Adaptacja kościoła a jego układ funkcjonalno-przestrzenny
Wariant tytułu
Adaptation of churches and their functional and spatial layout
Autor
Piaskowska, Beata
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 86S
Strony
88-98
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK86SLAYOUT
Słowa kluczowe
adaptacja, układ funkcjonalno-przestrzenny, kościół
adaptation, functional and spatial layout, church
Abstrakt
Artykuł był prezentowany w ramach 2. edycji międzynarodowej konferencji European Culture Commonwealth 2023 (EuCuComm 2023) „Sposób użytkowania kościołów w Europie po ich desakralizacji”, która odbyła się w dniach 27–29 września 2023 r. w Lubaniu i Jauernick.
Adaptacja obiektu zabytkowego niejednokrotnie stanowi jedyną możliwość jego zachowania. Niestety, bardzo często zmiana funkcji historycznej architektury wiąże się z dowolnym i bezrefleksyjnym przekształcaniem jej układu funkcjonalno-przestrzennego.
Kościoły – obiekty wyróżniające się w przestrzeni, będące jej dominantą, często monumentalne i bogato dekorowane, o wysokiej wartości artystycznej – stanowią prawie nieograniczone pole do adaptacji. Zachowanie przestrzenności wnętrz i powstrzymanie się od nadmiernego dzielenia ich na małe pomieszczenia użytkowe nie jest łatwe. W trakcie nowej aranżacji często zwraca się uwagę na dekorację wnętrza, jednak to właśnie właściwy układ funkcjonalno-przestrzenny umożliwia jej odpowiednią ekspozycję.
W artykule, na podstawie przykładów adaptacji budynków sakralnych z różnych części Europy, przedstawiono zarówno właściwe sposoby kształtowania układu funkcjonalno-przestrzennego, jak i rozwiązania budzące zastrzeżenia.
This article was presented as a part of the Second edition of the International Scientific Conference European Culture Commonwealth 2023, EuCuComm 2023 “The use of churches in Europe after their desacralization” (September 27–29, 2023 in Lubań and Jauernick).
Adaptation of historic buildings is often the only way to ensure their preservation. Unfortunately, the change of the original function of historic architecture very often involves random and unreflective transformations of its functional and spatial layout.
Churches—buildings that stand out in the landscape, serving as landmarks, often monumental and richly decorated, with high artistic value—offer an almost unlimited field for adaptation. Preserving the spatial qualities of their interiors and avoiding excessive subdivision into small functional rooms is not an easy task. During the process of creating a new arrangement, attention is often focused on interior decoration; however, it is precisely the appropriate functional and spatial layout that enables their proper presentation.
Based on examples of adaptations of religious buildings from various parts of Europe, the article presents both appropriate methods of shaping functional and spatial layouts and solutions that raise certain concerns.
