Saul Wexner, Henryk Jakubowicz, architektura Krakowa 1939–1945, środowisko mieszkaniowe, kamienica krakowska
Abstrakt
This article explores the professional work of Saul Wexner and Henryk Jakubowicz, with particular emphasis on the buildings constructed in Kraków during 1939–1945. Its purpose is to enhance understanding of this valuable architectural heritage. The authors employed traditional research methods – such as literature review, analysis of design and official documentation, and on-site investigations – alongside genealogical research and microhistorical analysis.
The article concludes that Saul Wexner and Henryk Jakubowicz significantly shaped the urban fabric of Kraków, particularly its residential districts. Throughout their careers, they designed numerous buildings in Kraków – mainly residential tenement houses (around 30) – as well as public utility and industrial structures. These buildings have survived to the present day and are an important part of the city’s architectural heritage. They showcase the architects’ exceptional design skills and expertise, and also reflect their involvement in the technical and cultural development of their era. This is clear in their use of functionalist layouts, their pursuit of harmony between form and function, their focus on contact with nature, the application of reinforced concrete frames where suitable, and their refined choice of materials and aesthetic solutions.
Artykuł przedstawia działalność zawodową Saula Wexnera i Henryka Jakubowicza, ze szczególnym uwzględnieniem dzieł z okresu 1939– 1945 powstałych w Krakowie. Jego celem jest pogłębienie wiedzy dotyczącej tego cennego dziedzictwa architektonicznego. Wykorzystano w nim tradycyjne metody badań (badania literatury, badanie dokumentacji projektowej i urzędowej, badania in situ) oraz metodę badań genealogicznych i analizę mikrohistoryczną.
W artykule wyciągnięto wnioski, że Saul Wexner i Henryk Jakubowicz w znaczącym stopniu przyczynili się do kształtowania przestrzeni miejskiej Krakowa, zwłaszcza mieszkaniowej. W trakcie swojej działalności zawodowej stworzyli w Krakowie kilkadziesiąt dzieł zbudowanych – w większości kamienic mieszkalnych (około 30), ale także obiektów użyteczności publicznej i przemysłowych. Zachowały się one do dzisiaj i stanowią cenne dziedzictwo architektoniczne. Ukazują one znakomity warsztat projektowy twórców, a zarazem odzwierciedlają ich podążanie za postępem technicznym i cywilizacyjnym, jaki dokonywał się w tym czasie (m.in. funkcjonalistyczne rzuty, dążenie do jedności formy i funkcji, dbałość o kontakt z naturą, adekwatne do potrzeb stosowanie konstrukcji żelbetowej, wyszukane rozwiązania materiałowe i estetyczne).
