Monografia. Architektura

Type: Collection of books

Collection items (8)


O orientacji w przestrzeni miasta

Kantarek, Anna Agata
Book
2013
Fakt wyjątkowej roli miasta jako środowiska życia człowieka i społeczności oraz przekonanie o sensie działań urbanistycznych jako syntetyzujących inne działania w obrębie kultury, a także świadomość istniejących współcześnie zagrożeń cywilizacyjnych stały się impulsem do podjęcia pracy, której przedmiotem jest miasto w jego wymiarze przestrzennym, zmiennym w czasie, rozumianym jako zbierającym i scalającym wiele innych jego wymiarów i wątków. Dzisiaj konieczne jest rozwijanie zarówno dziedzin badawczych związanych z morfologią i typologią urbanistyczną, jak i nowe spojrzenie na zdolności percepcyjne człowieka w skali i w realiach przestrzennych miasta. Oznacza to m.in. pytanie o orientujące zdolności człowieka do takiego rozumienia i odbioru przestrzeni, które pozwalają na realizację jego istotnych potrzeb oraz tworzenie prawdziwych i istotnych relacji z tą przestrzenią. Określa także konieczność formułowania reguł przestrzennej czytelności. Celem niniejszej pracy jest określenie istotnych relacji pomiędzy czytelnością formy urbanistycznej a uwarunkowaniami orientacji w przestrzeni miasta. Szczególnym odniesieniem są tu miasta Europy. Ograniczenie pola badawczego do współczesnych miast Europy nie oznacza przyjęcia na wstępie jednej i ogólnej, homogenicznej wizji miasta. Chodzi raczej o podsumowanie myślenia o mieście – w aspekcie czytelności formy urbanistycznej i orientacji w przestrzeni miasta – na fundamencie określonej kultury. Bazą filozoficzną i światopoglądową pracy jest postawa realistyczna, przekonanie o wyjątkowej roli człowieka jako osoby (antropologia adekwatna Jana Pawła II) oraz przestrzeni miasta jako miejsca twórczego spotkania osób. Niezwykle istotne jest także spojrzenie na sens działań urbanistycznych w kontekście miasta poprzez koncepcję platońskich sprawności. Istotny, badawczy poziom, w swej naturze interdyscyplinarny, dotyczy pytania o możliwości orientacji człowieka w przestrzeni, w której żyje. Orientacji, która bazując na fizycznej i psychologicznej oczywistości, sięga w głąb kultury i ma siłę porządkowania wartości i znaczeń. Odpowiedniość tak rozumianej orientacji w przestrzeni miasta wobec czytelności formy urbanistycznej jest fundamentalna. W pracy przedstawiono m.in.: – koncepcję orientujących kodów formy urbanistycznej (kody własne formy, kody sygnalizujące, kody przekazu masowego i inne kody zawarte kultury), – pojęcie orientacji w przestrzeni miasta oraz pojęcie orientacji równowagi w przestrzeni miasta jako kryterium dla formy urbanistycznej, w celu sformułowania w obszarze teorii architektury i urbanistyki odpowiedniego narzędzia do określenia właściwych relacji pomiędzy człowiekiem i jego miejskim środowiskiem, – zakresy związane z czytelnością formy urbanistycznej (kompozycja całościowa i kompozycje częściowe formy urbanistycznej, otwarte przestrzenie publiczne jako system orientujących ciągów percepcyjnych oraz znaczenia wg kodów własnych formy) będące podstawą kompozycji kodów orientujących formy, – istotne z punktu widzenia kompozycji przestrzeni miejskiej wyznaczniki percepcyjne i formalne, takie jak: percepcyjny dystans 6 m, zróżnicowanie prawo/lewo, spójność użytkowania i formalnych elementów aranżacji, sekwencyjność i hierarchię skal przestrzennych i powiązań oraz użycie formy mocnej do skomponowania sąsiedztwa.


Architektura europejskiej przestrzeni kongresowej : centrum kongresowe czy też wielofunkcyjny ośrodek kultury?

Chmielewski, Wojciech Jan
Book
2010
Praca porusza problematykę funkcjonalnego kształtowania obiektów użyteczności publicznej zaspokajających stosunkowo nowe potrzeby, zwłaszcza te dotyczące spotkań kongresowych. Charakterystyczną cechą naszych czasów jest dość nieodległa i młoda tradycja spotkań kongresowych w Europie. Druga połowa XIX wieku była najprawdopodobniej tym okresem w rozwoju myśli architektonicznej, w którym architekci spotkali się z nowym wyzwaniem ze strony władz największych miast – zapotrzebowaniem na obiekty publiczne o dotychczas rzadko spotykanej funkcji, o charakterze reprezentacyjnym, ale niebędące siedzibami władz, lecz będące miejscem zgromadzeń znacznej liczby osób w określonym celu. Wyjątkowość zapotrzebowania polegała przede wszystkim na wielkogabarytowym ukształtowaniu ich głównych przestrzeni. To najprawdopodobniej wielkie obiekty wystawiennicze dały asumpt do ich rozwoju poprzez potrzebę spotkań publicznych w nieskrępowanej formule, kreując nowy typ obiektu. Później już, jako wydzielone z nich części, ewoluowały w kierunku zaspokojenia potrzeb imprez konferencyjnych i kongresowych, z wyselekcjonowanym odbiorcą i ściśle określoną tematyką spotkań. Pierwsze w pełni niezależnie kształtowane obiekty do celów kongresowych zaczęły powstawać dopiero w okresie międzywojennym. Prekursorskie rozwiązania uświadomiły gestorom potrzebę istnienia obiektu wielofunkcyjnego w strukturze dużych miast, przeznaczonego do dużych zgromadzeń publicznych w celu promocji rozwijającego się przemysłu, promocji osiągnięć naukowych i technologicznych oraz wszechstronnej wymiany informacji. Geneza powstania oraz uwarunkowania historyczne i polityczne rozwoju tego typu obiektów w Europie stanowią jedynie tło do ukazania przemian poglądów, a także interesujących dokonań realizacyjnych w zakresie kształtowania współczesnej architektury obiektów do celów zgromadzeń publicznych o wielofunkcyjnym przeznaczeniu. Przeprowadzona w tym celu analiza funkcjonalna około połowy zrealizowanych obiektów kongresowych (98 obiektów) w okresie powojennego półwiecza, głównie w bogatych krajach Europy Zachodniej, uświadomiła – zwłaszcza po jego pierwszych trzech dekadach – wagę zapotrzebowania wielkich korporacji na obiekty konferencyjne. Skutkiem były interesujące poszukiwania, czynione przede wszystkim przez architektów w zakresie rozwiązania zagadnień zmienności użytkowania tych samych pomieszczeń (przestrzeni) dla odmiennych potrzeb funkcjonalnych w projektowanych obiektach. Jednocześnie coraz liczniejsze zamówienia rządowe skutkowały wielkimi założeniami wielofunkcyjnymi, gdzie zasadniczą przestrzeń kształtuje się dla międzynarodowych spotkań kongresowych. Prym wiodą tu z jednej strony ważne europejskie miasta, takie jak Wiedeń, Berlin i Genewa, z drugiej zaś Moskwa, Belgrad czy Budapeszt. Jednocześnie powstają bardzo liczne mniejsze, regionalne centra kongresowe, zwłaszcza w niemieckojęzycznych krajach europejskich oraz Francji, Wielkiej Brytanii, a także w Hiszpanii i Portugalii, przeznaczone także na potrzeby kulturalne: muzyczne, widowiskowe, wystawowe i inne. Zagadnienia wielofunkcyjności obiektów kongresowych to główny temat podjętych w pracy rozważań. Wyraźnie zarysowane zostały różnice w podejściu do programowania miejskich centrów kongresowych z okresu po kryzysie z połowy lat 70. XX wieku w stosunku do pierwszego powojennego okresu prosperity. Ze względów ekonomicznych te nowsze centra kongresowe wiązano bardziej z potrzebami lokalnymi i społecznymi. Czynnik ekonomicznej rentowności, a także zindywidualizowane potrzeby gestorów wpłynęły bezpośrednio na zmianę programów użytkowych i przyniosły nacisk na rozwiązania bardziej praktyczne (komfortowe miejsca spotkań o charakterze edukacyjnym, biznesowym i kulturalnym), dzięki czemu realizowane były coraz częściej wielofunkcyjne konglomeraty, służące jednocześnie kilku organizowanym imprezom: wystawienniczym, konferencyjnym, edukacyjnym, kongresowym oraz muzycznym. Już pod koniec lat 70. i w latach 80. oraz 90. XX wieku powstają nowe centra kongresowe, m.in. w takich miastach jak Karlsruhe, Kopenhaga, Zurych, Linz, Pampeluna, Nantes, Montpellier, Lille, Barcelona, Glasgow, Monachium. Większość z tych ośrodków posiada formułę użytkową otwartą, z możliwością organizowania m.in. imprez kongresowych w głównym audytorium muzycznym, wspomaganym niezależnym zespołem sal konferencyjnych oraz kilkoma salami wielofunkcyjnymi. Analiza rozwiązań użytkowych współczesnych centrów kongresowych doprowadziła autora do zdefiniowania zasadniczych stref funkcjonalnych obiektu podatnych na zmienne potrzeby użytkowe. Jakość rozwiązań w zakresie elastyczności przestrzeni – rozumianej także w liczbie mnogiej – świadczy o możliwości realizacji różnorodnych imprez z udziałem licznej publiczności i mobilnego specjalistycznego wyposażenia. Określenie podstawowych kryteriów elastycznego kształtowania zasadniczych stref funkcjonalnych obiektu dla ich zmiennych potrzeb użytkowych uznano za zasadniczy imperatyw przy określaniu modelu funkcjonalnego nowoczesnego obiektu kongresowego. W realizacji tego modelu warunkiem podstawowym jest z kolei osiąganie zmiennego czasu pogłosu w salach głównych, przeważnie spełniających wymagania zarówno koncertów muzycznych, jak i imprez kongresowych. W zakończeniu niniejszej pracy autor przedstawia stan krajowej bazy konferencyjno-kongresowej ze szczególnym uwzględnieniem obszaru aglomeracji krakowskiej i samego Krakowa.

Koordynacja środowiskowa w kształtowaniu zrównoważonych inwestycji mieszkaniowych

Jagiełło-Kowalczyk, Magdalena
Book
2012
Integralną częścią rozwoju zrównoważonego jest kształtowanie zrównoważonego środowiska mieszkaniowego. Bezpośredni wpływ na nie ma polityka oraz poziom świadomości wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego. Spójność, czytelność i dostępność zapisów prawnych i propozycji finansowania oraz powszechna informacja i edukacja mogą spopularyzować rozwiązania zrównoważone. W Polsce wiedza dotycząca kształtowania zrównoważonych inwestycji mieszkaniowych wśród ich użytkowników jest niewielka, mimo iż stale rośnie procent ludzi dbających o jakość swojego mieszkania oraz wzbogaca się stan badań na ten temat. Daje się zauważyć dezorientacja błądzenie po przepisach, urzędach i wybiórczych, niespójnych informacjach. Konstatacja tego faktu stała się genezą niniejszej pracy. W głównym założeniu ma ona stanowić pierwowzór stworzenia systemu kompleksowej pomocy inwestorom, użytkownikom inwestycji mieszkaniowych ‒ w zakresie zrównoważonego charakteru tychże inwestycji. Służyć temu ma „koordynacja środowiskowa” – pojęcie utworzone przez autorkę, które definiuje jako zharmonizowane, uporządkowane współdziałanie mające na celu dbałość o wysoką jakość środowiska. „Środowisko” jest tu rozumiane jako środowisko naturalne, środowisko mieszkaniowe, środowisko życia człowieka. Praca podzielona została na trzy główne części tematyczne, którym odpowiadają rozdziały: 1, 2 i 3. W pierwszej z nich skupiono się na rozpoznaniu możliwości kształtowania zrównoważonych inwestycji mieszkaniowych w Polsce. Wzięto tu pod uwagę stan formalnoprawny, możliwości finansowe, stan świadomości ekologicznej i zdrowotnej polskiego społeczeństwa. Przedstawiono wyniki autorskiego badania dotyczącego wiedzy i możliwości użytkowników inwestycji mieszkaniowych odnośnie do stosowania zrównoważonych rozwiązań. W badaniu zastosowano kryteria: aspekt zdrowotny, ochrona środowiska, kompleksowość informacji i pomocy. Dokonano podsumowania rozdziału, w którym najistotniejszym dla pracy wnioskiem jest brak łatwego dostępu do kompleksowej informacji oraz systemu kompleksowej pomocy dla inwestorów i użytkowników deklarujących chęć kształtowania inwestycji mieszkaniowych w oparciu o zasady rozwoju zrównoważonego. W części drugiej (rozdział 2) omówiono sposoby integracji działań zmierzających do kształtowania zrównoważonych inwestycji mieszkaniowych w Holandii, którą potraktowano jako kraj wzorcowy głównie ze względu na jej długoletnie, bogate doświadczenia na tym polu. Przedstawiono rolę instytucji i organizacji kooperujących: ich idee, pola działalności, partnerów i klientów oraz efekty tej współpracy. Również tu przedstawiono wyniki autorskiego badania dotyczącego wiedzy i możliwości użytkowników inwestycji mieszkaniowych co do stosowania zrównoważonych rozwiązań. W badaniu zastosowano te same kryteria co dla Polski. W podsumowaniu zauważono, że szybkiemu rozwojowi zrównoważonego budownictwa mieszkaniowego sprzyja zintegrowane działanie, polegające na ścisłej współpracy wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego, począwszy od planowania inwestycji, poprzez projekt, realizację i użytkowanie, system kompleksowej informacji oraz pomocy. Trzecia część (rozdział 3) jest całkowicie autorska. Dokonano w niej analizy porównawczej wyników badań z części pierwszej i drugiej. Opracowane wnioski utwierdzają w przekonaniu, że intensyfikacji rozwoju zrównoważonego budownictwa mieszkaniowego w zasadniczym stopniu służy koordynacja działań na wszystkich etapach kształtowania inwestycji mieszkaniowych, nazwana koordynacją środowiskową. Stworzono więc propozycje form, w jakich koordynacja środowiskowa mogłaby funkcjonować w warunkach polskich. Określono je jako: forma instytucjonalna, doradztwo indywidualne i aplikacja dla komputerowego systemu operacyjnego i szczegółowo je opracowano. W zakończeniu pojawia się podsumowanie całości rozważań i wynikające z niego wnioski. Główny wniosek brzmi: koordynacja działań opartych na założeniach płynących z idei rozwoju zrównoważonego na wszystkich etapach kształtowania inwestycji mieszkaniowej prowadzi do osiągnięcia jej zrównoważonego charakteru. Wnioskowi temu przyporządkowano wnioski szczegółowe odnoszące się do warunków polskich i wynikające z autorskich opracowań zawartych w pracy.


Wieś przyszłości jako alternatywa osadnicza miasta : rozważania nad kształtem architektonicznym i planistycznym wsi, ośrodka społeczno-usługowego oraz domu wiejskiego w epoce postindustrialnej

Kowicki, Marek
Book
1997
Scharakteryzowano sposoby postrzegania wsi jako kategorii społecznej, kulturowej, gospodarczej i osadniczej w koncepcjach planistyczno-przestrzennych ery industrialnej i w warunkach nadchodzącej ery postindustrialnej, odnosząc się bardziej szczegółowo do dwóch różnych, lecz bardzo istotnych zakresów problemowych związanych z osadnictwem i architekturą wsi: rolnictwem oraz ideami regionalistycznymi. Omówiono koncepcję wsi zrównoważonej jako alternatywy osadniczej miasta oraz rolę ośrodka społeczno-usługowego w realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju wsi. Scharakteryzowano ośrodek społeczno-usługowy jako element krajobrazu wsi, narzędzia polityki planistyczno-przestrzennej oraz narzędzia kształtowania więzi społecznej mieszkańców. Wnioski końcowe sformułowane są w postaci siedmiu postulatów i własnych propozycji projektowych, dotyczących sposobów transformacji planistycznej i architektonicznej wsi obecnej oraz sposobów kształtowania głównych elementów architektonicznych wsi przyszłości.

Kształtowanie zdrowego środowiska mieszkaniowego : wybrane zagadnienia

Schneider-Skalska, Grażyna
Book
2004
Przedmiotem niniejszej pracy są w najogólniejszym zakresie związki zachodzące między miejskim środowiskiem mieszkaniowym a zdrowiem i dobrym samopoczuciem mieszkańców oraz zagadnienie oceny jakości środowiska mieszkaniowego w obszarze tych zależności. W polu zainteresowań znalazły się dwie grupy elementów: przyrodnicze i strukturalno-przestrzenne jako wpływające w istotny sposób na jakość środowiska mieszkaniowego i jego ocenę. Za punkt wyjścia przyjęto uznanie nadrzędnej roli czynnika zdrowia w kształtowaniu środowiska mieszkaniowego. W celu przedstawienia zależności posłużono się doświadczeniami Światowej Organizacji Zdrowia, która wskazuje trzy grupy zjawisk i elementów wspomagających zdrowie: środowisko fizyczne, społeczne i ekonomiczne. W środowisku fizycznym wyróżniono zbiór w postaci struktury urbanistycznej zespołu mieszkaniowego/osiedla oraz występujące w tych obszarach elementy naturalne, takie jak woda, zieleń i ukształtowanie terenu. Z obszaru nazwanego środowiskiem społecznym wybrano społeczność i przestrzenie służące kontaktom społecznym w skali zespołu mieszkaniowego, a przede wszystkim zagadnienia konstrukcji przestrzeni sprzyjającej poczuciu identyfikacji i społecznych związków. W ramach grupy zagadnień zawartych w określeniu środowisko ekonomiczne w ograniczonym zakresie wzięto pod uwag relacje pomiędzy statusem materialnym mieszkańców, jakością środowiska i wartością rynkową lokalizacji, a także zakres programu użytkowego i regulacje prawne wpływające na ekonomikę zespołów mieszkaniowych. W założeniu przyjęto fakt, iż jakość najbliższego środowiska jest drugim, najbardziej ważnym wyznacznikiem jakości życia, zaraz po szczęściu rodzinnym, a obecność elementów przyrodniczych oraz zgodna z oczekiwaniami struktura przestrzenna może w wyraźny sposób pomóc w podniesieniu tej jakości, służąc poprawie stanu zdrowia i samopoczucia mieszkańców. Pracę skonstruowano w postaci trzech części problemowych. Pierwsza obejmuje zagadnienie relacji zachodzących pomiędzy człowiekiem i środowiskiem mieszkaniowym oraz spełnienia oczekiwań jego mieszkańców w stosunku do środowiska mieszkaniowego. Druga część poświęcona jest próbie sformułowania pojęcia zdrowego środowiska mieszkaniowego i współtworzą go zagadnienia dotyczące tworzywa niezbędnego do jego kształtowania i oceny: elementy przyrodnicze, struktura funkcjonalno-przestrzenna i wnętrze społeczne. Kolejnym składnikiem tej części jest zagadnienie oceny jakości środowiska mieszkaniowego i oszukiwanie metody jej realizacji na podstawie analizy stosowanych wskaźników, norm i zaleceń. W trzeciej części podjęto próbę sformułowania podstawowych praw, metod i działań mających na celu uzyskanie stanu pożądanej równowagi pomiędzy potrzebami, programem i przestrzenią w celu uzyskania zdrowego środowiska mieszkaniowego i jego oceny i akceptacji ze strony mieszkańców. Sformułowano tutaj: 1) prawo wyboru i 2) prawo do zdrowego środowiska mieszkaniowego. Podkreślono, iż wymogiem współczesności staje się zapewnienie możliwości wyboru miejsca zamieszkania według podziału na trzy podstawowe strefy: śródmiejską , mieszkaniową i przedmieść; każda o różnych funkcjach przewodnich i z zapewnionym podstawowym standardem zdrowego środowiska mieszkaniowego przy stworzeniu podobnego, bo nieidentycznego stopnia nasycenia struktury elementami naturalnymi i przy równoczesnym poszukiwaniu pośrednich form, które pozwalają na podejmowanie wiadomych wyborów. Czwarta część zawiera wnioski ogólne i zakończenie. Za kluczowe dla projektowania środowiska mieszkaniowego uznano prawo każdego człowieka do mieszkania w zdrowym środowisku, które zapewnia osiągnięcie stanu pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrego samopoczucia, a także różnorodność będąc ą walorem, a nie tylko wynikiem lokalizacji. Prozdrowotny charakter środowiska mieszkaniowego i wynikający z niego pożądany kontakt z naturą powinien być określany na dwóch poziomach: pierwszym, wynikającym z podstawowych potrzeb człowieka i drugim, będącym wyrazem preferowanego stylu życia. Zaproponowano działania prozdrowotne i spodziewane efekty w poszczególnych strefach.Skonstruowano dwustopniową metodę oceny jakości środowiska mieszkaniowego: na etapie projektu i funkcjonowania zrealizowanego zespołu mieszkaniowego, rozróżniając dwie grupy czynników i elementów możliwych do oceny za pomoc wskaźników bądź za pomocą skali punktowej. W zakończeniu podkreślono rolę edukacji środowiskowej w kształtowaniu jakości środowi ska. Stwierdzono, iż w istotny sposób dotyka ona problemu partycypacji społeczeństwa w procesie programowania, planowania, projektowania, realizacji i eksploatacji elementów i obszarów tworzących środowisko życia.