Czasopismo Techniczne z. 23. Architektura z. 7-A

Czasopismo Techniczne z. 23. Architektura z. 7-A

Type: Collection of magazine numbers
Release date

Collection items (27)


Wymogi postępowania konserwatorskiego na użytek ekshumacji zwłok generała Władysława Sikorskiego w romańskiej krypcie św. Leonarda na Wawelu

Płuska, Ireneusz
Article
2011
W artykule przedstawiono unikalną koncepcję i proces konserwatorskiego demontażu oraz powtórnego złożenia kamiennego sarkofagu generała Sikorskiego w związku z decyzją o ekshumacji jego zwłok. Autor szczegółowo prezentuje problematykę zabezpieczenia sarkofagu, zastosowane narzędzia i skomplikowany sprzęt specjalistyczny niezbędny do realizacji zamierzenia.

Średniowieczna architektura klasztorna kanoników regularnych św. Augustyna na Śląsku na przykładzie Nowogrodu Bobrzańskiego

Doroz-Turek, Małgorzata
Article
2011
W artykule przedstawiono zagadnienie powstania i przekształceń założenia klasztornego kanoników regularnych św. Augustyna w Nowogrodzie Bobrzańskim. Autorka relacjonuje wyniki prowadzonych przez siebie prac badawczych w sezonie 2005/2006 i 2006/2007, dotyczących ustalenia średniowiecznych przemian architektury nowogrodzkiego założenia. Przykład założenia klasztornego w Nowogrodzie Bobrzańskim został omówiony na tle działalności misyjnej i budowlanej kanoników regularnych św. Augustyna na Śląsku.

Prezbiterium dawnego kościoła kanoników regularnych w Górce koło Sobótki. Uwagi w kontekście odkrytych pochówków

Stala, Klaudia
Article
2011
Niniejszy artykuł skupia się przede wszystkim na badaniach prowadzonych we wnętrzu prezbiterium tzw. dawnego kościoła w obrębie kompleksu zamkowego w Górce. W wyniku przeprowadzonych prac odsłonięto tam kamienny ołtarz romański oraz trzy jednoczasowe pochówki, umieszczone we wkopach grobowych rozmieszczonych równolegle względem siebie na całą szerokość badanego pomieszczenia. Przypuszcza się, że eksplorowane pochówki mają charakter wtórny. Obecnie prowadzi się badania genetyczne w celu ustalenia stopnia pokrewieństwa pomiędzy zmarłymi. Jednocześnie kompleksowe badania w obrębie zarówno prezbiterium, jak i tzw. nawy dawnego kościoła doprowadziły do wniosków o dwufazowości najstarszej budowli kamiennej oraz o zmianie jej funkcji ze świeckiej, która miała charakter pierwotny, na sakralną.

Rezultaty badań przeprowadzonych w domniemanej kaplicy pocysterskiej w Kacicach

Kubica-Kabacińska, Ewa, Mianowska, Izabela
Article
2011
W roku 1901 M. Wawrzeniecki (1912), oglądając dwór w Kacicach, uznał, iż znajdujące się w piwnicy budynku stare mury są pozostałością kaplicy zbudowanej przez cystersów. W oparciu o te informacje Kacice znalazły się w różnego rodzaju opracowaniach dotyczących architektury romańskiej. Po przeprowadzeniu badań, polegających na zbadaniu wątków murów w rzekomej kaplicy, okazało się, że we dworze w Kacicach brak jest murów romańskich i romańskiego sklepienia, zaś portal opisywany jako romański jest najprawdopodobniej portalem gotyckim. W jednej ze ścian „kaplicy” znajdują się trzy wtórnie użyte ciosy romańskie. W innej części dworu znajdują się fragmenty kolejnych ciosów. Profilowanie ciosów znajdujących się w „kaplicy”, jak również opracowanie powierzchni wyżej wymienionych fragmentów ciosów pozwala wnioskować, iż pochodzą one z pobliskiego Prandocina, gdzie materiał uzyskany z rozbiórki romańskiej apsydy został najprawdopodobniej częściowo wykorzystany do budowy obiektu w Kacicach.

Średniowieczny klasztor cysterski w Krzeszowie na podstawie ostatnich badań architektonicznych

Łużyniecka, Ewa
Article
2011
Badania architektoniczne średniowiecznej części opactwa cysterskiego w Krzeszowie prowadzono w latach 2007-2008, podczas trwających wówczas prac remontowo-budowlanych. Kierowany przez autorkę zespół badawczy był złożony z doktorantów i studentów Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. W ramach prac wykonano inwentaryzacje fotogrametryczne rzutów i elewacji reliktów średniowiecznych, wykonano analizy strukturalne murów i przeanalizowano stratygrafię budulca elewacji. Dokonano także próby datowania zapraw metodą rozkładu węgla 14C. Przeprowadzone badania pozwoliły na przedstawienie kilku wniosków dotyczących rozplanowania budynku klauzury przed jej zburzeniem w 1873 roku. Klauzura była trzyskrzydłowa z wirydarzem i obiegającym go krużgankiem. W skrzydle południowym zlokalizowano kapitularz, schody, sień i fraternię. W zachodniej części klauzury znajdował się wcześniejszy budynek z przyporą, później przeobrażony w skrzydło zachodnie, w którym znajdowały się piwnice i trzy przejścia. Przeprowadzone badania mogą stanowić dobry punkt wyjściowy do dalszych badań klauzury krzeszowskiej i być przydatne podczas kolejnych analiz przebudowy opactw śląskich.

Architektura sepulkralna podziemia prezbiterium katedry w Łomży

Bil, Mariusz
Article
2011
W latach 2005-2006 zrealizowane zostały archeologiczno-architektoniczne badania nekropolii zlokalizowanej w podziemiach prezbiterium katedry w Łomży. Artykuł ma przybliżyć przede wszystkim problematykę technologii budowy krypt i ich chronologii na podstawie danych zebranych przy użyciu metodologii badań architektury i innych metod niezbędnych do korelacji wniosków. Do analizy posłużyło 11 odkrytych krypt grobowych. Poruszono kwestię poszczególnych elementów konstrukcyjnych, zarówno komór, jak i korytarzy, oraz kwestie elementów uzupełniających w architekturze krypt, procesu technologicznego budowy łomżyńskich przykładów, a także stosowanych wówczas wątków ceglanych. Przybliżone zostały również przykłady wadliwych konstrukcji. Ostatnią problematyką poruszoną w ramach artykułu była kwestia stratygrafii i chronologii. Wyniki tych badań niosą ze sobą bogatą treść historyczną i mogą wnieść fundamentalne zmiany (w zakresie poznawczym) w wiedzę o sposobie budowania podziemnych krypt grobowych w wiekach średnich i późniejszych.

Wczesnogotycki kościół parafialny w Grodkowie i jego przekształcenia w okresie późnego średniowiecza

Legendziewicz, Andrzej
Article
2011
Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła w Grodkowie należy do grupy miejskich kościołów parafialnych o wczesnej proweniencji, sięgającej drugiej połowy XIII w. W wyniku przeprowadzonych badań możliwe było częściowe zrewidowanie dotychczasowych tez dotyczących jego rozwoju przestrzennego. Możliwe było wskazanie etapów ewoluowania bryły od czwartej ćwierci XIII w. i realizacji trójnawowego, pięcioprzęsłowego kościoła halowego z prezbiterium, zakrystią oraz klatką schodową, poprzez wzniesienie w drugiej połowie XIV w. wieży z hełmem, aż do końca XV w., kiedy to przebudowano korpus, nadając mu układ bazylikowy czteroprzęsłowy i podwyższono mury prezbiterium. Zauważyć należy, że obiekt jest wyjątkowo ciekawy z uwagi na niezrealizowany do końca projekt późnogotyckiej przebudowy, zakładający – poza podwyższeniem murów – także zasklepienia chóru oraz nawy głównej. Zarejestrowane nieukończone elementy wystroju rozszerzają naszą wiedzę o zagadnienia technologii wznoszenia i wykonywania sklepień jako struktur przestrzennych. Brak wystarczających środków finansowych, który był zapewne powodem przerwania przez patrycjat miejski ambitnej przebudowy, paradoksalnie zachował bogaty wystrój architektoniczny wczesnogotyckiego prezbiterium kościoła miejskiego.

Początek gotyckiej przebudowy prezbiterium katedry w Gnieźnie w świetle danych archeologicznych

Janiak, Tomasz
Article
2011
Autor artykułu, bazując na znanym z dotychczasowej literatury procesie przebudowy katedry gnieźnieńskiej w stylu gotyckim, prowadzonym od 1342 roku przez arcybiskupa Jarosława Bogorię Skotnickiego, zauważa, że jest on oparty jedynie na wzajemnie się uzupełniających danych z zakresu historii i historii sztuki. Dotychczas jednak nie zostały w należytym zakresie upublicznione wyniki badań archeologicznych, prowadzonych na przełomie XX i XXI stulecia w rejonie gotyckiego prezbiterium, które mogą do tej problematyki dorzucić nowe, interesujące fakty źródłowe. W artykule omówiono w większości niepublikowane materiały z badań archeologiczno-architektonicznych, dotyczących budowy gotyckiego prezbiterium katedry w Gnieźnie, oraz przedstawiono wynikającą z ich analizy propozycję nowej koncepcji datowania początków tego procesu.

Kilka uwag w sprawie metody prezentacji i interpretacji reliktów budowli sakralnej w Kałdusie

Rodzińska-Chorąży, Teresa
Article
2011
Materiał dotyczący reliktów architektury przedstawiony przez W. Chudziaka w monografii stanowiska w Kałdusie budzi wiele wątpliwości. Ich powodem jest przede wszystkim sposób prezentacji, cechujący się dość chaotyczną relacją, wynikającą przede wszystkim z przemieszania fragmentów opisowych z interpretacją, a raczej z nadinterpretacją. Towarzyszy temu zdecydowany przerost tej ostatniej, zwłaszcza wobec braku podstawowej części, jaką winna w takim opracowaniu stać się wyodrębniona, szczegółowa, opisowa i obrazowa inwentaryzacja reliktów. Zamieszczane w publikacji ryciny i fotografie nie spełniają swych funkcji, gdyż nie informują w pełni o wszystkich aspektach odsłanianych pozostałości architektury. W połączeniu z brakiem sygnatur wykopów na ich zbiorczym planie dodatkowo utrudnia to identyfikację kolejnych fragmentów wymienianych w tekście. To wszystko sprawia, iż wiele kwestii pozostaje niejasnych, a tezy autora zbyt jednostronne.

Wnętrza krakowskich kościołów w wiekach średnich w świetle źródeł materialnych. Stan badań i nowe postulaty badawcze

Węcławowicz, Tomasz
Article
2011
Licząca ponad sto lat historia badań nad wnętrzami krakowskich kościołów w wiekach średnich określiła stan naszej wiedzy w tym przedmiocie, ale ostatnie dekady wiedzę tę znacznie poszerzyły, zwłaszcza w wyniku prowadzonych na szeroką skalę prac konserwatorskich. Autor zwraca uwagę na problem wykorzystania tej wiedzy do współczesnych aranżacji konserwatorskich. W istocie przez cały ten czas tylko historycy systematycznie powiększali zasób opracowanych źródeł pisanych, natomiast źródła materialne pozostawały na dalszym planie i zwykle nie budziły takiego zainteresowania badawczego jak źródła pisane, tym bardziej że badania architektoniczne i architektoniczno-wykopaliskowe, towarzyszące pracom konserwatorskim w kościołach Krakowa, prowadzą niejednokrotnie do odkryć równie zaskakujących co kłopotliwych. Stan zachowania wielu reliktów wyklucza bowiem ich ekspozycję bez daleko idącej, a więc niepewnej historycznie, rekonstrukcji.