Proces powojennej odbudowy Lubania jako element dziedzictwa kulturowego
Wariant tytułu
Lubań’s postwar reconstruction as an element of cultural heritage
Autor
Małachowicz, Anna
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 86S
Strony
60-70
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK86SPOSTWAR
Słowa kluczowe
powojenna odbudowa, planowanie przestrzenne, miasto średniowieczne, przestrzeń staromiejska, dziedzictwo kulturowe
postwar reconstruction, urban planning, medieval city, old town space, cultural heritage
Abstrakt
Artykuł był prezentowany w ramach 3. edycji międzynarodowej konferencji European Culture Commonwealth2024 (EuCuComm 2024) „Górne Łużyce: dziedzictwo kulturowe, religijne i architektoniczne” (17–19 września 2024, Lubań, Polska–Bautzen, Niemcy). Artykuł oparto na dokumentacjach archiwalnych podsumowujących stan miasta po II wojnie światowej, w szczególności na studium z 1957 i 1987 r. oraz na analizie działań konserwatorsko-budowlanych w obszarze staromiejskim Lubania, dokumentacji prac konserwatorskich, dokumentacji planistycznej i wizji lokalnej. W wyniku działań wojennych większość obiektów zabytkowych uległa zniszczeniu lub zachowała się fragmentarycznie. W artykule omówiono najcenniejsze elementy zabudowy Lubania oraz ich konserwację lub rekonstrukcję, a także przeanalizowano możliwości dalszych działań związanych z ich restauracją lub upamiętnieniem. Proces odbudowy miasta nie został zakończony. W jego trakcie wprowadzano formy współczesne inspirowane historycznymi. Można dyskutować nad potrzebą dalszej rekonstrukcji form zabytkowych. Mimo wysokiej oceny dotychczasowych działań nierozwiązanym problemem nadal pozostają kwestia parcelacji oraz utrwalające powojenny układ bloków mieszkalnych zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
This study was presented as part of the Third editionof the International Scientific Conference European Culture Commonwealth 2024 (EuCuComm 2024) “Upper Lusatia and Silesia: cultural, religious and architectural heritage” (September 17–19 2024, Lubań, Poland–Bautzen, Germany).
The article is based on archival documentation summarizing the state of the city after the Second World War, in particular studies from 1957 and 1987 and an analysis of conservation and construction activities in the old town area of Lubań, documentation of conservation works, planning documentation and a site inspection. As a result of the war, most of the historic buildings were destroyed or fragmentarily preserved. This article discusses the most valuable elements of Lubań’s buildings and their conservation or reconstruction, and also analyzes the possibilities of their further restoration or commemoration. The city’s rebuilding has not been completed. One can discuss the need for further reconstruction of historic forms. The introduction of modern elements allows you to avoid the effect of stage design. Despite the high assessment of the activities undertaken so far, the issue of parcellation and the provisions of the Local Development Plan, which perpetuate the postwar layout of apartment blocks, remain an unsolved problem.
