Analiza elewacji wschodniej średniowiecznego zamku joannitów w Swobnicy
Wariant tytułu
Analysis of the eastern facade of the medieval castle of the Knights Hospitaller in Swobnica
Autor
Wroński, Krzysztof
Opublikowane w
Wiadomości Konserwatorskie
Numeracja
nr 86
Strony
76-93
Data wydania
2026
Miejsce wydania
Warszawa
Wydawca
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Język
polski
angielski
ISSN
0860-2395
eISSN
2544-8870
DOI
10.48234/WK86SWOBNICA
Słowa kluczowe
Pomorze, architektura średniowieczna, architektura ceglana, zamek, badania architektoniczne
Pomerania, medieval architecture, brick architecture, castle, architectural research
Abstrakt
Zamek joannitów w Swobnicy należy do najcenniejszych zabytków architektonicznych Pomorza Zachodniego. W pełnej wysokości zachowała się jego pozbawiona tynków elewacja wschodnia, która dotychczas nie była przedmiotem szczegółowych badań. Celem prac prowadzonych przez autora w latach 2023–2024 było określenie charakteru przekształceń tej części zamku i skorelowanie uzyskanych wyników z danymi pochodzącymi z wcześniejszych badań skrzydła głównego. Określono przebieg średniowiecznego procesu budowlanego, powiązanego z wymogami reguły zakonnej, oraz zarysowano możliwy pierwotny wygląd tej części zamku. Zarejestrowano relikty fazy renesansowej, w której obiektowi nadano charakter rezydencjonalny, oraz fazy barokowej, w której nastąpiła radykalna przebudowa elewacji. Ponadto oceniono skalę zmian wprowadzonych w XIX i XX w. Uzyskane wyniki istotnie uzupełniają dotychczasowy stan wiedzy i stanowią podstawę do objęcia dalszymi badaniami całego założenia zamkowego.
The Castle of the Knights Hospitaller in Swobnica is one of the most valuable architectural monuments of Western Pomerania. Its eastern facade, preserved to its full height and devoid of plaster, has until now not been the subject of detailed study. The aim of the research conducted by the author in 2023–2024 was to determine the character of the transformations of this part of the castle and to correlate the results obtained with data from earlier studies of the main wing. The course of the medieval construction process, associated with the requirements of the Order’s rule, was identified, and a possible reconstruction of the original appearance of this part of the castle was outlined. Remains of the Renaissance phase were recorded, during which the complex was given a residential character, as well as of the Baroque phase, in which a radical remodeling of the facade took place. In addition, the extent of changes introduced in the nineteenth and twentieth centuries was assessed. The results obtained significantly supplement the existing state of knowledge and provide a basis for further research on the entire castle complex.
