Miejsca święte? Miejsca uświęcone? Kilka uwag o protestanckim spojrzeniu na budynki kościelne
Wariant tytułu
Holy places? Sacred places? Remarks on the Protestant view of church buildings
Autor
Sojka, Jerzy
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 86S
Strony
46-59
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK86SHOLY
Słowa kluczowe
luteranizm, świętość, nabożeństwo, budynek kościelny, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Wspólnota Kościołów Ewangelickich w Europie, Światowa Federacja Luterańska
Lutheranism, holiness, worship, church building, Evangelical Church of the Augsburg Confession, Community of Evangelical Churches in Europe, Lutheran World Federation
Abstrakt
Artykuł był prezentowany podczas 2. edycji międzynarodowej konferencji European Culture Commonwealth 2023 (EuCuComm 2023) „Sposób użytkowania kościołów w Europie po ich desakralizacji” (27–29 września 2023, Lubań, Polska – Jauernick, Niemcy).
Przedmiotem analizy jest rozumienie świętości w kontekście stosunku do budynków kościelnych w luteranizmie. W pierwszej części dokonano analizy źródeł reformacyjnych pod kątem zmian w rozumieniu świętości, Kościoła i jego świętowania, jakie promowały, oraz tego, jak owe zmiany przekładają się na pojmowanie nabożeństwa i miejsca jego sprawowania. W części drugiej sięgnięto po przykłady ze współczesnej refleksji luterańskiej odnoszącej się do miejsc kultu. W pierwszym kroku przeanalizowano formularz liturgiczny pożegnania miejsca kultu przygotowany przez Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce. W kolejnym zajęto się wnioskami płynącymi ze studium Wspólnoty Kościołów Ewangelickich w Europie odnośnie do miejsc kultu w Kościołach mierzących się z doświadczeniem pandemii COVID-19. Wreszcie na koniec przyjrzano się impulsom, jakie płyną z debaty w Światowej Federacji Luterańskiej na temat miejsca Kościoła jako wspólnoty, ale też kościoła jako budynku w przestrzeni publicznej.
The article was presented as part of the second edition of the International Scientific Conference European Culture Commonwealth 2023, EuCuComm 2023 “The use of churches in Europe after their desacralization” (September 27–29, 2023, Lubań, Poland – Jauernick, Deutschland).
The text analyzes the understanding of holiness in the context of attitudes toward church buildings in Lutheranism. The first part examines Reformation sources in terms of the changes in the understanding of holiness, the Church, and its celebrations they promoted, and how these changes translate into the understanding of worship and its place of celebration. The second part draws on examples from contemporary Lutheran reflection on places of worship. The first step analyzes the liturgical formula for the farewell to a place of worship prepared by the Evangelical Church of the Augsburg Confession in Poland. The next step explores the conclusions drawn from the study of the Community of Evangelical Churches in Europe regarding places of worship in churches coping with the experience of the COVID-19 pandemic. Finally, the author examines the impetus emerging from the debate within the Lutheran World Federation on the place of the Church as a community, but also the church as a building in public space.
