Jarosław, 40-tysięczne miasto leżące w województwie podkarpackim, to ośrodek o bogatej, barwnej i wielokulturowej historii. Celem niniejszej pracy jest usystematyzowanie i uporządkowanie wiedzy dotyczącej rozwoju przestrzennego i architektury tego miasta do końca okresu staropolskiego. W stosunkowo bogatej – jak na niewielki ośrodek– bibliografii Jarosławia bowiem brakuje pozycji całościowo opisującej rozwój przestrzenny miasta oraz jego architekturę. Niniejsza dysertacja dąży do uzupełnienia tej luki.
W pracy przedstawiono historię rozwoju przestrzennego i architektury miasta od zarania dziejów do roku 1772. Zawarto ją w czterech rozdziałach chronologicznych: Jarosław – czasy najdawniejsze, Jarosław w Wiekach Średnich, Jarosław w okresie „Złotego Wieku” i Jarosław w XVII i XVIII wieku. Każdy z rozdziałów posiada tło historyczne, analizę rozwoju i przemian układu urbanistycznego oraz opis ważniejszych obiektów architektonicznych, charakterystycznych dla danego okresu. Kolejny rozdział, Rozwój przestrzenny Jarosławia na tle innych miast Małopolski południowo-wschodniej, to opis rozwoju wybranych ośrodków Małopolski, położonych na tym samym szlaku handlowym, oraz porównanie ich z rozwojem Jarosławia, między innymi pod względem układu urbanistycznego oraz wpływu czynników miastotwórczych na rozwój miasta. Całość uzupełniają: Wstęp, Stan badań, Podsumowanie i Zestawienia.
Jarosław, situated in podkarpackie voivodship, is a town with a rich and multicultural history. The aim of this thesis is to systematise and organise the knowledge which refers to spatial development and the architecture of Jarosław till the end of Old-Polish period. Although, Jarosław as a small town has a rich bibliography, it lacks an all-encompassing description of its spatial development and architecture. This work aims to fill the gap.
The thesis presents the history of the spatial development and the architecture of Jarosław since its early days till 1772. There are four chronological chapters: Jarosław – the oldest times, Jarosław in the Middle Ages, Jarosław in the „Golden Age” and Jarosław in XVII and XVIII century. Each chapter contains a historical background, an analysis of development and changes in the urban planning as well as a description of the most famous architectural facilities characteristic for a particular period. Spatial development of Jarosław in comparison to other towns in South-East Malopolska is a chapter describing the development of different urban areas in Malopolska which were situated on the same trade routes. It also compares it to the development of Jarosław as far as the urban planning and the influence of factors that create the city for its development are concerned. The thesis also includes an Introduction, Research, Summary and Lists.
