reasonable strategy for safeguard.
W niniejszym artykule zbadano wpływ formy i materiału na kształtowanie nowej architektury w środowiskach kulturowych, w szczególności obszarów dziedzictwa oraz krajobrazów o historycznie uwarstwionej strukturze. Na podstawie analizy dokumentów doktrynalnych i normatywnych ICOMOS, UNESCO oraz innych organizacji międzynarodowych zidentyfikowano kluczowe zasady konserwatorskie wyznaczające kierunki integracji nowej architektury z istniejącym kontekstem. Szczególną uwagę poświęcono skali, kolorystyce, autentyczności oraz relacji pomiędzy nową a historyczną zabudową, a także napięciom występującym między ortodoksyjną teorią konserwacji a współczesnymi koncepcjami zarządzania zmianą. W części dyskusyjnej omówiono rozbieżności między teorią a praktyką projektową, ich konsekwencje dla tożsamości miejsca i społecznej percepcji oraz rolę zasad zrównoważonego rozwoju w kształtowaniu współczesnych strategii ochrony i przekształcania krajobrazów kulturowych. We wnioskach podkreślono, że choć rozwiązania oparte na wyraźnym kontraście mogą być uzasadnione w wyjątkowych sytuacjach, to podejście komplementarne należy uznać za najbardziej racjonalną strategię zapewniania ciągłości krajobrazu kulturowego oraz zachowania jego genius loci.
