autobus, kabriolet, ruchomy zabytek techniki, Jelcz, Jelczańskie Zakłady Samochodowe
bus, cabriolet, movable technical monument, Jelcz, Jelcz Automotive Plant (Jelczańskie Zakłady Samochodowe)
W latach 2020–2021 przeprowadzono restaurację zabytkowego autobusu Jelcz 272 MEX, znanego Wrocławianom jako „Fredruś”. Autobus, pierwotnie miejski z 1972 r., a przebudowany w 1974 r. na kabriolet o przeznaczeniu turystycznym, silnie wpisał się w historię miasta. Z tego względu podczas remontu postanowiono zachować wtórny charakter pojazdu – bez dachu i części ścian – jednocześnie przywracając mu pełną sprawność. Celem artykułu jest przedstawienie historii autobusu oraz przebiegu jego remontu, w tym omówienie głównych założeń konserwatorskich. Odnowienie pojazdu miało charakter kompleksowy i polegało na rozebraniu autobusu do ramy podwozia i szkieletu nadwozia, ich remoncie, a także regeneracji (ewentualnie wymianie) wszystkich podzespołów, a następnie złożeniu całości zgodnie z dokumentacją. W efekcie Wrocław uzyskał kolejny interesujący i sprawny ruchomy zabytek techniki, który mogą wykorzystywać różne grupy odbiorców zainteresowane techniką, transportem lub historią najnowszą.
In 2020–2021, a historic Jelcz 272 MEX bus, known to Wrocław residents as “Fredruś,” was restored. Originally an urban bus from 1972, converted in 1974 into a cabriolet for tourist use, it has become a significant part of the city’s history. Therefore, during the renovation, it was decided to preserve the vehicle’s secondary character — without the roof and parts of the walls — while restoring it to full technical efficiency. The aim of this article is to present the history of the bus and the course of its renovation, including the discussion of the main conservation objectives. The vehicle’s restoration was comprehensive and involved dismantling the bus down to the chassis frame and body truss, reconditioning them, regenerating (or possibly replacing) all components, and then reassembling the entire vehicle in accordance with the documentation. As a result, Wrocław has gained another interesting and functional piece of movable technical monument that can be used by various audiences interested in technology, transport, or modern history.
