Uwarunkowania i założenia nowelizacji ustawy o ochronie zabytków
Wariant tytułu
Conditions and assumptions of the amendment to the Monument Protection and Preservation Act
Autor
Szmygin, Bogusław
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 83
Strony
Warszawa
Data wydania
2025
Miejsce wydania
Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków. Zarząd Główny
Wydawca
170-187
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK83PRESERVATION
Słowa kluczowe
uwarunkowania ochrony zabytków, system ochrony zabytków, ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
conditions for the protection of monuments, the system of monument protection, Monument Protection and Preservation Act
Abstrakt
Dyskusje w środowisku konserwatorskim jednoznacznie wskazują, że konieczna jest gruntowna nowelizacja ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przywoływane argumenty wskazują, że wiele szczegółowych rozwiązań określających system ochrony zabytków wymaga modyfikacji.
Główną tezą artykułu jest stwierdzenie, że współczesne uwarunkowania społeczne, kulturowe, gospodarcze, ustrojowe wymagają radykalnego przemodelowania całego systemu ochrony zabytków, a nie tylko zmiany szczegółowych zapisów ustawy. Zasadniczym czynnikiem determinującym i formującym współczesne możliwości ochrony zabytków jest partycypacja interesariuszy (niespecjalistów) w całym procesie identyfikacji zabytków, określania formy ich zachowania i użytkowania.
Teza artykułu została przedstawiona w trzech aspektach. Po pierwsze, przedstawiono poprzednie cztery ustawy regulujące ochronę zabytków w relacji do okoliczności zewnętrznych kształtujących sytuację w Polsce. Po drugie, przedstawiono główne czynniki wskazujące obecnie na potrzebę nowelizacji ustawy. Po trzecie, omówiono główne okoliczności uzasadniające przeformowanie całego systemu ochrony zabytków w kontekście szerszego udziału interesariuszy.
Discussions in the conservation community clearly indicate that a thorough amendment to the 2003 Monument Protection and Preservation Act is necessary. The arguments cited indicate that many detailed solutions defining the system of monument protection require modification.
The main thesis of the article is that contemporary social, cultural, economic and political conditions require a radical remodeling of the entire system of monument protection, and not only a change in the detailed provisions of the Act. The main factor determining and forming contemporary possibilities of monument protection is the participation of stakeholders (non-specialists) in the entire process of identifying monuments, determining the form of their preservation and use.
The thesis of the article is presented in three aspects. Firstly, the previous four acts regulating the protection of monuments in relation to external circumstances shaping the situation in Poland were presented. Secondly, the main factors currently indicating the need to amend the Act are presented. Thirdly, the main circumstances justifying the reform of the entire system of monument protection in the context of wider stakeholder participation are discussed.
